后汉书 · 范晔 · Chapter 98 of 130

列传·西域传

PinyinModern Translation
Size

jū mí yú tián xi yè zi hé dé ruò tiáo zhī ān xī dà qín dà ròu zhī gāo fù tiān zhú dōng lí lì yì yán yǎn cài shā chē shū lè yān qí pú lèi yí zhī dōng qiě mí chē shī

拘弥于窴西夜子合德若条支安息大秦大月氏高附天竺东离栗弋严奄蔡莎车疏勒焉耆蒲类移支东且弥车师

wǔ dì shí xī yù nèi shǔ yǒu sān shí liù guó

武帝时,西域内属,有三十六国。

hàn wèi zhì shǐ zhě xiào wèi lǐng hù zhī

汉为置使者、校尉领护之。

xuān dì gǎi yuē dū hù

宣帝改曰都护。

yuán dì yòu zhì wù jǐ èr xiào wèi tún tián yú chē shī qián wáng tíng

元帝又置戊己二校尉,屯田于车师前王庭。

āi píng jiān zì xiāng fēn gē wèi wǔ shí wǔ guó

哀、平间,自相分割,为五十五国。

wáng mǎng cuàn wèi biǎn yì hòu wáng yóu shì xī yù yuàn pàn yǔ zhōng guó suì jué bìng fù yì shǔ xiōng nú

王莽篡位,贬易侯王,由是西域怨叛,与中国遂绝,并复役属匈奴。

xiōng nú liǎn shuì zhòng kè zhū guó bù kān mìng jiàn wǔ zhōng jiē qiǎn shǐ qiú nèi shǔ yuàn qǐng dū hù

匈奴敛税重刻,诸国不堪命,建武中,皆遣使求内属,愿请都护。

guāng wǔ yǐ tiān xià chū dìng wèi huáng wài shì jìng bù xǔ zhī

光武以天下初定,未遑外事,竟不许之。

huì xiōng nú shuāi ruò shā chē wáng xián zhū miè zhū guó

会匈奴衰弱,莎车王贤诛灭诸国。

xián sǐ zhī hòu suì gēng xiāng gōng fá

贤死之后,遂更相攻伐。

xiǎo wǎn jīng jué róng lú qiě mò wèi shàn shàn suǒ bìng

小宛、精绝、戎庐、且末为鄯善所并。

qú lè pí shān wèi yú tián suǒ tǒng xī yǒu qí de

渠勒、皮山为于窴所统,悉有其地。

yù lì dān huán gū hú wū tān zǐ lí wèi chē shī suǒ miè

郁立、单桓、孤胡、乌贪訾离为车师所灭。

hòu qí guó bìng fù lì

后其国并复立。

yǒng píng zhōng běi lǔ nǎi xié zhū guó gòng kòu hé xī jùn xiàn chéng mén zhòu bì

永平中,北虏乃胁诸国共寇河西郡县,城门昼闭。

shí liù nián míng dì nǎi mìng jiāng shuài běi zhēng xiōng nú qǔ yī wú lú de zhì yi hé dū wèi yǐ tún tián suì tōng xī yù yú tián zhū guó jiē qiǎn zi rù shì

十六年,明帝乃命将帅北征匈奴,取伊吾卢地,置宜禾都尉以屯田,遂通西域,于窴诸国皆遣子入侍。

xī yù zì jué liù shí wǔ zài nǎi fù tōng yān

西域自绝六十五载,乃复通焉。

míng nián shǐ zhì dōu hù wù jǐ xiào wèi

明年,始置都护、戊己校尉。

jí míng dì bēng yān qí qiū cí gōng méi dū hù chén mù xī fù qí zhòng xiōng nú chē shī wéi wù jǐ xiào wèi

及明帝崩,焉耆、龟兹攻没都护陈睦,悉覆其众,匈奴、车师围戊己校尉。

jiàn chū yuán nián chūn jiǔ quán tài shǒu duàn péng dà pò chē shī yú jiāo hé chéng

建初元年春,酒泉太守段彭大破车师于交河城。

zhāng dì bù yù pí bì zhōng guó yǐ shì yí dí nǎi yíng hái wù jǐ xiào wèi bù fù qiǎn dū hù

章帝不欲疲敝中国以事夷狄,乃迎还戊己校尉,不复遣都护。

èr nián fù ba tún tián yī wú xiōng nú yīn qiǎn bīng shǒu yī wú de

二年,复罢屯田伊吾,匈奴因遣兵守伊吾地。

shí jūn sī mǎ bān chāo liú yú tián suí jí zhū guó

时军司马班超留于窴,绥集诸国。

hé dì yǒng yuán yuán nián dà jiàng jūn dòu xiàn dà pò xiōng nú

和帝永元元年,大将军窦宪大破匈奴。

èr nián xiàn yīn qiǎn fù xiào wèi yán pán jiāng èr qiān yú qí yǎn jī yī wú pò zhī

二年,宪因遣副校尉阎槃将二千余骑掩击伊吾,破之。

sān nián bān chāo suì dìng xī yù yīn yǐ chāo wèi dū hù jū qiū cí

三年,班超遂定西域,因以超为都护,居龟兹。

fù zhì wù jǐ xiào wèi lǐng bīng wǔ bǎi rén jū chē shī qián bù gāo chāng bì

复置戊己校尉,领兵五百人,居车师前部高昌壁。

yòu zhì wù bù hòu jū chē shī hòu bù hou chéng xiāng qù wǔ bǎi lǐ

又置戊部候,居车师后部候城,相去五百里。

liù nián bān chāo fù jī pò yān qí yú shì wǔ shí yú guó xī nà zhì nèi shǔ

六年,班超复击破焉耆,于是五十余国悉纳质内属。

qí tiáo zhī ān xī zhū guó zhì yú hǎi bīn sì wàn lǐ wài jiē chóng yì gòng xiàn

其条支、安息诸国至于海濒四万里外,皆重译贡献。

jiǔ nián bān chāo qiǎn yuàn gān yīng qióng lín xī hǎi ér hái

九年,班超遣掾甘英穷临西海而还。

jiē qián shì suǒ bù zhì shān jīng suǒ wèi xiáng mò bù bèi qí fēng tǔ chuán qí zhēn guài yān

皆前世所不至,《山经》所未详,莫不备其风土,传其珍怪焉。

yú shì yuǎn guó méng qí dōu lēi jiē lái guī fú qiǎn shǐ gòng xiàn

于是远国蒙奇、兜勒皆来归服,遣使贡献。

jí xiào hé yàn jià xī yù bèi pàn

及孝和晏驾,西域背畔。

ān dì yǒng chū yuán nián pín gōng wéi dū hù rèn shàng duàn xǐ děng cháo tíng yǐ qí xiǎn yuǎn nán xiāng yìng fù zhào ba dū hù

安帝永初元年,频攻围都护任尚、段禧等,朝廷以其险远,难相应赴,诏罢都护。

zì cǐ suì qì xī yù

自此遂弃西域。

běi xiōng nú jí fù shōu shǔ zhū guó gòng wèi biān kòu shí yú suì

北匈奴即复收属诸国,共为边寇十余岁。

dūn huáng tài shǒu cáo zōng huàn qí bào hài yuán chū liù nián nǎi shàng qiǎn xíng zhǎng shǐ suǒ bān jiāng qiān yú rén zhūn yī wú yǐ zhāo fǔ zhī

敦煌太守曹宗患其暴害,元初六年,乃上遣行长史索班,将千余人屯依吾,以招抚之。

yú shì chē shī qián wáng jí shàn shàn wáng lái jiàng

于是车师前王及鄯善王来降。

shù yuè běi xiōng nú fù lǜ chē shī hòu bù wáng gòng gōng méi bān děng suì jī zǒu qí qián wáng

数月,北匈奴复率车师后部王共攻没班等,遂击走其前王。

shàn shàn bī jí qiú jiù yú cáo zōng

鄯善逼急,求救于曹宗。

zōng yīn cǐ qǐng chū bīng jī xiōng nú bào suǒ bān zhī chǐ fù yù jìn qǔ xī yù

宗因此请出兵击匈奴,报索班之耻,复欲进取西域。

shān tài hòu bù xǔ dàn lìng zhì hù xī yù fù xiào wèi jū dūn huáng fù bù yíng bīng sān bǎi rén jī mí ér yǐ

邓太后不许,但令置护西域副校尉,居敦煌,复部营兵三百人,羁縻而已。

qí hòu běi lǔ lián yǔ chē shī rù kòu hé xī cháo tíng bù néng jìn yì zhě yīn yù bì yù mén yáng guān yǐ jué qí huàn

其后北虏连与车师入寇河西,朝廷不能禁,议者因欲闭玉门、阳关,以绝其患。

yán guāng èr nián dūn huáng tài shǒu zhāng dāng shàng shū chén sān cè yǐ wéi běi lǔ hū yǎn wáng cháng zhǎn zhuǎn pú lèi qín hǎi zhī jiān zhuān zhì xī yù gòng wèi kòu chāo

延光二年,敦煌太守张珰上书陈三策,以为“北虏呼衍王常展转蒲类、秦海之间,专制西域,共为寇抄。

jīn yǐ jiǔ quán shǔ guó lì shì èr qiān yú rén jí kūn lún sāi xiān jī hū yǎn wáng jué qí gēn běn yīn fā shàn shàn bīng wǔ qiān rén xié chē shī hòu bù cǐ shàng jì yě

今以酒泉属国吏士二千余人集昆仑塞,先击呼衍王,绝其根本,因发鄯善兵五千人胁车师后部,此上计也。

ruò bù néng chū bīng kě zhì jūn sī mǎ jiàng shì wǔ bǎi rén sì jùn gōng qí lí niú gǔ shí chū jù liǔ zhōng cǐ zhòng jì yě

若不能出兵,可置军司马,将士五百人,四郡供其梨牛、谷食,出据柳中,此中计也。

rú yòu bù néng zé yi qì jiāo hé chéng shōu shàn shàn děng xī shǐ rù sāi cǐ xià jì yě

如又不能,则宜弃交河城,收鄯善等悉使入塞,此下计也。

cháo tíng xià qí yì

”朝廷下其议。

shàng shū chén zhōng shàng shū yuē

尚书陈忠上疏曰:

chén wén bā mán zhī kòu mò shén běi lǔ

臣闻八蛮之寇,莫甚北虏。

hàn xìng gāo zǔ jiǒng píng chéng zhī wéi tài zōng qū gòng fèng zhī chǐ

汉兴,高祖窘平城之围,太宗屈供奉之耻。

gù xiào wǔ fèn nù shēn wéi jiǔ cháng zhī jì mìng qiǎn hǔ chén fú hé jué mò qióng pò lǔ tíng

