huáng fǔ guī zhāng huàn duàn jiǒng
皇甫规张奂段颎
huáng fǔ guī zì wēi míng ān dìng cháo nà rén yě
皇甫规字威明，安定朝那人也。
zǔ fù léng dù liáo jiāng jūn
祖父棱，度辽将军。
fù qí fú fēng dū wèi
父旗，扶风都尉。
yǒng hé liù nián xī qiāng dà kòu sān fǔ wéi ān dìng zhēng xi jiāng jūn mín xián jiāng zhū jùn bīng jī zhī bù néng kè
永和六年，西羌大寇三辅，围安定，征西将军民贤将诸郡兵击之，不能克。
guī suī zài bù yī jiàn xián bù xù jūn shì shěn qí bì bài nǎi shàng shū yán zhuàng
规虽在布衣，见贤不恤军事，审其必败，乃上书言状。
xún ér xián guǒ wèi qiāng suǒ méi
寻而贤果为羌所没。
jùn jiāng zhī guī yǒu bīng lüè nǎi mìng wèi gōng cáo shǐ lǜ jiá shì bā bǎi yǔ qiāng jiāo zhàn zhǎn shǒu shù jí zéi suì tuì què
郡将知规有兵略，乃命为功曹，使率甲士八百，与羌交战，斩首数级，贼遂退却。
jǔ guī shàng jì yuàn
举规上计掾。
qí hòu qiāng zhòng dà hé gōng shāo lǒng xī cháo tíng huàn zhī
其后羌众大合，攻烧陇西，朝廷患之。
guī nǎi shàng shū qiú qǐ zì xiào yuē
规乃上疏求乞自效，曰：
chén bǐ nián yǐ lái shù chén pián yí
臣比年以来，数陈便宜。
qiāng róng wèi dòng cè qí jiāng fǎn mǎ xián shǐ chū pō zhī bì bài
羌戎未动，策其将反，马贤始出，颇知必败。
wù zhōng zhī yán zài kě kǎo xiào
误中之言，在可考校。
chén měi wéi xián děng yōng zhòng sì nián wèi yǒu chéng gōng xuán shī zhī fèi qiě bǎi yì jì chū yú píng rén huí rù jiān lì
臣每惟贤等拥众四年，未有成功，悬师之费且百亿计，出于平人，回入奸吏。
gù jiāng hú zhī rén qún wèi dào zéi qīng xú huāng jī qiǎng fù liú sàn
故江湖之人，群为盗贼，青、徐荒饥，襁负流散。
fu qiāng róng kuì pàn bù yóu chéng píng jiē yóu biān jiāng shī yú suí yù
夫羌戎溃叛，不由承平，皆由边将失于绥御。
chéng cháng shǒu ān zé jiā qīn bào gǒu jìng xiǎo lì zé zhì dà hài wēi shèng zé xū zhāng shǒu jí jūn bài zé yǐn nì bù yán
乘常守安，则加侵暴，苟竞小利，则致大害，微胜则虚张首级，军败则隐匿不言。
jūn shì láo yuàn kùn yú huá lì jìn bù dé kuài zhàn yǐ jiǎo gōng tuì bù dé wēn bǎo yǐ quán mìng è sǐ gōu qú pù gǔ zhōng yuán
军士劳怨，困于猾吏，进不得快战以徼功，退不得温饱以全命，饿死沟渠，暴骨中原。
tú jiàn wáng shī zhī chū bù wén zhèn lǚ zhī shēng
徒见王师之出，不闻振旅之声。
qiú háo qì xuè jīng jù shēng biàn
酋豪泣血，惊惧生变。
shì yǐ ān bù néng jiǔ bài zé jīng nián
是以安不能久，败则经年。
chén suǒ yǐ bó shǒu kòu xīn ér zēng tàn zhě yě
臣所以搏手叩心而增叹者也。
yuàn jiǎ chén liǎng yíng èr jùn tún liè zuò shí zhī bīng wǔ qiān chū qí bù yì yǔ hù qiāng xiào wèi zhào chōng gòng xiāng shǒu wěi
愿假臣两营二郡，屯列坐食之兵五千，出其不意，与护羌校尉赵冲共相首尾。
tǔ dì shān gǔ chén suǒ xiǎo xí
土地山谷，臣所晓习；
bīng shì qiǎo biàn chén yǐ gèng zhī
兵势巧便，臣已更之。
kě bù fán fāng cùn zhī yìn chǐ bó zhī cì gāo kě yǐ dí huàn xià kě yǐ nà xiáng
可不烦方寸之印，尺帛之赐，高可以涤患，下可以纳降。
ruò wèi chén nián shào guān qīng bù zú yòng zhě fán zhū bài jiàng fēi guān jué zhī bù gāo nián chǐ zhī bù mài
若谓臣年少官轻，不足用者，凡诸败将，非官爵之不高，年齿之不迈。
chén bù shèng zhì chéng méi sǐ zì chén
臣不胜至诚，没死自陈。
shí dì bù néng yòng
时帝不能用。
chōng zhì zhī jiān liáng tài hòu lín cháo guī jǔ xián liáng fāng zhèng
冲、质之间，梁太后临朝，规举贤良方正。
duì cè yuē
对策曰：
fú wéi xiào shùn huáng dì chū qín wáng zhèng jì gāng sì fāng jǐ yǐ huò ān
伏惟孝顺皇帝，初勤王政，纪纲四方，几以获安。
hòu zāo jiān wěi wēi fēn jìn xí chù huò jù mǎ xì xuè shì wén
后遭奸伪，威分近习，畜货聚马，戏谑是闻。
yòu yīn yuán bì xìng shòu lù mài jué qīng shǐ bīn kè jiāo cuò qí jiān tiān xià rǎo rǎo cóng luàn rú guī
又因缘嬖幸，受赂卖爵，轻使宾客，交错其间，天下扰扰，从乱如归。
gù měi yǒu zhēng zhàn xiān bù cuò shāng guān mín bìng jié shàng xià qióng xū
故每有征战，鲜不挫伤，官民并竭，上下穷虚。
chén zài guān xī qiè tīng fēng shēng wèi wén guó jiā yǒu suǒ xiān hòu ér wēi fú zhī lái xián guī quán xìng
臣在关西，窃听风声，未闻国家有所先后，而威福之来，咸归权幸。
bì xià tǐ jiān qián kūn cōng zhé chún mào
陛下体兼乾坤，聪哲纯茂。
shè zhèng zhī chū bá yòng zhōng zhēn qí yú wéi gāng duō suǒ gǎi zhèng
摄政之初，拔用忠贞，其余维纲，多所改正。
yuǎn jìn xī rán wàng jiàn tài píng
远近翕然，望见太平。
ér dì zhèn zhī hòu wù qì bái zhuó rì yuè bù guāng hàn bá wèi nüè dà zéi cóng héng liú xiě dān yě shù pǐn bù ān qiǎn jiè lèi zhì dài yǐ jiān chén quán zhòng zhī suǒ zhì yě
而地震之后，雾气白浊，日月不光，旱魃为虐，大贼从横，流血丹野，庶品不安，谴诫累至，殆以奸臣权重之所致也。
qí cháng shì yóu wú zhuàng zhě jí biàn chù qiǎn pī sào xiōng dǎng shōu rù cái huì yǐ sāi tòng yuàn yǐ dá tiān jiè
其常侍尤无状者，亟便黜遣，披埽凶党，收入财贿，以塞痛怨，以答天诫。
jīn dà jiàng jūn liáng jì hé nán yǐn bù yí chù zhōu shào zhī rèn wèi shè jì zhī zhèn jiā yǔ wáng shì shì wèi yīn zú jīn rì lì hào suī zūn kě yě shí yí zēng xiū qiān jié fǔ yǐ rú shù shěng qù yóu yú bù jí zhī wù gē jiǎn lú dì wú yì zhī shì
今大将军梁冀、河南尹不疑，处周、邵之任，为社稷之镇，加与王室世为姻族，今日立号虽尊可也，实宜增修谦节，辅以儒术，省去游娱不急之务，割减庐第无益之饰。
fū jūn zhě zhōu yě rén zhě shuǐ yě
夫君者舟也，人者水也。
qún chén guāi zhōu zhě yě jiāng jūn xiōng dì cāo jí zhě yě
群臣乖舟者也，将军兄弟操楫者也。
ruò néng píng zhì bì lì yǐ dù yuán yuán suǒ wèi fú yě
若能平志毕力，以度元元，所谓福也。
rú qí dài jiāng lún bō tāo
如其怠B12D，将沦波涛。
kě bù shèn hu
可不慎乎！
fu dé bù chēng lù yóu záo yōng zhī zhǐ yǐ yì qí gāo
夫德不称禄，犹凿墉之趾，以益其高。
qǐ liàng lì shěn gōng ān gù zhī dào zāi
岂量力审功安固之道哉？
fán zhū sù huá jiǔ tú xì kè jiē ěr nà xié shēng kǒu chū chǎn yán gān xīn yì yóu chàng zào bú yì
凡诸宿猾、酒徒、戏客，皆耳纳邪声，口出谄言，甘心逸游，唱造不义。
yì yi biǎn chì yǐ chéng bù guǐ
亦宜贬斥，以惩不轨。
lìng jì děng shēn sī de xián zhī fú shī rén zhī lèi
令冀等深思得贤之福，失人之累。
yòu zài wèi sù cān shàng shū dài zhí yǒu sī yī wéi mò kěn jiū chá gù shǐ bì xià zhuān shòu chǎn yú zhī yán bù wén hù yǒu zhī wài
又在位素餐，尚书怠职，有司依违，莫肯纠察，故使陛下专受谄谀之言，不闻户牖之外。
chén chéng zhī ē yú yǒu fú shēn yán jìn huò qǐ gǎn yǐn xīn yǐ bì zhū zé hu
臣诚知阿谀有福，深言近祸，岂敢隐心以避诛责乎！
chén shēng zhǎng biān yuǎn xī shè zǐ tíng huī shè shī shǒu yán bù jìn xīn
臣生长边远，希涉紫庭，恢慑失守，言不尽心。
liáng jì fèn qí cì jǐ yǐ guī wéi xià dì bài láng zhōng
梁冀忿其刺己，以规为下第，拜郎中。
tuō jí miǎn guī zhōu jùn chéng jì zhǐ jǐ xiàn sǐ zhě zài sān
