wú yòu zì jì yīng chén liú cháng yuán rén yě
吴祐字季英,陈留长垣人也。
fù huī wèi nán hǎi tài shǒu
父恢,为南海太守。
yòu nián shí èr suí cóng dào guān
祐年十二,随从到官。
huī yù shā qīng jiǎn yǐ xiě jīng shū yòu jiàn yuē jīn dà rén yú yuè wǔ lǐng yuǎn zài hǎi bīn qí sú chéng lòu rán jiù duō zhēn guài shàng wèi guó jiā suǒ yí xià wèi quán qī suǒ wàng
恢欲杀青简以写经书,祐谏曰:"今大人逾越五领,远在海滨,其俗诚陋,然旧多珍怪,上为国家所疑,下为权戚所望。
cǐ shū ruò chéng zé zài zhī jiān liǎng
此书若成,则载之兼两。
xī mǎ yuán yǐ yì yǐ xìng bàng wáng yáng yǐ yī náng jiǎo míng
昔马援以薏苡兴谤,王阳以衣囊徼名。
xián yí zhī jiān chéng xiān xián suǒ shèn yě
嫌疑之间,诚先贤所慎也。
huī jí zhǐ fǔ qí shǒu yuē wú shì shì bù fá jì zǐ yǐ
"恢及止,抚其首曰:"吴氏世不乏季子矣。
jí nián èr shí sàng fù jū wú yán shí ér bù shòu shàn yí
"及年二十,丧父,居无檐石,而不受赡遗。
cháng mù shǐ yú zhǎng tǎn zé zhōng xíng yín jīng shū
常牧豕于长坦泽中,行吟经书。
yù fù gù rén wèi yuē qīng èr qiān dàn zi ér zì yè jiàn shì zòng zi wú chǐ nài xiān jūn hé
遇父故人,谓曰:"卿二千石子而自业贱事,纵子无耻,奈先君何?
yòu cí xiè ér yǐ shǒu zhì rú chū
"祐辞谢而已,守志如初。
hòu jǔ xiào lián jiāng xíng jùn zhōng wèi zǔ dào yòu yuè tán gòng xiǎo shǐ yōng qiū huáng zhēn huān yǔ yí shí yǔ jié yǒu ér bié
后举孝廉,将行,郡中为祖道,祐越坛共小史雍丘黄真欢语移时,与结友而别。
gōng cáo yǐ yòu jù qǐng chù zhī
功曹以祐倨,请黜之。
tài shǒu yuē wú jì yīng yǒu zhī rén zhī míng qīng qiě wù yán
太守曰:"吴季英有知人之明,卿且勿言。
zhēn hòu yì jǔ xiào lián chú xīn cài zhǎng shì chēng qí qīng jié
"真后亦举孝廉,除新蔡长,世称其清节。
shí gōng shā mù lái yóu tài xué wú zī liáng nǎi biàn fú kè yōng wèi yòu lìn chōng
时,公沙穆来游太学,无资粮,乃变服客佣,为祐赁舂。
yòu yǔ yǔ dà jīng suì gòng dìng jiāo yú chǔ jiù zhī jiān
祐与语大惊,遂共定交于杵臼之间。
yòu yǐ guāng lù sì háng qiān jiāo dōng hóu xiāng
祐以光禄四行迁胶东侯相。
shí jì běi dài hóng fù wèi xiàn chéng hóng nián shí liù cóng zài chéng shě
时济北戴宏父为县丞,宏年十六,从在丞舍。
yòu měi xíng yuán cháng wén fěng sòng zhī yīn qí ér hòu zhī yì yǔ wèi you zú chéng rú zōng zhī míng dōng xià guān zhì jiǔ quán tài shǒu
祐每行园,常闻讽诵之音,奇而厚之,亦与为友,卒成儒宗,知名东夏,官至酒泉太守。
yòu zhèng wéi rén jiǎn yǐ shēn lǜ wù
祐政唯仁简,以身率物。
mín yǒu zhēng sù zhě zhé bì gē zì zé rán hòu duàn qí sòng yǐ dào pì zhī
民有争诉者,辄闭合自责,然后断其讼,以道譬之。
huò shēn dào lǘ lǐ zhòng xiāng hè jiě
或身到闾里,重相和解。
zì shì zhī hòu zhēng xì shěng xī lì rén huái ér bù qī
自是之后,争隙省息,吏人怀而不欺。
sè fū sūn xìng sī zéi mín qián shì yī yǐ jìn qí fù fù de ér nù yuē yǒu jūn rú shì hé rěn qī zhī
啬夫孙性私贼民钱,市衣以进其父,父得而怒曰:"有君如是,何忍欺之!
cù guī fú zuì
"促归伏罪。
xìng cán jù yì gé chí yī zì shǒu
性惭惧,诣阁持衣自首。
yòu píng zuǒ yòu wèn qí gù xìng jù tán fù yán
祐屏左右问其故,性具谈父言。
yòu yuē yuàn yǐ qīn gù shòu wū huì zhī míng suǒ wèi guān guò sī zhī rén yǐ
祐曰:"掾以亲故,受污秽之名,所谓'观过斯知人矣'。
shǐ guī xiè qí fù hái yǐ yī yí zhī
"使归谢其父,还以衣遗之。
yòu ān qiū nán zǐ wú qiū zhǎng yǔ mǔ jù háng shì dào yù zuì kè rǔ qí mǔ zhǎng shā zhī ér wáng ān qiū zhuī zōng yú jiāo dōng de zhī
又安丘男子毋丘长与母俱行市,道遇醉客辱其母,长杀之而亡,安丘追踪于胶东得之。
yòu hū zhǎng wèi yuē zǐ mǔ jiàn rǔ rén qíng suǒ chǐ
祐呼长谓曰:"子母见辱,人情所耻。
rán xiào zǐ fèn bì lǜ nán dòng bù lèi qīn
然孝子忿必虑难,动不累亲。
jīn ruò bèi qīn chěng nù bái rì shā rén shè ruò fēi yì xíng ruò bù rěn jiāng rú zhī hé
今若背亲逞怒,白日杀人,赦若非义,刑若不忍,将如之何?
zhǎng yǐ xiè zì xì yuē guó jiā zhì fǎ qiú shēn fàn zhī
"长以械自系,曰:"国家制法,囚身犯之。
míng fǔ suī jiā āi jīn ēn wú suǒ shī
明府虽加哀矜,恩无所施。
yòu wèn zhǎng yǒu qī zi hu
"祐问长:"有妻、子乎?
duì yuē yǒu qī wèi yǒu zi yě
"对曰:"有妻未有子也。
jí yí ān qiū dǎi zhǎng qī qī dào jiě dào zhì gù shǐ tóng sù yù zhōng qī suì huái yùn
"即移安丘逮长妻,妻到,解到桎梏,使同宿狱中,妻遂怀孕。
zhì dōng jìn xíng xíng zhǎng qì wèi mǔ yuē fù mǔ yīng sǐ dāng hé yǐ bào wú jūn hu
至冬尽行刑,长泣谓母曰:"负母应死,当何以报吴君乎?
nǎi niè zhǐ ér tūn zhī hán xuè yán yuē qī ruò shēng zǐ míng zhī wú shēng yán wǒ lín sǐ tūn zhǐ wèi shì shǔ r yǐ bào wú jūn
"乃啮指而吞之,含血言曰:"妻若生子,名之'吴生',言我临死吞指为誓,属儿以报吴君。
yīn tóu huán ér sǐ
"因投缳而死。
yòu zài jiāo dōng jiǔ nián qiān qí xiāng dà jiàng jūn liáng jì biǎo wèi zhǎng shǐ
祐在胶东九年,迁齐相,大将军梁冀表为长史。
jí jì wū zòu tài wèi li gù yòu wén ér qǐng jiàn yǔ jì zhēng zhī bù tīng
及冀诬奏太尉李固,祐闻而请见,与冀争之,不听。
shí fú fēng mǎ róng zài zuò wèi jì zhāng cǎo yòu yīn wèi róng yuē li gōng zhī zuì chéng yú qīng shǒu
时扶风马融在坐,为冀章草,祐因谓融曰:"李公之罪,成于卿手。
li gōng jí zhū qīng hé miàn mù jiàn tiān xià zhī rén hu
李公即诛,卿何面目见天下之人乎?
