hòu fēi èr
◎后妃二
xiào zōng xiào kāng zhāng huáng hòu wǔ zōng xiào jìng xià huáng hòu shì zōng xiào jié chén huáng hòu zhāng fèi hòu xiào liè fāng huáng hòu xiào kè dù tài hòu mù zōng xiào yì li huáng hòu xiào ān chén huáng hòu xiào dìng li tài hòu shén zōng xiào duān wáng huáng hòu liú zhāo fēi xiào jìng wáng tài hòu zhèng guì fēi guāng zōng xiào yuán guō huáng hòu xiào hé wáng tài hòu xiào chún liú tài hòu li kāng fēi li zhuāng fēi zhào xuǎn shì xī zōng yì ān zhāng huáng hòu zhāng yù fēi zhuāng liè dì mǐn zhōu huáng hòu tián guì fēi
○孝宗孝康张皇后武宗孝静夏皇后世宗孝洁陈皇后张废后孝烈方皇后孝恪杜太后穆宗孝懿李皇后孝安陈皇后孝定李太后神宗孝端王皇后(刘昭妃)孝靖王太后郑贵妃光宗孝元郭皇后孝和王太后孝纯刘太后李康妃李庄妃赵选侍熹宗懿安张皇后张裕妃庄烈帝愍周皇后田贵妃
xiào zōng xiào kāng huáng hòu zhāng shì xìng jì rén
孝宗孝康皇后张氏,兴济人。
fù luán yǐ xiāng gòng rù tài xué
父峦,以乡贡入太学。
mǔ jīn shì mèng yuè rù huái ér shēng hòu
母金氏,梦月入怀而生后。
chéng huà èr shí sān nián xuǎn wèi tài zǐ fēi
成化二十三年选为太子妃。
shì nián xiào zōng jí wèi cè lì wèi huáng hòu
是年,孝宗即位,册立为皇后。
dì pō yōu lǐ wài jiā zhuī fēng luán chāng guó gōng fēng hòu dì hè líng shòu níng hóu yán líng jiàn chāng bó wèi hòu lì jiā miào yú xìng jì gōng zuò zhuàng lì shù nián shǐ bì
帝颇优礼外家,追封峦昌国公,封后弟鹤龄寿宁侯,延龄建昌伯,为后立家庙于兴济,工作壮丽,数年始毕。
hè líng yán líng bìng zhù jí gōng jìn zòng jiā rén wèi jiān lì zhōng wài zhū chén duō yǐ wéi yán dì yǐ hòu gù bù wèn
鹤龄、延龄并注籍宫禁,纵家人为奸利,中外诸臣多以为言,帝以后故不问。
wǔ zōng jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
武宗即位,尊为皇太后。
wǔ nián shí èr yuè yǐ tián fán píng shàng zūn hào yuē cí shòu huáng tài hòu
五年十二月,以寘𫔍平,上尊号曰慈寿皇太后。
shì zōng rù jì chēng shèng mǔ jiā shàng zūn hào yuē zhāo shèng cí shòu
世宗入继,称圣母,加上尊号曰昭圣慈寿。
jiā jìng sān nián jiā shàng zhāo shèng kāng huì cí shòu
嘉靖三年加上昭圣康惠慈寿。
yǐ gǎi chēng bó mǔ
已,改称伯母。
shí wǔ nián fù jiā shàng zhāo shèng gōng ān kāng huì cí shòu
十五年复加上昭圣恭安康惠慈寿。
èr shí nián bā yuè bēng shì yuē xiào kāng jìng sù zhuāng cí zhé yì yì tiān zàn shèng jìng huáng hòu hé zàng tài líng fù miào
二十年八月崩,谥曰孝康靖肃庄慈哲懿翊天赞圣敬皇后,合葬泰陵,祔庙。
wǔ zōng zhī bēng yě jiāng bīn děng huái bù guǐ
武宗之崩也,江彬等怀不轨。
lài hòu yǔ dà xué shì yáng tíng hé dìng cè jìn zhōng yíng lì shì zōng ér shì zōng shì hòu gù rì yì báo
赖后与大学士杨廷和定策禁中,迎立世宗,而世宗事后顾日益薄。
yuán nián dà hūn chū chuán zhāo shèng yì zhǐ jì fù gǎi shòu ān tài hòu
元年大婚,初传昭圣懿旨,既复改寿安太后。
shòu ān zhě xiàn zōng fēi xìng xiàn dì shēng mǔ yě
寿安者,宪宗妃,兴献帝生母也。
tíng hé zhēng zhī nǎi zhǐ
廷和争之,乃止。
sān nián xīng guó tài hòu dàn jié chì mìng fù cháo hè yàn lài bèi cháng
三年,兴国太后诞节,敕命妇朝贺,燕赉倍常。
jí hòu dàn rì chì miǎn hè
及后诞日,敕免贺。
xiū zhuàn shū fēn shū jiàn duó fèng
修撰舒芬疏谏,夺俸。
yù shǐ zhū zhè mǎ míng héng chén hòu jì běn yuán wài láng lín wéi cōng děng xiān hòu yán jiē dé zuì
御史朱淛、马明衡、陈逅、季本,员外郎林惟聪等先后言,皆得罪。
jìng bà cháo hè
竟罢朝贺。
chū xīng guó tài hòu yǐ fān fēi rù tài hòu yóu yǐ gù shì yù zhī dì pō bú yuè
初,兴国太后以藩妃入,太后犹以故事遇之,帝颇不悦。
jí dì cháo tài hòu dài zhī yòu jù
及帝朝,太后待之又倨。
huì tài hòu dì yán líng wéi rén suǒ gào dì zuò yán líng móu nì lùn sǐ tài hòu jiǒng pò wú suǒ chū
会太后弟延龄为人所告,帝坐延龄谋逆论死,太后窘迫无所出。
āi chōng tài zǐ shēng qǐng rù hè dì xiè bú jiàn
哀冲太子生,请入贺,帝谢不见。
shǐ rén qǐng bù xǔ
使人请,不许。
dà xué shì zhāng fú jìng yì wèi yán líng qǐng dì shǒu chì yuē tiān xià zhě gāo huáng dì zhī tiān xià xiào zōng huáng dì shǒu gāo huáng dì fǎ
大学士张孚敬亦为延龄请,帝手敕曰:“天下者,高皇帝之天下,孝宗皇帝守高皇帝法。
qīng lǜ shāng bó mǔ xīn qǐ bù lǜ shāng gāo xiào èr miào xīn yé
卿虑伤伯母心,岂不虑伤高、孝二庙心耶?
