hòu fēi
◎后妃
míng tài zǔ jiàn qián dài nǚ huò lì gāng chén jì shǒu yán nèi jiào
明太祖鉴前代女祸,立纲陈纪,首严内教。
hóng wǔ yuán nián mìng rú chén xiū nǚ jiè yù hàn lín xué shì zhū shēng yuē zhì tiān xià zhě zhèng jiā wèi xiān
洪武元年,命儒臣修女诫,谕翰林学士朱升曰:“治天下者,正家为先。
zhèng jiā zhī dào shǐ yú jǐn fū fù
正家之道,始于谨夫妇。
hòu fēi suī mǔ yí tiān xià rán bù kě bǐ yù zhèng shì
后妃虽母仪天下,然不可俾预政事。
zhì yú pín qiáng zhī shǔ bù guò bèi zhí shì shì jīn zhì
至于嫔嫱之属,不过备职事,侍巾栉;
ēn chǒng huò guò zé jiāo zì fàn fēn shàng xià shī xù
恩宠或过,则骄恣犯分,上下失序。
lì dài gōng wéi zhèng yóu nèi chū xiān bù wéi huò
历代宫闱,政由内出,鲜不为祸。
wéi míng zhǔ néng chá yú wèi rán xià cǐ duō wèi suǒ huò
惟明主能察于未然,下此多为所惑。
qīng děng qí zuǎn nǚ jiè jí gǔ xián fēi shì kě wéi fǎ zhě shǐ hòu shì zǐ sūn zhī suǒ chí shǒu
卿等其纂女诫及古贤妃事可为法者,使后世子孙知所持守。
shēng děng nǎi biān lù shàng zhī
”升等乃编录上之。
wǔ nián liù yuè mìng lǐ chén yì gōng guān nǚ zhí zhī zhì
五年六月,命礼臣议宫官女职之制。
lǐ chén shàng yán zhōu zhì hòu gōng shè nèi guān yǐ zàn nèi zhì
礼臣上言:“周制,后宫设内官以赞内治。
hàn shè nèi guān yī shí sì děng fán shù bǎi rén
汉设内官一十四等,凡数百人。
táng shè liù jú èr shí sì sī guān fán yī bǎi jiǔ shí rén nǚ shǐ wǔ shí yú rén jiē xuǎn liáng jiā nǚ chōng zhī
唐设六局二十四司,官凡一百九十人,女史五十余人,皆选良家女充之。
dì yǐ suǒ shè guò duō mìng zhòng jiā cái dìng
”帝以所设过多,命重加裁定。
yú shì shé zhōng nǎng zhì lì liù jú yī sī
于是折衷曩制,立六局一司。
jú yuē shàng gōng shàng yí shàng fú shàng shí shàng qǐn shàng gōng sī yuē gōng zhèng zhì jiē zhèng liù pǐn
局曰尚宫、尚仪、尚服、尚食、尚寝、尚功,司曰宫正,秩皆正六品。
měi jú lǐng sì sī qí shǔ èr shí yǒu sì ér shàng gōng zǒng xíng liù jú zhī shì
每局领四司,其属二十有四,而尚宫总行六局之事。
jiè lìng zé fá zé gōng zhèng zhǎng zhī
戒令责罚,则宫正掌之。
guān qī shí wǔ rén nǚ shǐ shí bā rén shì táng jiǎn bǎi sì shí yú rén fán yǐ fú láo gōng qǐn zhī qín diǎn shǒu ér yǐ
官七十五人,女史十八人,视唐减百四十余人,凡以服劳宫寝、祗勤典守而已。
zhū fēi wèi hào yì wéi qǔ xián shū zhuāng jìng huì shùn kāng níng wèi chēng guī fáng yōng sù zhǐ yù shēn yuǎn
诸妃位号亦惟取贤、淑、庄、敬、惠、顺、康、宁为称,闺房雍肃,旨寓深远。
yòu mìng gōng bù zhì hóng pái juān jiè yù hòu fēi zhī cí xuán yú gōng zhōng
又命工部制红牌,镌戒谕后妃之词,悬于宫中。
pái yòng tiě zì shì yǐ jīn
牌用铁,字饰以金。
fù zhuó lìng diǎn zì hòu fēi yǐ xià zhì pín yù nǚ shǐ jù xì yī shí zhī fèi jīn yín bì bó qì yòng bǎi wù zhī gōng jiē zì shàng gōng qǔ zhǐ dié nèi shǐ jiān fù zòu yí bù chén qǔ gěi yān
复著令典,自后妃以下至嫔御女史,巨细衣食之费,金银币帛、器用百物之供,皆自尚宫取旨,牒内使监覆奏,移部臣取给焉。
ruò shàng gōng bù jí zòu nèi shǐ jiān bù fù zòu ér zhé lǐng yú bù zhě lùn sǐ
若尚宫不及奏,内使监不覆奏,而辄领于部者,论死。
huò yǐ sī shū chū wài zuì yì rú zhī
或以私书出外,罪亦如之。
gōng pín yǐ xià yǒu jí yī zhě bù dé rù gōng yǐ zhèng qǔ yào
宫嫔以下有疾,医者不得入宫,以证取药。
hé qí shèn yě
何其慎也!
shì yǐ zhōng míng zhī dài gōng kǔn sù qīng lùn zhě wèi qí jiā fǎ zhī shàn chāo yì hàn táng
是以终明之代,宫壸肃清,论者谓其家法之善,超轶汉、唐。
yuán zì xiào cí yǐ qì mǐn hòu kǎo jué zú lǐ cì qí shì dài suī suǒ yù bù qí xiǎn huì yì zhì ér fán jū zhèng hào zhě bìng liè yú piān
爰自孝慈以迄愍后,考厥族里,次其世代,虽所遇不齐,显晦异致,而凡居正号者并列于篇。
qí fēi pín yǒu shì shí zhě yì fù jiàn yān
其妃嫔有事实者,亦附见焉。
hòu fēi yī
后妃一
tài zǔ xiào cí gāo huáng hòu sūn guì fēi li shū fēi guō níng fēi huì dì mǎ huáng hòu chéng zǔ rén xiào xú huáng hòu wáng guì fēi quán xián fēi rén zōng chéng xiào zhāng huáng hòu xuān zōng gōng ràng hú huáng hòu xiào gōng sūn huáng hòu wú xián fēi guō pín yīng zōng xiào zhuāng qián huáng hòu xiào sù zhōu tài hòu jǐng dì wāng fèi hòu sù xiào kàng huáng hòu xiàn zōng wú fèi hòu xiào zhēn wáng huáng hòu xiào mù jì tài hòu xiào huì shào tài hòu wàn guì fēi
太祖孝慈高皇后孙贵妃李淑妃郭宁妃惠帝马皇后成祖仁孝徐皇后王贵妃权贤妃仁宗诚孝张皇后宣宗恭让胡皇后孝恭孙皇后吴贤妃郭嫔英宗孝庄钱皇后孝肃周太后景帝汪废后肃孝杭皇后宪宗吴废后孝贞王皇后孝穆纪太后孝惠邵太后万贵妃
tài zǔ xiào cí gāo huáng hòu mǎ shì sù zhōu rén
太祖孝慈高皇后马氏,宿州人。
fù mǎ gōng mǔ zhèng ǎo zǎo zú
父马公,母郑媪,早卒。
mǎ gōng sù shàn guō zi xìng suì yǐ hòu tuō zǐ xìng
马公素善郭子兴,遂以后托子兴。
mǎ gōng zú zi xìng yù zhī rú jǐ nǚ
马公卒,子兴育之如己女。
zi xìng qí tài zǔ yǐ hòu guī yān
子兴奇太祖,以后归焉。
hòu rén cí yǒu zhì jiàn hǎo shū shǐ
后仁慈有智鉴,好书史。
tài zǔ yǒu zhá jì zhé mìng hòu zhǎng zhī cāng cù wèi cháng wàng
太祖有劄记,辄命后掌之,仓卒未尝忘。
zi xìng cháng xìn chán yí tài zǔ
子兴尝信谗,疑太祖。
hòu shàn shì qí qī xián xì de shì
后善事其妻,嫌隙得释。
tài zǔ jì kè tài píng hòu lǜ jiāng shì qī qiè dù jiāng
太祖既克太平,后率将士妻妾渡江。
jí jū jiāng níng wú hàn jiē jìng zhàn wú xū rì qīn jī jiá shì yī xié zuǒ jūn
及居江宁,吴、汉接境,战无虚日,亲缉甲士衣鞋佐军。
chén you liàng kòu lóng wān tài zǔ lǜ shī yù zhī hòu jǐn fā gōng zhōng jīn bó kào shì
陈友谅寇龙湾,太祖率师御之,后尽发宫中金帛犒士。
cháng yǔ tài zǔ dìng tiān xià yǐ bù shā rén wèi běn
尝语太祖,定天下以不杀人为本。
tài zǔ shàn zhī
太祖善之。
hóng wǔ yuán nián zhēng yuè tài zǔ jí dì wèi cè wèi huáng hòu
洪武元年正月,太祖即帝位,册为皇后。
chū hòu cóng dì jūn zhōng zhí suì dà qiàn dì yòu wèi guō shì suǒ yí cháng fá shí
初,后从帝军中,值岁大歉,帝又为郭氏所疑,尝乏食。
hòu qiè chuī bǐng huái yǐ jìn ròu wèi jiāo
后窃炊饼,怀以进,肉为焦。
jū cháng zhù qiǔ bèi pú xiū gōng dì wú suǒ fá jué ér jǐ bù sù bǎo
居常贮糗糒脯修供帝,无所乏绝,而己不宿饱。
jí guì dì bǐ zhī wú lóu dòu zhōu hū tuó mài fàn měi duì qún chén shù hòu xián tóng yú táng zhǎng sūn huáng hòu
及贵,帝比之“芜蒌豆粥”,“滹沱麦饭”,每对群臣述后贤,同于唐长孙皇后。
tuì yǐ yǔ hòu
退以语后。
hòu yuē qiè wén fū fù xiāng bǎo yì jūn chén xiāng bǎo nán
后曰:“妾闻夫妇相保易,君臣相保难。
bì xià bù wàng qiè tóng pín jiàn yuàn wú wàng qún chén tóng jiān nán
陛下不忘妾同贫贱,愿无忘群臣同艰难。
qiě qiè hé gǎn bǐ cháng sūn huáng hòu yě
且妾何敢比长孙皇后也!
hòu qín yú nèi zhì xiá zé jiǎng qiú gǔ xùn
后勤于内治,暇则讲求古训。
gào liù gōng yǐ sòng duō xián hòu mìng nǚ shǐ lù qí jiā fǎ zhāo xī xǐng lǎn
告六宫,以宋多贤后,命女史录其家法,朝夕省览。
huò yán sòng guò rén hòu hòu yuē guò rén hòu bù yù yú kè bó hu
或言宋过仁厚,后曰:“过仁厚,不愈于刻薄乎?
yī rì wèn nǚ shǐ huáng lǎo hé jiào yě ér dòu tài hòu hǎo zhī
”一日,问女史:“黄老何教也,而窦太后好之?
nǚ shǐ yuē qīng jìng wú wéi wèi běn
”女史曰:“清净无为为本。
ruò jué rén qì yì mín fù jiào cí shì qí jiào yǐ
若绝仁弃义,民复教慈,是其教矣。
hòu yuē xiào cí jí rén yì yě jù yǒu jué rén yì ér wèi xiào cí zhě zāi
”后曰:“孝慈即仁义也,讵有绝仁义而为孝慈者哉?