托疾免归，州郡承冀旨，几陷死者再三。
suì yǐ shī yì jiào shòu mén tú sān bǎi yú rén jī shí sì nián
遂以《诗》、《易》教授，门徒三百余人，积十四年。
hòu liáng jì bèi zhū xún yuè zhī jiān lǐ mìng wǔ zhì jiē bù jiù
后梁冀被诛，旬月之间，礼命五至，皆不就。
shí tài shān zéi shū sūn wú jì qīn luàn jùn xiàn zhōng láng jiàng zōng zī tǎo zhī wèi fú
时，太山贼叔孙无忌侵乱郡县，中郎将宗资讨之未服。
gōng chē tè zhēng guī bài tài shān tài shǒu
公车特征规，拜太山太守。
guī dào guān guǎng shè fāng lüè kòu zéi xī píng
规到官，广设方略，寇贼悉平。
yán xī sì nián qiū pàn qiāng líng wú děng yǔ xiān lián bié zhǒng kòu chāo guān zhōng hù qiāng xiào wèi duàn jiǒng zuò zhēng
延熹四年秋，叛羌零吾等与先零别种寇抄关中，护羌校尉段颎坐征。
hòu xiān líng zhū zhǒng lù liáng fù mò yíng wù
后先零诸种陆梁，覆没营坞。
guī sù xī qiāng shì zhì zì fèn xiào nǎi shàng shū yuē
规素悉羌事，志自奋效，乃上疏曰：
zì chén shòu rèn zhì jié yú dùn shí lài yǎn zhōu cì shǐ qiān hào zhī qīng měng zhōng láng jiàng zōng zī zhī xìn yì de chéng jié dù xìng wú jiù yù
自臣受任，志竭愚钝，实赖兖州刺史牵颢之清猛，中郎将宗资之信义，得承节度，幸无咎誉。
jīn huá zéi jiù miè tài shān lüè píng fù wén qún qiāng bìng jiē fǎn nì
今猾贼就灭，太山略平，复闻群羌并皆反逆。
chén shēng zhǎng bīn qí nián wǔ shí yǒu jiǔ xī wèi jùn lì zài gèng pàn qiāng yù chóu qí shì yǒu wù zhōng zhī yán
臣生长邠岐，年五十有九，昔为郡吏，再更叛羌，豫筹其事，有误中之言。
chén sù yǒu gù jí kǒng quǎn mǎ chǐ qióng bù bào dà ēn yuàn qǐ rǒng guān bèi dān chē yī jiè zhī shǐ láo lái sān fǔ xuān guó wēi zé yǐ suǒ xí dì xíng bīng shì zuǒ zhù zhū jūn
臣素有固疾，恐犬马齿穷，不报大恩，愿乞冗官，备单车一介之使，劳来三辅，宣国威泽，以所习地形兵势，佐助诸军。
chén qióng jū gū wēi zhī zhōng zuò guān jùn jiāng yǐ shù shí nián yǐ
臣穷居孤危之中，坐观郡将，已数十年矣。
zì niǎo shǔ zhì yú dōng dài qí bìng yī yě
自鸟鼠至于东岱，其病一也。
lì qiú měng dí bù rú qīng píng
力求猛敌，不如清平；
qín míng wú sūn wèi ruò fèng fǎ
勤明吴、孙，未若奉法。
qián biàn wèi yuǎn chén chéng qi zhī
前变未远，臣诚戚之。
shì yǐ yuè zhí jǐn qí qū qū
是以越职，尽其区区。
zhì dōng qiāng suì dà hé cháo tíng wèi yōu
至冬，羌遂大合，朝廷为忧。
sān gōng jǔ guī wéi zhōng láng jiàng chí jié jiān guān xī bīng tǎo líng wú děng pò zhī zhǎn shǒu bā bǎi jí
三公举规为中郎将，持节监关西兵，讨零吾等，破之，斩首八百级。
xiān lián zhū zhǒng qiāng mù guī wēi xìn xiāng quàn jiàng zhě shí yú wàn
先零诸种羌慕规威信，相劝降者十余万。
míng nián guī yīn fā qí qí gòng tǎo lǒng yòu ér dào lù gé jué jūn zhōng dà yì sǐ zhě shí sān sì
明年，规因发其骑共讨陇右，而道路隔绝，军中大疫，死者十三四。
guī qīn rù ān lú xún shì jiàng shì sān jūn gǎn yuè
规亲入庵庐，巡视将士，三军感悦。
dōng qiāng suì qiǎn shǐ qǐ xiáng liáng zhōu fù tōng
东羌遂遣使乞降，凉州复通。
xiān shì ān dìng tài shǒu sūn shòu qǔ láng jí shǔ guó dū wèi li xī dū jūn yù shǐ zhāng bǐng duō shā jiàng qiāng liáng zhōu là shǐ guō hóng hàn yáng dà shǒu yuè xī bìng lǎo ruò bù kān rèn zhí ér jiē yǐ shì quán guì bù zūn fǎ dù
先是，安定太守孙F651受取狼籍，属国都尉李翕、督军御史张禀多杀降羌，凉州剌史郭闳、汉阳大守越熹并老弱不堪任职，而皆倚恃权贵，不遵法度。
guī dào zhōu jiè xī tiáo zòu qí zuì huò miǎn huò zhū
规到州界，悉条奏其罪，或免或诛。
qiāng rén wén zhī xī rán fǎn shàn
羌人闻之，翕然反善。
chén dǐ dà háo diān chāng jī tián děng shí yú wàn kǒu fù yì guī jiàng
沈氐大豪滇昌、饥恬等十余万口，复诣规降。
guī chū shēn shù nián chí jié wèi jiāng yōng zhòng lì gōng hái dū xiāng lǐ jì wú tā sī huì ér duō suǒ jǔ zòu yòu è jué huàn guān bù yǔ jiāo tōng yú shì zhōng wài bìng yuàn suì gòng wū guī huò lù qún qiāng lìng qí wén jiàng
规出身数年，持节为将，拥众立功，还督乡里，既无他私惠，而多所举奏，又恶绝宦官，不与交通，于是中外并怨，遂共诬规货赂群羌，令其文降。
tiān zǐ xǐ shū qiào ràng xiāng zhǔ
天子玺书诮让相属。
guī jù bù miǎn shàng shū zì sòng yuē
规惧不免，上疏自讼曰：
sì nián zhī qiū róng chǒu chǔn lì yuán zì xī zhōu qīn jí jīng yáng jiù dū jù hài cháo tíng xi gù
四年之秋，戎丑蠢戾，爰自西州，侵及泾阳，旧都惧骇，朝廷西顾。
míng zhào bù yǐ chén yú nú jí shǐ jūn jiù dào
明诏不以臣愚驽，急使军就道。
xìng méng wēi líng suì zhèn guó mìng qiāng róng zhū zhǒng dà xiǎo qǐ shǒu zhé yí shū yíng jùn yǐ fǎng zhū nà suǒ shěng zhī fèi yī yì yǐ shàng
幸蒙威灵，遂振国命，羌戎诸种，大小稽首，辄移书营郡，以访诛纳，所省之费，一亿以上。
yǐ wéi zhōng chén zhī yì bù gǎn gào láo gù chǐ yǐ piàn yán zì jí wēi xiào
以为忠臣之义，不敢告劳，故耻以片言自及微效。
rán bǐ fāng xiān shì zhù miǎn zuì huǐ
然比方先事，庶免罪悔。
qián jiàn zhōu jiè xiān zòu jùn shǒu sūn cì jí shǔ guó dū wèi li xī dū jūn yù shǐ zhāng bǐng
前践州界，先奏郡守孙F651，次及属国都尉李翕、督军御史张禀；
xuán shī nán zhēng yòu shàng liáng zhōu cì shǐ guō hóng hàn yáng tài shǒu zhào xī chén qí guò è zhí jù dà bì
旋师南征，又上凉州刺史郭闳、汉阳太守赵熹，陈其过恶，执据大辟。
fán cǐ wǔ chén zhī dǎng bàn guó qí yú mò shòu xià zhì xiǎo lì suǒ lián jí zhě fù yǒu bǎi yú
凡此五臣，支党半国，其余墨绶，下至小吏，所连及者，复有百余。
lì tuō bào jiāng zhī yuàn zi sī fù fù zhī chǐ zǎi zhì chí chē huái liáng bù zǒu jiāo gòu háo mén jìng liú bàng dú yún chén sī bào zhū qiāng xiè qí qián huò
吏托报将之怨，子思复父之耻，载贽驰车，怀粮步走，交构豪门，竞流谤讟，云臣私报诸羌，谢其钱货。
ruò chén yǐ sī cái zé jiā wú dàn shí
若臣以私财，则家无担石；
rú wù chū yú guān zé wén bù yì kǎo
如物出于官，则文簿易考。
jiù chén yú huò xìn rú yán yīn qián shì shàng yí xiōng nú yǐ guān jī zhèn wū sūn yǐ gōng zhǔ
就臣愚惑，信如言音，前世尚遗匈奴以官姬，镇乌孙以公主。
jīn chén dàn fèi qiān wàn yǐ huái pàn qiāng
今臣但费千万，以怀叛羌。
zé liáng chén zhī cái lüè bīng jiā zhī suǒ guì jiāng yǒu hé zuì fù yì wéi lǐ hu
则良臣之才略，兵家之所贵，将有何罪，负义违理乎？
zì yǒng chū yǐ lái jiāng chū bù shǎo fù jūn yǒu wǔ dòng zī jù yì
自永初以来，将出不少，覆军有五，动资巨亿。
yǒu xuán chē wán fēng xiě zhī quán mén ér míng chéng gōng lì hòu jiā jué fēng
有旋车完封，写之权门，而名成功立，厚加爵封。
jīn chén hái dū běn tǔ jiū jǔ zhū jùn jué jiāo lí qīn lù rǔ jiù gù zhòng bàng yīn hài gù qí yi yě
今臣还督本土，纠举诸郡，绝交离亲，戮辱旧故，众谤阴害，固其宜也。
chén suī wū huì lián jié wú wén jīn jiàn fù mò chǐ tòng shí shēn
臣虽污秽，廉洁无闻，今见覆没，耻痛实深。
chuán chēng lù sǐ bù zé yīn jǐn mào wèi lüè shàng
传称‘鹿死不择音’，谨冒味略上。
