rèn wén gōng guō xiàn xǔ yáng gāo huò wáng qiáo xiè yí wú yáng yóu li nán li hé duàn yì liáo fú zhé xiàng fán yīng
任文公郭宪许杨高获王乔谢夷吾杨由李南李郃段翳廖扶折像樊英
zhòng ní chēng yì yǒu jūn zǐ zhī dào sì yān yuē bǔ shì zhě shàng qí zhàn
仲尼称《易》有君子之道四焉,曰“卜筮者尚其占”。
zhàn yě zhě xiān wáng suǒ yǐ dìng huò fú jué xián yí yōu zàn yú shén míng suì zhī lái wù zhě yě
占也者,先王所以定祸福,决嫌疑,幽赞于神明,遂知来物者也。
ruò fú yīn yáng tuī bù zhī xué wǎng wǎng jiàn yú fén jì yǐ
若夫阴阳推步之学,往往见于坟记矣。
rán shén jīng guài dié yù cè jīn shéng guān jiōng yú míng líng zhī fǔ fēng yú yáo tán zhī shàng zhě mǐ de ér kuī yě
然神经怪牒、玉策金绳,关扃于明灵之府、封F639于瑶坛之上者,靡得而窥也。
zhì nǎi hé luò zhī wén guī lóng zhī tú jī zǐ zhī shù shī kuàng zhī shū wěi hòu zhī bù qián jué zhī fú jiē suǒ yǐ tàn chōu míng zé cān yàn rén qū shí yǒu kě wén zhě yān
至乃《河》、《洛》之文,龟龙之图,箕子之术,师旷之书,纬候之部,钤决之符,皆所以探抽冥赜、参验人区,时有可闻者焉。
qí liú yòu yǒu fēng jiǎo dùn jiǎ qī zhèng yuán qì liù rì qī fēn féng zhàn rì zhě tǐng zhuān xū yú gū xū zhī shù nǎi wàng yún shěng qì tuī chǔ xiáng yāo shí yì yǒu yǐ xiào yú shì yě
其流又有风角、遁甲、七政、元气、六日七分、逢占、日者、挺专、须臾、孤虚之术,乃望云省气,推处祥妖,时亦有以效于事也。
ér sī dào yǐn yuǎn xuán ào nán yuán gù shèng rén bù yǔ guài shén hǎn yán xìng mìng
而斯道隐远,玄奥难原,故圣人不语怪神,罕言性命。
huò kāi mò ér yì qí duān huò qǔ cí yǐ zhāng qí yì suǒ wèi mín kě shǐ yóu zhī bù kě shǐ zhī zhī
或开末而抑其端,或曲辞以章其义,所谓“民可使由之,不可使知之”。
hàn zì wǔ dì pō hǎo fāng shù tiān xià huái xié dào yì zhī shì mò bù fù cè zhǐ zhǎng shùn fēng ér jiè yān
汉自武帝颇好方术,天下怀协道艺之士,莫不负策抵掌,顺风而届焉。
hòu wáng mǎng jiáo yòng fú mìng jí guāng wǔ yóu xìn chèn yán shì zhī fù qù shí yí zhě jiē chěng chí chuān záo zhēng tán zhī yě
后王莽矫用符命,及光武尤信谶言,士之赴趣时宜者,皆骋驰穿凿,争谈之也。
gù wáng liáng sūn xián míng yìng tú lù yuè dēng huái dǐng zhī rèn
故王梁、孙咸,名应图箓,越登槐鼎之任;
zhèng xìng gǔ kuǐ yǐ fù tóng chēng xiǎn
郑兴、贾逵,以附同称显;
héng tán yǐn mǐn yǐ guāi wǔ lún bài
恒谭、尹敏,以乖忤沦败。
zì shì xí wèi nèi xué shàng qí wén guì yì shù bù fá yú shí yǐ
自是习为内学,尚奇文,贵异数,不乏于时矣。
shì yǐ tōng rú shuò shēng fèn qí jiān wàng bù jīng zòu yì kāng kǎi yǐ wéi yi jiàn cáng bìn
是以通儒硕生,忿其奸妄不经,奏议慷慨,以为宜见藏摈。
zǐ cháng yì yún guān yīn yáng zhī shū shǐ rén jū ér duō jì
子长亦云:“观阴阳之书,使人拘而多忌。
gài wèi cǐ yě
”盖为此也。
fu wù zhī suǒ piān wèi néng wú bì
夫物之所偏,未能无蔽。
suī yún dà dào qí ài huò tóng
虽云大道,其硋或同。
ruò nǎi shī zhī shī yú shū zhī shī wū
若乃《诗》之失愚,《书》之失诬。
rán zé shù shù zhī shī zhì yú guǐ sú hu
然则数术之失,至于诡俗乎?
rú lìng wēn róu dūn hòu ér bù yú sī shēn yú shī zhě yě
如令温柔敦厚而不愚,斯深于《诗》者也;
shū tōng zhī yuǎn ér bù wū sī shēn yú shū zhě yě
疏通知远而不诬,斯深于《书》者也;
jí shù zhī biàn ér bù guǐ sú sī shēn yú shù shù zhě yě
极数知变而不诡俗,斯深于数术者也。
gù yuē gǒu fēi qí rén dào bù xū xíng
故曰:“苟非其人,道不虚行。
yì zhě duō mí qí tǒng qǔ qiǎn pō piān shén yǒu suī liú dàng guò dàn yì shī yě
”意者多迷其统,取遣颇偏,甚有虽流宕过诞亦失也。
zhōng shì zhāng héng wèi yīn yáng zhī zōng láng yǐ jiù zhēng zuì mì yú yì bān bān míng jiā yān
中世张衡为阴阳之宗,郎𫖮咎征最密,余亦班班名家焉。
qí tú yì yǒu yǎ cái wěi dé wèi bì tǐ jí yì néng
其徒亦有雅才伟德,未必体极艺能。
jīn gài jiū qí tuī biàn yóu zhǎng kě yǐ hóng bǔ shí shì yīn hé biǎo zhī yún
今盖纠其推变尤长,可以弘补时事,因合表之云。
rèn wén gōng ba jùn láng zhōng rén yě
任文公,巴郡阆中人也。
fù wén sūn míng xiǎo tiān guān fēng jiǎo mì yào
父文孙,明晓天官风角秘要。
wén gōng shǎo xiū fù shù zhōu pì cóng shì
文公少修父术,州辟从事。
āi dì shí yǒu yán yuè guī tài shǒu yù fǎn cì shǐ dà jù qiǎn wén gōng děng wǔ cóng shì jiǎn xíng jùn jiè qián cì xū shí
哀帝时,有言越巂太守欲反,刺史大惧,遣文公等五从事检行郡界,潜伺虚实。
gòng zhǐ chuán shè shí bào fēng zú zhì wén gōng jù qù bái zhū cóng shì cù qù dāng yǒu nì biàn lái hài rén zhě yīn qǐ jià sù qū
共止传舍,时,暴风卒至,文公遽趣白诸从事促去,当有逆变来害人者,因起驾速驱。
zhū cóng shì wèi néng zì fā jùn guǒ shǐ bīng shā zhī wén gōng dú de miǎn
诸从事未能自发,郡果使兵杀之,文公独得免。
hòu wèi zhì zhōng cóng shì
后为治中从事。
shí tiān dà hàn bái cì shǐ yuē wǔ yuè yī rì dāng yǒu dà shuǐ
时,天大旱,白刺史曰:“五月一日,当有大水。
qí biàn yǐ zhì bù kě fáng jiù yi lìng lì rén yù wèi qí bèi