hòu cháng sòng xiǎo xué qiú dì biǎo zhāng yān
”后尝诵《小学》,求帝表章焉。
dì qián diàn jué shì huò zhèn nù hòu cì dì hái gōng zhé suí shì wēi jiàn
帝前殿决事,或震怒,后伺帝还宫,辄随事微谏。
suī dì xìng yán rán wèi huǎn xíng lù zhě shù yǐ
虽帝性严,然为缓刑戮者数矣。
cān jūn guō jǐng xiáng shǒu hé zhōu rén yán qí zi chí shuò yù shā fù dì jiāng zhū zhī
参军郭景祥守和州,人言其子持槊欲杀父,帝将诛之。
hòu yuē jǐng xiáng zhǐ yī zi rén yán huò bù shí shā zhī kǒng jué qí hòu
后曰:“景祥止一子,人言或不实,杀之恐绝其后。
dì lián zhī guǒ wang
”帝廉之,果枉。
li wén zhōng shǒu yán zhōu yáng xiàn wū qí bù fǎ dì yù zhào hái
李文忠镇守严州时,杨宪诬告他有违法行为,太祖便要立即将李文忠召回治罪。
hòu yuē yán dí jìng yě qīng yì jiāng bù yí
后曰:“严,敌境也,轻易将不宜。
qiě wén zhōng sù xián xiàn yán jù kě xìn
且文忠素贤,宪言讵可信?
dì suì yǐ
”帝遂已。
wén zhōng hòu zú yǒu gōng
文忠后卒有功。
xué shì sòng lián zuò sūn shèn zuì dǎi zhì lùn sǐ hòu jiàn yuē mín jiā wèi zǐ dì yán shī shàng yǐ lǐ quán zhōng shǐ kuàng tiān zǐ hu
学士宋濂坐孙慎罪,逮至,论死,后谏曰:“民家为子弟延师,尚以礼全终始,况天子乎?
qiě lián jiā jū bì bù zhī qíng
且濂家居,必不知情。
dì bù tīng
”帝不听。
huì hòu shì dì shí bù yù jiǔ ròu
会后侍帝食,不御酒肉。
dì wèn gù
帝问故。
duì yuē qiè wèi sòng xiān shēng zuò fú shì yě
对曰:“妾为宋先生作福事也。
dì cè rán tóu zhù qǐ
”帝恻然,投箸起。
míng rì shè lián ān zhì mào zhōu
明日赦濂,安置茂州。
wú xīng fù mín shěn xiù zhě zhù zhù dū chéng sān zhī yī yòu qǐng kào jūn
吴兴富民沈秀者,助筑都城三之一,又请犒军。
dì nù yuē pǐ fū kào tiān zǐ jūn luàn mín yě yi zhū
帝怒曰:“匹夫犒天子军,乱民也,宜诛。
hòu jiàn yuē qiè wén fǎ zhě zhū bù fǎ yě fēi yǐ zhū bù xiáng
”后谏曰:“妾闻法者,诛不法也,非以诛不祥。
mín fù dí guó mín zì bù xiáng
民富敌国,民自不祥。
bù xiáng zhī mín tiān jiàng zāi zhī bì xià hé zhū yān
不祥之民,天将灾之,陛下何诛焉!
nǎi shì xiù shù yún nán
”乃释秀,戍云南。
dì cháng lìng zhòng qiú zhù chéng
帝尝令重囚筑城。
hòu yuē shú zuì fá yì guó jiā zhì ēn
后曰:“赎罪罚役,国家至恩。
dàn pí qiú jiā yì kǒng réng bù miǎn sǐ wáng
但疲囚加役,恐仍不免死亡。
dì nǎi xī shè zhī
”帝乃悉赦之。
dì cháng nù zé gōng rén hòu yì yáng nù lìng zhí fù gōng zhèng sī yì zuì
帝尝怒责宫人,后亦佯怒,令执付宫正司议罪。
dì yuē hé wéi
帝曰:“何为?
hòu yuē dì wáng bù yǐ xǐ nù jiā xíng shǎng
”后曰:“帝王不以喜怒加刑赏。
dāng bì xià nù shí kǒng yǒu jī zhòng
当陛下怒时,恐有畸重。
fù gōng zhèng zé zhuó qí píng yǐ
付宫正,则酌其平矣。
jí bì xià lùn rén zuì yì zhào yǒu sī ěr
即陛下论人罪亦诏有司耳。
yī rì wèn dì jīn tiān xià mín ān hu
一日,问帝:“今天下民安乎?
dì yuē cǐ fēi ěr suǒ yí wèn yě
”帝曰:“此非尔所宜问也。
hòu yuē bì xià tiān xià fù qiè rǔ tiān xià mǔ zi zhī ān fǒu hé kě bù wèn
”后曰:“陛下天下父,妾辱天下母,子之安否,何可不问!
yù suì hàn zhé lǜ gōng rén shū shí zhù qí dǎo
”遇岁旱,辄率宫人蔬食,助祈祷;
suì xiōng zé shè mài fàn yě gēng
岁凶,则设麦饭野羹。
dì huò gào yǐ zhèn xù
帝或告以振恤。
hòu yuē zhèn xù bù rú xù jī zhī xiān bèi yě
后曰:“振恤不如蓄积之先备也。
zòu shì guān cháo sàn huì shí tíng zhōng hòu mìng zhōng guān qǔ yǐn shí qīn cháng zhī
”奏事官朝散,会食廷中,后命中官取饮食亲尝之。
wèi fú gān suì qǐ dì yuē rén zhǔ zì fèng yù báo yǎng xián yi hòu
味弗甘,遂启帝曰:“人主自奉欲薄,养贤宜厚。
dì wèi chì guāng lù guān
”帝为饬光禄官。
dì xìng tài xué hái hòu wèn shēng tú jǐ hé dì yuē shù qiān
帝幸太学还,后问生徒几何,帝曰:“数千。
hòu yuē rén cái zhòng yǐ
”后曰:“人才众矣。
zhū shēng yǒu lǐn shí qī zǐ jiāng hé suǒ yǎng jǐ
诸生有廪食,妻子将何所仰给?
yú shì lì hóng bǎn cāng jī liáng cì qí jiā
”于是立红板仓,积粮赐其家。
tài xué shēng jiā liáng zì hòu shǐ
太学生家粮自后始。
zhū jiāng kè yuán dōu fú bǎo yù zhì
诸将克元都,俘宝玉至。
hòu yuē yuán yǒu shì ér bù néng shǒu yì zhě dì wáng zì yǒu bǎo yú
后曰:“元有是而不能守,意者帝王自有宝欤。
dì yuē zhèn zhī hòu wèi de xián wèi bǎo ěr
”帝曰:“朕知后谓得贤为宝耳。
hòu bài xiè yuē chéng rú bì xià yán
”后拜谢曰:“诚如陛下言。
qiè yǔ bì xià qǐ pín jiàn zhì jīn rì héng kǒng jiāo zòng shēng yú shē chǐ wēi wáng qǐ yú xì wēi gù yuàn de xián rén gòng lǐ tiān xià
妾与陛下起贫贱,至今日,恒恐骄纵生于奢侈,危亡起于细微,故愿得贤人共理天下。
yòu yuē fǎ lǚ gèng bì bì fǎ bì zé jiān shēng
”又曰:法屡更必弊,法弊则奸生;
mín shù rǎo bì kùn mín kùn zé luàn shēng
民数扰必困,民困则乱生。
dì tàn yuē zhì yán yě
”帝叹曰:“至言也。
mìng nǚ shǐ shū zhī cè
”命女史书之册。
qí guī zhèng lèi rú cǐ
其规正,类如此。
dì měi yù shàn hòu jiē gōng zì xǐng shì
太祖每次进膳用餐,马皇后都要亲自检查察看。
píng jū fú dà liàn huàn zhuó zhī yī suī bì bù rěn yì
平居服大练浣濯之衣,虽敝不忍易。
wén yuán shì zǔ hòu zhǔ gù gōng xián shì yì mìng qǔ liàn zhī wèi qīn dāo yǐ cì gāo nián qióng dú
闻元世祖后煮故弓弦事,亦命取练织为衾裯,以赐高年茕独。
yú bó lèi sī jī chéng yī shang cì zhū wáng fēi gōng zhǔ shǐ zhī tiān sāng jiān nán
余帛颣丝,缉成衣裳,赐诸王妃公主,使知天桑艰难。
fēi pín gōng rén bèi chǒng yǒu zi zhě hòu dài zhī
妃嫔宫人被宠有子者,厚待之。
mìng fù rù cháo dài zhī rú jiā rén lǐ
命妇入朝,待之如家人礼。
dì yù fǎng hòu zú rén guān zhī hòu xiè yuē jué lù sī wài jiā fēi fǎ
帝欲访后族人官之,后谢曰:“爵禄私外家,非法。
lì cí ér zhǐ
”力辞而止。
rán yán jí fù mǔ zǎo zú zhé bēi āi liú tì
然言及父母早卒,辄悲哀流涕。
dì fēng mǎ gōng xú wáng zhèng ǎo wèi wáng fū rén xiū mù zhì miào yān
帝封马公徐王,郑媪为王夫人,修墓置庙焉。
hóng wǔ shí wǔ nián bā yuè qǐn jí
洪武十五年八月寝疾。
qún chén qǐng dǎo sì qiú liáng yī
群臣请祷祀,求良医。
hòu wèi dì yuē sǐ shēng mìng yě dǎo sì hé yì
后谓帝曰:“死生,命也,祷祀何益!
qiě yī hé néng huó rén
且医何能活人!
shǐ fú yào bù xiào de wú yǐ qiè gù ér zuì zhū yī hu
使服药不效,得毋以妾故而罪诸医乎?