qí nián dōng zhēng hái bài yì láng
其年冬，征还拜议郎。
lùn gōng dāng fēng
论功当封。
ér zhōng cháng shì xú huáng zuǒ xin guān yù cóng qiú huò shù qiǎn bīn kè jiù wèn gōng zhuàng guī zhōng bù dá
而中常侍徐璜、左忄官欲从求货，数遣宾客就问功状，规终不答。
huáng chéng fèn nù xiàn yǐ qián shì xià zhī yú lì
璜乘忿怒，陷以前事，下之于吏。
guān shǔ yù fù liǎn qǐng xiè guī shì ér bù tīng suì yǐ yú kòu bù jué zuò xì tíng wèi lùn shū zuǒ xiào
官属欲赋敛请谢，规誓而不听，遂以余寇不绝，坐系廷尉，论输左校。
zhū gōng jí tài xué shēng zhāng fèng děng sān bǎi yú rén yì què sòng zhī
诸公及太学生张凤等三百余人诣阙讼之。
huì shè guī jiā
会赦，归家。
zhēng bài dù liáo jiāng jūn zhì yíng shù yuè shàng shū jiàn zhōng láng jiàng zhāng huàn yǐ zì dài
征拜度辽将军，至营数月，上书荐中郎将张奂以自代。
yuē chén wén rén wú cháng sú ér zhèng yǒu zhì luàn
曰：“臣闻人无常俗，而政有治乱；
bīng wú qiáng ruò ér jiāng yǒu néng fǒu
兵无强弱，而将有能否。
fú jiàn zhōng láng jiàng zhāng huàn cái lüè jiān yōu yi zhèng yuán shuài yǐ cóng zhòng wàng
伏见中郎将张奂，才略兼优，宜正元帅，以从众望。
ruò yóu wèi yú chén yi chōng jūn shì zhě yuàn qǐ rǒng guān yǐ wéi huàn fù
若犹谓愚臣宜充军事者，愿乞冗官，以为奂副。
cháo tíng cóng zhī yǐ huàn dài wéi dù liáo jiāng jūn guī wéi shǐ xiōng nú zhōng láng jiàng
”朝廷从之，以奂代为度辽将军，规为使匈奴中郎将。
jí huàn qiān dà sī nóng guī fù dài wéi dù liáo jiāng jūn
及奂迁大司农，规复代为度辽将军。
guī wéi rén duō yì suàn zì yǐ lián zài dà wèi yù tuì shēn bì dì shù shàng bìng bú jiàn tīng
规为人多意算，自以连在大位，欲退身避第，数上病，不见听。
huì yǒu rén shàng jùn tài shǒu wáng mín sàng hái guī gǎo sù yuè jiè dào xià tíng yíng zhī
会友人上郡太守王旻丧还，规缟素越界，到下亭迎之。
yīn lìng kè mì gào bīng zhōu cì shǐ hú fāng yán guī shàn yuǎn jūn yíng gōng wéi jìn xiàn dāng jí jǔ zòu
因令客密告并州刺史胡芳，言规擅远军营，公违禁宪，当急举奏。
fāng yuē wēi míng yù bì dì shì tú gù jī fā wǒ ěr
芳曰：“威明欲避第仕涂，故激发我耳。
wú dāng wèi cháo tíng ài cái hé néng shēn cǐ zi jì yá
吾当为朝廷爱才，何能申此子计邪！
suì wú suǒ wèn
”遂无所问。
jí dǎng shì dà qǐ tiān xià míng xián duō jiàn rǎn dǎi guī suī wèi míng jiàng sù yù bù gāo
及党事大起，天下名贤多见染逮，规虽为名将，素誉不高。
zì yǐ xī zhōu háo jié chǐ bù dé yù nǎi xiān zì shàng yán chén qián jiàn gù dà sī nóng zhāng huàn shì fù dǎng yě
自以西州豪桀，耻不得豫，乃先自上言：“臣前荐故大司农张奂，是附党也。
yòu chén xī lùn shū zuǒ xiào shí tài xué shēng zhāng fèng děng shàng shū sòng chén shì wèi dǎng rén suǒ fù yě
又臣昔论输左校时，太学生张凤等上书讼臣，是为党人所附也。
chén yi zuò zhī
臣宜坐之。
cháo tíng zhī ér bù wèn shí rén yǐ wéi guī xián
”朝廷知而不问，时人以为规贤。
zài shì shù suì běi biān wēi fú yǒng kāng yuán nián zhēng wèi shàng shū
在事数岁，北边威服，永康元年，征为尚书。
qí xià rì shí zhào gōng qīng jǔ xián liáng fāng zhèng xià wèn dé shī
其夏日食，诏公卿举贤良方正，下问得失。
guī duì yuē
规对曰：
tiān zhī yú wáng zhě rú jūn zhī yú chén fù zhī yú zi yě
天之于王者，如君之于臣，父之于子也。
jiè yǐ zāi yāo shǐ cóng fú xiáng
诫以灾妖，使从福祥。
bì xià bā nián zhī zhōng sān duàn dà yù yī chú nèi bì zài zhū wài chén
陛下八年之中，三断大狱，一除内嬖，再诛外臣。
ér zāi yì yóu jiàn rén qíng wèi ān zhě dài xián yú jìn tuì wēi xíng suǒ jiā yǒu fēi qí lǐ yě
而灾异犹见，人情未安者，殆贤愚进退，威刑所加，有非其理也。
qián tài wèi chén fán liú ju zhōng móu gāo shì fèi zài lǐ xiàng
前太尉陈蕃、刘矩，忠谋高世，废在里巷；
liú hù féng gǔn zhào diǎn yǐn xūn zhèng zhí duō yuàn liú fàng jiā mén
刘祜、冯绲、赵典、尹勋，正直多怨，流放家门；
li yīng wáng chàng kǒng yì jié shēn shǒu lǐ zhōng wú zǎi xiāng zhī jiē
李膺、王畅、孔翊，洁身守礼，终无宰相之阶。
zhì yú gōu dǎng zhī xìn shì qǐ wú duān nüè xián shāng shàn āi jí wú gū
至于钩党之衅，事起无端，虐贤伤善，哀及无辜。
jīn xìng gǎi shàn zhèng yì yú fù shǒu ér qún chén dù kǒu jiàn wèi qián hài hù xiāng zhān gù mò kěn zhèng yán
今兴改善政，易于覆手，而群臣杜口，鉴畏前害，互相瞻顾，莫肯正言。
fú yuàn bì xià zàn liú shèng míng róng shòu jiǎn zhí zé qián zé kě mǐ hòu fú bì jiàng
伏愿陛下暂留圣明，容受謇直，则前责可弭，后福必降。
duì zòu bù xǐng
对奏，不省。
qiān guī hóng nóng tài shǒu fēng shòu chéng tíng hòu yì èr bǎi hù ràng fēng bù shòu
迁规弘农太守，封寿成亭侯，邑二百户，让封不受。
zài zhuǎn wéi hù qiāng xiào wèi
再转为护羌校尉。
xī píng sān nián yǐ jí zhào hái wèi zhì zú yú gǔ chéng nián qī shí yī
熹平三年，以疾召还，未至，卒于谷城，年七十一。
suǒ zhe fù míng bēi zàn dǎo wén diào zhāng biǎo jiào lìng shū xí jiān jì fán èr shí qī piān
所著赋、铭、碑、赞、祷文、吊、章表、教令、书、檄、笺记，凡二十七篇。
lùn yuē kǒng zǐ chēng qí yán zhī bù zuò zé qí wèi zhī yě nán
论曰：孔子称“其言之不怍，则其为之也难”。
chá huáng fǔ guī zhī yán qí xīn bù zuò zāi
察皇甫规之言，其心不怍哉！
fu qí shěn jǐ zé gàn lù jiàn xián zé wěi wèi gù gàn lù bù wéi tān ér wěi wèi bù qiú ràng
夫其审己则干禄，见贤则委位，故干禄不为贪，而委位不求让；
chēng jǐ bù yí fá ér ràng rén wú jù qíng
称己不疑伐，而让人无惧情。
gù néng gōng chéng yú róng dí shēn quán yú bāng jiā yě
故能功成于戎狄，身全于邦家也。
zhāng huàn zì rán míng dūn huáng yuān quán rén yě
张奂字然明，敦煌渊泉人也。
fù xin xiǎng wèi hàn yáng tài shǒu
父忄享，为汉阳太守。
huàn shǎo yóu sān fǔ shī shì tài wèi zhū chǒng xué ōu yáng shàng shū
奂少游三辅，师事太尉朱宠，学《欧阳尚书》。
chū móu shì zhāng jù fú cí fán duō yǒu sì shí wǔ wàn yú yán huàn jiǎn wèi jiǔ wàn yán
初，《牟氏章句》浮辞繁多，有四十五万余言，奂减为九万言。
hòu pì dà jiàng jūn liáng jì fǔ nǎi shàng shū huán dì zòu qí zhāng jù zhào xià dōng guān yǐ jí qù guān fù jǔ xián liáng duì cè dì yī zhuó bài yì láng
后辟大将军梁冀府，乃上书桓帝，奏其《章句》，诏下东观，以疾去官，复举贤良，对策第一，擢拜议郎。
yǒng shòu yuán nián qiān ān dìng shǔ guó dū wèi
永寿元年，迁安定属国都尉。
chū dào zhí ér nán xiōng nú zuǒ yù jiān tái qí qiě qú bó dé děng qī qiān yú rén kòu měi jì dōng qiāng fù jǔ zhǒng yīng zhī ér huàn bì wéi yǒu èr bǎi xǔ rén wén jí lè bīng ér chū
初到职，而南匈奴左薁鞬台耆、且渠伯德等七千余人寇美稷，东羌复举种应之，而奂壁唯有二百许人，闻即勒兵而出。
jūn lì yǐ wéi lì bù dí kòu tóu zhēng zhǐ zhī
军吏以为力不敌，叩头争止之。
huàn bù tīng suì jìn tún zhǎng chéng shōu jí bīng shì qiǎn jiàng wáng wèi zhāo yòu dōng qiāng yīn jù qiū cí shǐ nán xiōng nú bù dé jiāo tōng dōng qiāng