其变已至,不可防救,宜令吏人豫为其备。
cì shǐ bù tīng wén gōng dú chǔ dà chuán
”刺史不听,文公独储大船。
bǎi xìng huò wén pō yǒu wéi fáng zhě
百姓或闻,颇有为防者。
dào qí rì hàn liè wén gōng jí mìng cù zǎi shǐ bái cì shǐ cì shǐ xiào zhī
到其日旱烈,文公急命促载,使白刺史,刺史笑之。
rì jiāng zhōng tiān běi yún qǐ xū yú dà yǔ zhì bū shí jiān shuǐ yǒng qǐ shí yú zhàng tū huài lú shè suǒ hài shù qiān rén
日将中,天北云起,须臾大雨,至晡时,湔水涌起十余丈,突坏庐舍,所害数千人。
wén gōng suì yǐ zhàn shù chí míng
文公遂以占术驰名。
pì sī kōng yuàn
辟司空掾。
píng dì jí wèi chēng jí guī jiā
平帝即位,称疾归家。
wáng mǎng cuàn hòu wén gōng tuī shù zhī dāng dà luàn nǎi kè jiā rén fù wù bǎi jīn huán shě qū zǒu rì shù shí shí rén mò zhī qí gù
王莽篡后,文公推数,知当大乱,乃课家人负物百斤,环舍趋走,日数十,时人莫知其故。
hòu bīng kòu bìng qǐ qí táo wáng zhě shǎo néng zì tuō wéi wén gōng dà xiǎo fù liáng jié bù xī de wán miǎn
后兵寇并起,其逃亡者少能自脱,惟文公大小负粮捷步,悉得完免。
suì bēn zǐ gōng shān shí yú nián bù bèi bīng gé
遂奔子公山,十余年不被兵革。
gōng sūn shù shí shǔ wǔ dān shí zhé
公孙述时,蜀武担石折。
wén gōng yuē ǎi
文公曰:“噫!
xī zhōu zhì shì sǐ wǒ nǎi dāng zhī
西州智士死,我乃当之。
zì shì cháng huì jù zǐ sūn shè jiǔ shí
”自是常会聚子孙,设酒食。
hòu sān yuè guǒ zú
后三月果卒。
gù yì bù wèi zhī yǔ yuē rèn wén gōng zhì wú shuāng
故益部为之语曰:“任文公,智无双。
guō xiàn zì zi héng rǔ nán sòng rén yě
郭宪字子横,汝南宋人也。
shǎo shī shì dōng hǎi wáng zhòng zǐ
少师事东海王仲子。
shí wáng mǎng wèi dà sī mǎ zhào zhòng zǐ
时,王莽为大司马,召仲子。
zhòng zǐ yù wǎng
仲子欲往。
xiàn jiàn yuē lǐ yǒu lái xué wú yǒu wǎng jiào zhī yì
宪谏曰:“礼有来学,无有往教之义。
jīn jūn jiàn dào wèi guì qiè suǒ bù qǔ
今君贱道畏贵,窃所不取。
zhòng zǐ yuē wáng gōng zhì zhòng bù gǎn wéi zhī
”仲子曰:“王公至重,不敢违之。
xiàn yuē jīn zhèng lín jiǎng yè qiě dāng qì shì
”宪曰:“今正临讲业,且当讫事。
zhòng zǐ cóng zhī rì yàn nǎi wǎng
”仲子从之,日晏乃往。
mǎng wèn jūn lái hé chí
莽问:“君来何迟?
zhòng zǐ jù yǐ xiàn yán duì mǎng yīn qí zhī
”仲子具以宪言对,莽阴奇之。
jí hòu cuàn wèi bài xiàn láng zhōng cì yǐ yī fú
及后篡位,拜宪郎中,赐以衣服。
xiàn shòu yī fén zhī táo yú dōng hǎi zhī bīn
宪受衣焚之,逃于东海之滨。
mǎng shēn fèn huì tǎo zhú bù zhī suǒ zài
莽深忿恚,讨逐不知所在。
guāng wǔ jí wèi qiú tiān xià yǒu dào zhī rén nǎi zhēng xiàn bài bó shì
光武即位,求天下有道之人,乃征宪拜博士。
zài qiān jiàn wǔ qī nián dài zhāng kān wèi guāng lù xūn
再迁,建武七年,代张堪为光禄勋。
cóng jià nán jiāo
从驾南郊。
xiàn zài wèi hū huí xiàng dōng běi hán jiǔ sān sùn
宪在位,忽回向东北,含酒三潠。
zhí fǎ zòu wèi bù jìng
执法奏为不敬。
zhào wèn qí gù
诏问其故。
xiàn duì yuē qí guó shī huǒ gù yǐ cǐ yàn zhī
宪对曰:“齐国失火,故以此厌之。
hòu qí guǒ shàng huǒ zāi yǔ jiāo tóng rì
”后齐果上火灾,与郊同日。
bā nián chē jià xī zhēng wěi áo
八年,车驾西征隗嚣。
xiàn jiàn yuē tiān xià chū dìng chē jià wèi kě yǐ dòng
宪谏曰:“天下初定,车驾未可以动。
xiàn nǎi dāng chē bá pèi dāo yǐ duàn chē yǐn
”宪乃当车拔佩刀以断车靷。
dì bù cóng suì shàng lǒng
帝不从,遂上陇。
qí hòu yǐng chuān bīng qǐ nǎi huí jià ér hái
其后颍川兵起,乃回驾而还。
dì tàn yuē hèn bù yòng zi héng zhī yán
帝叹曰:“恨不用子横之言。
shí xiōng nú shù fàn sāi dì huàn zhī nǎi zhào bǎi liáo tíng yì
时,匈奴数犯塞,帝患之,乃召百僚廷议。
xiàn yǐ wéi tiān xià pí bì bù yí dòng zhòng
宪以为天下疲敝,不宜动众。
jiàn zhēng bù hé nǎi fú dì chēng xuàn mào bù fù yán
谏争不合,乃伏地称眩瞀,不复言。
dì lìng liǎng láng fú xià diàn xiàn yì bù bài
帝令两郎扶下殿,宪亦不拜。
dì yuē cháng wén guān dōng gōng gōng guō zi héng jìng bù xū yě
帝曰:“常闻‘关东觥觥郭子横’,竟不虚也。
xiàn suì yǐ bìng cí tuì zú yú jiā
”宪遂以病辞退,卒于家。
xǔ yáng zì wěi jūn rǔ nán píng yú rén yě
许杨字伟君,汝南平舆人也。
shǎo hǎo shù shù
少好术数。
wáng mǎng fǔ zhèng zhào wèi láng shāo qiān jiǔ quán dū wèi
王莽辅政,召为郎,稍迁酒泉都尉。
jí mǎng cuàn wèi yáng nǎi biàn xìng míng wèi wū yī táo nì tā jiè
及莽篡位,杨乃变姓名为巫医,逃匿它界。
mǎng bài fāng huán xiāng lǐ
莽败,方还乡里。
rǔ nán jiù yǒu hóng bēi chéng dì shí chéng xiàng dí fāng jìn zòu huǐ bài zhī
汝南旧有鸿C23B陂,成帝时,丞相翟方进奏毁败之。
jiàn wǔ zhōng tài shǒu shān chen yù xiū fù qí gōng
建武中,太守邓晨欲修复其功。
wén yáng xiǎo shuǐ mài zhào yǔ yì zhī
闻杨晓水脉,召与议之。
yáng yuē xī chéng dì yòng fāng jìn zhī yán xún ér zì mèng shàng tiān tiān dì nù yuē hé gù bài wǒ zhuó lóng yuān
杨曰:“昔成帝用方进之言,寻而自梦上天,天帝怒曰:‘何故败我濯龙渊?