jí jí dì wèn suǒ yù yán
”疾亟,帝问所欲言。
yuē yuàn bì xià qiú xián nà jiàn shèn zhōng rú shǐ zǐ sūn jiē xián chén mín de suǒ ér yǐ
曰:“愿陛下求贤纳谏,慎终如始,子孙皆贤,臣民得所而已。
shì yuè bǐng xū bēng nián wǔ shí yī
”是月丙戌崩,年五十一。
dì tòng kū suì bù fù lì hòu
帝恸哭,遂不复立后。
shì nián jiǔ yuè gēng wǔ zàng xiào líng shì yuē xiào cí huáng hòu
是年九月庚午葬孝陵,谥曰孝慈皇后。
gōng rén sī zhī zuò gē yuē wǒ hòu shèng cí huà xíng jiā bāng
宫人思之,作歌曰:“我后圣慈,化行家邦。
fǔ wǒ yù wǒ huái dé nán wàng
抚我育我,怀德难忘。
huái dé nán wàng yú wàn sī nián
怀德难忘,于万斯年。
bì bǐ xià quán yōu yōu cāng tiān
毖彼下泉,悠悠苍天。
yǒng lè yuán nián shàng zūn shì yuē xiào cí zhāo xiàn zhì rén wén dé chéng tiān shùn shèng gāo huáng hòu
”永乐元年上尊谥曰孝慈昭宪至仁文德承天顺圣高皇后。
jiā jìng shí qī nián jiā shàng zūn shì yuē xiào cí zhēn huà zhé shùn rén huī chéng tiān yù shèng zhì dé gāo huáng hòu
嘉靖十七年加上尊谥曰孝慈贞化哲顺仁徽成天育圣至德高皇后。
chéng mù guì fēi sūn shì chén zhōu rén
成穆贵妃孙氏,陈州人。
yuán mò bīng luàn fēi fù mǔ jù wáng cóng zhòng xiōng fán bì bīng yáng zhōu
元末兵乱,妃父母俱亡,从仲兄蕃避兵扬州。
qīng jūn xiàn chéng yuán shuài mǎ shì xióng de zhī yù wèi yì nǚ
青军陷城,元帅马世熊得之,育为义女。
nián shí bā tài zǔ nà yān
年十八,太祖纳焉。
jí jí wèi cè fēng guì fēi wèi zhòng fēi shàng
及即位,册封贵妃,位众妃上。
hóng wǔ qī nián jiǔ yuè hōng nián sān shí yǒu èr
洪武七年九月薨,年三十有二。
dì yǐ fēi wú zi mìng zhōu wáng sù xíng cí mǔ fú sān nián dōng gōng zhū wáng jiē qī
帝以妃无子,命周王橚行慈母服三年,东宫、诸王皆期。
chì rú chén zuò xiào cí lù
敕儒臣作《孝慈录》。
shù zǐ wéi shēng mǔ fú sān nián zhòng zǐ wèi shù mǔ qī zì fēi shǐ
庶子为生母服三年,众子为庶母期,自妃始。
zàng zhě gāng
葬褚冈。
cì xiōng yīng tián zū sān bǎi shí suì gòng lǐ
赐兄瑛田租三百石,岁供礼。
hòu fù zàng xiào líng
后附葬孝陵。
shū fēi lǐ shì shòu zhōu rén
淑妃李氏,寿州人。
fù jié hóng wǔ chū yǐ guǎng wǔ wèi zhǐ huī běi zhēng zú yú zhèn
父杰,洪武初,以广武卫指挥北征,卒于阵。
shí qī nián jiǔ yuè xiào cí huáng hòu fú chú cè fēng shū fēi shè liù gōng shì
十七年九月,孝慈皇后服除,册封淑妃,摄六宫事。
wèi jǐ hōng
未几,薨。
níng fēi guō shì háo rén guō shān fǔ nǚ
宁妃郭氏,濠人郭山甫女。
shān fǔ shàn xiāng rén
山甫善相人。
tài zǔ wēi shí guò qí jiā shān fǔ xiāng zhī dà jīng yuē gōng xiāng guì bù kě yán
太祖微时过其家,山甫相之,大惊曰:“公相贵不可言。
yīn wèi zhū zǐ xìng yīng yuē wú xiāng rǔ cáo jiē kě fēng hóu zhě yǐ cǐ
”因谓诸子兴、英曰:“吾相汝曹皆可封侯者以此。
jí qiǎn cóng dù jiāng bìng qiǎn fēi shì tài zǔ
”亟遣从渡江,并遣妃侍太祖。
hòu fēng níng fēi
后封宁妃。
li shū fēi hōng fēi shè liù gōng shì
李淑妃薨,妃摄六宫事。
shān fǔ lèi zèng yíng guó gōng xìng yīng jiē yǐ gōng fēng hóu zì yǒu chuán
山甫累赠营国公,兴、英皆以功封侯,自有传。
huì dì huáng hòu mǎ shì guāng lù shǎo qīng quán nǚ yě
惠帝皇后马氏,光禄少卿全女也。
hóng wǔ èr shí bā nián cè wèi huáng tài sūn fēi
洪武二十八年册为皇太孙妃。
jiàn wén yuán nián èr yuè cè wèi huáng hòu
建文元年二月册为皇后。
sì nián liù yuè chéng xiàn bēng yú huǒ
四年六月,城陷,崩于火。
chéng zǔ rén xiào huáng hòu xú shì zhōng shān wáng dá cháng nǚ yě
成祖仁孝皇后徐氏,中山王达长女也。
yòu zhēn jìng hào dú shū chēng nǚ zhū shēng
幼贞静,好读书,称女诸生。
tài zǔ wén hòu xián shū zhào dá wèi yuē zhèn yǔ qīng bù yī jiāo yě
太祖闻后贤淑,召达谓曰:“朕与卿,布衣交也。
gǔ jūn chén xiāng qì zhě lǜ wèi hūn yīn
古君臣相契者,率为婚姻。
qīng yǒu lìng nǚ qí yǐ zhèn zi dì pèi yān
卿有令女,其以朕子棣配焉。
dá dùn shǒu xiè
”达顿首谢。
hóng wǔ jiǔ nián cè wèi yàn wáng fēi
洪武九年,册为燕王妃。
gāo huáng hòu shēn ài zhī
高皇后深爱之。
cóng wáng zhī fān jū xiào cí gāo huáng hòu sàng sān nián shū shí rú lǐ
从王之藩,居孝慈高皇后丧三年,蔬食如礼。
gāo huáng hòu yí yán kě sòng zhě hòu yī yī jǔ zhī bù yí
高皇后遗言可诵者,后一一举之不遗。
jìng nán bīng qǐ wáng xí dà níng li jǐng lóng chéng jiàn jìn wéi běi píng
靖难兵起,王袭大宁,李景隆乘间进围北平。
shí rén zōng yǐ shì zǐ jū shǒu fán bù fèn bèi yù duō bǐng mìng yú hòu
时仁宗以世子居守,凡部分备御,多禀命于后。
jǐng lóng gōng chéng jí chéng zhōng bīng shǎo hòu jī quàn jiàng xiào shì mín qī jiē shòu jiǎ dēng pí jù shǒu chéng zú yǐ quán
景隆攻城急,城中兵少,后激劝将校士民妻,皆授甲登陴拒守,城卒以全。
wáng jí dì wèi cè wèi huáng hòu
王即帝位,册为皇后。
yán nán běi měi nián zhàn dòu bīng mín pí bì yi yǔ xiū xī
言:“南北每年战斗,兵民疲敝,宜与休息。
yòu yán dāng shì xián cái jiē gāo huáng dì suǒ yí bì xià bù yí yǐ xīn jiù jiān
”又言:“当世贤才皆高皇帝所遗,陛下不宜以新旧间。
yòu yán dì yáo shī rén zì qīn shǐ
”又言:“帝尧施仁自亲始。
dì zhé jiā nà yān
”帝辄嘉纳焉。
chū hòu dì zēng shòu cháng yǐ guó qíng shū zhī yàn wèi huì dì suǒ zhū zhì shì yù zèng jué hòu lì yán bù kě
初,后弟增寿常以国情输之燕,为惠帝所诛,至是欲赠爵,后力言不可。
dì bù tīng jìng fēng dìng guó gōng mìng qí zi jǐng chāng xí nǎi yǐ gào hòu
帝不听,竟封定国公,命其子景昌袭,乃以告后。
hòu yuē fēi qiè zhì yě
后曰:“非妾志也。
zhōng fú xiè
”终弗谢。
cháng yán hàn zhào èr wáng xìng bù shùn guān liáo yi zé tíng chén jiān shǔ zhī
尝言汉、赵二王性不顺,官僚宜择廷臣兼署之。
yī rì wèn bì xià shuí yǔ tú zhì zhě
一日,问:“陛下谁与图治者?
dì yuē liù qīng lǐ zhèng wù hàn lín zhí lùn sī
”帝曰:“六卿理政务,翰林职论思。
hòu yīn qǐng xī zhào jiàn qí mìng fù cì guān fú chāo bì
”后因请悉召见其命妇,赐冠服钞币。
yù yuē fù zhī shì fu xī zhǐ kuì shí yī fú ér yǐ bì yǒu zhù yān
谕曰:“妇之事夫,奚止馈食衣服而已,必有助焉。
péng yǒu zhī yán yǒu cóng yǒu wéi fū fù zhī yán wǎn shùn yì rù
朋友之言,有从有违,夫妇之言,婉顺易入。
wú dàn xī shì shàng wéi yǐ shēng mín wèi niàn rǔ cáo miǎn zhī
吾旦夕侍上,惟以生民为念,汝曹勉之。
cháng cǎi nǚ xiàn nǚ jiè zuò nèi xùn èr shí piān yòu lèi biān gǔ rén jiā yán shàn xíng zuò quàn shàn shū bān xíng tiān xià
”尝采《女宪》、《女诫》作《内训》二十篇,又类编古人嘉言善行,作《劝善书》,颁行天下。
yǒng lè wǔ nián qī yuè jí gé wéi quàn dì ài xī bǎi xìng guǎng qiú xián cái ēn lǐ zōng shì wú jiāo chù wài jiā
永乐五年七月,疾革,惟劝帝爱惜百姓,广求贤才,恩礼宗室,毋骄畜外家。
yòu gào huáng tài zǐ nǎng zhě běi píng jiàng xiào qī wèi wǒ hé gē chéng shǒu hèn wèi huò suí huáng dì běi xún yī lài xù zhī yě
又告皇太子:“曩者北平将校妻为我荷戈城守,恨未获随皇帝北巡,一赉恤之也。
shì yuè yǐ mǎo bēng nián sì shí yǒu liù
”是月乙卯崩,年四十有六。
dì bēi tòng wèi jiàn dà zhāi yú líng gǔ tiān xǐ èr sì tīng qún chén zhì jì guāng lù wèi jù wù
帝悲恸,为荐大斋于灵谷、天禧二寺,听群臣致祭,光禄为具物。
shí yuè jiǎ wǔ shì yuē rén xiào huáng hòu
十月甲午,谥曰仁孝皇后。
qī nián yíng shòu líng yú chāng píng zhī tiān shòu shān yòu sì nián ér líng chéng yǐ hòu zàng yān jí cháng líng yě
七年营寿陵于昌平之天寿山,又四年而陵成,以后葬焉,即长陵也。
dì yì bù fù lì hòu
帝亦不复立后。
rén zōng jí wèi shàng zūn shì yuē rén xiào cí yì chéng míng zhuāng xiàn pèi tiān qí shèng wén huáng hòu fù tài miào
仁宗即位,上尊谥曰仁孝慈懿诚明庄献配天齐圣文皇后,祔太庙。
zhāo xiàn guì fēi wáng shì sū zhōu rén
昭献贵妃王氏,苏州人。
yǒng lè qī nián fēng guì fēi
永乐七年封贵妃。
fēi yǒu xián dé shì rén xiào huáng hòu gōng jǐn wèi dì suǒ zhòng
妃有贤德,事仁孝皇后恭谨,为帝所重。
dì wǎn nián duō jí nù
帝晚年多急怒。
fēi qū wèi tiáo hù zì tài zǐ zhū wáng gōng zhǔ yǐ xià jiē yǐ lài yān
妃曲为调护,自太子诸王公主以下皆倚赖焉。
shí bā nián qī yuè hōng lǐ shì tài zǔ chéng mù sūn guì fēi
十八年七月薨,礼视太祖成穆孙贵妃。
gōng xiàn xián fēi quán shì cháo xiǎn rén
恭献贤妃权氏,朝鲜人。
yǒng lè shí cháo xiǎn gòng nǚ chōng yè tíng fēi yǔ yān
永乐时,朝鲜贡女充掖庭,妃与焉。
zī zhì nóng nóng cuì shàn chuī yù xiāo
姿质秾农粹,善吹玉箫。
dì ài lián zhī
帝爱怜之。
