列传·陈王列传 — 后汉书 — 范晔

chén fán wáng yǔn

陈蕃王允

chén fán zì zhòng jǔ rǔ nán píng yú rén yě

陈蕃字仲举，汝南平舆人也。

zǔ hé dōng tài shǒu

祖河东太守。

fán nián shí nián cháng xián chǔ yī shì ér tíng yǔ wú huì

蕃年十年，尝闲处一室，而庭宇芜秽。

fù you tóng jùn xuē qín lái hou zhī wèi fán yuē rú zǐ hé bù sǎ sào yǐ dài bīn kè

父友同郡薛勤来候之，谓蕃曰：“孺子何不洒埽以待宾客？

fán yuē dà zhàng fū chǔ shì dāng sào chú tiān xià ān shì yī shì hu

”蕃曰：“大丈夫处世，当埽除天下，安事一室乎！

qín zhī qí yǒu qīng shì zhì shén qí zhī

”勤知其有清世志，甚奇之。

chū shì jùn jǔ xiào lián chú láng zhōng

初仕郡，举孝廉，除郎中。

zāo mǔ yōu qì guān xíng sàng

遭母忧，弃官行丧。

fú què cì shǐ zhōu jǐng pì bié jià cóng shì yǐ jiàn zhēng bù hé tóu zhuàn ér qù

服阕，刺史周景辟别驾从事，以谏争不合，投传而去。

hòu gōng fǔ bì jǔ fāng zhèng jiē bù jiù

后公府辟举方正，皆不就。

tài wèi li gù biǎo jiàn zhēng bài yì láng zài qiān wéi lè ān tài shǒu

太尉李固表荐，征拜议郎，再迁为乐安太守。

shí li yīng wèi qīng zhōu cì shǐ míng yǒu wēi zhèng shǔ chéng wén fēng jiē zì yǐn qù fán dú yǐ qīng jì liú

时，李膺为青州刺史，名有威政，属城闻风，皆自引去，蕃独以清绩留。

jùn rén zhōu qiú gāo jié zhī shì

郡人周璆，高洁之士。

qián hòu jùn shǒu zhāo mìng mò kěn zhì wéi fán néng zhì yān

前后郡守招命莫肯至，唯蕃能致焉。

zì ér bù míng tè wèi zhì yī tà qù zé xiàn zhī

字而不名，特为置一榻，去则县之。

qiú zì mèng yù lín jì rén yǒu měi míng

璆字孟玉，临济人，有美名。

mín yǒu zhào xuān zàng qīn ér bù bì shān suì yīn jū qí zhōng xíng fú èr shí yú nián xiāng yì chēng xiào zhōu jùn shù lǐ qǐng zhī

民有赵宣葬亲而不闭埏隧，因居其中，行服二十余年，乡邑称孝，州郡数礼请之。

jùn nèi yǐ jiàn fán fán yǔ xiāng jiàn wèn qí qī zǐ ér xuān wǔ zǐ jiē fú zhōng suǒ shēng

郡内以荐蕃，蕃与相见，问其妻子，而宣五子皆服中所生。

fán dà nù yuē shèng rén zhì lǐ xián zhě fǔ jiù bù xiào qǐ jí

蕃大怒曰：“圣人制礼，贤者俯就，不肖企及。

qiě jì bù yù shù yǐ qí yì dú gù yě

且祭不欲数，以其易黩故也。

kuàng jí qǐn sù zhǒng cáng ér yùn yù qí zhōng kuáng shí huò zhòng wū wū guǐ shén hu

况及寝宿冢藏，而孕育其中，诳时惑众，诬污鬼神乎？

suì zhì qí zuì

”遂致其罪。

dà jiàng jūn liáng jì wēi zhèn tiān xià shí qiǎn shū yì fán yǒu suǒ qǐng tuō bù dé tōng shǐ zhě zhà qiú yè fán nù dá shā zhī zuò zuǒ zhuǎn xiū wǔ lìng

大将军梁冀威震天下，时遣书诣蕃，有所请托，不得通，使者诈求谒，蕃怒，答杀之，坐左转脩武令。

大将军梁冀威震天下，时遣书诣蕃，有所请托，不得通，使者诈求谒，蕃怒，答杀之，坐左转修武令。

shāo qiān bài shàng shū

稍迁，拜尚书。

shí líng líng guì yáng shān zéi wéi hài gōng qīng yì qiǎn tǎo zhī yòu zhào xià zhōu jùn yī qiè jiē de jǔ xiào lián mào cái

时，零陵、桂阳山贼为害，公卿议遣讨之，又诏下州郡，一切皆得举孝廉、茂才。

fán shàng shū bó zhī yuē xī gāo zǔ chuàng yè wàn bāng xī jiān fǔ yǎng bǎi xìng tóng zhī chì zǐ

蕃上疏驳之曰：“昔高祖创业，万邦息肩，抚养百姓，同之赤子。

jīn èr jùn zhī mín yì bì xià chì zǐ yě

今二郡之民，亦陛下赤子也。

zhì lìng chì zǐ wéi hài qǐ fēi suǒ zài tān nüè shǐ qí rán hu

致令赤子为害，岂非所在贪虐，使其然乎？

yi yán chì sān fǔ yǐn hé mù shǒu lìng zhǎng qí yǒu zài zhèng shī hé qīn bào bǎi xìng zhě jí biàn jǔ zòu gēng xuǎn qīng xián fèng gōng zhī rén néng bān xuān fǎ lìng qíng zài ài huì zhě kě bù láo wáng shī ér qún zéi mǐ xī yǐ

宜严敕三府，隐核牧守令长，其有在政失和，侵暴百姓者，即便举奏，更选清贤奉公之人，能班宣法令情在爱惠者，可不劳王师，而群贼弭息矣。

yòu sān shǔ láng lì èr qiān yú rén sān fǔ yuàn shǔ guò xiàn wèi chú dàn dāng zé shàn ér shòu zhī jiǎn è ér qù zhī

又三署郎吏二千余人，三府掾属过限未除，但当择善而授之，简恶而去之。

qǐ fán yī qiè zhī zhào yǐ zhǎng qǐng shǔ zhī lù hu

岂烦一切之诏，以长请属之路乎！

yǐ cǐ wǔ zuǒ yòu gù chū wèi yù zhāng tài shǒu

”以此忤左右，故出为豫章太守。

xìng fāng jùn bù jiē bīn kè shì mín yì wèi qí gāo

性方峻，不接宾客，士民亦畏其高。

zhēng wèi shàng shū lìng sòng zhě bù chū guō mén

征为尚书令，送者不出郭门。

qiān dà hóng lú

迁大鸿胪。

huì bái mǎ lìng li yún kàng shū jiàn huán dì nù dāng fú zhòng zhū

会白马令李云抗疏谏，桓帝怒，当伏重诛。

fán shàng shū jiù yún zuò miǎn guī tián lǐ

蕃上书救云，坐免归田里。

fù zhēng bài yì láng shù rì qiān guāng lù xūn

复征拜议郎，数日迁光禄勋。

shí fēng shǎng yú zhì nèi chǒng wěi shèng fán nǎi shàng shū jiàn yuē

时，封赏逾制，内宠猥盛，蕃乃上疏谏曰：

chén wén yǒu shì shè jì zhě shè jì shì wèi

臣闻有事社稷者，社稷是为；

yǒu shì rén jūn zhě róng yuè shì wèi

有事人君者，容悦是为。

jīn chén méng ēn shèng cháo bèi wèi jiǔ liè jiàn fēi bù jiàn zé róng yuè yě

今臣蒙恩圣朝，备位九列，见非不谏，则容悦也。

fū zhū hóu shàng xiàng sì qī chuí yào zài tiān xià yīng fèn tǔ fān píng shàng guó