shì hòu mín shī qí lì duō zhì jī kùn
’是后民失其利,多致饥困。
shí yǒu yáo gē yuē bài wǒ bēi zhě dí zi wēi yí wǒ dà dòu hēng wǒ yù kuí
时有谣歌曰:‘败我陂者翟子威,饴我大豆,亨我芋魁。
fǎn hu fù bēi dāng fù
反乎覆,陂当复。
xī dà yǔ jué jiāng shū hé yǐ lì tiān xià
’昔大禹决江疏河,以利天下。
míng fǔ jīn xīng lì fèi yè fù guó ān mín tóng yáo zhī yán jiāng yǒu zhēng yú cǐ
明府今兴立废业,富国安民,童谣之言,将有征于此。
chéng yuàn yǐ sǐ xiào lì
诚愿以死效力。
chen dà yuè yīn shǔ yáng wèi dōu shuǐ yuàn shǐ diǎn qí shì
”晨大悦,因署杨为都水掾,使典其事。
yáng yīn gāo xià xíng shì qǐ táng sì bǎi yú lǐ shù nián nǎi lì
杨因高下形势,起塘四百余里,数年乃立。
bǎi xìng de qí biàn lěi suì dà rěn
百姓得其便,累岁大稔。
chū háo yòu dà xìng yīn yuán bēi yì jìng yù gū jiào zài suǒ yáng yī wú tīng suì gòng zèn yáng shòu qǔ qiú lù
初,豪右大姓因缘陂役,竞欲辜较在所,杨一无听,遂共谮杨受取赇赂。
chen suì shōu yáng xià yù ér xiè zhé zì jiě
晨遂收杨下狱,而械辄自解。
yù lì kǒng jù bái chen
狱吏恐,遽白晨。
chen jīng yuē guǒ làn yǐ
晨惊曰:“果滥矣。
tài shǒu wén zhōng xìn kě yǐ gǎn líng jīn qí xiào hu
太守闻忠信可以感灵,今其效乎!
jí yè chū yáng qiǎn guī
”即夜出杨,遣归。
shí tiān dà yīn huì dào zhōng ruò yǒu huǒ guāng zhào zhī shí rén yì yān
时天大阴晦,道中若有火光照之,时人异焉。
hòu yǐ bìng zú
后以病卒。
chen yú dū gōng wèi yáng qǐ miào tú huà xíng xiàng bǎi xìng sī qí gōng jì jiē jì sì zhī
晨于都宫为杨起庙,图画形像,百姓思其功绩,皆祭祀之。
gāo huò zì jìng gōng rǔ nán xīn xī rén yě
高获字敬公,汝南新息人也。
wéi rén ní shǒu fāng miàn
为人尼首方面。
shǎo yóu xué jīng shī yǔ guāng wǔ yǒu jiù
少游学京师,与光武有旧。
shī shì sī tú ōu yáng xī
师事司徒欧阳歙。
xī xià yù dāng duàn huò guān tiě guān dài fū zhì yì què qǐng xī
歙下狱当断,获冠铁冠,带𫓧锧,诣阙请歙。
dì suī bù shè ér yǐn jiàn zhī
帝虽不赦,而引见之。
wèi yuē jìng gōng zhèn yù yòng zi wèi lì yi gǎi cháng xìng
谓曰:“敬公,朕欲用子为吏,宜改常性。
huò duì yuē chén shòu xìng yú fù mǔ bù kě gǎi zhī yú bì xià
”获对曰:“臣受性于父母,不可改之于陛下。
chū biàn cí qù
”出便辞去。
sān gōng zhēng pì bù yīng
三公争辟,不应。
hòu tài shǒu bào yù qǐng huò jì zhì mén lìng zhǔ bù jiù yíng zhǔ bù dàn shǐ qí lì yíng zhī huò wén zhī jí qù
后太守鲍昱请获,既至门,令主簿就迎,主簿但使骑吏迎之,获闻之,即去。
yù qiǎn zhuī qǐng huò huò gù yuē fǔ jūn dàn wéi zhǔ bù suǒ qī bù zú yǔ tán
昱遣追请获,获顾曰:“府君但为主簿所欺,不足与谈。
suì bù liú
”遂不留。
shí jùn jìng dà hàn
时郡境大旱。
huò sù shàn tiān wén xiǎo dùn jiǎ néng yì shǐ guǐ shén
获素善天文,晓遁甲,能役使鬼神。
yù zì wǎng wèn hé yǐ zhì yǔ huò yuē jí ba sān bù dū yóu míng fǔ dāng zì běi chū dào sān shí lǐ tíng yǔ kě zhì yě
昱自往问何以致雨,获曰:“急罢三部督邮,明府当自北出,到三十里亭,雨可致也。
yù cóng zhī guǒ de dà yǔ
”昱从之,果得大雨。
měi xíng xiàn zhé shì qí lǘ
每行县,辄轼其闾。
huò suì yuǎn dùn jiāng nán zú yú shí chéng
获遂远遁江南,卒于石城。
shí chéng rén sī zhī gòng wèi lì cí
石城人思之,共为立祠。
wáng qiáo zhě hé dōng rén yě
王乔者,河东人也。
xiǎn zōng shì wèi yè lìng
显宗世,为叶令。
qiáo yǒu shén shù měi yuè shuò wàng cháng zì xiàn yì tái cháo
乔有神术,每月朔望,常自县诣台朝。
dì guài qí lái shù ér bú jiàn chē qí mì lìng tài shǐ sì wàng zhī
帝怪其来数,而不见车骑,密令太史伺望之。
yán qí lín zhì zhé yǒu shuāng fú cóng dōng nán fēi lái
言其临至,辄有双凫从东南飞来。
yú shì hou fú zhì jǔ luō zhāng zhī dàn dé yī zhǐ què yān
于是候凫至,举罗张之,但得一只舄焉。
nǎi zhào shàng fāng yán ěr shì zé sì nián zhōng suǒ cì shàng shū guān shǔ lǚ yě
乃诏上方讠尔视,则四年中所赐尚书官属履也。
měi dāng cháo shí yè mén xià gǔ bù jī zì míng wén yú jīng shī
每当朝时,叶门下鼓不击自鸣,闻于京师。
hòu tiān xià yù guān yú táng qián lì rén tuī pái zhōng bù yáo dòng
后天下玉棺于堂前,吏人推排,终不摇动。
qiáo yuē tiān dì dú zhào wǒ yá
乔曰:“天帝独召我邪?