qī nián fēng xián fēi mìng qí fù yǒng jūn wèi guāng lù qīng
七年封贤妃,命其父永均为光禄卿。
míng nián shí yuè shì dì běi zhēng
明年十月侍帝北征。
kǎi hái hōng yú lín chéng zàng yì xiàn
凯还,薨于临城,葬峄县。
rén zōng chéng xiào huáng hòu zhāng shì yǒng chéng rén
仁宗诚孝皇后张氏,永城人。
fù qí yǐ nǚ guì zhuī fēng péng chéng bó jù wài qī chuán
父麒以女贵,追封彭城伯,具《外戚传》。
hóng wǔ èr shí bā nián fēng yàn shì zǐ fēi
洪武二十八年封燕世子妃。
yǒng lè èr nián fēng huáng tài zǐ fēi
永乐二年封皇太子妃。
rén zōng lì cè wèi huáng hòu
仁宗立,册为皇后。
xuān zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
宣宗即位,尊为皇太后。
yīng zōng jí wèi zūn wèi tài huáng tài hòu
英宗即位,尊为太皇太后。
hòu shǐ wèi tài zǐ fēi cāo fù dào zhì jǐn yā de chéng zǔ jí rén xiào huáng hòu huan
后始为太子妃,操妇道至谨,雅得成祖及仁孝皇后欢。
tài zǐ shù wèi hàn zhào èr wáng suǒ jiān tǐ féi shuò bù néng qí shè
太子数为汉、赵二王所间,体肥硕不能骑射。
chéng zǔ huì zhì jiǎn tài zǐ gōng shàn bīn yì zhě lǚ yǐ zú yǐ hòu gù dé bù fèi
成祖恚,至减太子宫膳,濒易者屡矣,卒以后故得不废。
jí lì wèi hòu zhōng wài zhèng shì mò bù zhōu zhī
及立为后,中外政事,莫不周知。
xuān dé chū jūn guó dà yì duō bǐng tīng cái jué
宣德初,军国大议多禀听裁决。
shì shí hǎi nèi níng tài dì rù fèng qǐ jū chū fèng yóu yàn sì fāng gòng xiàn suī wēi wù bì xiān shàng huáng tài hòu
是时海内宁泰,帝入奉起居,出奉游宴,四方贡献,虽微物必先上皇太后。
liǎng gōng cí xiào wén tiān xià
两宫慈孝闻天下。
sān nián tài hòu yóu xī yuàn huáng hòu huáng fēi shì dì qīn yè yú dēng wàn suì shān fèng shāng shàng shòu xiàn shī bān dé
三年,太后游西苑,皇后皇妃侍,帝亲掖舆登万岁山,奉觞上寿,献诗颁德。
yòu míng nián yè zhǎng xiàn èr líng dì qīn gāo jiān qí dǎo
又明年谒长、献二陵,帝亲櫜鞬骑导。
zhì hé qiáo xià mǎ fú niǎn
至河桥,下马扶辇。
jī mín jiā dào bài guān líng páng lǎo zhì jiē shān hū bài yíng
畿民夹道拜观,陵旁老稚皆山呼拜迎。
tài hòu gù yuē bǎi xìng dài jūn yǐ néng ān zhī ěr huáng dì yi zhòng niàn
太后顾曰:“百姓戴君,以能安之耳,皇帝宜重念。
jí hái guò nóng jiā zhào lǎo fù wèn shēng yè cì chāo bì
”及还,过农家,召老妇问生业,赐钞币。
yǒu xiàn shū shí jiǔ jiāng zhě qǔ yǐ cì dì yuē cǐ tián jiā wèi yě
有献蔬食酒浆者,取以赐帝,曰:“此田家味也。
cóng chén yīng guó gōng zhāng fǔ shàng shū jiǎn yì dà xué shì yáng shì qí yáng róng jīn yòu zī yáng pǔ qǐng jiàn xíng diàn
”从臣英国公张辅,尚书蹇义,大学士杨士奇、杨荣、金幼孜、杨溥请见行殿。
tài hòu wèi láo zhī qiě yuē ěr děng xiān cháo jiù rén miǎn fǔ sì jūn
太后慰劳之,且曰:“尔等先朝旧人,勉辅嗣君。
tā rì dì wèi shì qí yuē huáng tài hòu yè líng hái dào rǔ bèi xíng shì shén xí
”他日,帝谓士奇曰:“皇太后谒陵还,道汝辈行事甚习。
yán fǔ wǔ chén yě dá dà yì
言辅,武臣也,达大义。
yì zhòng hòu xiǎo xīn dì guǎ duàn
义重厚小心,第寡断。
rǔ kè zhèng yán wú bì wǔ xiān dì huò shù bù lè rán zhōng cóng rǔ yǐ bù bài shì
汝克正,言无避忤,先帝或数不乐,然终从汝,以不败事。
yòu yǒu sān shì shí huǐ bù cóng yě
又有三事,时悔不从也。
tài hòu yù wài jiā yán dì shēng zhì chún jǐn rán bù xǔ yù yì guó shì
”太后遇外家严,弟升至淳谨,然不许预议国事。
xuān zōng bēng yīng zōng fāng jiǔ suì gōng zhōng é yán jiāng zhào lì xiāng wáng yǐ
宣宗崩,英宗方九岁,宫中讹言将召立襄王矣。
tài hòu qù zhào zhū dà chén zhì qián qīng gōng zhǐ tài zǐ qì yuē cǐ xīn tiān zi yě
太后趣召诸大臣至干清宫,指太子泣曰:“此新天子也。
jūn chén hū wàn suì fú yán nǎi xi
”君臣呼万岁,浮言乃息。
dà chén qǐng tài hòu chuí lián tīng zhèng tài hòu yuē wú huài zǔ zōng fǎ
大臣请太后垂帘听政,太后曰:“毋坏祖宗法。
dì xī ba yī qiè bù jí wu
第悉罢一切不急务。
shí shí xù dì xiàng xué wěi rèn gǔ gōng yǐ gù wáng zhèn suī chǒng yú dì zhōng tài hòu shì bù gǎn zhuān dà zhèng
”时时勖帝向学,委任股肱,以故王振虽宠于帝,终太后世不敢专大政。
zhèng tǒng qī nián shí yuè bēng
正统七年十月崩。
dāng dà jiàn zhào shì qí pǔ rù mìng zhòng guān wèn guó jiā shàng yǒu hé dà shì wèi bàn zhě
当大渐,召士奇、溥入,命中官问国家尚有何大事未办者。
shì qí jǔ sān shì
士奇举三事。
yī wèi jiàn shù rén suī wáng dāng xiū shí lù
一谓建庶人虽亡,当修实录。
yī wèi tài zōng zhào yǒu shōu fāng xiào rú zhū chén yí shū zhě sǐ yi chí qí jìn
一谓太宗诏有收方孝孺诸臣遗书者死,宜弛其禁。
qí sān wèi jí zòu shàng ér tài hòu yǐ bēng
其三未及奏上,而太后已崩。
yí zhào miǎn dà chén zuǒ dì dūn xíng rén zhèng yǔ shén zhūn dǔ
遗诏勉大臣佐帝惇行仁政,语甚谆笃。
shàng zūn shì yuē chéng xiào gōng sù míng dé hóng rén shùn tiān qǐ shèng zhāo huáng hòu hé zàng xiàn líng fù tài miào
上尊谥曰诚孝恭肃明德弘仁顺天启圣昭皇后,合葬献陵,祔太庙。
xuān zōng gōng ràng huáng hòu hú shì míng shàn xiáng jǐ níng rén
宣宗恭让皇后胡氏,名善祥,济宁人。
yǒng lè shí wǔ nián xuǎn wèi huáng tài sūn fēi
永乐十五年选为皇太孙妃。
yǐ wèi huáng tài zǐ fēi
已,为皇太子妃。
xuān zōng jí wèi lì wèi huáng hòu
宣宗即位,立为皇后。
shí sūn guì fēi yǒu chǒng hòu wèi yǒu zi yòu shàn bìng
当时孙贵妃被宣宗恩宠,胡皇后没有儿子,又经常生病。
sān nián chūn dì lìng hòu shàng biǎo cí wèi nǎi tuì jū cháng ān gōng cì hào jìng cí xiān shī ér cè guì fēi wèi hòu
三年春,帝令后上表辞位,乃退居长安宫,赐号静慈仙师,而册贵妃为后。
zhū dà chén zhāng fǔ jiǎn yì xià yuán jí yáng shì qí yáng róng děng bù néng zhēng
诸大臣张辅、蹇义、夏原吉、杨士奇、杨荣等不能争。
zhāng tài hòu mǐn hòu xián cháng zhào jū qīng níng gōng
张太后悯后贤,常召居清宁宫。
nèi tíng cháo yàn mìng jū sūn hòu shàng
内廷朝宴,命居孙后上。
sūn hòu cháng yàng yàng
孙后常怏怏。
zhèng tǒng qī nián shí yuè tài huáng tài hòu bēng hòu tòng kū bù yǐ yú nián yì bēng yòng pín yù lǐ zàng jīn shān
正统七年十月,太皇太后崩,后痛哭不已,逾年亦崩,用嫔御礼葬金山。
hòu wú guò bèi fèi tiān xià wén ér lián zhī
后无过被废,天下闻而怜之。
xuān zōng hòu yì huǐ
宣宗后亦悔。
cháng zì jiě yuē cǐ zhèn shào nián shì
尝自解曰:“此朕少年事。
tiān shùn liù nián sūn tài hòu bēng qián huáng hòu wèi yīng zōng yán hòu xián ér wú zuì fèi wèi xiān shī
”天顺六年,孙太后崩,钱皇后为英宗言:“后贤而无罪,废为仙师。
qí méi yě rén wèi tài hòu liàn zàng jiē bù rú lǐ
其没也,人畏太后,殓葬皆不如礼。
yīn quàn fù qí wèi hào
”因劝复其位号。
yīng zōng wèn dà xué shì li xián
英宗问大学士李贤。
xián duì yuē bì xià cǐ xīn tiān dì guǐ shén shí lín zhī
贤对曰:“陛下此心,天地鬼神实临之。
rán chén yǐ líng qǐn xiǎng diàn shén zhǔ jù yi rú fèng xiān diàn shì zhù chēng bì xià míng xiào
然臣以陵寝、享殿、神主俱宜如奉先殿式,庶称陛下明孝。
qī nián rùn qī yuè shàng zūn shì yuē gōng ràng chéng shùn kāng mù jìng cí zhāng huáng hòu xiū líng qǐn bù fù miào
”七年闰七月,上尊谥曰恭让诚顺康穆静慈章皇后,修陵寝,不祔庙。
xuān zōng xiào gōng huáng hòu sūn shì zōu píng rén
宣宗孝恭皇后孙氏,邹平人。
yòu yǒu měi sè
幼有美色。
fù zhōng yǒng chéng xiàn zhǔ bù yě
父忠,永城县主簿也。
chéng xiào huáng hòu mǔ péng chéng bǎi fū rén gù yǒng chéng rén shí shí rù jìn zhōng yán zhōng yǒu xián nǚ suì de rù gōng
诚孝皇后母彭城伯夫人,故永城人,时时入禁中,言忠有贤女,遂得入宫。
fāng shí yú suì chéng zǔ mìng chéng xiào hòu yù zhī
方十余岁,成祖命诚孝后育之。
yǐ ér xuān zōng hūn zhào xuǎn jǐ níng hú shì wèi fēi ér yǐ sūn shì wèi pín
已而宣宗婚,诏选济宁胡氏为妃,而以孙氏为嫔。
xuān zōng jí wèi fēng guì fēi
宣宗即位,封贵妃。
gù shì huáng hòu jīn bǎo jīn cè guì fēi yǐ xià yǒu cè wú bǎo
故事:皇后金宝金册,贵妃以下,有册无宝。
fēi yǒu chǒng xuān dé yuán nián wǔ yuè dì qǐng yú tài hòu zhì jīn bǎo cì yān
妃有宠,宣德元年五月,帝请于太后,制金宝赐焉。
guì fēi yǒu bǎo zì cǐ shǐ
贵妃有宝自此始。
fēi yì wú zi yīn qǔ gōng rén zi wèi jǐ zi jí yīng zōng yě yóu shì juàn chǒng yì zhòng
妃亦无子,阴取宫人子为己子,即英宗也,由是眷宠益重。
hú hòu shàng biǎo xùn wèi qǐng zǎo dìng guó běn
胡后上表逊位,请早定国本。
fēi wěi cí yuē hòu bìng quán zì yǒu zi wú zǐ gǎn xiān hòu zi yé
妃伪辞曰:“后病痊自有子,吾子敢先后子耶?