jì nù ér qǐ rù shì yòu yì jìng qù
"冀怒而起入室,祐亦径去。
jì suì chū yòu wèi hé jiān xiāng yīn zì miǎn guī jiā bù fù shì gōng guàn yuán shū yǐ jīng shū jiào shòu
冀遂出祐为河间相,因自免归家,不复仕,躬灌园蔬,以经书教授。
nián jiǔ shí bā zú
年九十八卒。
zhǎng zǐ fèng guān zhì lè làng tài shǒu
长子凤,官至乐浪太守;
shǎo zǐ kǎi xīn xī lìng
少子恺,新息令;
fèng zǐ féng diāo yáng hòu xiāng jiē yǒu míng yú shì
凤子冯,鲷阳侯相:皆有名于世。
yán dǔ zì shū jiān nán yáng chōu rén yě
延笃字叔坚,南阳犨人也。
shǎo cóng yǐng chuān táng xī diǎn shòu zuǒ shì chuán xún rì néng fěng zhī diǎn shēn jìng yān
少从颍川唐溪典受《左氏传》,旬日能讽之,典深敬焉。
yòu cóng mǎ róng shòu yè bó tōng jīng zhuàn jí bǎi jiā zhī yán néng zhù wén zhāng yǒu míng jīng shī
又从马融受业,博通经传及百家之言,能著文章,有名京师。
jǔ xiào lián wèi píng yáng hóu xiāng
举孝廉,为平阳侯相。
dào guān biǎo gōng suì zhī mù lì míng jì cí zhuó yòng qí hòu yú quǎn mǔ zhī jiān
到官,表龚遂之墓,立铭祭祠,擢用其后于畎亩之间。
yǐ shī sàng qì guān bēn fù wǔ fǔ bìng pì bù jiù
以师丧弃官奔赴,五府并辟不就。
huán dì yǐ bó shì zhēng bài yì láng yǔ zhū mù biān sháo gòng zhù zuò dōng guān
桓帝以博士征,拜议郎,与朱穆、边韶共著作东观。
shāo qiān shì zhōng
稍迁侍中。
dì shù wèn zhèng shì dǔ guǐ cí mì duì dòng yī diǎn yì
帝数问政事,笃诡辞密对,动依典义。
qiān zuǒ féng yì yòu xǐ jīng zhào yǐn qí zhèng yòng kuān rén yōu xù mín lí zhuó yòng zhǎng zhě yǔ cān zhèng shì jùn zhōng huān ài sān fǔ zī jiē yān
迁左冯翊,又徙京兆尹,其政用宽仁,忧恤民黎,擢用长者,与参政事,郡中欢爱,三辅咨嗟焉。
xiān shì chén liú biān fèng wèi jīng zhào yǐn yì yǒu néng míng jùn rén wéi zhī yǔ yuē qián yǒu zhào zhāng sān wáng hòu yǒu biān yán èr jūn
先是陈留边凤为京兆尹,亦有能名,郡人为之语曰:"前有赵、张、三王,后有边、延二君。
shí huáng zǐ yǒu jí xià jùn xiàn chū zhēn yào ér dà jiàng jūn liáng jì qiǎn kè jī shū yì jīng zhào bìng huò niú huáng
时,皇子有疾,下郡县出珍药,而大将军梁冀遣客赍书诣京兆,并货牛黄。
dǔ fā shū shōu kè yuē dà jiàng jūn jiāo fáng wài jiā ér huáng zǐ yǒu jí bì yìng chén jìn yī fāng qǐ dāng shǐ kè qiān lǐ qiú lì hu
笃发书收客,曰:"大将军椒房外家,而皇子有疾,必应陈进医方,岂当使客千里求利乎?
suì shā zhī
"遂杀之。
jì cán ér bù dé yán yǒu sī chéng zhǐ yù qiú qí shì
冀惭而不得言,有司承旨欲求其事。
dǔ yǐ bìng miǎn guī jiào shòu jiā xiàng
笃以病免归,教授家巷。
shí rén huò yí rén xiào qián hòu zhī zhèng dǔ nǎi lùn zhī yuē
时人或疑仁孝前后之证,笃乃论之曰:
guān fu rén xiào zhī biàn fēn rán yì duān hù yǐn diǎn wén dài qǔ shì jù kě wèi dǔ lùn yǐ
观夫仁孝之辩,纷然异端,互引典文,代取事据,可谓笃论矣。
fū rén èr zhì tóng yuán zǒng lǜ bǎi xíng fēi fù zhū liǎng qīng zhòng bì dìng qián hòu zhī shù yě
夫人二致同源,总率百行,非复铢两轻重,必定前后之数也。
ér jiā yù fēn qí dà jiào tǐ ér míng zhī zé xiào zài shì qīn rén shī pǐn wù
而加欲分其大较,体而名之,则孝在事亲,仁施品物。
shī wù zé gōng jì yú shí shì qīn zé dé guī yú yǐ
施物则功济于时,事亲则德归于已。
yú jǐ zé shì guǎ jì shí zé gōng duō
于己则事寡,济时则功多。
tuī cǐ yǐ yán rén zé yuǎn yǐ
推此以言,仁则远矣。
rán wù yǒu chū wēi ér zhe shì yǒu yóu yǐn ér zhāng
然物有出微而著,事有由隐而章。
jìn qǔ zhū shēn zé ěr yǒu tīng shòu zhī yòng mù yǒu chá jiàn zhī míng zú yǒu zhì yuǎn zhī láo shǒu yǒu shì wèi zhī gōng gōng suī xiǎn wài běn zhī zhě xīn yě
近取诸身,则耳有听受之用,目有察见之明,足有致远之劳,手有饰卫之功,功虽显外,本之者心也。
yuǎn qǔ zhū wù zé cǎo mù zhī shēng shǐ yú méng yá zhōng yú mí màn zhī yè fú shū róng huá fēn rù mò suī fán wèi zhì zhī zhě gēn yě
远取诸物,则草木之生,始于萌牙,终于弥蔓,枝叶扶疏,荣华纷缛,末虽繁蔚,致之者根也。
fu rén rén zhī yǒu xiào yóu sì tǐ zhī yǒu xīn fù zhī yè zhī yǒu běn gēn yě
夫仁人之有孝,犹四体之有心腹,枝叶之有本根也。
shèng rén zhī zhī gù yuē fu xiào tiān zhī jīng yě de zhī yì yě rén zhī xíng yě
圣人知之,故曰:"夫孝,天之经也,地之义也,人之行也。
jūn zǐ wù běn běn lì ér dào shēng xiào tì yě zhě qí wèi rén zhī běn yǔ
""君子务本,本立而道生,孝悌也者,其为仁之本与!