奂不听，遂进屯长城，收集兵士，遣将王卫招诱东羌，因据龟兹，使南匈奴不得交通东羌。
zhū háo suì xiāng shuài yǔ huàn hé qīn gòng jī yù jiān děng lián zhàn pò zhī
诸豪遂相率与奂和亲，共击薁鞬等，连战破之。
bó dé huáng kǒng jiāng qí zhòng jiàng jùn jiè yǐ níng
伯德惶恐，将其众降，郡界以宁。
qiāng háo shuài gǎn huàn ēn dé shàng mǎ èr shí pǐ xiān lián qiú zhǎng yòu wèi jīn bā méi huàn bìng shòu zhī ér zhào zhǔ bù yú zhū qiāng qián yǐ jiǔ lèi dì yuē shǐ mǎ rú yáng bù yǐ rù jiù
羌豪帅感奂恩德，上马二十匹，先零酋长又遗金B362八枚，奂并受之，而召主簿于诸羌前，以酒酹地曰：“使马如羊，不以入厩；
shǐ jīn rú sù bù yǐ rù huái
使金如粟，不以入怀。
xī yǐ jīn mǎ hái zhī
”悉以金马还之。
qiāng xìng tān ér guì lì qīng qián yǒu bā dōu wèi lǜ hǎo cái huò wèi suǒ huàn kǔ jí huàn zhèng shēn jié jǐ wēi huà dà xíng
羌性贪而贵吏清，前有八都尉率好财货，为所患苦，及奂正身洁己，威化大行。
qiān shǐ xiōng nú zhōng láng jiàng
迁使匈奴中郎将。
shí xiū tú gè jí shuò fāng wū huán bìng tóng fǎn pàn shāo dù liáo jiāng jūn mén yǐn tún chì kēng yān huǒ xiāng wàng
时，休屠各及朔方乌桓并同反叛，烧度辽将军门，引屯赤坑，烟火相望。
bīng zhòng dà kǒng gè yù wáng qù
兵众大恐，各欲亡去。
huàn ān zuò wéi zhōng yǔ dì zǐ jiǎng sòng zì ruò jūn shì shāo ān
奂安坐帷中，与弟子讲诵自若，军士稍安。
nǎi qián yòu wū huán yīn yǔ hé tōng suì shǐ zhǎn tú gè qú shuài xí pò qí zhòng
乃潜诱乌桓阴与和通，遂使斩屠各渠帅，袭破其众。
zhū hú xī jiàng
诸胡悉降。
yán xī yuán nián xiān bēi kòu biān huàn lǜ nán chán yú jī zhī zhǎn shǒu shù bǎi jí
延熹元年，鲜卑寇边，奂率南单于击之，斩首数百级。
míng nián liáng jì bèi zhū huàn yǐ gù lì miǎn guān jìn gù
明年，梁冀被诛，奂以故吏免官禁锢。
huàn yǔ huáng fǔ guī yǒu shàn huàn jì bèi gù fán zhū jiāo jiù mò gǎn wéi yán wéi guī jiàn jǔ qián hòu qī shàng
奂与皇甫规友善，奂既被锢，凡诸交旧莫敢为言，唯规荐举前后七上。
zài jiā sì suì fù bài wǔ wēi tài shǒu
在家四岁，复拜武威太守。
píng jūn yáo fù lǜ lì sàn bài cháng wèi zhū jùn zuì hé xī yóu shì ér quán
平均徭赋，率厉散败，常为诸郡最，河西由是而全。
qí sú duō yāo jì fán èr yuè wǔ yuè chǎn zǐ jí yǔ fù mǔ tóng yuè shēng zhě xī shā zhī
其俗多妖忌，凡二月、五月产子及与父母同月生者，悉杀之。
huàn shì yǐ yì fāng yán jiā shǎng fá fēng sú suì gǎi bǎi xìng shēng wèi lì cí
奂示以义方，严加赏罚，风俗遂改，百姓生为立祠。
jǔ yóu yì qiān dù liáo jiāng jūn
举尤异，迁度辽将军。
shù zài jiān yōu bìng qīng jìng
数载间，幽、并清静。
jiǔ nián chūn zhēng bài dà sī nóng
九年春，征拜大司农。
xiān bēi wén huàn qù qí xià suì zhāo jié nán xiōng nú wū huán shǔ dào rù sāi huò wǔ liù qiān jì huò sān sì qiān jì kòu lüě yuán biān jiǔ jùn shā lüè bǎi xìng
鲜卑闻奂去，其夏，遂招结南匈奴、乌桓数道入塞，或五六千骑，或三四千骑，寇掠缘边九郡，杀略百姓。
qiū xiān bēi fù lǜ bā jiǔ qiān jì rù sāi yòu yǐn dōng qiāng yǔ gòng méng zǔ
秋，鲜卑复率八九千骑入塞，诱引东羌与共盟诅。
yú shì shàng jùn chén dǐ ān dìng xiān lián zhū zhǒng gòng kòu wǔ wēi zhāng yè yuán biān dà bèi qí dú
于是上郡沈氐、安定先零诸种共寇武威、张掖，缘边大被其毒。
cháo tíng yǐ wéi yōu fù bài huàn wèi hù xiōng nú zhōng láng jiàng yǐ jiǔ qīng zhì dū yōu bìng liáng sān zhōu jí dù liáo wū huán èr yíng jiān chá cì shǐ èr qiān dàn néng fǒu shǎng cì shén hòu
朝廷以为忧，复拜奂为护匈奴中郎将，以九卿秩督幽、并、凉三州及度辽、乌桓二营，兼察刺史、二千石能否，赏赐甚厚。
xiōng nú wū huán wén huàn zhì yīn xiāng shuài hái jiàng fán èr shí wàn kǒu
匈奴、乌桓闻奂至，因相率还降，凡二十万口。
huàn dàn zhū qí shǒu è yú jiē wèi nà zhī
奂但诛其首恶，余皆慰纳之。
wéi xiān bēi chū sài qù
唯鲜卑出塞去。
yǒng kāng yuán nián chūn dōng qiāng xiān lián wǔ liù qiān jì kòu guān zhōng wéi shì shū shì yǔ lüè yún yáng
永康元年春，东羌、先零五六千骑寇关中，围礻殳礻羽，掠云阳。
xià fù gōng méi liǎng yíng shā qiān yú rén
夏，复攻没两营，杀千余人。
dōng qiāng àn wěi mó niè děng xié tóng zhǒng fù chāo sān fǔ
冬，羌岸尾、摩𫓻等胁同种复抄三辅。
huàn qiǎn sī mǎ yǐn duān dǒng zhuó bìng jī dà pò zhī zhǎn qí qiú háo shǒu lǔ wàn yú rén sān zhōu qīng dìng
奂遣司马尹端、董卓并击，大破之，斩其酋豪，首虏万余人，三州清定。
lùn gōng dāng fēng huàn bù shì huàn guān gù shǎng suì bù xíng wéi cì qián èr shí wàn chú jiā yī rén wèi láng
论功当封，奂不事宦官，故赏遂不行，唯赐钱二十万，除家一人为郎。
bìng cí bù shòu ér yuàn xǐ shǔ hóng nóng huá yīn
并辞不受，而愿徙属弘农华阴。
jiù zhì biān rén bù dé nèi yí wéi huàn yīn gōng tè tīng gù shǐ wèi hóng nóng rén yān
旧制边人不得内移，唯奂因功特听，故始为弘农人焉。
jiàn níng yuán nián zhèn lǚ ér hái
建宁元年，振旅而还。
shí dòu tài hòu lín cháo dà jiàng jūn dòu wǔ yǔ dà fù chén fán móu zhū huàn guān shì xiè zhōng cháng shì zāo jié děng yú zhōng zuò luàn yǐ huàn xīn zhēng bù zhī běn móu jiǎo zhì shǐ huàn yǔ shào fǔ zhōu jìng lǜ wǔ yíng shì wéi wǔ
时窦太后临朝，大将军窦武与大傅陈蕃谋诛宦官，事泄，中常侍遭节等于中作乱，以奂新征，不知本谋，矫制使奂与少府周靖率五营士围武。
wǔ zì shā fán yīn jiàn hài
武自杀，蕃因见害。
huàn qiān shào fǔ yòu bài dà sī nóng yǐ gōng fēng hóu
奂迁少府，又拜大司农，以功封侯。
huàn shēn bìng wèi jié suǒ mài shàng shū gù ràng fēng hái yìn shòu zú bù kěn dāng
奂深病为节所卖，上书固让，封还印绶，卒不肯当。
míng nián xià qīng shé jiàn yú yù zuò xuān qián yòu dà fēng yǔ báo pī lì bá shù zhào shǐ bǎi liáo gè yán zāi yīng
明年夏，青蛇见于御坐轩前，又大风雨雹，霹雳拔树，诏使百僚各言灾应。
huàn shàng shū yuē
奂上疏曰：
chén wén fēng wèi hào lìng dòng wù tōng qì
臣闻风为号令，动物通气。
mù shēng yú huǒ xiāng xū nǎi míng
木生于火，相须乃明。
shé néng qū shēn pèi lóng téng zhé
蛇能屈申，配龙腾蛰。
shùn zhì wéi xiū zhēng nì lái wèi yāng jiù
顺至为休征，逆来为殃咎。
yīn qì zhuān yòng zé níng jīng wèi báo
阴气专用，则凝精为雹。
gù dà jiàng jūn dòu wǔ tài fù chén fán huò zhì níng shè jì huò fāng zhí bù huí qián yǐ chán shèng bìng fú zhū lù hǎi nèi mò mò rén huái zhèn fèn
故大将军窦武、太傅陈蕃，或志宁社稷，或方直不回，前以谗胜，并伏诛戮，海内默默，人怀震愤。
xī zhōu gōng zàng bù rú lǐ tiān nǎi dòng wēi
昔周公葬不如礼，天乃动威。
jīn wǔ fán zhōng zhēn wèi bèi míng yòu yāo shěng zhī lái jiē wèi cǐ yě
今武、蕃忠贞，未被明宥，妖眚之来，皆为此也。
yi jí wèi gǎi zàng xǐ huán jiā shǔ
宜急为改葬，徙还家属。
qí cóng zuò jìn gù yī qiè juān chú
其从坐禁锢，一切蠲除。
yòu huáng tài hòu suī jū nán gōng ér ēn lǐ bù jiē cháo chén mò yán yuǎn jìn shī wàng