夫诸侯上象四七，垂耀在天，下应分土，籓屏上国。

gāo zǔ zhī yuē fēi gōng chén bù hóu

高祖之约，非功臣不侯。

ér wén zhuī lù hé nán yǐn shān wàn shì fù zūn zhī wēi gōng

而闻追录河南尹邓万世父遵之微功，

gèng jué shàng shū lìng huáng jùn xiān rén zhī jué fēng

更爵尚书令黄儁先人之绝封，

更爵尚书令黄俊先人之绝封，

jìn xí yǐ fēi yì shòu yì

近习以非义授邑，

zuǒ yòu yǐ wú gōng chuán shǎng

左右以无功传赏，

shòu wèi bù liào qí rèn

授位不料其任，

liè tǔ mò jì qí gōng

裂土莫纪其功，

zhì nǎi yī mén zhī nèi

至乃一门之内，

hòu zhě shù rén

侯者数人，

gù wěi xiàng shī dù

故纬象失度，

yīn yáng miù xù

阴阳谬序，

jia yòng bù chéng

稼用不成，

mín yòng bù kāng

民用不康。

chén zhī fēng shì yǐ xíng yán zhī wú jí chéng yù bì xià cóng shì ér zhǐ

臣知封事已行，言之无及，诚欲陛下从是而止。

yòu bǐ nián shōu liǎn shí shāng wǔ liù wàn rén jī hán bù liáo shēng huó ér cǎi nǚ shù qiān shí ròu yī qǐ zhī yóu fěn dài bù kě zī jì

又比年收敛，十伤五六，万人饥寒，不聊生活，而采女数千，食肉衣绮，脂油粉黛不可赀计。

bǐ yàn yán dào bù guò wǔ nǚ mén yǐ nǚ pín jiā yě

鄙谚言“盗不过五女门”，以女贫家也。

jīn hòu gōng zhī nǚ qǐ bù pín guó hu

今后宫之女，岂不贫国乎！

shì yǐ qīng gōng jià ér tiān xià huà chu nǚ bēi ér xī guān zāi

是以倾宫嫁而天下化，楚女悲而西官灾。

qiě jù ér bù yù bì shēng yōu bēi zhī gǎn yǐ zhì bìng gé shuǐ hàn zhī kùn

且聚而不御，必生忧悲之感，以致并隔水旱之困。

fu yù yǐ jìn zhǐ jiān wéi guān yǐ chēng cái lǐ wù

夫狱以禁止奸违，官以称才理物。

ruò fǎ kuī yú píng guān shī qí rén zé wáng dào yǒu quē

若法亏于平，官失其人，则王道有缺。

ér lìng tiān xià zhī lùn jiē wèi yù yóu yuàn qǐ jué yǐ huì chéng

而令天下之论，皆谓狱由怨起，爵以贿成。

fū bù yǒu chòu huì zé cāng yíng bù fēi

夫不有臭秽，则苍蝇不飞。

bì xià yi cǎi qiú shī de zé cóng zhōng shàn

陛下宜采求失得，择从忠善。

chǐ yī xuǎn jǔ wěi shàng shū sān gōng shǐ bāo zé zhū shǎng gè yǒu suǒ guī qǐ bù xìng shèn

尺一选举，委尚书三公，使褒责诛赏，各有所归，岂不幸甚！

dì pō nà qí yán wèi chū gōng nǚ wǔ bǎi yú rén dàn cì jué guān nèi hóu zé wàn shì nán xiāng hóu

帝颇纳其言，为出宫女五百余人，但赐F651爵关内侯，则万世南乡侯。

yán xī liù nián chē jià xìng guǎng chéng xiào liè

延熹六年，车驾幸广成校猎。

fán shàng shū jiàn yuē

蕃上疏谏曰：

chén wén rén jūn yǒu shì yú yuàn yòu wéi zhòng qiū xi jiāo shùn shí jiǎng wǔ shā qín zhù jì yǐ dūn xiào jìng

臣闻人君有事于苑囿，唯仲秋西郊，顺时讲武，杀禽助祭，以敦孝敬。

rú huò wéi cǐ zé wèi sì zòng

如或违此，则为肆纵。

gù gāo yáo jiè shùn wú jiào yì yóu zhōu gōng jiè chéng wáng wú pán yú yóu tián

故皋陶戒舜“无教逸游”，周公戒成王“无槃于游田”。

yú shùn chéng wáng yù yǒu cǐ jiè kuàng dé bù jí èr zhǔ zhě hu

虞舜、成王狱有此戒，况德不及二主者乎！

fu ān píng zhī shí shàng yi yǒu jié kuàng dāng jīn zhī shì yǒu sān kōng zhī ě zāi

夫安平之时，尚宜有节，况当今之世，有三空之厄哉！

tián yě kōng cháo tíng kōng cāng kù kōng shì wèi sān kōng

田野空，朝廷空，仓库空，是谓三空。

jiā bīng róng wèi jí sì fāng lí sàn shì bì xià jiāo xīn huǐ yán zuò yǐ dài dàn zhī shí yě

加兵戎未戢，四方离散，是陛下焦心毁颜，坐以待旦之时也。

qǐ yi yáng qí yào wǔ chěng xīn yú mǎ zhī guān hu

岂宜扬旗曜武，骋心舆马之观乎！

yòu qiū qián duō yǔ mín shǐ zhǒng mài

又秋前多雨，民始种麦。

jīn shī qí quàn zhǒng zhī shí ér lìng gěi qū qín chú lù zhī yì fēi xián shèng xù mín zhī yì yě

今失其劝种之时，而令给驱禽除路之役，非贤圣恤民之意也。

qí jǐng gōng yù guān yú hǎi fàng hu láng yá yàn zǐ wèi chén bǎi xìng è wén jīng qí yú mǎ zhī yīn jǔ shǒu pín méi zhī gǎn jǐng gōng wèi zhī bù xíng

齐景公欲观于海，放乎琅邪，晏子为陈百姓恶闻旌旗舆马之音，举首嚬眉之感，景公为之不行。

zhōu mù wáng yù sì chē zhé mǎ jì jì gōng móu fù wèi sòng qí zhāo zhī shī yǐ zhǐ qí xīn

周穆王欲肆车辙马迹，祭公谋父为诵《祈招》之诗，以止其心。

chéng è yì yóu zhī hài rén yě

诚恶逸游之害人也。

shū zòu bù nà

书奏不纳。

zì fán wèi guāng lù xūn yǔ wǔ gōng zhōng láng jiàng huáng wǎn gòng diǎn xuǎn jǔ bù piān quán fù ér wèi shì jiā láng suǒ zèn sù zuò miǎn guī

自蕃为光禄勋，与五宫中郎将黄琬共典选举，不偏权富，而为势家郎所谮诉，坐免归。

qǐng zhī zhēng wèi shàng shū pú yè zhuǎn tài zhōng dài fū

顷之，征为尚书仆射，转太中大夫。

bā nián dài yáng bǐng wèi tài wèi

八年，代杨秉为太尉。

fán ràng yuē bù qiān bù wàng shuài yóu jiù zhāng chén bù rú tài cháng hú guǎng

蕃让曰：“‘不愆不忘，率由旧章’，臣不如太常胡广。

qí qī zhèng xun wǔ diǎn chén bù rú yì láng wáng chàng

齐七政，训五典，臣不如议郎王暢。

齐七政，训五典，臣不如议郎王畅。

cōng míng liàng dá wén wǔ jiān zī chén bù rú xíng tú li yīng

聪明亮达，文武兼姿，臣不如B3 27刑徒李膺。

dì bù xǔ

”帝不许。

zhōng cháng shì sū kāng guǎn bà děng fù bèi rèn yòng suì pái xiàn zhōng liáng gòng xiāng ā mèi

中常侍苏康、管霸等复被任用，遂排陷忠良，共相阿媚。

dà sī nóng liú yòu tíng wèi féng gǔn hé nán yǐn li yīng jiē yǐ qiǎn zhǐ wèi zhī dǐ zuì

大司农刘祐、廷尉冯绲、河南尹李膺，皆以忏旨，为之抵罪。

fán yīn cháo huì gù lǐ yīng děng qǐng jiā yuán yòu shēng zhī jué rèn

蕃因朝会，固理膺等，请加原宥，升之爵任。

yán jí fǎn fù chéng cí kěn qiè

言及反复，诚辞恳切。

dì bù tīng yīn liú tì ér qǐ

帝不听，因流涕而起。

shí xiǎo huáng mén zhào jīn nán yáng dà huá zhāng sì děng fèng shì zhōng guān chéng shì fàn fǎ èr jùn tài shǒu liú zhì chéng jìn kǎo àn qí zuì suī jīng shè lìng ér bìng jìng kǎo shā zhī