rán tǐ zài nán bèi wù xìng hǎo piān gù suǒ shī bù tóng shì shǎo liǎng jiān zhě yě
"然体在难备,物性好偏,故所施不同,事少两兼者也。
rú bì duì qí yōu liè zé rén yǐ zhī yè fú shū wèi dà xiào yǐ xīn tǐ běn gēn wèi xiān kě wú sòng yě
如必对其优劣,则仁以枝叶扶疏为大,孝以心体本根为先,可无讼也。
huò wèi xiān xiào hòu rén fēi zhòng ní xù huí cān zhī yì
或谓先孝后仁,非仲尼序回、参之意。
gài yǐ wéi rén xiào tóng zhì ér shēng chún tǐ zhī zhě zé hù yǐ wéi chēng yú shùn yán huí shì yě
盖以为仁孝同质而生,纯体之者,则互以为称,虞舜、颜回是也。
ruò piān ér tǐ zhī zé gè yǒu qí mù gōng liú zēng shēn shì yě
若偏而体之,则各有其目,公刘、曾参是也。
fu céng mǐn yǐ xiào tì wèi zhì dé guǎn zhòng yǐ jiǔ hé wèi rén gōng wèi yǒu lùn dé bù xiān huí cān kǎo gōng bù dà yí wú
夫曾、闵以孝悌为至德,管仲以九合为仁功,未有论德不先回、参,考功不大夷吾。
yǐ cǐ ér yán gè cóng qí chēng zhě yě
以此而言,各从其称者也。
qián yuè guī tài shǒu li wén dé sù shàn yú dǔ shí zài jīng shī wèi gōng qīng yuē yán shū jiān wáng zuǒ zhī cái nài hé qū qiān lǐ zhī zú hu
前越巂太守李文德素善于笃,时在京师,谓公卿曰:"延叔坚王佐之才,奈何屈千里之足乎?
yù lìng yǐn jìn zhī
"欲令引进之。
dǔ wén nǎi wéi shū zhǐ wén dé yuē
笃闻,乃为书止文德曰:
fu dào zhī jiāng fèi suǒ wèi mìng yě
夫道之将废,所谓命也。
liú wén nǎi yù xiāng wéi qiú huán dōng guān lái mìng suī dǔ suǒ wèi gǎn dāng
流闻乃欲相为求还东观,来命虽笃,所未敢当。
wú cháng mèi shuǎng zhì shū zuò yú kè táng
吾尝昧爽栉梳,坐于客堂。
cháo zé sòng xī wén zhī yì yú xià zhī shū lì gōng dàn zhī diǎn lǐ lǎn zhòng ní zhī chūn qiū
朝则诵羲、文之《易》,虞、夏之《书》,历公旦之典礼,览仲尼之《春秋》。
xī zé xiāo yáo nèi jiē yǒng shī nán xuān
夕则消摇内阶,咏《诗》南轩。
bǎi jiā zhòng shì tóu xián ér zuò
百家众氏,投闲而作。
yáng yáng hu qí yíng ěr yě huàn làn xī qí yì mù yě fēn fēn xīn xīn xī qí dú lè yě
洋洋乎其盈耳也,涣烂兮其溢目也,纷纷欣欣兮其独乐也。
dāng cǐ zhī shí bù zhī tiān zhī wèi gài de zhī wèi yú
当此之时,不知天之为盖,地之为舆;
bù zhī shì zhī yǒu rén yǐ zhī yǒu qū yě
不知世之有人,已之有躯也。
suī jiàn lí jī zhù páng ruò wú rén gāo fèng dú shū bù zhī bào yǔ fāng zhī yú wú wèi zú kuàng yě
虽渐离击筑,傍若无人,高凤读书,不知暴雨,方之于吾,未足况也。
qiě wú zì shù xiū yǐ lái wéi rén chén bù xiàn yú bù zhōng wéi rén zi bù xiàn yú bù xiào shàng jiāo bù chǎn xià jiāo bù dú cóng cǐ ér mò xià jiàn xiān jūn yuǎn zǔ kě bù cán shè
且吾自束修已来,为人臣不陷于不忠,为人子不陷于不孝,上交不谄,下交不黩,从此而殁,下见先君远祖,可不惭赦。
rú cǐ ér bù yǐ shàn zhǐ zhě kǒng rú jiào yì shè zhě yě
如此而不以善止者,恐如教羿射者也。
shèn wù mí qí běn qì qí shēng yě
慎勿迷其本,弃其生也。
hòu zāo dǎng shì jìn gù
后遭党事禁锢。
yǒng kāng yuán nián zú yú jiā
永康元年,卒于家。
xiāng lǐ tú qí xíng yú qū yuán zhī miào
乡里图其形于屈原之庙。
dǔ lùn jiě jīng chuán duō suǒ bó zhèng hòu rú fú qián děng yǐ wéi zhé zhōng
笃论解经传,多所驳正,后儒服虔等以为折中。
suǒ zhe shī lùn míng shū yìng xùn biǎo jiào lìng fán èr shí piān yún
所著诗、论、铭、书、应讯、表、教令,凡二十篇云。
shǐ bì zì gōng qiān chén liú kǎo chéng rén yě
史弼字公谦,陈留考城人也。
fù chang shùn dì shí yǐ nìng biàn zhì shàng shū jùn shǒu
父敞,顺帝时以佞辩至尚书、郡守。
bì shǎo dǔ xué jù tú shù bǎi
弼少笃学,聚徒数百。
shì zhōu jùn pì gōng fǔ qiān běi jūn zhōng hou
仕州郡,辟公府,迁北军中候。
shì shí huán dì dì bó hǎi wáng kuī sù xíng xiǎn pì tiě ào duō bù fǎ
是时,桓帝弟渤海王悝素行险辟,僣傲多不法。
bì jù qí jiāo bèi wéi luàn nǎi shàng fēng shì yuē
弼惧其骄悖为乱,乃上封事曰:
chén wén dì wáng zhī yú qīn qī ài suī lóng bì shì zhī yǐ wēi
臣闻帝王之于亲戚,爱虽隆,必示之以威;
tǐ suī guì bì jìn zhī yǐ dù
体虽贵,必禁之以度。
rú shì hé mù zhī dào xìng gǔ ròu zhī ēn suì
如是,和睦之道兴,骨肉之恩遂。
xī zhōu xiāng wáng zì gān zhāo gōng xiào jǐng huáng dì jiāo liáng xiào wáng ér èr dì jiē chǒng zhōng yòng màn zú zhōu yǒu bō dàng zhī huò hàn yǒu yuán àng zhī biàn
昔周襄王恣甘昭公,孝景皇帝骄梁孝王,而二弟阶宠,终用慢,卒周有播荡之祸,汉有爰盎之变。
qiè wén bó hǎi wáng kuī
窃闻渤海王悝,
píng zhì qīn zhī shǔ
凭至亲之属,
shì piān sī zhī ài
恃偏私之爱,
shī fèng shàng zhī jié
失奉上之节,
yǒu tiě màn zhī xīn
有僣慢之心,
wài jù piāo qīng bù chěng zhī tú
外聚剽轻不逞之徒,
nèi huāng jiǔ lè
内荒酒乐,
chū rù wú cháng
出入无常,
suǒ yǔ qún jū
所与群居,
jiē yǒu kǒu wú xíng
皆有口无行,
huò jiā zhī qì zǐ
或家之弃子,
huò cháo zhī chì chén
或朝之斥臣,
bì yǒu yáng shèng wu bèi zhī biàn
必有羊胜、伍被之变。
zhōu sī bù gǎn tán jiū fù xiāng bù néng kuāng fǔ
州司不敢弹纠,傅相不能匡辅。
bì xià lóng yú yǒu yú bù rěn è jué
陛下隆于友于,不忍遏绝。
kǒng suì zī màn wéi hài mí dà
恐遂滋蔓,为害弥大。
qǐ lù chén zòu xuān shì bǎi liáo shǐ chén de yú qīng cháo míng yán qí shī rán hòu zhào gōng qīng píng chú qí fǎ
乞露臣奏,宣示百僚,使臣得于清朝明言其失,然后诏公卿平处其法。
fǎ jué zuì dìng nǎi xià bù rěn zhī zhào
法决罪定,乃下不忍之诏。
chén xià gù zhí rán hòu shǎo yǒu suǒ xǔ
臣下固执,然后少有所许。
rú shì zé shèng cháo wú shāng qīn zhī jī bó hǎi yǒu xiǎng guó zhī qìng
如是,则圣朝无伤亲之讥,勃海有享国之庆。
bù rán jù dà yù jiāng xìng shǐ zhě xiāng wàng yú lù yǐ
不然,惧大狱将兴,使者相望于路矣。
chén zhí diǎn jìn bīng bèi yù fēi cháng ér wàng zhī fān guó gān fàn zhì qī zuì bù róng zhū
臣职典禁兵,备御非常,而妄知藩国,干犯至戚,罪不容诛。
bù shèng fèn mèn jǐn mào sǐ yǐ wén
不胜愤懑,谨冒死以闻。
dì yǐ zhì qīn bù rěn xià qí shì
帝以至亲,不忍下其事。
hòu kuī jìng zuò nì móu biǎn wèi yǐng táo wáng
后悝竟坐逆谋,贬为廮陶王。
bì qiān shàng shū chū wèi píng yuán xiāng
弼迁尚书,出为平原相。
shí zhào shū xià jǔ gōu dǎng jùn guó suǒ zòu xiāng lián jí zhě duō zhì shù bǎi wéi bì dú wú suǒ shàng
时诏书下举钩党,郡国所奏相连及者多至数百,唯弼独无所上。
zhào shū qián hòu qiē què zhōu jùn kūn chī yuàn shǐ
诏书前后切却州郡,髡笞掾史。
cóng shì zuò chuán zé yuē zhào shū jí wù dǎng rén zhǐ yì kěn cè
从事坐传责曰:"诏书疾恶党人,旨意恳恻。
qīng zhōu liù jùn qí wǔ yǒu dǎng jìn guó gān líng yì kǎo nán běi bù píng yuán hé lǐ ér de dú wú
青州六郡,其五有党,近国甘陵,亦考南北部,平原何理而得独无?
