dòu wǔ hé jìn
窦武何进
dòu wǔ zì yóu píng fú fēng píng líng rén ān fēng dài hóu róng zhī xuán sūn yě
窦武字游平，扶风平陵人，安丰戴侯融之玄孙也。
fù fèng dìng xiāng tài shǒu
父奉，定襄太守。
wǔ shǎo yǐ jīng xíng zhù chēng cháng jiào shòu yú dà zé zhōng bù jiāo shí shì míng xiǎn guān xī
武少以经行著称，常教授于大泽中，不交时事，名显关西。
yán xī bā nián cháng nǚ xuǎn rù yè tíng huán dì yǐ wéi guì rén bài wǔ láng zhōng
延熹八年，长女选入掖庭，桓帝以为贵人，拜武郎中。
qí dōng guì rén lì wèi huáng hòu wǔ qiān yuè qí xiào wèi fēng huái lǐ hóu wǔ qiān hù
其冬，贵人立为皇后，武迁越骑校尉，封槐里侯，五千户。
míng nián dōng bài chéng mén xiào wèi
明年冬，拜城门校尉。
zài wèi duō pì míng shì qīng shēn jí wù lǐ lù bù tōng qī zǐ yī shí cái chōng zú ér yǐ
在位多辟名士，清身疾恶，礼赂不通，妻子衣食裁充足而已。
shì shí qiāng mán kòu nán suì jiǎn mín jī wǔ de liǎng gōng shǎng cì xī sàn yǔ tài xué zhū shēng jí zài yáo liáng yú lù gài shī pín mín
是时，羌蛮寇难，岁俭民饥，武得两宫赏赐，悉散与太学诸生，及载肴粮于路，丐施贫民。
xiōng zi shào wèi hǔ bēn zhōng láng jiàng xìng shū jiǎn shē chǐ
兄子绍，为虎贲中郎将，性疏简奢侈。
wǔ měi shù qiē lì xiāng jiè yóu bù jué wù nǎi shàng shū qiú tuì shào wèi yòu zì zé bù néng xùn dǎo dāng xiān shòu zuì
武每数切厉相戒，犹不觉悟，乃上书求退绍位，又自责不能训导，当先受罪。
yóu shì shào gèng zūn jié dà xiǎo mò gǎn wéi fàn
由是绍更遵节，大小莫敢违犯。
shí guó zhèng duō shī nèi guān zhuān chǒng li yīng dù mì děng wéi dǎng shì kǎo dǎi
时，国政多失，内官专宠，李膺、杜密等为党事考逮。
yǒng kāng yuán nián shàng shū jiàn yuē
永康元年，上疏谏曰：
chén wén míng zhǔ bù huì jī cì zhī yán yǐ tàn yōu àn zhī shí
臣闻明主不讳讥刺之言，以探幽暗之实；
zhōng chén bù xù jiàn zhēng zhī huàn yǐ chàng wàn duān zhī shì
忠臣不恤谏争之患，以畅万端之事。
shì yǐ jūn chén bìng xī míng fèn bǎi shì
是以君臣并熙，名奋百世。
chén xìng de zāo shèng míng zhī shì féng wén wǔ zhī huà qǐ gǎn huái lù táo zuì bù jié qí chéng
臣幸得遭盛明之世，逢文、武之化，岂敢怀禄逃罪，不竭其诚！
bì xià chū cóng fān guó yuán dēng shèng zuò tiān xià yì yù wèi dāng zhōng xìng
陛下初从籓国，爰登圣祚，天下逸豫，谓当中兴。
zì jí wèi yǐ lái wèi wén shàn zhèng
自即位以来，未闻善政。
liáng sūn kòu shān suī huò zhū miè ér cháng shì huáng mén xù wèi huò nüè qī wǎng bì xià jìng xíng jué zhà zì zào zhì dù wàng jué fēi rén cháo zhèng rì shuāi jiān chén rì qiáng fú xún xī jīng fàng cī wáng shì nìng chén zhí zhèng zhōng sàng tiān xià
梁、孙、寇、邓虽或诛灭，而常侍黄门续为祸虐，欺罔陛下，竞行谲诈，自造制度，妄爵非人，朝政日衰，奸臣日强，伏寻西京放恣王氏，佞臣执政，终丧天下。
jīn bù lǜ qián shì zhī shī fù xún fù chē zhī guǐ chén kǒng èr shì zhī nán bì jiāng fù jí zhào gāo zhī biàn bù cháo zé xī
今不虑前事之失，复循覆车之轨，臣恐二世之难，必将复及，赵高之变，不朝则夕。
jìn zhě jiān chén láo xiū zào shè dǎng yì suì shōu qián sī lì xiào wèi li yīng tài pú dù mì yù shǐ zhōng chéng chén xiáng tài wèi yuàn fàn pāng děng dài kǎo lián jí shù bǎi rén kuàng nián jū lù shì wú xiào yàn
近者奸臣牢修，造设党议，遂收前司隶校尉李膺、太仆杜密、御史中丞陈翔、太尉掾范滂等逮考，连及数百人，旷年拘录，事无效验。
chén wéi yīng děng jiàn zhōng kàng jié zhì jīng wáng shì cǐ chéng bì xià jì yī lǚ zhī zuǒ ér xū wèi jiān chén zéi zǐ zhī suǒ wū wǎng tiān xià hán xīn hǎi nèi shī wàng
臣惟膺等建忠抗节，志经王室，此诚陛下稷、B365、伊、吕之佐，而虚为奸臣贼子之所诬枉，天下寒心，海内失望。
wéi bì xià liú shén chéng shěng shí jiàn lǐ chū yǐ yàn rén guǐ yóng yóng zhī xīn
惟陛下留神澄省，时见理出，以厌人鬼喁喁之心。
chén wén gǔ zhī míng jūn bì xū xián zuǒ yǐ chéng zhèng dào
臣闻古之明君，必须贤佐，以成政道。
jīn tái gé jìn chén shàng shū lìng chén fán pú yè hú guǎng shàng shū zhū xún gǔn liú yòu wèi lǎng liú ju yǐn xūn děng jiē guó zhī zhēn shì cháo zhī liáng zuǒ
今台阁近臣，尚书令陈蕃，仆射胡广，尚书朱、荀绲、刘祐、魏朗、刘矩、尹勋等，皆国之贞士，朝之良佐。
shàng shū láng zhāng líng guī hào yuàn kāng yáng qiáo biān sháo dài huī děng wén zhì bīn bīn míng dá guó diǎn