故孝武愤怒,深惟久长之计,命遣虎臣,浮河绝漠,穷破虏庭。

dāng sī zhī yì qián shǒu yǔn yú láng wàng zhī běi cái bì mí yú lú shān zhī hè fǔ kù dān jié zhù zhóu kōng xū suàn zhì zhōu chē zī jí liù chù

当斯之役,黔首陨于狼望之北,财币縻于卢山之壑,府库单竭,杼柚空虚,算至舟车,赀及六畜。

fu qǐ bù huái lǜ jiǔ gù yě

夫岂不怀,虑久故也。

suì kāi hé xi sì jùn yǐ gé jué nán qiāng shōu sān shí liù guó duàn xiōng nú yòu bì

遂开河西四郡,以隔绝南羌,收三十六国,断匈奴右臂。

shì yǐ chán yú gū tè shǔ cuàn yuǎn cáng

是以单于孤特,鼠窜远藏。

zhì yú xuān yuán zhī shì suì bèi fán chén guān jiǎo bù bì yǔ xí bù xíng

至于宣、元之世,遂备蕃臣,关徼不闭,羽檄不行。

yóu cǐ chá zhī róng dí kě yǐ wēi fú nán yǐ huà xiá

由此察之,戎狄可以威服,难以化狎。

xī yù nèi fù rì jiǔ qū qū dōng wàng kòu guān zhě shù yǐ cǐ qí bù lè xiōng nú mù hàn zhī xiào yě

西域内附日久,区区东望扣关者数矣,此其不乐匈奴慕汉之效也。

jīn běi lǔ yǐ pò chē shī shì bì nán gōng shàn shàn qì ér bù jiù zé zhū guó cóng yǐ

今北虏已破车师,势必南攻鄯善,弃而不救,则诸国从矣。

ruò rán zé lǔ cái huì yì zēng dǎn shì yì zhí wēi lín nán qiāng yǔ zhī jiāo lián

若然,则虏财贿益增,胆势益殖,威临南羌,与之交连。

rú cǐ hé xī sì jùn wēi yǐ

如此,河西四郡危矣。

hé xī jì wēi bù dé bù jiù zé bǎi bèi zhī yì xìng bù zī zhī fèi fā yǐ

河西既危,不得不救,则百倍之役兴,不訾之费发矣。

yì zhě dàn niàn xī yù jué yuǎn xù zhī fán fèi bú jiàn xiān shì kǔ xīn qín láo zhī yì yě

议者但念西域绝远,恤之烦费,不见先世苦心勤劳之意也。

fāng jīn biān jìng shǒu yù zhī jù bù jīng nèi jùn wǔ wèi zhī bèi bù xiū dūn huáng gū wēi yuǎn lái gào jí

方今边境守御之具不精,内郡武卫之备不修,敦煌孤危,远来告急。

fù bù fǔ zhù

复不辅助。

nèi wú yǐ wèi láo lì mín wài wú yǐ wēi shì bǎi mán

内无以慰劳吏民,外无以威示百蛮。

cù guó jiǎn tǔ jīng yǒu míng jiè

蹙国减土,经有明诫。

chén yǐ wéi dūn huáng yi zhì xiào wèi àn jiù zēng sì jùn tún bīng yǐ xī fǔ zhū guó

臣以为敦煌宜置校尉,案旧增四郡屯兵,以西抚诸国。

zhù zú zhé chōng wàn lǐ zhèn bù xiōng nú

庶足折冲万里,震怖匈奴。

dì nà zhī nǎi yǐ bān yǒng wèi xī yù zhǎng shǐ jiāng chí xíng shì wǔ bǎi rén xi zhūn liǔ zhōng

帝纳之,乃以班勇为西域长史,将驰刑士五百人,西屯柳中。

yǒng suì pò píng chē shī

勇遂破平车师。

zì jiàn wǔ zhì yú yán guāng xī yù sān jué sān tòng

自建武至于延光,西域三绝三通。

shùn dì yǒng jiàn èr nián yǒng fù jī jiàng yān qí

顺帝永建二年,勇复击降焉耆。

yú shì qiū cí shū lè yú xián shā chē děng shí qī guó jiē lái fú cóng ér wū sūn cōng lǐng yǐ xi suì jué

于是龟兹、疏勒、于胘、莎车等十七国皆来服从,而乌孙、葱领已西遂绝。

liù nián dì yǐ yī wú jiù gāo yú zhī dì bàng jìn xī yù xiōng nú zī zhī yǐ wéi chāo bào fù lìng kāi shè tún tián rú yǒng yuán shí shì zhì yī wú sī mǎ yī rén

六年,帝以伊吾旧膏腴之地,傍近西域,匈奴资之,以为抄暴,复令开设屯田,如永元时事,置伊吾司马一人。

zì yáng jiā yǐ hòu cháo wēi shāo sǔn zhū guó jiāo fàng zhuǎn xiāng líng fá

自阳嘉以后,朝威稍损,诸国骄放,转相陵伐。

yuán jiā èr nián zhǎng shǐ wáng jìng wèi yú tián suǒ méi

元嘉二年,长史王敬为于窴所没。

yǒng xīng yuán nián chē shī hòu wáng fù fǎn gōng tún yíng

永兴元年,车师后王复反攻屯营。

suī yǒu jiàng shǒu céng mò chéng gé zì cǐ jìn yǐ shū màn yǐ

虽有降首,曾莫惩革,自此浸以疏慢矣。

bān gù jì zhū guó fēng tǔ rén sú jiē yǐ xiáng bèi qián shū

班固记诸国风土人俗,皆已详备《前书》。

jīn zhuàn jiàn wǔ yǐ hòu qí shì yì yú xiān zhě yǐ wéi xī yù chuán jiē ān dì mò bān yǒng suǒ jì yún

今撰建武以后其事异于先者,以为《西域传》,皆安帝末班勇所记云。

xī yù nèi shǔ zhū guó dōng xī liù qiān yú lǐ nán běi qiān yú lǐ dōng jí yù mén yáng guān xi zhì cōng lǐng

西域内属诸国,东西六千余里,南北千余里,东极玉门、阳关,西至葱领。

qí dōng běi yǔ xiōng nú wū sūn xiāng jiē

其东北与匈奴、乌孙相接。

nán běi yǒu tài shān zhōng yāng yǒu hé

南北有大山,中央有河。

qí nán shān dōng chū jīn chéng yǔ hàn nán shān shǔ yān

其南山东出金城,与汉南山属焉。

qí hé yǒu liǎng yuán yī chū cōng lǐng dōng liú yī chū yú tián nán shān xià běi liú yǔ cōng lǐng hé hé dōng zhù pú chāng hǎi

其河有两源,一出葱领东流,一出于窴南山下北流,与葱领河合,东注蒲昌海。

pú chāng hǎi yī míng yán zé qù yù mén sān bǎi yú lǐ

蒲昌海一名盐泽,去玉门三百余里。

zì dūn huáng xi chū yù mén yáng guān shè shàn shàn běi tōng yī wú qiān yú lǐ zì yī wú běi tōng chē shī qián bù gāo chāng bì qiān èr bǎi lǐ zì gāo chāng bì běi tōng hòu bù jīn mǎn chéng wǔ bǎi lǐ

自敦煌西出玉门、阳关,涉鄯善,北通伊吾千余里,自伊吾北通车师前部高昌壁千二百里,自高昌壁北通后部金满城五百里。

cǐ qí xī yù zhī mén hù yě gù wù jǐ xiào wèi gēng hù zhūn yān

此其西域之门户也,故戊己校尉更互屯焉。

yī wú dì yí wǔ gǔ sāng má pú táo

伊吾地宜五谷、桑麻、蒲萄。

qí běi yòu yǒu liǔ zhōng jiē gāo yú zhī dì

其北又有柳中,皆膏腴之地。

gù hàn cháng yǔ xiōng nú zhēng chē shī yī wú yǐ zhì xī yù yān

故汉常与匈奴争车师、伊吾,以制西域焉。

zì shàn shàn yú cōng lǐng chū xi zhū guó yǒu liǎng dào

自鄯善逾葱领出西诸国,有两道。

bàng nán shān běi bēi hé xī xíng zhì shā chē wèi nán dào

傍南山北,陂河西行至莎车,为南道。

nán dào xi yú cōng lǐng zé chū dà ròu zhī ān xī zhī guó yě

南道西逾葱领,则出大月氏、安息之国也。

zì chē shī qián wáng tíng suí běi shān bēi hé xī xíng zhì shū lè wèi běi dào

自车师前王庭随北山,陂河西行至疏勒,为北道。

běi dào xi yú cōng lǐng chū dà yuān kāng jū yǎn cài yān

北道西逾葱领,出大宛、康居、奄蔡焉。

chū yù mén jīng shàn shàn qiě mò jīng jué sān qiān yú lǐ zhì jū mí

出玉门,经鄯善、且末、精绝三千余里至拘弥。

jū mí guó jū níng mí chéng qù zhǎng shǐ suǒ jū liǔ zhōng sì qiān jiǔ bǎi lǐ qù luò yáng wàn èr qiān bā bǎi lǐ

拘弥国,居宁弥城,去长史所居柳中四千九百里,去洛阳万二千八百里。

lǐng hù èr qiān yī bǎi qī shí sān kǒu qī qiān èr bǎi wǔ shí yī shèng bīng qiān qī bǎi liù shí rén

领户二千一百七十三,口七千二百五十一,胜兵千七百六十人。

shùn dì yǒng jiàn sì nián yú tián wáng fàng qián shā jū mí wáng xìng zì lì qí zi wèi jū mí wáng ér qiǎn shǐ zhě gòng xiàn yú hàn

顺帝永建四年,于窴王放前杀拘弥王兴,自立其子为拘弥王,而遣使者贡献于汉。

dūn huáng tài shǒu chú yóu shàng qiú tǎo zhī dì shè yú tián zuì lìng guī jū mí guó fàng qián bù kěn

敦煌太守除由上求讨之,帝赦于窴罪,令归拘弥国,放前不肯。

yáng jiā yuán nián xú yóu qiǎn shū lè wáng chén pán fā èr wàn rén jī yú tián pò zhī zhǎn shǒu shù bǎi jí fàng bīng dà lüè gēng lì xìng zōng rén chéng guó wèi jū mí wáng ér hái

阳嘉元年,徐由遣疏勒王臣槃发二万人击于窴,破之,斩首数百级,放兵大掠,更立兴宗人成国为拘弥王而还。

zhì líng dì xī píng sì nián yú tián wáng ān guó gōng jū mí dà pò zhī shā qí wáng sǐ zhě shén zhòng