时，小黄门赵津、南阳大猾张汜等，奉事中官，乘势犯法，二郡太守刘质、成瑨考案其罪，虽经赦令，而并竟考杀之。

huàn guān yuàn huì yǒu sī chéng zhǐ suì zòu zhì jìn zuì dāng qì shì

宦官怨恚，有司承旨，遂奏质、瑨罪当弃市。

yòu shān yáng tài shǒu dí chāo mò rù zhōng cháng shì hóu lǎn cái chǎn dōng hǎi xiāng huáng fú zhū shā xià pī lìng xú xuān chāo fú bìng zuò kūn qián shū zuò zuǒ xiào

又山阳太守翟超，没入中常侍侯览财产，东海相黄浮，诛杀下邳令徐宣，超、浮并坐髡钳，输作左校。

fán yǔ sī tú liú ju sī kōng liú mào gòng jiàn qǐng zhì jìn chāo fú děng dì bú yuè

蕃与司徒刘矩、司空刘茂共谏请质、瑨、超、浮等，帝不悦。

yǒu sī hé zòu zhī ju mào bù gǎn fù yán

有司劾奏之，矩、茂不敢复言。

fán nǎi dú shàng shū yuē

蕃乃独上疏曰：

chén wén qí huán xiū bà wu wèi nèi zhèng

臣闻齐桓修霸，务为内政；

chūn qiū yú lǔ xiǎo è bì shū

《春秋》于鲁，小恶必书。

yi xiān zì zhěng chì hòu yǐ jí rén

宜先自整敕，后以及人。

jīn kòu zéi zài wài sì zhī zhī jí

今寇贼在外，四支之疾；

nèi zhèng bù lǐ xīn fù zhī huàn

内政不理，心腹之患。

chén qǐn bù néng mèi shí bù néng bǎo shí yōu zuǒ yòu rì qīn zhōng yán yǐ shū nèi huàn jiàn jī wài nán fāng shēn

臣寝不能寐，食不能饱，实忧左右日亲，忠言以疏，内患渐积，外难方深。

bì xià chāo cóng liè hóu jì chéng tiān wèi

陛下超从列侯，继承天位。

xiǎo jiā xù chǎn bǎi wàn zhī zī zǐ sūn shàng chǐ kuì shī qí xiān yè kuàng nǎi chǎn jiān tiān xià shòu zhī xiān dì ér yù xiè dài yǐ zì qīng hū hu

小家畜产百万之资，子孙尚耻愧失其先业，况乃产兼天下，受之先帝，而欲懈怠以自轻忽乎？

chéng bù ài yǐ bù dàng niàn xiān dì de zhī qín kǔ yá

诚不爱已，不当念先帝得之勤苦邪？

qián liáng shì wǔ hòu dú biàn hǎi nèi tiān qǐ shèng yì shōu ér lù zhī tiān xià zhī yì jì dāng xiǎo píng

前梁氏五侯，毒遍海内，天启圣意，收而戮之，天下之议，冀当小平。

míng jiàn wèi yuǎn fù chē rú zuó ér jìn xí zhī quán fù xiāng shàn jié

明鉴未远，覆车如昨，而近习之权，复相扇结。

xiǎo huáng mén zhào jīn dà huá zhāng sì děng sì xíng tān nüè jiān mèi zuǒ yòu qián tài yuán tài shǒu liú zhì nán yáng tài shǒu chéng wáng jìn jiū ér lù zhī

小黄门赵津、大猾张汜等，肆行贪虐，奸媚左右，前太原太守刘质、南阳太守成王晋，纠而戮之。

suī yán shè hòu bù dàng zhū shā yuán qí chéng xīn zài hu qù è

虽言赦后不当诛杀，原其诚心，在乎去恶。

zhì yú bì xià yǒu hé yuān yuān

至于陛下，有何悁悁？

ér xiǎo rén dào cháng yíng huò shèng tīng suì shǐ tiān wēi wèi zhī fā nù

而小人道长，营惑圣听，遂使天威为之发怒。

rú jiā xíng zhé yǐ wèi guò shèn kuàng nǎi zhòng fá lìng fú ōu dāo hu

如加刑谪，已为过甚，况乃重罚，令伏欧刀乎！

yòu qián shān yáng tài shǒu dí chāo dōng hǎi xiāng huáng fú fèng gōng bù ráo jí è rú chóu chāo méi hóu lǎn cái wù fú zhū xú xuān zhī zuì bìng méng xíng zuò bù féng shè shù

又，前山阳太守翟超、东海相黄浮，奉公不桡，疾恶如仇，超没侯览财物，浮诛徐宣之罪，并蒙刑坐，不逢赦恕。

lǎn zhī cóng héng méi cái yǐ xìng

览之从横，没财已幸；

xuān fàn xìn guò sǐ yǒu yú gū

宣犯衅过，死有余辜。

xī chéng xiàng shēn tú jiā zhào zé dèng tōng luò yáng lìng dǒng xuān zhé rǔ gōng zhǔ ér wén dì cóng ér qǐng zhī guāng wǔ jiā yǐ zhòng shǎng wèi wén èr chén yǒu zhuān mìng zhī zhū

昔丞相申屠嘉召责邓通，洛阳令董宣折辱公主，而文帝从而请之，光武加以重赏，未闻二臣有专命之诛。

ér jīn zuǒ yòu qún shù è shāng dǎng lèi wàng xiāng jiāo gòu zhì cǐ xíng qiǎn

而今左右群竖，恶伤党类，妄相交构，致此刑谴。

wén chén shì yán dāng fù tí su

闻臣是言，当复啼诉。

bì xià shēn yi gē sāi jìn xí yù zhèng zhī yuán yǐn nà shàng shū cháo shěng zhī shì gōng qīng dà guān wǔ rì yī cháo jiǎn liàn qīng gāo chì chù nìng xié

陛下深宜割塞近习豫政之源，引纳尚书朝省之事，公卿大官，五日壹朝，简练清高，斥黜佞邪。

yú shì tiān hé yú shàng de qià yú xià xiū zhēn fú ruì qǐ yuǎn hū zāi

于是天和于上，地洽于下，休祯符瑞，岂远乎哉！

bì xià suī yàn dú chén yán fán rén zhǔ yǒu zì miǎn qiáng gǎn yǐ sǐ chén

陛下虽厌毒臣言，凡人主有自勉强，敢以死陈。

dì de zòu yù nù yì wú suǒ nà cháo tíng zhòng shù mò bù yuàn zhī

帝得奏愈怒，意无所纳，朝廷众庶莫不怨之。

huàn guān yóu cǐ jí fán mí shén xuǎn jǔ zòu yì zhé yǐ zhōng zhào qiǎn què zhǎng shǐ yǐ xià duō zhì dǐ zuì

宦官由此疾蕃弥甚，选举奏议，辄以中诏谴却，长史已下多至抵罪。

yóu yǐ fán míng chén bù gǎn jiā hài

犹以蕃名臣，不敢加害。

zhì zì wén lǐ gāo táng rén

质字文理，高唐人。

jìn zì yòu píng shǎn rén

瑨字幼平，陕人。

bìng yǒu jīng shù chēng chù wèi gǎn zhí yán duō suǒ bó jī zhī míng dāng shí jiē sǐ yú yù zhōng

并有经术称，处位敢直言，多所搏击，知名当时，皆死于狱中。

jiǔ nián li yīng děng yǐ dǎng shì xià yù kǎo shí

九年，李膺等以党事下狱考实。

延熹九年，李膺等人由于党人事件被关进监狱受审。

fán yīn shàng shū jí jiàn yuē

蕃因上疏极谏曰：

chén wén xián míng zhī jūn wěi xīn fǔ zuǒ

臣闻贤明之君，委心辅佐；

wáng guó zhī zhǔ huì wén zhí cí

亡国之主，讳闻直辞。

gù tāng wǔ suī shèng ér xìng yú yī lǚ

故汤武虽圣，而兴于伊吕；

jié zhòu mí huò wáng zài shī rén

桀纣迷惑，亡在失人。

yóu cǐ yán zhī jūn wèi yuán shǒu chén wèi gǔ gōng tóng tǐ xiāng xū gòng chéng měi è zhě yě

