dù gēn luán ba liú táo li yún liú yú xiè bì
杜根栾巴刘陶李云刘瑜谢弼
dù gēn zì bó jiān yǐng chuān dìng líng rén yě
杜根字伯坚,颍川定陵人也。
fù ān zì bó yí shǎo yǒu zhì jié nián shí sān rù tài xué hào qí tóng
父安,字伯夷,少有志节,年十三入太学,号奇童。
jīng shī guì qī mù qí míng huò qiǎn zhī shū ān bù fā xī bì cáng zhī
京师贵戚慕其名,或遣之书,安不发,悉壁藏之。
jí hòu bǔ àn guì qī bīn kè ān kāi bì chū shū yìn fēng rú gù jìng bù lí qí huàn shí rén guì zhī
及后捕案贵戚宾客,安开壁出书,印封如故,竟不离其患,时人贵之。
wèi zhì ba jùn tài shǒu zhèng shén yǒu shēng
位至巴郡太守,政甚有声。
gēn xìng fāng shí hǎo jiǎo zhí
根性方实,好绞直。
yǒng chū yuán nián jǔ xiào lián wèi láng zhōng
永初元年,举孝廉,为郎中。
shí hé xī shān hòu lín cháo quán zài wài qi
时和熹邓后临朝,权在外戚。
gēn yǐ ān dì nián zhǎng yi qīn zhèng shì nǎi yǔ tóng shí láng shàng shū zhí jiàn
根以安帝年长,宜亲政事,乃与同时郎上书直谏。
tài hòu dà nù shōu zhí gēn děng lìng shèng yǐ jiān náng yú diàn shàng pū shā zhī
太后大怒,收执根等,令盛以缣囊,于殿上扑杀之。
zhí fǎ zhě yǐ gēn zhī míng sī yǔ xíng shì rén shǐ bù jiā lì jì ér zài chū chéng wài gēn de sū
执法者以根知名,私语行事人使不加力,既而载出城外,根得苏。
tài hòu shǐ rén jiǎn shì gēn suì zhà sǐ sān rì mù zhōng shēng qū yīn de táo cuàn wèi yí chéng shān zhōng jiǔ jiā bǎo
太后使人检视,根遂诈死,三日,目中生蛆,因得逃窜,为宜城山中酒家保。
jī shí wǔ nián jiǔ jiā zhī qí xián hòu jìng dài zhī
积十五年,酒家知其贤,厚敬待之。
jí shān shì zhū zuǒ yòu jiē yán gēn děng zhī zhōng
及邓氏诛,左右皆言根等之忠。
dì wèi gēn yǐ sǐ nǎi xià zhào bù gào tiān xià lù qí zǐ sūn
帝谓根已死,乃下诏布告天下,录其子孙。
gēn fāng guī xiāng lǐ zhēng yì gōng chē bài shì yù shǐ
根方归乡里,征诣公车,拜侍御史。
chū píng yuán jùn lì chéng yì shì yì jiàn tài hòu guī zhèng zuò dǐ zuì yǔ gēn jù zhēng zhuó wèi shàng shū láng bìng jiàn nà yòng
初,平原郡吏成翊世亦谏太后归政,坐抵罪,与根俱征,擢为尚书郎,并见纳用。
huò wèn gēn yuē wǎng zhě yù huò tiān xià tóng yì zhī gù bù shǎo hé zhì zì kǔ rú cǐ
或问根曰:“往者遇祸,天下同义,知故不少,何至自苦如此?
gēn yuē zhōu xuán mín jiān fēi jué jì zhī chù xiè hòu fā lù huò jí zhī qīn gù bù wéi yě
”根曰:“周旋民间,非绝迹之处,邂逅发露,祸及知亲,故不为也。
shùn dì shí shāo qiān jì yīn tài shǒu
”顺帝时,稍迁济阴太守。
qù guān huán jiā nián qī shí bā zú
去官还家,年七十八卒。
yì shì zì xiù míng shǎo hào xué shēn míng dào shù
翊世字秀明,少好学,深明道术。
yán guāng zhōng zhōng cháng shì fán fēng dì rǔ mǔ wáng shèng gòng zèn huáng tài zǐ fèi wèi jì yīn wáng
延光中,中常侍樊丰、帝乳母王圣共谮皇太子,废为济阴王。
yì shì lián shàng shū sòng zhī yòu yán fán fēng wáng shèng wū wǎng zhī zhuàng
翊世连上书讼之,又言樊丰、王圣诬罔之状。
dì jì bù cóng ér fēng děng xiàn yǐ zhòng zuì xià yù dāng sǐ yǒu zhào miǎn guān guī běn jùn
帝既不从,而丰等陷以重罪,下狱当死,有诏免官归本郡。
jí jì yīn wáng lì shì wèi shùn dì sī kōng zhāng gào pì zhī
及济阴王立,是为顺帝,司空张告辟之。
hào yǐ yì shì qián sòng tài zǐ zhī fèi jiàn wèi yì láng
晧以翊世前讼太子之废,荐为议郎。
yì shì zì yǐ qí gōng bù xiǎn chǐ yú shòu wèi zì hé guī
翊世自以其功不显,耻于受位,自劾归。
sān gōng bǐ pì bù yīng
三公比辟,不应。
shàng shū pú yè yú xǔ yǎ zhòng zhī yù yǐn yǔ gòng cān cháo zhèng nǎi shàng shū jiàn zhī zhēng bài yì láng
尚书仆射虞诩雅重之,欲引与共参朝政,乃上书荐之,征拜议郎。
hòu shàng shū lìng zuǒ xióng pú yè guō qián fù jǔ wèi shàng shū
后尚书令左雄、仆射郭虔复举为尚书。
zài cháo zhèng sè bǎi liáo jìng zhī
在朝正色,百僚敬之。
luán bā zì shū yuán wèi jùn nèi huáng rén yě
栾巴字叔元,魏郡内黄人也。
hǎo dào
好道。
shùn dì shì yǐ huàn zhě jǐ shì yè tíng bǔ huáng mén lìng fēi qí hǎo yě
顺帝世,以宦者给事掖庭,补黄门令,非其好也。
xìng zhì zhí xué lǎn jīng diǎn suī zài zhōng guān bù yǔ zhū cháng shì jiāo jiē
性质直,学览经典,虽在中官,不与诸常侍交接。
hòu yáng qì tōng chàng bái shàng qǐ tuì zhuó bài láng zhōng sì qiān guì yáng tài shǒu
后阳气通畅,白上乞退,擢拜郎中,四迁桂杨太守。
yǐ jùn chù nán chuí bù xián diǎn xùn wèi lì rén dìng hūn yīn sàng jì zhī lǐ xīng lì xué xiào yǐ jiǎng jìn zhī
以郡处南垂,不闲典训,为吏人定婚姻丧纪之礼,兴立学校,以奖进之。
suī gàn lì bēi mò jiē kè lìng xí dú chéng shì diàn zuì suí néng shēng shòu