至灵帝熹平四年,于窴王安国攻拘弥,大破之,杀其王,死者甚众。

wù jǐ xiào wèi xī yù zhǎng shǐ gè fā bīng fǔ lì jū mí shì zǐ dìng xīng wèi wáng

戊己校尉、西域长史各发兵辅立拘弥侍子定兴为王。

shí rén zhòng cái yǒu qiān kǒu

时人众裁有千口。

qí guó xi jiē yú tián sān bǎi jiǔ shí lǐ

其国西接于窴三百九十里。

yú tián guó jū xi chéng qù zhǎng shǐ suǒ jū wǔ qiān sān bǎi lǐ qù luò yáng wàn yī qiān qī bǎi lǐ

于窴国,居西城,去长史所居五千三百里,去洛阳万一千七百里。

lǐng hù sān wàn èr qiān kǒu bā wàn sān qiān shèng bīng sān wàn yú rén

领户三万二千,口八万三千,胜兵三万余人。

jiàn wǔ mò shā chē wáng xián qiáng shèng gōng bìng yú tián xǐ qí wáng shù lín wèi lí guī wáng

建武末,莎车王贤强盛,攻并于窴,徙其王俞林为骊归王。

míng dì yǒng píng zhōng yú tián jiāng xiū mò bà fǎn shā chē zì lì wèi yú tián wáng

明帝永平中,于窴将休莫霸反莎车,自立为于窴王。

xiū mò bà sǐ xiōng zi guǎng dé lì hòu suì miè shā chē qí guó zhuǎn shèng

休莫霸死,兄子广德立,后遂灭莎车,其国转盛。

cóng jīng jué xī běi zhì shū lè shí sān guó jiē fú cóng

从精绝西北至疏勒十三国皆服从。

ér shàn shàn wáng yì shǐ qiáng shèng

而鄯善王亦始强盛。

zì shì nán dào mù cōng lǐng yǐ dōng wéi cǐ èr guó wèi dà

自是南道目葱领以东,唯此二国为大。

shùn dì yǒng jiàn liù nián yú tián wáng fàng qián qiǎn shì zǐ yì què gòng xiàn

顺帝永建六年,于窴王放前遣侍子诣阙贡献。

yuán jiā yuán nián zhǎng shǐ zhào píng zài yú tián bìng yōng sǐ píng zi yíng sàng dào jīng jū mí

元嘉元年, 长史赵评在于窴病痈死,评子迎丧,道经拘弥。

jū mí wáng chéng guó yǔ yú tián wáng jiàn sù yǒu xì nǎi yǔ píng zi yún yú tián wáng lìng hú yī chí dú yào zhe chuàng zhōng gù zhì sǐ ěr

拘弥王成国与于窴王建素有隙,乃语评子云:“于窴王令胡医持毒药著创中,故致死耳。

píng zi xìn zhī hái rù sāi yǐ gào dūn huáng tài shǒu mǎ dá

”评子信之,还入塞,以告敦煌太守马达。

míng nián yǐ wáng jìng dài wéi zhǎng shǐ dá lìng jìng yǐn hé qí shì

明年,以王敬代为长史,达令敬隐核其事。

jìng xiān guò jū mí chéng guó fù shuō yún yú tián guó rén yù yǐ wǒ wèi wáng jīn kě yīn cǐ zuì zhū jiàn yú tián bì fú yǐ

敬先过拘弥,成国复说云:“于窴国人欲以我为王,今可因此罪诛建,于窴必服矣。

jìng tān lì gōng míng qiě shòu chéng guó zhī shuō qián dào yú tián shè gòng jù qǐng jiàn ér yīn tú zhī

”敬贪立功名,且受成国之说,前到于窴,设供具请建,而阴图之。

huò yǐ jìng móu gào jiàn jiàn bù xìn yuē wǒ wú zuì wáng cháng shǐ hé wéi yù shā wǒ

或以敬谋告建,建不信,曰:“我无罪,王长史何为欲杀我?

dàn rì jiàn cóng guān shǔ shù shí rén yì jìng

”旦日,建从官属数十人诣敬。

zuò dìng jiàn qǐ xíng jiǔ jìng huà zuǒ yòu zhí zhī lì shì bìng wú shā jiàn yì guān shǔ xī de tū zǒu

坐定,建起行酒,敬叱左右执之,吏士并无杀建意,官属悉得突走。

shí chéng guó zhǔ bù qín mù suí jìng zài huì chí dāo chū yuē dà shì yǐ dìng hé wéi fù yí

时成国主簿秦牧随敬在会,持刀出曰:“大事已定,何为复疑?

jí qián zhǎn jiàn

”即前斩建。

yú tián hóu jiāng shū děng suì huì bīng gōng jìng jìng chí jiàn tóu shàng lóu xuān gào yuē tiān zǐ shǐ wǒ zhū jiàn ěr

于窴侯将输D358等遂会兵攻敬,敬持建头上楼宣告曰:“天子使我诛建耳。

yú tián hóu jiāng suì fén yíng shè shāo shā lì shì shàng lóu zhǎn jìng xuán shǒu yú shì

”于窴侯将遂焚营舍,烧杀吏士,上楼斩敬,悬首于市。

shū yù zì lì wèi wáng guó rén shā zhī ér lì jiàn zǐ ān guó yān

输D358欲自立为王,国人杀之,而立建子安国焉。

mǎ dá wén zhī yù jiāng zhū jùn bīng chū sài jī yú tián huán dì bù tīng zhēng dá hái ér yǐ sòng liàng dài wéi dūn huáng tài shǒu

马达闻之,欲将诸郡兵出塞击于窴,桓帝不听,征达还,而以宋亮代为敦煌太守。

liàng dào kāi mù yú tián lìng zì zhǎn shū

亮到,开募于窴,令自斩输D358。

shí shū sǐ yǐ jīng yuè

时输D358死已经月。

nǎi duàn sǐ rén tóu sòng dūn huáng ér bù yán qí zhuàng

乃断死人头送敦煌,而不言其状。

liàng hòu zhī qí zhà ér jìng bù néng chū bīng yú tián shì cǐ suì jiāo

亮后知其诈,而竟不能出兵,于窴恃此遂骄。

zì yú tián jīng pí shān zhì xi yè zi hé dé ruò yān

自于窴经皮山,至西夜、子合、德若焉。

xī yè guó yī míng piào shā qù luò yáng wàn sì qiān sì bǎi lǐ

西夜国,一名漂沙,去洛阳万四千四百里。

hù èr qiān wǔ bǎi kǒu wàn yú shèng bīng sān qiān rén

户二千五百,口万余,胜兵三千人。

de shēng bái cǎo yǒu dú guó rén jiān yǐ wéi yào fu jiàn zú suǒ zhōng jí sǐ

地生白草,有毒,国人煎以为药,傅箭镞,所中即死。

hàn shū zhōng wù yún xi yè zi hé shì yī guó jīn gè zì yǒu wáng

《汉书》中误云西夜、子合是一国,今各自有王。

zi hé guó jū hū jiān gǔ

子合国,居呼鞬谷。

qù shū lè qiān lǐ

去疏勒千里。

lǐng hù sān bǎi wǔ shí kǒu sì qiān shèng bīng qiān rén

领户三百五十,口四千,胜兵千人。

dé ruò guó lǐng hù bǎi yú kǒu liù bǎi qī shí shèng bīng sān bǎi wǔ shí rén

德若国,领户百余,口六百七十,胜兵三百五十人。

dōng qù zhǎng shǐ jū sān qiān wǔ bǎi sān shí lǐ qù luò yáng wàn èr qiān yī bǎi wǔ shí lǐ yǔ zi hé xiāng jiē

东去长史居三千五百三十里,去洛阳万二千一百五十里,与子合相接。

qí sú jiē tóng

其俗皆同。

zì pí shān xī nán jīng wū chá shè xuán dù lì jì bīn liù shí yú rì xíng zhì wū yì shān lí guó dì fāng shù qiān lǐ shí gǎi míng pái chí

自皮山西南经乌秅,涉悬度,历罽宾,六十余日行至乌弋山离国,地方数千里,时改名排持。

fù xī nán mǎ xíng bǎi yú rì zhì tiáo zhī

复西南马行百余日至条支。

tiáo zhī guó chéng zài shān shàng zhōu huí sì shí yú lǐ

条支国城在山上,周回四十余里。

lín xī hǎi hǎi shuǐ qǔ huán qí nán jí dōng běi sān miàn lù jué wéi xī běi yú tōng lù dào

临西海,海水曲环其南及东北,三面路绝,唯西北隅通陆道。

tǔ dì shǔ shī chū shī zi xī niú fēng niú kǒng què dà què

土地暑湿,出师子、犀牛、封牛、孔雀、大雀。

dà què qí luǎn rú wèng

大雀其卵如瓮。

zhuǎn běi ér dōng fù mǎ xíng liù shí yú rì zhì ān xī

转北而东,复马行六十余日至安息。

hòu yì shǔ tiáo zhī wèi zhì dà jiàng lín lǐng zhū xiǎo chéng yān

后役属条支,为置大将,临领诸小城焉。

ān xī guó jū hé dú chéng qù luò yáng èr wàn wǔ qiān lǐ

安息国,居和椟城,去洛阳二万五千里。

běi yǔ kāng jū jiē nán yǔ wū yì shān lí jiē

北与康居接,南与乌弋山离接。

dì fāng shù qiān lǐ xiǎo chéng shù bǎi hù kǒu shèng bīng zuì wéi yīn shèng

地方数千里,小城数百,户口胜兵最为殷盛。

qí dōng jiè mù lù chéng hào wèi xiǎo ān xī qù luò yáng èr wàn lǐ

其东界木鹿城,号为小安息,去洛阳二万里。

zhāng dì zhāng hé yuán nián qiǎn shǐ xiàn shī zǐ fú bá

章帝章和元年,遣使献师子、符拔。

fú bá xíng sì lín ér wú jiǎo

符拔形似麟而无角。

hé dì yǒng yuán jiǔ nián dū hù bān chāo qiǎn gān yīng shǐ dà qín dǐ tiáo zhī

和帝永元九年,都护班超遣甘英使大秦,抵条支。

lín dà hǎi yù dù ér ān xī xi jiè chuán rén wèi yīng yuē hǎi shuǐ guǎng dà wǎng lái zhě féng shàn fēng sān yuè nǎi de dù ruò yù chí fēng yì yǒu èr suì zhě gù rù hǎi rén jiē jī sān suì liáng

临大海欲度,而安息西界船人谓英曰:“海水广大,往来者逢善风三月乃得度,若遇迟风,亦有二岁者,故入海人皆赍三岁粮。

hǎi zhōng shàn shǐ rén sī tǔ liàn mù shù yǒu sǐ wáng zhě

海中善使人思土恋慕,数有死亡者。

yīng wén zhī nǎi zhǐ

”英闻之乃止。

shí sān nián ān xī wáng mǎn qū fù xiàn shī zǐ jí tiáo zhī dà niǎo shí wèi zhī ān xī què

