shàng gǔ jié shéng jì shì cāng jié zhì zì dài shéng
上古结绳记事,苍颉制字代绳。
lóng mǎ fù tú fú xī yīn huà bā guà
龙马负图,伏羲因画八卦;
luò guī chéng ruì dà yǔ yīn liè jiǔ chóu
洛龟呈瑞,大禹因列九畴。
lì rì shì shén nóng suǒ wéi jiǎ zǐ nǎi dà ráo suǒ zuò
历日是神农所为,甲子乃大桡所作。
suàn shù zuò yú lì shǒu lǜ lǚ zào zì líng lún
算数作于隶首,律吕造自伶伦。
jiǎ zhòu zhōu chē xì xuān yuán zhī chuàng shǐ
甲胄舟车,系轩辕之创始;
quán liàng héng dù yì xuān yuán zhī lì guī
权量衡度,亦轩辕之立规。
fú xī shì zào wǎng gǔ jiào tián yú yǐ shàn mín yòng
伏羲氏造网罟,教佃渔以赡民用;
táng tài zōng zào cè jí biān lǐ jiǎ yǐ shuì tián liáng
唐太宗造册籍,编里甲以税田粮。
xìng mào yì zhì lěi sì jiē yóu yán dì
兴贸易,制耒耜,皆由炎帝;
zào qín sè jiào jià qǔ nǎi shì fú xī
造琴瑟,教嫁娶,乃是伏羲。
guān miǎn yī shang zhì huáng dì ér shǐ bèi
冠冕衣裳,至黄帝而始备;
sāng má cán jì zì yuán fēi ér shǐ xīng
桑麻蚕绩,自元妃而始兴。
shén nóng cháng bǎi cǎo yī yào yǒu fāng
神农尝百草,医药有方;
hòu jì bō bǎi gǔ lì shí yōu lài
后稷播百谷,粒食攸赖。
suì rén shì zuàn mù qǔ huǒ pēng rèn chū xìng
燧人氏钻木取火,烹饪初兴;
yǒu cháo shì gòu mù wèi cháo gōng shì shǐ chuàng
有巢氏构木为巢,宫室始创。
xià yǔ yù tōng shén zhī yīn zhù yōng zhōng yú jiāo miào
夏禹欲通神祗,因铸镛钟于郊庙;
hàn míng zūn chóng fó jiào shǐ lì sì guàn yú zhōng cháo
汉明尊崇佛教,始立寺观于中朝。
zhōu gōng zuò zhǐ nán chē luó pán shì qí yí zhì
周公作指南车,罗盘是其遗制;
qián lè zuò hún tiān yí lì jiā shǐ yǒu suǒ zōng
钱乐作浑天仪,历家始有所宗。
yù wáng de jí yīn zào wú liàng bǎo tǎ
育王得疾,因造无量宝塔;
qín zhèng fáng hú tè zhù wàn lǐ cháng chéng
秦政防胡,特筑万里长城。
shū sūn tōng zhì lì cháo yí wèi cáo pī zhì xù guān pǐn
叔孙通制立朝仪,魏曹丕秩序官品。
zhōu gōng dú zhì lǐ yuè xiāo hé zào lì lǜ tiáo
周公独制礼乐,萧何造立律条。
yáo dì zuò wéi qí yǐ jiào dān zhū
尧帝作围棋,以教丹朱;
wǔ wáng zuò xiàng qí yǐ xiàng zhàn dòu
武王作象棋,以象战斗。
wén zhāng qǔ shì xìng yú zhào sòng
文章取士,兴于赵宋;
yìng zhì yǐ shī qǐ yú lǐ táng
应制以诗,起于李唐。
lí yuán zǐ dì nǎi táng míng huáng zuò shǐ
梨园子弟,乃唐明皇作始;
zī zhì tōng jiàn nǎi sī mǎ guāng suǒ biān
《资治通鉴》,乃司马光所编。
bǐ nǎi méng tián suǒ zào zhǐ nǎi cài lún suǒ wéi
笔乃蒙恬所造,纸乃蔡伦所为。
fán jīn rén zhī lì yòng jiē gǔ shèng zhī qián mín
凡今人之利用,皆古圣之前民。