虽干吏卑末,皆课令习读,程试殿最,随能升授。
zhèng shì míng chá
政事明察。
shì shì qī nián yǐ bìng qǐ hái gǔ
视事七年,以病乞骸骨。
jīng zhōu cì shǐ li gù jiàn ba zhì jì zhēng bài yì láng shǒu guāng lù dài fu yǔ dù qiáo zhōu jǔ děng bā rén xùn xíng zhōu jùn
荆州刺史李固荐巴治迹,征拜议郎,守光禄大夫,与杜乔、周举等八人徇行州郡。
ba shǐ xú zhōu hái zài qiān yù zhāng tài shǒu
巴使徐州还,再迁豫章太守。
jùn tǔ duō shān chuān guǐ guài xiǎo rén cháng pò zī chǎn yǐ qí dǎo
郡土多山川鬼怪,小人常破赀产以祈祷。
ba sù yǒu dào shù néng yì guǐ shén nǎi xī huǐ huài fáng sì jiǎn lǐ jiān wū yú shì yāo yì zì xiāo
巴素有道术,能役鬼神,乃悉毁坏房祀,剪理奸巫,于是妖异自消。
bǎi xìng shǐ pō wéi jù zhōng jiē ān zhī
百姓始颇为惧,终皆安之。
qiān pèi xiāng
迁沛相。
suǒ zài yǒu jī zhēng bài shàng shū
所在有绩,征拜尚书。
huì dì bēng yíng qǐ xiàn líng
会帝崩,营起宪陵。
líng zuǒ yòu huò yǒu xiǎo rén fén zhǒng zhǔ zhě yù yǒu suǒ qīn huǐ ba lián shàng shū kǔ jiàn
陵左右或有小人坟冢,主者欲有所侵毁,巴连上书苦谏。
shí liáng tài hòu lín cháo zhào jí ba yuē dà xíng huáng dì yàn jià yǒu rì bo zé líng yuán wu cóng shěng yuē yíng yù suǒ jí cái èr shí qǐng ér ba xū yán zhǔ zhě huài rén zhǒng mù
时梁太后临朝,诏诘巴曰:“大行皇帝晏驾有日,卜择陵园,务从省约,茔域所极,裁二十顷,而巴虚言主者坏人冢墓。
shì jì fēi shí qǐn bù bào xià ba yóu gù suì qí yú fù shàng fěi bàng
事既非实,寝不报下,巴犹固遂其愚,复上诽谤。
gǒu sì kuáng gǔ yì bù kě zhǎng
苟肆狂瞽,益不可长。
ba zuò xia yù dǐ zuì jìn gù huán jiā
”巴坐下狱,抵罪,禁锢还家。
èr shí yú nián líng dì jí wèi dà jiàng jūn dòu wǔ tài fù chén fán fǔ zhèng zhēng bài yì láng
二十余年,灵帝即位,大将军窦武、太傅陈蕃辅政,征拜议郎。
fán wǔ bèi zhū bā yǐ qí dǎng fù zhé wèi yǒng chāng tài shǒu
蕃、武被诛,巴以其党,复谪为永昌太守。
yǐ gōng zì hé cí bìng bù xíng shàng shū jí jiàn lǐ chén dòu zhī yuān
以功自劾,辞病不行,上书极谏,理陈、窦之冤。
dì nù xià zhào qiè zé shōu fù tíng wèi
帝怒,下诏切责,收付廷尉。
ba zì shā
巴自杀。
zi hè guān zhì yún zhōng tài shǒu
子贺,官至云中太守。
liú táo zì zǐ qí yī míng wěi yǐng chuān yǐng yīn rén jì běi zhēn wáng bó zhī hòu
刘陶字子奇,一名伟,颍川颍阴人,济北贞王勃之后。
táo wéi rén jū jiǎn bù xiū shàng jié
陶为人居简,不修上节。
suǒ yǔ jiāo yǒu bì yě tóng zhì
所与交友,必也同志。
hào shàng huò shū fù guì bù qiú hé
好尚或殊,富贵不求合;
qíng qù gǒu tóng pín jiàn bù yì yì
情趣苟同,贫贱不易意。
tóng zōng liú kǎi yǐ yǎ dé zhī míng dú shēn qì táo
同宗刘恺,以雅德知名,独深器陶。
shí dà jiàng jūn liáng jì zhuān cháo ér huán dì wú zi lián suì huāng jī zāi yì shù jiàn
时,大将军梁冀专朝,而桓帝无子,连岁荒饥,灾异数见。
táo shí yóu tài xué nǎi shàng shū chén shì yuē
陶时游太学,乃上疏陈事曰:
chén wén rén fēi tiān dì wú yǐ wéi shēng tiān dì fēi rén wú yǐ wéi líng shì gù dì fēi rén bù lì rén fēi dì bù níng
臣闻人非天地无以为生,天地非人无以为灵,是故帝非人不立,人非帝不宁。
fu tiān zhī yǔ dì dì zhī yú rén yóu tóu zhī yǔ zú xiāng xū ér xíng yě
夫天之与帝,帝之与人,犹头之与足,相须而行也。
fú wéi bì xià nián lóng dé mào zhōng tiān chēng hào xí cháng cún zhī qìng xún bù yì zhī zhì mù bù shì míng tiáo zhī shì ěr bù wén tán chē zhī shēng tiān zāi bù yǒu tòng yú jī fū zhèn shí bù jí sǔn yú shèng tǐ gù miè sān guāng zhī miù qīng shàng tiān zhī nù
伏惟陛下年隆德茂,中天称号,袭常存之庆,循不易之制,目不视鸣条之事,耳不闻檀车之声,天灾不有痛于肌肤,震食不即损于圣体,故蔑三光之谬,轻上天之怒。
fú niàn gāo zǔ zhī qǐ shǐ zì bù yī shi bào qín zhī chang zhuī wáng zhōu zhī lù hé sàn fú shāng kè chéng dì yè
伏念高祖之起,始自布衣,拾暴秦之敞,追亡周之鹿,合散扶伤,克成帝业。
gōng jì xiǎn yǐ qín yì zhì yǐ
功既显矣,勤亦至矣。
liú fú qiǎn zuò zhì yú bì xià
流福遣祚,至于陛下。
bì xià jì bù néng zēng míng liè kǎo zhī guǐ ér hū gāo zǔ zhī qín wàng jiǎ lì qì wěi shòu guó bǐng shǐ qún chǒu xíng lì shān yì xiǎo mín diāo chang zhū xià nüè liú yuǎn jìn gù tiān jiàng zhòng yì yǐ jiè bì xià
陛下既不能增明烈考之轨,而忽高祖之勤,妄假利器,委授国柄,使群丑刑隶,芟刈小民,雕敞诸夏,虐流远近,故天降众异,以戒陛下。
bì xià bù wù ér jìng lìng hǔ bào kū yú chǎng chái láng rǔ yú chūn yòu
陛下不悟,而竞令虎豹窟于ED47场,豺狼乳于春囿。
sī qǐ táng zī yǔ jì yì diǎn zhèn yú yì wù fù tǔ zhēng mín zhī yì zāi
斯岂唐咨禹、稷,益典朕虞,议物赋土蒸民之意哉?