尚书郎张陵、妫皓、苑康、杨乔、边韶、戴恢等，文质彬彬，明达国典。
nèi wài zhī zhí qún cái bìng liè
内外之职，群才并列。
ér bì xià wěi rèn jìn xí zhuān shù tāo tiè wài diǎn zhōu jùn nèi gàn xīn lǚ
而陛下委任近习，专树饕餮，外典州郡，内干心膂。
yi yǐ cì biǎn chù àn zuì jiū fá yì duó huàn guān qī guó zhī fēng àn qí wú zhuàng wū wǎng zhī zuì xìn rèn zhōng liáng píng jué zāng pǐ shǐ xié zhèng huǐ yù gè dé qí suǒ bǎo ài tiān guān wéi shàn shì shòu
宜以次贬黜，案罪纠罚，抑夺宦官欺国之封，案其无状诬罔之罪，信任忠良，平决臧否，使邪正毁誉，各得其所，宝爱天官，唯善是授。
rú cǐ jiù zhēng kě xiāo tiān yìng kě dài
如此，咎征可消，天应可待。
jiān zhě yǒu jiā hé zhī cǎo huáng lóng zhī jiàn
间者有嘉禾、芝草、黄龙之见。
fu ruì shēng bì yú jiā shì fú zhì shí yóu shàn rén zài dé wèi ruì wú dé wèi zāi
夫瑞生必于嘉士，福至实由善人，在德为瑞，无德为灾。
bì xià suǒ xíng bù hé tiān yì bù yí chēng qìng
陛下所行，不合天意，不宜称庆。
shū zòu yīn yǐ bìng shàng hái chéng mén xiào wèi huái lǐ hòu yìn shòu
书奏，因以病上还城门校尉、槐里侯印绶。
dì bù xǔ yǒu zhào yuán li yīng dù mì děng zì huáng mén běi sì ruò lú dōu nèi zhū yù xì qiú zuì qīng zhě jiē chū zhī
帝不许，有诏原李膺、杜密等，自黄门北寺、若卢、都内诸狱，系囚罪轻者皆出之。
qí dōng dì bēng wú sì
其冬，帝崩，无嗣。
wǔ zhào shì yù shǐ hé jiān liú cān wèn qí guó zhōng wáng zǐ hóu zhī xián zhě chēng jiě dú tíng hòu hóng
武召侍御史河间刘EA52， 参问其国中王子侯之贤者，EA52称解渎亭侯宏。
wǔ rù bái tài hòu suì zhēng lì zhī shì wèi líng dì
武入白太后，遂征立之，是为灵帝。
bài wǔ wèi dà jiàng jūn cháng jū jìn zhōng
拜武为大将军，常居禁中。
dì jì lì lùn dìng cè gōng gèng fēng wǔ wèi wén xǐ hóu
帝既立，论定策功，更封武为闻喜侯；
zi jī wèi yáng hóu bài shì zhōng
子机渭阳侯拜侍中；
xiōng zi shào hù hóu qiān bù bīng xiào wèi
兄子绍鄠侯，迁步兵校尉；
shào dì jìng xī xiāng hòu wèi shì zhōng jiān yǔ lín zuǒ qí
绍弟靖西乡侯，为侍中，监羽林左骑。
wǔ jì fǔ cháo zhèng cháng yǒu zhū jiǎn huàn guān zhī yì tài fù chén fán yì sù yǒu móu
武既辅朝政，常有诛剪宦官之意，太傅陈蕃亦素有谋。
shí gòng huì cháo táng fán sī wèi wǔ yuē zhōng cháng shì cáo jié wáng fu děng zì xiān dì shí cāo nòng guó quán zhuó luàn hǎi nèi bǎi xìng xiōng xiōng guī jiù yú cǐ
时共会朝堂，蕃私谓武曰：“中常侍曹节、王甫等，自先帝时操弄国权，浊乱海内，百姓匈匈，归咎于此。
jīn bù zhū jié děng hòu bì nán tú
今不诛节等，后必难图。
wǔ shēn rán zhī
”武深然之。
fán dà xǐ yǐ shǒu tuī xí ér qǐ
蕃大喜，以手推席而起。
wǔ yú shì yǐn tóng zhì yǐn xūn wèi shàng shū lìng liú yú wèi shì zhōng féng shù wèi tún qí xiào wèi
武于是引同志尹勋为尚书令，刘瑜为侍中，冯述为屯骑校尉；
yòu zhēng tiān xià míng shì fèi chù zhě qián sī lì li yīng zōng zhèng liú měng tài pú dù mì lú jiāng tài shǒu zhū děng liè yú cháo tíng qǐng qián yuè guī tài shǒu xún yì wéi cóng shì zhōng láng pì yǐng chuān chén shí wèi shǔ gòng dìng jì cè
又征天下名士废黜者前司隶李膺、宗正刘猛、太仆杜密、庐江太守朱等，列于朝廷，请前越巂太守荀翌为从事中郎，辟颍川陈寔为属：共定计策。
yú shì tiān xià xióng jùn zhī qí fēng zhǐ mò bù yán jǐng qǐ zhǒng sī fèn qí zhì lì
于是天下雄俊，知其风旨，莫不延颈企踵，思奋其智力。
huì wǔ yuè rì shí fán fù shuō wǔ yuē xī xiāo wàng zhī kùn yī shí xiǎn jìn zhě li dù zhū gōng huò jí qī zǐ kuàng jīn shí xiǎn shù shí bèi hu
会五月日食，蕃复说武曰：“昔萧望之困一石显，近者李、杜诸公祸及妻子，况今石显数十辈乎！
fán yǐ bā shí zhī nián yù wèi jiāng jūn chú hài
蕃以八十之年，欲为将军除害。
jīn kě qiě yīn rì shí chì bà huàn guān yǐ sāi tiān biàn
今可且因日食，斥罢宦官，以塞天变。
yòu zhào fū rén jí nǚ shàng shū dàn xī luàn tài hòu jí yi tuì jué
又赵夫人及女尚书，旦夕乱太后，急宜退绝。
wéi jiāng jūn lǜ yān
惟将军虑焉。
wǔ nǎi bái tài hòu yuē gù shì huáng mén cháng shì dàn dāng jǐ shì shěng nèi diǎn mén hù zhǔ jìn shǔ cái wù ěr
”武乃白太后曰：“故事，黄门、常侍但当给事省内，典门户，主近署财物耳。
jīn nǎi shǐ yǔ zhèng shì ér rèn quán zhòng zǐ dì bù liè zhuān wèi tān bào
今乃使与政事而任权重，子弟布列，专为贪暴。