由此言之，君为元首，臣为股肱，同体相须，共成美恶者也。

fú jiàn qián sī lì xiào wèi li yīng tài pú dù mì tài wèi yuàn fàn pāng děng zhèng shēn wú diàn sǐ xīn shè jì

伏见前司隶校尉李膺、太仆杜密、太尉掾范滂等，正身无玷，死心社稷。

yǐ zhōng qiǎn zhǐ héng jiā kǎo àn huò jìn gù bì gé huò sǐ xǐ fēi suǒ

以忠忏旨，横加考案，或禁锢闭隔，或死徙非所。

dù sè tiān xià zhī kǒu lóng máng yī shì zhī rén yǔ qín fén shū kēng rú hé yǐ wèi yì

杜塞天下之口，聋盲一世之人，与秦焚书坑儒，何以为异？

xī wǔ wáng kè yīn biǎo lǘ fēng mù jīn bì xià lín zhèng xiān zhū zhōng xián

昔武王克殷，表闾封墓，今陛下临政，先诛忠贤。

yù shàn hé báo

遇善何薄？

dài è hé yōu

待恶何优？

fu chán rén shì shí qiǎo yán rú huáng shǐ tīng zhī zhě huò shì zhī zhě hūn

夫谗人似实，巧言如簧，使听之者惑，视之者昏。

fu jí xiōng zhī xiào cún hu shi shàn

夫吉凶之效，存乎识善；

chéng bài zhī jī zài yú chá yán

成败之机，在于察言。

rén jūn zhě shè tiān xià zhī zhèng bǐng sì hǎi zhī wéi jǔ dòng bù kě yǐ wéi shèng fǎ jìn tuì bù kě yǐ lí dào guī

人君者，摄天下之政，秉四海之维，举动不可以违圣法，进退不可以离道规。

miù yán chū kǒu zé luàn jí bā fāng hé kuàng kūn wú zuì yú yù shā wú gū yú shì hu

谬言出口，则乱及八方，何况髡无罪于狱，杀无辜于市乎！

xī yǔ xún shòu cāng wú jiàn shì shā rén xià chē ér kū zhī yuē wàn fāng yǒu zuì zài yú yī rén

昔禹巡狩苍梧，见市杀人，下车而哭之曰：“万方有罪，在予一人！

gù qí xìng yě bó yān

”故其兴也勃焉。

yòu qīng xú yán hàn wǔ gǔ sǔn shāng mín wù liú qiān rú shū bù zú

又青、徐炎旱，五谷损伤，民物流迁，茹菽不足。

ér gōng nǚ jī yú fáng yè guó yòng jǐn yú luó wán wài qī sī mén tān cái shòu lù suǒ wèi lù qù gōng shì zhèng zài dài fū

而宫女积于房掖，国用尽于罗纨，外戚私门，贪财受赂，所谓“禄去公室，政在大夫”。

xī chūn qiū zhī mò zhōu dé shuāi wēi shù shí nián jiān wú fù zāi shěng zhě tiān suǒ qì yě

昔春秋之末，周德衰微，数十年间无复灾眚者，天所弃也。

tiān zhī yú hàn liàng wú yǐ gù yīn qín shì biàn yǐ wù bì xià

天之于汉，悢々无已，故殷勤示变，以悟陛下。

chú yāo qù niè shí zài xiū dé

除妖去孽，实在修德。

chén wèi liè tái sī yōu zé shēn zhòng bù gǎn shī lù xī shēng zuò guān chéng bài

臣位列台司，忧责深重，不敢尸禄惜生，坐观成败。

rú méng cǎi lù shǐ shēn shǒu fēn liè yì mén ér chū suǒ bù hèn yě

如蒙采录，使身首分裂，异门而出，所不恨也。

dì huì jī yán qiè tuō yǐ fán bì zhào fēi qí rén suì cè miǎn zhī

帝讳基言切，托以蕃辟召非其人，遂策免之。

yǒng kāng yuán nián dì bēng

永康元年，帝崩。

dòu hòu lín cháo zhào yuē fu mín shēng shù jūn shǐ sī mù zhī bì xū liáng zuǒ yǐ gù wáng yè

窦后临朝，诏曰：“夫民生树君，使司牧之，必须良佐，以固王业。

qián tài wèi chén fán zhōng qīng zhí liàng

前太尉陈蕃，忠清直亮。

qí yǐ fán wèi tài fù lù shàng shū shì

其以蕃为太傅，录尚书事。

shí xīn zāo dà sàng guó sì wèi lì zhū shàng shū wèi jù quán guān tuō bìng bù cháo

”时，新遭大丧，国嗣未立，诸尚书胃惧权官，托病不朝。

fán yǐ shū zé zhī yuē gǔ rén lì jié shì wáng rú cún

蕃以书责之曰：“古人立节，事亡如存。

jīn dì zuò wèi lì zhèng shì rì cù zhū jūn nài hé wěi tú liǎo zhī kǔ xī yǎn zài chuáng

今帝祚未立，政事日蹙，诸君奈何委荼蓼之苦，息偃在床？

yú yì bù zú yān de rén hu

于义不足，焉得仁乎！

zhū shàng shū huáng bù jiē qǐ shì shì

”诸尚书惶怖，皆起视事。

líng dì jí wèi dòu tài hòu fù yōu zhào fán yuē gài bāo gōng yǐ quàn shàn biǎo yì yǐ lì sú wú dé bù bào dà yá suǒ tàn

灵帝即位，窦太后复优诏蕃曰：“盖褒功以劝善，表义以厉俗，无德不报，《大雅》所叹。

tài fù chén fán fǔ bì xiān dì chū nèi lěi nián

太傅陈蕃，辅弼先帝，出内累年。

zhōng xiào zhī měi dé guān běn cháo

忠孝之美，德冠本朝；

jiǎn è zhī cāo huá shǒu mí gù

謇愕之操，华首弥固。

jīn fēng fán gāo yáng xiāng hòu shí yì sān bǎi hù

今封蕃高阳乡侯，食邑三百户。

fán shàng shū ràng yuē

蕃上疏让曰：

shǐ zhě jí chén lú shòu gāo yáng xiāng hòu yìn shòu chén chéng dào xīn bù zhī suǒ cái

使者即臣庐，授高阳乡侯印绶，臣诚悼心，不知所裁。

chén wén ràng shēn zhī wén dé zhī zhāo yě rán bù gǎn dào yǐ wéi míng

臣闻让，身之文，德之昭也，然不敢盗以为名。

qiè wéi gē dì zhī fēng gōng dé shì wèi

窃惟割地之封，功德是为。

chén shú zì sī shěng qián hòu lì zhí wú tā yì néng hé yì shí lù bù hé yì shí lù

臣孰自思省，前后历职，无他异能，合亦食禄，不合亦食禄。

chén suī wú sù jié zhī xíng qiè mù jūn zǐ bù yǐ qí dào de zhī bù jū yě

臣虽无素洁之行，窃慕“君子不以其道得之，不居也”。

ruò shòu jué bù ràng yǎn miàn jiù zhī shǐ huáng tiān zhèn nù zāi liú xià mín yú chén zhī shēn yì hé suǒ jì

若受爵不让，掩面就之，使皇天震怒，灾流下民，于臣之身，亦何所寄？

gù wéi bì xià āi chén xiǔ lǎo jiè zhī zài de

顾惟陛下哀臣朽老，戒之在得。

dòu tài hòu bù xǔ fán fù gù ràng zhāng qián hòu shí shàng jìng bù shòu fēng

窦太后不许，蕃复固让，章前后十上，竟不受封。

chū huán dì yù lì suǒ xìng tián guì rén wèi huáng hòu

初，桓帝欲立所幸田贵人为皇后。

fán yǐ tián shì bēi wēi dòu zú liáng jiā zhēng zhī shén gù

蕃以田氏卑微，窦族良家，争之甚固。

dì bù dé yǐ yǐ lì dòu hòu

帝不得已，已立窦后。

jí hòu lín cháo gù wěi yòng yú fán

及后临朝，故委用于蕃。

fán yǔ hòu fù dà jiàng jūn dòu wǔ tóng xīn jìn lì zhēng yòng míng xián gòng cān zhèng shì tiān xià zhī shì mò bù yán jǐng xiǎng wàng tài píng