yòu jīn mù shǒu zhǎng lì shàng xià jiāo jìng
又今牧守长吏,上下交竟;
fēng shǐ cháng shé cán shí tiān xià
封豕长蛇,蚕食天下;
huò zhí zhě wèi qióng yuān zhī hún pín něi zhě zuò jī hán zhī guǐ
货殖者为穷冤之魂,贫馁者作饥寒之鬼;
gāo mén huò dōng guān zhī gū fēng shì luō yāo pàn zhī zuì
高门获东观之辜,丰室罗妖叛之罪;
sǐ zhě bēi yú zhūn xī shēng zhě qi yú cháo yě shì yú chén suǒ wéi zī jiē cháng huái tàn xī zhě yě
死者悲于窀穸,生者戚于朝野:是愚臣所为咨嗟长怀叹息者也。
qiě qín zhī jiāng wáng zhèng jiàn zhě zhū yú jìn zhě shǎng jiā yán jié yú zhōng shé guó mìng chū yú chán kǒu shàn yán lè yú xián yáng shòu zhào gāo yǐ chē fǔ
且秦之将亡,正谏者诛,谀进者赏,嘉言结于忠舌,国命出于谗口,擅阎乐于咸阳,授赵高以车府。
quán qù yǐ ér bù zhī wēi lí shēn ér bù gù
权去已而不知,威离身而不顾。
gǔ jīn yī kuí chéng bài tóng shì
古今一揆,成败同势。
yuán bì xià yuǎn lǎn qiáng qín zhī qīng jìn chá āi píng zhī biàn dé shī zhāo rán huò fú kě jiàn
原陛下远览强秦之倾,近察哀、平之变,得失昭然,祸福可见。
chén yòu wén wēi fēi rén bù fú luàn fēi zhì bù jiù gù wǔ dīng de fù shuō yǐ xiāo dǐng zhì zhī zāi zhōu xuān yòng shēn fu yǐ jì yí lì zhī huāng
臣又闻危非仁不扶,乱非智不救,故武丁得傅说,以消鼎雉之灾,周宣用申、甫,以济夷、厉之荒。
qiè jiàn gù jì zhōu cì shǐ nán yáng zhū mù qián wū huán xiào wèi chén tóng jùn li yīng jiē lǚ zhèng qīng píng zhēn gāo jué sú
窃见故冀州刺史南阳朱穆,前乌桓校尉臣同郡李膺,皆履正清平,贞高绝俗。
mù qián zài jì zhōu fèng xiàn cāo píng cuī pò jiān dǎng sǎo qīng wàn lǐ
穆前在冀州,奉宪操平,摧破奸党,扫清万里。
yīng lì diǎn mù shǒu zhèng shēn shuài xià jí zhǎng róng mǎ wēi yáng shuò běi
膺历典牧守,正身率下,及掌戎马,威扬朔北。
sī shí zhōng xīng zhī liáng zuǒ guó jiā zhī zhù chén yě
斯实中兴之良佐,国家之柱臣也。
yi huán běn cháo jiā fǔ wáng shì shàng jì qī yào xià zhèn wàn guó
宜还本朝,挟辅王室,上齐七燿,下镇万国。
chén gǎn tǔ bù shí zhī yì yú huì yán zhī cháo yóu bīng shuāng jiàn rì bì zhì xiāo miè
臣敢吐不时之义于讳言之朝,犹冰霜见日,必至消灭。
chén shǐ bēi tiān xià zhī kě bēi jīn tiān xià yì bēi chén zhī yú huò yě
臣始悲天下之可悲,今天下亦悲臣之愚惑也。
shū zòu bù xǐng
书奏不省。
shí yǒu shàng shū yán rén yǐ huò qīng qián báo gù zhì pín kùn yi gǎi zhù dà qián
时,有上书言人以货轻钱薄,故致贫困,宜改铸大钱。
shì xià sì fǔ qún liáo jí tài xué néng yán zhī shì
事下四府群僚及太学能言之士。
táo shàng yì yuē
陶上议曰:
shèng wáng chéng tiān zhì wù yú rén xíng zhǐ jiàn gōng zé zhòng yuè qí shì xīng róng ér shī lè qí lǚ
圣王承天制物,与人行止,建功则众悦其事,兴戎而师乐其旅。
shì gù líng tái yǒu zǐ lái zhī rén wǔ lǚ yǒu fú zǎo zhī shì jiē jǔ hé shí yí dòng shùn rén dào yě
是故灵台有子来之人,武旅有凫藻之士,皆举合时宜,动顺人道也。
chén fú dú zhù qián zhī zhào píng qīng zhòng zhī yì fǎng qín yōu wēi bù yí qióng jiàn shì yǐ huò shí zhī rén miù yán dǎi jí
臣伏读铸钱之诏,平轻重之议,访覃幽微,不遗穷贱,是以藿食之人,谬延逮及。
gài yǐ wéi dāng jīn zhī yōu bù zài yú huò zài hu mín jī
盖以为当今之忧,不在于货,在乎民饥。
fu shēng yǎng zhī dào xiān shí hòu huò
夫生养之道,先食后货。
shì yǐ xiān wáng guān xiàng yù wù jìng shòu mín shí shǐ nán bù bū mǔ nǚ bù xià jī
是以先王观象育物,敬授民时,使男不逋亩,女不下机。
gù jūn chén zhī dào héng wáng lù zhī jiào tōng
故君臣之道行,王路之教通。
yóu shì yán zhī shí zhě nǎi yǒu guó zhī suǒ bǎo shēng mín zhī zhì guì yě
由是言之,食者乃有国之所宝,生民之至贵也。
qiè jiàn bǐ nián yǐ lái liáng miáo jǐn yú huáng míng zhī kǒu zhù zhú kōng yú gōng sī zhī qiú suǒ jí zhāo xī zhī cān suǒ huàn mǐ zhī shì qǐ wèi qián huò zhī hòu bó zhū liǎng zhī qīng zhòng zāi
窃见比年已来,良苗尽于蝗螟之口,杼柚空于公私之求,所急朝夕之餐,所患靡E827之事,岂谓钱货之厚薄,铢两之轻重哉?
jiù shǐ dāng jīn shā lì huà wèi nán jīn wǎ shí biàn wéi hé yù shǐ bǎi xìng kě wú suǒ yǐn jī wú suǒ shí suī huáng xī zhī chún dé táng yú zhī wén míng yóu bù néng yǐ bǎo xiāo qiáng zhī nèi yě
就使当今沙砾化为南金,瓦石变为和玉,使百姓渴无所饮,饥无所食,虽皇、羲之纯德,唐、虞之文明,犹不能以保萧墙之内也。
gài mín kě bǎi nián wú huò bù kě yī zhāo yǒu jī gù shí wèi zhì jí yě
盖民可百年无货,不可一朝有饥,故食为至急也。
yì zhě bù dá nóng zhí zhī běn duō yán zhù yě zhī biàn huò yù yīn yuán xíng zhà yǐ jiǎ guó lì
议者不达农殖之本,多言铸冶之便,或欲因缘行诈,以贾国利。
guó lì jiāng jǐn qǔ zhě zhēng jìng zào zhù zhī duān yú shì hū shēng
国利将尽,取者争竞,造铸之端于是乎生。
gài wàn rén zhù zhī yī rén duó zhī yóu bù néng gěi
盖万人铸之,一人夺之,犹不能给;
kuàng jīn yī rén zhù zhī zé wàn rén duó zhī hu
况今一人铸之,则万人夺之乎?
suī yǐ yīn yáng wèi tàn wàn wù wèi tóng yì bù shí zhī mín shǐ bù jī zhī shì yóu bù néng zú wú zhī qiú yě
虽以阴阳为炭,万物为铜,役不食之民,使不饥之士,犹不能足无CA75之求也。
fu yù mín yīn cái fù yào zài zhǐ yì jìn duó zé bǎi xìng bù láo ěr zú
夫欲民殷财阜,要在纸役禁夺,则百姓不劳饵足。
bì xiān shèng dēng mǐn hǎi nèi zhī yōu qī shāng tiān xià zhī jiān nán yù zhù qián qí huò yǐ jiù qí chang cǐ yóu yǎng yú fèi dǐng zhī zhōng qī niǎo liè huǒ zhī shàng
陛掀圣灯,愍海内之忧戚,伤天下之艰难,欲铸钱齐货以救其敞,此犹养鱼沸鼎之中,栖鸟烈火之上。
shuǐ mù běn yú niǎo zhī suǒ shēng yě yòng zhī bù shí bì zhì jiāo làn
水木本鱼鸟之所生也,用之不时,必至焦烂。
yuàn bì xià kuān qiè báo zhī jìn hòu yě zhù zhī yì tīng mín shù zhī yáo yín wèn lù sōu zhī suǒ yōu kàn sān guāng zhī wén yào shì shān hé zhī fēn liú
愿陛下宽锲薄之禁,后冶铸之议,听民庶之谣吟,问路叟之所忧,瞰三光之文耀,视山河之分流。
tiān xià zhī xīn guó jiā dà shì càn rán jiē jiàn wú yǒu yí huò zhě yǐ
天下之心,国家大事,粲然皆见,无有遗惑者矣。
chén cháng sòng shī zhì yú hóng yàn yú yě zhī láo āi qín dǔ zhī shì měi kuì ěr cháng huái zhōng piān ér tàn
臣尝诵《诗》,至于鸿雁于野之劳,哀勤堵之事,每喟尔长怀,中篇而叹。
jìn tīng zhēng fū jī láo zhī shēng shén yú sī gē
近听征夫饥劳之声,甚于斯歌。
shì yǐ zhuī wù sì fù yín lǔ zhī yōu shǐ yú cǐ hu
是以追悟四妇吟鲁之忧,始于此乎?