nǎi mù yù fú shì qǐn qí zhōng gài biàn lì fù
”乃沐浴服饰寝其中,盖便立覆。
sù xī zàng yú chéng dōng tǔ zì chéng fén
宿昔葬于城东,土自成坟。
qí xī xiàn zhōng niú jiē liú hàn chuǎn fá ér rén wú zhī zhě
其夕,县中牛皆流汗喘乏,而人无知者。
bǎi xìng nǎi wèi lì miào hào yè jūn cí
百姓乃为立庙,号叶君祠。
mù shǒu měi bān lù jiē xiān yè bài zhī
牧守每班录,皆先谒拜之。
lì rén qí dǎo wú bù rú yīng
吏人祈祷,无不如应。
ruò yǒu wéi fàn yì lì néng wéi suì
若有违犯,亦立能为祟。
dì nǎi yíng qǔ qí gǔ zhì dōu tíng xià lüè wú fù shēng yān
帝乃迎取其鼓,置都亭下,略无复声焉。
huò yún cǐ jí gǔ xiān rén wáng zǐ qiáo yě
或云此即古仙人王子乔也。
xiè yí wú zì yáo qīng kuài jī shān yīn rén yě
谢夷吾字尧卿,会稽山阴人也。
shǎo wèi jùn lì xué fēng jiǎo zhàn hòu
少为郡吏,学风角占候。
tài shǒu dì wǔ lún zhuó wèi dū yóu
太守第五伦擢为督邮。
shí wū chéng zhǎng yǒu zāng xìn lún shǐ shōu àn qí zuì
时,乌程长有臧衅,伦使收案其罪。
yí wú dào xiàn wú suǒ yàn dàn wàng gé fú kū ér hái
夷吾到县,无所验,但望阁伏哭而还。
yī xiàn jīng guài bù zhī suǒ wéi
一县惊怪,不知所为。
jí hái bái lún yuē qiè yǐ zhàn hòu zhī zhǎng dāng sǐ
及还,白伦曰:“窃以占候,知长当死。
jìn sān shí rì yuǎn bù guò liù shí rì yóu hún jiǎ xī fēi xíng suǒ jiā gù bù shōu zhī
近三十日,远不过六十日,游魂假息,非刑所加,故不收之。
lún tīng qí yán zhì yuè yú guǒ yǒu yì mǎ jī zhǎng yìn shòu shàng yán bào zú
”伦听其言,至月余,果有驿马赍长印绶,上言暴卒。
lún yǐ cǐ yì lǐ xìn zhī
伦以此益礼信之。
jǔ xiào lián wéi shòu zhāng lìng shāo qiān jīng zhōu cì shǐ qiān jù lù tài shǒu
举孝廉,为寿张令,稍迁荆州刺史,迁钜鹿太守。
suǒ zài ài yù rén wù yǒu shàn jī
所在爱育人物,有善绩。
jí lún zuò sī tú lìng bān gù wéi wén jiàn yí wú yuē
及伦作司徒,令班固为文荐夷吾曰:
chén wén yáo dēng jì qì zhèng lóng tài píng
臣闻尧登稷、契,政隆太平;
shùn yòng gāo yáo zhèng zhì yōng xī yīn zhōu suī yǒu gāo zōng chāng fā zhī jūn yóu lài fù shuō lǚ wàng zhī cè gù néng kè chóng qí yè yǔn xié dà zhōng
舜用皋陶,政致雍熙、殷、周虽有高宗、昌、发之君,犹赖傅说、吕望之策,故能克崇其业,允协大中。
qiè jiàn jù lù tài shǒu kuài jī xiè yí wú chū zì dōng zhōu jué tǔ tú ní ér yīng zī tǐng tè qí wěi xiù chū
窃见钜鹿太守会稽谢夷吾,出自东州,厥土涂泥,而英姿挺特,奇伟秀出。
cái jiān sì kē xíng bāo jiǔ dé rén zú jì shí zhī zhōu wàn wù
才兼四科,行包九德,仁足济时,知周万物。
jiā yǐ shǎo yīng rú yǎ tāo hán liù jí tuī kǎo xīng dù zōng xiào tú lù tàn zé shèng mì guān biàn lì zhēng zhàn tiān zhī de yǔ shén hé qì jù qí dào dé yǐ jīng wáng wù
加以少膺儒雅,韬含六籍,推考星度,综校图录,探赜圣秘,观变历征,占天知地,与神合契,据其道德,以经王务。
xī wèi péi lì yǔ chén cóng shì fèn zhōng yì zhī cāo gōng shǐ yú zhī jié dǒng chén yán gāng xù chén nuò ruò dé yǐ miǎn lì shí lài jué xūn
昔为陪隶,与臣从事,奋忠毅之操,躬史鱼之节,董臣严纲,勖臣懦弱,得以免戾,实赖厥勋。
jí qí yìng xuǎn zuò zǎi huì fū bǎi lǐ jiàng fú mí yì liú huà ruò shén yuán mù jīng zhōu wēi xíng bāng guó
及其应选作宰,惠敷百里,降福弥异,流化若神,爰牧荆州,威行邦国。
fèng fǎ zuò zhèng yǒu zhōu zhào zhī fēng
奉法作政,有周、召之风;
jū jiǎn lǚ yuē shào gōng yí zhī cāo
居俭履约,绍公仪之操。
xún gōng jiǎn néng wèi wài tái zhī biǎo
寻功简能,为外台之表;
tīng shēng chá shí wèi jiǔ bó zhī guān
听声察实,为九伯之冠。
qiān shǒu jù lù zhèng hé shí yōng
迁守钜鹿,政合时雍。
dé liàng jì móu yǒu yī lǚ guǎn yàn zhī rèn
德量绩谋,有伊、吕、管、晏之任;
chǎn hóng dào ào tóng shǐ sū jīng fáng zhī lún
阐弘道奥,同史苏、京房之伦。
suī mì wù zài gōng ér shēn chū xīn yǐn bù xùn míng yǐ qiú yù bù chí wù yǐ yào chǒng niàn cún xùn dùn yǎn zhì jī shān
虽密勿在公,而身出心隐,不殉名以求誉,不驰鹜以要宠,念存逊遁,演志箕山。
fāng zhī gǔ xián shí yǒu lún xù
方之古贤,实有伦序;
cǎi zhī yú jīn chāo yān jué sú
采之于今,超焉绝俗。
chéng shè jì zhī yuán guī dà hàn zhī dòng méng
诚社稷之元龟,大汉之栋甍。
yí dāng bá zhuó shǐ dēng dǐng sī
宜当拔擢,使登鼎司。
shàng lìng sān chén shùn guǐ yú lì xiàng xià shǐ wǔ pǐn xián xun yú jiā shí bì zhì xiū zhēng kè chāng zhī qìng fēi tú xún fǎ fèng zhí ér yǐ
上令三辰顺轨于历象,下使五品咸训于嘉时,必致休征克昌之庆,非徒循法奉职而已。
chén yǐ wán nú qì fēi qí chóu shī lù fù chéng xī tì ruò lì
臣以顽驽,器非其畴,尸禄负乘,夕惕若厉。