蕃与后父大将军窦武，同心尽力，征用名贤，共参政事，天下之士，莫不延颈想望太平。

ér dì rǔ mǔ zhào ráo dàn xī zài tài hòu cè zhōng cháng shì cáo jié wáng fu děng yǔ gòng jiāo gòu chǎn shì tài hòu

而帝乳母赵娆，旦夕在太后侧，中常侍曹节、王甫等与共交构，谄事太后。

tài hòu xìn zhī shǔ chū zhào mìng yǒu suǒ fēng bài jí qí zhī lèi duō xíng tān nüè

太后信之，数出诏命，有所封拜，及其支类，多行贪虐。

fán cháng jí zhī zhì zhū zhōng guān huì dòu wǔ yì yǒu móu

蕃常疾之，志诛中官，会窦武亦有谋。

fán zì yǐ jì cóng rén wàng ér dé yú tài hòu bì wèi qí zhì kě shēn nǎi xiān shàng shū yuē

蕃自以既从人望而德于太后，必谓其志可申，乃先上疏曰：

chén wén yán bù zhí ér xíng bù zhèng zé wèi qī hu tiān ér fù hu rén

臣闻言不直而行不正，则为欺乎天而负乎人。

wēi yán jí yì zé qún xiōng cè mù huò bù xuán zhǒng

危言极意，则群凶侧目，祸不旋踵。

jūn cǐ èr zhě chén níng de huò bù gǎn qī tiān yě

钧此二者，臣宁得祸，不敢欺天也。

jīn jīng shī áo áo dào lù xuān huá yán hóu lǎn cáo jié gōng chéng xīn wáng fu zhèng sà děng yǔ zhào fū rén zhū nǚ shàng shū bìng luàn tiān xià

今京师嚣嚣，道路喧哗，言侯览、曹节、公乘昕、王甫、郑飒等与赵夫人诸女尚书并乱天下。

fù cóng zhě shēng jìn wǔ nì zhě zhòng shāng

附从者升进，忤逆者中伤。

fāng jīn yī zhāo qún chén rú hé zhōng mù ěr fàn fàn dōng xī dān lù wèi hài

方今一朝群臣，如河中木耳，泛泛东西，耽禄畏害。

bì xià qián shǐ shè wèi shùn tiān xíng zhū sū kāng guǎn bà bìng fú qí gū

陛下前始摄位，顺天行诛，苏康、管霸并伏其辜。

shì shí tiān dì qīng míng rén guǐ huān xǐ nài hé shù yuè fù zòng zuǒ yòu

是时，天地清明，人鬼欢喜，奈何数月复纵左右？

yuán è dà jiān mò cǐ zhī shén

元恶大奸，莫此之甚。

jīn bù jí zhū bì shēng biàn luàn qīng wēi shè jì qí huò nán liàng

今不急诛，必生变乱，倾危社稷，其祸难量。

yuàn chū chén zhāng xuān shì zuǒ yòu bìng lìng tiān xià zhū jiān zhī chén jí zhī

愿出臣章宣示左右，并令天下诸奸知臣疾之。

tài hòu bù nà cháo tíng wén zhě mò bù zhèn kǒng

太后不纳，朝廷闻者莫不震恐。

fán yīn yǔ dòu wǔ móu zhī yǔ zài wǔ chuán

蕃因与窦武谋之，语在《武传》。

yòng lǐ xiè cáo jié děng jiǎo zhào zhū wǔ děng

用理泄，曹节等矫诏诛武等。

fán shí nián qī shí yú wén nán zuò jiàng guān shǔ zhū shēng bā shí yú rén

蕃时年七十余，闻难作，将官属诸生八十余人。

bìng bá rèn tū rù chéng míng mén rǎng bì hū yuē dà jiàng jūn zhōng yǐ wèi guó huáng mén fǎn nì hé yún dòu shì bù dào yá

并拔刃突入承明门，攘臂呼曰：“大将军忠以卫国，黄门反逆，何云窦氏不道邪？

wáng fu shí chū yǔ fán xiāng wǔ shì wén qí yán ér ràng fán yuē xiān dì xīn qì tiān xià shān líng wèi chéng dòu wǔ hé gōng xiōng dì fù zǐ yī mén sān hòu

”王甫时出，与蕃相迕，适闻其言，而让蕃曰：“先帝新弃天下，山陵未成，窦武何功，兄弟父子，一门三侯？

yòu duō qǔ yè tíng gōng rén zuò yuè yǐn yàn xún yuè zhī jiān zī cái yì jì

又多取掖庭宫人，作乐饮宴，旬月之间，赀财亿计。

dà chén ruò cǐ shì wéi dào yá

大臣若此，是为道邪？

gōng wèi dòng liáng wǎng ráo ē dǎng fù yān qiú zéi

公为栋梁，枉桡阿党，复焉求贼！

suì lìng shōu fán

”遂令收蕃。

fán bá jiàn huà fu fu bīng bù gǎn jìn nǎi yì rén wéi zhī shù shí zhòng suì zhí fán sòng huáng mén běi sì yù

蕃拔剑叱甫，甫兵不敢近，乃益人围之数十重，遂执蕃送黄门北寺狱。

huáng mén cóng guān zōu tà dí fán yuē sǐ lǎo mèi

黄门从官驺蹋踧蕃曰：“死老魅！

fù néng sǔn wǒ cáo yuán shù duó wǒ cáo bǐng jiǎ bù

复能损我曹员数，夺我曹禀假不？

jí rì hài zhī

”即日害之。

xǐ qí jiā shǔ yú bǐ jǐng zōng zú mén shēng gù lì jiē chì miǎn jìn gù

徙其家属于比景，宗族、门生、故吏皆斥免禁锢。

fán yǒu rén chén liú zhū zhèn shí wéi zhì lìng wén ér qì guān kū zhī shōu zàng fán shī nì qí zi yì yú gān líng jiè zhōng

蕃友人陈留朱震，时为铚令，闻而弃官哭之，收葬蕃尸，匿其子逸于甘陵界中。

shì jué xì yù hé mén zhì gù

事觉系狱，合门桎梏。

zhèn shòu kǎo lüě shì sǐ bù yán gù yì de miǎn

震受考掠，誓死不言，故逸得免。

hòu huáng jīn zéi qǐ dà shè dǎng rén nǎi zhuī huán yì guān zhì lǔ xiāng

后黄巾贼起，大赦党人，乃追还逸，官至鲁相。

zhèn zì bó hòu chū wèi zhōu cóng shì zòu jì yīn tài shǒu dān kuāng zāng zuì bìng lián kuāng xiōng zhōng cháng shì chē qí jiāng jūn chāo

震字伯厚，初为州从事，奏济阴太守单匡臧罪，并连匡兄中常侍车骑将军超。

huán dì shōu kuāng xià tíng wèi yǐ qiǎn chāo chāo yì yù xiè

桓帝收匡下廷尉，以谴超，超诣狱谢。

sān fǔ yàn yuē chē rú jī qī mǎ rú gǒu jí è rú fēng zhū bó hòu

三府谚曰：“车如鸡栖马如狗，疾恶如风朱伯厚。

lùn yuē huán líng zhī shì ruò chén fán zhī tú xián néng shù lì fēng shēng kàng lùn hūn sú

论曰：桓、灵之世，若陈蕃之徒，咸能树立风声，抗论惽俗。

ér qū chí yǎn ě zhī zhōng yǔ xíng rén fǔ fū tóng cháo zhēng héng zhōng qǔ miè wáng zhī huò zhě bǐ fēi bù néng jié qíng zhì wéi āi wù yě

而驱驰嶮厄之中，与刑人腐夫同朝争衡，终取灭亡之祸者，彼非不能洁情志，违埃雾也。

而驱驰崄厄之中，与刑人腐夫同朝争衡，终取灭亡之祸者，彼非不能洁情志，违埃雾也。

mǐn fu shì shì yǐ lí sú wèi gāo ér rén lún mò xiāng xù yě

愍夫世士以离俗为高，而人伦莫相恤也。

yǐ dùn shì wèi fēi yì gù lǚ tuì ér bù qù

以遁世为非义，故屡退而不去；

yǐ rén xīn wéi jǐ rèn suī dào yuǎn ér mí lì

以仁心为己任，虽道远而弥厉。

jí zāo jì huì xié cè dòu wǔ zì wèi wàn shì yī yù yě

及遭际会，协策窦武，自谓万世一遇也。

lǐn lǐn hu yī wàng zhī yè yǐ

懔懔乎伊、望之业矣！

gōng suī bù zhōng rán qí xìn yì zú yǐ xié chí mín xīn

功虽不终，然其信义足以携持民心。

hàn shì luàn ér bù wáng bǎi yú nián jiān shù gōng zhī lì yě

汉世乱而不亡，百余年间，数公之力也。

wáng yǔn zì zi shī tài yuán qí rén yě

王允字子师，太原祁人也。

shì shì zhōu jùn wèi guān gài

世仕州郡为冠盖。

tóng jùn guō lín zōng cháng jiàn yǔn ér qí zhī yuē wáng shēng yī rì qiān lǐ wáng zuǒ cái yě