jiàn bái jū zhī yì bīng yíng bàng huáng bù néng jiān mèi
见白驹之意,屏营傍徨,不能监寐。
fú niàn dāng jīn de guǎng ér bù dé gēng mín zhòng ér wú suǒ shí
伏念当今地广而不得耕,民众而无所食。
qún xiǎo jìng jìn bǐng guó zhī wèi yīng yáng tiān xià wū chāo qiú bǎo tūn jī jí gǔ bìng shì wú
群小竞进,秉国之位,鹰扬天下,乌抄求饱,吞肌及骨,并释无CA75。
chéng kǒng zú yǒu yì fū qióng jiang qǐ yú bǎn zhù zhī jiān tóu jīn rǎng bì dēng gāo yuǎn hū shǐ chóu yuàn zhī mín xiǎng yìng yún hé bā fāng fēn bēng zhōng xià yú zì
诚恐卒有役夫穷匠,起于板筑之间,投斤攘臂,登高远呼,使愁怨之民,响应云合,八方分崩,中夏鱼渍。
suī fāng chǐ zhī qián
虽方尺之钱。
hé néng yǒu jiù
何能有救!
qí wēi yóu jǔ hán niú zhī dǐng kuā xiān kū zhī mò shī rén suǒ yǐ juàn tǎn gù zhī shān yān chū tì zhě yě
其危犹举函牛之鼎,絓纤枯之末,诗人所以眷袒顾之,潸焉出涕者也。
chén dōng yě kuáng àn bù dá dà yì yuán guǎng jí zhī shí duì guò suǒ wèn zhī bì yǐ shēn zhī dǐng huò wèi tiān xià xiào
臣东野狂暗,不达大义,缘广及之时,对过所问,知必以身脂鼎镬,为天下笑。
dì jìng bù zhù qián
帝竟不铸钱。
hòu táo jǔ xiào lián chú shùn yáng zhǎng
后陶举孝廉,除顺阳长。
xiàn duō jiān huá táo dào guān xuān mù lì mín yǒu qì lì yǒng měng néng yǐ sǐ yì shēng zhě bù jū wáng mìng jiān zāng yú shì piāo qīng jiàn kè zhī tú guò yàn děng shí yú rén jiē lái yìng mù
县多奸猾,陶到官,宣募吏民有气力勇猛,能以死易生者,不拘亡命奸臧,于是剽轻剑客之徒过晏等十余人,皆来应募。
táo zé qí xiān guò yào yǐ hòu xiào shǐ gè jié suǒ hòu shào nián de shù bǎi rén jiē yán bīng dài mìng
陶责其先过,要以后效,使各结所厚少年,得数百人,皆严兵待命。
yú shì fù àn jiān guǐ suǒ fā ruò shén
于是复案奸轨,所发若神。
yǐ bìng miǎn lì mín sī ér gē zhī yuē yì rán bù lè sī wǒ liú jūn
以病免,吏民思而歌之曰:“邑然不乐,思我刘君。
hé shí fù lái ān cǐ xià mín
何时复来,安此下民。
táo míng shàng shū chūn qiū wèi zhī xùn gǔ
陶明《尚书》、《春秋》,为之训诂。
tuī sān jiā shàng shū jí gǔ wén shì zhèng wén zì qī bǎi yú shì míng yuē zhōng wén shàng shū
推三家《尚书》及古文,是正文字七百余事,名曰《中文尚书》。
qǐng zhī bài shì yù shǐ
顷之,拜侍御史。
líng dì sù wén qí míng shù yǐn nà zhī
灵帝宿闻其名,数引纳之。
shí jù lù zhāng jué wěi tuō dà dào yāo huò xiǎo mín táo yǔ fèng chē dū wèi lè sōng yì láng yuán gòng lián míng shàng shū yán zhī yuē
时,巨鹿张角伪托大道,妖惑小民,陶与奉车都尉乐松、议郎袁贡连名上疏言之,曰:
shèng wáng yǐ tiān xià ěr mù wèi shì tīng gù néng wú bù wén jiàn
圣王以天下耳目为视听,故能无不闻见。
jīn zhāng jué zhī dǎng bù kě shèng jì
今张角支党不可胜计。
qián sī tú yáng cì zòu xià zhào shū qiē chì zhōu jùn hù sòng liú mín huì cì qù wèi bù fù bǔ lù
前司徒杨赐奏下诏书,切敕州郡,护送流民,会赐去位,不复捕录。
suī huì shè lìng ér móu bù jiě sàn
虽会赦令,而谋不解散。
sì fāng sī yán yún jiǎo děng qiè rù jīng shī chān shì cháo zhèng niǎo shēng shòu xīn sī gòng míng hū
四方私言,云角等窃入京师,觇视朝政,鸟声兽心,私共鸣呼。
zhōu jùn jì huì bù yù wén zhī dàn gēng xiāng gào yǔ mò kěn gōng wén
州郡忌讳,不欲闻之,但更相告语,莫肯公文。
yi xià míng zhào zhòng mù jiǎo děng shǎng yǐ guó tǔ
宜下明诏,重募角等,赏以国土。
yǒu gǎn huí bì yǔ zhī tóng zuì
有敢回避,与之同罪。
dì shū bù wù fāng zhào táo cì dì chūn qiū tiáo lì
帝殊不悟,方诏陶次第《春秋》条例。
míng nián zhāng jué fǎn luàn hǎi nèi dǐng fèi dì sī táo yán fēng zhōng líng xiāng hòu sān qiān shàng shū lìng
明年,张角反乱,海内鼎沸,帝思陶言,封中陵乡侯,三迁尚书令。
yǐ suǒ jǔ jiāng wèi shàng shū nán yǔ qí liè qǐ cóng rǒng sǎn bài shì zhōng
以所举将为尚书,难与齐列,乞从冗散,拜侍中。
yǐ shù qiē jiàn yǐ quán chén suǒ dàn xǐ wèi jīng zhào yǐn
以数切谏,以权臣所惮,徙为京兆尹。
dào zhí dāng chū xiū gōng qián zhí qiān wàn táo jì qīng pín ér chǐ yǐ qián mǎi zhí chēng jí bù tīng zhèng
到职,当出修宫钱直千万,陶既清贫,而耻以钱买职,称疾不听政。
dì sù zhòng táo cái yuán qí zuì zhēng bài jiàn yì dài fū
帝宿重陶才,原其罪,征拜谏议大夫。
shì shí tiān xià rì wēi kòu zéi fāng chì táo yōu zhì bēng luàn fù shàng shū yuē
是时,天下日危,寇贼方炽,陶忧致崩乱,复上疏曰:
chén wén shì zhī jí zhě bù néng ān yán xīn zhī tòng zhě bù néng huǎn shēng
臣闻事之急者不能安言,心之痛者不能缓声。
qiè jiàn tiān xià qián yù zhāng jué zhī luàn hòu zāo biān zhāng zhī kòu měi wén yǔ shū gào jí zhī shēng xīn zhuó nèi rěn sì tǐ jīng sǒng
窃见天下前遇张角之乱,后遭边章之寇,每闻羽书告急之声,心灼内忍,四体惊竦。
jīn xī qiāng nì lèi sī shǔ jiàng shuài jiē duō duàn shí lì xiǎo xí zhàn chén shí zhī shān chuān biàn zhà wàn duān
今西羌逆类,私署将帅,皆多段DA5E时吏,晓习战陈,识知山川,变诈万端。
chén cháng jù qí qīng chū hé dōng féng yì chāo xi jūn zhī hòu dōng zhī hán gǔ jù ě gāo wàng
臣常惧其轻出河东、冯翊,抄西军之后,东之函谷,据厄高望。
jīn guǒ yǐ gōng hé dōng kǒng suì zhuǎn gèng shǐ tū shàng jīng
今果已攻河东,恐遂转更豕突上京。
rú shì zé nán dào duàn jué chē qí zhī jūn gū lì guān dōng pò dǎn sì fāng dòng yáo wēi zhī bù lái jiào zhī bù yīng suī yǒu tián dān chén píng zhī cè jì wú suǒ yòng
如是则南道断绝,车骑之军孤立,关东破胆,四方动摇,威之不来,叫之不应,虽有田单、陈平之策,计无所用。