十三年,安息王满屈复献师子及条支大鸟,时谓之安息雀。

zì ān xi xi xíng sān qiān sì bǎi lǐ zhì ā mán guó

自安息西行三千四百里至阿蛮国。

cóng ā mán xi xíng sān qiān liù bǎi lǐ zhì sī bīn guó

从阿蛮西行三千六百里至斯宾国。

cóng sī bīn nán xíng dù hé yòu xī nán zhì yú luō guó jiǔ bǎi liù shí lǐ ān xī xi jiè jí yǐ

从斯宾南行度河,又西南至于罗国九百六十里,安息西界极矣。

zì cǐ nán chéng hǎi nǎi tōng dà qín

自此南乘海,乃通大秦。

qí tǔ duō hǎi xī zhēn qí yì wù yān

其土多海西珍奇异物焉。

dà qín guó yī míng lí jiān yǐ zài hǎi xī yì yún hǎi xī guó

大秦国,一名犁鞬,以在海西,亦云海西国。

dì fāng shù qiān lǐ yǒu sì bǎi yú chéng

地方数千里,有四百余城。

xiǎo guó yì shǔ zhě shù shí

小国役属者数十。

yǐ shí wèi chéng guō

以石为城郭。

liè zhì yóu tíng jiē shèng zhī

列置邮亭,皆垩C831之。

yǒu sōng bǎi zhū mù bǎi cǎo

有松柏诸木百草。

rén sú lì tián zuò duō zhǒng shù cán sāng

人俗力田作,多种树蚕桑。

jiē kūn tóu ér yī wén xiù chéng zī píng bái gài xiǎo chē chū rù jī gǔ jiàn jīng qí fān zhì

皆髡头而衣文绣,乘辎𫐌白盖小车,出入击鼓,建旌旗幡帜。

suǒ jū chéng yì zhōu huán bǎi yú lǐ

所居城邑,周圜百余里。

chéng zhōng yǒu wǔ gōng xiāng qù gè shí lǐ

城中有五宫,相去各十里。

gōng shì jiē yǐ shuǐ jīng wèi zhù shí qì yì rán

宫室皆以水精为柱,食器亦然。

qí wáng rì yóu yī gōng tīng shì wǔ rì ér hòu biàn

其王日游一宫,听事五日而后遍。

cháng shǐ yī rén chí náng suí wáng chē rén yǒu yán shì zhě jí yǐ shū tóu náng zhōng wáng shì gōng fā shěng lǐ qí wǎng zhí

常使一人持囊随王车,人有言事者,即以书投囊中,王室宫发省,理其枉直。

gè yǒu guān cáo wén shū

各有官曹文书。

zhì sān shí liù jiāng jiē huì yì guó shì

置三十六将,皆会议国事。

qí wáng wú yǒu cháng rén

其王无有常人。

jiē jiǎn lì xián zhě

皆简立贤者。

guó zhōng zāi yì jí fēng yǔ bù shí zhé fèi ér gēng lì shòu fàng zhě gān chù bù yuàn

国中灾异及风雨不时,辄废而更立,受放者甘黜不怨。

qí rén mín jiē zhǎng dà píng zhèng yǒu lèi zhōng guó gù wèi zhī dà qín

其人民皆长大平正,有类中国,故谓之大秦。

tǔ duō jīn yín qí bǎo yǒu yè guāng bì míng yuè zhū hài jī xī shān hú hǔ pò liú lí láng gān zhū dān qīng bì

土多金银奇宝,有夜光璧、明月珠、骇鸡犀、珊瑚、虎魄、琉璃、琅玕、朱丹、青碧。

cì jīn lǚ xiù zhī chéng jīn lǚ jì zá sè líng

刺金缕绣,织成金缕罽、杂色绫。

zuò huáng jīn tu huǒ huàn shì

作黄金涂、火浣市。

yòu yǒu xì bù huò yán shuǐ yáng cuì yě cán jiǎn suǒ zuò yě

又有细布,或言水羊毳,野蚕茧所作也。

hé huì zhū xiāng jiān qí zhī yǐ wéi sū hé

合会诸香,煎其汁以为苏合。

fán wài guó zhū zhēn yì jiē chū yān

凡外国诸珍异皆出焉。

yǐ jīn yín wèi qián yín qián shí dāng jīn qián yī

以金银为钱,银钱十当金钱一。

yǔ ān xī tiān zhú jiāo shì yú hǎi zhōng lì yǒu shí bèi

与安息、天竺交市于海中,利有十倍。

qí rén zhì zhí shì wú èr jià

其人质直,市无二价。

gǔ shí cháng jiàn guó yòng fù ráo

谷食常贱,国用富饶。

lín guó shǐ dào qí jiè shǒu zhě chéng yì yì wáng dōu zhì zé gěi yǐ jīn qián

邻国使到其界首者,乘驿诣王都,至则给以金钱。

qí wáng cháng yù tōng shǐ yú hàn ér ān xī yù yǐ hàn zēng cǎi yǔ zhī jiāo shì gù zhē hé bù dé zì dá

其王常欲通使于汉,而安息欲以汉缯彩与之交市,故遮阂不得自达。

zhì huán dì yán xī jiǔ nián dà qín wáng ān dūn qiǎn shǐ zì rì nán jiǎo wài xiàn xiàng yá xī jiǎo dài mào shǐ nǎi yī tòng yān

至桓帝延熹九年,大秦王安敦遣使自日南徼外献象牙、犀角、玳瑁,始乃一通焉。

qí suǒ biǎo gòng bìng wú zhēn yì yí chuán zhě guò yān

其所表贡,并无珍异,疑传者过焉。

huò yún qí guó xi yǒu ruò shuǐ liú shā jìn xī wáng mǔ suǒ jū chù jǐ yú rì suǒ rù yě

或云其国西有弱水、流沙,近西王母所居处,几于日所入也。

hàn shū yún cóng tiáo zhī xi xíng èr bǎi yú rì jìn rì suǒ rù zé yǔ jīn shū yì yǐ

《汉书》云“从条支西行二百余日,近日所入”,则与今书异矣。

qián shì hàn shǐ jiē zì wū yì yǐ huán mò yǒu zhì tiáo zhī zhě yě

前世汉使皆自乌弋以还,莫有至条支者也。

yòu yún cóng ān xī lù dào rào hǎi běi xíng chū hǎi xi zhì dà qín rén shù lián shǔ shí lǐ yī tíng sān shí lǐ yī zhì zhōng wú dào zéi kòu jǐng

又云“从安息陆道绕海北行出海西至大秦,人庶连属,十里一亭,三十里一置,终无盗贼寇警。

ér dào duō měng hǔ shī zǐ zhē hài xíng lǚ bù bǎi yú rén jī bīng qì zhé wèi suǒ shí

而道多猛虎、师子,遮害行旅,不百余人赍兵器,辄为所食”。

yòu yán yǒu fēi qiáo shù bǎi lǐ kě dù hǎi běi zhū guó

又言“有飞桥数百里可度海北诸国”。

suǒ shēng qí yì yù shí zhū wù jué guài duō bù jīng gù bù jì yún

所生奇异玉石诸物,谲怪多不经,故不记云。

dà ròu zhī guó jū lán shì chéng xi jiē ān xī sì shí jiǔ rì xíng dōng qù zhǎng shǐ suǒ jū liù qiān wǔ bǎi sān shí qī lǐ qù luò yáng wàn liù qiān sān bǎi qī shí lǐ

大月氏国,居蓝氏城,西接安息,四十九日行,东去长史所居六千五百三十七里,去洛阳万六千三百七十里。

hù shí wàn kǒu sì shí wàn shèng bīng shí yú wàn rén

户十万,口四十万,胜兵十余万人。

chū ròu zhī wèi xiōng nú suǒ miè suì qiān yú dà xià fēn qí guó wèi xiū mì shuāng mǐ guì shuāng xī dùn dōu mì fán wǔ bù xī hòu

初,月氏为匈奴所灭,遂迁于大夏,分其国为休密、双靡、贵霜、肹顿、都密,凡五部翕侯。

hòu bǎi yú suì guì shuāng xī hòu qiū jiù què gōng miè sì xī hòu zì lì wèi wáng guó hào guì shuāng

后百余岁,贵霜翕侯丘就却攻灭四翕侯,自立为王,国号贵霜。

qīn ān xī

侵安息。

qǔ gāo fù de

取高附地。

yòu miè pú dá jì bīn xī yǒu qí guó

又灭濮达、罽宾,悉有其国。

qiū jiù què nián bā shí yú sǐ zi yán gāo zhēn dài wéi wáng

丘就却年八十余死,子阎膏珍代为王。

fù miè tiān zhú zhì jiāng yī rén jiān lǐng zhī

复灭天竺,置将一人监领之。

ròu zhī zì cǐ zhī hòu zuì wéi fù shèng zhū guó chēng zhī jiē yuē guì shuāng wáng

月氏自此之后,最为富盛,诸国称之,皆曰贵霜王。

hàn běn qí gù hào yán dà ròu zhī yún

汉本其故号,言大月氏云。

gāo fù guó zài dà ròu zhī xī nán yì dà guó yě

高附国,在大月氏西南,亦大国也。

qí sú shì tiān zhú ér ruò yì fú

其俗似天竺,而弱,易服。

shàn gǔ fàn nèi fù yú cái

善贾贩,内富于财。

suǒ shǔ wú cháng tiān zhú jì bīn ān xī sān guó qiáng zé de zhī ruò zé shī zhī ér wèi cháng shǔ ròu zhī

所属无常,天竺、罽宾、安息三国强则得之,弱则失之,而未尝属月氏。

hàn shū yǐ wéi wǔ xī hòu shù fēi qí shí yě

《汉书》以为五翕侯数,非其实也。

hòu shǔ ān xī

后属安息。

jí ròu zhī pò ān xī shǐ de gāo fù

及月氏破安息,始得高附。

tiān zhú guó yī míng yuān dú zài ròu zhī zhī dōng nán shù qiān lǐ

天竺国,一名身毒,在月氏之东南数千里。

sú yǔ ròu zhī tóng ér bēi shī shǔ rè

俗与月氏同,而卑湿暑热。

qí guó lín dà shuǐ

其国临大水。

chéng xiàng ér zhàn

乘象而战。

qí rén ruò yú ròu zhī xiū fú tú dào bù shā fá suì yǐ chéng sú

其人弱于月氏,修浮图道,不杀伐,遂以成俗。

cóng ròu zhī gāo fù guó yǐ xī nán zhì xī hǎi dōng zhì pán qǐ guó jiē yuān dú zhī de

从月氏、高附国以西,南至西海,东至磐起国,皆身毒之地。

yuān dú yǒu bié chéng shù bǎi chéng zhì zhǎng

身毒有别城数百,城置长。

bié guó shù shí guó zhì wáng

别国数十,国置王。

suī gè xiǎo yì ér jù yǐ yuān dú wèi míng qí shí jiē shǔ ròu zhī

虽各小异,而俱以身毒为名,其时皆属月氏。

ròu zhī shā qí wáng ér zhì jiāng lìng tǒng qí rén

月氏杀其王而置将,令统其人。

tǔ chū xiàng xī dài mào jīn yín tóng tiě qiān xī xi yǔ dà qín tōng yǒu dà qín zhēn wù