sān nián sān yuè hú hòu fèi suì cè wèi huáng hòu
”三年三月,胡后废,遂册为皇后。
yīng zōng lì zūn wèi huáng tài hòu
英宗立,尊为皇太后。
yīng zōng běi shòu tài hòu mìng chéng wáng jiān guó
英宗北狩,太后命郕王监国。
jǐng dì jí wèi zūn wéi shàng shèng huáng tài hòu
景帝即位,尊为上圣皇太后。
shí yīng zōng zài yǐ běi shù jì yù hán yī qiú
时英宗在迤北,数寄御寒衣裘。
jí hái yōu nán gōng tài hòu shù rù xǐng shì
及还,幽南宫,太后数入省视。
shí hēng děng móu duó mén xiān mì bái tài hòu
石亨等谋夺门,先密白太后。
xǔ zhī
许之。
yīng zōng fù cí shàng huī hào yuē shèng liè cí shòu huáng tài hòu
英宗复辞,上徽号曰圣烈慈寿皇太后。
míng xìng gōng wéi huī hào yì zì cǐ shǐ
明兴,宫闱徽号亦自此始。
tiān shùn liù nián jiǔ yuè bēng shàng zūn shì yuē xiào gōng yì xiàn cí rén zhuāng liè qí tiān pèi shèng zhāng huáng hòu hé zàng jǐng líng fù tài miào
天顺六年九月崩,上尊谥曰孝恭懿宪慈仁庄烈齐天配圣章皇后,合葬景陵,祔太庙。
ér yīng zōng shēng mǔ rén zú wú zhī zhī zhě
而英宗生母,人卒无知之者。
wú tài hòu jǐng dì mǔ yě dān tú rén
吴太后,景帝母也,丹徒人。
xuān zōng wèi tài zǐ shí xuǎn rù gōng
宣宗为太子时,选入宫。
xuān dé sān nián fēng xián fēi
宣德三年封贤妃。
jǐng dì jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
景帝即位,尊为皇太后。
yīng zōng fù bì fù chēng xuān miào xián fēi
英宗复辟,复称宣庙贤妃。
chéng huà zhōng hōng
成化中薨。
guō pín míng ài zì shàn lǐ fèng yáng rén
郭嫔,名爱,字善理,凤阳人。
xián ér yǒu wén rù gōng èr xún ér zú
贤而有文,入宫二旬而卒。
zì zhī sǐ qī shū chu shēng yǐ zì āi
自知死期,书楚声以自哀。
cí yuē xiū duǎn yǒu shù xī bù zú jiào yě
词曰:“修短有数兮,不足较也。
shēng ér rú mèng xī sǐ zé jué yě
生而如梦兮,死则觉也。
xiān wú qīn ér guī xī cán yǔ zhī shī xiào yě
先吾亲而归兮,惭予之失孝也。
xīn qī qī ér bù néng yǐ xī shì zé kě dào yě
心凄凄而不能已兮,是则可悼也。
zhèng tǒng yuán nián bā yuè zhuī zèng huáng shù mǔ huì fēi hé shì wèi guì fēi shì duān jìng
”正统元年八月,追赠皇庶母惠妃何氏为贵妃,谥端静;
zhào shì wèi xián fēi shì chún jìng
赵氏为贤妃,谥纯静;
wú shì wèi huì fēi shì zhēn shùn
吴氏为惠妃,谥贞顺;
jiāo shì wèi shū fēi shì zhuāng jìng
焦氏为淑妃,谥庄静;
cáo shì wèi jìng fēi shì zhuāng shùn
曹氏为敬妃,谥庄顺;
xú shì wèi shùn fēi shì zhēn huì
徐氏为顺妃,谥贞惠;
yuán shì wèi lì fēi shì gōng dìng
袁氏为丽妃,谥恭定;
zhū shì wèi shū fēi shì zhēn jìng
诸氏为淑妃,谥贞静;
lǐ shì wèi chōng fēi shì gōng shùn
李氏为充妃,谥恭顺;
hé shì wèi chéng fēi shì sù xī
何氏为成妃,谥肃僖。
cè wén yuē cí wěi shēn ér dǎo yì suí lóng yù yǐ shàng bīn yi jiàn huī chēng yòng zhāng jié xíng
册文曰:“兹委身而蹈义,随龙驭以上宾,宜荐徽称,用彰节行。
gài xuān zōng xùn zàng gōng fēi yě
”盖宣宗殉葬宫妃也。
chū tài zǔ bēng gōng rén duō cóng sǐ zhě
初,太祖崩,宫人多从死者。
jiàn wén yǒng lè shí xiāng jì yōu xù
建文、永乐时,相继优恤。
ruò zhāng fèng li héng zhào fú zhāng bì wāng bīn zhū jiā jiē zì jǐn yī wèi suǒ shì bǎi hù sàn qí dài dāo shè rén jìn qiān bǎi hù dài fèng shì xí rén wèi zhī tài zǔ cháo tiān nǚ hù
若张凤、李衡、赵福、张璧、汪宾诸家,皆自锦衣卫所试百户、散骑带刀舍人进千百户,带俸世袭,人谓之“太祖朝天女户”。
lì chéng zǔ rén xuān èr zōng yì jiē yòng xùn
历成祖,仁、宣二宗亦皆用殉。
jǐng dì yǐ chéng wáng hōng yóu yòng qí zhì gài dāng shí wáng fǔ jiē rán
景帝以郕王薨,犹用其制,盖当时王府皆然。
zhì yīng zōng yí zhào shǐ ba zhī
至英宗遗诏,始罢之。
yīng zōng xiào zhuāng huáng hòu qián shì hǎi zhōu rén
英宗孝庄皇后钱氏,海州人。
zhèng tǒng qī nián lì wèi hòu
正统七年立为后。
dì mǐn hòu zú dān wēi yù hóu zhī hòu zhé xùn xiè
帝悯后族单微,欲侯之,后辄逊谢。
gù hòu jiā dú wú fēng
故后家独无封。
yīng zōng běi shòu qīng zhōng gōng zī zuǒ yíng jià
英宗北狩,倾中宫赀佐迎驾。
yè āi qì yù tiān juàn jí wò de sǔn yī gǔ
夜哀泣吁天,倦即卧地,损一股。
yǐ kū qì fù sǔn yī mù
以哭泣复损一目。
yīng zōng zài nán gōng bù zì dé hòu qū wèi wèi jiě
英宗在南宫,不自得,后曲为慰解。
hòu wú zi zhōu guì fēi yǒu zi lì wèi huáng tài zǐ
后无子,周贵妃有子,立为皇太子。
yīng zōng dà jiàn yí mìng yuē qián huáng hòu qiān qiū wàn suì hòu yǔ zhèn tóng zàng
英宗大渐,遗命曰:“钱皇后千秋万岁后,与朕同葬。
dà xué shì li xián tuì ér shū zhī cè
”大学士李贤退而书之册。
xiàn zōng lì shàng liǎng gōng huī hào xià tíng chén yì
宪宗立,上两宫徽号,下廷臣议。
tài jiàn xià shí xī guì fēi yì chuán yù dú zūn guì fēi wèi huáng tài hòu
太监夏时希贵妃意,传谕独尊贵妃为皇太后。
dà xué shì li xián péng shí lì zhēng nǎi liǎng gōng bìng zūn ér chēng hòu wèi cí yì huáng tài hòu
大学士李贤、彭时力争,乃两宫并尊,而称后为慈懿皇太后。
jí yíng yù líng xián shí qǐng yíng sān kuàng xià tíng yì
及营裕陵,贤、时请营三圹,下廷议。
xià shí fù yán bù kě shì jìng qǐn
夏时复言不可,事竟寝。
chéng huà sì nián liù yuè tài hòu bēng zhōu tài hòu bù yù hòu hé zàng
成化四年六月,太后崩,周太后不欲后合葬。
dì shǐ xià shí huái ēn zhào dà chén yì
帝使夏时、怀恩召大臣议。
péng shí shǒu duì yuē hé zàng yù líng zhǔ fù miào dìng lǐ yě
彭时首对曰:“合葬裕陵,主祔庙,定礼也。
yì rì dì zhào wèn shí duì rú qián
”翼日,帝召问,时对如前。
dì yuē zhèn qǐ bù zhī lǜ tā rì fáng mǔ hòu ěr
帝曰:“朕岂不知,虑他日妨母后耳。
shí yuē huáng shàng xiào shì liǎng gōng shèng dé zhāng wén
”时曰:“皇上孝事两宫,圣德彰闻。
lǐ zhī suǒ hé xiào zhī suǒ guī yě
礼之所合,孝之所归也。
shāng lù yì yán bù fù zàng sǔn shèng dé
”商辂亦言:“不祔葬,损圣德。
liú dìng zhī yuē xiào cóng yì bù cóng mìng
”刘定之曰:“孝从义,不从命。
dì mò rán jiǔ zhī yuē bù cóng mìng shàng de wèi xiào yé
”帝默然久之,曰:“不从命尚得为孝耶!
shí lì qǐng hé zàng yù líng zuǒ ér xū yòu yǐ dài zhōu tài hòu
”时力请合葬裕陵左,而虚右以待周太后。
yǐ fù yǔ dà chén shū zhēng dì zài xià tíng yì
已,复与大臣疏争,帝再下廷议。
lì bù shàng shū li bǐng lǐ bù shàng shū yáo kuí jí tíng chén jiǔ shí jiǔ rén yì jiē qǐng rú shí yán
吏部尚书李秉、礼部尚书姚夔集廷臣九十九人议,皆请如时言。
dì yuē qīng děng yán shì gù zhèn lǚ qǐng tài hòu wèi de mìng
帝曰:“卿等言是,顾朕屡请太后未得命。
guāi lǐ fēi xiào wéi qīn yì fēi xiào
乖礼非孝,违亲亦非孝。
míng rì zhān shì kē qián jǐ shì zhōng wèi yuán děng shàng shū yòu míng rì kuí děng hé shū shàng jiē zhí yì rú chū
”明日,詹事柯潜、给事中魏元等上疏,又明日,夔等合疏上,皆执议如初。
zhōng zhǐ yóu yù bié zé zàng de
中旨犹谕别择葬地。
yú shì bǎi guān fú kū wén huá mén wài
于是百官伏哭文华门外。
dì mìng qún chén tuì
帝命群臣退。
zhòng kòu tóu bù dé zhǐ bù gǎn tuì
众叩头,不得旨不敢退。
zì yǐ zhì shēn nǎi de yǔn
自已至申,乃得允。
zhòng hū wàn suì chū
众呼万岁出。
shì xiáng shí kuí chuán zhōng
事详时、夔传中。
shì nián qī yuè shàng zūn shì yuē xiào zhuāng xiàn mù hóng huì xiǎn rén gōng tiān qīn shèng ruì huáng hòu fù tài miào
是年七月上尊谥曰孝庄献穆弘惠显仁恭天钦圣睿皇后,祔太庙。
jiǔ yuè hé zàng yù líng yì suì jù yīng zōng xuán táng shù zhàng xǔ zhōng zhì zhī xū shí kuàng yǐ dài zhōu tài hòu qí suì dú tōng ér fèng xiān diàn jì yì bù shè hòu zhǔ
九月合葬裕陵,异隧,距英宗玄堂数丈许,中窒之,虚石圹以待周太后,其隧独通,而奉先殿祭,亦不设后主。
hóng zhì shí qī nián zhōu tài hòu bēng
弘治十七年,周太后崩。
xiào zōng yù biàn diàn chū yù líng tú shì dà xué shì liú jiàn xiè qiān li dōng yáng yuē líng yǒu èr suì ruò zhě zhì ruò zhě kě tōng wǎng lái jiē xiān cháo nèi chén suǒ wéi cǐ wèi hé lǐ
孝宗御便殿,出裕陵图,示大学士刘健、谢迁、李东阳曰:“陵有二隧,若者窒,若者可通往来,皆先朝内臣所为,此未合礼。
zuó jiàn chéng huà jiān péng shí yáo kuí děng zhāng zòu xiān cháo dà chén wèi guó rú cǐ xiān dì yì bù dé yǐ ěr
昨见成化间彭时、姚夔等章奏,先朝大臣为国如此,先帝亦不得已耳。
qīn tiān jiàn yán tōng suì shàng gàn xiān dì líng táng kǒng dòng dì mài zhèn yǐ miàn shé zhī
钦天监言通隧上干先帝陵堂,恐动地脉,朕已面折之。
zhì zé tiān de bì sè tōng zé fēng qì liú xíng
窒则天地闭塞,通则风气流行。
jiàn děng yīn lì zàn
”健等因力赞。
dì fù wèn fù miào lǐ jiàn děng yán fù èr hòu zì táng shǐ yě
帝复问祔庙礼,健等言:“祔二后,自唐始也。
fù sān hòu zì sòng shǐ yě hàn yǐ qián yī dì yī hòu
祔三后,自宋始也,汉以前一帝一后。
nǎng zhě dìng yì hé fù xiào zhuāng tài hòu jū zuǒ jīn dà xíng tài huáng tài hòu jū yòu qiě yǐn táng sòng gù shì wèi zhèng chén děng yǐ cǐ bù gǎn fù lùn
曩者定议合祔,孝庄太后居左,今大行太皇太后居右,且引唐、宋故事为证,臣等以此不敢复论。
dì yuē èr hòu yǐ fēi kuàng fù sān hòu
”帝曰:“二后已非,况复三后!