tiān xià xiōng xiōng zhèng yǐ cǐ gù
天下匈匈，正以此故。
yi xī zhū fèi yǐ qīng cháo tíng
宜悉诛废，以清朝廷。
tài hòu yuē hàn lái gù shì shì yǒu dàn dāng zhū qí yǒu zuì qǐ kě jǐn fèi yá
”太后曰：“汉来故事世有，但当诛其有罪，岂可尽废邪？
shí zhōng cháng shì guǎn bà pō yǒu cái lüè zhuān zhì shěng nèi
”时，中常侍管霸颇有才略，专制省内。
wǔ xiān bái zhū bà jí zhōng cháng shì sū kāng děng jìng sǐ
武先白诛霸及中常侍苏康等，竟死。
wǔ fù shù bái zhū cáo jié děng tài hòu yù wèi rěn gù shì jiǔ bù fā
武复数白诛曹节等，太后B37D豫未忍，故事久不发。
zhì bā yuè tài bái chū xī fāng
至八月，太白出西方。
liú yú sù shàn tiān guān è zhī shàng shū huáng tài hòu yuē tài bái fàn fáng zuǒ cān shàng jiàng xīng rù tài wēi qí zhàn gōng mén dāng bì jiàng xiàng bù lì jiān rén zài zhǔ bàng
刘瑜素善天官，恶之，上书皇太后曰：“太白犯房左骖，上将星入太微，其占宫门当闭，将相不利，奸人在主傍。
yuàn jí fáng zhī
愿急防之。
yòu yǔ wǔ fán shū yǐ xīng chén cuò miù bù lì dà chén yi sù duàn dà jì
”又与武、蕃书，以星辰错缪，不利大臣，宜速断大计。
wǔ fán de shū jiāng fā yú shì yǐ zhū wèi sī lì xiào wèi liú yòu wèi hé nán yǐn yú qí wèi luò yáng lìng
武、蕃得书将发，于是以朱为司隶校尉，刘祐为河南尹，虞祁为洛阳令。
wǔ nǎi zòu miǎn huáng mén lìng wèi biāo yǐ suǒ qīn xiǎo huáng mén shān bīng dài zhī
武乃奏免黄门令魏彪，以所亲小黄门山冰代之。
shǐ bīng zòu sù jiǎo huá yóu wú zhuàng zhě cháng lè shàng shū zhèng sòng běi sì yù
使冰奏素狡猾尤无状者长乐尚书郑B366，送北寺狱。
fán wèi wǔ yuē cǐ cáo zi biàn dāng shōu shā hé fù kǎo wèi
蕃谓武曰：“此曹子便当收杀，何复考为！
wǔ bù cóng lìng bīng yǔ yǐn xūn shì yù shǐ zhù jìn zá kǎo cí lián jí cáo jié wáng fu
”武不从，令冰与尹勋、侍御史祝瑨杂考B366，辞连及曹节、王甫。
xūn bīng jí zòu shōu jié děng shǐ liú yú nèi zòu
勋、冰即奏收节等，使刘瑜内奏。
shí wǔ chū sù guī fǔ diǎn zhōng shū zhě xiān yǐ gào cháng lè wǔ guān shǐ zhū yǔ
时，武出宿归府，典中书者先以告长乐五官史朱瑀。
yǔ dào fā wǔ zòu mà yuē zhōng guān fàng zòng zhě zì kě zhū ěr
瑀盗发武奏，骂曰：“中官放纵者，自可诛耳。
wǒ cáo hé zuì ér dāng jǐn jiàn zú miè
我曹何罪，而当尽见族灭！
yīn dà hū yuē chén fán dòu wǔ zòu bái tài hòu fèi dì wèi dà nì
”因大呼曰：“陈蕃、窦武奏白太后废帝，为大逆！
nǎi yè zhào sù suǒ qīn zhuàng jiàn zhě cháng lè cóng guān shǐ gòng pǔ zhāng liàng děng shí qī rén xuè gòng méng zhū wǔ děng
”乃夜召素所亲壮健者长乐从官史共普、张亮等十七人，C77C血共盟诛武等。
cáo jié wén zhī jīng qǐ bái dì yuē wài jiān qiē qiē qǐng chū yù dé yáng qián diàn
曹节闻之，惊起，白帝曰：“外间切切，请出御德阳前殿。
lìng dì bá jiàn yǒng yuè shǐ rǔ mǔ zhào ráo děng yōng wèi zuǒ yòu qǔ xìn bì zhū jìn mén
”令帝拔剑踊跃，使乳母赵娆等拥卫左右，取C97D信，闭诸禁门。
zhào shàng shū guān shǔ xié yǐ bái rèn shǐ zuò zhào bǎn
召尚书官属，胁以白刃，使作诏板。
bài wáng fu wèi huáng mén lìng chí jié zhì běi sì yù shōu yǐn xūn shān bīng
拜王甫为黄门令，持节至北寺狱，收尹勋、山冰。
bīng yí bù shòu zhào fu gé shā zhī
冰疑，不受诏，甫格杀之。
suì hài xūn chū sòng
遂害勋，出送B366。
hái gòng jié tài hòu duó xǐ shū
还共劫太后，夺玺书。
lìng zhōng yè zhě shǒu nán gōng bì mén jué fù dào
令中谒者守南宫，闭门，绝复道。
shǐ zhèng děng chí jié jí shì yù shǐ yè zhě bǔ shōu wǔ děng
使郑B366等持节，及侍御使、谒者捕收武等。
wǔ bù shòu zhào chí rù bù bīng yíng yǔ shào gòng shè shā shǐ zhě
武不受诏，驰入步兵营，与绍共射杀使者。
zhào huì běi jūn wǔ xiào shì shù qiān rén zhūn dū tíng xià lìng jūn shì yuē huáng mén cháng dài fǎn jìn lì zhě fēng hóu zhòng shǎng
召会北军五校士数千人屯都亭下，令军士曰：“黄门常待反，尽力者封侯重赏。
zhào yǐ shào fǔ zhōu jìng xíng chē qí jiāng jūn jiā jié yǔ hù xiōng nú zhōng láng jiàng zhāng huàn lǜ wǔ yíng shì tǎo wǔ
”诏以少府周靖行车骑将军，加节，与护匈奴中郎将张奂率五营士讨武。
yè lòu jǐn wáng fu jiāng hǔ bēn yǔ lín jiù zōu dōu hòu jiàn jǐ shì hé qiān yú rén chū zhūn zhū què yè mén yǔ huàn děng hé
夜漏尽，王甫将虎贲、羽林、厩驺、都候、剑戟士，合千余人，出屯朱雀掖门，与奂等合。
míng dàn xī jūn què xià yǔ wǔ duì zhèn