土出象、犀、玳瑁、金、银、铜、铁、铅、锡,西与大秦通,有大秦珍物。

yòu yǒu xì bù hǎo zhū xiāng shí mì hú jiāo jiāng hēi yán

又有细布、好D543、诸香、石蜜、胡椒、姜、黑盐。

hé dì shí shù qiǎn shǐ gòng xiàn hòu xī yù fǎn pàn nǎi jué

和帝时,数遣使贡献,后西域反畔,乃绝。

zhì huán dì yán xī èr nián sì nián pín cóng rì nán jiǎo wài lái xiàn

至桓帝延熹二年、四年,频从日南徼外来献。

shì chuán míng dì mèng jiàn jīn rén zhǎng dà dǐng yǒu guāng míng yǐ wèn qún chén

世传明帝梦见金人,长大,顶有光明,以问群臣。

huò yuē xī fāng yǒu shén míng yuē fú qí xíng zhǎng zhàng liù chǐ ér huáng jīn sè

或曰:“西方有神,名曰佛,其形长丈六尺而黄金色。

dì yú shì qiǎn shǐ tiān zhú wèn fú dào fǎ suì yú zhōng guó tú huà xíng xiàng yān

”帝于是遣使天竺,问佛道法,遂于中国图画形象焉。

chǔ wáng yīng shǐ xìn qí shù zhōng guó yīn cǐ pō yǒu fèng qí dào zhě

楚王英始信其术,中国因此颇有奉其道者。

hòu huán dì hǎo shén shù sì fú tú lǎo zi bǎi xìng shāo yǒu fèng zhě hòu suì zhuǎn shèng

后桓帝好神,数祀浮图、老子,百姓稍有奉者,后遂转盛。

dōng lí guó jū shā qí chéng zài tiān zhú dōng nán sān qiān yú lǐ dà guó yě

东离国,居沙奇城,在天竺东南三千余里,大国也。

qí tǔ qì wù lèi yǔ tiān dǔ tóng

其土气、物类与天竺同。

liè chéng shù shí jiē chēng wáng

列城数十,皆称王。

dà ròu zhī fá zhī suì chén fú yān

大月氏伐之,遂臣服焉。

nán nǚ jiē zhǎng bā chǐ ér qiè ruò

男女皆长八尺,而怯弱。

chéng xiàng luò tuó wǎng lái lín guó

乘象、骆驼,往来邻国。

yǒu kòu chéng xiàng yǐ zhàn

有寇,乘象以战。

lì gē guó shǔ kāng jū

栗戈国,属康居。

chū míng mǎ niú yáng pú táo zhòng guǒ qí tǔ shuǐ měi gù pú táo jiǔ tè yǒu míng yān

出名马、牛、羊、蒲萄众果,其土水美,故蒲萄酒特有名焉。

yán guó zài yǎn cài běi shǔ kāng jū chū shǔ pí yǐ shū zhī

严国,在奄蔡北,属康居,出鼠皮以输之。

yǎn cài guó gǎi míng ā lán liáo guó jū de chéng shǔ kāng jū

奄蔡国,改名阿兰聊国,居地城,属康居。

tǔ qì wēn hé duō zhēn sōng bái cǎo

土气温和,多桢松、白草。

mín sú yī fú yǔ kāng jū tóng

民俗衣服与康居同。

shā chē guó xī jīng pú lí wú léi zhì dà ròu zhī dōng qù luò yáng wàn jiǔ bǎi wǔ shí lǐ

莎车国,西经蒲犁、无雷至大月氏,东去洛阳万九百五十里。

xiōng nú chán yú yīn wáng mǎng zhī luàn lüè yǒu xī yù wéi shā chē wáng yán zuì qiáng bù kěn fù shǔ

匈奴单于因王莽之乱,略有西域,唯莎车王延最强,不肯附属。

yuán dì shí cháng wèi shì zǐ cháng yú jīng shī mù lè zhōng guó yì fù cān qí diǎn fǎ

元帝时,尝为侍子,长于京师,慕乐中国,亦复参其典法。

cháng chì zhū zǐ dāng shì fèng hàn jiā bù kě fù yě

常敕诸子,当世奉汉家,不可负也。

tiān fèng wǔ nián yán sǐ shì zhōng wǔ wáng zi kāng dài lì

天凤五年,延死,谥忠武王,子康代立。

guāng wǔ chū kāng lǜ bàng guó jù xiōng nú yōng wèi gù dū hù lì shì qī zǐ qiān yú kǒu xí shū hé xī wèn zhōng guó dòng jìng zì chén sī mù hàn jiā

光武初,康率傍国拒匈奴,拥卫故都护吏士妻子千余口,檄书河西,问中国动静,自陈思慕汉家。

jiàn wǔ wǔ nián hé xī dà jiàng jūn dòu róng nǎi chéng zhì lì kāng wèi hàn shā chē jiàn gōng huái dé wáng xī yù dà dū wèi wǔ shí wǔ guó jiē shǔ yān

建武五年,河西大将军窦融乃承制立康为汉莎车建功怀德王、西域大都尉,五十五国皆属焉。

jiǔ nián kāng sǐ shì xuān chéng wáng

九年,康死,谥宣成王。

dì xián dài lì gōng pò jū mí xī yè guó jiē shā qí wáng ér lì qí xiōng kāng liǎng zi wèi jū mí xi yè wáng

弟贤代立,攻破拘弥、西夜国,皆杀其王,而立其兄康两子为拘弥、西夜王。

shí sì nián xián yǔ shàn shàn wáng ān bìng qiǎn shǐ yì què gòng xiàn yú shì xī yù shǐ tōng

十四年,贤与鄯善王安并遣使诣阙贡献,于是西域始通。

cōng lǐng yǐ dōng zhū guó jiē shǔ xián

葱领以东诸国皆属贤。

shí qī nián xián fù qiǎn shǐ fèng xiàn qǐng dū hù

十七年,贤复遣使奉献,请都护。

tiān zǐ yǐ wèn dà sī kōng dòu róng yǐ wéi xián fù zǐ xiōng dì xiāng yuē shì hàn kuǎn chéng yòu zhì yi jiā hào wèi yǐ zhèn ān zhī

天子以问大司空窦融,以为贤父子兄弟相约事汉,款诚又至,宜加号位以镇安之。

dì nǎi yīn qí shǐ cì xián xī yù dū hù yìn shòu jí chē qí huáng jīn jǐn xiù

帝乃因其使,赐贤西域都护印绶,及车旗黄金锦绣。

dūn huáng tài shǒu péi zūn shàng yán yí dí bù kě jiǎ yǐ dà quán yòu lìng zhū guó shī wàng

敦煌太守裴遵上言:“夷狄不可假以大权,又令诸国失望。

zhào shū shōu hái dū hù yìn shòu gèng cì xián yǐ hàn dà jiàng jūn yìn shòu

”诏书收还都护印绶,更赐贤以汉大将军印绶。

qí shǐ bù kěn yì zūn pò duó zhī xián yóu shì shǐ hèn

其使不肯易,遵迫夺之,贤由是始恨。

ér yóu zhà chēng dà dū hù yí shū zhū guó zhū guó xī fú shǔ yān hào xián wèi chán yú

而犹诈称大都护,移书诸国,诸国悉服属焉,号贤为单于。

xián jìn yǐ jiāo hèng zhòng qiú fù shuì shù gōng qiū cí zhū guó zhū guó chóu jù

贤浸以骄横,重求赋税,数攻龟兹诸国,诸国愁惧。

èr shí yī nián dōng chē shī qián wáng shàn shàn yān qí děng shí bā guó jù qiǎn zi rù shì xiàn qí zhēn bǎo

二十一年冬,车师前王、鄯善、焉耆等十八国俱遣子入侍,献其珍宝。

jí de jiàn jiē liú tì qǐ shǒu yuàn de dū hù

及得见,皆流涕稽首,愿得都护。

tiān zǐ yǐ zhōng guó chū dìng běi biān wèi fú jiē hái qí shì zǐ hòu shǎng cì zhī

天子以中国初定,北边未服,皆还其侍子,厚赏赐之。

shì shí xián zì fù bīng qiáng yù bìng jiān xī yù gōng jī yì shén

是时贤自负兵强,欲并兼西域,攻击益甚。

zhū guó wén dū hù bù chū ér shì zǐ jiē hái dà yōu kǒng nǎi yǔ dūn huáng tài shǒu xí yuàn liú shì zǐ yǐ shì shā chē yán shì zǐ jiàn liú dū hù xún chū jì qiě xi qí bīng

诸国闻都护不出,而侍子皆还,大忧恐,乃与敦煌太守檄,愿留侍子以示莎车,言侍子见留,都护寻出,冀且息其兵。

péi zūn yǐ zhuàng wén tiān zǐ xǔ zhī

裴遵以状闻,天子许之。

èr shí èr nián xián zhī dū hù bù zhì suì yí shàn shàn wáng ān shū lìng jué tōng hàn dào

二十二年,贤知都护不至,遂遗鄯善王安书,令绝通汉道。

ān bù nà ér shā qí shǐ

安不纳而杀其使。

xián dà nù fā bīng gōng shàn shàn

贤大怒,发兵攻鄯善。

ān yíng zhàn bīng bài wáng rù shān zhōng

安迎战,兵败,亡入山中。

xián shā lüè qiān yú rén ér qù

贤杀略千余人而去。

qí dōng xián fù gōng shā qiū cí wáng suì jiān qí guó

其冬,贤复攻杀龟兹王,遂兼其国。

shàn shàn yān qí zhū guó shì zǐ jiǔ liú dūn huáng chóu sī jiē wáng guī

鄯善、焉耆诸国侍子久留敦煌,愁思,皆亡归。

shàn shàn wáng shàng shū yuàn fù qiǎn zi rù shì gèng qǐng dū hù

鄯善王上书,愿复遣子入侍,更请都护。

dū hù bù chū chéng pò yú xiōng nú

都护不出,诚迫于匈奴。

tiān zǐ bào yuē jīn shǐ zhě dà bīng wèi néng dé chū rú zhū guó lì bù cóng xīn dōng xī nán běi zì zài yě

天子报曰:“今使者大兵未能得出,如诸国力不从心,东西南北自在也。

yú shì shàn shàn chē shī fù fù xiōng nú ér xián yì héng

”于是鄯善、车师复附匈奴,而贤益横。

guī sāi wáng zì yǐ guó yuǎn suì shā xián shǐ zhě xián jī miè zhī lì qí guó guì rén sì jiān wèi guī sāi wáng

