yuán wén
【原文】
féng zǐ yuē yǔ yǒu zhī nán zǐ yǒu dé biàn shì cái fù rén wú cái biàn shì dé
冯子曰：语有之：“男子有德便是才，妇人无才便是德。
qí rán qǐ qí rán hu
”其然，岂其然乎？
fu xiáng lín suī xiáng bù néng bó shǔ
夫祥麟虽祥，不能搏鼠；
wén fèng suī wén bù néng jué tù
文凤虽文，不能攫兔。
shì yǒu shēn shēng xiào jǐ zhī xíng cái jìng hé jū yān
世有申生，孝己之行，才竟何居焉？
chéng zhōu shèng shàn shǒu tuī yì jiāng kǒng zǐ chēng qí cái yǔ jiǔ chén liè bù wén yǐ cái biǎn dé yě fu cái zhě zhì ér yǐ yǐ bù zhì zé měng wú cái ér kě yǐ wèi dé zé tiān xià zhī měng fù rén wú nǎi jiē dé lèi yě hu
成周圣善，首推邑姜，孔子称其才与九臣埒，不闻以才贬德也!夫才者，智而已矣，不智则懵，无才而可以为德，则天下之懵妇人毋乃皆德类也乎？
pì zhī rì yuè nán rì yě
譬之日月：男，日也；
nǚ yuè yě
女，月也。
rì guāng ér yuè jiè qī suǒ yǐ qí yě
日光而月借，妻所以齐也；
rì mò ér yuè dài fù suǒ yǐ fǔ yě
日殁而月代，妇所以辅也。
cǐ yì rì yuè zhī zhì rì yuè zhī cái yě jīn rì bì hè hè yuè bì yē yē yào yī ér yǐ hé bì èr
此亦日月之智，日月之才也!今日必赫赫，月必噎噎，曜一而已，何必二？
yú shì yǐ yǒu qǔ yú guī zhì yě
余是以有取于闺智也。
xián zhé zhě yǐ bié yú yú yě
贤哲者，以别于愚也；
xióng lüè zhě yǐ bié yú cí yě
雄略者，以别于雌也。
lǚ wǔ zhī zhì héng ér bù kě xun yě
吕、武之智，横而不可训也。
líng yún zhī shǔ zhì yú jì shàng guān zhī shǔ zhì yú wén xiān ér bù zú shù yě
灵芸之属智于技，上官之属智于文，纤而不足，术也。
fēi héng yě fēi xiān yě wèi zhī cái kě yě wèi zhī dé yì kě yě
非横也，非纤也，谓之才可也，谓之德亦可也。
ruò fú xiào yì jié liè tóng guǎn chuán xīn zé yì guī tà zhōng zhī lín xiáng fèng wén ér pǐn zhì zhě wèi zhī jí yě
若夫孝义节烈，彤管传馨，则亦闺闼中之麟祥凤文，而品智者未之及也。