明旦悉军阙下，与武对阵。
fu bīng jiàn shèng shǐ qí shì dà hū wǔ jūn yuē dòu wǔ fǎn rǔ jiē jìn bīng dāng sù wèi gōng shěng hé gù suí fǎn zhě hu
甫兵渐盛，使其士大呼武军曰：“窦武反，汝皆禁兵，当宿卫宫省，何故随反者乎？
xiān jiàng yǒu shǎng
先降有赏！
yíng fǔ sù wèi fú zhōng guān yú shì wǔ jūn shāo shāo guī fu
”营府素畏服中官，于是武军稍稍归甫。
zì dàn zhì shí shí bīng jiàng lüè jìn
自旦至食时，兵降略尽。
wǔ shào zǒu zhū jūn zhuī wéi zhī jiē zì shā xiāo shǒu luò yáng dū tíng
武、绍走，诸军追围之，皆自杀，枭首洛阳都亭。
shōu bǔ zōng qīn bīn kè yīn shǔ xī zhū zhī jí liú yú féng shù jiē yí qí zú
收捕宗亲、宾客、姻属，悉诛之，及刘瑜、冯述，皆夷其族。
tú xǐ jiā shǔ rì nán qiān tài hòu yú yún tái
徒徙家属日南，迁太后于云台。
dàng shì shí xiōng shù dé zhì shì dà fū jiē sàng qí qì yǐ
当是时，凶竖得志，士大夫皆丧其气矣。
wǔ fǔ yuàn guì yáng hú téng shǎo shī shì wǔ dú bìn liǎn xíng sàng zuò yǐ jìn gù
武府掾桂阳胡腾，少师事武，独殡敛行丧，坐以禁锢。
wǔ sūn fǔ shí nián èr suì táo cuàn de quán
武孙辅，时年二岁，逃窜得全。
shì jué jié děng bǔ zhī jí
事觉，节等捕之急。
hú téng jí lìng shǐ nán yáng zhāng chǎng gòng táo fǔ yú líng líng jiè zhà yún yǐ sǐ téng yǐ wéi jǐ zi ér shǐ pìn qǔ yān
胡腾及令史南阳张敞共逃辅于零陵界，诈云已死，腾以为己子，而使聘娶焉。
hòu jǔ guì yáng xiào lián
后举桂阳孝廉。
zhì jiàn ān zhōng jīng zhōu mù liú biǎo wén ér pì yān yǐ wéi cóng shì shǐ hái dòu xìng yǐ shì liè shàng
至建安中，荆州牧刘表闻而辟焉，以为从事，使还窦姓，以事列上。
huì biǎo zú cáo cāo dìng jīng zhōu fǔ yǔ zōng rén xǐ jū yú yè pì chéng xiàng fǔ
会表卒，曹操定荆州，辅与宗人徙居于邺，辟丞相府。
cóng zhēng mǎ chāo wèi liú shǐ suǒ zhōng sǐ
从征马超，为流矢所中死。
chū wǔ mǔ chǎn wǔ ér bìng chǎn yī shé sòng zhī lín zhōng
初，武母产武而并产一蛇，送之林中。
hòu mǔ zú jí zàng wèi biǎn yǒu dà shé zì zhēn cǎo ér chū jìng zhì sàng suǒ yǐ tóu jī jiù tì xuè jiē liú fǔ yǎng jié qū ruò āi qì zhī róng yǒu qǐng ér qù
后母卒，及葬未窆，有大蛇自榛草而出，径至丧所，以头击柩，涕血皆流，俯仰蛣屈，若哀泣之容，有顷而去。
shí rén zhī wèi dòu shì zhī xiáng
时人知为窦氏之祥。
téng zì zi shēng chū huán dì xún shòu nán yáng yǐ téng wèi hù jià cóng shì
腾字子升，初，桓帝巡狩南阳，以腾为护驾从事。
gōng qīng guì qī chē qí wàn jì zhēng qiú fèi yì bù kě shèng jí
公卿贵戚车骑万计，征求费役，不可胜极。
téng shàng yán tiān zǐ wú wài shèng yú suǒ xìng jí wéi jīng shī
腾上言：“天子无外，乘舆所幸，即为京师。
chén qǐng yǐ jīng zhōu cì shǐ bǐ sī lì xiào wèi chén zì tóng dōu guān cóng shì
臣请以荆州刺史比司隶校尉，臣自同都官从事。
dì cóng zhī
”帝从之。
zì shì sù rán mò gǎn wàng yǒu gàn yù téng yǐ cǐ xiǎn míng
自是肃然，莫敢妄有干欲，腾以此显名。
dǎng gù jiě guān zhì shàng shū
党锢解，官至尚书。
zhāng chǎng zhě tài wèi wēn zhī dì yě
张敞者，太尉温之弟也。
hé jìn zì suì gāo nán yáng wǎn rén yě
何进字遂高，南阳宛人也。
yì mǔ nǚ dì xuǎn rù yè tíng wèi guì rén yǒu chǒng yú líng dì bài jìn láng zhōng zài qiān hǔ bēn zhōng láng jiàng chū wèi yǐng chuān tài shǒu
异母女弟选入掖庭为贵人，有宠于灵帝，拜进郎中，再迁虎贲中郎将，出为颍川太守。
guāng hé sān nián guì rén lì wèi huáng hòu zhēng jìn rù bài shì zhōng jiāng zuò dà jiàng hé nán yǐn
光和三年，贵人立为皇后，征进入，拜侍中、将作大匠、河南尹。
zhōng píng yuán nián huáng jīn zéi zhāng jué děng qǐ yǐ jìn wèi dà jiàng jūn lǜ zuǒ yòu yǔ lín wǔ yíng shì zhūn dū tíng xiū lǐ qì xiè yǐ zhèn jīng shī
中平元年，黄巾贼张角等起，以进为大将军，率左右羽林五营士屯都亭，修理器械，以镇京师。
zhāng jué bié dǎng mǎ yuán yì móu qǐ luò yáng jìn fā qí jiān yǐ gōng fēng shèn hóu
张角别党马元义谋起洛阳，进发其奸，以功封慎侯。
sì nián xíng yáng zéi shù qiān rén qún qǐ gōng shāo jùn xiàn shā zhōng móu xiàn lìng zhào shǐ jìn dì hé nán yǐn miáo chū jī zhī
四年，荥阳贼数千人群起，攻烧郡县，杀中牟县令，诏使进弟河南尹苗出击之。
miáo gōng pò qún zéi píng dìng ér hái
苗攻破群贼，平定而还。
zhào qiǎn shǐ zhě yíng yú chéng gāo bài miáo wèi chē qí jiāng jūn fēng jì yáng hóu
诏遣使者迎于成皋，拜苗为车骑将军，封济阳侯。