fú jìng fù zòu yuē bì xià sì wèi shí yòng chén yán chēng bó mǔ huáng tài hòu cháo chén guī guò bì xià zhì jīn wèi yǐ
”孚敬复奏曰:“陛下嗣位时,用臣言,称伯母皇太后,朝臣归过陛下,至今未已。
cí zhě dà xiǎo chén gōng mò wú yī yán chéng xìng tài hòu bù dé lìng zhōng yǐ zhòng bì xià guò ěr
兹者大小臣工默无一言,诚幸太后不得令终,以重陛下过耳。
fu móu nì zhī zuì yù chéng dāng zuò zú zhū zhāo shèng dú fēi zhāng shì hu
夫谋逆之罪,狱成当坐族诛,昭圣独非张氏乎?
bì xià hé yǐ chù cǐ
陛下何以处此!
dōng yuè lǜ qiú dì yòu yù shā yán líng fù yǐ fú jìng yán ér zhǐ
”冬月虑囚,帝又欲杀延龄,复以孚敬言而止。
wáng hé jiān rén liú dōng shān zhě gào biàn bìng dǎi hè líng xià zhào yù
亡何,奸人刘东山者告变,并逮鹤龄下诏狱。
tài hòu zhì yī bì rú xí gǎo wèi qǐng yì bù tīng
太后至衣敝襦席藁为请,亦不听。
jiǔ zhī hè líng yǔ sǐ
久之,鹤龄瘐死。
jí tài hòu bēng dì jìng shā yán líng shì xiáng wài qī chuán
及太后崩,帝竟杀延龄,事详《外戚传》。
wǔ zōng xiào jìng huáng hòu xià shì shàng yuán rén
武宗孝静皇后夏氏,上元人。
zhèng dé yuán nián cè lì wèi huáng hòu
正德元年册立为皇后。
jiā jìng yuán nián shàng zūn chēng yuē zhuāng sù huáng hòu
嘉靖元年上尊称曰庄肃皇后。
shí sì nián zhēng yuè bēng hé zàng kāng líng fù miào
十四年正月崩,合葬康陵,祔庙。
chū lǐ chén shàng sāng yí dì yuē sǎo shū wú fú qiě liǎng gōng zài shàng zhèn fú qīng chén mín rú mǔ hòu fú
初,礼臣上丧仪,帝曰:“嫂叔无服,且两宫在上,朕服青,臣民如母后服。
lǐ bù shàng shū xià yán yuē huáng shàng yǐ sǎo shū jué fú zé qún chén bù gǎn sù fú jiàn huáng shàng qǐng zàn bà cháo cān
”礼部尚书夏言曰:“皇上以嫂叔绝服,则群臣不敢素服见皇上,请暂罢朝参。
xǔ zhī
”许之。
yǐ ér yì shì dà xué shì zhāng fú jìng yuē dà háng huáng hòu shàng sǎo yě yǔ lèi cháo yuán hòu yì yi yòng èr zì huò sì zì
已而议谥,大学士张孚敬曰:“大行皇后,上嫂也,与累朝元后异,宜用二字或四字。
li shí yuē yi yòng bā
”李时曰:“宜用八。
zuǒ dōu yù shǐ wáng tíng xiāng lì bù shì láng huò tāo děng yuē jūn dì hòu yě hé shū
”左都御史王廷相、吏部侍郎霍韬等曰:“均帝后也,何殊!
yán jí zhòng yì yīn zòu yuē gǔ rén shàng zhì shì fǎ jiǎn chēng qí xíng hòu rén zēng jiā chén zǐ qíng yě
”言集众议,因奏曰:“古人尚质,谥法简,称其行,后人增加,臣子情也。
shēng jīn shì yi xíng jīn zhì
生今世,宜行今制。
dà háng huáng hòu yi rú liè shèng yuán hòu shì èr sì jí bā yú lǐ wú jù
大行皇后宜如列圣元后谥,二四及八,于礼无据。
dì bù cóng mìng zài yì
”帝不从,命再议。
qún chén qǐng rú fú jìng yán
群臣请如孚敬言。
dì yuē yòng liù hé yīn shù yān
帝曰:“用六,合阴数焉。
yú shì shàng shì xiào jìng zhuāng huì ān sù yì huáng hòu
”于是上谥孝静庄惠安肃毅皇后。
shí wǔ nián dì jué fú jìng yán fēi shì chì yuē xiào jìng huáng hòu shì bù bèi bù chēng pèi wǔ zōng
十五年,帝觉孚敬言非是,敕曰:“孝静皇后谥不备,不称配武宗。
nǎi gǎi shì xiào jìng zhuāng huì ān sù wēn chéng shùn tiān xié shèng yì huáng hòu
乃改谥孝静庄惠安肃温诚顺天偕圣毅皇后。
shì zōng xiào jié huáng hòu chén shì yuán chéng rén
世宗孝洁皇后陈氏,元城人。
jiā jìng yuán nián cè lì wèi huáng hòu
嘉靖元年册立为皇后。
dì xìng yán lì
帝性严厉。
yī rì yǔ hòu tóng zuò zhāng fāng èr fēi jìn míng dì xún shì qí shǒu
一日,与后同坐,张、方二妃进茗,帝循视其手。
hòu huì tóu bēi qǐ
后恚,投杯起。
dì dà nù
帝大怒。
hòu jīng jì duò shēn bēng qī nián shí yuè yě
后惊悸,堕娠崩,七年十月也。
sāng lǐ cóng shā
丧礼从杀。
dì sù fú yù xi jiǎo mén shí rì jí xuán guān xuán cháng yù fèng tiān mén shì yuē dào líng zàng ǎo r yù
帝素服御西角门十日,即玄冠玄裳御奉天门,谥曰悼灵,葬袄儿峪。
zàng zhī rì zǐ gōng chū wáng mén bǎi guān yī rì lín
葬之日,梓宫出王门,百官一日临。
jǐ shì zhōng wáng rǔ méi jiàn
给事中王汝梅谏。
bù tīng
不听。
shí wǔ nián lǐ bù shàng shū xià yán yì qǐng gǎi shì
十五年,礼部尚书夏言议请改谥。
shí dì yì jiǔ shì yǐ nǎi gǎi shì yuē xiào jié
时帝意久释矣,乃改谥曰孝洁。
mù zōng jí wèi lǐ chén yì xiào jié huáng hòu dà xíng huáng dì yuán pèi yi hé zàng fù miào
穆宗即位,礼臣议:“孝洁皇后,大行皇帝元配,宜合葬祔庙。
ruò zūn yí zhì fù xiào liè zé shě yuán pèi yě ruò tóng fù zé èr hòu yě
若遵遗制祔孝烈,则舍元配也,若同祔,则二后也。
dà xíng huáng dì shēng fù shí yi fèng xiào jié pèi qiān zàng yǒng líng xiào liè zhǔ yi bié sì
大行皇帝升祔时,宜奉孝洁配,迁葬永陵,孝烈主宜别祀。
bào kě
”报可。
lóng qìng yuán nián èr yuè shàng zūn shì yuē xiào jié gōng yì cí ruì ān zhuāng xiāng tiān yì shèng sù huáng hòu
隆庆元年二月上尊谥曰孝洁恭懿慈睿安庄相天翊圣肃皇后。
fèi hòu zhāng shì shì zōng dì èr hòu yě
废后张氏,世宗第二后也。