chén qián yì mǎ shàng pián yí jí jué zhū jùn fù diào jì shàng kě ān shì fù zhǔ zhě liú lián zhì jīn mò kěn qiú jiàn
臣前驿马上便宜,急绝诸郡赋调,冀尚可安¨事付主者,留连至今,莫肯求间。
jīn sān jùn zhī mín jiē yǐ bēn wáng nán chū wǔ guān běi xǐ hú gǔ bīng jiě fēng sàn wéi kǒng zài hòu
今三郡之民皆以奔亡,南出武关,北徙壶谷,冰解风散,唯恐在后。
jīn gòng cún zhě shàng shí sān sì jūn lì shì mín bēi chóu xiāng shǒu mín yǒu bǎi zǒu tuì sǐ zhī xīn ér wú yī qián dòu shēng zhī jì
今共存者尚十三四,军吏士民悲愁相守,民有百走退死之心,而无一前斗生之计。
xi kòu jìn qián qù yíng zhǐ chǐ hú jì fēn bù yǐ zhì zhū líng
西寇浸前,去营咫尺,胡骑分布,已至诸陵。
jiāng jūn zhāng wēn tiān xìng jīng yǒng ér zhǔ zhě dàn xī pò cù jūn wú hòu diàn jiǎ lìng shī lì qí bài bù jiù
将军张温,天性精勇,而主者旦夕迫促,军无后殿,假令失利,其败不救。
chén zì zhī yán shù jiàn yàn ér yán bù zì cái zhě yǐ wéi guó ān zé chén méng qí qìng guó wēi zé chén yì xiān wáng yě
臣自知言数见厌,而言不自裁者,以为国安则臣蒙其庆,国危则臣亦先亡也。
jǐn fù chén dāng jīn yào jí rù shì qǐ xū yú zhī jiān shēn chuí nà shěng
谨复陈当今要急入事,乞须臾之间,深垂纳省。
qí bā shì dà jiào yán tiān xià dà luàn jiē yóu huàn guān
其八事,大较言天下大乱,皆由宦官。
huàn guān shì jí gòng chán táo yuē qián zhāng jiě shì fā zhào shū shì yǐ wēi ēn zì cǐ yǐ lái gè gè gǎi huǐ
宦官事急,共谗陶曰:“前张解事发,诏书示以威恩,自此以来,各各改悔。
jīn zhě sì fāng ān jìng ér táo jí hài shèng zhèng zhuān yán yāo niè
今者四方安静,而陶疾害圣政,专言妖孽。
zhōu jùn bù shàng táo hé yuán zhī
州郡不上,陶何缘知?
yí táo yǔ zéi tōng qíng
疑陶与贼通情。
yú shì shōu táo xià huáng mén běi sì yù lüè àn rì jí
”于是收陶,下黄门北寺狱,掠按日急。
táo zì zhī bì sǐ duì shǐ zhě yuē cháo tíng qián fēng chén yún hé
陶自知必死,对使者曰:“朝廷前封臣云何?
jīn fǎn shòu yá zèn hèn bù yǔ yī lǚ tóng chóu ér yǐ sān rén wèi bèi
今反受邪谮,恨不与伊、吕同畴,而以三仁为辈。
suì bì qì ér sǐ tiān xià mò bù tòng zhī
”遂闭气而死,天下莫不痛之。
táo zhù shū shù shí wàn yán yòu zuò qī yào lùn kuāng lǎo zi fǎn hán fēi fù mèng kē jí shàng shū yán dāng shì biàn shì tiáo jiào fù zòu shū jì biàn yí fán bǎi yú piān
陶著书数十万言,又作《七曜论》、《匡老子》、《反韩非》、《复孟轲》,及上书言当世便事、条教、赋、奏、书、记、辩疑,凡百余篇。
shí sī tú dōng hǎi chén dān yì yǐ fēi zuì yǔ táo jù sǐ dān yǐ zhōng zhèng chēng lì wèi sān sī
时,司徒东海陈耽,亦以非罪与陶俱死,耽以忠正称,历位三司。
guāng hé wǔ nián zhào gōng qīng yǐ yáo yán jǔ cì shǐ èr qiān dàn wèi mín dù hài zhě
光和五年,诏公卿以谣言举刺史、二千石为民蠹害者。
shí tài wèi xǔ yù sī kōng zhāng jì chéng wàng nèi guān shòu qǔ huò lù qí huàn zhě zǐ dì bīn kè suī tān wū huì zhuó jiē bù gǎn wèn ér xū jiū biān yuǎn xiǎo jùn qīng xiū yǒu huì huà zhě èr shí liù rén
时太尉许戫、司空张济承望内官,受取货赂,其宦者子弟宾客,虽贪污秽浊,皆不敢问,而虚纠边远小郡清修有惠化者二十六人。
lì rén yì què chén sù dān yǔ yì láng cáo cāo shàng yán gōng qīng suǒ jǔ lǜ dǎng qí sī suǒ wèi fàng chī xiāo ér qiú luán fèng
吏人诣阙陈诉,耽与议郎曹操上言:“公卿所举,率党其私,所谓放鸱枭而囚鸾凤。
qí yán zhōng qiē dì yǐ ràng yù jì yóu shì zhū zuò yáo yán zhēng zhě xī bài yì láng
”其言忠切,帝以让戫、济,由是诸坐谣言征者悉拜议郎。
huàn guān yuàn zhī suì wū xiàn dān sǐ yù zhōng
宦官怨之,遂诬陷耽死狱中。
li yún zì xíng zǔ gān líng rén yě
李云字行祖,甘陵人也。
xìng hào xué shàn yīn yáng
性好学,善阴阳。
chū jǔ xiào lián zài qiān bái mǎ lìng
初举孝廉,再迁白马令。
huán dì yán xī èr nián zhū dà jiàng jūn liáng jì ér zhōng cháng shì dān chāo děng wǔ rén jiē yǐ zhū jì gōng bìng fēng liè hóu zhuān quán xuǎn jǔ
桓帝延熹二年,诛大将军梁冀,而中常侍单超等五人皆以诛冀功并封列侯,专权选举。
yòu lì yè tíng mín nǚ shì wèi huáng hòu shù yuè jiān hòu jiā fēng zhě sì rén shǎng cì jù wàn
又立掖庭民女D9F1氏为皇后,数月间,后家封者四人,赏赐巨万。
shì shí dì shù zhèn liè zhòng zāi pín jiàng
是时,地数震裂,众灾频降。
yún sù gāng yōu guó jiāng wēi xīn bù néng rěn nǎi lù bù shàng shū yí fù sān fǔ yuē
云素刚,忧国将危,心不能忍,乃露布上书,移副三府,曰:
chén wén huáng hòu tiān xià mǔ dé pèi kūn líng de qí rén zé wǔ shì lái bèi bù dé qí rén zé dì dòng yáo gōng
臣闻皇后天下母,德配坤灵,得其人则五氏来备,不得其人则地动摇宫。
bǐ nián zāi yì kě wèi duō yǐ huáng tiān zhī jiè kě wèi zhì yǐ
比年灾异,可谓多矣,皇天之戒,可谓至矣。
gāo zǔ shòu mìng zhì jīn sān bǎi liù shí sì suì jūn qī yī zhōu dāng yǒu huáng jīng dài jiàn xìng chén xiàng yú tián xǔ shì bù kě lìng cǐ rén jū tài wèi tài fù diǎn bīng zhī guān
高祖受命,至今三百六十四岁,君期一周,当有黄精代见,姓陈、项、虞、田、许氏,不可令此人居太尉、太傅典兵之官。
jǔ cuò zhì zhòng bù kě bù shèn
举厝至重,不可不慎。
bān gōng xíng shǎng yi yīng qí shí
班功行赏,宜应其实。
liáng jì suī chí quán zhuān shàn nuò liú tiān xià jīn yǐ zuì xíng zhū yóu zhào jiā chén yì shā zhī ěr
梁冀虽持权专擅,糯流天下,今以罪行诛,犹召家臣榏杀之耳。
ér wěi fēng móu chén wàn hù yǐ shàng gāo zǔ wén zhī dé wú jiàn fēi
而猥封谋臣万户以上,高祖闻之,得无见非?