同郡郭林宗尝见允而奇之，曰：“王生一日千里，王佐才也。

suì yǔ dìng jiāo

”遂与定交。

nián shí jiǔ wèi jùn lì shí xiǎo huáng mén jìn yáng zhào jīn tān héng fàng cī wèi yī xiàn jù huàn yǔn tǎo bǔ shā zhī

年十九，为郡吏，时，小黄门晋阳赵津贪横放恣，为一县巨患，允讨捕杀之。

ér jīn xiōng dì chǎn shì huàn guān yīn yuán zèn sù huán dì zhèn nù zhēng tài shǒu liú zhì suì xià yù sǐ

而津兄弟谄事宦官，因缘谮诉，桓帝震怒，征太守刘质，遂下狱死。

yǔn sòng sàng hái píng yuán zhōng bì sān nián rán hòu guī jiā

允送丧还平原，终毕三年，然后归家。

fù huán shì jùn rén yǒu lù fú zhě shǎo wú míng xíng ér tài shǒu wáng qiú zhào yǐ bǔ lì yǔn fàn yán gù zhēng qiú nù shōu yǔn yù shā zhī

复还仕，郡人有路佛者，少无名行，而太守王球召以补吏，允犯颜固争，球怒，收允欲杀之。

là shǐ shān shèng wén ér chí chuán pì wéi bié jià cóng shì

剌史邓盛闻而驰传辟为别驾从事。

yǔn yóu shì zhī míng ér lù fú yǐ zhī fèi qì

允由是知名，而路佛以之废弃。

yǔn shǎo hǎo dà jié yǒu zhì yú lì gōng cháng xí sòng jīng chuán zhāo xī shì chí shè

允少好大节，有志于立功，常习诵经传，朝夕试驰射。

sān gōng bìng pì yǐ sī tú gāo dì wèi shì yù shǐ

三公并辟，以司徒高第为侍御史。

zhōng píng yuán nián huáng jīn zéi qǐ tè xuǎn bài yù zhōu cì shǐ

中平元年，黄巾贼起，特选拜豫州刺史。

pì xún shuǎng kǒng róng děng wéi cóng shì shàng chú jìn dǎng

辟荀爽、孔融等为从事，上除禁党。

tǎo jī huáng jīn bié shuài dà pò zhī yǔ zuǒ zhōng láng jiàng huáng fǔ sōng yòu zhōng láng jiàng zhū jùn děng shòu xiáng shù shí wàn

讨击黄巾别帅，大破之，与左中郎将皇甫嵩、右中郎将朱俊等受降数十万。

yú zéi zhōng de zhōng cháng shì zhāng ràng bīn kè shū shū yǔ huáng jīn jiāo tōng yǔn jù fā qí jiān yǐ zhuàng wén

于贼中得中常侍张让宾客书疏，与黄巾交通，允具发其奸，以状闻。

líng dì zé nù ràng ràng kòu tóu chén xiè jìng bù néng zuì zhī

灵帝责怒让，让叩头陈谢，竟不能罪之。

ér ràng huái xié fèn yuàn yǐ shì zhōng yǔn

而让怀协忿怨，以事中允。

míng nián suì chuán xià yù

明年，遂传下狱。

huì shè hái fù cì shǐ

会赦，还复刺史。

xún rì jiān fù yǐ tā zuì bèi bǔ

旬日间，复以他罪被捕。

sī tú yáng cì yǐ yǔn sù gāo bù yù shǐ gèng chu rǔ nǎi qiǎn kè xiè zhī yuē jūn yǐ zhāng ràng zhī shì gù yī yuè zài zhēng

司徒杨赐以允素高，不欲使更楚辱，乃遣客谢之曰：“君以张让之事，故一月再征。

xiōng tè nán liàng xìng wèi shēn jì

凶慝难量，幸为深计。

yòu zhū cóng shì hǎo qì jué zhě gòng liú tì fèng yào ér jìn zhī

”又诸从事好气决者，共流涕奉药而进之。

yǔn lì shēng yuē wú wéi rén chén huò zuì yú jūn dāng fú dà bì yǐ xiè tiān xià qǐ yǒu rǔ yào qiú sǐ hu

允厉声曰：“吾为人臣，获罪于君，当伏大辟以谢天下，岂有乳药求死乎！

tóu bēi ér qǐ chū jiù jiàn chē

”投杯而起，出就槛车。

jì zhì tíng wèi zuǒ yòu jiē cù qí shì cháo chén mò bù tàn xī

既至廷尉，左右皆促其事，朝臣莫不叹息。

dà jiàng jūn hé jìn dà wèi yuán wěi sī tú yáng cì gòng shàng shū qǐng zhī yuē fu nèi shì fǎn tīng zé zhōng chén yè chéng

大将军何进、大尉袁隗、司徒杨赐共上疏请之曰：“夫内视反听，则忠臣谒诚；

kuān xián jīn néng zé yì shì lì jié

宽贤矜能，则义士厉节。

shì yǐ xiào wén nà féng táng zhī shuō jìn dào yòu wèi jiàng zhī zuì

是以孝文纳冯唐之说，晋悼宥魏绛之罪。

yǔn yǐ tè xuǎn shòu mìng zhū nì fǔ shùn céng wèi qī yuè zhōu jìng chéng qīng

允以特选受命，诛逆抚顺，曾未期月，州境澄清。

fāng yù liè qí yōng xūn qǐng jiā jué shǎng ér yǐ fèng shì bù dàng dāng sì dà lù

方欲列其庸勋，请加爵赏，而以奉事不当，当肆大戮。

zé qīng fá zhòng yǒu kuī zhòng wàng

责轻罚重，有亏众望。

chén děng bèi wèi zǎi xiàng bù gǎn qǐn mò

臣等备位宰相，不敢寝默。

chéng yǐ yǔn yí méng sān huái zhī tīng yǐ zhāo zhōng zhēn zhī xīn

诚以允宜蒙三槐之听，以昭忠贞之心。

shū zòu dé yǐ jiǎn sǐ lùn

”书奏，得以减死论。

shì dōng dà shè ér yǔn dú bù zài yòu sān gōng xián fù wéi yán

是冬大赦，而允独不在宥，三公咸复为言。

zhì míng nián nǎi de jiě shì

至明年，乃得解释。

shì shí huàn zhě hèng bào yá zì chù sǐ

是时，宦者横暴，睚眦触死。

yǔn jù bù miǎn nǎi biàn yì míng xìng zhuǎn cè hé nèi chén liú jiān

允惧不免，乃变易名姓，转侧河内、陈留间。

jí dì bēng nǎi bēn sāng jīng shī

及帝崩，乃奔丧京师。

shí dà jiàng jūn hé jìn yù zhū huàn guān zhào yǔn yǔ móu shì qǐng wéi cóng shì zhōng láng zhuǎn hé nán yǐn

时，大将军何进欲诛宦官，召允与谋事，请为从事中郎，转河南尹。

xiàn dì jí wèi bài tài pú zài qiān shǒu shàng shū lìng

献帝即位，拜太仆，再迁守尚书令。

chū píng yuán nián dài yáng biāo wèi sī tú shǒu shàng shū lìng rú gù

初平元年，代杨彪为司徒，守尚书令如故。

jí dǒng zhuó qiān dū guān zhōng yǔn xī shōu liǎn lán tái shí shì tú shū mì wěi yào zhě yǐ cóng