妫塞王自以国远,遂杀贤使者,贤击灭之,立其国贵人驷鞬为妫塞王。

xián yòu zì lì qí zi zé luō wèi qiū cí wáng

贤又自立其子则罗为龟兹王。

xián yǐ zé luō nián shào nǎi fēn qiū cí wèi wū lěi guó xǐ sì jiān wèi wū lěi wáng yòu gèng yǐ guì rén wèi guī sāi wáng

贤以则罗年少,乃分龟兹为乌垒国,徙驷鞬为乌垒王,又更以贵人为妫塞王。

shù suì qiū cí guó rén gòng shā zé luō sì jiān ér qiǎn shǐ xiōng nú gèng qǐng lì wáng

数岁,龟兹国人共杀则罗、驷鞬,而遣使匈奴,更请立王。

xiōng nú lì qiū cí guì rén yuān dú wèi qiū cí wáng qiū cí yóu shì shǔ xiōng nú

匈奴立龟兹贵人身毒为龟兹王,龟兹由是属匈奴。

xián yǐ dà yuān gòng shuì jiǎn shǎo zì jiāng zhū guó bīng shù wàn rén gōng dà yuān dà yuān wáng yán liú yíng jiàng xián yīn jiāng hái guó xǐ jū mí wáng qiáo sāi tí wèi dà yuān wáng

贤以大宛贡税减少,自将诸国兵数万人攻大宛,大宛王延留迎降,贤因将还国,徙拘弥王桥塞提为大宛王。

ér kāng jū shù gōng zhī qiáo sāi tí zài guó suì yú wáng guī xián fù yǐ wéi jū mí wáng ér qiǎn yán liú hái dà yuān shǐ gòng xiàn rú cháng

而康居数攻之,桥塞提在国岁余,亡归,贤复以为拘弥王,而遣延留还大宛,使贡献如常。

xián yòu xǐ yú tián wáng shù lín wèi lí guī wáng lì qí dì wèi shì wèi yú tián wáng

贤又徙于窴王俞林为骊归王,立其弟位侍为于窴王。

suì yú xián yí zhū guó yù pàn zhào wèi shì jí jū mí gū mò zi hé wáng jǐn shā zhī bù fù zhì wáng dàn qiǎn jiàng zhèn shǒu qí guó

岁余,贤疑诸国欲畔,召位侍及拘弥、姑墨、子合王,尽杀之,不复置王,但遣将镇守其国。

wèi shì zǐ róng wáng jiàng hàn

位侍子戎亡降汉。

fēng wèi shǒu jié hóu

封为守节侯。

shā chē jiāng jūn de zài yú tián bào nüè bǎi xìng huàn zhī

莎车将君得在于窴暴虐,百姓患之。

míng dì yǒng píng sān nián qí dà rén dōu mò chū chéng jiàn yě shǐ yù shè zhī

明帝永平三年,其大人都末出城,见野豕,欲射之。

shǐ nǎi yán yuē wú yì wǒ wǒ nǎi wèi rǔ shā jūn de

豕乃言曰:“无射我,我乃为汝杀君得。

dōu mò yīn cǐ jí yǔ xiōng dì gòng shā jūn de

”都末因此即与兄弟共杀君得。

ér dà rén xiū mò bà fù yǔ hàn rén hán róng děng shā dōu mò xiōng dì zì lì wèi yú tián wáng fù yǔ jū mí guó rén gōng shā shā chē jiāng zài pí shān zhě yǐn bīng guī

而大人休莫霸复与汉人韩融等杀都末兄弟,自立为于窴王,复与拘弥国人攻杀莎车将在皮山者,引兵归。

yú shì xián qiǎn qí tài zǐ guó xiāng jiāng zhū guó bīng èr wàn rén jī xiū mò bà bà yíng yǔ zhàn shā chē bīng bài zǒu shā wàn yú rén

于是贤遣其太子、国相,将诸国兵二万人击休莫霸,霸迎与战,莎车兵败走,杀万余人。

xián fù fā zhū guó shù wàn rén zì jiāng jī xiū mò bà bà fù pò zhī zhǎn shā guò bàn xián tuō shēn zǒu guī guó

贤复发诸国数万人,自将击休莫霸,霸复破之,斩杀过半,贤脱身走归国。

xiū mò bà jìn wéi shā chē zhōng liú shǐ sǐ bīng nǎi tuì

休莫霸进围莎车,中流矢死,兵乃退。

yú tián guó xiāng sū yú lēi děng gòng lì xiū mò bà xiōng zi guǎng dé wèi wáng

于窴国相苏榆勒等共立休莫霸兄子广德为王。

xiōng nú yǔ qiū cí zhū guó gòng gōng shā chē bù néng xià

匈奴与龟兹诸国共攻莎车,不能下。

guǎng dé chéng shā chē zhī bì shǐ dì fǔ guó hóu rén jiàng bīng gōng xián

广德承莎车之敝,使弟辅国侯仁将兵攻贤。

xián lián bèi bīng gé nǎi qiǎn shǐ yǔ guǎng dé hé

贤连被兵革,乃遣使与广德和。

xiān shì guǎng dé fù jū zài shā chē shù suì yú shì xián guī qí fù ér yǐ nǚ qī zhī jié wèi kūn dì guǎng dé yǐn bīng qù

先是广德父拘在莎车数岁,于是贤归其父,而以女妻之,结为昆弟,广德引兵去。

míng nián shā chē xiāng qiě yùn děng huàn xián jiāo bào mì móu fǎn chéng jiàng yú tián

明年,莎车相且运等患贤骄暴,密谋反城降于窴。

yú tián wáng guǎng dé nǎi jiāng zhū guó bīng sān wàn rén gōng shā chē

于窴王广德乃将诸国兵三万人攻莎车。

xián chéng shǒu shǐ shǐ wèi guǎng dé yuē wǒ hái rǔ fù yǔ rǔ fù rǔ lái jī wǒ hé wéi

贤城守,使使谓广德曰:“我还汝父,与汝妇,汝来击我,何为?

guǎng dé yuē wáng wǒ fù fù yě jiǔ bù xiāng jiàn yuàn gè cóng liǎng rén huì chéng wài jié méng

”广德曰:“王,我妇父也,久不相见,愿各从两人会城外结盟。

xián yǐ wèn qiě yùn qiě yùn yuē guǎng dé nǚ xù zhì qīn yi chū jiàn zhī

”贤以问且运,且运曰:“广德女婿,至亲,宜出见之。

xián nǎi qīng chū guǎng dé suì zhí xián

”贤乃轻出,广德遂执贤。

ér qiě yùn děng yīn nèi yú tián bīng lǔ xián qī zi ér bìng qí guó

而且运等因内于窴兵,虏贤妻子而并其国。

suǒ xián jiāng guī suì yú shā zhī

锁贤将归,岁余杀之。

xiōng nú wén guǎng dé miè shā chē qiǎn wǔ jiāng fā yān qí wèi lí qiū cí shí wǔ guó bīng sān wàn yú rén wéi yú tián guǎng dé qǐ xiáng yǐ qí tài zǐ wèi zhì yuē suì gěi jì xù

匈奴闻广德灭莎车,遣五将发焉耆、尉黎、龟兹十五国兵三万余人围于窴,广德乞降,以其太子为质,约岁给罽絮。

dōng xiōng nú fù qiǎn bīng jiāng xián zhì zi bù jū zhēng lì wèi shā chē wáng guǎng dé yòu gōng shā zhī gēng lì qí dì qí lí wèi shā chē wáng zhāng dì yuán hé sān nián yě

冬,匈奴复遣兵将贤质子不居征立为莎车王,广德又攻杀之,更立其弟齐黎为莎车王,章帝元和三年也。

shí zhǎng shǐ bān chāo fā zhū guó bīng jī shā chē dà pò zhī yóu shì suì jiàng hàn

时,长史班超发诸国兵击莎车,大破之,由是遂降汉。

shì yǐ jù bān chāo chuán

事已惧《班超传》。

shā chē dōng běi zhì shū lè

莎车东北至疏勒。

shū lè guó qù zhǎng shǐ suǒ jū wǔ qiān lǐ qù luò yáng wàn sān bǎi lǐ

疏勒国,去长史所居五千里,去洛阳万三百里。

lǐng hù èr wàn yī qiān shèng bīng sān wàn yú rén

领户二万一千,胜兵三万余人。

míng dì yǒng píng shí liù nián qiū cí wáng jiàn gōng shā shū lè wáng chéng zì yǐ qiū cí zuǒ hóu dōu tí wèi shū lè wáng

明帝永平十六年,龟兹王建攻杀疏勒王成,自以龟兹左侯兜题为疏勒王。

dōng hàn qiǎn jūn sī mǎ bān chāo jié fù dōu tí ér lì chéng zhī xiōng zi zhōng wèi shū lè wáng

冬,汉遣军司马班超劫缚兜题,而立成之兄子忠为疏勒王。

zhōng hòu fǎn pàn chāo jī zhǎn zhī

忠后反畔,超击斩之。

shì yǐ jù chāo chuán

事已具《超传》。

ān dì yuán chū zhōng shū lè wáng ān guó yǐ jiù chén pán yǒu zuì xǐ yú ròu zhī

安帝元初中,疏勒王安国以舅臣磐有罪,徙于月氏。

ròu zhī wáng qīn ài zhī

月氏王亲爱之。

hòu ān guó sǐ wú zi mǔ chí guó zhèng yǔ guó rén gòng lì chén pán tóng chǎn dì zi yí fù wèi shū lè wáng

后安国死,无子,母持国政,与国人共立臣磐同产弟子遗腹为疏勒王。

chén pán wén zhī qǐng ròu zhī wáng yuē ān guó wú zi zhǒng rén wēi ruò ruò lì mǔ shì wǒ nǎi yí fù shū fù yě wǒ dāng wèi wáng

臣磐闻之,请月氏王曰:“安国无子,种人微弱,若立母氏,我乃遗腹叔父也,我当为王。

ròu zhī nǎi qiǎn bīng sòng hái shū lè

”月氏乃遣兵送还疏勒。

guó rén sù jìng ài chén pán yòu wèi dàn ròu zhī jí gòng duó yí fù yìn shòu yíng chén pán lì wèi wáng gèng yǐ yí fù wèi pán gǎo chéng hóu

国人素敬爱臣磐,又畏惮月氏,即共夺遗腹印绶,迎臣磐立为王,更以遗腹为磐稿城侯。

hòu shā chē lián pàn yú tián shǔ shū lēi shū lè yǐ qiáng gù de yǔ qiū cí yú tián wèi dí guó yān

后莎车连畔于窴,属疏勒,疏勒以强,故得与龟兹、于窴为敌国焉。

shùn dì yǒng jiàn èr nián chén pán qiǎn shǐ fèng xiàn dì bài chén pán wèi hàn dà dū wèi xiōng zi chén xūn wèi shǒu guó sī mǎ