wǔ nián tiān xià zī luàn wàng qì zhě yǐ wéi jīng shī dāng yǒu dà bīng liǎng gōng liú xiě dà jiàng jūn sī mǎ xǔ liáng jiǎ sī mǎ wu dàng shuō jìn yuē tài gōng liù tāo yǒu tiān zǐ jiàng bīng shì kě yǐ wēi yàn sì fāng
五年，天下滋乱，望气者以为京师当有大兵，两宫流血，大将军司马许凉、假司马伍宕说进曰：“《太公六韬》有天子将兵事，可以威厌四方”。
jìn yǐ wéi rán rù yán zhī yú dì
进以为然，入言之于帝。
yú shì nǎi zhào jìn dà fā sì fāng bīng jiǎng wǔ yú píng lè guān xià
于是乃诏进大发四方兵，讲武于平乐观下。
qǐ dà tán shàng jiàn shí èr zhòng wǔ cǎi huá gài gāo shí zhàng tán dōng běi wèi xiǎo tán fù jiàn jiǔ zhòng huá gài gāo jiǔ zhàng liè bù bīng qí shì shù wàn rén jié yíng wéi zhèn tiān zǐ qīn chū lín jūn zhù dà huá gài xià jìn zhù xiǎo huá gài
起大坛，上建十二重五采华盖，高十丈，坛东北为小坛，复建九重华盖，高九丈，列步兵、骑士数万人，结营为阵，天子亲出临军，驻大华盖下，进驻小华盖。
lǐ bì dì gōng huàn jiǎ jiè mǎ chēng wú shàng jiàng jūn xíng chén sān zā ér hái
礼毕，帝躬擐甲介马，称“无上将军”，行陈三匝而还。
zhào shǐ jìn xī lǐng bīng tún yú guān xià
诏使进悉领兵屯于观下。
shì shí
是时，
zhì xī yuán bā xiào wèi
置西园八校尉，
yǐ xiǎo huáng mén jiǎn shuò wéi shàng jūn xiào wèi
以小黄门蹇硕为上军校尉，
hǔ bēn zhōng láng jiàng yuán shào wèi zhōng jūn xiào wèi
虎贲中郎将袁绍为中军校尉，
tún qí dū wèi bào hóng wéi xià jūn xiào wèi
屯骑都尉鲍鸿为下军校尉，
yì láng cáo cāo wèi diǎn jūn xiào wèi
议郎曹操为典军校尉，
zhào róng wèi zhù jūn xiào wèi
赵融为助军校尉，
chún yú qióng wèi zuǒ jūn xiào wèi
淳于琼为佐军校尉，
yòu yǒu zuǒ yòu xiào wèi
又有左右校尉。
dì yǐ jiǎn shuò zhuàng jiàn ér yǒu wǔ lüè tè qīn rèn zhī yǐ wéi yuán shuài dū sī lì xiào wèi yǐ xià suī dà jiàng jūn yì lǐng shǔ yān
帝以蹇硕壮健而有武略，特亲任之，以为元帅，督司隶校尉以下，虽大将军亦领属焉。
shuò suī shàn bīng yú zhōng ér yóu wèi jì yú jìn nǎi yǔ zhū cháng shì gòng shuō dì qiǎn jìn xi jī biān zhāng hán suì
硕虽擅兵于中，而犹畏忌于进，乃与诸常侍共说帝遣进西击边章、韩遂。
dì cóng zhī cì bīng chē bǎi shèng hǔ bēn fǔ yuè
帝从之，赐兵车百乘，虎贲斧钺。
jìn yīn zhī qí móu nǎi shàng qiǎn yuán shào dōng jī xú yǎn èr zhōu bīng xū shào hái jí róng shì yǐ jī xíng qī
进阴知其谋，乃上遣袁绍东击徐、兖二州兵，须绍还，即戎事，以稽行期。
chū hé huáng hòu shēng huáng zǐ biàn wáng guì rén shēng huáng zǐ xié
初，何皇后生皇子辩，王贵人生皇子协。
qún chén qǐng lì tài zǐ dì yǐ biàn qīng tiāo wú wēi yí bù kě wéi rén zhǔ rán huáng hòu yǒu chǒng qiě jìn yòu jū zhòng quán gù jiǔ bù jué
群臣请立太子，帝以辩轻佻无威仪，不可为人主，然皇后有宠，且进又居重权，故久不决。
liù nián dì jí dǔ shǔ xié yú jiǎn shuò
六年，帝疾笃，属协于蹇硕。
shuò jì shòu qiǎn zhào qiě sù qīng jì yú jìn xiōng dì jí dì bēng shuò shí zài nèi yù xiān zhū jìn ér lì xié
硕既受遣诏，且素轻忌于进兄弟，及帝崩，硕时在内，欲先诛进而立协。
jí jìn cóng wài rù shuò sī mǎ pān yǐn yǔ jìn zǎo jiù
及进从外入，硕司马潘隐与进早旧。
yíng ér mù zhī
迎而目之。
jìn jīng chí cóng dào guī yíng yǐn bīng rù zhūn bǎi jùn dǐ yīn chēng jí bù rù
进惊，驰从B367道归营，引兵入屯百郡邸，因称疾不入。
shuò móu bù xíng huáng zǐ biàn nǎi jí wèi hé tài hòu lín cháo jìn yǔ tài fù yuán wěi fǔ zhèng lù shàng shū shì
硕谋不行，皇子辩乃即位，何太后临朝，进与太傅袁隗辅政，录尚书事。
jìn sù zhī zhōng guān tiān xià suǒ jí jiān fèn jiǎn shuò tú jǐ jí bǐng cháo zhèng yīn guī zhū zhī
进素知中官天下所疾，兼忿蹇硕图己，及秉朝政，阴规诛之。
yuán shào yì sù yǒu móu yīn jìn qīn kè zhāng jīn quàn zhī yuē huáng mén cháng shì quán zhòng rì jiǔ yòu yǔ cháng lè tài hòu zhuān tōng jiān lì jiāng jūn yi gèng qīng xuǎn xián liáng zhěng qí tiān xià wèi guó jiā chú huàn
袁绍亦素有谋，因进亲客张津劝之曰：“黄门常侍权重日久，又与长乐太后专通奸利，将军宜更清选贤良，整齐天下，为国家除患。
jìn rán qí yán
”进然其言。
yòu yǐ yuán shì lěi shì chǒng guì hǎi nèi suǒ guī ér shào sù shàn yǎng shì néng de háo jié yòng qí cóng dì lǜ bēn zhōng láng jiàng shù yì shàng qì xiá gù bìng hòu dài zhī