chū fēng shùn fēi
初封顺妃。
qī nián chén huáng hòu bēng suì lì wèi hòu
七年,陈皇后崩,遂立为后。
shì shí dì fāng zhuī gǔ lǐ lìng hòu lǜ pín yù qīn cán běi jiāo yòu rì lǜ liù gōng tīng jiǎng zhāng shèng nǚ xun yú gōng zhōng
是时,帝方追古礼,令后率嫔御亲蚕北郊,又日率六宫听讲章圣《女训》于宫中。
shí sān nián zhēng yuè fèi jū bié gōng
十三年正月废居别宫。
shí wǔ nián hōng sāng zàng yí shì xuān zōng hú fèi hòu
十五年薨,丧葬仪视宣宗胡废后。
xiào liè huáng hòu fāng shì shì zōng dì sān hòu yě jiāng níng rén
孝烈皇后方氏,世宗第三后也,江宁人。
dì jí wèi qiě shí nián wèi yǒu zi
帝即位且十年,未有子。
dà xué shì zhāng fú jìng yán gǔ zhě tiān zǐ lì hòu bìng jiàn liù gōng sān fū rén jiǔ pín èr shí qī shì fù bā shí yī yù qī suǒ yǐ guǎng sì yě
大学士张孚敬言:“古者天子立后,并建六宫、三夫人、九嫔、二十七世妇、八十一御妻,所以广嗣也。
bì xià chūn qiū dǐng shèng yi bó qiú shū nǚ wèi zǐ sì jì
陛下春秋鼎盛,宜博求淑女,为子嗣计。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí nián sān yuè hòu yǔ zhèng shì wáng shì yán shì wéi shì chén shì lú shì chén shì dù shì tóng cè wèi jiǔ pín guān jiǔ dí guān dà cǎi jū yī guī yòng cì yù gǔ wén cè huáng jīn tu shì huáng hòu shā wǔ fēn zhī yī
十年三月,后与郑氏、王氏、阎氏、韦氏、沈氏、卢氏、沈氏、杜氏同册为九嫔,冠九翟冠,大采鞠衣,圭用次玉,谷文,册黄金涂,视皇后杀五分之一。
zhì qī dì gǔn miǎn gào tài miào hái fú pí biàn yù huá gài diàn chuán zhì qiǎn dà chén xíng cè lǐ
至期,帝衮冕告太庙,还服皮弁,御华盖殿,传制,遣大臣行册礼。
jì cè cóng huáng hòu cháo fèng xiān diàn
既册,从皇后朝奉先殿。
lǐ chéng dì fú pí biàn shòu bǎi guān hè gài chuàng lǐ yě
礼成,帝服皮弁,受百官贺,盖创礼也。
zhāng hòu fèi suì lì wèi hòu ér fēng chén shì wèi chén fēi yán shì wèi lì fēi
张后废,遂立为后,而封沈氏为宸妃,阎氏为丽妃。
jiù zhì lì hòu yè nèi miào ér yǐ
旧制:立后,谒内庙而已。
zhì shì xià lǐ chén yì miào jiàn lǐ
至是,下礼臣议庙见礼。
yú shì qún chén yǐ tiān zǐ lì sān gōng yǐ chéng zōng miào lǐ jīng yǒu miào jiàn zhī wén nǎi kǎo jù lǐ jīng cān jī dà míng jí lǐ nǐ yí zhù yǐ shàng
于是群臣以天子立三宫以承宗庙,《礼经》有庙见之文,乃考据《礼经》,参稽《大明集礼》,拟仪注以上。
zhì qī dì lǜ hòu yè tài miào jí shì miào
至期,帝率后谒太庙及世庙。
yuè sān rì bān zhào tiān xià
越三日,颁诏天下。
míng rì shòu mìng fù cháo
明日,受命妇朝。
èr shí yī nián gōng bì yáng jīn yīng děng móu shì nì dì lài hòu jiù de miǎn nǎi jìn hòu fù tài hé bó ruì jué wèi hóu
二十一年,宫婢杨金英等谋弑逆,帝赖后救得免,乃进后父泰和伯锐爵为侯。
chū cáo fēi yǒu sè dì ài zhī cè wèi duān fēi
初,曹妃有色,帝爱之,册为端妃。
shì xī dì sù duān fēi gōng
是夕,帝宿端妃宫。
jīn yīng děng cì dì shú qǐn yǐ zǔ yì dì xiàng wù wèi sǐ jié dé bù jué
金英等伺帝熟寝,以组缢帝项,误为死结,得不绝。
tóng shì zhāng jīn lián zhī shì bù jiù zǒu gào hòu
同事张金莲知事不就,走告后。
hòu chí zhì jiě zǔ dì sū
后驰至,解组,帝苏。
hòu mìng nèi jiān zhāng zuǒ děng bǔ gōng rén zá zhì yán jīn yīng děng shì nì wáng níng pín shǒu móu
后命内监张佐等捕宫人杂治,言金英等弑逆,王宁嫔首谋。
yòu yuē cáo duān fēi suī bù yǔ yì zhī móu
又曰:曹端妃虽不与,亦知谋。
shí dì bìng jì bù néng yán hòu chuán dì mìng shōu duān fēi níng pín jí jīn yīng děng xī lì yú shì
时帝病悸不能言,后传帝命收端妃、宁嫔及金英等悉砾于市。
bìng zhū qí zú shǔ shí yú rén
并诛其族属十余人。
rán fēi shí bù zhī yě
然妃实不知也。
jiǔ zhī dì shǐ zhī qí yuān
久之,帝始知其冤。
èr shí liù nián shí yī yuè yǐ wèi hòu bēng
二十六年十一月乙未,后崩。
zhào yuē huáng hòu bǐ jiù zhèn wēi fèng tiān jì nàn qí yǐ yuán hòu lǐ zàng
诏曰:“皇后比救朕危,奉天济难,其以元后礼葬。
yù míng zàng de yuē yǒng líng shì xiào liè qīn dìng shì lǐ shì xī jiā lóng yān
”预名葬地曰永陵,谥孝烈,亲定谥礼,视昔加隆焉。
lǐ chéng bān zhào tiān xià
礼成,颁诏天下。
jí dà xiáng lǐ chén qǐng ān zhǔ fèng xiān diàn dōng jiā shì dì yuē fèng xiān diàn jiā shì fēi zhèng yě kě jí fù tài miào
及大祥,礼臣请安主奉先殿东夹室,帝曰:“奉先殿夹室,非正也,可即祔太庙。
yú shì dà xué shì yán sōng děng qǐng shè wèi yú tài miào dōng huáng bǐ ruì huáng hòu zhī cì hòu qǐn cáng zhǔ zé shè wò yú xiàn miào huáng zǔ bǐ zhī yòu yǐ cóng fù yú zǔ gū zhī yì
”于是大学士严嵩等请设位于太庙东,皇妣睿皇后之次,后寝藏主则设幄于宪庙皇祖妣之右,以从祔于祖姑之义。
dì yuē fù lǐ zhì zhòng qǐ kě quán jiù
帝曰:“祔礼至重,岂可权就。
hòu fēi dì nǎi pèi dì zhě zì yǒu yí dìng zhī xù ān yǒu xiǎng cóng cǐ ér zhǔ cáng bǐ zhī lǐ
后非帝,乃配帝者,自有一定之序,安有享从此而主藏彼之礼!