qiān yuē sòng fù sān hòu yī jì lì yī shēng mǔ yě
”迁曰:“宋祔三后,一继立,一生母也。
dì yuē shì xū shī gǔ tài huáng tài hòu jū yù zhèn gōng zhèn qǐ gǎn wàng
”帝曰:“事须师古,太皇太后鞠育朕躬,朕岂敢忘?
gù sī qíng ěr
顾私情耳。
zǔ zōng lái yī dì yī hòu
祖宗来,一帝一后。
jīn bìng fù huài lǐ zì zhèn shǐ
今并祔,坏礼自朕始。
qiě fèng xiān diàn jì huáng zǔ tè zuò yī fàn yī chí ér yǐ
且奉先殿祭皇祖,特座一饭一匙而已。
fu xiào mù huáng tài hòu zhèn shēng mǔ yě bié sì zhī fèng cí diàn
夫孝穆皇太后,朕生母也,别祀之奉慈殿。
jīn rén shòu gōng qián diàn shāo kuān zhèn yù fèng tài huáng tài hòu yú cǐ tā rì fèng xiào mù huáng tài hòu yú hòu suì shí jì xiǎng rú tài miào
今仁寿宫前殿稍宽,朕欲奉太皇太后于此,他日奉孝穆皇太后于后,岁时祭享,如太庙。
yú shì mìng qún chén xiáng yì
”于是命群臣详议。
yì shàng jiāng jiàn xīn miào qīn tiān jiàn zòu nián fāng yǒu ài
议上,将建新庙,钦天监奏年方有碍。
tíng yì qǐng zàn sì zhōu tài hòu yú fèng cí diàn chēng xiào sù tài huáng tài hòu
廷议请暂祀周太后于奉慈殿,称孝肃太皇太后。
diàn zài fèng xiān diàn xi dì yǐ sì xiào mù zhì shì zhōng fèng xiào sù ér xǐ xiào mù jū zuǒ yān
殿在奉先殿西,帝以祀孝穆,至是中奉孝肃而徙孝穆居左焉。
dì shǐ yù tōng suì yì yǐ yīn yáng jiā yán bù guǒ xíng
帝始欲通隧,亦以阴阳家言,不果行。
xiào sù zhōu tài hòu yīng zōng fēi xiàn zōng shēng mǔ yě chāng píng rén
孝肃周太后,英宗妃,宪宗生母也,昌平人。
tiān shùn yuán nián fēng guì fēi
天顺元年封贵妃。
xiàn zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
宪宗即位,尊为皇太后。
qí nián shí yuè tài hòu dàn rì dì lìng sēng dào jiàn zhāi jì
其年十月,太后诞日,帝令僧道建斋祭。
lǐ bù shàng shū yáo kuí shuài qún chén yì zhāi suǒ wèi tài hòu qí fú
礼部尚书姚夔帅群臣诣斋所,为太后祈福。
jǐ shì zhōng zhāng níng děng hé zhī
给事中张宁等劾之。
dì shì qí yán lìng zì hòu sēng dào zhāi jiào bǎi guān bù dé xíng xiāng
帝是其言,令自后僧道斋醮,百官不得行香。
èr shí sān nián sì yuè shàng huī hào yuē shèng cí rén shòu huáng tài hòu
二十三年四月上徽号曰圣慈仁寿皇太后。
xiào zōng lì zūn wèi tài huáng tài hòu
孝宗立,尊为太皇太后。
xiān shì xiàn zōng zài wèi shì tài hòu zhì xiào wǔ rì yī zhāo yàn xiǎng bì qīn
先是,宪宗在位,事太后至孝,五日一朝,燕享必亲。
tài hòu yì suǒ yù wéi kǒng bù huan
太后意所欲,惟恐不欢。
zhì qián tài hòu hé zàng yù líng tài hòu shū nán zhī
至钱太后合葬裕陵,太后殊难之。
xiàn zōng wěi qū kuān pì nǎi de qǐng
宪宗委曲宽譬,乃得请。
xiào zōng shēng xī gōng mǔ fēi jì shì hōng tài hòu yù zhī gōng zhōng xǐng shì wàn fāng
孝宗生西宫,母妃纪氏薨,太后育之宫中,省视万方。
jí xiào zōng jí wèi shì tài hòu yì zhì xiào
及孝宗即位,事太后亦至孝。
tài hòu bìng yáng jiǔ zhī yù gào yù qún chén yuē zì yīng huáng yàn dài yǔ zhèng wèi cháng lè xiàn zōng huáng dì yǐ tiān xià yǎng èr shí sì nián yóu yī rì
太后病疡,久之愈,诰谕群臣曰:“自英皇厌代,予正位长乐,宪宗皇帝以天下养,二十四年犹一日。
cí yǔ ǒu huàn yáng huáng dì yè yù tiān wèi yǔ qǐng mìng chūn jiāo bà yàn wèn shì wéi qín bǐ lǎo nián jí tǐ huò dǐ kāng níng
兹予偶患疡,皇帝夜吁天,为予请命,春郊罢宴,问视惟勤,俾老年疾体,获底康宁。
yǐ xī shì jīn fù zǐ liǎng shì xiào tóng yī kuí yǔ shén jiā yān
以昔视今,父子两世,孝同一揆,予甚嘉焉。
hóng zhì shí yī nián dōng qīng níng gōng zāi tài hòu yí jū rén shòu gōng
弘治十一年冬,清宁宫灾,太后移居仁寿宫。
míng nián qīng níng gōng chéng nǎi hái jū yān
明年,清宁宫成,乃还居焉。
tài hòu dì cháng níng bó yù jiā yǒu cì tián yǒu sī qǐng lí zhèng zhī dì wèi xǔ yě tài hòu yuē nài hé yǐ wǒ gù wěi huáng dì fǎ
太后弟长宁伯彧家有赐田,有司请厘正之,帝未许也,太后曰:“奈何以我故骫皇帝法!
shǐ guī de yú guān
”使归地于官。
hóng zhì shí qī nián sān yuè bēng shì xiào sù zhēn shùn kāng yì guāng liè fǔ tiān chéng shèng ruì huáng hòu hé zàng yù líng
弘治十七年三月崩,谥孝肃贞顺康懿光烈辅天承圣睿皇后,合葬裕陵。
yǐ dà xué shì liú jiàn xiè qiān li dōng yáng yì bié sì yú fèng cí diàn bù fù miào réng chēng tài huáng tài hòu
以大学士刘健、谢迁、李东阳议,别祀于奉慈殿,不祔庙,仍称太皇太后。
jiā jìng shí wǔ nián yǔ jì shào èr tài hòu bìng yí sì líng diàn tí zhǔ yuē huáng hòu bù xì dì shì yǐ bié dí shù
嘉靖十五年,与纪、邵二太后并移祀陵殿,题主曰皇后,不系帝谥,以别嫡庶。
qí hòu mù zōng mǔ xiào kè shén zōng mǔ xiào dìng guāng zōng mǔ xiào jìng xī zōng mǔ xiào hé zhuāng liè dì mǔ xiào chún xián zūn yòng qí zhì
其后穆宗母孝恪、神宗母孝定、光宗母孝靖、熹宗母孝和、庄烈帝母孝纯,咸遵用其制。
jǐng dì fèi hòu wāng shì shùn tiān rén
景帝废后汪氏,顺天人。
zhèng tǒng shí nián cè wèi chéng wáng fēi
正统十年册为郕王妃。
shí sì nián dōng wáng jí huáng dì wèi cè wèi huáng hòu
十四年冬,王即皇帝位,册为皇后。
hòu yǒu xián dé cháng niàn jīng shī zhū sǐ shì jí lǎo ruò yù hài zhě pù gǔ yuán yě lìng guān xiào yǎn mái zhī
后有贤德,尝念京师诸死事及老弱遇害者暴骨原野,令官校掩埋之。
shēng èr nǚ wú zi
生二女,无子。
jǐng tài sān nián fēi kàng shì shēng zǐ jiàn jì jǐng dì yù lì wèi tài zǐ ér fèi xiàn zōng hòu zhí bù kě
景泰三年,妃杭氏生子见济,景帝欲立为太子,而废宪宗,后执不可。
yǐ shì wǔ dì yì suì fèi hòu lì kàng shì wèi huáng hòu
以是忤帝意,遂废后,立杭氏为皇后。
qī nián kàng hòu bēng shì sù xiào
七年,杭后崩,谥肃孝。
yīng zōng fù wèi xuē huáng hòu hào huǐ suǒ zàng líng ér hòu réng chēng chéng wáng fēi
英宗复位,削皇后号,毁所葬陵,而后仍称郕王妃。
jǐng dì bēng yīng zōng yǐ qí hòu gōng táng shì děng xùn yì jí hòu
景帝崩,英宗以其后宫唐氏等殉,议及后。
li xián yuē fēi yǐ yōu fèi kuàng liǎng nǚ yòu yóu kě mǐn
李贤曰:“妃已幽废,况两女幼,尤可悯。
dì nǎi yǐ
”帝乃已。
xiàn zōng fù lì wèi tài zǐ yā zhī hòu bù yù fèi lì shì zhī shén gōng
宪宗复立为太子,雅知后不欲废立,事之甚恭。
yīn wèi dì yán qiān zhī wài wáng fǔ de jǐn xié gōng zhōng suǒ yǒu ér chū
因为帝言,迁之外王府,得尽携宫中所有而出。
yǔ zhōu tài hòu xiāng dé shèn huān suì shí rù gōng xù jiā rén lǐ
与周太后相得甚欢,岁时入宫,叙家人礼。
rán xìng gāng zhí
然性刚执。
yī rì yīng zōng wèn tài jiàn liú huán yuē jì yǒu yù líng lóng jì yāo jīn hé zài
一日,英宗问太监刘桓曰:“记有玉玲珑系腰,今何在?
huán yán dāng zài fēi suǒ
”桓言当在妃所。
yīng zōng mìng suǒ zhī
英宗命索之。
hòu tóu zhū jǐng duì shǐ zhě yuē wú zhī
后投诸井,对使者曰:“无之。
yǐ ér gào rén yuē qī nián tiān zǐ bù kān xiāo shòu cǐ shù piàn yù yé
”已而告人曰:“七年天子,不堪消受此数片玉耶!