顺帝永建二年,臣磐遣使奉献,帝拜臣磐为汉大都尉,兄子臣勋为守国司马。

wǔ nián chén pán qiǎn shì zǐ yǔ dà yuān shā chē shǐ jù yì què gòng xiàn

五年,臣磐遣侍子与大宛、莎车使俱诣阙贡献。

yáng jiā èr nián chén pán fù xiàn shī zǐ fēng niú

阳嘉二年,臣磐复献师子、封牛。

zhì líng dì jiàn níng yuán nián shū lè wáng hàn dà dū wèi yú liè zhōng wèi qí jì fù hé de suǒ shè shā hé de zì lì wèi wáng

至灵帝建宁元年,疏勒王汉大都尉于猎中为其季父和得所射杀,和得自立为王。

sān nián liáng zhōu cì shǐ mèng tuó qiǎn cóng shì rèn shè jiāng dūn huáng bīng wǔ bǎi rén yǔ wù sī mǎ cáo kuān xī yù zhǎng shǐ zhāng yàn jiāng yān qí qiū cí chē shī qián hòu bù hé sān wàn yú rén tǎo shū lè gōng zhēn zhōng chéng sì shí yú rì bù néng xià yǐn qù

三年,凉州刺史孟佗遣从事任涉将敦煌兵五百人,与戊司马曹宽、西域长史张晏,将焉耆、龟兹、车师前后部,合三万余人,讨疏勒,攻桢中城,四十余日不能下,引去。

qí hòu shū lè wáng lián xiāng shā hài cháo tíng yì bù néng jìn

其后疏勒王连相杀害,朝廷亦不能禁。

dōng běi jīng wèi tóu wēn sù gū mò qiū cí zhì yān qí

东北经尉头、温宿、姑墨、龟兹至焉耆。

yān qí guó wáng jū nán hé chéng běi qù zhǎng shǐ suǒ jū bā bǎi lǐ dōng qù luò yáng bā qiān èr bǎi lǐ

焉耆国王居南河城,北去长史所居八百里,东去洛阳八千二百里。

hù wàn wǔ qiān kǒu wǔ wàn èr qiān shèng bīng èr wàn yú rén

户万五千,口五万二千,胜兵二万余人。

qí guó sì miàn yǒu tài shān yǔ qiū cí xiāng lián dào xiǎn è yì shǒu

其国四面有大山,与龟兹相连,道险厄,易守。

yǒu hǎi shuǐ qū rù sì shān zhī nèi zhōu zā qí chéng sān shí yú lǐ

有海水曲入四山之内,周匝其城三十余里。

yǒng píng mò yān qí yǔ qiū cí gòng gōng méi dū hù chén mù fù xiào wèi guō xún shā lì shì èr qiān yú rén

永平末,焉耆与龟兹共攻没都护陈睦、副校尉郭恂,杀吏士二千余人。

zhì yǒng yuán liù nián dū hù bān chāo fā zhū guó bīng tǎo yān qí wēi xū wèi lí shān guó suì zhǎn yān qí wèi lí èr wáng shǒu chuán sòng jīng shī xiàn mán yí dǐ

至永元六年,都护班超发诸国兵讨焉耆、危须、尉黎、山国,遂斩焉耆、尉黎二王首,传送京师,县蛮夷邸。

chāo nǎi lì yān qí zuǒ hou yuán mèng wèi wáng wèi lí wēi xū shān guó jiē gēng lì qí wáng

超乃立焉耆左候元孟为王,尉黎、危须、山国皆更立其王。

zhì ān dì shí xī yù bèi pàn

至安帝时,西域背畔。

yán guāng zhōng chāo zi yǒng wèi xī yù zhǎng shǐ fù tǎo dìng zhū guó

延光中,超子勇为西域长史,复讨定诸国。

yuán mèng yǔ wèi lí wēi xū bù jiàng

元孟与尉黎、危须不降。

yǒng jiàn èr nián yǒng yǔ dūn huáng tài shǒu zhāng lǎng jī pò zhī yuán mèng nǎi qiǎn zi yì què gòng xiàn

永建二年,勇与敦煌太守张朗击破之,元孟乃遣子诣阙贡献。

pú lèi guó jū tiān shān xi shū yú gǔ dōng nán qù zhǎng shǐ suǒ jū qiān èr bǎi jiǔ shí lǐ qù luò yáng wàn sì bǎi jiǔ shí lǐ

蒲类国,居天山西疏榆谷,东南去长史所居千二百九十里,去洛阳万四百九十里。

hù bā bǎi yú kǒu èr qiān yú shèng bīng qī bǎi yú rén

户八百余,口二千余,胜兵七百余人。

lú zhàng ér jū zhú shuǐ cǎo pō zhī tián zuò

庐帐而居,逐水草,颇知田作。

yǒu niú mǎ luò tuó yáng chù

有牛、马、骆驼、羊畜。

néng zuò gōng shǐ

能作弓矢。

guó chū hǎo mǎ

国出好马。

pú lèi běn dà guó yě qián xī yù shǔ xiōng nú ér qí wáng dé zuì chán yú chán yú nù xǐ pú lèi rén liù qiān yú kǒu nèi zhī xiōng nú yòu bù ā è dì yīn hào yuē ā è guó

蒲类本大国也,前西域属匈奴,而其王得罪单于,单于怒,徙蒲类人六千余口,内之匈奴右部阿恶地,因号曰阿恶国。

nán qù chē shī hòu bù mǎ xíng jiǔ shí yú rì

南去车师后部马行九十余日。

rén kǒu pín léi táo wáng shān gǔ jiān gù liú wèi guó yún

人口贫羸,逃亡山谷间,故留为国云。

yí zhī guó jū pú lèi de

移支国,居蒲类地。

hù qiān yú kǒu sān qiān yú shèng bīng qiān yú rén

户千余,口三千余,胜兵千余人。

qí rén yǒng měng gǎn zhàn yǐ kòu chāo wéi shì

其人勇猛敢战,以寇抄为事。

jiē bèi fā suí chù zhú shuǐ cǎo bù zhī tián zuò

皆被发,随畜逐水草,不知田作。

suǒ chū jiē yǔ pú lèi tóng

所出皆与蒲类同。

dōng qiě mí guó dōng qù zhǎng shǐ suǒ jū bā bǎi lǐ qù luò yáng jiǔ qiān èr bǎi wǔ shí lǐ

东且弥国,东去长史所居八百里,去洛阳九千二百五十里。

hù sān qiān yú kǒu wǔ qiān yú shèng bīng èr qiān yú rén

户三千余,口五千余,胜兵二千余人。

lú zhàng jū zhú shuǐ cǎo pō tián zuò

庐帐居,逐水草,颇田作。

qí suǒ chū yǒu yì yǔ pú lèi tóng

其所出有亦与蒲类同。

suǒ jū wú cháng

所居无常。

chē shī qián wáng jū jiāo hé chéng

车师前王居交河城。

hé shuǐ fēn liú rào chéng gù hào jiāo hé

河水分流绕城,故号交河。

qù zhǎng shǐ suǒ jū liǔ zhōng bā shí lǐ dōng qù luò yáng jiǔ qiān yī bǎi èr shí lǐ

去长史所居柳中八十里,东去洛阳九千一百二十里。

lǐng hù qiān wǔ bǎi yú kǒu sì qiān yú shèng bīng èr qiān rén

领户千五百余,口四千余,胜兵二千人。

hòu wáng jū wu tu gǔ qù zhǎng shǐ suǒ jū wǔ bǎi lǐ qù luò yáng jiǔ qiān liù bǎi èr shí lǐ

后王居务涂谷,去长史所居五百里,去洛阳九千六百二十里。

lǐng hù sì qiān yú kǒu wàn wǔ qiān yú shèng bīng sān qiān yú rén

领户四千余,口万五千余,胜兵三千余人。

qián hòu bù jí dōng qiě mí bēi lù pú lèi yí zhī shì wèi chē shī liù guó běi yǔ xiōng nú jiē qián bù xi tōng yān qí běi dào hòu bù xi tōng wū sūn

前后部及东且弥、卑陆、蒲类、移支,是为车师六国,北与匈奴接,前部西通焉耆北道,后部西通乌孙。

jiàn wǔ èr shí yī nián yǔ shàn shàn yān qí qiǎn zi rù shì guāng wǔ qiǎn hái zhī nǎi fù shǔ xiōng nú

建武二十一年,与鄯善、焉耆遣子入侍,光武遣还之,乃附属匈奴。

míng dì yǒng píng shí liù nián hàn qǔ yī wú lú tōng xī yù chē shī shǐ fù nèi shǔ

明帝永平十六年,汉取伊吾卢,通西域,车师始复内属。

xiōng nú qiǎn bīng jī zhī fù jiàng běi lǔ

匈奴遣兵击之,复降北虏。

hé dì yǒng yuán èr nián dà jiàng jūn dòu xiàn pò běi xiōng nú chē shī zhèn shè qián hòu wáng gè qiǎn zi fèng gòng rù shì bìng cì yìn shòu jīn bó

和帝永元二年,大将军窦宪破北匈奴,车师震慑,前后王各遣子奉贡入侍,并赐印绶金帛。

bā nián wù jǐ xiào wèi suǒ yūn yù fèi hòu bù wáng zhuō dī lì pò lǔ hóu xì zhì

八年,戊己校尉索𫖳欲废后部王涿鞮,立破虏侯细致。

zhuō dī fèn qián wáng wèi bēi dà mài jǐ yīn fǎn jī wèi bēi dà huò qí qī zǐ

涿鞮忿前王尉卑大卖己,因反击尉卑大,获其妻子。

míng nián hàn qiǎn jiàng bīng cháng shǐ wáng lín fā liáng zhōu liù jùn bīng jí qiāng hú èr wàn yú rén yǐ tǎo zhuō dī huò shǒu lǔ qiān yú rén

明年,汉遣将兵长史王林,发凉州六郡兵及羌胡二万余人,以讨涿鞮,获首虏千余人。

zhuō dī rù běi xiōng nú hàn jūn zhuī jī zhǎn zhī lì zhuō dī dì nóng qí wèi wáng

涿鞮入北匈奴,汉军追击,斩之,立涿鞮弟农奇为王。

zhì yǒng níng yuán nián hòu wáng jūn jiù jí mǔ shā má fǎn pàn shā hòu bù sī mǎ jí dūn huáng xíng shì

至永宁元年,后王军就及母沙麻反畔,杀后部司马及敦煌行事。

zhì ān dì yán guāng sì nián zhǎng shǐ bān yǒng jī jūn jiù dà pò zhǎn zhī

至安帝延光四年,长史班勇击军就,大破,斩之。

shùn dì yǒng jiàn yuán nián yǒng lǜ hòu wáng nóng qí zi jiā tè nú jí bā huá děng fā jīng bīng jī běi lǔ hū yǎn wáng pò zhī