xi bèi liè jiāng dé wú jiě tǐ
西钡列将,得无解体?
kǒng zǐ yuē dì zhě dì yě
孔子曰:“帝者,谛也。
jīn guān wèi cuò luàn xiǎo rén chǎn jìn cái huò gōng xíng zhèng huà rì sǔn chǐ yī bài yòng bù jīng yù shěng
”今官位错乱,小人谄进,财货公行,政化日损,尺一拜用不经御省。
shì dì yù bù dì hu
是帝欲不谛乎?
dì de zòu zhèn nù xià yǒu sī dǎi yún zhào shàng shū dū hù jiàn jǐ sòng huáng mén běi sì yù shǐ zhōng cháng shì guǎn bà yǔ yù shǐ tíng wèi zá kǎo zhī
帝得奏震怒,下有司逮云,诏尚书都护剑戟送黄门北寺狱,使中常侍管霸与御史廷尉杂考之。
shí hóng nóng wǔ guān yuàn dù zhòng shāng yún yǐ zhōng jiàn huò zuì shàng shū yuàn yǔ yún tóng rì sǐ
时,弘农五官掾杜众伤云以忠谏获罪,上书愿与云同日死。
dì yù nù suì bìng xià tíng wèi
帝愈怒,遂并下廷尉。
dà hóng lú chén fán shàng shū jiù yún yuē li yún suǒ yán suī bù shí jìn jì gàn shàng nì zhǐ qí yì guī yú zhōng guó ér yǐ
大鸿胪陈蕃上疏救云曰:“李云所言,虽不识禁忌,干上逆旨,其意归于忠国而已。
xī gāo zǔ rěn zhōu chāng bù huì zhī jiàn chéng dì shè zhū yún yāo lǐng zhī zhū
昔高祖忍周昌不讳之谏,成帝赦朱云腰领之诛。
jīn rì shā yún chén kǒng pōu xīn zhī jī jí yì yú shì yǐ
今日杀云,臣恐剖心之讥即议于世矣。
gù gǎn chù lóng lín mào mèi yǐ qǐng
故敢触龙鳞,冒昧以请。
tài cháng yáng bǐng luò yáng shì zhǎng mù mào láng zhōng shàng guān zī bìng shàng shū qǐng yún
”太常杨秉、洛阳市长沐茂、郎中上官资并上疏请云。
dì huì shén yǒu sī zòu yǐ wéi dà bù jìng
帝恚甚,有司奏以为大不敬。
zhào qiè zé fán bǐng miǎn guī tián lǐ
诏切责蕃、秉,免归田里;
mào zī biǎn zhì èr děng
茂、资贬秩二等。
shí dì zài zhuó lóng chí guǎn bà zòu yún děng shì
时,帝在濯龙池,管霸奏云等事。
bà guǐ yán yuē li yún yě zé yú rú dù zhòng jùn zhōng xiǎo lì chū yú kuáng gàng bù zú jiā zuì
霸诡言曰:“李云野泽愚儒,杜众郡中小吏,出于狂戆,不足加罪。
dì wèi bà yuē dì yù bù dì shì hé děng yǔ ér cháng shì yù yuán zhī yá
”帝谓霸曰:“帝欲不谛,是何等语,而常侍欲原之邪?
gù shǐ xiǎo huáng mén kě qí zòu yún zhòng jiē sǐ yù zhōng
”顾使小黄门可其奏,云、众皆死狱中。
hòu jì zhōu cì shǐ gǔ cóng shǐ xíng bù guò cí yún mù kè shí biǎo zhī
后冀州刺史贾琮使行部,过祠云墓,刻石表之。
lùn yuē lǐ yǒu wǔ jiàn fěng wéi shàng
论曰:礼有五谏,讽为上。
ruò fú tuō wù jiàn qíng yīn wén zài zhǐ shǐ yán zhī zhě wú zuì wén zhī zhě zú yǐ zì jiè guì zài yú yì dá yán cóng lǐ guī hu zhèng
若夫托物见情,因文载旨,使言之者无罪,闻之者足以自戒,贵在于意达言从,理归乎正。
hé qí jiǎo jié mó shàng yǐ gū chéng míng zāi
曷其绞讦摩上,以C674沽成名哉?
li yún cǎo máo zhī shēng bù shí shī shēn zhī yì suì nǎi lù bù dì zhě bān xí sān gōng zhì yú zhū sǐ ér bù gù sī qǐ gǔ zhī kuáng yě
李云草茅之生,不识失身之义,遂乃露布帝者,班檄三公,至于诛死而不顾,斯岂古之狂也!
fu wèi xìn ér jiàn zé yǐ wéi bàng jǐ gù shuō zhě shi qí nán yān
夫未信而谏,则以为谤己,故说者识其难焉。
liú yú zì jì jié guǎng líng rén yě
刘瑜字季节,广陵人也。
gāo zǔ fù guǎng líng jìng wáng
高祖父广陵靖王。
fù biàn qīng hé tài shǒu
父辩,清河太守。
yú shǎo hǎo jīng xué yóu shàn tú chèn tiān wén lì suàn zhī shù
瑜少好经学,尤善图谶、天文、历算之术。
zhōu jùn lǐ qǐng bù jiù
州郡礼请不就。
yán xī bā nián tài wèi yáng bǐng jǔ xián liáng fāng zhèng jí dào jīng shī shàng shū chén shì yuē
延熹八年,太尉杨秉举贤良方正,及到京师,上书陈事曰:
chén yú zì niàn dōng guó bǐ lòu dé yǐ fēng pèi zhī yìn bèi méng fù chú bù gěi zú wǔ
臣瑜自念东国鄙陋,得以丰沛枝胤,被蒙复除,不给卒伍。
gù tài wèi yáng bǐng zhī chén qiè kuī diǎn jí wěi jiàn xiǎn jǔ chéng jì chén yú zhí yǒu bǔ wàn yī
故太尉杨秉知臣窃窥典籍,猥见显举,诚冀臣愚直,有补万一。
ér bǐng zhōng mó bù suí mìng xiān cháo lù
而秉忠谟不遂,命先朝露。
chén zài xià tǔ tīng wén gē yáo jiāo chén nüè zhèng zhī shì yuǎn jìn hū jiē zhī yīn qiè wèi xīn chǔ qì xuè lián rú
臣在下土,听闻歌谣,骄臣虐政之事,远近呼嗟之音,窃为辛楚,泣血涟如。
xìng de yǐn lù bèi dá shèng wèn xiè xiě zhì qíng bù gǎn yōng huí
幸得引录,备答圣问,泄写至情,不敢庸回。
chéng yuàn bì xià qiě yǐ xū yú zhī lǜ lǎn jīn wǎng zhī shì rén hé wéi zī jiē tiān hé wéi dòng biàn
诚愿陛下且以须臾之虑,览今往之事,人何为咨嗟,天曷为动变。
gài zhū hóu zhī wèi shàng fǎ sì qī chuí wén bǐng yào guān zhī shèng shuāi zhě yě
盖诸侯之位,上法四七,垂文炳燿,关之盛衰者也。
jīn zhōng guān xié niè bǐ jiān liè tǔ jiē jìng lì yìn sì jì tǐ chuán jué huò qǐ zǐ shū shǔ huò mǎi r shì dào dài guāi kāi guó chéng jiā zhī yì
今中官邪孽,比肩裂土,皆竞立胤嗣,继体传爵,或乞子疏属,或买儿市道,殆乖开国承家之义。
gǔ zhě tiān zǐ yī qǔ jiǔ nǚ dì zhí yǒu xù hé tú shòu sì zhèng zài jiǔ fáng
古者天子一娶九女,娣侄有序,《河图》授嗣,正在九房。
jīn nǚ bì lìng sè chōng jī guī wéi jiē dāng shèng qí wán shì rǒng shí kōng gōng láo sàn jīng shén shēng zhǎng liù jí
今女嬖令色,充积闺帷,皆当盛其玩饰,冗食空宫,劳散精神,生长六疾。
cǐ guó zhī fèi yě shēng zhī shāng yě
此国之费也,生之伤也。
qiě tiān dì zhī xìng yīn yáng zhèng jì gé jué qí dào zé shuǐ hàn wèi bìng
且天地之性,阴阳正纪,隔绝其道,则水旱为并。
shī yún wǔ rì wéi qī liù rì bù zhān
《诗》云:“五日为期,六日不詹”。
yuàn kuàng zuò gē zhòng ní suǒ lù
怨旷作歌,仲尼所录。
kuàng cóng yòu zhì zhǎng yōu cáng mò shēn
况从幼至长,幽藏殁身。
jí cháng shì huáng mén yì guǎng qì qǔ
及常侍、黄门,亦广妻娶。
yuàn dú zhī qì jié chéng yāo shěng
怨毒之气,结成妖眚。
xíng lù zhī yán guān fā lüè rén nǚ qǔ ér fù zhì zhuǎn xiāng jīng jù
行路之言,官发略人女,取而复置,转相惊惧。
shú bù xī rán wú yuán kōng shēng cǐ bàng
熟不悉然,无缘空生此谤。
zōu yǎn pǐ fū qǐ shì pǐ fù shàng yǒu chéng bēng shuāng yǔn zhī yì
邹衍匹夫,杞氏匹妇,尚有城崩霜陨之异;
kuàng nǎi qún bèi zī yuàn néng wú gǎn hu
况乃群辈咨怨,能无感乎!