qí tiāo rén zōng fù yǐ xīn xù jí zhèn wèi cì wù de luàn lǐ
其祧仁宗,祔以新序,即朕位次,勿得乱礼。
sōng yuē fù xīn xù fēi chén xià suǒ gǎn yán qiě yīn bù kě dāng yáng wèi
”嵩曰:“祔新序,非臣下所敢言,且阴不可当阳位。
nǎi mìng gū cáng zhǔ ruì huáng hòu cè
”乃命姑藏主睿皇后侧。
èr shí jiǔ nián shí yuè dì zhōng yù fù hòu tài miào mìng zài yì
二十九年十月,帝终欲祔后太庙,命再议。
shàng shū xú jiē yán bù kě jǐ shì zhōng yáng sī zhōng shì jiē yì yú wú yán zhě
尚书徐阶言不可,给事中杨思忠是阶议,余无言者。
dì chān zhī zhuàng
帝觇知状。
jí yì shū rù wèi hòu zhèng wèi zhōng gōng lǐ yi fù xiǎng dàn jù jí miào cì zé chén zǐ zhī qíng bù wéi bù gǎn shí bù rěn yě
及议疏入,谓:“后正位中宫,礼宜祔享,但遽及庙次,则臣子之情,不唯不敢,实不忍也。
yi shè wèi fèng xiān diàn
宜设位奉先殿。
dì zhèn nù
”帝震怒。
jiē sī zhōng huáng kǒng yán zhōu jiàn jiǔ miào sān zhāo sān mù
阶、思忠惶恐言:“周建九庙,三昭三穆。
guó cháo miào zhì tóng táng yì shì yǔ zhōu lǐ bù tóng
本朝宗庙制度,同堂异室,与《周礼》不同。
jīn tài miào jiǔ shì jiē mǎn ruò yǐ shèng gōng lùn rén zōng dāng tiāo gù bù dài yán dàn cǐ nǎi yì rì shèng zǐ shén sūn zhī shì
今太庙九室皆满,若以圣躬论,仁宗当祧,固不待言,但此乃异日圣子神孙之事。
chén wén xià rén zhī miào wǔ shāng yǐ qī zhōu yǐ jiǔ
臣闻夏人之庙五,商以七,周以九。
lǐ yóu yì qǐ wǔ kě qī qī kě jiǔ jiǔ zhī wài yì kě jiā yě
礼由义起,五可七,七可九,九之外亦可加也。
qǐng yú tài miào jí fèng xiān diàn gè zēng èr shì yǐ fù xiào liè zé rén zōng kě bù bì tiāo xiào liè huáng hòu kě sù zhèng nán miàn zhī wèi bì xià yì wú yù tiāo yǐ sì zhī xián
请于太庙及奉先殿各增二室,以祔孝烈,则仁宗可不必祧,孝烈皇后可速正南面之位,陛下亦无预祧以俟之嫌。
dì yuē chén zǐ zhī yì dāng tiāo dāng fù lì qǐng kě yě
”帝曰:“臣子之谊,当祧当祔,力请可也。
gǒu lǐ de qí zhèng hé bì yù wèi
苟礼得其正,何避豫为!
yú shì jiē děng fù huì tíng chén shàng yán táng yú xià wǔ miào qí sì jiē zhǐ sì shì
”于是阶等复会廷臣上言:“唐、虞、夏五庙,其祀皆止四世。
zhōu jiǔ miào sān zhāo sān mù rán ér xiōng dì xiāng jí yì bù néng jìn zú liù shì
周九庙,三昭三穆,然而兄弟相及,亦不能尽足六世。
jīn rén zōng wèi huáng shàng wǔ shì zǔ yǐ shèng gōng lùn rén zōng yú lǐ dāng tiāo xiào liè huáng hòu yú lǐ dāng fù
今仁宗为皇上五世祖,以圣躬论,仁宗于礼当祧,孝烈皇后于礼当祔。
qǐng tiāo rén zōng fù xiào liè huáng hòu yú tài miào dì jiǔ shì
请祧仁宗,祔孝烈皇后于太庙第九室。
yīn shàng tiāo fù yí zhù
”因上祧祔仪注。
yǐ ér qǐng jì rì jì dì yóu xián qián yì bào yuē xiào liè jì hòu suǒ fèng zhě yòu rù jì zhī jūn jì bù jì yì kě
已而请忌日祭,帝犹衔前议,报曰:“孝烈继后,所奉者又入继之君,忌不祭亦可。
jiē děng qǐng yì lì dì yuē fēi tiān zǐ bù yì lǐ
”阶等请益力,帝曰:“非天子不议礼。
hòu dāng fù miào jū zhèn shì cì lǐ guān gù wèi jīn rì wèi yi tú shì shuō yǐ huò zhòng tīng
后当祔庙,居朕室次,礼官顾谓今日未宜,徒饰说以惑众听。
yīn yù yán sōng děng yuē lǐ guān cóng zhèn yán miǎn qiǎng ěr
”因谕严嵩等曰:“礼官从朕言,勉强耳。
jí bù rěn tiāo rén zōng qiě zhì hòu zhǔ bié miào jiāng lái yóu chén xià yì chǔ
即不忍祧仁宗,且置后主别庙,将来由臣下议处。
jì rì lìng diàn yī zhī jiǔ bù zhì shāng qíng
忌日令奠一卮酒,不至伤情。
yú shì lǐ chén bù gǎn fù yán dì qǐng rú chì xíng
”于是礼臣不敢复言,第请如敕行。
nǎi xǔ zhī
乃许之。
hòu èr nián yáng sī zhōng wèi hè biǎo chù jì yǔ zhàng xuē jí
后二年,杨思忠为贺表触忌,予杖削籍。
lóng qìng chū yǔ xiào jié huáng hòu tóng rì shàng zūn shì yuē xiào liè duān shùn mǐn huì gōng chéng zhī tiān wèi shèng huáng hòu yí zhǔ hóng xiào diàn
隆庆初,与孝洁皇后同日上尊谥曰孝烈端顺敏惠恭诚祗天卫圣皇后,移主弘孝殿。
xiào kè dù tài hòu mù zōng shēng mǔ yě dà xīng rén
孝恪杜太后,穆宗生母也,大兴人。
jiā jìng shí nián fēng kāng pín
嘉靖十年封康嫔。
shí wǔ nián jìn fēng fēi
十五年进封妃。
sān shí sān nián zhēng yuè hōng
三十三年正月薨。
shì shí mù zōng yǐ yù wáng jū dǐ lǐ bù shàng shū ōu yáng dé zòu sāng yí qǐng chuò cháo wǔ rì yù wáng zhǔ sāng shì zūn gāo huáng dì xiào cí lù zhǎn shuāi sān nián