yǐ yǒu yán hòu chū suǒ xié jù wàn jì yīng zōng qiǎn shǐ jiǎn qǔ zhī suì lì jǐn
”已,有言后出所携钜万计,英宗遣使检取之,遂立尽。
zhèng dé yuán nián shí èr yuè hōng yì jì zàng lǐ
正德元年十二月薨,议祭葬礼。
dà xué shì wáng ào yuē zàng yǐ fēi jì yǐ hòu
大学士王鏊曰:“葬以妃,祭以后。
suì hé zàng jīn shān
”遂合葬金山。
míng nián shàng zūn shì yuē zhēn huì ān hé jǐng huáng hòu
明年上尊谥曰贞惠安和景皇后。
xiàn zōng fèi hòu wú shì shùn tiān rén
宪宗废后吴氏,顺天人。
tiān shùn bā nián qī yuè lì wèi huáng hòu
天顺八年七月立为皇后。
xiān shì xiàn zōng jū dōng gōng wàn guì fēi yǐ shàn chǒng
先是,宪宗居东宫,万贵妃已擅宠。
hòu jì lì zhāi qí guò zhàng zhī
后既立,摘其过,杖之。
dì nù xià zhào yuē xiān dì wèi zhèn jiǎn qiú xián shū yǐ dìng wáng shì yù yú bié gōng dài qī
帝怒,下诏曰:“先帝为朕简求贤淑,已定王氏,育于别宫待期。
tài jiàn niú yù zhé yǐ xuǎn tuì wú shì yú tài hòu qián fù xuǎn
太监牛玉辄以选退吴氏于太后前复选。
cè lì lǐ chéng zhī hòu zhèn jiàn jǔ dòng qīng tiāo lǐ dù lǜ lüè dé bù chēng wèi yīn chá qí shí shǐ zhī fēi yù lì zhě
册立礼成之后,朕见举动轻佻,礼度率略,德不称位,因察其实,始知非预立者。
yòng shì bù dé yǐ qǐng mìng tài hòu fèi wú shì bié gōng
用是不得已,请命太后,废吴氏别宫。
lì fu yú yuè ěr
”立甫逾月耳。
hòu fù jùn xiān shòu dū du tóng zhī zhì shì xià yù shù biān
后父俊,先授都督同知,至是下狱戍边。
zhé yù xiào líng zhòng cài yù cóng zǐ tài cháng shǎo qīng lún shēng lì bù yuán wài láng yáng cóng bìng chú míng yīn jiā huái níng hóu sūn tāng xián zhù
谪玉孝陵种菜,玉从子太常少卿纶、甥吏部员外郎杨琮并除名,姻家怀宁侯孙镗闲住。
yú shì nán jīng jǐ shì zhōng wáng huī wáng yuān zhū kuān lǐ áo li jūn děng hé shū yán yù zuì zhòng fá qīng yīn bìng hé dà xué shì li xián
于是南京给事中王徽、王渊、朱宽、李翱、李钧等合疏言玉罪重罚轻,因并劾大学士李贤。
dì nù huī děng jiē biǎn biān zhōu pàn guān
帝怒,徽等皆贬边州判官。
hòu xiào zōng shēng yú xī gōng hòu bǎo bào wéi jǐn
后孝宗生于西宫,后保抱惟谨。
xiào zōng jí wèi niàn hòu ēn mìng fú shàn jiē rú mǔ hòu lǐ guān qí zhí jǐn yī bǎi hù
孝宗即位,念后恩,命服膳皆如母后礼,官其侄锦衣百户。
zhèng dé sì nián hōng
正德四年薨。
liú jǐn yù fén zhī
刘瑾欲焚之。
dà xué shì wáng ào chí bù kě nǎi yǐ fēi lǐ zàng
大学士王鏊持不可,乃以妃礼葬。
xiào zhēn huáng hòu wáng shì shàng yuán rén
孝贞皇后王氏,上元人。
xiàn zōng zài dōng gōng yīng zōng wèi zé pèi de shí èr rén xuǎn hòu jí wú shì bǎi shì liú gōng zhōng
宪宗在东宫,英宗为择配,得十二人,选后及吴氏、柏氏留宫中。
wú shì jì lì ér fèi suì cè wèi huáng hòu tiān shùn bā nián shí yuè yě
吴氏既立而废,遂册为皇后,天顺八年十月也。
wàn guì fēi chǒng guān hòu gōng hòu chù zhī dàn rú
万贵妃宠冠后宫,后处之淡如。
xiào zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
孝宗即位,尊为皇太后。
wǔ zōng jí wèi zūn wèi tài huáng tài hòu
武宗即位,尊为太皇太后。
zhèng dé wǔ nián shí èr yuè shàng zūn hào yuē cí shèng kāng shòu
正德五年十二月上尊号曰慈圣康寿。
shí sān nián èr yuè bēng shàng zūn shì yuē xiào zhēn zhuāng yì gōng jìng rén cí qīn tiān fǔ shèng chún huáng hòu hé zàng mào líng fù tài miào
十三年二月崩,上尊谥曰孝贞庄懿恭靖仁慈钦天辅圣纯皇后,合葬茂陵,祔太庙。
xiào mù jì tài hòu xiào zōng shēng mǔ yě hè xiàn rén
孝穆纪太后,孝宗生母也,贺县人。
běn mán tǔ guān nǚ
本蛮土官女。
chéng huà zhōng zhēng mán fú rù yè tíng shòu nǚ shǐ jǐng mǐn tōng wén zì mìng shǒu nèi cáng
成化中征蛮,俘入掖庭,授女史,警敏通文字,命守内藏。
shí wàn guì fēi zhuān chǒng ér dù hòu gōng yǒu shēn zhě jiē zhì shǐ duò
时万贵妃专宠而妒,后宫有娠者皆治使堕。
bǎi xián fēi shēng dào gōng tài zǐ yì wèi suǒ hài
柏贤妃生悼恭太子,亦为所害。
dì ǒu xíng nèi cáng yìng duì chēng zhǐ yuè xìng zhī suì yǒu shēn
帝偶行内藏,应对称旨,悦,幸之,遂有身。
wàn guì fēi zhī ér huì shén lìng bì gōu zhì zhī
万贵妃知而恚甚,令婢钩治之。
bì miù bào yuē bìng pǐ
婢谬报曰病痞。
nǎi zhé jū ān lè táng
乃谪居安乐堂。
jiǔ zhī shēng xiào zōng shǐ mén jiān zhāng mǐn ruò yān
久之,生孝宗,使门监张敏溺焉。
mǐn jīng yuē shàng wèi yǒu zi nài hé qì zhī
敏惊曰:“上未有子,奈何弃之。
shāo bǔ fěn ěr yí mì cáng zhī tā shì guì fēi rì cì wú suǒ de
”稍哺粉饵饴蜜,藏之他室,贵妃日伺无所得。
zhì wǔ liù suì wèi gǎn jiǎn tāi fà
至五六岁,未敢剪胎发。
shí wú hòu fèi jū xī nèi jìn ān lè táng mì zhī qí shì wǎng lái bǔ yǎng dì bù zhī yě
时吴后废居西内,近安乐堂,密知其事,往来哺养,帝不知也。
dì zì dào gōng tài zǐ hōng hòu jiǔ wú sì zhōng wài jiē yǐ wéi yōu
帝自悼恭太子薨后,久无嗣,中外皆以为忧。
chéng huà shí yī nián dì zhào zhāng mǐn zhì fà zhào jìng tàn yuē lǎo jiàng zhì ér wú zi
成化十一年,帝召张敏栉发,照镜叹曰:“老将至而无子。
mǐn fú dì yuē sǐ zuì wàn suì yǐ yǒu zi yě
”敏伏地曰:“死罪,万岁已有子也。
dì è rán wèn ān zài
”帝愕然,问安在。
duì yuē nú yán jí sǐ wàn suì dāng wèi huáng zǐ zhǔ
对曰:“奴言即死,万岁当为皇子主。
yú shì tài jiàn huái ēn dùn shǒu yuē mǐn yán shì
”于是太监怀恩顿首曰:“敏言是。
huáng zǐ qián yǎng xī nèi jīn yǐ liù suì yǐ nì bù gǎn wén
皇子潜养西内,今已六岁矣,匿不敢闻。
dì dà xǐ jí rì xìng xī nèi qiǎn shǐ wǎng yíng huáng zǐ
”帝大喜,即日幸西内,遣使往迎皇子。
shǐ zhì fēi bào huáng zǐ qì yuē r qù wú bù dé shēng
使至,妃抱皇子泣曰:“儿去,吾不得生。
r jiàn huáng páo yǒu xū zhě jí r fù yě
儿见黄袍有须者,即儿父也。
yī yǐ xiǎo fēi páo chéng xiǎo yú yōng zhì jiē xià fā pī de zǒu tóu dì huái
”衣以小绯袍,乘小舆,拥至阶下,发披地,走投帝怀。
dì zhì zhī xī fǔ shì jiǔ zhī bēi xǐ qì xià yuē wǒ zi yě lèi wǒ
帝置之膝,抚视久之,悲喜泣下曰:“我子也,类我。
shǐ huái ēn fù nèi gé jù dào qí gù
”使怀恩赴内阁具道其故。
qún chén jiē dà xǐ
群臣皆大喜。
míng rì rù hè bān zhào tiān xià
明日,入贺,颁诏天下。
yí fēi jū yǒng shòu gōng shù zhào jiàn
移妃居永寿宫,数召见。
wàn guì fēi rì yè yuàn qì yuē qún xiǎo dài wǒ
万贵妃日夜怨泣曰:“群小绐我。
qí nián liù yuè fēi bào hōng
”其年六月,妃暴薨。
huò yuē guì fēi zhì zhī sǐ huò yuē zì yì yě
或曰贵妃致之死,或曰自缢也。
shì gōng kè zhuāng xī shū fēi
谥恭恪庄僖淑妃。
mǐn jù yì tūn jīn sǐ
敏惧,亦吞金死。
mǐn tóng ān rén
敏,同安人。
xiào zōng jì lì wèi huáng tài zǐ shí xiào sù huáng tài hòu jū rén shòu gōng yǔ dì yuē yǐ r fù wǒ
孝宗既立为皇太子,时孝肃皇太后居仁寿宫,语帝曰:“以儿付我。
tài zǐ suì jū rén shòu
”太子遂居仁寿。
yī rì guì fēi zhào tài zǐ shí xiào sù wèi tài zǐ yuē r qù wú shí yě
一日,贵妃召太子食,孝肃谓太子曰:“儿去,无食也。
tài zǐ zhì guì fēi cì shí yuē yǐ bǎo
”太子至,贵妃赐食,曰:“已饱。
jìn gēng yuē yí yǒu dú
”进羹,曰:“疑有毒。
guì fēi dà huì yuē shì r shù suì jí rú shì tā rì yú ròu wǒ yǐ
”贵妃大恚曰:“是儿数岁即如是,他日鱼肉我矣。
yīn huì ér chéng jí
”因恚而成疾。
xiào zōng jí wèi zhuī shì shū fēi wèi xiào mù cí huì gōng kè zhuāng xī chóng tiān chéng shèng chún huáng hòu qiān zàng mào líng bié sì fèng cí diàn
孝宗即位,追谥淑妃为孝穆慈慧恭恪庄僖崇天承圣纯皇后,迁葬茂陵,别祀奉慈殿。
dì bēi niàn tài hòu tè qiǎn tài jiàn cài yòng qiú tài hòu jiā de jì fù guì jì zǔ wàng xiōng dì yǐ wén
帝悲念太后,特遣太监蔡用求太后家,得纪父贵、纪祖旺兄弟以闻。
dì dà xǐ zhào gǎi fù guì wèi guì shòu jǐn yī wèi zhǐ huī tóng zhī
帝大喜,诏改父贵为贵,授锦衣卫指挥同知;
zǔ wàng wèi wàng shòu jǐn yī wèi zhǐ huī qiān shì
祖旺为旺,授锦衣卫指挥佥事。
cì yǔ dì zhái jīn bó zhuāng tián nú bì bù kě shèng jì
赐予第宅、金帛、庄田、奴婢,不可胜计。
zhuī zèng tài hòu fù wèi zhōng jūn dū du fǔ zuǒ dū du mǔ wèi fū rén
追赠太后父为中军都督府左都督,母为夫人。
qí zēng zǔ zǔ fù yì rú zhī
其曾祖、祖父亦如之。