又以袁氏累世宠贵，海内所归，而绍素善养士，能得豪杰用，其从弟虑贲中郎将术亦尚气侠，故并厚待之。
yīn fù bó zhēng zhì móu zhī shì féng jì hé yóng xún yōu děng yǔ tóng fù xīn
因复博征智谋之士逄纪、何颙、荀攸等，与同腹心。
jiǎn shuò yí bù zì ān yǔ zhōng cháng shì zhào zhōng děng shū yuē dà jiàng jūn xiōng dì bǐng guó zhuān cháo jīn yǔ tiān xià dǎng rén móu zhū xiān dì zuǒ yòu sào miè wǒ cáo
蹇硕疑不自安，与中常侍赵忠等书曰：“大将军兄弟秉国专朝，今与天下党人谋诛先帝左右，埽灭我曹。
dàn yǐ shuò diǎn jìn bīng gù qiě shěn yín
但以硕典禁兵，故且沈吟。
jīn yi gòng bì shang gé jí bǔ zhū zhī
今宜共闭上阁，急捕诛之。
zhōng cháng shì guō shèng jìn tóng jùn rén yě
”中常侍郭胜，进同郡人也。
tài hòu jí jìn zhī guì xìng shèng yǒu lì yān
太后及进之贵幸，胜有力焉。
gù shèng qīn xìn hé shì suì gòng zhào zhōng děng yì bù cóng shuò jì ér yǐ qí shū shì jìn
故胜亲信何氏，遂共赵忠等议，不从硕计，而以其书示进。
jìn nǎi shǐ huáng mén lìng shōu shuò zhū zhī yīn lǐng qí tún bīng
进乃使黄门令收硕，诛之，因领其屯兵。
yuán shào fù shuō jìn yuē qián dòu wǔ yù zhū nèi chǒng ér fǎn wèi suǒ hài zhě yǐ qí yán yǔ lòu xiè ér wǔ yíng bǎi guān fú wèi zhōng rén gù yě
袁绍复说进曰：“前窦武欲诛内宠而反为所害者，以其言语漏泄，而五营百官服畏中人故也。
jīn jiāng jūn jì yǒu yuán jiù zhī zhòng ér xiōng dì bìng lǐng jìn bīng bù qǔ jiāng lì jiē yīng jùn míng shì lè jìn lì mìng shì zài zhǎng wò cǐ tiān zàn zhī shí yě
今将军既有元舅之重，而兄弟并领劲兵，部曲将吏皆英俊名士，乐尽力命，事在掌握，此天赞之时也。
jiāng jūn yi yī wèi tiān xià chú huàn míng chuí hòu shì
将军宜一为天下除患，名垂后世。
suī zhōu zhī shēn bó hé zú dào zāi
虽周之申伯，何足道哉！
jīn dà xíng zài qián diàn jiāng jūn shòu zhào lǐng jìn bīng bù yí qīng chū rù gōng shěng
今大行在前殿，将军受诏领禁兵，不宜轻出入宫省。
jìn shén rán zhī nǎi chēng jí bù rù péi sàng yòu bù sòng shān líng
”进甚然之，乃称疾不入陪丧，又不送山陵。
suì yǔ shào dìng chóu cè ér yǐ qí jì bái tài hòu
遂与绍定筹策，而以其计白太后。
tài hòu bù tīng yuē zhōng guān tǒng lǐng jìn shěng zì gǔ jí jīn hàn jiā gù shì bù kě fèi yě
太后不听，曰：“中官统领禁省，自古及今，汉家故事，不可废也。
qiě xiān dì xīn qì tiān xià wǒ nài hé chǔ chǔ yǔ shì rén duì gòng shì hu
且先帝新弃天下，我奈何楚楚与士人对共事乎？
jìn nán wéi tài hòu yì qiě yù zhū qí fàng zòng zhě
”进难违太后意，且欲诛其放纵者。
shào yǐ wéi zhōng guān qīn jìn zhì zūn chū rù hào lìng jīn bù xī fèi hòu bì wéi huàn
绍以为中官亲近至尊，出入号令，今不悉废，后必为患。
ér tài hòu mǔ wǔ yáng jūn jí miáo shù shòu zhū huàn guān lù yí zhī jìn yù zhū zhī shù bái tài hòu wèi qí zhàng bì
而太后母舞阳君及苗数受诸宦官赂遗，知进欲诛之，数白太后，为其障蔽。
yòu yán dà jiàng jūn zhuān shā zuǒ yòu shàn quán yǐ ruò shè jì
又言：“大将军专杀左右，擅权以弱社稷。
tài hòu yí yǐ wéi rán
”太后疑以为然。
zhōng guān zài shěng tà zhě huò shù shí nián fēng hóu guì chǒng jiāo gù nèi wài
中官在省闼者或数十年，封侯贵宠，胶固内外。
jìn xīn dāng zhòng rèn sù jìng dàn zhī suī wài shōu dà míng ér nèi bù néng duàn gù shì jiǔ bù jué
进新当重任，素敬惮之，虽外收大名而内不能断，故事久不决。
shào děng yòu wèi huà cè duō zhào sì fāng měng jiàng jí zhū háo jié shǐ bìng yǐn bīng xiàng jīng chéng yǐ xié tài hòu
绍等又为画策，多召四方猛将及诸豪杰，使并引兵向京城，以胁太后。
jìn rán zhī
进然之。
zhǔ bù chén lín rù jiàn yuē yì chēng jí lù wú yú yàn yǒu yǎn mù bǔ què
主簿陈琳入谏曰：“《易》称‘即鹿无虞’，谚有‘掩目捕雀’。
fu wēi wù shàng bù kě qī yǐ dé zhì kuàng guó zhī dà shì qí kě yǐ zhà lì hu
夫微物尚不可欺以得志，况国之大事，其可以诈立乎？
jīn jiāng jūn zǒng huáng wēi wò bīng yào lóng xiāng hǔ bù gāo xià zài xīn cǐ yóu gǔ hóng lú liǎo máo fà ěr
今将军总皇威，握兵要，龙骧虎步，高下在心，此犹鼓洪炉燎毛发耳。
fu wéi jīng hé dào wú rén suǒ shùn ér fǎn wěi shì lì qì gèng zhēng wài zhù
夫违经合道，无人所顺，而反委释利器，更征外助。
dà bīng jù huì qiáng zhě wèi xióng suǒ wèi dǎo chí gān gē shòu rén yǐ bǐng gōng bì bù chéng zhī wéi luàn jiē
大兵聚会，强者为雄，所谓倒持干戈，授人以柄，功必不成，秖为乱阶。
jìn bù tīng
”进不听。
