yuán wén
【原文】
chéng hào wèi yuè zhōu qiān pàn cài biàn wèi shuài dài gōng shén hòu
程颢为越州佥判，蔡卞为帅，待公甚厚。
chū biàn cháng wèi gōng yǔ zhāng huái sù dào shù tōng shén suī fēi qín zǒu shòu néng hū qiǎn zhī
初，卞尝为公语：“张怀素道术通神，虽飞禽走兽能呼遣之。
zhì yán kǒng zǐ zhū shǎo zhèng mǎo bǐ cháng jiàn yǐ wéi tài zǎo
至言孔子诛少正卯，彼尝谏以为太早；
hàn zǔ chéng gāo xiāng chí bǐ lǚ dēng gāo guān zhàn
汉祖成皋相持，彼屡登高观战。
bù zhī qí suì shù dài fēi shì jiān rén yě
不知其岁数，殆非世间人也！
gōng měi qiè xiào zhī
”公每窃笑之。
jí jiāng wǎng sì míng ér huái sù qiě lái huì jī
及将往四明，而怀素且来会稽。
biàn liú shǎo sì gōng bù wéi zhǐ yuē zǐ bù yǔ guài lì luàn shén yǐ bù kě xun yě sī jìn guài yǐ
卞留少俟，公不为止，曰：“‘子不语怪、力、乱、神’，以不可训也，斯近怪矣。
zhōu mù jì shén xìn zhòng shì dà fū yòu xiāng chǎn hé xià mín cóng fēng ér mí shǐ zhēn yǒu dào zhě gù bù yuàn cǐ
州牧既甚信重，士大夫又相谄合，下民从风而靡，使真有道者，固不愿此。
bù rán bù shí zhī wèi wèi bù xìng yě
不然，不识之未为不幸也！
hòu èr shí nián huái sù bài duō yǐn míng shì
”后二十年，怀素败，多引名士。
biān pī yù yǐ zì tuō
［边批：欲以自脱。
huò yù yīn shì rǎn gōng jìng yǐ xún qiú wú jì ér zhǐ
］或欲因是染公，竟以寻求无迹而止。
fēi gōng sù lùn shǒu zhèng zé bù miǎn yú luó zhī yǐ
非公素论守正，则不免于罗织矣。
féng shù píng
［冯述评］
zhāng ràng zhòng suǒ qì yě ér tài qiū dú bù nán yī diào
张让，众所弃也，而太丘独不难一吊。
zhāng huái sù zhòng suǒ fèng yě ér bó chún dú bù qīng yī jiàn
张怀素，众所奉也，而伯淳独不轻一见。
míng zhé bǎo shēn qǐ yǒu dìng jú zāi
明哲保身，岂有定局哉！
jù èr gōng zhī shi bìng xíng bù bèi kě yǐ
具二公之识，并行不悖可矣！
cài yōng wáng mìng jiāng hǎi jī shí èr nián yǐ bù néng zì huì yǐ yù miǎn dǒng zhuó zhī pì
蔡邕亡命江海积十二年矣，不能自晦以预免董卓之辟；
dǎi jì pì chēng jí bù jiù yóu kě yě nǎi yīn zhuō zhī yī nù jù huò ér cóng
逮既辟，称疾不就犹可也，乃因卓之一怒，惧祸而从；
shòu qí chǒng yì sǐ yóu tàn xī
受其宠异，死犹叹息。
chū xīn wèi hé
初心谓何？
jiè ér bù guǒ niè ér suì zī gōng lùn zì wéi yóu wàng yǐ xù shǐ xìng miǎn qǐ bù yú hu
介而不果，涅而遂淄，公论自违，犹望以续史幸免，岂不愚乎？
shì tài qiū kuì sǐ yǐ
视太丘愧死矣！
róng zhāi suí bǐ yún kuài jī tiān níng guān lǎo hé dào shì jū guān zhī dōng láng zāi huā niàng jiǔ kè zhì bì yán zhī
《容斋随笔》云：会稽天宁观老何道士，居观之东廊，栽花酿酒，客至必延之。
yī rì yǒu dào rén mào shén wěi kuǎn mén qiú jiàn
一日有道人貌甚伟，款门求见。
shàn tán lùn néng zuò dà zì
善谈论，能作大字。
hé xīn rán kuǎn liú shù rì fāng qù
何欣然款留，数日方去。
wèi jǐ yǒu yāo rén zhāng huái sù móu luàn jí qián rì dào rén yě
未几，有妖人张怀素谋乱，即前日道人也。
hé yì zuò xì yù liáng jiǔ de shì
何亦坐系狱，良久得释。
zì shì wèi kè rú hǔ dù mén xiè kè
自是畏客如虎，杜门谢客。
hū yǒu yī dào rén yì měi fēng yí duō jì shù
忽有一道人，亦美风仪，多技术。
xi láng dào shì zhāng ruò shuǐ jiè zhī lái yè hé dà nù mà hé fēi jù zhī
西廊道士张若水介之来谒，何大怒骂，合扉拒之。
cǐ dào nǎi yǒng jiā lín líng è xuán de shàng xìng guì zhèn yī shí cì míng líng sù píng rì yī fàn zhī ēn wú bù hòu bào
此道乃永嘉林灵噩，旋得上幸，贵震一时，赐名灵素，平日一饭之恩无不厚报。
ruò shuǐ chéng yì fù quē guān zhì ruǐ zhū diàn xiào jí fù mǔ jù róng fēng
若水乘驿赴阙，官至蕊珠殿校籍，父母俱荣封。
ér lǎo hé yǐ cháng mà gù zhāo xī yōu jù
而老何以尝骂故，朝夕忧惧。
ruò shuǐ yǐ shū wèi zhī shǐ shǎo ān
若水以书慰之，始少安。
cǐ yì zhī qí yī bù zhī qí èr zhī jiàn yě
此亦知其一不知其二之鉴也！