又皇太后虽居南宫，而恩礼不接，朝臣莫言，远近失望。
yi sī dà yì gù fù zhī bào
宜思大义顾复之报。
tiān zǐ shēn nà huàn yán yǐ wèn zhū huáng mén cháng shì zuǒ yòu jiē è zhī dì bù dé zì cóng
天子深纳奂言，以问诸黄门常侍，左右皆恶之，帝不得自从。
zhuǎn huàn tài cháng yǔ shàng shū liú měng diāo wěi wèi liáng tóng jiàn wáng chàng li yīng kě cān sān gōng zhī xuǎn ér cáo jié děng mí jí qí yán suì xià zhào qiè zé zhī
转奂太常，与尚书刘猛、刁韪、卫良同荐王畅、李膺可参三公之选，而曹节等弥疾其言，遂下诏切责之。
huàn děng jiē zì qiú tíng wèi shù rì nǎi dé chū bìng yǐ sān yuè fèng shú zuì
奂等皆自囚廷尉，数日乃得出，并以三月俸赎罪。
sī lì xiào wèi wáng yù chū yú huàn guān yù jiè chǒng gōng qīng gōng qiú jiàn jǔ bǎi liáo wèi dàn mò bù xǔ nuò wéi huàn dú jù zhī
司隶校尉王寓，出于宦官，欲借宠公卿，公求荐举，百僚畏惮，莫不许诺，唯奂独拒之。
yù nù yīn cǐ suì xiàn yǐ dǎng zuì jìn gù guī tián lǐ
寓怒，因此遂陷以党罪，禁锢归田里。
huàn qián wèi dù liáo jiāng jūn yǔ duàn jiǒng zhēng jī qiāng bù xiāng píng
奂前为度辽将军，与段颎争击羌，不相平。
jí jiǒng wèi sī lì xiào wèi yù zhú huàn guī dūn huáng jiāng hài zhī
及颎为司隶校尉，欲逐奂归敦煌，将害之。
huàn yōu jù zòu jì xiè jiǒng yuē
奂忧惧，奏记谢颎曰：
xiǎo rén bù míng dé guò zhōu jiāng qiān lǐ wěi mìng yǐ qíng xiāng guī
小人不明，得过州将，千里委命，以情相归。
zú xià rén dǔ zhào qí xīn kǔ shǐ rén wèi fǎn fù huò yóu shū
足下仁笃，照其辛苦，使人未反，复获邮书。
ēn zhào fēn míng qián yǐ xiě bái ér zhōu qī qiē cù jùn xiàn huáng jù bīng yíng yán qǐ cè dài guī mìng
恩诏分明，前以写白，而州期切促，郡县惶惧，屏营延企，侧待归命。
fù mǔ xiǔ gǔ gū hún xiāng tuō ruò méng jīn lián yī huì ké tuò zé zé liú huáng quán shī jí míng mò fēi huàn shēng sǐ suǒ néng bào sāi
父母朽骨，孤魂相托，若蒙矜怜，壹惠咳唾，则泽流黄泉，施及冥寞，非奂生死所能报塞。
fu wú máo fā zhī láo ér yù qiú rén qiū shān zhī yòng cǐ chún yú kūn suǒ yǐ pāi bì yǎng tiān ér xiào zhě yě
夫无毛发之劳，而欲求人丘山之用，此淳于髡所以拍髀仰天而笑者也。
chéng zhī yán bì jiàn jī rán yóu wèi néng wú wàng
诚知言必见讥，然犹未能无望。
hé zhě
为什么呢？
xiǔ gǔ wú yì yú rén ér wén wáng zàng zhī
朽骨无益于人，而文王葬之；
sǐ mǎ wú suǒ fù yòng ér yān zhāo bǎo zhī
死马无所复用，而燕昭宝之。
dǎng tóng wén zhāo zhī dé qǐ bù dà zāi
党同文、昭之德，岂不大哉！
fán rén zhī qíng yuān ér hū tiān qióng zé kòu xīn
凡人之情，冤而呼天，穷则叩心。
jīn hū tiān bù wén kòu xīn wú yì chéng zì shāng tòng
今呼天不闻，叩心无益，诚自伤痛。
jù shēng shèng shì dú wèi fěi rén
俱生圣世，独为匪人。
gū wēi zhī rén wú suǒ gào sù
孤微之人，无所告诉。
rú bù āi lián biàn wéi yú ròu
如不哀怜，便为鱼肉。
qǐ xīn dōng wàng wú suǒ fù yán
企心东望，无所复言。
jiǒng suī gāng měng shěng shū āi zhī zú bù rěn yě
颎虽刚猛，省书哀之，卒不忍也。
shí jìn gù zhě duō bù néng shǒu jìng huò sǐ huò xǐ
时，禁锢者多不能守静，或死或徙。
huàn bì mén bù chū yǎng tú qiān rén zhe shàng shū jì nán sān shí yú wàn yán
奂闭门不出，养徒千人，著《尚书记难》三十余万言。
huàn shǎo lì zhì jié cháng yǔ shì yǒu yán yuē dà zhàng fū chǔ shì dāng wèi guó jiā lì gōng biān jìng
奂少立志节，尝与士友言曰：“大丈夫处世，当为国家立功边境。
jí wèi jiàng shuài guǒ yǒu xūn míng
”及为将帅，果有勋名。
dǒng zhuó mù zhī shǐ qí xiōng yí jiān bǎi pǐ
董卓慕之，使其兄遗缣百匹。
huàn è zhuō wéi rén jué ér bù shòu
奂恶卓为人，绝而不受。
guāng hé sì nián zú nián qī shí bā
光和四年卒，年七十八。
yí mìng yuē wú qián hòu shì jìn shí yào yín ài bù néng hé guāng tóng chén wèi chán xié suǒ jì
遗命曰：“吾前后仕进，十要银艾，不能和光同尘，为谗邪所忌。
tōng sāi mìng yě shǐ zhōng cháng yě
通塞命也，始终常也。
dàn de míng míng zhǎng wú xiǎo qī ér fù chán yǐ kuàng mián láo yǐ dīng mì wèi bù xǐ ěr
但地B54D冥冥，长无晓期，而复缠以纩绵，牢以钉密，为不喜耳。
xìng yǒu qián zhūn cháo yǔn xī xià cuò shī líng chuáng fú jīn ér yǐ
幸有前窀，朝殒夕下，措尸灵床，幅巾而已。
shē fēi jìn wén jiǎn fēi wáng sūn tuī qíng cóng yì zhù wú jiù lìn
奢非晋文，俭非王孙，推情从意，庶无咎吝。
zhū zǐ cóng zhī
”诸子从之。
wǔ wēi duō wèi lì cí shì shì bù jué
武威多为立祠，世世不绝。
suǒ zhe míng sòng shū jiào jiè shù zhì duì cè zhāng biǎo èr shí sì piān
所著铭、颂、书、教、诫述、志、对策、章表二十四篇。
zhǎng zǐ zhī zì bó yīng zuì zhī míng
长子芝，字伯英，最知名。
zhī jí dì chǎng zì wén shū bìng shàn cǎo shū zhì jīn chēng chuán zhī
芝及弟昶，字文舒，并善草书，至今称传之。
chū huàn wèi wǔ wēi tài shǒu qí qī huái yùn mèng dài huàn yìn shòu dēng lóu ér gē
初，奂为武威太守，其妻怀孕，梦带奂印绶登楼而歌。
xùn zhī zhàn zhě yuē bì jiāng shēng nán fù lín cí bāng mìng zhōng cǐ lóu
讯之占者，曰：“必将生男，复临兹邦，命终此楼。
jì ér shēng zǐ měng yǐ jiàn ān zhōng wèi wǔ wēi tài shǒu shā cì shǐ hán dān shāng zhōu bīng wéi zhī jí měng chǐ jiàn qín nǎi dēng lóu zì shāo ér sǐ zú rú zhàn yún
”既而生子猛，以建安中为武威太守，杀刺史邯郸商，州兵围之急，猛耻见擒，乃登楼自烧而死，卒如占云。
lùn yuē zì cháo xiāng zhī fēng zhōng guān shì shèng bào zì shù shí nián jiān sì hǎi zhī nèi mò bù qiè chǐ fèn yíng yuàn tóu bīng yú qí zú
论曰：自鄛乡之封，中官世盛，暴恣数十年间，四海之内，莫不切齿愤盈，愿投兵于其族。
chén fán dòu wǔ fèn yì cǎo móu zhēng huì tiān xià míng shì yǒu shí suǒ gòng wén yě ér zhāng huàn jiàn qī shù zǐ yáng gē yǐ duàn zhōng liè
陈蕃、窦武奋义草谋，征会天下，名士有识所共闻也，而张奂见欺竖子，扬戈以断忠烈。
suī hèn dú zài xīn cí jué xiè jiù
虽恨毒在心，辞爵谢咎。
shī yún chuò qí qì yǐ hé jiē jí yǐ
《诗》云：“啜其泣矣，何嗟及矣！
duàn jiǒng zì jì míng wǔ wēi gū zāng rén yě
段颎字纪明，武威姑臧人也。
qí xiān chū zhèng gòng shū duàn xī yù dū hù huì zōng zhī cóng zēng sūn yě
其先出郑共叔段，西域都护会宗之从曾孙也。
jiǒng shǎo biàn xí gōng mǎ shàng yóu xiá qīng cái huì zhǎng nǎi zhé jié hào gǔ xué
颎少便习弓马，尚游侠，轻财贿，长乃折节好古学。
chū jǔ xiào lián wèi xiàn líng yuán chéng yáng líng lìng suǒ zài yǒu néng zhèng
初举孝廉，为宪陵园丞、阳陵令，所在有能政。
qiān liáo dōng shǔ guó dū wèi
迁辽东属国都尉。
shí xiān bēi fàn sāi jiǒng jí lǜ suǒ lǐng chí fù zhī
时鲜卑犯塞，颎即率所领驰赴之。
jì ér kǒng zéi jīng qù nǎi shǐ yì qí zhà jī xǐ shū zhào jiǒng jiǒng yú dào wěi tuì qián yú hái lù shè fú
既而恐贼惊去，乃使驿骑诈赍玺书诏颎，颎于道伪退，潜于还路设伏。
lǔ yǐ wéi xìn rán nǎi rù zhuī jiǒng
虏以为信然，乃入追颎。
jiǒng yīn dà zòng bīng xī zhǎn huò zhī
颎因大纵兵，悉斩获之。
zuò zhà xǐ shū fú zhòng xíng yǐ yǒu gōng lùn sī kòu