yuàn qǐ hái gǔ gēng shòu yí wú shàng yǐ guāng qī yào zhī míng xià yǐ yàn shuài tǔ zhī wàng zhù lìng wēi chén sāi jiù miǎn huǐ
愿乞骸骨,更授夷吾,上以光七曜之明,下以厌率土之望,庶令微臣塞咎免悔。
hòu yǐ xíng chūn chéng chái chē cóng liǎng shǐ jì zhōu cì shǐ shàng qí yí xù shī zhōng yǒu sǔn guó diǎn zuǒ zhuǎn xià pī lìng
后以行春乘柴车,从两史,冀州刺史上其仪序失中,有损国典,左转下邳令。
yù kè sǐ rì rú qī guǒ zú
豫克死日,如期果卒。
chì qí zǐ yuē hàn mò dāng luàn bì yǒu fā jué lù hái zhī huò
敕其子曰:“汉末当乱,必有发掘露骸之祸。
shǐ xuán guān xià zàng mù bù qǐ fén
”使悬棺下葬,墓不起坟。
shí bó shì bó hǎi guō fèng yì hǎo tú chèn shàn shuō zāi yì jí xiōng zhàn yīng
时,博士勃海郭凤亦好图谶,善说灾异,吉凶占应。
xiān zì zhī sǐ qī yù lìng dì zi shì guān liǎn jù zhì qí rì ér zhōng
先自知死期,豫令弟子市棺敛具,至其日而终。
yáng yóu zì āi hóu shǔ jùn chéng dū rén yě shǎo xí yì bìng qī zhèng yuán qì fēng yún zhàn hòu
杨由字哀侯,蜀郡成都人也,少习《易》,并七政、元气、风云占候。
wèi jùn wén xué yuàn
为郡文学掾。
shí yǒu dà què yè jí yú kù lóu shàng tài shǒu lián fàn yǐ wèn yóu
时,有大雀夜集于库楼上,太守廉范以问由。
yóu duì yuē cǐ zhàn jùn nèi dāng yǒu xiǎo bīng rán bù wéi hài
由对曰:“此占郡内当有小兵,然不为害。
hòu èr shí yú rì guǎng róu xiàn mán yí fǎn shā shāng zhǎng lì jùn fā kù bīng jī zhī
”后二十余日,广柔县蛮夷反,杀伤长吏,郡发库兵击之。
yòu yǒu fēng chuī xuē bǔ tài shǒu yǐ wèn yóu
又有风吹削哺,太守以问由。
yóu duì yuē fāng dāng yǒu jiàn mù shí zhě qí sè huáng chì
由对曰:“方当有荐木实者,其色黄赤。
qǐng zhī wǔ guān yuàn xiàn jú shù bāo
”顷之,五官掾献橘数包。
yóu cháng cóng rén yǐn chì yù zhě yuē jiǔ ruò sān xíng pián yí yán jià
由尝从人饮,敕御者曰:“酒若三行,便宜严驾。
jì ér qù qù
”既而趣去。
hòu zhǔ rén shè yǒu dòu xiāng shā zhě rén qǐng wèn hé yǐ zhī zhī
后主人舍有斗相杀者,人请问何以知之。
yóu yuē xiàng shè zhōng mù shàng yǒu jiū dòu cǐ bīng zéi zhī xiàng yě
由曰:“向社中木上有鸠斗,此兵贼之象也。
qí yán duō yàn
”其言多验。
zhù shū shí yú piān míng yuē qí píng
著书十余篇,名曰《其平》。
zhōng yú jiā
终于家。
li nán zì xiào shān dān yáng jù róng rén yě
李南字孝山,丹阳句容人也。
shǎo dǔ xué míng yú fēng jiǎo
少笃学,明于风角。
hé dì yǒng yuán zhōng tài shǒu mǎ léng zuò dào zéi shì bèi zhēng dāng yì tíng wèi lì mín bù níng nán tè tōng yè hè
和帝永元中,太守马棱坐盗贼事被征,当诣廷尉,吏民不宁,南特通谒贺。
léng yì yǒu hèn wèi yuē tài shǒu bù dé jīn dāng jí zuì ér jūn fǎn xiāng hè yá
棱意有恨,谓曰:“太守不德,今当即罪,而君反相贺邪?
nán yuē dàn yǒu shàn fēng míng rì zhōng shí yīng yǒu jí wèn gù lái chēng qìng
”南曰:“旦有善风,明日中时,应有吉问,故来称庆。
dàn rì léng yán wàng jǐng yàn yǐ wéi wú zhēng
”旦日,棱延望景晏,以为无征;
zhì bū nǎi yǒu yì shǐ jī zhào shū yuán tíng léng shì
至晡,乃有驿使赍诏书原停棱事。
nán wèn qí chí liú zhī zhuàng
南问其迟留之状。
shǐ zhě yuē xiàng dù wǎn líng pǔ lǐ fāng gāng mǎ zú shì yǐ bù dé sù
使者曰:“向度宛陵浦里<方亢>,马DC77足,是以不得速。
léng nǎi fú yān
”棱乃服焉。
hòu jǔ yǒu dào pì gōng fǔ bìng bù xíng zhōng yú jiā
后举有道,辟公府,病不行,终于家。
nán nǚ yì xiǎo jiā shù wèi yóu quán xiàn rén qī
南女亦晓家术,为由拳县人妻。
chen yì cuàn shì zú yǒu bào fēng fù biàn shàng táng cóng gū qiú guī cí qí èr qīn
晨诣爨室,卒有暴风,妇便上堂从姑求归,辞其二亲。
gū bù xǔ nǎi guì ér qì yuē jiā shì chuán shù jí fēng zú qǐ xiān chuī zào tū jí jǐng cǐ huò wèi fù nǚ zhǔ cuàn zhě qiè jiāng wáng zhī yīng
姑不许,乃跪而泣曰:“家世传术,疾风卒起,先吹灶突及井,此祸为妇女主爨者,妾将亡之应。
yīn zhe qí wáng rì
”因著其亡日。
nǎi tīng huán jiā rú qī bìng zú
乃听还家,如期病卒。
li hé zì mèng jié hàn zhōng nán zhèng rén yě
李郃字孟节,汉中南郑人也。
fù jié yǐ rú xué chēng guān zhì bó shì
父颉,以儒学称,官至博士。
hé xí fù yè yóu tài xué tōng wǔ jīng
郃袭父业,游太学,通《五经》。
shàn hé luò fēng xīng wài zhì pǔ rén mò zhī shi
善《河》、《洛》风星,外质朴,人莫之识。
xiàn zhào shǔ mù mén hòu lì
县召署幕门候吏。
hé dì jí wèi fēn qiǎn shǐ zhě jiē wēi fú dān xíng gè zhì zhōu xiàn guān cǎi fēng yáo
和帝即位,分遣使者,皆微服单行,各至州县,观采风谣。
shǐ zhě èr rén dāng dào yì bù tóu hé hòu shè
使者二人当到益部,投郃候舍。
shí xià xī lù zuò hé yīn yǎng guān wèn yuē èr jūn fā jīng shī shí níng zhī cháo tíng qiǎn èr shǐ yá
时,夏夕露坐,郃因仰观,问曰:“二君发京师时,宁知朝廷遣二使邪?