bì yuē xiān wáng jiāng lǐ tiān xià huà jiè fēn jìng shuǐ tǔ yì qí fēng sú bù tóng
"弼曰:"先王疆理天下,画界分境,水土异齐,风俗不同。
tā jùn zì yǒu píng yuán zì wú hú kě xiāng bǐ
它郡自有,平原自无,胡可相比?
ruò chéng wàng shàng sī wū chǎn liáng shàn yín xíng làn fá yǐ chěng fēi lǐ zé píng yuán zhī rén hù kě wèi dǎng
若承望上司,诬谄良善,淫刑滥罚,以逞非理,则平原之人,户可为党。
xiāng yǒu sǐ ér yǐ suǒ bù néng yě
相有死而已,所不能也。
cóng shì dà nù jí shōu jùn liáo zhí sòng yù suì jǔ zòu bì
"从事大怒,即收郡僚职送狱,遂举奏弼。
huì dǎng jìn zhōng jiě bì yǐ fèng shú zuì de miǎn jì huó zhě qiān yú rén
会党禁中解,弼以俸赎罪得免,济活者千余人。
bì wéi zhèng tè cuò yì qiáng háo qí xiǎo mín yǒu zuì duō suǒ róng dài
弼为政特挫抑强豪,其小民有罪,多所容贷。
qiān hé dōng tài shǒu bèi yī qiè zhào shū dāng jǔ xiào lián
迁河东太守,被一切诏书当举孝廉。
bì zhī duō quán guì qǐng tuō nǎi yù chì duàn jué shū shǔ
弼知多权贵请托,乃豫敕断绝书属。
zhōng cháng shì hóu lǎn guǒ qiǎn zhū shēng jī shū qǐng zhī bìng qiú jià yán shuì jī rì bù dé tōng
中常侍侯览果遣诸生赍书请之,并求假盐税,积日不得通。
shēng nǎi shuō yǐ tā shì yè bì ér yīn dá lǎn shū
生乃说以它事谒弼,而因达览书。
bì dà nù yuē tài shǒu tiǎn hè zhòng rèn dāng xuǎn shì bào guó ěr hé rén ér wěi zhà wú zhuàng
弼大怒曰:"太守忝荷重任,当选士报国,尔何人而伪诈无状!
mìng zuǒ yòu yǐn chū chu chuí shù bǎi fǔ chéng yuàn shǐ shí yú rén jiē jiàn rén tíng bì bú duì
"命左右引出,楚捶数百,府丞、掾史十余人皆谏人廷,弼不对。
suì fù ān yì yù jí rì kǎo shā zhī
遂付安邑狱,即日考杀之。
hóu lǎn dà yuàn suì zhà zuò fēi zhāng xià sī lì wū bì fěi bàng jiàn chē zhēng
侯览大怨,遂诈作飞章下司隶,诬弼诽谤,槛车征。
lì rén mò gǎn jìn zhě wéi qián xiào lián péi yú sòng dào xiáo miǎn zhī jiān dà yán yú dào bàng yuē míng fǔ cuī shé nüè chén xuǎn dé bào guó rú qí huò zuì zú yǐ chuí míng zhú bó yuàn bù yōu bù jù
吏人莫敢近者,唯前孝廉裴瑜送到崤渑之间,大言于道傍曰:"明府摧折虐臣,选德报国,如其获罪,足以垂名竹帛,愿不忧不惧。
bì yuē shuí wèi tú kǔ qí gān rú jì
"弼曰:"'谁谓荼苦,其甘如荠。
xī rén wěn jǐng jiǔ sǐ bù hèn
'昔人刎颈,九死不恨。
jí xià tíng wèi zhào yù píng yuán lì rén bēn zǒu yì què sòng zhī
"及下廷尉诏狱,平原吏人奔走诣阙讼之。
yòu qián xiào lián wèi shào huǐ biàn xíng fú zhà wèi jiā tóng zhān hù yú bì
又前孝廉魏劭毁变形服,诈为家僮,瞻护于弼。
bì suì shòu wū shì dāng qì shì
弼遂受诬,事当弃市。
shào yǔ tóng jùn rén mài jùn dǐ xíng lù yú hóu lǎn de jiǎn sǐ zuì yī děng lùn shū zuǒ xiào
劭与同郡人卖郡邸,行赂于侯览,得减死罪一等,论输左校。
shí rén huò jī yuē píng yuán háng huò yǐ miǎn jūn wú nǎi chī hu
时人或讥曰:"平原行货以免君,无乃蚩乎!
táo qiū hóng yuē xī wén wáng yǒu lǐ hóng sàn huái jīn
"陶丘洪曰:"昔文王牖里,闳、散怀金。
shǐ bì zāo huàn yì fū xiàn bǎo
史弼遭患,义夫献宝。
yì hé yí yān
亦何疑焉!
yú shì yì zhě nǎi xi
"于是议者乃息。
xíng jìng guī tián lǐ chēng bìng bì mén bù chū
刑竟归田里,称病闭门不出。
shù wèi gōng qīng suǒ jiàn yì láng hé xiū yòu sòng bì yǒu gàn guó zhī qì yi dēng tái xiāng zhēng bài yì láng
数为公卿所荐,议郎何休又讼弼有干国之器,宜登台相,征拜议郎。
hóu lǎn děng è zhī
侯览等恶之。
guāng hé zhōng chū wèi péng chéng xiāng huì bìng zú
光和中,出为彭城相,会病卒。
péi yú wèi zhì shàng shū
裴瑜位至尚书。
lùn yuē fu gāng liè biǎo xìng xiān néng yōu kuān
论曰:"夫刚烈表性,鲜能优宽;
rén róu yòng qíng duō fá zhēn zhí
仁柔用情,多乏贞直。
wú jì yīng shì rén wèi shāng fā yán zhēng zhēng shì fu rú zhě
吴季英视人畏伤,发言烝烝,似夫儒者;
ér huái fèn jī yáng zhé ràng quán wang yòu hé zhuàng yě
而怀愤激扬,折让权枉,又何壮也!
rén yǐ qín wù yì yǐ tuì shēn jūn zǐ zāi
仁以矜物,义以退身,君子哉!