坐诈玺书伏重刑，以有功论司寇。
xíng jìng zhēng bài yì láng
刑竟，征拜议郎。
shí tài shān láng yá zéi dōng guō dòu gōng sūn jǔ děng jù zhòng sān wàn rén pò huài jùn xiàn qiǎn bīng tǎo zhī lián nián bù kè
时，太山、琅邪贼东郭窦、公孙举等聚众三万人，破坏郡县，遣兵讨之，连年不克。
yǒng shòu èr nián huán dì zhào gōng qīng xuǎn jiāng yǒu wén wǔ zhě sī tú yǐn sòng jiàn jiǒng nǎi bài wèi zhōng láng jiàng
永寿二年，桓帝诏公卿选将有文武者，司徒尹颂荐颎，乃拜为中郎将。
jī dòu jǔ děng dà pò zhǎn zhī huò shǒu wàn yú jí yú dǎng jiàng sàn
击窦、举等，大破斩之，获首万余级，余党降散。
fēng jiǒng wèi liè hóu cì qián wǔ shí wàn chú yī zi wèi láng zhōng
封颎为列侯，赐钱五十万，除一子为郎中。
yán xī èr nián qiān hù qiāng xiào wèi
延熹二年，迁护羌校尉。
huì shāo dāng shāo hé dāng jiān lè jiě děng bā zhǒng qiāng kòu lǒng xī jīn chéng sāi jiǒng jiàng bīng jí huáng zhōng yì cóng qiāng wàn èr qiān jì chū huáng gǔ jī pò zhī
会烧当、烧何、当煎、勒姐等八种羌寇陇西、金城塞，颎将兵及湟中义从羌万二千骑出湟谷，击破之。
zhuī tǎo nán dù hé shǐ jūn lì tián yàn xià yù mù xiān dēng xuán suǒ xiāng yǐn fù zhàn yú luó tíng dà pò zhī zhǎn qí qiú háo yǐ xià èr qiān jí huò shēng kǒu wàn yú rén lǔ jiē bēn zǒu
追讨南度河，使军吏田晏、夏育募先登，悬索相引，复战于罗亭，大破之，斩其酋豪以下二千级，获生口万余人，虏皆奔走。
míng nián chūn yú qiāng fù yǔ shāo hé dà háo kòu zhāng yè gōng méi jù lù wù shā shǔ guó lì mín yòu zhāo tóng zhǒng qiān yú luò bìng bīng chen bēn jiǒng jūn
明年春，余羌复与烧何大豪寇张掖，攻没钜鹿坞，杀属国吏民，又招同种千余落，并兵晨奔颎军。
jiǒng xià mǎ dà zhàn zhì rì zhōng dāo zhé shǐ jǐn lǔ yì yǐn tuì
颎下马大战，至日中，刀折矢尽，虏亦引退。
jiǒng zhuī zhī qiě dòu qiě xíng zhòu yè xiāng gōng gē ròu shí xuě sì shí yú rì suì zhì hé shǒu jī shí shān chū sài èr qiān yú lǐ zhǎn shāo hé dà shuài shǒu lǔ wǔ qiān yú rén
颎追之，且斗且行，昼夜相攻，割肉食雪，四十余日，遂至河首积石山，出塞二千余里，斩烧何大帅，首虏五千余人。
yòu fēn bīng jī shí chéng qiāng zhǎn shǒu nì sǐ zhě qiān liù bǎi rén
又分兵击石城羌，斩首溺死者千六百人。
shāo dāng zhǒng jiǔ shí yú kǒu yì jiǒng jiàng
烧当种九十余口诣颎降。
yòu zá zhǒng qiāng tún jù bái shí jiǒng fù jìn jī shǒu lǔ sān qiān yú rén
又杂种羌屯聚白石，颎复进击，首虏三千余人。
dōng lè jiě líng wú zhǒng wéi yǔn jiē shā lüè lì mín jiǒng pái yíng jiù zhī zhǎn huò shù bǎi rén
冬，勒姐、零吾种围允街，杀略吏民，颎排营救之，斩获数百人。
sì nián dōng shàng jùn chén dǐ lǒng xī láo jiě wū wú zhū zhǒng qiāng gòng kòu bìng liáng èr zhōu jiǒng jiāng huáng zhōng yì cóng tǎo zhī
四年冬，上郡沈氐、陇西牢姐、乌吾诸种羌共寇并、凉二州，颎将湟中义从讨之。
liáng zhōu cì shǐ guō hóng tān gòng qí gōng jī gù jiǒng jūn shǐ bù dé jìn
凉州刺史郭闳贪共其功，稽固颎军，使不得进。
yì cóng yì jiǔ yì liàn jiù jiē xī fǎn pàn
义从役久，亦恋旧，皆悉反叛。
guō hóng guī zuì yú jiǒng jiǒng zuò zhēng xià yù shū zuò zuǒ xiào
郭闳归罪于颎，颎坐征下狱，输作左校。
qiāng suì lù liáng fù mò yíng wù zhuǎn xiāng zhāo jié táng tū zhū jùn yú shì lì rén shǒu quē sòng jiǒng yǐ qiān shù
羌遂陆梁，覆没营坞，转相招结，唐突诸郡，于是吏人守阙讼颎以千数。
cháo tíng zhī jiǒng wèi guō hóng suǒ wū zhào wèn qí zhuàng
朝廷知颎为郭闳所诬，诏问其状。
jiǒng dàn xiè zuì bù gǎn yán wang jīng shī chēng wéi zhǎng zhě
颎但谢罪，不敢言枉，京师称为长者。
qǐ yú tú zhōng fù bài yì láng qiān bìng zhōu cì shǐ
起于徒中，复拜议郎，迁并州刺史。
shí diān nà děng zhū zhǒng qiāng wǔ liù qiān rén kòu wǔ wēi zhāng yè jiǔ quán shāo rén lú shè
时，滇那等诸种羌五六千人寇武威、张掖、酒泉，烧人庐舍。
liù nián kòu shì zhuǎn shèng liáng zhōu jǐ wáng
六年，寇势转盛，凉州几亡。
dōng fù yǐ jiǒng wèi hù qiāng xiào wèi chéng yì zhī zhí
冬，复以颎为护羌校尉，乘驿之职。
míng nián chūn qiāng fēng liáng duō diān nà děng qiú háo sān bǎi wǔ shí wǔ rén lǜ sān qiān luò yì jiǒng jiàng
明年春，羌封B162、良多、滇那等酋豪三百五十五人率三千落诣颎降。
dāng jiān lè jiě zhǒng yóu zì tún jié
当煎、勒姐种犹自屯结。
dōng jiǒng jiāng wàn yú rén jī pò zhī zhǎn qí qiú háo shǒu lǔ sì qiān yú rén
冬，颎将万余人击破之，斩其酋豪，首虏四千余人。
bā nián chūn jiǒng fù jī lè jiě zhǒng zhǎn shǒu sì bǎi yú jí jiàng zhě èr qiān yú rén
八年春，颎复击勒姐种，斩首四百余级，降者二千余人。
xià jìn jūn jī dāng jiān zhǒng yú huáng zhōng jiǒng bīng bài bèi wéi sān rì yòng yǐn shì fán zhì zhāng cè qián shī yè chū míng gǔ hái zhàn dà pò zhī shǒu lǔ shù qiān rén
夏，进军击当煎种于湟中，颎兵败，被围三日，用隐士樊志张策，潜师夜出，鸣鼓还战，大破之，首虏数千人。
jiǒng suì qióng zhuī zhǎn zhuǎn shān gǔ jiān zì chūn jí qiū wú rì bù zhàn lǔ suì jī kùn bài sàn běi lüè wǔ wēi jiān
颎遂穷追，展转山谷间，自春及秋，无日不战，虏遂饥困败散，北略武威间。
jiǒng fán pò xī qiāng zhǎn shǒu èr wàn sān qiān jí huò shēng kǒu shù wàn rén mǎ niú yáng bā bǎi wàn tóu jiàng zhě wàn yú luò
颎凡破西羌，斩首二万三千级，获生口数万人，马牛羊八百万头，降者万余落。
fēng jiǒng dōu xiāng hòu yì wǔ bǎi hù
封颎都乡侯，邑五百户。
yǒng kāng yuán nián dāng jiān zhū zhǒng fù fǎn hé sì qiān yú rén yù gōng wǔ wēi jiǒng fù zhuī jī yú luán niǎo dà pò zhī shā qí qú shuài zhǎn shǒu sān qiān yú jí xī qiāng yú cǐ mǐ dìng
永康元年，当煎诸种复反，合四千余人，欲攻武威，颎复追击于鸾鸟，大破之，杀其渠帅，斩首三千余级，西羌于此弭定。
ér dōng qiāng xiān lián děng zì fù mò zhēng xi jiāng jūn mǎ xián hòu cháo tíng bù néng tǎo suì shù kòu rǎo sān fǔ
而东羌先零等，自覆没征西将军马贤后，朝廷不能讨，遂数寇扰三辅。
qí hòu dù liáo jiāng jūn huáng fǔ guī zhōng láng jiàng zhāng huàn zhāo zhī lián nián jì jiàng yòu pàn
其后度辽将军皇甫规、中郎将张奂招之连年，既降又叛。
huán dì zhào wèn jiǒng yuē xiān lián dōng qiāng zào è fǎn nì ér huáng fǔ guī zhāng huàn gè yōng qiáng zhòng bù shí jí dìng
桓帝诏问颎曰：“先零东羌造恶反逆，而皇甫规、张奂各拥强众，不时辑定。
yù jiǒng yí bīng dōng tǎo wèi shi qí yi kě cān sī shù lüè
欲颎移兵东讨，未识其宜，可参思术略。
jiǒng yīn shàng yán yuē chén fú jiàn xiān lián dōng qiāng suī shù pàn nì ér jiàng yú huáng fu guī zhě yǐ èr wàn xǔ luò shàn è jì fēn yú kòu wú jǐ
”颎因上言曰：“臣伏见先零东羌虽数叛逆，而降于皇甫规者，已二万许落，善恶既分，余寇无几。
jīn zhāng huàn chóu chú jiǔ bù jìn zhě dāng lǜ wài lí nèi hé bīng wǎng bì jīng
今张奂踌躇久不进者，当虑外离内合，兵往必惊。
qiě zì dōng jiàn chūn tún jié bù sàn rén chù pí léi zì wáng zhī shì tú gèng zhāo xiáng zuò zhì qiáng dí ěr
