yuán wén
【原文】
féng zǐ yuē yuè zhōng wǔ lùn bīng yuē rén zhì xìn yǒng yán quē yī bù kě
冯子曰:岳忠武论兵曰:“仁、智、信、勇、严,缺一不可。
yú yǐ wéi zhì yóu shén yān
”愚以为“智”尤甚焉。
zhì zhě zhī yě
智者,知也。
zhī zhě zhī rén zhī xìn zhī yǒng zhī yán yě
知者,知仁、知信、知勇、知严也。
wèi jiāng zhě huàn bù zhī ěr
为将者,患不知耳。
chéng zhī chà zhī pù gǔ bù rú jiàn zhī wèn gū
诚知,差之暴骨,不如践之问孤;
chu zhī kēng jiàng bù rú jìn zhī shì yuán
楚之坑降,不如晋之释原;
yǎn zhī qiān yán bù rú yīng zhī zhǎn bì
偃之迁延,不如罂之斩嬖;
jì zhī fù zài bù rú mèng zhī fén zhōu
季之负载,不如孟之焚舟。
suī yù bù rén bù xìn bù yán bù yǒng ér bù kě de yě
虽欲不仁、不信、不严、不勇,而不可得也。
yòu kuàng fu hóng shuǐ zhī xiāng bài yú rén yān líng zhī gòng bài yú xìn láng zhōng zhī fēi bài yú yán bì hé zhī hú bài yú yǒng
又况夫泓水之襄败于仁,鄢陵之共败于信,阆中之飞败于严,邲河之縠败于勇。
yuè gōng wěi qiān rén yǐ cháng dí mǎ fú xū hòu lìng yǐ jì gōng lǐ guǎng ba diāo dǒu zhī jǐng huái yīn rěn kuà xià zhī xiū
越公委千人以尝敌,马服须后令以济功,李广罢刁斗之警,淮阴忍胯下之羞。
yǐ rén xìn yǒng yán ér ruò bǐ yǐ bù rén bù xìn bù yán bù yǒng ér ruò cǐ
以仁、信、勇、严而若彼,以不仁、不信、不严、不勇而若此。
qí gù hé zāi
其故何哉?
zhì yǔ bù zhì zhī yì ěr yú yù zhì zhì shèng
智与不智之异耳!愚遇智,智胜;
zhì yù yóu zhì yóu zhì shèng
智遇尤智,尤智胜。
gù huò bú zhàn ér shèng huò bǎi zhàn bǎi shèng huò zhèng shèng huò jué shèng huò chū xīn yì ér shèng huò fǎng gǔ bīng fǎ ér shèng
故或不战而胜,或百战百胜,或正胜,或谲胜,或出新意而胜,或仿古兵法而胜。
tiān yì shí de yì lì dí yì qíng wǒ yì yì shì
天异时,地异利,敌异情,我亦异势。
yòng shì zhě yīn zhī yǐ qǔ shèng yān
用势者,因之以取胜焉。
wǎng zhì zhī lùn bīng zhě bèi yǐ qí chéng bài liè zài jiǎn biān dí dí kě jù
往志之论兵者备矣,其成败列在简编,的的可据。
wú yú qí chéng ér wú bài zhě zé zhe yú piān shǒu bù zhàn cì zhì shèng cì guǐ dào cì wǔ àn
吾于其成而无败者,择著于篇,首“不战”,次“制胜”,次“诡道”,次“武案”。
yuè zhōng wǔ yuē yùn yòng zhī miào zài hu yī xīn
岳忠武曰:“运用之妙,在乎一心”。
wǔ àn zé yùn yòng zhī jī yě
武案则运用之迹也。
rú zhě bù yán bīng rán rú zhě zhèng bù kě yǔ yán bīng
儒者不言兵,然儒者政不可与言兵。
rú zhě zhī yán bīng è zhà
儒者之言兵恶诈;
zhì zhě zhī yán bīng zhèng kǒng bù néng zhà
智者之言兵政恐不能诈。
fu wéi néng zhà zhě néng zhàn
夫唯能诈者能战;
néng zhàn zhě sī néng wéi bù zhà zhě hu
能战者,斯能为不诈者乎!