及董卓迁都关中，允悉收敛兰台、石室图书秘纬要者以从。

jì zhì cháng ān jiē fēn bié tiáo shàng

既至长安，皆分别条上。

yòu jí hàn cháo jiù shì suǒ dāng shī yòng zhě yī jiē zòu zhī

又集汉朝旧事所当施用者，一皆奏之。

jīng jí jù cún yǔn yǒu lì yān

经籍具存，允有力焉。

shí dǒng zhuó shàng liú luò yáng cháo zhèng dà xiǎo xī wěi zhī yú yǔn

时董卓尚留洛阳，朝政大小，悉委之于允。

yǔn jiáo qíng qū yì měi xiāng chéng fù zhuō yì tuī xīn bù shēng guāi yí gù de fú chí wáng shì yú wēi luàn zhī zhōng chén zhǔ nèi wài mò bù yǐ shì yān

允矫情屈意，每相承附，卓亦推心，不生乖疑，故得扶持王室于危乱之中，臣主内外，莫不倚恃焉。

yǔn jiàn zhuō huò dú fāng shēn cuàn nì yǐ zhào mì yǔ sī lì xiào wèi huáng wǎn shàng shū zhèng gōng yè děng móu gòng zhū zhī

允见卓祸毒方深，篡逆已兆，密与司隶校尉黄琬、尚书郑公业等谋共诛之。

nǎi shàng hù qiāng xiào wèi yáng zàn xíng zuǒ jiāng jūn shì zhí jīn wú shì sūn ruì wèi nán yáng tài shǒu bìng jiàng bīng chū wǔ guān dào yǐ tǎo yuán shù wèi míng shí yù fēn lù zhēng zhuō ér hòu bá tiān zǐ hái luò yáng

乃上护羌校尉杨瓚行左将军事，执金吾士孙瑞为南阳太守，并将兵出武关道，以讨袁术为名，实欲分路征卓，而后拔天子还洛阳。

乃上护羌校尉杨瓒行左将军事，执金吾士孙瑞为南阳太守，并将兵出武关道，以讨袁术为名，实欲分路征卓，而后拔天子还洛阳。

zhuō yí ér liú zhī yǔn nǎi yǐn nèi ruì wèi pú yè zàn wèi shàng shū

卓疑而留之，允乃引内瑞为仆射，瓚为尚书。

卓疑而留之，允乃引内瑞为仆射，瓒为尚书。

èr nián zhuō hái cháng ān lù rù guān zhī gōng fēng yǔn wèi wēn hóu shí yì wǔ qiān hù

二年，卓还长安，录入关之功，封允为温侯，食邑五千户。

gù ràng bù shòu

固让不受。

shì sūn ruì shuō yǔn yuē fu zhí qiān shǒu yuē cún hu qí shí

士孙瑞说允曰：“夫执谦守约，存乎其时。

gōng yǔ dǒng tài shī bìng wèi jù fēng ér dú chóng gāo jié qǐ hé guāng zhī dào yá

公与董太师并位俱封，而独崇高节，岂和光之道邪？

yǔn nà qí yán nǎi shòu èr qiān hù

”允纳其言，乃受二千户。

sān nián chūn lián yǔ liù shí yú rì yǔn yǔ shì sūn ruì yáng zàn dēng tái qǐng jì fù jié qián móu

三年春，连雨六十余日，允与士孙瑞、杨瓚登台请霁，复结前谋。

三年春，连雨六十余日，允与士孙瑞、杨瓒登台请霁，复结前谋。

ruì yuē zì suì mò yǐ lái tài yáng bù zhào lín yǔ jī shí yuè fàn zhí fǎ huì bó réng jiàn zhòu yīn yè yáng wù qì jiāo qīn cǐ qī yīng cù jǐn nèi fā zhě shèng

瑞曰：“自岁末以来，太阳不照，霖雨积时，月犯执法，彗孛仍见，昼阴夜阳，雾气交侵，此期应促尽，内发者胜。

jǐ bù kě hòu gōng qí tú zhī

几不可后，公其图之。

yǔn rán qí yán nǎi qián jié zhuō jiāng lǚ bù shǐ wèi nèi yìng

”允然其言，乃潜结卓将吕布，使为内应。

huì zhuō rù hè lǚ bù yīn cì shā zhī

会卓入贺，吕布因刺杀之。

yǔ zài zhuō chuán

语在《卓传》。

yǔn chū yì shè zhuō bù qǔ lǚ bù yì shù quàn zhī

允初议赦卓部曲，吕布亦数劝之。

jì ér yí yuē

既而疑曰；

cǐ bèi wú zuì cóng qí zhǔ ěr

“此辈无罪，从其主耳。

jīn ruò míng wéi è nì ér tè shè zhī shì zú shǐ qí zì yí fēi suǒ yǐ ān zhī zhī dào yě

今若名为恶逆而特赦之，适足使其自疑，非所以安之之道也。

lǚ bù yòu yù yǐ zhuō cái wù bān cì gōng qīng jiàng xiào yǔn yòu bù cóng

”吕布又欲以卓财物班赐公卿、将校，允又不从。

ér sù qīng bù yǐ jiàn kè yù zhī

而素轻布，以剑客遇之。

bù yì fù yǒu gōng láo duō zì kuā fá jì shī yì wàng jiàn bù xiāng píng

布亦负有功劳，多自夸伐，既失意望，渐不相平。

yǔn xìng gāng léng jí wù chū jù dǒng zhuó chái láng gù zhé jié tú zhī

允性刚棱疾恶，初惧董卓豺狼，故折节图之。

zhuō jì jiān miè zì wèi wú fù huàn nàn jí zài jì huì měi fá wēn rùn zhī sè zhàng zhèng chí zhòng bù xún quán yí zhī jì shì yǐ qún xià bù shèn fù zhī

卓既歼灭，自谓无复患难，及在际会，每乏温润之色，杖正持重，不循权宜之计，是以群下不甚附之。

dǒng zhuó jiàng xiào jí zài wèi zhě duō liáng zhōu rén yǔn yì ba qí jūn

董卓将校及在位者多凉州人，允议罢其军。

huò shuō yǔn yuē liáng zhōu rén sù dàn yuán shì ér wèi guān dōng

或说允曰：“凉州人素惮袁氏而畏关东。

jīn ruò yī dàn jiě bīng zé bì rén rén zì wēi

今若一旦解兵，则必人人自危。

kě yǐ huáng fǔ yì zhēn wèi jiāng jūn jiù lǐng qí zhòng yīn shǐ liú shǎn yǐ ān fǔ zhī ér xú yǔ guān dōng tōng móu yǐ guān qí biàn

可以皇甫义真为将军，就领其众，因使留陕以安抚之，而徐与关东通谋，以观其变。

yǔn yuē bù rán

”允曰：“不然。

guān dōng jǔ yì bīng zhě jiē wú tú ěr

关东举义兵者，皆吾徒耳。

jīn ruò jù xiǎn zhūn shǎn suī ān liáng zhōu ér yí guān dōng zhī xīn shén bù kě yě

今若距险屯陕，虽安凉州，而疑关东之心，甚不可也。

shí bǎi xìng é yán dāng xī zhū liáng zhōu rén suì zhuǎn xiāng kǒng dòng

时，百姓讹言，当悉诛凉州人，遂转相恐动。

qí zài guān zhōng zhě jiē yōng bīng zì shǒu

其在关中者，皆拥兵自守。

gēng xiāng wèi yuē dīng yàn sī cài bó jiē dàn yǐ dǒng gōng qīn hòu bìng shàng cóng zuò jīn jì bù shè wǒ cáo ér yù jiě bīng jīn rì jiě bīng míng rì dāng fù wéi yú ròu yǐ

更相谓曰：“丁彦思、蔡伯喈但以董公亲厚，并尚从坐，今既不赦我曹，而欲解兵，今日解兵，明日当复为鱼肉矣。

zhuō bù qǔ jiāng li què guō sì děng xiān jiàng bīng zài guān dōng yīn bù zì ān suì hé móu wéi luàn gōng wéi cháng ān