yǔ yuē huó qiān rén zhě zǐ sūn bì fēng
语曰:"活千人者子孙必封。
shǐ bì xié háng yán lì zhōng quán píng yuán zhī dǎng ér qí hòu bù dà sī yì wèi kě lùn yě
"史弼颉颃严吏,终全平原之党,而其后不大,斯亦未可论也。
lú zhí zì zi gàn zhuō jùn zhuō rén yě
卢植字子干,涿郡涿人也。
shēn cháng bā chǐ èr cùn yīn shēng rú zhōng
身长八尺二寸,音声如钟。
shǎo yǔ zhèng xuán jù shì mǎ róng néng tōng gǔ jīn xué hǎo yán jīng ér bù shǒu zhāng jù
少与郑玄俱事马融,能通古今学,好研精而不守章句。
róng wài qī háo jiā duō liè nǚ chàng gē wǔ yú qián
融外戚豪家,多列女倡歌舞于前。
zhí shì jiǎng jī nián wèi cháng zhuǎn miǎn róng yǐ shì jìng zhī
植侍讲积年,未尝转眄,融以是敬之。
xué zhōng cí guī hé mén jiào shòu
学终辞归,阖门教授。
xìng gāng yì yǒu dà jié cháng huái jì shì zhì bù hǎo cí fù néng yǐn jiǔ yī shí
性刚毅有大节,常怀济世志,不好辞赋,能饮酒一石。
shí huáng tài hòu fù dà jiàng jūn dòu wǔ yuán lì líng dì chū bǐng jī zhèng cháo yì yù jiā fēng jué
时,皇太后父大将军窦武援立灵帝,初秉机政,朝议欲加封爵。
zhí suī bù yī yǐ wǔ sù yǒu míng yù nǎi xiàn shū yǐ guī zhī yuē
植虽布衣,以武素有名誉,乃献书以规之曰:
zhí wén lí yǒu bù xù wěi zhī shì qī shì yǒu yǐ yíng zhī qi yōu shēn sī yuǎn jūn zǐ zhī qíng
植闻嫠有不恤纬之事,漆室有倚楹之戚,忧深思远,君子之情。
fu shì lì zhèng yǒu yì guì qiē cuō
夫士立争友,义贵切磋。
shū chén móu jí shù rén shī yǒng xún yú chú ráo
《书》陈"谋及庶人",《诗》咏'询于刍荛'。
zhí sòng xiān wáng zhī shū jiǔ yǐ gǎn ài qí gǔ yán zāi
植诵先王之书久矣,敢爱其瞽言哉!
jīn zú xià zhī yú hàn cháo yóu dàn shì zhī zài zhōu shì jiàn lì shèng zhǔ sì hǎi yǒu xì
今足下之于汉朝,犹旦、奭之在周室,建立圣主,四海有系。
lùn zhě yǐ wéi wú zǐ zhī gōng yú sī wéi zhòng
论者以为吾子之功,于斯为重。
tiān xià jù mù ér shì zǎn ěr ér tīng wèi zhǔn zhī qián shì jiāng yǒu jǐng fēng zhī zuò
天下聚目而视,攒耳而听,谓准之前事,将有景风之祚。
xún chūn qiū zhī yì wáng hòu wú sì zé lì qīn cháng nián jūn yǐ dé dé jūn zé jué zhī bǔ shì
寻《春秋》之义,王后无嗣,择立亲长,年均以德,德均则决之卜筮。
jīn tóng zōng xiāng hòu pī tú àn dié yǐ cì jiàn zhī hé xūn zhī yǒu
今同宗相后,披图案牒,以次建之,何勋之有?
qǐ héng tāo tiān gōng yǐ wéi yǐ lì hu
岂横叨天功以为已力乎!
yi cí dà shǎng yǐ quán shēn míng
宜辞大赏,以全身名。
yòu bǐ shì zuò bù jìng réng wài qiú sì kě wèi wēi yǐ
又比世祚不竞,仍外求嗣,可谓危矣。
ér sì fāng wèi níng dào zéi sì xì héng yuè bó jié tè duō jiān dào jiāng yǒu chu rén xié bǐ yǐn shì lì cháo zhī biàn
而四方未宁,盗贼伺隙,恒岳、勃碣,特多奸盗,将有楚人胁比,尹氏立朝之变。
yi yī gǔ lǐ zhì zhū zǐ zhī guān zhēng wáng hóu ài zǐ zōng shì xián cái wài chóng xùn dào zhī yì nèi xi tān lì zhī xīn jiǎn qí liáng néng suí yòng jué zhī qiáng gān ruò zhī zhī dào yě
宜依古礼,置诸子之官,征王侯爱子,宗室贤才,外崇训道之义,内息贪利之心,简其良能,随用爵之,强干弱枝之道也。
wǔ bìng bù néng yòng
武并不能用。
zhōu jùn shù mìng zhí jiē bù jiù
州郡数命,植皆不就。
jiàn níng zhōng zhēng wèi bó shì nǎi shǐ qǐ yān
建宁中,征为博士,乃始起焉。
xī píng sì nián jiǔ jiāng mán fǎn sì fǔ xuǎn zhí cái jiān wén wǔ bài jiǔ jiāng tài shǒu mán kòu bīn fú
熹平四年,九江蛮反,四府选植才兼文武,拜九江太守,蛮寇宾服。
yǐ jí qù guān
以疾去官。
zuò shàng shū zhāng jù sān lǐ jiě gǔ
作《尚书章句》、《三礼解诂》。
shí shǐ lì tài xué shí jīng yǐ zhèng wǔ jīng wén zì zhí nǎi shàng shū yuē
时,始立太学《石经》,以正《五经》文字,植乃上书曰:
chén shǎo cóng tōng rú gù nán jùn tài shǒu mǎ róng shòu gǔ xué pō zhī jīn zhī lǐ jì tè duō huí rǒng
臣少从通儒故南郡太守马融受古学,颇知今之《礼记》特多回冗。
chén qián yǐ zhōu lǐ zhū jīng fā qǐ bǐ miù gǎn lǜ yú qiǎn wèi zhī jiě gǔ ér jiā fá wú lì gōng shàn xiě shàng
臣前以《周礼》诸经,发起秕谬,敢率愚浅,为之解诂,而家乏,无力供缮写上。
yuán de jiāng néng shū shēng èr rén gòng yì dōng guān jiù guān cái liáng zhuān xīn yán jīng hé shàng shū zhāng jù kǎo lǐ jì shī de zhù cái dìng shèng diǎn kān zhèng bēi wén
原得将能书生二人,共诣东观,就官财粮,专心研精,合《尚书》章句,考《礼记》失得,庶裁定圣典,刊正碑文。
gǔ wén kē dòu jìn yú wèi shí ér yàn yì liú sú jiàng zài xiǎo xué zhōng xīng yǐ lái tōng rú dá shì bān gù gǔ kuǐ zhèng xìng fù zǐ bìng dūn yuè zhī
古文科斗,近于为实,而厌抑流俗,降在小学,中兴以来,通儒达士班固、贾逵、郑兴父子,并敦悦之。
jīn máo shī zuǒ shì zhōu lǐ gè yǒu zhuàn jì qí yǔ chūn qiū gòng xiāng biǎo lǐ yi zhì bó shì wèi lì xué guān yǐ zhù hòu lái yǐ guǎng shèng yì
今《毛诗》、《左氏》、《周礼》各有传记,其与《春秋》共相表里,宜置博士,为立学官,以助后来,以广圣意。
huì nán yí fǎn pàn yǐ zhí cháng zài jiǔ jiāng yǒu ēn xìn bài wèi lú jiāng tài shǒu
会南夷反叛,以植尝在九江有恩信,拜为庐江太守。
zhí shēn dá zhèng yi wu cún qīng jìng hóng dà tǐ ér yǐ