suì xi zhào qián jiāng jūn dǒng zhuó zhūn guān zhōng shàng lín yuàn yòu shǐ fǔ yuàn tài shān wáng kuāng dōng fā qí jùn qiáng nǔ bìng zhào dōng jùn tài shǒu qiáo mào zhūn chéng gāo shǐ wǔ měng dū wèi dīng yuán shāo mèng jīn huǒ zhào chéng zhōng jiē yǐ zhū huàn guān wéi yán
遂西召前将军董卓屯关中上林苑，又使府掾太山王匡东发其郡强弩，并召东郡太守桥瑁屯城皋，使武猛都尉丁原烧孟津，火照城中，皆以诛宦官为言。
tài hòu yóu bù cóng
太后犹不从。
miáo wèi jìn yuē shǐ gòng cóng nán yáng lái jù yǐ pín jiàn yī shěng nèi yǐ zhì guì fù
苗谓进曰：“始共从南阳来，俱以贫贱，依省内以致贵富。
guó jiā zhī shì yì hé róng yì
国家之事，亦何容易！
fù shuǐ bù kě shōu
覆水不可收。
yi shēn sī zhī qiě yǔ shěng nèi hé yě
宜深思之，且与省内和也。
jìn yì gèng hú yí
”进意更狐疑。
shào jù jìn biàn jì nǎi xié zhī yuē jiāo gòu yǐ chéng xíng shì yǐ lù shì liú biàn shēng jiāng jūn fù yù hé dài ér bù zǎo jué zhī hu
绍惧进变计，乃胁之曰：“交构已成，形势已露，事留变生，将军复欲何待，而不早决之乎？
jìn yú shì yǐ shào wèi sī lì xiào wèi jiǎ jié zhuān mìng jī duàn
”进于是以绍为司隶校尉，假节，专命击断；
cóng shì zhōng láng wáng yǔn wèi hé nán yǐn
从事中郎王允为河南尹。
shào shǐ luò yáng fāng lüè wǔ lì sī chá huàn zhě ér cù dǒng zhuó děng shǐ chí yì shàng yù jìn bīng píng lè guān
绍使洛阳方略武吏司察宦者，而促董卓等使驰驿上，欲进兵平乐观。
tài hòu nǎi kǒng xī ba zhōng cháng shì xiǎo huáng mén shǐ hái lǐ shè wéi liú jìn sù suǒ sī rén yǐ shǒu shěng zhōng
太后乃恐，悉罢中常侍小黄门，使还里舍，唯留进素所私人，以守省中。
zhū cháng shì xiǎo huáng mén jiē yì jìn xiè zuì wéi suǒ cuò zhì
诸常侍小黄门皆诣进谢罪，唯所措置。
jìn wèi yuē tiān xià xiōng xiōng zhèng huàn zhū jūn ěr
进谓曰：“天下匈匈，正患诸君耳。
jīn dǒng zhuó chuí zhì zhū jūn hé bù zǎo gè jiù guó
今董卓垂至，诸君何不早各就国？
yuán shào quàn jìn biàn yú cǐ jué zhī zhì yú zài sān
”袁绍劝进便于此决之，至于再三。
jìn bù xǔ
进不许。
shào yòu wéi shū gào zhū zhōu jùn zhà xuān jìn yì shǐ bǔ àn zhōng guān qīn shǔ
绍又为书告诸州郡，诈宣进意，使捕案中官亲属。
jìn móu jī rì pō xiè zhōng guān jù ér sī biàn
进谋积日，颇泄，中官惧而思变。
zhāng ràng zǐ fù tài hòu zhī mèi yě
张让子妇，太后之妹也。
ràng xiàng zǐ fù kòu tóu yuē lǎo chén dé zuì dāng yǔ xīn fù jù guī sī mén
让向子妇叩头曰：“老臣得罪，当与新妇俱归私门。
wéi shòu ēn lěi shì jīn dāng yuǎn lí gōng diàn qíng huái liàn liàn yuàn fù yī rù zhí de zàn fèng wàng tài hòu bì xià yán sè rán hòu tuì jiù gōu hè sǐ bù hèn yǐ
惟受恩累世，今当远离宫殿，情怀恋恋，愿复一入直，得暂奉望太后、陛下颜色，然后退就沟壑，死不恨矣。
zǐ fù yán yú wǔ yáng jūn rù bái tài hòu nǎi zhào zhū cháng shì jiē fù rù zhí
”子妇言于舞阳君，入白太后，乃诏诸常侍皆复入直。
bā yuè jìn rù cháng lè bái tài hòu qǐng jǐn zhū zhū cháng shì yǐ xià xuǎn sān shǔ láng rù shǒu huàn guān lú
八月，进入长乐白太后，请尽诛诸常侍以下，选三署郎入守宦官庐。
zhū huàn guān xiāng wèi yuē dà jiàng jūn chēng jí bù lín sàng bù sòng zàng jīn tán rù shěng cǐ yì hé wéi
诸宦官相谓曰：“大将军称疾不临丧，不送葬，今郯入省，此意何为？
dòu shì shì jìng fù qǐ yá
窦氏事竟复起邪？
yòu zhāng ràng děng shǐ rén qián tīng jù wén qí yǔ nǎi shuài cháng shì duàn guī bì lán děng shù shí rén chí bīng qiè zì cè tà rù fú shěng zhōng jí jìn chū yīn zhà yǐ tài hòu zhào zhào jìn
”又张让等使人潜听，具闻其语，乃率常侍段珪、毕岚等数十人，持兵窃自侧闼入，伏省中，及进出，因诈以太后诏召进。
rù zuò shěng tà ràng děng jí jìn yuē tiān xià kuì kuì yì fēi dú wǒ cáo zuì yě
入坐省闼，让等诘进曰：“天下愦愦，亦非独我曹罪也。
xiān dì cháng yǔ tài hòu bù kuài jī zhì chéng bài wǒ cáo tì qì jiù jiě gè chū jiā cái qiān wàn wèi lǐ hé yuè shàng yì dàn yù tuō qīng mén hù ěr
先帝尝与太后不快，几至成败，我曹涕泣救解，各出家财千万为礼，和悦上意，但欲托卿门户耳。
jīn nǎi yù miè wǒ cáo zhǒng zú bù yì tài shèn hu
今乃欲灭我曹种族，不亦太甚乎？
qīng yán shěng nèi huì zhuó gōng qīng yǐ xià zhōng qīng zhě wèi shuí
卿言省内秽浊，公卿以下忠清者为谁？
yú shì shàng fāng jiān qú mù bá jiàn zhǎn jìn yú jiā dé diàn qián