是时,穆宗以裕王居邸,礼部尚书欧阳德奏丧仪,请辍朝五日,裕王主丧事,遵高皇帝《孝慈录》,斩衰三年。
dì wèi dāng bì jūn fù zhī zūn
帝谓当避君父之尊。
dà xué shì yán sōng yán gāo dì mìng zhōu wáng sù wèi sūn guì fēi fú cí mǔ fú zhǎn shuāi sān nián
大学士严嵩言:“高帝命周王橚为孙贵妃服慈母服,斩衰三年。
shì nián xiào cí lù chéng suì wèi dìng zhì zì hòu jiǔ wú shì shì
是年,《孝慈录》成,遂为定制,自后久无是事。
jí cí dàng zuò zé chuí xùn yú hòu
及兹当作则垂训于后。
dì mìng bǐ xián fēi zhèng shì gù shì chuò cháo èr rì
”帝命比贤妃郑氏故事:辍朝二日。
cì shì róng shū zàng jīn shān
赐谥荣淑,葬金山。
mù zōng lì shàng shì yuē xiào kè yuān chún cí yì gōng shùn zàn tiān kāi shèng huáng tài hòu qiān zàng yǒng líng sì zhǔ shén xiāo diàn
穆宗立,上谥曰孝恪渊纯慈懿恭顺赞天开圣皇太后,迁葬永陵,祀主神霄殿。
zhuī fēng hòu fù lín wèi qìng dōu bó mìng qí zi jì zōng sì
追封后父林为庆都伯,命其子继宗嗣。
mù zōng xiào yì huáng hòu lǐ shì chāng píng rén
穆宗孝懿皇后李氏,昌平人。
mù zōng wèi yù wáng xuǎn wèi fēi shēng xiàn huái tài zǐ
穆宗为裕王,选为妃,生宪怀太子。
jiā jìng sān shí qī nián sì yuè hōng
嘉靖三十七年四月薨。
dì yǐ bù shū chēng hōng fēi zhì mìng gǎi chēng gù zàng jīn shān
帝以部疏称薨非制,命改称故,葬金山。
mù zōng jí wèi shì yuē xiào yì huáng hòu fēng hòu fù míng dé píng bó
穆宗即位,谥曰孝懿皇后,封后父铭德平伯。
shén zōng jí wèi shàng zūn shì yuē xiào yì zhēn huì shùn zhé gōng rén lì tiān xiāng shèng zhuāng huáng hòu hé zàng zhāo líng fù tài miào
神宗即位,上尊谥曰孝懿贞惠顺哲恭仁俪天襄圣庄皇后,合葬昭陵,祔太庙。
xiào ān huáng hòu chén shì tōng zhōu rén
孝安皇后陈氏,通州人。
jiā jìng sān shí qī nián jiǔ yuè xuǎn wèi yù wáng jì fēi
嘉靖三十七年九月选为裕王继妃。
lóng qìng yuán nián cè wèi huáng hòu
隆庆元年册为皇后。
hòu wú zi duō bìng jū bié gōng
后无子多病,居别宫。
shén zōng jí wèi shàng zūn hào yuē rén shèng huáng tài hòu liù nián jiā shàng zhēn yì shí nián jiā kāng jìng
神宗即位,上尊号曰仁圣皇太后,六年加上贞懿,十年加康静。
chū shén zōng zài dōng gōng měi chen yè fèng xiān diàn cháo dì jí shēng mǔ bì bì zhī hòu suǒ wèn ān hòu wén lǚ shēng zhé xǐ
初,神宗在东宫,每晨谒奉先殿、朝帝及生母毕,必之后所问安,后闻履声辄喜。
jì sì wèi xiào shì liǎng gōng wú jiàn
既嗣位,孝事两宫无间。
èr shí sì nián qī yuè bēng shì yuē xiào ān zhēn yì gōng chún wēn huì zuǒ tiān hóng shèng huáng hòu sì fèng xiān diàn bié shì
二十四年七月崩,谥曰孝安贞懿恭纯温惠佐天弘圣皇后,祀奉先殿别室。
xiào dìng li tài hòu shén zōng shēng mǔ yě kuò xiàn rén
孝定李太后,神宗生母也,漷县人。
shì mù zōng yú yù dǐ
侍穆宗于裕邸。
lóng qìng yuán nián sān yuè fēng guì fēi
隆庆元年三月封贵妃。
shēng shén zōng
生神宗。
jí wèi shàng zūn hào yuē cí shèng huáng tài hòu
即位,上尊号曰慈圣皇太后。
jiù zhì tiān zǐ lì zūn huáng hòu wèi huáng tài hòu ruò yǒu shēng mǔ chēng tài hòu zhě zé jiā huī hào yǐ bié zhī
旧制:天子立,尊皇后为皇太后,若有生母称太后者,则加徽号以别之。
shì shí tài jiàn féng bǎo yù mèi guì fēi yīn yǐ bìng zūn fēng dà xué shì zhāng jū zhèng xià tíng chén yì zūn huáng hòu yuē rén shèng huáng tài hòu guì fēi yuē cí shèng huáng tài hòu shǐ wú bié yǐ
是时,太监冯保欲媚贵妃,因以并尊风大学士张居正下廷臣议,尊皇后曰仁圣皇太后,贵妃曰慈圣皇太后,始无别矣。
rén shèng jū cí qìng gōng cí shèng jū cí níng gōng
仁圣居慈庆宫,慈圣居慈宁宫。
jū zhèng qǐng tài hòu shì dì qǐ jū nǎi xǐ jū qián qīng gōng
居正请太后视帝起居,乃徙居干清宫。
tài hòu jiào dì pō yán
太后教帝颇严。
dì huò bù dú shū jí zhào shǐ cháng guì
帝或不读书,即召使长跪。
měi yù jiǎng yán rù cháng lìng xiào jiǎng chén jìn jiǎng yú qián
每御讲筵入,尝令效讲臣进讲于前。
yù cháo qī wǔ gēng zhì dì qǐn suǒ hū yuē dì qǐ chì zuǒ yòu yè dì zuò qǔ shuǐ wèi guàn miàn qiè zhī dēng niǎn yǐ chū
遇朝期,五更至帝寝所,呼曰“帝起”,敕左右掖帝坐,取水为盥面,挈之登辇以出。
dì shì tài hòu wéi jǐn ér zhū nèi chén fèng tài hòu zhǐ zhě wǎng wǎng xié chí tài guò
帝事太后惟谨,而诸内臣奉太后旨者,往往挟持太过。
dì cháng zài xi chéng qǔ yàn bèi jiǔ lìng nèi shì gē xīn shēng cí bù néng qǔ jiàn jī zhī