植深达政宜,务存清静,弘大体而已。
suì yú fù zhēng bài yì láng yǔ jiàn yì dài fū mǎ mì dī yì láng cài yōng yáng biāo hán shuō děng bìng zài dōng guān xiào zhōng shū wǔ jīng jì chuán bǔ xù hàn jì
岁余,复征拜议郎,与谏议大夫马日䃅、议郎蔡邕、杨彪、韩说等并在东观,校中书《五经》记传,补续《汉记》。
dì yǐ fēi jí wù zhuǎn wéi shì zhōng qiān shàng shū
帝以非急务,转为侍中,迁尚书。
guāng hé yuán nián yǒu rì shí zhī yì zhí shàng fēng shì jiàn yuē
光和元年,有日食之异,植上封事谏曰:
chén wén wǔ xíng chuán rì huì ér yuè jiàn wèi zhī tiǎo wáng hóu qí shū
臣闻《五行传》"日晦而月见谓之朓,王侯其舒"。
cǐ wèi jūn zhèng shū huǎn gù rì shí huì yě
此谓君政舒缓,故日食晦也。
chūn qiū chuán yuē tiān zǐ bì wèi yí shí yán qí xiāng yǎn bù guò yí shí
《春秋传》曰"天子避位移时",言其相掩不过移时。
ér jiān zhě rì shí zì sì guò wǔ jì shí zhī hòu yún wù ǎn ài
而间者日食自巳过午,既食之后,云雾晻暧。
bǐ nián dì zhèn huì bó hù xiàn
比年地震,彗孛互见。
chén wén hàn yǐ huǒ dé huà dāng kuān míng
臣闻汉以火德,化当宽明。
jìn sè xìn chán jì zhī shèn zhě rú huǒ wèi shuǐ gù yě
近色信谗,忌之甚者,如火畏水故也。
àn jīn nián zhī biàn jiē yáng shī yīn qīn xiāo yù zāi xiōng yi yǒu qí dào
案今年之变,皆阳失阴侵,消御灾凶,宜有其道。
jǐn lüè chén bā shì yī yuē yòng liáng èr yuē yuán jìn sān yuē yù lì sì yuē bèi kòu wǔ yuē xiū lǐ liù yuē zūn yáo qī yuē yù xià bā yuē sàn lì
谨略陈八事:一曰用良,二曰原禁,三曰御疠,四曰备寇,五曰修礼,六曰遵尧,七曰御下,八曰散利。
yòng liáng zhě yi shǐ zhōu jùn hé jǔ xián liáng suí fāng wěi yòng zé qiú xuǎn jǔ
用良者,宜使州郡核举贤良,随方委用,责求选举。
yuán jìn zhě fán zhū dǎng gù duō fēi qí zuì kě jiā shè shù shēn yòu huí wǎng
原禁者,凡诸党锢,多非其罪,可加赦恕,申宥回枉。
yù lì zhě sòng hòu jiā shǔ bìng yǐ wú gū wěi hái héng shī bù dé shōu zàng yì lì zhī lái jiē yóu yú cǐ
御疠者,宋后家属,并以无辜委骸横尸,不得收葬,疫疠之来,皆由于此。
yi chì shōu shí yǐ ān yóu hún
宜敕收拾,以安游魂。
bèi kòu zhě hòu wáng zhī jiā fù shuì jiǎn xiāo chóu qióng sī luàn bì zhì fēi cháng yi shǐ gěi zú yǐ fáng wèi rán
备寇者,侯王之家,赋税减削,愁穷思乱,必致非常,宜使给足,以防未然。
xiū lǐ zhě yìng zhēng yǒu dào zhī rén ruò zhèng xuán zhī tú chén míng hóng fàn ràng fú zāi jiù
修礼者,应征有道之人,若郑玄之徒,陈明《洪范》,攘服灾咎。
zūn yáo zhě jīn jùn shǒu cì shǐ yī yuè shù qiān yi yī chù zhì yǐ zhāng néng fǒu zòng bù jiǔ zài kě mǎn sān suì
遵尧者,今郡守刺史一月数迁,宜依黜陟,以章能否,纵不九载,可满三岁。
yù xià zhě qǐng yè xī jué yī yi jìn sāi qiān jǔ zhī shì zé chéng zhǔ zhě
御下者,请谒希爵,一宜禁塞,迁举之事,责成主者。
sàn lì zhě tiān zǐ zhī tǐ lǐ wú sī jī yi hóng dà wu juān lüè xì wēi
散利者,天子之体,理无私积,宜弘大务,蠲略细微。
dì bù xǐng
帝不省。
zhōng píng yuán nián huáng jīn zéi qǐ sì fǔ jǔ zhí bài bǐ zhōng láng jiàng chí jié yǐ hù wū huán zhōng láng jiàng zōng yuán fù jiāng běi jūn wǔ xiào shì fā tiān xià zhū jùn bīng zhēng zhī
中平元年,黄巾贼起,四府举植,拜比中郎将,持节,以护乌桓中郎将宗员副,将北军五校士,发天下诸郡兵征之。
lián zhàn pò zéi shuài zhāng jué zhǎn huò wàn yú rén
连战破贼帅张角,斩获万余人。
jiǎo děng zǒu bǎo guǎng zōng zhí zhù wéi záo qiàn zào zuò yún tī chuí dāng bá zhī
角等走保广宗,植筑围凿堑,造作云梯,垂当拔之。
dì qiǎn xiǎo huáng mén zuǒ fēng yì jūn guān zéi xíng shì huò quàn zhí yǐ lù sòng fēng zhí bù kěn
帝遣小黄门左丰诣军观贼形势,或劝植以赂送丰,植不肯。
fēng hái yán yú dì yuē guǎng zōng zéi yì pò ěr
丰还言于帝曰:"广宗贼易破耳。
lú zhōng láng gù lěi xi jūn yǐ dài tiān zhū
卢中郎固垒息军,以待天诛。
dì nù suì jiàn chē zhēng zhí jiǎn sǐ zuì yī děng
"帝怒,遂槛车征植,减死罪一等。
jí chē qí jiāng jūn huáng fǔ sōng tǎo píng huáng jīn shèng chēng zhí xíng shī fāng lüè sōng jiē zī yòng guī móu jì chéng qí gōng
及车骑将军皇甫嵩讨平黄巾,盛称植行师方略,嵩皆资用规谋,济成其功。
yǐ qí nián fù wèi shàng shū
以其年复为尚书。
dì bēng dà jiàng jūn hé jìn móu zhū zhōng guān nǎi zhào bīng zhōu mù dǒng zhuó yǐ jù tài hòu
帝崩,大将军何进谋诛中官,乃召并州牧董卓,以惧太后。
zhí zhī zhuō xiōng hàn nán zhì bì shēng hòu huàn gù zhǐ zhī
植知卓凶悍难制,必生后患,固止之。
jìn bù cóng
进不从。
jí zhuō zhì guǒ líng nüè cháo tíng nǎi dà huì bǎi guān yú cháo táng yì yù fèi lì
及卓至,果陵虐朝廷,乃大会百官于朝堂,议欲废立。
qún liáo wú gǎn yán zhí dú kàng yì bù tóng
群僚无敢言,植独抗议不同。
zhuō nù ba huì jiāng zhū zhí yǔ zài zhuō chuán
卓怒罢会,将诛植,语在《卓传》。
zhí sù shàn cài yōng yōng qián xǐ shuò fāng zhí dú shàng shū qǐng zhī
植素善蔡邕,邕前徙朔方,植独上书请之。
yōng shí jiàn qīn yú zhuō gù wǎng qǐng zhí shì
邕时见亲于卓,故往请植事。
yòu yì láng péng bó jiàn zhuō yuē lú shàng shū hǎi nèi dà rú rén zhī wàng yě
