幼学琼林 · 程登吉 · Chapter 25 of 33

卷三·疾病死丧

PinyinModern Translation
Size

fú shòu kāng níng gù rén zhī suǒ tóng yù

福寿康宁,固人之所同欲;

sǐ wáng jí bìng yì rén suǒ bù néng wú

死亡疾病,亦人所不能无。

wéi zhì zhě néng diào dá rén zì yù

惟智者能调,达人自玉。

wèn rén bìng yuē guì tǐ wéi hé zì wèi jí yuē ǒu zhān wēi yàng

问人病曰贵体违和,自谓疾曰偶沾微恙。

lí bìng zhě shèn wéi zào huà xiǎo ér suǒ kǔ

罹病者,甚为造化小儿所苦;

huàn bìng zhě qǐ shì shí shěn tái dài wèi zāi

患病者,岂是实沈台骀为灾。

bìng bù kě liáo yuē gāo huāng

病不可疗,曰膏肓;

píng ān wú shì yuē wú yàng

平安无事,曰无恙。

cǎi xīn zhī yōu qiān yán bào bìng

采薪之忧,谦言抱病;

hé yú zhī huàn xì shì fù jí

河鱼之患,系是腹疾。

kě yǐ wù yào xǐ qí bìng ān

可以勿药,喜其病安;

jué jí wù chōu yán qí bìng dǔ

厥疾勿瘳,言其病笃。

nüè bù bìng jūn zǐ bìng jūn zǐ zhèng wèi nüè ěr

疟不病君子,病君子正为疟耳;

bo suǒ yǐ jué yí jì bù yí fù hé bo zāi

卜所以决疑,既不疑复何卜哉?

xiè ān mèng jī ér jí bù qǐ yīn tài suì zhī zài yǒu

谢安梦鸡而疾不起,因太岁之在酉;

chǔ wáng tūn zhì ér jí nǎi quán yīn hòu dé zhī jí rén

楚王吞蛭而疾乃痊,因厚德之及人。

jiāng zhǔ kuàng jiāng yì kuì jiē yán rén zhī jiāng sǐ

将属纩,将易篑,皆言人之将死;

zuò gǔ rén dēng guǐ lù jiē yán rén zhī yǐ wáng

作古人,登鬼箓,皆言人之已亡。

qīn sǐ zé dīng yōu jū sāng zé dú lǐ

亲死则丁忧,居丧则读《礼》。

zài chuáng wèi zhī shī zài guān wèi zhī jiù

在床谓之尸,在棺谓之柩。

bào xiào shū yuē fù wèi xiào zǐ yuē yàn

报孝书曰讣,慰孝子曰唁。

wǎng diào yuē pú fú lú mù rì yǐ lú

往吊曰匍匐,庐墓日倚庐。

qǐn shān zhěn kuài āi fù mǔ zhī zài tǔ

寝苫枕块,哀父母之在土;

jié āi shùn biàn quàn xiào zǐ zhī xī shēn

节哀顺变,劝孝子之惜身。

nán zǐ sǐ yuē shòu zhōng zhèng qǐn nǚ rén sǐ yuē shòu zhōng nèi qǐn

男子死曰寿终正寝,女人死曰寿终内寝。

tiān zǐ sǐ yuē bēng zhū hóu sǐ yuē hōng dài fū sǐ yuē zú tǔ rén sǐ yuē bù lù shù rén sǐ yuē sǐ tóng zǐ sǐ yuē shāng

天子死曰崩,诸侯死曰薨,大夫死曰卒,土人死曰不禄,庶人死曰死,童子死曰殇。

zì qiān fù sǐ yuē gū zǐ mǔ sǐ yuē āi zǐ fù mǔ jù sǐ yuē gū āi zǐ

自谦父死曰孤子,母死曰哀子,父母俱死曰孤哀子;

zì yán fù sǐ yuē shī hù mǔ sǐ yuē shī shì fù mǔ jù sǐ yuē shī hù shì

自言父死曰失怙,母死曰失恃,父母俱死曰失怙恃。

fù sǐ hé wèi kǎo kǎo zhě chéng yě yǐ chéng shì yè yě

父死何谓考,考者成也,已成事业也;