xī qín zuò ē páng guó duō xíng rén
昔秦作阿房,国多刑人。
jīn dì shè zēng duō qióng jí qí qiǎo jué shān gōng shí bù bì shí lìng
今第舍增多,穷极奇巧,掘山攻石,不避时令。
cù yǐ yán xíng wēi yǐ zhèng fǎ
促以严刑,威以正法。
mín wú zuì ér fù rù zhī mín yǒu tián ér fù duó zhī
民无罪而复入之,民有田而复夺之。
zhōu jùn guān fǔ gè zì kǎo shì jiān qíng qiú lù jiē wèi lì ěr
州郡官府,各自考事,奸情赇赂,皆为吏饵。
mín chóu yù jié qǐ rù zéi dǎng guān zhé xīng bīng zhū tǎo qí zuì
民愁郁结,起入贼党,官辄兴兵,诛讨其罪。
pín kùn zhī mín huò yǒu mài qí shǒu jí yǐ yào chóu shǎng fù xiōng xiāng dài cán shēn qī nú xiāng shì fēn liè
贫困之民,或有卖其首级以要酬赏,父兄相代残身,妻孥相视分裂。
qióng zhī rú bǐ fá zhī rú cǐ qǐ bù tòng zāi
穷之如彼,伐之如此,岂不痛哉!
yòu bì xià yǐ běi chén zhī zūn shén qì zhī bǎo ér wēi xíng jìn xí zhī jiā sī xìng huàn zhě zhī shě bīn kè shì mǎi xūn zhuó dào lù yīn cǐ bào zòng wú suǒ bù róng
又陛下以北辰之尊,神器之宝,而微行近习之家,私幸宦者之舍,宾客市买,熏灼道路,因此暴纵,无所不容。
jīn sān gōng zài wèi jiē bó dá dào yì ér gè zhèng zhū jǐ mò huò kuāng yì zhě fēi bù zhì yě wèi sǐ fá yě
今三公在位,皆博达道艺,而各正诸己,莫或匡益者,非不智也,畏死罚也。
wéi bì xià shè zhì qī chén yǐ guǎng jiàn dào jí kāi dōng xù jīn téng shǐ guān zhī shū cóng yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhì xìng zhī dào yuǎn nìng xié zhī rén fàng zhèng wèi zhī shēng zé zhèng zhì hé píng dé gǎn xiáng fēng yǐ
惟陛下设置七臣,以广谏道,及开东序金滕史官之书,从尧、舜、禹、汤、文、武致兴之道,远佞邪之人,放郑、卫之声,则政致和平,德感祥风矣。
chén kōng tuī qíng yán bù zú cǎi jù yǐ chù wǔ zhēng yíng shè jì
臣悾々推情,言不足采,惧以触忤,征营慑悸。
yú shì tè zhào zhào yú wèn zāi jiù zhī zhēng zhǐ shì àn jīng chèn yǐ duì
于是特诏召瑜问灾咎之征,指事案经谶以对。
shì zhèng zhě yù lìng yú yī wéi qí cí ér gèng cè yǐ tā shì
势政者欲令瑜依违其辞,而更策以它事。
yú fù xī xīn yǐ duì bā qiān yú yán yǒu qiè yú qián dì jìng bù néng yòng
瑜复悉心以对,八千余言,有切于前,帝竟不能用。
bài wèi yì láng
拜为议郎。
jí dì bēng dà jiàng jūn dòu wǔ yù dà zhū huàn guān nǎi yǐn yú wèi shì zhōng yòu yǐ shì zhōng yǐn xūn wèi shàng shū lìng gòng tóng móu huà
及帝崩,大将军窦武欲大诛宦官,乃引瑜为侍中,又以侍中尹勋为尚书令,共同谋画。
jí wǔ bài yú xūn bìng bèi zhū
及武败,瑜、勋并被诛。
shì zài wǔ chuán
事在《武传》。
xūn zì bó yuán hé nán rén
勋字伯元,河南人。
cóng zǔ mù wèi tài wèi mù sūn sòng wèi sī tú
从祖睦为太尉,睦孙颂为司徒。
xūn wéi rén gāng yì zhí fāng
勋为人刚毅直方。
shǎo shí měi dú shū de zhōng chén yì shì zhī shì wèi cháng bù tóu shū ér yǎng tàn
少时每读书,得忠臣义士之事,未尝不投书而仰叹。
zì yǐ xíng bù hé yú dāng shí bù yīng zhōu jùn gōng fǔ lǐ mìng
自以行不合于当时,不应州郡公府礼命。
huán dì shí yǐ yǒu dào zhēng sì qiān shàng shū lìng
桓帝时,以有道征,四迁尚书令。
yán xī zhōng zhū dà jiàng jūn liáng jì dì zhào xūn bù fèn zhòng zhí shén yǒu fāng lüè fēng yí yáng xiāng hòu
延熹中,诛大将军梁冀,帝召勋部分众职,甚有方略,封宜阳乡侯。
pú yè huò xū shàng shū zhāng jìng ōu yáng cān li wěi yú fàng zhōu yǒng bìng fēng tíng hòu
仆射霍谞,尚书张敬、欧阳参、李伟、虞放、周永,并封亭侯。
xūn hòu zài qiān zhì jiǔ qīng yǐ bìng miǎn bài wèi shì zhōng
勋后再迁至九卿,以病免,拜为侍中。
bā nián zhōng cháng shì jù yuàn zuǒ xin guān děng yǒu zuì miǎn duó fēng yì yīn chù xūn děng jué
八年,中常侍具瑗、左忄官等有罪免,夺封邑,因黜勋等爵。
yú zhū hòu huàn guān xī fén qí shàng shū yǐ wéi é yán
瑜诛后,宦官悉焚其上书,以为讹言。
zi wǎn chuán yú xué míng zhàn hòu néng zhe zāi yì
子琬,传瑜学,明占候,能著灾异。
jǔ fāng zhèng bù xíng
举方正,不行。
xiè bì zì fǔ xuān dōng jùn wǔ yáng rén yě
谢弼字辅宣,东郡武阳人也。
zhōng zhí fāng zhèng wèi xiāng yì suǒ zōng shī
中直方正,为乡邑所宗师。
jiàn níng èr nián zhào jǔ yǒu dào zhī shì bì yǔ dōng hǎi chén dūn xuán tú gōng sūn dù jù duì cè jiē chú láng zhōng
建宁二年,诏举有道之士,弼与东海陈敦、玄菟公孙度俱对策,皆除郎中。
shí qīng shé jiàn qián diàn dà fēng bá mù zhào gōng qīng yǐ xià chén dé shī
时,青蛇见前殿,大风拔木,诏公卿以下陈得失。
bì shàng fēng shì yuē
弼上封事曰:
chén wén hé qì yīng yú yǒu dé yāo yì shēng hu shī zhèng
臣闻和气应于有德,妖异生乎失政。
shàng tiān gào qiǎn zé wáng zhě sī qí qiān
上天告谴,则王者思其愆;
zhèng dào huò kuī zé jiān chén dāng qí fá
政道或亏,则奸臣当其罚。
fu shé zhě yīn qì suǒ shēng
夫蛇者,阴气所生;
lín zhě jiá bīng zhī fú yě
鳞者,甲兵之符也。
hóng fàn chuán yuē jué jí ruò shí zé yǒu shé lóng zhī niè
《鸿范传》曰:“厥极弱,时则有蛇龙之孽。
yòu yíng huò shǒu gāng péi huí bù qù fǎ yǒu jìn chén móu luàn fā yú zuǒ yòu
”又荧惑守亢,裴回不去,法有近臣谋乱,发于左右。
bù zhī bì xià suǒ yǔ cóng róng wéi wò zhī nèi qīn xìn zhě wèi shuí
不知陛下所与从容帷幄之内,亲信者为谁?