又议郎彭伯谏卓曰:"卢尚书海内大儒,人之望也。
jīn xiān hài zhī tiān xià zhèn bù
今先害之,天下震怖。
zhuō nǎi zhǐ dàn miǎn zhí guān ér yǐ
"卓乃止,但免植官而已。
zhí yǐ lǎo bìng qiú guī jù bù miǎn huò nǎi guǐ dào cóng huán yuán chū
植以老病求归,惧不免祸,乃诡道从轘辕出。
zhuō guǒ shǐ rén zhuī zhī dào huái bù jí
卓果使人追之,到怀,不及。
suì yǐn yú shàng gǔ bù jiāo rén shì
遂隐于上谷,不交人事。
jì zhōu mù yuán shào qǐng wèi jūn shī
冀州牧袁绍请为军师。
chū píng sān nián zú
初平三年卒。
lín kùn chì qí zi jiǎn zàng yú tǔ xué bù yòng guān guǒ fù tǐ dān bó ér yǐ
临困,敕其子俭葬于土穴,不用棺椁,附体单帛而已。
suǒ zhe bēi lěi biǎo jì fán liù piān
所著碑、诔、表、记凡六篇。
jiàn ān zhōng cáo cāo běi tǎo liǔ chéng guò zhuō jùn gào shǒu lìng yuē gù běi zhōng láng jiàng lú zhí míng zhù hǎi nèi xué wèi rú zōng shì zhī kǎi mó guó zhī zhēn gàn yě
建安中,曹操北讨柳城,过涿郡,告守令曰:"故北中郎将卢植,名著海内,学为儒宗,士之楷模,国之桢干也。
xī wǔ wáng rù yīn fēng shāng róng zhī lǘ
昔武王入殷,封商容之闾;
zhèng sàng zǐ chǎn zhòng ní yǔn tì
郑丧子产,仲尼陨涕。
gū dào cǐ zhōu jiā qí yú fēng
孤到此州,嘉其余风。
chūn qiū zhī yì xián zhě zhī hòu yi yǒu shū lǐ
《春秋》之义,贤者之后,宜有殊礼。
jí qiǎn chéng yuàn chú qí fén mù cún qí zǐ sūn bìng zhì báo zhuì yǐ zhāng jué dé
亟遣丞掾除其坟墓,存其子孙,并致薄醊,以彰厥德。
zi yù zhī míng
"子毓,知名。
lùn yuē fēng shuāng yǐ bié cǎo mù zhī xìng wēi luàn ér jiàn zhēn liáng zhī jié zé lú gōng zhī xīn kě zhī yǐ
论曰:风霜以别草木之性,危乱而见贞良之节,则卢公之心可知矣。
fu fēng chài qǐ huái léi tíng hài ěr suī bēn yù jīng zhū zhī lùn wèi yǒu bù yóu yù duó cháng zhě yě
夫蜂虿起怀,雷霆骇耳,虽贲、育、荆、诸之论,未有不冘豫夺常者也。
dāng zhí chōu bái rèn yán gé zhī xià zhuī dì hé jīn zhī jiān pái gē rèn fù qiāng shé qǐ xiān jì zāi
当植抽白刃严阁之下,追帝河津之间,排戈刃,赴戕折,岂先计哉?
jūn zǐ zhī yú zhōng yì zào cì bì yú shì diān pèi bì yú shì yě
君子之于忠义,造次必于是,颠沛必于是也。
zhào qí zì bīn qīng jīng zhào cháng líng rén yě
赵岐字邠卿,京兆长陵人也。
chū míng jiā shēng yú yù shǐ tái yīn zì tái qīng hòu bì nàn gù zì gǎi míng zì shì bù wàng běn tǔ yě
初名嘉,生于御史台,因字台卿,后避难,故自改名字,示不忘本土也。
qí shǎo míng jīng yǒu cái yì qǔ fú fēng mǎ róng xiōng nǚ
岐少明经,有才艺,娶扶风马融兄女。
róng wài qī háo jiā qí cháng bǐ zhī bù yǔ róng xiāng jiàn shì zhōu jùn yǐ lián zhí jí wù jiàn dàn
融外戚豪家,岐常鄙之,不与融相见,仕州郡,以廉直疾恶见惮。
nián sān shí yú yǒu zhòng jí wò rù qī nián zì lǜ yǎn hū nǎi wèi yí lìng chì xiōng zǐ yuē dà zhàng fū shēng shì dùn wú jī shān zhī cāo shì wú yī lǚ zhī xūn tiān bù wǒ yǔ fù hé yán zāi
年三十余,有重疾,卧蓐七年,自虑奄忽,乃为遗令敕兄子曰:"大丈夫生世,遁无箕山之操,仕无伊、吕之勋,天不我与,复何言哉!
kě lì yī yuán shí yú wú mù qián kè zhī yuē hàn yǒu yì rén xìng zhào míng jiā
可立一员石于吾墓前,刻之曰:'汉有逸人,姓赵名嘉。
yǒu zhì wú shí mìng yě nài hé
有志无时,命也奈何!
qí hòu jí chōu
'"其后疾瘳。
yǒng xīng èr nián pì sī kōng yuàn
永兴二年,辟司空掾。
yì èr qiān dàn de qù guān wèi qīn xíng fú cháo tíng cóng zhī
议二千石得去官为亲行服,朝廷从之。
qí hòu wèi dà jiàng jūn liáng jì suǒ pì wèi chén sǔn yì qiú xián zhī cè jì bù nà
其后为大将军梁冀所辟,为陈损益求贤之策,冀不纳。
jǔ lǐ jù wèi pí shì zhǎng
举理剧,为皮氏长。
huì hé dōng tài shǒu liú hù qù jùn ér zhōng cháng shì zuǒ guàn xiōng shèng dài zhī qí chǐ jí huàn guān jí rì xī guī
会河东太守刘祜去郡,而中常侍左悺兄胜代之,岐耻疾宦官,即日西归。
jīng zhào yǐn yán dǔ fù yǐ wéi gōng cáo
京兆尹延笃复以为功曹。
xiān shì zhōng cháng shì táng héng xiōng xuán wèi jīng zhào hǔ yá dū wèi jùn rén yǐ xuán jìn bù yóu dé jiē qīng wǔ zhī
先是中常侍唐衡兄玹为京兆虎牙都尉,郡人以玹进不由德,皆轻侮之。
qí jí cóng xiōng xí yòu shù wèi biǎn yì xuán shēn dú hèn
岐及从兄袭又数为贬议,玹深毒恨。
yán xī yuán nián xuán wèi jīng zhào yǐn qí jù huò jí nǎi yǔ cóng zǐ jiǎn táo bì zhī
延熹元年,玹为京兆尹,岐惧祸及,乃与从子戬逃避之。
xuán guǒ shōu qí jiā shǔ zōng qīn xiàn yǐ zhòng fǎ jǐn shā zhī
玹果收岐家属宗亲,陷以重法,尽杀之。
qí suì táo nàn sì fāng jiāng huái hǎi dài mǐ suǒ bù lì
岐遂逃难四方,江、淮、海、岱,靡所不历。
zì nì xìng míng mài bǐng běi hǎi shì zhōng
自匿姓名,卖饼北海市中。
shí ān qiū sūn sōng nián èr shí yú yóu shì jiàn qí chá fēi cháng rén tíng chē hū yǔ gòng zài
时安丘孙嵩年二十余,游市见岐,察非常人,停车呼与共载。
qí jù shī sè sōng nǎi xià wéi lìng qí píng xíng rén
岐惧失色,嵩乃下帷,令骑屏行人。
mì wèn qí yuē shì zi fēi mài bǐng zhě yòu xiāng wèn ér sè dòng bù yǒu zhòng yuàn jí wáng mìng hu
密问岐曰:"视子非卖饼者,又相问而色动,不有重怨,即亡命乎?