”于是尚方监渠穆拔剑斩进于嘉德殿前。
ràng guī děng wéi zhào yǐ gù tài wèi fán líng wèi sī lì xiào wèi shào fǔ xǔ xiāng wéi hé nán yǐn
让、珪等为诏，以故太尉樊陵为司隶校尉，少府许相为河南尹。
shàng shū de zhào bǎn yí zhī yuē qǐng dà jiàng jūn chū gòng yì
尚书得诏板，疑之，曰：“请大将军出共议。
zhōng huáng mén yǐ jìn tóu zhì yǔ shàng shū yuē hé jìn móu fǎn yǐ fú zhū yǐ
”中黄门以进头掷与尚书，曰：“何进谋反，已伏诛矣。
jìn bù qǔ jiāng wú kuāng zhāng zhāng sù suǒ qīn xìng zài wài wén jìn bèi hài yù jiàng bīng rù gōng gōng gé bì
进部曲将吴匡、张璋，素所亲幸，在外闻进被害，欲将兵入宫，宫阁闭。
yuán shù yǔ kuāng gòng zhuó gōng zhī
袁术与匡共斫攻之。
zhōng huáng mén chí bīng shǒu gé
中黄门持兵守阁。
huì rì mù shù yīn shāo nán gōng jiǔ lóng mén jí dōng xī gōng yù yǐ xié chū ràng děng
会日暮，术因烧南宫九龙门及东西宫，欲以胁出让等。
ràng děng rù bái tài hòu yán dà jiàng jūn bīng fǎn shāo gōng gōng shàng shū tà yīn jiāng tài hòu tiān zǐ jí chén liú wáng yòu jié shěng nèi guān shǔ cóng fù dào zǒu běi gōng
让等入白太后，言大将军兵反，烧宫，攻尚书闼，因将太后、天子及陈留王，又劫省内官属，从复道走北宫。
shàng shū lú zhí zhí gē yú gé dào chuāng xià yǎng shù duàn guī
尚书卢植执戈于阁道窗下，仰数段珪。
duàn guī děng jù nǎi shì tài hòu
段珪等惧，乃释太后。
tài hòu tóu gé de miǎn
太后投阁得免。
yuán shào yǔ shū fù wěi jiǎo zhào zhào fán líng xǔ xiāng zhǎn zhī
袁绍与叔父隗矫诏召樊陵、许相、斩之。
miáo shào nǎi yǐn bīng zhūn zhū què què xià bǔ de zhào zhōng děng zhǎn zhī
苗、绍乃引兵屯朱雀阙下，捕得赵忠等，斩之。
wú kuāng děng sù yuàn miáo bù yǔ jìn tóng xīn ér yòu yí qí yǔ huàn guān tóng móu nǎi lìng jūn zhōng yuē shā dà jiàng jūn zhě jí chē qí yě tǔ lì néng wèi bào chóu hu
吴匡等素怨苗不与进同心，而又疑其与宦官同谋，乃令军中曰：“杀大将军者即车骑也，土吏能为报仇乎？
jìn sù yǒu rén ēn shì zú jiē liú tì yuē yuàn zhì sǐ
”进素有仁恩，士卒皆流涕曰：“愿致死！
kuāng suì yǐn bīng yǔ dǒng zhuó dì fèng chē dū wèi mín gōng shā miáo qì qí shī yú yuàn zhōng
”匡遂引兵与董卓弟奉车都尉旻攻杀苗，弃其尸于苑中。
shào suì bì běi gōng mén lè bīng bǔ huàn zhě wú shào zhǎng jiē shā zhī
绍遂闭北宫门，勒兵捕宦者，无少长皆杀之。
huò yǒu wú xū ér wù sǐ zhě zhì zì fā lù rán hòu de miǎn
或有无须而误死者，至自发露然后得免。
sǐ zhě èr qiān yú rén
死者二千余人。
shào yīn jìn bīng pái gōng huò shàng duān mén wū yǐ gōng shěng nèi
绍因进兵排宫，或上端门屋，以攻省内。
zhāng ràng duàn guī děng kùn pò suì jiāng dì yǔ chén liú wáng shù shí rén bù chū gǔ mén bēn xiǎo píng jīn
张让、段珪等困迫，遂将帝与陈留王数十人步出谷门，奔小平津。
gōng qīng bìng chū píng lè guān wú de cóng zhě wéi shàng shū lú zhí yè chí hé shàng wáng yǔn qiǎn hé nán zhōng bù yuàn mǐn gòng suí zhí hòu
公卿并出平乐观，无得从者，唯尚书卢植夜驰河上，王允遣河南中部掾闵贡随植后。
gòng zhì shǒu jiàn zhǎn shù rén yú jiē tóu hé ér sǐ
贡至，手剑斩数人，余皆投河而死。
míng rì gōng qīng bǎi guān nǎi fèng yíng tiān zǐ hái gōng yǐ gòng wèi láng zhōng fēng dū tíng hóu
明日，公卿百官乃奉迎天子还宫，以贡为郎中，封都亭侯。
dǒng zhuó suì fèi dì yòu pò shā tài hòu shā wǔ yáng jūn hé shì suì wáng ér hàn shì yì zì cǐ bài luàn
董卓遂废帝，又迫杀太后，杀舞阳君，何氏遂亡，而汉室亦自此败乱。
lùn yuē dòu wǔ hé jìn jiè yuán jiù zhī zī jù fǔ zhèng zhī quán nèi yǐ tài hòu lín cháo zhī wēi wài yíng qún yīng chéng fēng zhī shì zú ér shì bài yān shù shēn sǐ gōng tuí wèi shì suǒ bēi qǐ zhì bù zú ér quán yǒu yú hu
论曰：窦武、何进借元舅之资，据辅政之权，内倚太后临朝之威，外迎群英乘风之势，卒而事败阉竖，身死功颓，为世所悲，岂智不足而权有余乎？
chuán yuē tiān zhī fèi shāng jiǔ yǐ jūn jiāng xìng zhī
《传》曰：“天之废商久矣，君将兴之。
sī sòng xiāng gōng suǒ yǐ bài yú hóng yě
”斯宋襄公所以败于泓也。
zàn yuē wǔ shēng shé xiáng jìn zì tú yáng
赞曰：武生蛇祥，进自屠羊。
wéi nǚ wéi dì lái yí zǐ fáng
惟女惟弟，来仪紫房。
shàng hūn xià bì rén líng dòng yuàn
上惽下嬖，人灵动怨。
jiāng jiū xié tè yǐ hé rén yuàn
将纠邪慝，以合人愿。
dào zhī qū yǐ dài lí xiōng kùn
道之屈矣，代离凶困。