帝尝在西城曲宴被酒,令内侍歌新声,辞不能,取剑击之。
zuǒ yòu quàn jiě nǎi xì gē qí fā
左右劝解,乃戏割其发。
yì rì tài hòu wén chuán yǔ jū zhèng jù shū qiē jiàn lìng wèi dì cǎo zuì jǐ yù zhá
翼日,太后闻,传语居正具疏切谏,令为帝草罪己御札。
yòu zhào dì cháng guì shù qí guò
又召帝长跪,数其过。
dì tì qì qǐng gǎi nǎi yǐ
帝涕泣请改乃已。
liù nián dì dà hūn tài hòu jiāng fǎn cí níng gōng chì jū zhèng yuē wú bù néng shì huáng dì zhāo xī xiān shēng qīn shòu xiān dì fù tuō qí zhāo xī nà huì zhōng xiān dì píng jī zhī yì
六年,帝大婚,太后将返慈宁宫,敕居正曰:“吾不能视皇帝朝夕,先生亲受先帝付托,其朝夕纳诲,终先帝凭几之谊。
sān yuè jiā zūn hào yuē xuān wén
”三月加尊号曰宣文。
shí nián jiā míng sù
十年加明肃。
shí èr nián tóng rén shèng tài hòu yè shān líng
十二年同仁圣太后谒山陵。
èr shí jiǔ nián jiā zhēn shòu duān xiàn
二十九年加贞寿端献。
sān shí sì nián jiā gōng xī
三十四年加恭熹。
sì shí èr nián èr yuè bēng shàng zūn shì yuē xiào dìng zhēn chún qīn rén duān sù bì tiān zuò shèng huáng tài hòu hé zàng zhāo líng bié sì chóng xiān diàn
四十二年二月崩,上尊谥曰孝定贞纯钦仁端肃弼天祚圣皇太后,合葬昭陵,别祀崇先殿。
hòu xìng yán míng
后性严明。
wàn lì chū zhèng wěi rèn zhāng jū zhèng zōng hé míng shí jǐ yú fù qiáng hòu zhī lì jū duō
万历初政,委任张居正,综核名实,几于富强,后之力居多。
guāng zōng zhī wèi cè lì yě jǐ shì zhōng jiāng yīng lín děng shū qǐng bèi zhé tài hòu wén zhī fú shàn
光宗之未册立也,给事中姜应麟等疏请被谪,太后闻之弗善。
yī rì dì rù shì tài hòu wèn gù
一日,帝入侍,太后问故。
dì yuē bǐ dōu rén zǐ yě
帝曰:“彼都人子也。
tài hòu dà nù yuē ěr yì dōu rén zǐ
”太后大怒曰:“尔亦都人子!
dì huáng kǒng fú dì bù gǎn qǐ
”帝惶恐,伏地不敢起。
gài nèi tíng hū gōng rén yuē dōu rén tài hòu yì yóu gōng rén jìn gù yún
盖内廷呼宫人曰“都人”,太后亦由宫人进,故云。
guāng zōng yóu shì de lì
光宗由是得立。
qún chén qǐng fú wáng zhī fān xíng yǒu rì yǐ zhèng guì fēi yù chí zhī míng nián yǐ zhù tài hòu dàn wèi jiě
群臣请福王之藩,行有日矣,郑贵妃欲迟之明年,以祝太后诞为解。
tài hòu yuē wú lù wáng yì kě lái shàng shòu hu
太后曰:“吾潞王亦可来上寿乎!
guì fēi nǎi bù gǎn liú fú wáng
”贵妃乃不敢留福王。
yù shǐ cáo xué chéng yǐ jiàn yán lùn sǐ
御史曹学程以建言论死。
tài hòu lián qí mǔ lǎo yán yú dì shì zhī
太后怜其母老,言于帝,释之。
hòu fù wěi fēng wǔ qīng bó
后父伟封武清伯。
jiā rén cháng yǒu guò mìng zhòng shǐ chū shù zhī ér dǐ qí jiā rén yú fǎ
家人尝有过,命中使出数之,而抵其家人于法。
gù hǎo fú jīng shī nèi wài duō zhì fàn chà dòng fèi jù wàn dì yì zhù shī wú suàn
顾好佛,京师内外多置梵刹,动费钜万,帝亦助施无算。
jū zhèng zài rì cháng yǐ wéi yán wèi néng yòng yě
居正在日,尝以为言,未能用也。
shén zōng xiào duān huáng hòu wáng shì yú yáo rén shēng jīng shī
神宗孝端皇后王氏,余姚人,生京师。
wàn lì liù nián cè lì wèi huáng hòu
万历六年册立为皇后。
xìng duān jǐn shì xiào dìng tài hòu de qí huān xīn
性端谨,事孝定太后得其欢心。
guāng zōng zài dōng gōng wēi yí zhě shù yǐ tiáo hù bèi zhì
光宗在东宫,危疑者数矣,调护备至。
zhèng guì fēi zhuān chǒng hòu bù jiào yě
郑贵妃颛宠,后不较也。
zhèng wèi zhōng gōng zhě sì shí èr nián yǐ cí xiào chēng
正位中宫者四十二年,以慈孝称。
sì shí bā nián sì yuè bēng shì xiào duān
四十八年四月崩,谥孝端。
guāng zōng jí wèi shàng zūn shì yuē xiào duān zhēn kè zhuāng huì rén míng pì tiān yù shèng xiǎn huáng hòu
光宗即位,上尊谥曰孝端贞恪庄惠仁明媲天毓圣显皇后。
huì dì bēng xī zōng lì shǐ shàng cè bǎo hé zàng dìng líng zhǔ fù miào
会帝崩,熹宗立,始上册宝,合葬定陵,主祔庙。
yǔ hòu tóng rì cè fēng zhě yǒu zhāo fēi liú shì
与后同日册封者有昭妃刘氏。
tiān qǐ chóng zhēn shí cháng jū cí níng gōng zhǎng tài hòu xǐ
天启、崇祯时,尝居慈宁宫,掌太后玺。
xìng jǐn hòu fǔ ài zhū wáng
性谨厚,抚爱诸王。
zhuāng liè dì lǐ shì zhī rú dà mǔ
庄烈帝礼事之如大母。
cháng yǐ suì cháo cháo jiàn dì jiù biàn zuò é jiǎ mèi
尝以岁朝朝见,帝就便坐,俄假寐。
tài hòu jiè wù jīng mìng shàng yī jǐn hù zhī
太后戒勿惊,命尚衣谨护之。
qǐng zhī dì jué shè yì guān qǐ xiè yuē shén zǔ shí hǎi nèi shǎo shì
