幼学琼林 · 程登吉 · Chapter 2 of 33

卷一·地舆

PinyinModern Translation
Size

huáng dì huà yě shǐ fēn dū yì

黄帝画野,始分都邑;

xià yǔ zhì shuǐ chū diàn shān chuān

夏禹治水,初奠山川。

yǔ zhòu zhī jiāng shān bù gǎi gǔ jīn zhī chēng wèi gè shū

宇宙之江山不改,古今之称谓各殊。

běi jīng yuán shǔ yōu yàn jīn tái shì qí yì hào

北京原属幽燕,金台是其异号;

nán jīng yuán wèi jiàn yè jīn líng yòu shì bié míng

南京原为建业,金陵又是别名。

zhè jiāng shì wǔ lín zhī qū yuán wèi yuè guó

浙江是武林之区,原为越国;

jiāng xī shì yù zhāng zhī de yòu yuē wú gāo

江西是豫章之地,又曰吴皋。

fú jiàn shěng shǔ mǐn zhōng hú guǎng dì míng sān chǔ

福建省属闽中,湖广地名三楚。

dōng lǔ xi lǔ jí shān dōng shān xī zhī fēn

东鲁西鲁,即山东山西之分;

dōng yuè xi yuè nǎi guǎng dōng guǎng xī zhī yù

东粤西粤,乃广东广西之域。

hé nán zài huá xià zhī zhōng gù yuē zhōng zhōu

河南在华夏之中,故曰中州;

shǎn xī jí cháng ān zhī de yuán wèi qín jìng

陕西即长安之地,原为秦境。

sì chuān wèi xī shǔ yún nán wèi gǔ diān

四川为西蜀,云南为古滇。

guì zhōu shěng jìn mán fāng zì gǔ míng wéi qián de

贵州省近蛮方,自古名为黔地。

dōng yuè tài shān xī yuè huà shān nán yuè héng shān běi yuè héng shān zhōng yuè sōng shān cǐ wèi tiān xià zhī wǔ yuè

东岳泰山,西岳华山,南岳衡山,北岳恒山,中岳嵩山,此为天下之五岳。

ráo zhōu zhī pó yáng yuè zhōu zhī qīng cǎo rùn zhōu zhī dān yáng è zhōu zhī dòng tíng sū zhōu zhī tài hú cǐ wèi tiān xià zhī wǔ hú

饶州之鄱阳,岳州之青草,润州之丹阳,鄂州之洞庭,苏州之太湖,此为天下之五湖。

jīn chéng tāng chí wèi chéng chí zhī gǒng gù

金城汤池,谓城池之巩固;

lì shān dài hé nǎi fēng jiàn zhī shì méng

砺山带河,乃封建之誓盟。

dì dū yuē jīng shī gù xiāng yuē zǐ lǐ

帝都曰京师,故乡曰梓里。

péng lái ruò shuǐ wéi fēi xiān kě dù

蓬莱弱水,惟飞仙可渡;

fāng hú yuán qiáo nǎi xiān zǐ suǒ jū

方壶员峤,乃仙子所居。

cāng hǎi sāng tián wèi shì shì zhī duō biàn

沧海桑田,谓世事之多变;

hé qīng hǎi yàn zhào tiān xià zhī shēng píng

河清海晏,兆天下之升平。

shuǐ shén yuē féng yí yòu yuē yáng hòu huǒ shén yuē zhù róng yòu yuē huí lù

水神曰冯夷,又曰阳侯,火神曰祝融,又曰回禄。

hǎi shén yuē hǎi ruò hǎi yǎn yuē wěi lǘ

海神曰海若,海眼曰尾闾。

wàng rén bāo róng yuē hǎi hán xiè rén ēn zé yuē hé rùn

望人包容曰海涵,谢人恩泽曰河润。

wú xì léi zhě yuē jiāng hú sǎn rén fù háo qì zhě yuē hú hǎi zhī shì

无系累者曰江湖散人,负豪气者曰湖海之士。

wèn shě qiú tián yuán wú dà zhì

问舍求田,原无大志;