且自冬践春，屯结不散，人畜疲羸，自亡之势，徒更招降，坐制强敌耳。
chén yǐ wéi láng zǐ yě xīn nán yǐ ēn nà shì qióng suī fú bīng qù fù dòng
臣以为狼子野心，难以恩纳，势穷虽服，兵去复动。
wéi dāng zhǎng zǐ xié xié bái rèn jiā jǐng ěr
唯当长子挟胁，白刃加颈耳。
jì dōng zhǒng suǒ yú sān wàn yú luò
计东种所余三万余落，
jū jìn sāi nèi
居近塞内，
lù wú xiǎn shé
路无险折，
fēi yǒu yàn qí qín zhào cóng héng zhī shì
非有燕、齐、秦、赵从横之势，
ér jiǔ luàn bìng liáng
而久乱并、凉，
lèi qīn sān fǔ
累侵三辅，
xī hé shàng jùn
西河、上郡，
yǐ gè nèi xǐ
已各内徙，
ān dìng běi dì
安定、北地，
fù zhì dān wēi
复至单危，
zì yún zhōng wǔ yuán
自云中、五原，
xi zhì hàn yáng èr qiān yú lǐ
西至汉阳二千余里，
xiōng nú
匈奴，
zhǒng qiāng
种羌，
bìng shàn qí de
并擅其地，
shì wèi yōng jū fú jí
是为痈疽伏疾，
liú zhì xié xià
留滞胁下，
rú bù jiā zhū
如不加诛，
zhuǎn jiù zī dà
转就滋大。
jīn ruò yǐ qí wǔ qiān bù wàn rén chē sān qiān liǎng sān dōng èr xià zú yǐ pò dìng wú lǜ yòng fèi wèi qián wǔ shí sì yì
今若以骑五千，步万人，车三千两，三冬二夏，足以破定，无虑用费为钱五十四亿。
rú cǐ zé kě lìng qún qiāng pò jǐn xiōng nú zhǎng fú nèi xǐ jùn xiàn de fǎn běn tǔ
如此，则可令群羌破尽，匈奴长服，内徙郡县，得反本土。
fú jì yǒng chū zhōng zhū qiāng fǎn pàn shí yǒu sì nián yòng èr bǎi sì shí yì
伏计永初中，诸羌反叛，十有四年，用二百四十亿；
yǒng hé zhī mò fù jīng qī nián yòng bā shí yú yì
永和之末，复经七年，用八十余亿。
fèi hào ruò cǐ yóu bù zhū jǐn yú niè fù qǐ yú zī zuò hài
费耗若此，犹不诛尽，余孽复起，于兹作害。
jīn bù zàn pí rén zé yǒng níng wú qī
今不暂疲人，则永宁无期。
chén shù jié nú liè fú dài jié dù
臣庶竭驽劣，伏待节度。
dì xǔ zhī xī tīng rú suǒ shàng
”帝许之，悉听如所上。
jiàn níng yuán nián chūn jiǒng jiàng bīng wàn yú rén jī shí wǔ rì liáng cóng péng yáng zhí zhǐ gāo píng yǔ xiān lián zhū zhǒng zhàn yú féng yì shān
建宁元年春，颎将兵万余人，赍十五日粮，从彭阳直指高平，与先零诸种战于逢义山。
lǔ bīng shèng jiǒng zhòng kǒng
虏兵盛，颎众恐。
jiǒng nǎi lìng jūn zhōng zhāng zú lì rèn cháng máo sān chóng xié yǐ qiáng nǔ liè qīng jì wèi zuǒ yòu yì
颎乃令军中张镞利刃，长矛三重，挟以强弩，列轻骑为左右翼。
jī nù bīng jiāng yuē jīn qù jiā shù qiān lǐ jìn zé shì chéng zǒu bì jìn sǐ nǔ lì gòng gōng míng
激怒兵将曰：“今去家数千里，进则事成，走必尽死，努力共功名！
yīn dà hū zhòng jiē yīng shēng téng fù jiǒng chí qí yú bàng tū ér jī zhī lǔ zhòng dà kuì zhǎn shǒu bā qiān yú jí huò niú mǎ yáng èr shí bā wàn tóu
”因大呼，众皆应声腾赴，颎驰骑于傍，突而击之，虏众大溃，斩首八千余级，获牛马羊二十八万头。
shí dòu tài hòu lín cháo xià zhào yuē xiān lián dōng qiāng lì zǎi wéi huàn jiǒng qián chén zhuàng yù bì sào miè
时，窦太后临朝，下诏曰：“先零东羌历载为患，颎前陈状，欲必埽灭。
shè lǚ shuāng xuě jiān xíng chén yè shēn dāng shǐ shí gǎn lì lì shì
涉履霜雪，兼行晨夜，身当矢石，感厉吏士。
céng wèi jiā rì xiōng chǒu bēn pò lián shī jī fú lüè huò wú suàn
曾未浃日，凶丑奔破，连尸积俘，掠获无算。
xǐ xuě bǎi nián zhī bū fù yǐ wèi zhōng jiāng zhī wáng hún
洗雪百年之逋负，以慰忠将之亡魂。
gōng yòng xiǎn zhù zhèn shén jiā zhī
功用显著，朕甚嘉之。
xū dōng qiāng jǐn dìng dāng bìng lù gōng qín
须东羌尽定，当并录功勤。
jīn qiě cì jiǒng qián èr shí wàn yǐ jiā yī rén wèi láng zhōng
今且赐颎钱二十万，以家一人为郎中。
chì zhōng cáng fǔ diào jīn qián cǎi wù zēng zhù jūn fèi
”敕中藏府调金钱彩物，增助军费。
bài jiǒng pò qiāng jiāng jūn
拜颎破羌将军。
xià jiǒng fù zhuī qiāng chū qiáo mén zhì zǒu mǎ shuǐ shàng
夏，颎复追羌出桥门，至走马水上。
xún wén lǔ zài shē yán zé nǎi jiāng qīng bīng jiān xíng yī rì yī yè èr bǎi yú lǐ chen jí fù jī pò zhī
寻闻虏在奢延泽，乃将轻兵兼行，一日一夜二百余里，晨及赋，击破之。
yú lǔ zǒu xiàng luò chuān fù xiāng tún jié
余虏走向落川，复相屯结。
jiǒng nǎi fēn qiǎn qí sī mǎ tián yàn jiāng wǔ qiān rén chū qí dōng jiǎ sī mǎ xià yù jiāng èr qiān rén rào qí xi
颎乃分遣骑司马田晏将五千人出其东，假司马夏育将二千人绕其西。
qiāng fēn liù qī qiān rén gōng wéi yàn děng yàn děng yǔ zhàn qiāng kuì zǒu
羌分六七千人攻围晏等，晏等与战，羌溃走。
jiǒng jí jìn yǔ yàn děng gòng zhuī zhī yú lìng xiān shuǐ shàng
颎急进，与晏等共追之于令鲜水上。
jiǒng shì zú jī kě nǎi lēi zhòng tuī fāng duó qí shuǐ lǔ fù sàn zǒu
颎士卒饥渴，乃勒众推方夺其水，虏复散走。
jiǒng suì yǔ xiāng lián zhui qiě dòu qiě yǐn jí yú líng wǔ gǔ
颎遂与相连缀，且斗且引，及于灵武谷。
jiǒng nǎi bèi jiǎ xiān dēng shì zú wú gǎn hòu zhě
颎乃被甲先登，士卒无敢后者。
qiāng suì dà bài qì bīng ér zǒu
羌遂大败，弃兵而走。
zhuī zhī sān rì sān yè shì jiē chóng jiǎn
追之三日三夜，士皆重茧。
jì dào jīng yáng yú kòu sì qiān luò xī sàn rù hàn yáng shān gǔ jiān
既到泾阳，余寇四千落，悉散入汉阳山谷间。
shí zhāng huàn shàng yán dōng qiāng suī pò yú zhǒng nán jǐn jiǒng xìng qīng guǒ lǜ fù bài nán cháng
时，张奂上言：“东羌虽破，余种难尽，颎性轻果，虑负败难常。
yi qiě yǐ ēn jiàng kě wú hòu huǐ
宜且以恩降，可无后悔。
zhào shū xià jiǒng
”诏书下颎。
jiǒng fù shàng yán
颎复上言：
chén běn zhī dōng qiāng suī zhòng ér ruǎn ruò yì zhì suǒ yǐ bǐ chén yú lǜ sī wèi yǒng níng zhī suàn
臣本知东羌虽众，而软弱易制，所以比陈愚虑，思为永宁之算。
ér zhōng láng jiàng zhāng huàn shuō lǔ qiáng nán pò yi yòng zhāo xiáng
而中郎将张奂，说虏强难破，宜用招降。
shèng cháo míng jiān xìn nà gǔ yán gù chén móu dé lì huàn jì bù yòng
圣朝明监，信纳瞽言，故臣谋得利，奂计不用。
shì shì xiāng fǎn suì huái cāi hèn
事势相反，遂怀猜恨。
xìn pàn qiāng zhī su shì rùn cí yì yún chén bīng lèi jiàn zhé nǜ yòu yán qiāng yī qì suǒ shēng bù kě zhū jǐn shān gǔ guǎng dà bù kě kōng jìng xuè liú wū yě shāng hé zhì zāi
信叛羌之诉，饰润辞意，云臣兵累见折衄，又言羌一气所生，不可诛尽，山谷广大，不可空静，血流污野，伤和致灾。
chén fú niàn zhōu qín zhī jì róng dí wéi hài zhōng xīng yǐ lái qiāng kòu zuì shèng zhū zhī bù jìn suī jiàng fù pàn
臣伏念周秦之际，戎狄为害，中兴以来，羌寇最盛，诛之不尽，虽降复叛。
jīn xiān lián zá zhǒng lèi yǐ fǎn fù gōng méi xiàn yì piāo lüè rén wù fà zhǒng lù shī huò jí shēng sǐ shàng tiān zhèn nù jiǎ shǒu xíng zhū
今先零杂种，累以反复，攻没县邑，剽略人物，发冢露尸，祸及生死，上天震怒，假手行诛。
xī xíng wèi wú dào wèi guó fá zhī shī xìng ér yǔ
昔邢为无道，卫国伐之，师兴而雨。
chén dòng bīng shè xià lián huò gān shù suì shí fēng rěn rén wú cī yì
臣动兵涉夏，连获甘澍，岁时丰稔，人无疵疫。
shàng zhàn tiān xīn bù wéi zāi shāng
上占天心，不为灾伤；
xià chá rén shì zhòng hé shī kè