èr rén mò rán jīng xiāng shì yuē bù wén yě
”二人默然,惊相视曰:“不闻也。
wèn hé yǐ zhī zhī
”问何以知之。
hé zhǐ xīng shì yún yǒu èr shǐ xīng xiàng yì zhōu fēn yě gù zhī zhī ěr
郃指星示云:“有二使星向益州分野,故知之耳。
hòu sān nián qí shǐ zhě yī rén bài hàn zhōng tài shǒu hé yóu wèi lì
后三年,其使者一人拜汉中太守,郃犹为吏。
tài shǒu qí qí yǐn dé zhào shǔ hù cáo shǐ
太守奇其隐德,召署户曹史。
shí dà jiàng jūn dòu xiàn nà qī tiān xià jùn guó jiē yǒu lǐ qìng jùn yì qiǎn shǐ
时,大将军窦宪纳妻,天下郡国皆有礼庆,郡亦遣使。
hé jìn jiàn yuē dòu jiāng jūn jiāo fáng zhī qīn bù xiū lǐ dé ér zhuān quán jiāo zì wēi wáng zhī huò kě qiáo zú ér dài
郃进谏曰:“窦将军椒房之亲,不修礼德,而专权骄恣,危亡之祸可翘足而待。
yuàn míng fǔ yī xīn wáng shì wù yǔ jiāo tōng
愿明府一心王室,勿与交通。
tài shǒu gù qiǎn zhī hé bù néng zhǐ
”太守固遣之,郃不能止。
qǐng qiú zì xíng xǔ zhī
请求自行,许之。
hé suì suǒ zài liú chí yǐ guān qí biàn
郃遂所在留迟,以观其变。
xíng zhì fú fēng ér xiàn jiù guó zì shā zhī dǎng xī fú qí zhū
行至扶风,而宪就国自杀,支党悉伏其诛。
fán jiāo tōng xiàn zhě jiē wèi miǎn guān wéi hàn zhōng tài shǒu bù yù yān
凡交通宪者,皆为免官,唯汉中太守不豫焉。
hé suì zhòng jǔ xiào lián wǔ qiān shàng shū lìng yòu bài tài cháng
郃岁中举孝廉,五迁尚书令,又拜太常。
yuán chū sì nián dài yuán chang wèi sī kōng shù chén dé shī yǒu zhōng chén jié
元初四年,代袁敞为司空,数陈得失,有忠臣节。
zài wèi sì nián zuò qǐng tuō shì miǎn
在位四年,坐请托事免。
ān dì bēng běi xiāng hóu lì fù wèi sī tú
安帝崩,北乡侯立,复为司徒。
jí běi xiāng hóu bìng hé yīn yǔ shào fǔ hé nán táo fàn bù bīng xiào wèi zhào zhí móu lì shùn dì huì sūn chéng děng shì xiān chéng gù hé gōng bù xiǎn
及北乡侯病,郃阴与少府河南陶范、步兵校尉赵直谋立顺帝,会孙程等事先成,故郃功不显。
míng nián zuò lì mín jí bìng réng yǒu zāi yì cì cè miǎn
明年,坐吏民疾病,仍有灾异,赐策免。
jiāng zuò dà jiàng dí pú shàng hé qián tú dà jì yǐ ān shè jì yú shì lù yīn móu zhī gōng fēng hé shè dōu hóu cí ràng bù shòu
将作大匠翟酺上郃“潜图大计,以安社稷”,于是录阴谋之功,封郃涉都侯,辞让不受。
nián bā shí yú zú yú jiā
年八十余,卒于家。
mén rén shàng dǎng féng zhòu dú zhì fú xīn sàng sān nián shí rén yì zhī
门人上党冯胄独制服,心丧三年,时人异之。
zhòu zì shì wēi fèng shì zhī hòu yě
胄字世威,奉世之后也。
cháng mù zhōu bó kuàng mǐn zhòng shū zhī wéi rén yǐn chǔ shān zé bù yīng zhēng bì
常慕周伯况、闵仲叔之为人,隐处山泽,不应征辟。
hé zi gù yǐ jiàn qián chuán
郃子固,已见前传。
dì zǐ lì zì jì zǐ
弟子历,字季子。
qīng bái yǒu jié bó xué shàn jiāo yǔ zhèng xuán chén jì děng xiāng jié
清白有节,博学善交,与郑玄、陈纪等相结。
wèi xīn chéng zhǎng zhèng guì wú wèi
为新城长,政贵无为。
yì hǎo fāng shù
亦好方术。
shí tiān xià hàn xiàn jiè tè yǔ
时,天下旱,县界特雨。
guān zhì fèng chē dū wèi
官至奉车都尉。
duàn yì zì yuán zhāng guǎng hàn xīn dū rén yě
段翳字元章,广汉新都人也。
xí yì jīng míng fēng jiǎo
习《易经》,明风角。
shí yǒu jiù qí xué zhě suī wèi zhì bì yù zhī qí xìng míng
时有就其学者,虽未至,必豫知其姓名。
cháng gào shǒu jīn lì yuē mǒu rì dāng yǒu zhū shēng èr rén hé dān wèn yì shě chù zhě xìng wèi gào zhī
尝告守津吏曰:“某日当有诸生二人,荷担问翳舍处者,幸为告之。
hòu jìng rú qí yán
”后竟如其言。
yòu yǒu yī shēng lái xué jī nián zì wèi lüè jiū yào shù cí guī xiāng lǐ
又有一生来学,积年,自谓略究要术,辞归乡里。
yì wèi hé gāo yào bìng yǐ jiǎn shū fēng yú tǒng zhōng gào shēng yuē yǒu jí fā shì zhī
翳为合膏药,并以简书封于筒中,告生曰:“有急发视之。
shēng dào jiā méng yǔ lì zhēng dù jīn lì huò pò cóng zhě tóu
”生到葭萌,与吏争度,津吏𣒌破从者头。
shēng kāi tǒng de shū yán dào jiā méng yǔ lì dòu tóu pò zhě yǐ cǐ gāo guǒ zhī
生开筒得书,言到葭萌,与吏斗头破者,以此膏裹之。
shēng yòng qí yán chuàng zhě jí yù
生用其言,创者即愈。
shēng tàn fú nǎi hái zú yè
生叹服,乃还卒业。
yì suì yǐn jū cuàn jì zhōng yú jiā
翳遂隐居窜迹,终于家。
liáo fú zì wén qǐ rǔ nán píng yú rén yě
廖扶字文起,汝南平舆人也。
xí hán shī ōu yáng shàng shū jiào shòu cháng shù bǎi rén
习《韩诗》、《欧阳尚书》,教授常数百人。
fù wèi běi dì tài shǒu yǒng chū zhōng zuò qiāng méi jùn xià yù sǐ
父为北地太守,永初中,坐羌没郡下狱死。
fú gǎn fù yǐ fǎ sàng shēn dàn wèi lì
扶感父以法丧身,惮为吏。
jí fú zhōng ér tàn yuē lǎo zi yǒu yán míng yǔ shēn shú qīn
及服终而叹曰:“老子有言:‘名与身孰亲?