yi jí chì chù yǐ xiāo tiān jiè
宜急斥黜,以消天戒。
chén yòu wén wéi huǐ wéi shé nǚ zǐ zhī xiáng
臣又闻“惟虺惟蛇,女子之祥”。
fú wéi huáng tài hòu dìng cè guān tà shòu lì shèng míng shū yún fù zǐ xiōng dì zuì bù xiāng jí
伏惟皇太后定策官闼,授立圣明,《书》云:“父子兄弟,罪不相及。
dòu shì zhī zhū qǐ yi jiù yán tài hòu
”窦氏之诛,岂宜咎延太后?
yōu gé kōng gōng chóu gǎn tiān xīn yǒu rú wù lù zhī jí bì xià dāng hé miàn mù yǐ jiàn tiān xià
幽隔空宫,愁感天心,有如雾露之疾,陛下当何面目以见天下?
xī zhōu xiāng wáng bù néng jìng shì qí mǔ róng dí suì zhì jiāo qīn
昔周襄王不能敬事其母,戎狄遂至交侵。
xiào hé huáng dì bù jué dòu hòu zhī ēn qián shì yǐ wéi měi tán
孝和皇帝不绝窦后之恩,前世以为美谈。
lǐ wéi rén hòu zhě wèi zhī zǐ jīn yǐ huán dì wèi fù qǐ de bù yǐ tài hòu wèi mǔ zāi
礼为人后者为之子,今以桓帝为父,岂得不以太后为母哉?
yuán shén qì yuē tiān zǐ xíng xiào sì yí hé píng
《援神契》曰:“天子行孝,四夷和平。
fāng jīn biān jìng rì cù bīng gé fēng qǐ zì fēi xiào dào hé yǐ jì zhī
”方今边境日蹙,兵革蜂起,自非孝道,何以济之!
yuàn bì xià yǎng mù yǒu yú zhēng zhēng zhī huà fǔ sī kǎi fēng wèi mǔ zhī niàn
愿陛下仰慕有虞蒸蒸之化,俯思《凯风》慰母之念。
chén yòu wén jué shǎng zhī shè bì chóu yōng xūn
臣又闻爵赏之设,必酬庸勋;
kāi guó chéng jiā xiǎo rén wù yòng
开国承家,小人勿用。
jīn gōng chén jiǔ wài wèi méng jué zhì ā mǔ chǒng sī nǎi xiǎng dà fēng dà fēng yǔ báo yì yóu yú cí
今功臣久外,未蒙爵秩,阿母宠私,乃享大封,大风雨雹,亦由于兹。
yòu gù tài fù chén fán fǔ xiāng bì xià qín shēn wáng shì sù yè fěi xiè ér jiàn xiàn qún yá yī dàn zhū miè
又故太傅陈蕃,辅相陛下,勤身王室,夙夜匪懈,而见陷群邪,一旦诛灭。
qí wèi kù làn hài dòng tiān xià ér mén shēng gù lì bìng lí xǐ gù
其为酷滥,骇动天下,而门生故吏,并离徙锢。
fán shēn yǐ wǎng rén bǎi hé shú
蕃身已往,人百何赎!
yi hái qí jiā shǔ jiě chú jìn wǎng
宜还其家属,解除禁网。
fu tái zǎi zhòng qì guó mìng suǒ jì
夫台宰重器,国命所继。
jīn zhī sì gōng wéi sī kōng liú chǒng duàn duàn shǒu shàn yú jiē sù cān zhì kòu zhī rén bì yǒu zhé zú fù sù zhī xiōng
今之四公,唯司空刘宠断断守善,余皆素餐致寇之人,必有折足覆𫗧之凶。
kě yīn zāi yì bìng jiā bà chù
可因灾异,并加罢黜。
zhēng gù sī kōng wáng chàng cháng lè shào fǔ li yīng bìng jū zhèng shì zhù zāi biàn kě xiāo guó zuò wéi yǒng
征故司空王畅,长乐少府李膺,并居政事,庶灾变可消,国祚惟永。
chén shān sǒu wán àn wèi dá guó diǎn
臣山薮顽暗,未达国典。
cè yuē wú yǒu suǒ yǐn gǎn bù jǐn yú yòng wàng huì jì
策曰“无有所隐”,敢不尽愚,用忘讳忌。
fú wéi bì xià cái qí zhū fá
伏惟陛下裁其诛罚。
zuǒ yòu è qí yán chū wèi guǎng líng fǔ chéng
左右恶其言,出为广陵府丞。
qù guān guī jiā
去官归家。
zhōng cháng shì cáo jié cóng zǐ shào wèi dōng jùn tài shǒu fèn jí yú bì suì yǐ tā zuì shōu kǎo lüè àn sǐ yù zhōng shí rén dào shāng yān
中常侍曹节从子绍为东郡太守,忿疾于弼,遂以它罪收考掠按,死狱中,时人悼伤焉。
chū píng èr nián sī lì xiào wèi zhào lián sòng bì zhōng jié qiú bào qí yuàn hún nǎi shōu shào zhǎn zhī
初平二年,司隶校尉赵廉讼弼忠节,求报其怨魂,乃收绍斩之。
zàn yuē shān bù míng pì liáng bù sǔn líng
赞曰:邓不明辟,梁不损陵。
qiè qiè luán dù fěng cí yǐ xìng
慊慊栾、杜,讽辞以兴。
huáng kòu fāng chì zǐ qí yǒu shí
黄寇方炽,子奇有识。
wǔ móu yǔn zāng yú yì xié zhì
武谋允臧,瑜亦协志。
bì wǔ huàn qíng yún fàn shí jì chéng rén sàng jǐ tóng fāng shū shì
弼忤宦情,云犯时忌,成仁丧己,同方殊事。