下察人事，众和师克。
zì qiáo mén yǐ xī luò chuān yǐ dōng gù guān xiàn yì gēng xiāng tōng shǔ fēi wéi shēn xiǎn jué yù zhī de chē qí ān xíng wú yīng zhé nǜ
自桥门以西，落川以东，故官县邑，更相通属，非为深险绝域之地，车骑安行，无应折衄。
àn huàn wèi hàn lì shēn dāng wǔ zhí zhù jūn èr nián bù néng píng kòu xū yù xiū wén jí gē zhāo xiáng guǎng dí dàn cí kōng shuō jiàn ér wú zhēng
按奂为汉吏，身当武职，驻军二年，不能平寇，虚欲修文戢戈，招降犷敌，诞辞空说，僭而无征。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢？
xī xiān lián zuò kòu zhào chōng guó xǐ lìng jū nèi jiān dāng luàn biān mǎ yuán qiān zhī sān fǔ shǐ fú zhōng pàn zhì jīn wèi gěng
昔先零作寇，赵充国徙令居内，煎当乱边，马援迁之三辅，始服终叛，至今为鲠。
gù yuǎn shí zhī shì yǐ wéi shēn yōu
故远识之士，以为深忧。
jīn bàng jùn hù kǒu dān shǎo shù wèi qiāng suǒ chuàng dú ér yù lìng jiàng tú yǔ zhī zá jū shì yóu zhǒng zhǐ jí yú liáng tián yǎng huī shé yú shì nèi yě
今傍郡户口单少，数为羌所创毒，而欲令降徒与之杂居，是犹种枳棘于良田，养虺蛇于室内也。
gù chén fèng dà hàn zhī wēi
故臣奉大汉之威。
jiàn cháng jiǔ zhī cè yù jué qí běn gēn bù shǐ néng zhí
建长久之策，欲绝其本根，不使能殖。
běn guī sān suì zhī fèi yòng wǔ shí sì yì jīn shì jī nián suǒ hào wèi bàn ér yú kòu cán jìn jiāng xiàng tiǎn miè
本规三岁之费，用五十四亿，今适期年，所耗未半，而余寇残烬，将向殄灭。
chén měi fèng zhào shū jūn bù nèi yù yuàn zú sī yán yī yǐ rèn chén lín shí liàng yi bù shī quán biàn
臣每奉诏书，军不内御，愿卒斯言，一以任臣，临时量宜，不失权便。
èr nián zhào qiǎn yè zhě féng chán shuō jiàng hàn yáng sàn qiāng
二年，诏遣谒者冯禅说降汉阳散羌。
jiǒng yǐ chūn nóng bǎi xìng bù yě qiāng suī zàn jiàng ér xiàn guān wú lǐn bì dāng fù wèi dào zéi bù zhī chéng xū fàng bīng shì bì tiǎn miè
颎以春农，百姓布野，羌虽暂降，而县官无廪，必当复为盗贼，不知乘虚放兵，势必殄灭。
xià jiǒng zì jìn yíng qù qiāng suǒ zhūn fán tíng shān sì wǔ shí lǐ qiǎn tián yàn xià yù jiāng wǔ qiān rén jù qí shān shàng
夏，颎自进营，去羌所屯凡亭山四五十里，遣田晏、夏育将五千人据其山上。
qiāng xī zhòng gōng zhī lì shēng wèn yuē tián yàn xià yù zài cǐ bù
羌悉众攻之，厉声问曰：“田晏、夏育在此不？
huáng zhōng yì cóng qiāng xī zài hé miàn
湟中义从羌悉在何面？
jīn rì yù jué sǐ shēng
今日欲决死生。
jūn zhōng kǒng yàn děng quàn jī bīng shì shū sǐ dà zhàn suì pò zhī
军中恐，晏等劝激兵士，殊死大战，遂破之。
qiāng zhòng kuì dōng bēn fù jù shè hǔ gǔ fēn bīng shǒu zhū gǔ shàng xià mén
羌众溃，东奔， 复聚射虎谷， 分兵守诸谷上下门。
jiǒng guī yī jǔ miè zhī bù yù fù lìng sàn zǒu nǎi qiǎn qiān rén yú xi xiàn jié mù wèi zhà guǎng èr shí bù zhǎng sì shí lǐ zhē zhī
颎规一举灭之，不欲复令散走，乃遣千人于西县结木为栅，广二十步，长四十里，遮之。
fēn qiǎn yàn yù děng jiāng qī qiān rén xián méi yè shàng xī shān jié yíng chuān qiàn qù lǔ yī lǐ xǔ
分遣晏、育等将七千人，衔枚夜上西山，结营穿堑，去虏一里许。
yòu qiǎn sī mǎ zhāng kǎi děng jiāng sān qiān rén shàng dōng shān
又遣司马张恺等将三千人上东山。
lǔ nǎi jué zhī suì gōng yàn děng fēn zhē jí shuǐ dào
虏乃觉之，遂攻晏等，分遮汲水道。
jiǒng zì lǜ bù qí jìn jī shuǐ shàng qiāng què zǒu
颎自率步骑进击水上，羌却走。
yīn yǔ kǎi děng xié dōng xī shān zòng bīng jī pò zhī qiāng fù bài sàn
因与恺等挟东西山，纵兵击破之，羌复败散。
jiǒng zhuī zhì gǔ shàng xià mén qióng shān shēn gǔ zhī zhōng chǔ chù pò zhī zhǎn qí qú shuài yǐ xià wàn jiǔ qiān jí huò niú mǎ lǘ luó zhān qiú lú zhàng shí wù bù kě shèng shǔ
颎追至谷上下门穷山深谷之中，处处破之，斩其渠帅以下万九千级，获牛马驴骡毡裘庐帐什物，不可胜数。
féng chán děng suǒ zhāo xiáng sì qiān rén fēn zhì ān dìng hàn yáng lǒng xī sān jùn yú shì dōng qiāng xī píng
冯禅等所招降四千人，分置安定、汉阳、陇西三郡，于是东羌悉平。
fán bǎi bā shí zhàn zhǎn sān wàn bā qiān liù bǎi yú jí huò niú mǎ luó lǘ tuo sì shí èr wàn qī qiān wǔ bǎi yú tóu fèi yòng sì shí sì yì jūn shì sǐ zhě sì bǎi yú rén
凡百八十战，斩三万八千六百余级，获牛马骡驴驼四十二万七千五百余头，费用四十四亿，军士死者四百余人。
gèng fēng xīn fēng xiàn hóu yì wàn hù
更封新丰县侯，邑万户。
jiǒng xíng jūn rén ài shì zú jí bìng zhě qīn zì zhān shěng shǒu wèi guǒ chuàng
颎行军仁爱，士卒疾病者，亲自瞻省，手为裹创。
zài biān shí yú nián wèi cháng yī rì rù qǐn
在边十余年，未尝一日蓐寝。
yǔ jiàng shì tóng kǔ gù jiē lè wèi sǐ zhàn
与将士同苦，故皆乐为死战。
sān nián chūn zhēng hái jīng shī jiāng qín hú bù qí wǔ wàn yú rén jí hàn xuè qiān lǐ mǎ shēng kǒu wàn yú rén
三年春，征还京师，将秦胡步骑五万余人，及汗血千里马，生口万余人。
zhào qiǎn dà hóng lú chí jié wèi láo yú gǎo
诏遣大鸿胪持节慰劳于镐。
jūn zhì bài shì zhōng zhuǎn zhí jīn wú hé nán yǐn
军至，拜侍中，转执金吾河南尹。
yǒu dào fā féng guì rén zhǒng zuò zuǒ zhuǎn jiàn yì dài fū zài qiān sī lì xiào wèi
有盗发冯贵人冢，坐左转谏议大夫，再迁司隶校尉。
jiǒng qū yì huàn guān gù de bǎo qí fù guì suì dǎng zhōng cháng shì wáng fu wǎng zhū zhōng cháng shì zhèng sà dǒng téng děng zēng fēng sì qiān hù bìng qián wàn sì qiān hù
颎曲意宦官，故得保其富贵，遂党中常侍王甫，枉诛中常侍郑飒、董腾等，增封四千户，并前万四千户。
míng nián dài li xián wèi tài wèi qí dōng bìng ba fù wèi sī lì xiào wèi
明年，代李咸为太尉，其冬病罢，复为司隶校尉。
shù suì zhuǎn jiǒng chuān tài shǒu zhēng bài tài zhōng dài fū
数岁，转颎川太守，征拜太中大夫。
guāng hé èr nián fù dài qiáo xuán wèi tài wèi
光和二年，复代桥玄为太尉。
zài wèi yuè yú huì rì shí zì hé yǒu sī jǔ zòu zhào shōu yìn shòu yì tíng wèi
在位月余，会日食自劾，有司举奏，诏收印绶，诣廷尉。
shí sī lì xiào wèi yáng qiú zòu zhū wáng fu bìng jí jiǒng jiù yù zhōng jié zé zhī suì yǐn zhèn sǐ jiā shǔ xǐ biān
时司隶校尉阳球奏诛王甫，并及颎，就狱中诘责之，遂饮鸩死，家属徙边。
hòu zhōng cháng shì lǚ qiáng shàng shū zhuī sòng jiǒng gōng líng dì zhào jiǒng qī zǐ huán běn jùn
后中常侍吕强上疏，追讼颎功，灵帝诏颎妻子还本郡。
chū jiǒng yǔ huáng fǔ wēi míng zhāng rán míng bìng zhī míng xiǎn dá jīng shī chēng wéi liáng zhōu sān míng yún
初，颎与皇甫威明、张然明，并知名显达，京师称为“凉州三明”云。
zàn yuē shān xī duō měng sān míng lì zōng
赞曰：山西多猛，“三明”俪踪。
róng cān jiū jié chén chì hé tóng
戎骖纠结，尘斥河、潼。
guī huàn shěn cè jí è áo xiōng
规、奂审策，亟遏嚣凶。
wén huì zhì bǐ gēng xiāng wéi róng
文会志比，更相为容。
duàn zhuī liǎng dí shù mǎ xiàn fēng fēn yún téng tū gǔ jìng shān kōng
段追两狄，束马县锋，纷纭腾突，谷静山空。