wú qǐ wèi míng hu
’吾岂为名乎!
suì jué zhì shì wài
”遂绝志世外。
zhuān jīng jīng diǎn yóu míng tiān wén chèn wěi fēng jiǎo tuī bù zhī shù
专精经典,尤明天文、谶纬,风角、推步之术。
zhōu jùn gōng fǔ bì zhào jiē bù yīng
州郡公府辟召,皆不应。
jiù wèn zāi yì yì wú suǒ duì
就问灾异,亦无所对。
fú nì zhī suì huāng nǎi jù gǔ shù qiān hú xī yòng gěi zōng zú yīn qīn yòu liǎn zàng zāo yì sǐ wáng bù néng zì shōu zhě
扶逆知岁荒,乃聚谷数千斛,悉用给宗族姻亲,又敛葬遭疫死亡不能自收者。
cháng jū xiān rén zhǒng cè wèi zēng rù chéng shì
常居先人冢侧,未曾入城市。
tài shǒu yè huàn xiān wèi zhū shēng cóng fú xué
太守谒焕,先为诸生,从扶学。
hòu lín jùn wèi dào xiān qiǎn lì xiū mén rén zhī lǐ yòu yù zhuó fú zǐ dì gù bù kěn dāng shí rén yīn hào wèi běi guō xiān shēng
后临郡,未到,先遣吏修门人之礼,又欲擢扶子弟,固不肯,当时人因号为北郭先生。
nián bā shí zhōng yú jiā
年八十,终于家。
èr zi mèng jǔ wěi jǔ bìng zhī míng
二子,孟举、伟举,并知名。
zhé xiàng zì bó shì guǎng hàn luò rén yě
折像字伯式,广汉雒人也。
qí xiān zhāng jiāng zhě fēng zhé hóu zēng sūn guó wèi yù lín tài shǒu xǐ guǎng hàn yīn fēng shì yān
其先张江者,封折侯,曾孙国为郁林太守,徙广汉,因封氏焉。
guó shēng xiàng
国生像。
guó yǒu zī cái èr yì jiā tóng bā bǎi rén
国有资财二亿,家僮八百人。
xiàng yòu yǒu rén xīn bù shā kūn chóng bù zhé méng yá
像幼有仁心,不杀昆虫,不折萌牙。
néng tōng jīng shì yì hǎo huáng lǎo yán
能通《京氏易》,好黄、老言。
jí guó zú gǎn duō cáng hòu wáng zhī yì nǎi sàn jīn bó zī chǎn zhōu shī qīn shū
及国卒,感多藏厚亡之义,乃散金帛资产,周施亲疏。
huò jiàn xiàng yuē jūn sān nán liǎng nǚ sūn xī yíng qián dāng zēng yì chǎn yè hé wéi zuò zì dān jié hu
或谏像曰:“君三男两女,孙息盈前,当增益产业,何为坐自殚竭乎?
xiàng yuē xī dǒu zi wén yǒu yán wǒ nǎi táo huò fēi bì fù yě
”像曰:“昔斗子文有言:‘我乃逃祸,非避富也。
wú mén hù zhí cái rì jiǔ yíng mǎn zhī jiù dào jiā suǒ jì
’吾门户殖财日久,盈满之咎,道家所忌。
jīn shì jiāng shuāi zi yòu bù cái
今世将衰,子又不才。
bù rén ér fù wèi zhī bù xìng
不仁而富,谓之不幸。
qiáng xì ér gāo qí bēng bì jí yě
墙隙而高,其崩必疾也。
zhì zhě wén zhī xián fú yān
”智者闻之,咸服焉。
zì zhī wáng rì zhào bīn kè jiǔ zú yǐn shí cí jué hū rán ér zhōng
自知亡日,召宾客九族饮食辞诀,忽然而终。
shí nián bā shí sì
时年八十四。
jiā wú yú zī zhū zǐ shuāi liè rú qí yán yún
家无余资,诸子衰劣如其言云。
fán yīng zì jì qí nán yáng lǔ yáng rén yě
樊英字季齐,南阳鲁阳人也。
shǎo shòu yè sān fǔ xí jīng shì yì jiān míng wǔ jīng
少受业三辅,习《京氏易》,兼明《五经》。
yòu shàn fēng jiǎo xīng suàn hé luò qī wěi tuī bù zāi yì
又善风角、星算,《河》、《洛》七纬,推步灾异。
yǐn yú hú shān zhī yáng shòu yè zhě sì fāng ér zhì
隐于壶山之阳,受业者四方而至。
zhōu jùn qián hòu lǐ qǐng bù yīng
州郡前后礼请,不应;
gōng qīng jǔ xián liáng fāng zhèng yǒu dào jiē bù xíng
公卿举贤良方正、有道,皆不行。
cháng yǒu bào fēng cóng xī fāng qǐ yīng wèi xué zhě yuē chéng dū shì huǒ shén shèng
尝有暴风从西方起,英谓学者曰:“成都市火甚盛。
yīn hán shuǐ xī xiàng shù zhī nǎi lìng jì qí rì shí
”因含水西向漱之,乃令记其日时。
kè hòu yǒu cóng shǔ dōu lái yún shì rì dà huǒ yǒu hēi yún zú cóng dōng qǐ xū yú dà yǔ huǒ suì de miè
客后有从蜀都来,云“是日大火,有黑云卒从东起,须臾大雨,火遂得灭”。
yú shì tiān xià chēng qí shù yì
于是天下称其术艺。
ān dì chū zhēng wèi bó shì
安帝初,征为博士。
zhì jiàn guāng yuán nián fù zhào gōng chē cì cè shū zhēng yīng jí tóng jùn kǒng qiáo li bǐng běi hǎi láng zōng chén liú yáng lún dōng píng wáng fǔ liù rén wéi láng zōng yáng lún dào luò yáng yīng děng sì rén bìng bù zhì
至建光元年,复诏公车赐策书,征英及同郡孔乔、李昺、北海郎宗、陈留杨伦、东平王辅六人,唯郎宗、杨伦到洛阳,英等四人并不至。
yǒng jiàn èr nián shùn dì cè shū bèi lǐ xuán xūn zhēng zhī fù gù cí jí dǔ
永建二年,顺帝策书备礼,玄𫄸征之,复固辞疾笃。
nǎi zhào qiè zé jùn xiàn jià zǎi shàng dào
乃诏切责郡县,驾载上道。
yīng bù dé yǐ dào jīng chēng jí bù kěn qǐ
英不得已,到京,称疾不肯起。
nǎi qiáng yú rù diàn yóu bù yǐ lǐ qū
乃强舆入殿,犹不以礼屈。
dì nù wèi yīng yuē zhèn néng shēng jūn néng shā jūn
帝怒,谓英曰:“朕能生君,能杀君;
néng guì jūn néng jiàn jūn
能贵君,能贱君;
néng fù jūn néng pín jūn
能富君,能贫君。
jūn hé yǐ màn zhèn mìng
君何以慢朕命?
yīng yuē chén shòu mìng yú tiān
”英曰:“臣受命于天。
shēng jǐn qí mìng tiān yě
生尽其命,天也;
sǐ bù dé qí mìng yì tiān yě
死不得其命,亦天也。
bì xià yān néng shēng chén yān néng shā chén
陛下焉能生臣,焉能杀臣!