mǔ sǐ hé wèi bǐ bǐ zhě pì yě kè pì fù měi yě

母死何谓妣,妣者媲也,克媲父美也。

bǎi rì nèi yuē qì xuè bǎi rì wài yuē qǐ sǎng

百日内曰泣血,百日外曰稽颡。

jī nián yuē xiǎo xiáng liǎng qī yuē dà xiáng

期年曰小祥,两期曰大祥。

bù jī yuē zhǎn shuāi jī zhī yuē qí shuāi lùn sàng zhī yǒu qīng zhòng

不缉曰斩衰,缉之曰齐衰,论丧之有轻重;

jiǔ yuè wèi dà gōng wǔ yuè wèi xiǎo gōng yán fú zhī yǒu děng lún

九月为大功,五月为小功,言服之有等伦。

sān yuè zhī fú yuē sī má sān nián jiāng mǎn yuē dàn lǐ

三月之服曰缌麻,三年将满曰禫礼。

sūn chéng zǔ fú dí sūn zhàng qī

孙承祖服,嫡孙杖期;

zhǎng zǐ yǐ sǐ dí sūn chéng zhòng

长子已死,嫡孙承重。

sǐ zhě zhī qì yuē míng qì dài yǐ shén míng zhī dào

死者之器曰明器,待以神明之道;

xiào zǐ zhī méi yuē āi zhàng wèi fú āi tòng zhī qū

孝子之枚曰哀杖,为扶哀痛之躯。

fù zhī jié zài wài gù zhàng qǔ hu zhú

父之节在外,故杖取乎竹;

mǔ zhī jié zài nèi gù zhàng qǔ hu tóng

母之节在内,故杖取乎桐。

yǐ cái wù zhù sàng jiā wèi zhī fù

以财物助丧家,谓之赙;

yǐ chē mǎ zhù sàng jiā wèi zhī fèng

以车马助丧家,谓之赗;

yǐ yī liàn sǐ zhě zhī shēn wèi zhī suì

以衣殓死者之身,谓之禭;

yǐ yù shí sǐ zhě zhī kǒu wèi zhī hán

以玉实死者之口,谓之琀。

sòng sàng yuē zhí fú chū jiù yuē jià ér

送丧曰执绋,出柩曰驾輀。

jí dì yuē niú mián dì zhù fén yuē mǎ liè fēng

吉地曰牛眠地,筑坟曰马鬣封。

mù qián shí rén yuán míng wēng zhòng

墓前石人,原名翁仲;

jiù qián gōng bù jīn rì míng jīng

柩前功布,今日铭旌。

wǎn gē shǐ yú tián héng mù zhì chuàng yú fu yì

挽歌始于田横,墓志创于傅奕。

shēng fén yuē shòu cáng sǐ mù yuē jiā chéng

生坟曰寿藏,死墓曰佳城。

fén yuē yè tái kuàng yuē zhūn xī

坟曰夜台,圹曰窀穸。

yǐ zàng yuē yì yù zhì jì yuē shù chú

已葬曰瘗玉,致祭曰束刍。

chūn jì yuē yuè xià jì yuē dì qiū jì yuē cháng dōng jì yuē zhēng

春祭曰禴,夏祭曰禘,秋祭曰尝,冬祭曰烝。

yǐn bēi quān ér bào tòng mǔ zhī kǒu zé rú cún

饮杯棬而抱痛,母之口泽如存;

dú fù shū yǐ zēng shāng fù zhī shǒu zé wèi mǐn

读父书以增伤,父之手泽未泯。

zi gāo bēi qīn ér qì xuè zi xià kū zi ér sàng míng

子羔悲亲而泣血,子夏哭子而丧明。

wáng póu āi fù zhī sǐ mén rén yīn fèi liǎo é shī

王裒哀父之死,门人因废《蓼莪》诗;

wáng xiū kū mǔ zhī wáng lín lǐ suì tíng sāng zhè dù

王修哭母之亡,邻里遂停桑柘杜。

shù yù jìng ér fēng bù xī zi yù yǎng ér qīn bù zài

树欲静而风不息,子欲养而亲不在。

gāo yú zēng gǎn yǔ qí zhuī niú ér jì mù bù rú jī tún zhī dǎi cún zēng zǐ xīng sī

皋鱼增感,与其椎牛而祭墓,不如鸡豚之逮存,曾子兴思。

gù wéi rén zi zhě dāng sī mù běn shuǐ yuán xū zhòng shèn zhōng zhuī yuǎn

故为人子者,当思木本水源,须重慎终追远。

✦ You read 卷三·疾病死丧

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.