顷之,帝觉,摄衣冠起谢曰:“神祖时海内少事;
jīn kǔ duō nàn liǎng yè shěng wén shū wèi cháng jiāo jié zài tài fēi qián kùn bù zì chí rú cǐ
今苦多难,两夜省文书,未尝交睫,在太妃前,困不自持如此。
tài fēi wèi zhī qì xià
”太妃为之泣下。
chóng zhēn shí wǔ nián hōng nián bā shí yǒu liù
崇祯十五年薨,年八十有六。
xiào jìng wáng tài hòu guāng zōng shēng mǔ yě
孝靖王太后,光宗生母也。
chū wèi cí níng gōng gōng rén
初为慈宁宫宫人。
nián zhǎng yǐ dì guò cí níng sī xìng zhī yǒu shēn
年长矣,帝过慈宁,私幸之,有身。
gù shì gōng zhōng chéng chǒng bì yǒu shǎng lài wén shū fáng nèi shì jì nián yuè jí suǒ cì yǐ wéi yàn
故事:宫中承宠,必有赏赉,文书房内侍记年月及所赐以为验。
shí dì huì zhī gù zuǒ yòu wú yán zhě
时帝讳之,故左右无言者。
yī rì shì cí shèng yàn yǔ jí zhī
一日,侍慈圣宴,语及之。
dì bù yīng
帝不应。
cí shèng mìng qǔ nèi qǐ jū zhù shì dì qiě hǎo yǔ yuē wú lǎo yǐ yóu wèi yǒu sūn
慈圣命取内起居注示帝,且好语曰:“吾老矣,犹未有孙。
guǒ nán zhě zōng shè fú yě
果男者,宗社福也。
mǔ yǐ zǐ guì níng fēn chà děng yé
母以子贵,宁分差等耶?
shí nián sì yuè fēng gōng fēi
”十年四月封恭妃。
bā yuè guāng zōng shēng shì wèi huáng zhǎng zǐ
八月,光宗生,是为皇长子。
jì ér zhèng guì fēi shēng huáng sān zi jìn fēng huáng guì fēi ér gōng fēi bù jìn fēng
既而郑贵妃生皇三子,进封皇贵妃,而恭妃不进封。
èr shí jiǔ nián cè lì huáng zhǎng zǐ wèi huáng tài zǐ réng bù fēng rú gù
二十九年册立皇长子为皇太子,仍不封如故。
sān shí sì nián yuán sūn shēng jiā cí shèng huī hào shǐ jìn fēng huáng guì fēi
三十四年,元孙生,加慈圣徽号,始进封皇贵妃。
sān shí jiǔ nián bìng jí guāng zōng qǐng zhǐ de wǎng shěng gōng mén yóu bì jué yào ér rù
三十九年病革,光宗请旨得往省,宫门犹闭,抉钥而入。
fēi mù shěng shǒu guāng zōng yī ér qì yuē r zhǎng dà rú cǐ wǒ sǐ hé hèn
妃目眚,手光宗衣而泣曰:“儿长大如此,我死何恨!
suì hōng
”遂薨。
dà xué shì yè xiàng gāo yán huáng tài zǐ mǔ fēi hōng lǐ yi cóng hòu
大学士叶向高言:“皇太子母妃薨,礼宜从厚。
bù bào
”不报。
fù qǐng nǎi de yǔn
复请,乃得允。
shì wēn sù duān jìng chún yì huáng guì fēi zàng tiān shòu shān
谥温肃端靖纯懿皇贵妃,葬天寿山。
guāng zōng jí wèi xià zhào yuē zhèn sì chéng jī xù fǔ lín wàn fāng sù jué qìng yuán zé wǒ shēng mǔ wēn sù duān jìng chún yì huáng guì fēi ēn mò dà yān
光宗即位,下诏曰:“朕嗣承基绪,抚临万方,溯厥庆源,则我生母温肃端靖纯懿皇贵妃恩莫大焉。
zhèn xī zài qīng gōng mò qīn wēn qìng jīn jū jìn tà tú tòng bēi quān yù shēn wǎng jí zhī shēn cóng wéi yǒu zhào chēng hu yīn lǐ
朕昔在青宫,莫亲温凊,今居禁闼,徒痛桮棬,欲伸罔极之深悰,惟有肇称乎殷礼。
qí zhǔn huáng zǔ mù zōng huáng dì zūn shēng mǔ róng shū kāng fēi gù shì lǐ bù xiáng yì yǐ wén
其准皇祖穆宗皇帝尊生母荣淑康妃故事,礼部详议以闻。
huì bēng xī zōng jí wèi shàng zūn shì yuē xiào jìng wēn yì jìng ràng zhēn cí cān tiān yìn shèng huáng tài hòu qiān zàng dìng líng sì fèng cí diàn
”会崩,熹宗即位,上尊谥曰孝靖温懿敬让贞慈参天胤圣皇太后,迁葬定陵,祀奉慈殿。
hòu fù tiān ruì fēng yǒng níng bó
后父天瑞,封永宁伯。
gōng kè guì fēi zhèng shì dà xīng rén
恭恪贵妃郑氏,大兴人。
wàn lì chū rù gōng fēng guì fēi shēng huáng sān zi jìn huáng guì fēi
万历初入宫,封贵妃,生皇三子,进皇贵妃。
dì chǒng zhī
帝宠之。
wài tíng yí fēi yǒu lì jǐ zi móu
外廷疑妃有立己子谋。
qún chén zhēng yán lì chǔ shì zhāng zòu lèi shù qiān bǎi jiē zhǐ chì gōng wéi gōng jī zhí zhèng
群臣争言立储事,章奏累数千百,皆指斥宫闱,攻击执政。
dì gài zhì bù wèn
帝概置不问。
yóu shì mén hù zhī huò dà qǐ
由是门户之祸大起。
wàn lì èr shí jiǔ nián chūn huáng zhǎng zǐ yí yíng xǐ gōng shí yuè lì wèi huáng tài zǐ ér yí zhě réng wèi yǐ
万历二十九年春,皇长子移迎禧宫,十月立为皇太子,而疑者仍未已。
xiān shì shì láng lǚ kūn wèi àn chá shǐ shí cháng jí guī fàn tú shuō
先是,侍郎吕坤为按察使时,尝集《闺范图说》。
tài jiàn chén ju jiàn zhī chí yǐ jìn dì
太监陈矩见之,持以进帝。
dì cì fēi fēi zhòng kè zhī kūn wú yǔ yě
帝赐妃,妃重刻之,坤无与也。
èr shí liù nián qiū huò zhuàn guī fàn tú shuō bá míng yuē yōu wēi hóng yì nì qí míng shèng chuán jīng shī wèi kūn shū shǒu zài hàn míng dé mǎ hòu yóu gōng rén jìn wèi zhōng gōng yì yǐ zhǐ fēi ér fēi zhī kān kè shí jiè cǐ wèi lì jǐ zi zhī jù