chén jiàn bào jūn rú jiàn chóu chóu lì qí cháo yóu bù kěn kě de ér guì hu
臣见暴君如见仇雠,立其朝犹不肯,可得而贵乎?
suī zài bù yī zhī liè huán dǔ zhī zhōng yàn rán zì dé bù yì wàn shèng zhī zūn yòu kě de ér jiàn hu
虽在布衣之列,环堵之中,晏然自得,不易万乘之尊,又可得而贱乎?
bì xià yān néng guì chén yān néng jiàn chén
陛下焉能贵臣,焉能贱臣!
chén fēi lǐ zhī lù suī wàn zhōng bù shòu
臣非礼之禄,虽万钟不受;
ruò shēn qí zhì suī dān sì bù yàn yě
若申其志,虽箪食不厌也。
bì xià yān néng fù chén yān néng pín chén
陛下焉能富臣,焉能贫臣!
dì bù néng qū ér jìng qí míng shǐ chū jiù tài yī yǎng jí yuè zhì yáng jiǔ
”帝不能屈,而敬其名,使出就太医养疾,月致羊、酒。
zhì sì nián sān yuè tiān zǐ nǎi wèi yīng shè tán xí lìng gōng chē lìng dǎo shàng shū fèng yǐn cì jǐ zhàng dài yǐ shī fū zhī lǐ yán wèn dé shī
至四年三月,天子乃为英设坛席,令公车令导,尚书奉引,赐几杖,待以师傅之礼,延问得失。
yīng bù gǎn cí bài wǔ guān zhōng láng jiàng
英不敢辞,拜五官中郎将。
shù yuè yīng chēng jí dǔ zhào yǐ wéi guāng lù dài fu cì gào guī
数月,英称疾笃,诏以为光禄大夫,赐告归。
lìng zài suǒ sòng gǔ qiān hú cháng yǐ bā yuè zhì niú yī tóu jiǔ sān hú
令在所送谷千斛,常以八月致牛一头,酒三斛;
rú yǒu bù xìng cí yǐ zhōng láo
如有不幸,祠以中牢。
yīng cí wèi bù shòu yǒu zhào pì zhǐ wù tīng
英辞位不受,有诏譬旨,勿听。
yīng chū bèi zhào mìng qiān yǐ wéi bì bù jiàng zhì jí hòu yìng duì yòu wú qí mó shēn cè tán zhě yǐ wéi shī wàng
英初被诏命,佥以为必不降志,及后应对,又无奇谟深策,谈者以为失望。
chū hé nán zhāng jiè yǔ yīng jù zhēng jì ér wèi yīng yuē tiān xià yǒu èr dào chū yǔ chù yě
初,河南张楷与英俱征,既而谓英曰:“天下有二道,出与处也。
wú qián yǐ zi zhī chū néng fǔ shì jūn yě jì sī rén yě
吾前以子之出,能辅是君也,济斯人也。
ér zi shǐ yǐ bù zǐ zhī shēn nù wàn shèng zhī zhǔ
而子始以不訾之身,怒万乘之主;
jí qí xiǎng shòu jué lù yòu bù wén kuāng jiù zhī shù jìn tuì wú suǒ jù yǐ
及其享受爵禄,又不闻匡救之术,进退无所据矣。
yīng jì shàn shù cháo tíng měi yǒu zāi yì zhào zhé xià wèn biàn fù zhī xiào suǒ yán duō yàn
英既善术,朝廷每有灾异,诏辄下问变复之效,所言多验。
chū yīng zhe yì zhāng jù shì míng fán shì xué yǐ tú wěi jiào shòu
初,英著《易章句》,世名樊氏学,以图纬教授。
yǐng chuān chén shí shǎo cóng yīng xué
颍川陈寔,少从英学。
cháng yǒu jí qī qiǎn bì bài wèn yīng xià chuáng dá bài
尝有疾,妻遣婢拜问,英下床答拜。
shí guài ér wèn zhī
寔怪而问之。
yīng yuē qī qí yě
英曰:“妻,齐也。
gòng fèng jì sì lǐ wú bù dá
共奉祭祀,礼无不答。
qí gōng jǐn ruò shì
”其恭谨若是。
nián qī shí yú zú yú jiā
年七十余,卒于家。
sūn líng líng dì shí yǐ chǎn shì huàn rén wèi sī tú
孙陵,灵帝时以谄事宦人为司徒。
chén jùn xì xún xué chuán yīng yè guān zhì shì zhōng
陈郡郤巡,学传英业,官至侍中。
lùn yuē hàn shì zhī suǒ wèi míng shì zhě qí fēng liú kě zhī yǐ
论曰:汉世之所谓名士者,其风流可知矣。
suī chí zhāng qù shè shí yǒu wèi chún yú kè qíng xiū róng yī yǐ dào yì yǐ jiù qí shēng jià fēi suǒ néng tōng wù fāng hóng shí wù yě
虽弛张趣舍,时有未纯,于刻情修容,依倚道艺,以就其声价,非所能通物方,弘时务也。
jí zhēng fán yīng yáng hòu cháo tíng ruò dài shén míng zhì jìng wú tā yì
及征樊英、杨厚,朝廷若待神明,至,竟无他异。
yīng míng zuì gāo huǐ zuì shén
英名最高,毁最甚。
li gù zhū mù děng yǐ wéi chǔ shì chún dào xū míng wú yì yú yòng gù qí suǒ yǐ rán yě
李固、朱穆等,以为处士纯盗虚名,无益于用,故其所以然也。
rán ér hòu jìn xī zhī yǐ chéng míng shì zhǔ lǐ zhī yǐ de zhòng yuán qí wú yòng yì suǒ yǐ wèi yòng zé qí yǒu yòng huò guī yú wú yòng yǐ
然而后进希之以成名,世主礼之以得众,原其无用亦所以为用,则其有用或归于无用矣。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢?
fu huàn hu wén zhāng shí huò guāi yòng
夫焕乎文章,时或乖用;
běn hu lǐ yuè shì mò huò shū
本乎礼乐,适末或疏。
jí qí táo jìn shēn zǎo xīn xìng shǐ yóu zhī ér bù zhī zhě qǐ fēi dào miǎo yòng biǎo guāi zhī shù jì hu
及其陶搢绅,藻心性,使由之而不知者,岂非道邈用表,乖之数迹乎?
ér huò zhě hū bù jiàn zhī de shē wú yòng zhī gōng zhì nǎi qiào zào yuǎn shù jiàn chì guó huá yǐ wéi lì zhà kě yǐ jiù lún bì wén lǜ zú yǐ zhì níng píng zhì jǐn yú cāi chá dào zú yú fǎ lìng suī jì wàn shì qí jiāng yǔ yí dí tóng yě
而或者忽不践之地,赊无用之功,至乃诮噪远术,贱斥国华,以为力诈可以救沦敝,文律足以致宁平,智尽于猜察,道足于法令,虽济万世,其将与夷狄同也。
mèng kē yǒu yán yuē yǐ xià biàn yí bù wén biàn yí yú xià
孟轲有言曰:“以夏变夷,不闻变夷于夏。
kuàng yǒu wèi jì zhě hu
”况有未济者乎!