”卓部曲将李傕、郭汜等先将兵在关东，因不自安，遂合谋为乱，攻围长安。

chéng xiàn lǚ bù bēn zǒu

城陷，吕布奔走。

bù zhù mǎ qīng suǒ mén wài zhāo yǔn yuē gōng kě yǐ qù hu

布驻马青琐门外，招允曰：“公可以去乎？

yǔn yuē ruò méng shè jì zhī líng shàng ān guó jiā wú zhī yuàn yě

”允曰：“若蒙社稷之灵，上安国家，吾之愿也。

rú qí bù huò zé fèng shēn yǐ sǐ zhī

如其不获，则奉身以死之。

cháo tíng yòu shǎo shì wǒ ér yǐ lín nàn gǒu miǎn wú bù rěn yě

朝廷幼少，恃我而已，临难苟免，吾不忍也。

nù lì xiè guān dōng zhū gōng qín yǐ guó jiā wèi niàn

怒力谢关东诸公，勤以国家为念。

chū yǔn yǐ tóng jùn sòng yì wèi zuǒ féng yì wáng hóng wèi yòu fú fēng

初，允以同郡宋翼为左冯翊，王宏为右扶风。

shì shí sān fǔ mín shù chì shèng bīng gǔ fù shí li què děng yù jí shā yǔn jù èr jùn wéi huàn nǎi xiān zhēng yì hóng

是时，三辅民庶炽盛，兵谷富实，李傕等欲即杀允，惧二郡为患，乃先征翼、宏。

hóng qiǎn shǐ wèi yì yuē guō sì li què yǐ wǒ èr rén zài wài gù wèi wēi wáng gōng

宏遣使谓翼曰：“郭汜、李傕以我二人在外，故未危王公。

jīn rì jiù zhēng míng rì jù zú

今日就征，明日俱族。

jì jiāng ān chū

计将安出？

yì yuē suī huò fú nán liàng rán wáng mìng suǒ bù dé bì yě

”翼曰：“虽祸福难量，然王命所不得避也。

hóng yuē yì bīng dǐng fèi zài yú dǒng zhuó kuàng qí dǎng yǔ hu

”宏曰：“义兵鼎沸，在于董卓，况其党与乎！

ruò jǔ bīng gòng tǎo jūn cè è rén shān dōng bì yìng zhī cǐ zhuǎn huò wéi fú zhī jì yě

若举兵共讨君侧恶人，山东必应之，此转祸为福之计也。

yì bù cóng

”翼不从。

hóng bù néng dú lì suì jù jiù zhēng xià tíng wèi

宏不能独立，遂俱就征，下廷尉。

nǎi shōu yǔn jí yì hóng bìng shā zhī

C765乃收允及翼、宏，并杀之。

yǔn shí nián wǔ shí liù

允时年五十六。

zhǎng zǐ shì zhōng gài cì zǐ jǐng dìng jí zōng zú shí yú rén jiē jiàn zhū hài wéi xiōng zi chen líng de tuō guī xiāng lǐ

长子侍中盖、次子景、定及宗族十余人皆见诛害，唯兄子晨、陵得脱归乡里。

tiān zǐ gǎn tòng bǎi xìng sàng qì mò gǎn shōu yǔn shī zhě wéi gù lì píng líng lìng zhào jiǎn qì guān yíng sàng

天子感恸，百姓丧气，莫敢收允尸者，唯故吏平陵令赵戬弃官营丧。

wáng hóng zì zhǎng wén shǎo yǒu qì lì bù jū xì xíng

王宏字长文，少有气力，不拘细行。

chū wèi hóng nóng tài shǒu kǎo àn jùn zhōng yǒu shì huàn guān mǎi jué wèi zhě suī wèi zhì èr qiān dàn jiē lüě kǎo shōu bǔ suì shā shù shí rén wēi dòng lín jiè

初为弘农太守，考案郡中有事宦官买爵位者，虽位至二千石，皆掠考收捕，遂杀数十人，威动邻界。

sù yǔ sī lì xiào wèi hú zhǒng yǒu xì jí hóng xià yù zhǒng suì pò cù shā zhī

素与司隶校尉胡种有隙，及宏下狱，种遂迫促杀之。

hóng lín mìng gòu yuē sòng yì shù rú bù zú yì dà jì

宏临命诟曰：“宋翼竖儒，不足议大计。

hú zhǒng lè rén zhī huò huò jiāng jí zhī

胡种乐人之祸，祸将及之。

zhǒng hòu mián zhé jiàn hóng yǐ zhàng jī zhī yīn fā bìng shù rì sǐ

”种后眠辄见宏以杖击之，因发病，数日死。

hòu qiān dū yú xǔ dì sī yǔn zhōng jié shǐ gǎi bìn zàng zhī qiǎn hǔ bēn zhōng láng jiàng fèng cè diào jì cì dōng yuán mì qì zèng yǐ běn guān yìn shòu sòng hái běn jùn

后迁都于许，帝思允忠节，使改殡葬之，遣虎贲中郎将奉策吊祭，赐东园秘器，赠以本官印绶，送还本郡。

fēng qí sūn hēi wèi ān lè tíng hòu shí yì sān bǎi hù

封其孙黑为安乐亭侯，食邑三百户。

shì sūn ruì zì jūn cè fú fēng rén pō yǒu cái móu

士孙瑞字君策，扶风人，颇有才谋。

ruì yǐ yǔn zì zhuān tǎo dǒng zhuó zhī láo gù guī gōng bù hóu suǒ yǐ huò miǎn yú nán

瑞以允自专讨董卓之劳，故归功不侯，所以获免于难。

hòu wèi guó sān lǎo guāng lù dài fu

后为国三老、光禄大夫。

měi sān gōng quē yáng biāo huáng fǔ sōng jiē ràng wèi yú ruì

每三公缺，杨彪、皇甫嵩皆让位于瑞。

xīng píng èr nián cóng jià dōng guī wéi luàn bīng suǒ shā

兴平二年，从驾东归，为乱兵所杀。

zhào jiǎn zì shū mào cháng líng rén xìng zhì zhèng duō móu

赵戬字叔茂，长陵人，性质正多谋。

chū píng zhōng wèi shàng shū diǎn xuǎn jǔ

初平中，为尚书，典选举。

dǒng zhuó shù yù yǒu suǒ sī shòu jiǎn zhé jiān jù bù tīng yán sè qiáng lì

董卓数欲有所私授，戬辄坚拒不听，言色强厉。

zhuō nù zhào jiāng shā zhī zhòng rén sǒng lì ér jiǎn cí mào zì ruò

卓怒，召将杀之，众人悚栗，而戬辞貌自若。

zhuō huǐ xiè shì zhī

卓悔，谢释之。

cháng ān zhī luàn kè yú jīng zhōu liú biǎo hòu lǐ yān

长安之乱，客于荆州，刘表厚礼焉。

jí cáo cāo píng jīng zhōu nǎi pì zhī zhí jiǎn shǒu yuē hèn xiāng jiàn wǎn

及曹操平荆州，乃辟之，执戬手曰：“恨相见晚。

zú xiàng guó zhōng yáo zhǎng shǐ

”卒相国钟繇长史。

lùn yuē shì suī yǐ zhèng lì yì yǐ móu jì

论曰：士虽以正立，亦以谋济。

ruò wáng yǔn zhī tuī dǒng zhuó ér yǐn qí quán cì qí jiān ér bì qí zuì dāng cǐ zhī shí tiān xià xuán jiě yǐ

若王允之推董卓而引其权，伺其间而敝其罪，当此之时，天下悬解矣。

ér zhōng bù yǐ cāi wǔ wèi xìn zhě zhī qí běn yú zhōng yì zhī chéng yě

而终不以猜忤为衅者，知其本于忠义之诚也。

gù tuī zhuō bù wéi shī zhèng fēn quán bù wéi gǒu mào cì jiān bù wéi jū zhà

故推卓不为失正，分权不为苟冒，伺间不为狙诈。

jí qí móu jì yì cóng zé guī chéng yú zhèng yě

及其谋济意从，则归成于正也。

zàn yuē chén fán wú shì zhì qīng tiān gāng

赞曰：陈蕃芜室，志清天纲。

rén móu suī jī yōu yùn wèi dāng

人谋虽缉，幽运未当。

yán guān tiǎn cuì hé fēi yún wáng

言观殄瘁，曷非云亡？

zi shī tú nán huì xīn qīng jié

子师图难，晦心倾节。

gōng quán yuán chǒu shēn cán yú niè

功全元丑，身残余孽。

shí yǒu lóng yí shì yì gōng zhuō

时有隆夷，事亦工拙。