顺帝永建元年,勇率后王农奇子加特奴及八滑等,发精兵击北虏呼衍王,破之。

yǒng yú shì shàng lì jiā tè nú wèi hòu wáng bā huá wèi hòu bù qīn hàn hóu

勇于是上立加特奴为后王,八滑为后部亲汉侯。

yáng jiā sān nián xià chē shī hòu bù sī mǎ lǜ jiā tè nú děng qiān wǔ bǎi rén yǎn jī běi xiōng nú yú chāng wú lù gǔ huài qí lú luò zhǎn shù bǎi jí huò chán yú mǔ jì mǔ jí fù nǚ shù bǎi rén niú yáng shí yú wàn tóu chē qiān yú liǎng bīng qì shí wù shén zhòng

阳嘉三年夏,车师后部司马率加特奴等千五百人,掩击北匈奴于阊吾陆谷,坏其庐落,斩数百级,获单于母、季母及妇女数百人,牛、羊十余万头,车千余两,兵器什物甚众。

sì nián chūn běi xiōng nú hū yǎn wáng lǜ bīng qīn hòu bù dì yǐ chē shī liù guó jiē jìn běi lǔ wèi xī yù bì nǎi lìng dūn huáng tài shǒu fā zhū guó bīng jí yù mén guān hou yī wú sī mǎ hé liù qiān sān bǎi qí jiù zhī yǎn jī běi lǔ yú lēi shān hàn jūn bù lì

四年春,北匈奴呼衍王率兵侵后部,帝以车师六国接近北虏,为西域蔽B473,乃令敦煌太守发诸国兵,及玉门关候、伊吾司马,合六千三百骑救之,掩击北虏于勒山,汉军不利。

qiū hū yǎn wáng fù jiāng èr qiān rén gōng hòu bù pò zhī

秋,呼衍王复将二千人攻后部,破之。

huán dì yuán jiā yuán nián hū yǎn wáng jiāng sān qiān yú qí kòu yī wú yī wú sī mǎ máo kǎi qiǎn lì bīng wǔ bǎi rén yú pú lèi hǎi dōng yǔ hū yǎn wáng zhàn xī wèi suǒ méi hū yǎn wáng suì gōng yī wú zhūn chéng

桓帝元嘉元年,呼衍王将三千余骑寇伊吾,伊吾司马毛恺遣吏兵五百人于蒲类海东与呼衍王战,悉为所没,呼衍王遂攻伊吾屯城。

xià qiǎn dūn huáng tài shǒu sī mǎ dá jiāng dūn huáng jiǔ quán zhāng yè shǔ guó lì shì sì qiān yú rén jiù zhī chū sài zhì pú lèi hǎi hū yǎn wáng wén ér yǐn qù hàn jūn wú gōng ér hái

夏,遣敦煌太守司马达将敦煌、酒泉,张掖属国吏士四千余人救之,出塞至蒲类海,呼衍王闻而引去,汉军无功而还。

yǒng xīng yuán nián jūn shī hòu bù wáng ā luó duō yǔ wù bù hòu yán hào bù xiāng de suì fèn lì fǎn pàn gōng wéi hàn tún tián qiě gù chéng shā shāng lì shì

永兴元年,军师后部王阿罗多与戊部候严皓不相得,遂忿戾反畔,攻围汉屯田且固城,杀伤吏士。

hòu bù hou tàn zhē lǐng yú rén pàn ā luó duō yì hàn lì jiàng

后部候炭遮领余人畔阿罗多,诣汉吏降。

ā luó duō pò jí jiāng qí mǔ qī zǐ cóng bǎi yú qí wáng zǒu běi xiōng nú zhōng dūn huáng tài shǒu sòng liàng shàng lì hòu bù gù wáng jūn jiù zhì zǐ bēi jūn wèi hòu bù wáng

阿罗多迫急,将其母妻子,从百余骑亡走北匈奴中,敦煌太守宋亮上立后部故王军就质子卑君为后部王。

hòu ā luó duō fù cóng xiōng nú zhōng hái yǔ bēi jūn zhēng guó pō shōu qí guó rén

后阿罗多复从匈奴中还,与卑君争国,颇收其国人。

wù xiào wèi yán xiáng lǜ qí zhāo yǐn běi lǔ jiāng luàn xī yù nǎi kāi xìn gào shì xǔ fù wèi wáng ā luó duō nǎi yì xiáng jiàng

戊校尉阎详虑其招引北虏,将乱西域,乃开信告示,许复为王,阿罗多乃诣详降。

yú shì shōu duó suǒ cì bēi jūn yìn shòu gēng lì ā luó duō wèi wáng réng jiāng bēi jūn hái dūn huáng yǐ hòu bù rén sān bǎi zhàng bié zhǔ yì zhī shí qí shuì

于是收夺所赐卑君印绶,更立阿罗多为王,仍将卑君还敦煌,以后部人三百帐别属役之,食其税。

zhàng zhě yóu zhōng guó zhī hù shù yě

帐者,犹中国之户数也。

lùn yuē xī yù fēng tǔ zhī zài qián gǔ wèi wén yě

论曰:西域风土之载,前古未闻也。

hàn shì zhāng qiān huái zhì yuǎn zhī lüè bān chāo fèn fēng hóu zhī zhì zhōng néng lì gōng xi xiá jī fú wài yù

汉世张骞怀致远之略,班超奋封侯之志,终能立功西遐,羁服外域。

zì bīng wēi zhī suǒ sù fú cái lù zhī suǒ huái yòu mò bù xiàn fāng qí nà ài zhì lù dǐng zhǒu xíng dōng xiàng ér cháo tiān zi

自兵威之所肃服,财赂之所怀诱,莫不献方奇,纳爱质,露顶肘行,东向而朝天子。

gù shè wù jǐ zhī guān fēn rèn qí shì

故设戊己之官,分任其事;

jiàn dū hù zhī shuài zǒng lǐng qí quán

建都护之帅,总领其权。

xiān xún zé shǎng jīn yǐ cì guī shòu hòu fú zé xì tóu sǎng ér xìn běi què

先驯则赏F73A金以赐龟绶,后服则系头颡而衅北阙。

lì tún tián yú gāo yú zhī yě liè yóu zhì yú yào hài zhī lù

立屯田于膏腴之野,列邮置于要害之路。

chí mìng zǒu yì bù jué yú shí yuè

驰命走驿,不绝于时月;

shāng hú fàn kè rì kuǎn yú sāi xià

商胡贩客,日款于塞下。

qí hòu gān yīng nǎi dǐ tiáo zhī ér lì ān xī lín xī hǎi yǐ wàng dà qín jù yù mén yáng guān zhě sì wàn yú lǐ mǐ bù zhōu jǐn yān

其后甘英乃抵条支而历安息,临西海以望大秦,拒玉门、阳关者四万余里,靡不周尽焉。

ruò qí jìng sú xìng zhì zhī yōu báo chǎn zài wù lèi zhī qū pǐn chuān hé lǐng zhàng zhī jī yuán qì jié liáng shǔ zhī tōng gé tī shān zhàn gǔ shéng xíng shā dù zhī dào shēn rè shǒu tòng fēng zāi guǐ nán zhī yù mò bù bèi xiě qíng xíng shěn qiú gēn shí

若其境俗性智之优薄,产载物类之区品,川河领障之基源,气节凉暑之通隔,梯山栈谷、绳行沙度之道,身热首痛、风灾鬼难之域,莫不备写情形,审求根实。

zhì yú fú dào shén huà xìng zì shēn dú ér èr hàn fāng zhì mò yǒu chēng yān

至于佛道神化,兴自身毒,而二汉方志,莫有称焉。

zhāng qiān dàn zhe de duō shǔ shī chéng xiàng ér zhàn bān yǒng suī liè qí fèng fú tú bù shā fá ér jīng wén shàn fǎ dǎo dá zhī gōng mǐ suǒ chuán shù

张骞但著地多暑湿,乘象而战,班勇虽列其奉浮图,不杀伐,而精文善法、导达之功,靡所传述。

yú wén zhī hòu shuō yě qí guó zé yīn hu zhōng tǔ yù zhú hé qì

余闻之后说也,其国则殷乎中土,玉烛和气。

líng shèng zhī suǒ jiàng jí xián yì zhī suǒ tǐng shēng shén jì guǐ guài zé lǐ jué rén qū gǎn yàn míng xiǎn zé shì chū tiān wài

灵圣之所降集,贤懿之所挺生,神迹诡怪,则理绝人区,感验明显,则事出天外。

ér qiān chāo wú wén zhě qǐ qí dào bì wǎng yùn shù kāi shū yè hu

而骞、超无闻者,岂其道闭往运,数开叔叶乎?

bù rán hé wū yì zhī shén yě

不然,何诬异之甚也!

hàn zì chu yīng shǐ shèng zhāi jiè zhī sì huán dì yòu xiū huá gài zhī shì

汉自楚英始盛斋戒之祀,桓帝又修华盖之饰。

jiāng wēi yì wèi yì ér dàn shén míng zhī yá

将微义未译,而但神明之邪?

xiáng qí qīng xīn shì lèi zhī xun kōng yǒu jiān qiǎn zhī zōng dào shū zhī liú yě

详其清心释累之训,空有兼遣之宗,道书之流也。

qiě hǎo rén wù shā juān bì chóng shàn suǒ yǐ xián dá jūn zǐ duō ài qí fǎ yān

且好仁恶杀,蠲敝崇善,所以贤达君子多爱其法焉。

rán hǎo dà bù jīng qí jué wú yǐ suī zōu yǎn tán tiān zhī biàn zhuāng zhōu wō jiǎo zhī lùn shàng wèi zú yǐ gài qí wàn yī

然好大不经,奇谲无已,虽邹衍谈天之辩,庄周蜗角之论,尚未足以概其万一。

yòu jīng líng qǐ miè yīn bào xiāng xún

又精灵起灭,因报相寻。

ruò xiǎo ér mèi zhě gù tōng rén duō huò yān

若晓而昧者,故通人多惑焉。

gài dǎo sú wú fāng shì wù yì huì qǔ zhū tóng guī cuò fu yí shuō zé dà dào tōng yǐ

盖导俗无方,适物异会,取诸同归,措夫疑说,则大道通矣。

zàn yuē yǐ xī hú tiān zhī wài qū

赞曰:D275矣西胡,天之外区。

tǔ wù chēn lì rén xìng yín xū

土物琛丽,人性淫虚。

bù lǜ huá lǐ mò yǒu diǎn shū

不率华礼,莫有典书。

ruò wēi shén dào hé xù hé jū

若微神道,何恤何拘!

✦ You read 列传·西域传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.