xiān tiān jiē dì fāng shì qí cái

掀天揭地,方是奇才。

píng kōng qǐ shì wèi zhī píng dì fēng bō

凭空起事,谓之平地风波;

dú lì bù yí wèi zhī zhōng liú dǐ zhù

独立不移,谓之中流砥柱。

hēi zǐ dàn wán màn yán zhì xiǎo zhī yì

黑子、弹丸,漫言至小之邑;

yān hóu yòu bì jiē yán yào hài zhī qū

咽喉、右臂,皆言要害之区。

dú lì nán chí yuē yī mù yān néng zhī dà shà

独立难持,曰一木焉能支大厦;

yīng xióng zì shì yuē wán ní yì kě fēng hán guān

英雄自恃,曰丸泥亦可封函关。

shì xiān bài ér hòu chéng yuē shī zhī dōng yú shōu zhī sāng yú

事先败而后成,曰失之东隅,收之桑榆;

shì jiāng chéng ér zhōng zhǐ yuē wéi shān jiǔ rèn gōng kuī yī kuì

事将成而终止,曰为山九仞,功亏一篑。

yǐ lǐ cè hǎi yù rén zhī jiàn xiǎo

以蠡测海,喻人之见小;

jīng wèi xián shí bǐ rén zhī tú láo

精卫衔石,比人之徒劳。

bá shè wèi xíng lù jiān nán kāng zhuāng wèi dào lù píng tǎn

跋涉谓行路艰难,康庄谓道路平坦。

qiāo de yuē bù máo zhī dì měi tián yuē gāo yú zhī tián

硗地曰不毛之地,美田曰膏腴之田。

de wù wú suǒ yòng yuē rú huò shí tián

得物无所用,曰如获石田;

wéi xué yǐ dà chéng yuē dàn dēng dào àn

为学已大成,曰诞登道岸。

zī miǎn zhī zī wèi kě biàn jīng wèi zhī qīng zhuó dāng fēn

淄渑之滋味可辨,泾渭之清浊当分。

mì shuǐ lè jī yǐn jū bù shì

泌水乐饥,隐居不仕;

dōng shān gāo wò xiè zhí qiú ān

东山高卧,谢职求安。

shèng rén chū zé huáng hé qīng tài shǒu lián zé yuè shí jiàn

圣人出则黄河清,太守廉则越石见。

měi sú yuē rén lǐ è sú yuē hù xiāng

美俗曰仁里,恶俗曰互乡。

lǐ míng shèng mǔ zēng zǐ bù rù

里名胜母,曾子不入;

yì hào zhāo gē mò dí huí chē

邑号朝歌,墨翟回车。

jī rǎng ér gē yáo dì lí mín zhī zì dé

击壤而歌,尧帝黎民之自得;

ràng pàn ér gēng wén wáng bǎi xìng zhī xiāng tuī

让畔而耕,文王百姓之相推。

fèi zhǎng fáng yǒu suō dì zhī fāng qín shǐ huáng yǒu biān shí zhī fǎ

费长房有缩地之方,秦始皇有鞭石之法。

yáo yǒu jiǔ nián zhī shuǐ huàn tāng yǒu qī nián zhī hàn zāi

尧有九年之水患,汤有七年之旱灾。

shāng yāng bù rén ér qiān mò kāi xià jié wú dào ér yī luò jié

商鞅没有仁德,废除自古以来的井田制度,开阡陌奖军功。夏桀暴虐无道,上天便使伊、洛二水同时枯竭,以示惩戒。

dào bù shí yí yóu zài shàng yǒu shàn zhèng

道不拾遗,由在上有善政;

hǎi bù yáng bō zhī zhōng guó yǒu shèng rén

海不扬波,知中国有圣人。

✦ You read 卷一·地舆

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.