qiǎn xiū tài hòu xiān yíng zhī zài hè zhě zhì shǒu fén hù fù qí jiā
遣修太后先茔之在贺者,置守坟户,复其家。
xiān shì tài hòu zài gōng zhōng cháng zì yán jiā hè xiàn xìng jì yòu bù néng zhī qīn zú yě
先是,太后在宫中,尝自言家贺县,姓纪,幼不能知亲族也。
tài jiàn guō yōng wén ér shi zhī
太监郭镛闻而识之。
tài jiàn lù kǎi zhě yì guǎng xī rén gù xìng li mán zhōng jì li tóng yīn yīn wàng chēng tài hòu xiōng lìng rén fǎng qí zú rén yì jīng shī
太监陆恺者,亦广西人,故姓李,蛮中纪、李同音,因妄称太后兄,令人访其族人诣京师。
kǎi nǚ xiōng fu wéi fù chéng zhě chū mào zhī yǒu sī dài yǐ qī wǎn míng suǒ jū lǐ yuē yíng ēn lǐ
恺女兄夫韦父成者出冒之,有司待以戚畹,名所居里曰迎恩里。
guì wàng yuē wéi yóu mào li kuàng wǒ shí lǐ shì
贵、旺曰:“韦犹冒李,况我实李氏。
yīn zhà wèi zōng xì shàng yǒu sī yǒu sī mò biàn yě
”因诈为宗系上有司,有司莫辨也。
èr rén jì zhòu guì fù chéng yì yì què zhēng biàn
二人既骤贵,父成亦诣阙争辨。
dì mìng guō yōng àn zhī
帝命郭镛按之。
yōng zhú fù chéng yóu lìng chí yì guī
镛逐父成,犹令驰驿归。
jí dì shǐ zhì hòu xiān yíng mán zhōng li xìng zhě shù bèi jiē chēng tài hòu jiā zì yán yú shǐ zhě
及帝使治后先茔,蛮中李姓者数辈,皆称太后家,自言于使者。
shǐ zhě hái zòu guì wàng bù shí
使者还,奏贵、旺不实。
fù qiǎn jǐ shì zhōng sūn guī yù shǐ téng yòu jiān xíng lián hè jiān wēi fú rù yáo tóng zhōng fǎng zhī jǐn de qí zhuàng guī zòu
复遣给事中孙珪、御史滕祐间行连、贺间,微服入瑶、僮中访之,尽得其状,归奏。
dì zhé fá yōng děng yǒu chà shù guì wàng biān hǎi
帝谪罚镛等有差,戍贵、旺边海。
zì cǐ dì shù qiú tài hòu jiā jìng bù dé
自此帝数求太后家,竟不得。
hóng zhì sān nián lǐ bù shàng shū gěng yù zòu yuē yuè xi dāng dà zhēng zhī hòu bīng xiǎn jī huāng rén mín bēn cuàn suì yuè yōu yuǎn zōng jì nán míng
弘治三年,礼部尚书耿裕奏曰:“粤西当大征之后,兵燹饥荒,人民奔窜,岁月悠远,踪迹难明。
xī xiào cí gāo huáng hòu yǔ gāo huáng dì tóng qǐ jiān nán huà jiā wèi guó xú wáng qīn gāo huáng hòu fù dāng hòu zhī shēn xún qiú jiā zú shàng bù kè huò rán hòu lì miào sù zhōu chūn qiū jì sì
昔孝慈高皇后与高皇帝同起艰难,化家为国,徐王亲高皇后父,当后之身,寻求家族,尚不克获,然后立庙宿州,春秋祭祀。
jīn jì tài hòu yòu lí xi yuè rù shì xiān dì lián hè fēi xú sù zhōng yuán zhī de pín gōng wú mǔ hòu zhèng wèi zhī nián bì xià fǎng xún suī qiè ān cóng de qí shí zāi
今纪太后幼离西粤,入侍先帝,连、贺非徐、宿中原之地,嫔宫无母后正位之年,陛下访寻虽切,安从得其实哉!
chén yú wèi kě fǎng xú wáng gù shì dìng nǐ tài hòu fù mǔ fēng hào lì cí guì lín zhì jì
臣愚谓可仿徐王故事,定拟太后父母封号,立祠桂林致祭。
dì yuē xiào mù huáng tài hòu zǎo qì zhèn gōng měi yī sī niàn nì yān rú gē
”帝曰:“孝穆皇太后早弃朕躬,每一思念,惄焉如割。
chū wèi zōng qīn shàng kě páng qiú níng shòu bǎi qī jì huò yī shì
初谓宗亲尚可旁求,宁受百欺,冀获一是。
qīng děng wèi suì jiǔ wú cóng wù sè qǐng jiā fēng lì miào yǐ wèi shèng mǔ zhī líng
卿等谓岁久无从物色,请加封立庙,以慰圣母之灵。
huáng zǔ jì yǒu gù shì zhèn xīn suī bù rěn yòu xī gǎn wéi
皇祖既有故事,朕心虽不忍,又奚敢违。
yú shì fēng hòu fù tuī chéng xuān lì wǔ chén tè jìn guāng lù dài fu zhù guó qìng yuán bó shì duān xī hòu mǔ bǎi fū rén lì miào guì lín fǔ yǒu sī suì shí sì
”于是封后父推诚宣力武臣特进光禄大夫柱国庆元伯,谥端僖,后母伯夫人,立庙桂林府,有司岁时祀。
dà xué shì yǐn zhí zhuàn āi cè yǒu yún dǔ hàn jiā yáo mǔ zhī mén zēng sòng shì rén zōng zhī tòng
大学士尹直撰哀册有云:“睹汉家尧母之门,增宋室仁宗之恸。
dì yàn xián niàn sòng zhé xī xū liú tì yě
”帝燕闲念诵,辄欷歔流涕也。
xiào huì shào tài hòu xiàn zōng fēi xìng xiàn dì mǔ yě
孝惠邵太后,宪宗妃,兴献帝母也。
fù lín chāng huà rén pín shén zhōu nǚ yú háng zhōu zhèn shǒu tài jiàn fēi yóu cǐ rù gōng
父林,昌化人,贫甚,鬻女于杭州镇守太监,妃由此入宫。
zhī shū yǒu róng sè
知书,有容色。
chéng huà shí èr nián fēng chén fēi xún jìn fēng guì fēi
成化十二年封宸妃,寻进封贵妃。
xīng wáng zhī fān fēi bù dé cóng
兴王之藩,妃不得从。
shì zōng rù jì dà tǒng fēi yǐ lǎo mù shěng yǐ xǐ sūn wèi huáng dì mō shì zōng shēn zì dǐng zhì zhǒng
世宗入继大统,妃已老,目眚矣,喜孙为皇帝,摸世宗身,自顶至踵。
yǐ zūn wèi huáng tài hòu
已,尊为皇太后。
jiā jìng yuán nián shàng zūn hào yuē shòu ān
嘉靖元年上尊号曰寿安。
shí yī yuè bēng
十一月崩。
dì yù míng nián èr yuè qiān zàng mào líng dà xué shì yáng tíng hé děng yán zǔ líng bù dàng shù xīng gōng zuò jīng dòng shén líng
帝欲明年二月迁葬茂陵,大学士杨廷和等言:“祖陵不当数兴工作,惊动神灵。
bù cóng
”不从。
shì yuē xiào huì kāng sù wēn rén yì shùn xié tiān yòu shèng huáng tài hòu bié sì fèng cí diàn
谥曰孝惠康肃温仁懿顺协天祐圣皇太后,别祀奉慈殿。
qī nián qī yuè gǎi chēng tài huáng tài hòu
七年七月改称太皇太后。
shí wǔ nián qiān zhǔ líng diàn chēng huáng hòu yǔ xiào sù xiào mù děng
十五年迁主陵殿,称皇后,与孝肃、孝穆等。
gōng sù guì fēi wàn shì zhū chéng rén
恭肃贵妃万氏,诸城人。
sì suì xuǎn rù yè tíng wèi sūn tài hòu gōng nǚ
四岁选入掖廷,为孙太后宫女。
jí zhǎng shì xiàn zōng yú dōng gōng
及长,侍宪宗于东宫。
xiàn zōng nián shí liù jí wèi fēi yǐ sān shí yǒu wǔ jī jǐng shàn yíng dì yì suì chán fèi huáng hòu wú shì liù gōng xī de jìn yù
宪宗年十六即位,妃已三十有五,机警,善迎帝意,遂谗废皇后吴氏,六宫希得进御。
dì měi yóu xìng fēi róng fú qián qū
帝每游幸,妃戎服前驱。
chéng huà èr nián zhēng yuè shēng huáng dì yī zi dì dà xǐ qiǎn zhōng shǐ sì zhū shān chuān suì fēng guì fēi
成化二年正月生皇第一子,帝大喜,遣中使祀诸山川,遂封贵妃。
huáng zǐ wèi qī hōng fēi yì zì shì bù fù shēn yǐ
皇子未期薨,妃亦自是不复娠矣。
dàng shì shí dì wèi yǒu zi zhōng wài yǐ wéi yōu yán zhě měi qǐng pǔ ēn zé yǐ guǎng jì sì
当是时,帝未有子,中外以为忧,言者每请溥恩泽以广继嗣。
jǐ shì zhōng li sēn wèi yuán yù shǐ kāng yǒng sháo děng xiān hòu yán yóu qiè
给事中李森、魏元,御史康永韶等先后言尤切。
sì nián qiū huì xīng lǚ jiàn
四年秋,彗星屡见。
dà xué shì péng shí shàng shū yáo kuí yì yǐ wéi yán
大学士彭时、尚书姚夔亦以为言。
dì yuē nèi shì yě zhèn zì zhǔ zhī
帝曰:“内事也,朕自主之。
rán bù néng yòng
”然不能用。
fēi yì jiāo
妃益骄。
zhōng guān yòng shì zhě yī wǔ yì lì jiàn chì zhú
中官用事者,一忤意,立见斥逐。
yè tíng yù xìng yǒu shēn yǐn yào shāng zhuì zhě wú shù
掖廷御幸有身,饮药伤坠者无数。
xiào zōng zhī shēng dǐng cùn xǔ wú fā huò yuē yào suǒ zhōng yě
孝宗之生,顶寸许无发,或曰药所中也。
jì shū fēi zhī sǐ shí fēi wèi zhī
纪淑妃之死,实妃为之。
nìng xìng qián néng tán qín wāng zhí liáng fāng wéi xìng bèi jiē jiǎ gòng xiàn kē liǎn mín cái qīng jié fǔ kù yǐ jié guì fēi huan
佞幸钱能、覃勤、汪直、梁芳、韦兴辈皆假贡献,苛敛民财,倾竭府库,以结贵妃欢。
qí jì yín qiǎo dǎo cí gōng guàn mí fèi wú suàn
奇技淫巧,祷祠宫观,糜费无算。
jiǔ zhī dì hòu gōng shēng zǐ jiàn duō fāng děng jù tài zǐ nián zhǎng tā rì lì jiāng zhì jǐ zuì tóng dǎo fēi quàn dì yì chǔ
久之,帝后宫生子渐多,芳等惧太子年长,他日立,将治己罪,同导妃劝帝易储。
huì tài shān zhèn zhàn zhě wèi yīng zài dōng gōng
会泰山震,占者谓应在东宫。
dì xīn jù shì nǎi qǐn
帝心惧,事乃寝。
èr shí sān nián chūn bào jí hōng dì chuò cháo qī rì
二十三年春,暴疾薨,帝辍朝七日。
shì yuē gōng sù duān shèn róng jìng huáng guì fēi zàng tiān shòu shān
谥曰恭肃端慎荣靖皇贵妃,葬天寿山。
hóng zhì chū yù shǐ cáo lín qǐng xuē fēi shì hào
弘治初,御史曹璘请削妃谥号;
yú tái xiàn chéng xú xū qǐng dǎi zhì zhěn shì jì tài hòu zhū yī bǔ wàn shì jiā shǔ jiū wèn dāng shí hōng zhuàng
鱼台县丞徐顼请逮治诊视纪太后诸医,捕万氏家属,究问当时薨状。
xiào zōng yǐ zhòng wéi xiān dì yì yǐ zhī
孝宗以重违先帝意,已之。