wǒ běi hǎi sūn bīn shí hé mén bǎi kǒu shì néng xiāng jì
我北海孙宾石,阖门百口,势能相济。
qí sù wén sōng míng jí yǐ shí gào zhī suì yǐ jù guī
"岐素闻嵩名,即以实告之,遂以俱归。
sōng xiān rù bái mǔ yuē chū xíng nǎi de sǐ you
嵩先入白母曰:"出行,乃得死友。
yíng rù shàng táng xiǎng zhī jí huan
"迎入上堂,飨之极欢。
cáng qí fù bì zhōng shù nián qí zuò ě zhūn gē èr shí sān zhāng
藏岐复壁中数年,岐作《厄屯歌》二十三章。
hòu zhū táng sǐ miè yīn shè nǎi chū
后诸唐死灭,因赦乃出。
sān fǔ wén zhī tóng shí bìng pì
三府闻之,同时并辟。
jiǔ nián nǎi yīng sī tú hú guǎng zhī mìng
九年,乃应司徒胡广之命。
huì nán xiōng nú wū huán xiān bēi fǎn pàn gōng qīng jǔ qí zhuó bài bīng zhōu cì shǐ
会南匈奴、乌桓、鲜卑反叛,公卿举岐,擢拜并州刺史。
qí yù zòu shǒu biān zhī cè wèi jí shàng huì zuò dǎng shì miǎn yīn zhuàn cì yǐ wéi yù kòu lùn
岐欲奏守边之策,未及上,会坐党事免,因撰次以为《御寇论》。
líng dì chū fù zāo dǎng gù shí yú suì
灵帝初,复遭党锢十余岁。
zhōng píng yuán nián sì fāng bīng qǐ zhào xuǎn gù cì shǐ èr qiān dàn yǒu wén wǔ cái yòng zhě zhēng qí bài yì láng
中平元年,四方兵起,诏选故刺史、二千石有文武才用者,征岐拜议郎。
chē qí jiāng jūn zhāng wēn xī zhēng guān zhōng qǐng bǔ zhǎng shǐ bié tún ān dìng
车骑将军张温西征关中,请补长史,别屯安定。
dà jiàng jūn hé jìn jǔ wèi dūn huáng tài shǒu xíng zhì xiāng wǔ qí yǔ xīn chú zhū jùn tài shǒu shù rén jù wèi zéi biān zhāng děng suǒ zhí
大将军何进举为敦煌太守,行至襄武,岐与新除诸郡太守数人俱为贼边章等所执。
zéi yù xié yǐ wéi shuài qí guǐ cí de miǎn zhǎn zhuǎn hái cháng ān
贼欲胁以为帅,岐诡辞得免,展转还长安。
jí xiàn dì xī dōu fù bài yì láng shāo qiān tài pú
及献帝西都,复拜议郎,稍迁太仆。
jí li què zhuān zhèng shǐ tài fù mǎ mì dī fǔ wèi tiān xià yǐ qí wèi fù
及李傕专政,使太傅马日䃅抚慰天下,以岐为副。
rì dī xíng zhì luò yáng biǎo bié qiǎn qí xuān yáng guó mìng suǒ dào jùn xiàn bǎi xìng jiē xǐ yuē jīn rì nǎi fù jiàn shǐ zhě chē qí
日䃅行至洛阳,表别遣岐宣扬国命,所到郡县,百姓皆喜曰:"今日乃复见使者车骑。
shì shí yuán shào cáo cāo yǔ gōng sūn zàn zhēng jì zhōu shào jí cāo wén qí zhì jiē zì jiāng bīng shù bǎi lǐ fèng yíng qí shēn chén tiān zǐ ēn dé yi bà bīng ān rén zhī dào yòu yí shū gōng sūn zàn wéi yán lì hài
是时,袁绍、曹操与公孙瓒争冀州,绍及操闻岐至,皆自将兵数百里奉迎,岐深陈天子恩德,宜罢兵安人之道,又移书公孙瓒,为言利害。
shào děng gè yǐn bīng qù jiē yǔ qí qī huì luò yáng fèng yíng chē jià
绍等各引兵去,皆与岐期会洛阳,奉迎车驾。
qí nán dào chén liú de dǔ jí jīng shè èr nián qī zhě suì bù zhì
岐南到陈留,得笃疾,经涉二年,期者遂不至。
xīng píng yuán nián zhào shū zhēng qí huì dì dāng hái luò yáng xiān qiǎn wèi jiāng jūn dǒng chéng xiū lǐ gōng shì
兴平元年,诏书征岐,会帝当还洛阳,先遣卫将军董承修理宫室。
qí wèi chéng yuē jīn hǎi nèi fēn bēng wéi yǒu jīng zhōu jìng guǎng de shèng xi tōng bā shǔ nán dāng jiāo zhǐ nián gǔ dú dēng bīng rén chà quán
岐谓承曰:"今海内分崩,唯有荆州境广地胜,西通巴蜀,南当交址,年谷独登,兵人差全。
qí suī pò dà mìng yóu zhì bào guó jiā yù zì chéng niú chē nán shuō liú biǎo kě shǐ qí shēn zì jiàng bīng lái wèi cháo tíng yǔ jiāng jūn bìng xīn tóng lì gòng jiǎng wáng shì
岐虽迫大命,犹志报国家,欲自乘牛车,南说刘表,可使其身自将兵来卫朝廷,与将军并心同力,共奖王室。
cǐ ān shàng jiù rén zhī cè yě
此安上救人之策也。
chéng jí biǎo qiǎn qí shǐ jīng zhōu dū zū liáng
"承即表遣岐使荆州,督租粮。
qí zhì liú biǎo jí qiǎn bīng yì luò yáng zhù xiū gōng shì jūn zī wěi shū qián hòu bù jué
岐至,刘表即遣兵诣洛阳助修宫室,军资委输,前后不绝。
shí sūn sōng yì yù yú biǎo biǎo bù wéi lǐ qí nǎi chēng sōng sù xíng dǔ liè yīn gòng shàng wèi qīng zhōu cì shǐ
时,孙嵩亦寓于表,表不为礼,岐乃称嵩素行笃烈,因共上为青州刺史。
qí yǐ lǎo bìng suì liú jīng zhōu
岐以老病,遂留荆州。
cáo cāo shí wéi sī kōng jǔ yǐ zì dài
曹操时为司空,举以自代。
guāng lù xūn huán diǎn shào fǔ kǒng róng shàng shū jiàn zhī yú shì jiù bài qí wèi tài cháng
光禄勋桓典、少府孔融上书荐之,于是就拜岐为太常。
nián jiǔ shí yú jiàn ān liù nián zú
年九十余,建安六年卒。
xiān zì wéi shòu cáng tú jì zhá zǐ chǎn yàn yīng shū xiàng sì xiàng jū bīn wèi yòu zì huà qí xiàng jū zhǔ wèi jiē wèi zàn sòng
先自为寿藏,图季札、子产、晏婴、叔向四像居宾位,又自画其像居主位,皆为赞颂。
chì qí zǐ yuē wǒ sǐ zhī rì mù zhōng jù shā wèi chuáng bù diàn bái yī sàn fà qí shàng fù yǐ dān bèi jí rì biàn xià xià qì biàn yǎn
敕其子曰:"我死之日,墓中聚沙为床,布簟白衣,散发其上,覆以单被,即日便下,下讫便掩。
qí duō suǒ shù zuò zhe mèng zǐ zhāng jù sān fǔ jué lù chuán yú shí
"岐多所述作,著《孟子章句》、《三辅决录》传于时。
zàn yuē wú wēng wēn ài yì gàn gāng liè
赞曰:吴翁温爱,义干刚烈。
yán shǐ zì rén fēng hé ēn jié
延、史字人,风和恩结。
liáng shǐ xiǎn xíng wū dǎng qián jué
梁使显刑,诬党潜绝。
zi gàn jiān zī féng yè lín shī
子干兼姿,逢掖临师。
bīn qīng chū jiāng zhuān mìng cháo wēi
邠卿出疆,专命朝威。