二十六年秋,或撰《闺范图说跋》,名曰《忧危竑议》,匿其名,盛传京师,谓坤书首载汉明德马后由宫人进位中宫,意以指妃,而妃之刊刻,实借此为立己子之据。
qí wén tuō zhū dōng jí wèi wèn dá
其文托“朱东吉”为问答。
dōng jí zhě dōng cháo yě
“东吉”者,东朝也。
qí míng yōu wēi yǐ kūn céng yǒu yōu wēi yī shū yīn jiè qí míng yǐ fěng gài yán yāo yě
其名《忧危》,以坤曾有《忧危》一疏,因借其名以讽,盖言妖也。
fēi xiōng guó tài zhí chéng ēn yǐ jǐ shì zhōng dài shì héng cháng jiū kūn quán jiāo zhī xiàn fán yù héng bìng jiū guì fēi yí chū zì èr rén shǒu
妃兄国泰、侄承恩以给事中戴士衡尝纠坤,全椒知县樊玉衡并纠贵妃,疑出自二人手。
dì zhòng zhé èr rén ér zhì yāo yán bù wèn
帝重谪二人,而置妖言不问。
yú wǔ nián xù yōu wēi hóng yì fù chū
逾五年,《续忧危竑议》复出。
shì shí tài zǐ yǐ lì dà xué shì zhū gēng de shì shū yǐ wén
是时太子已立,大学士朱赓得是书以闻。
shū tuō zhèng fú chéng wèi wèn dá
书托“郑福成”为问答。
zhèng fú chéng zhě wèi zhèng zhī fú wáng dàng chéng yě
“郑福成”者,谓郑之福王当成也。
dà lüè yán dì yú dōng gōng bù dé yǐ ér lì tā rì bì yì
大略言:“帝于东宫不得已而立,他日必易。
qí tè yòng zhū gēng nèi gé zhě shí yù gēng yì zhī yì
其特用朱赓内阁者,实寓更易之义。
cí yóu guǐ wàng shí jiē wèi zhī yāo shū
”词尤诡妄,时皆谓之妖书。
dì dà nù chì jǐn yī wèi sōu bǔ shén jí
帝大怒,敕锦衣卫搜捕甚急。
jiǔ zhī nǎi de jiǎo shēng guāng zhě zuò jí xíng yǔ xiáng guō zhèng yù chén lǐ chuán
久之,乃得皦生光者,坐极刑,语详郭正域、沈鲤传。
sì shí yī nián bǎi hù wáng yuē qián yòu gào biàn yán jiān rén kǒng xué děng wèi wū gǔ jiāng bù lì yú shèng mǔ jí tài zǐ yǔ yì jí fēi
四十一年,百户王曰干又告变,言奸人孔学等为巫蛊,将不利于圣母及太子,语亦及妃。
lài dà xué shì yè xiàng gāo quàn dì yǐ jìng chǔ zhī ér sù fú wáng zhī fān yǐ xi qún yán
赖大学士叶向高劝帝以静处之,而速福王之藩,以息群言。
shì nǎi qǐn
事乃寝。
qí hòu tǐng jī shì qǐ zhǔ shì wáng zhī cǎi shū yán zhāng chà yù qíng cí lián guì fēi gōng nèi shì páng bǎo liú chéng děng cháo yì shui xiōng shui xiōng
其后“梃击”事起,主事王之采疏言张差狱情,词连贵妃宫内侍庞保、刘成等,朝议氵匈氵匈。
guì fēi wén zhī duì dì qì
贵妃闻之,对帝泣。
dì yuē wài tíng yǔ bù yì jiě ruò xū zì qiú tài zǐ
帝曰:“外廷语不易解,若须自求太子。
guì fēi xiàng tài zǐ hào sù
”贵妃向太子号诉。
guì fēi bài tài zǐ yì bài
贵妃拜,太子亦拜。
dì yòu yú cí níng gōng tài hòu jǐ yán qián zhào jiàn qún chén lìng tài zǐ jiàng yù jìn zhū lián yú shì zhāng chà yù nǎi dìng
帝又于慈宁宫太后几筵前召见群臣,令太子降谕禁株连,于是张差狱乃定。
shén zōng bēng yí mìng fēng fēi huáng hòu
神宗崩,遗命封妃皇后。
lǐ bù shì láng sūn rú yóu zhēng zhī nǎi zhǐ
礼部侍郎孙如游争之,乃止。
jí guāng zōng bēng yǒu yán fēi yǔ li xuǎn shì tóng jū qián qīng gōng móu chuí lián tīng zhèng zhě jiǔ zhī shǐ xi
及光宗崩,有言妃与李选侍同居干清宫谋垂帘听政者,久之始息。
chóng zhēn sān nián qī yuè hōng shì gōng kè huì róng hé jìng huáng guì fēi zàng yín quán shān
崇祯三年七月薨,谥恭恪惠荣和靖皇贵妃,葬银泉山。
guāng zōng xiào yuán huáng hòu guō shì shùn tiān rén
光宗孝元皇后郭氏,顺天人。
fù wéi chéng yǐ nǚ guì fēng bó píng bó jìn hòu
父维城以女贵,封博平伯,进侯。
zú xiōng zhèn míng sì
卒,兄振明嗣。
hòu yú wàn lì èr shí jiǔ nián cè wèi huáng tài zǐ fēi
后于万历二十九年册为皇太子妃。
sì shí yī nián shí yī yuè hōng shì gōng jìng
四十一年十一月薨,谥恭靖。
xī zōng jí wèi shàng zūn shì yuē xiào yuán zhāo yì zhé huì zhuāng rén hé tiān bì shèng zhēn huáng hòu qiān zàng qìng líng fù miào
熹宗即位,上尊谥曰孝元昭懿哲惠庄仁合天弼圣贞皇后,迁葬庆陵,祔庙。
xiào hé wáng tài hòu xī zōng shēng mǔ yě shùn tiān rén
孝和王太后,熹宗生母也,顺天人。
shì guāng zōng dōng gōng wèi xuǎn shì
侍光宗东宫,为选侍。
wàn lì sān shí èr nián jìn cái rén
万历三十二年进才人。
sì shí qī nián sān yuè hōng
四十七年三月薨。
xī zōng jí wèi shàng zūn shì yuē xiào hé gōng xiàn wēn mù huī cí xié tiān jū shèng huáng tài hòu qiān zàng qìng líng sì fèng xiān diàn
熹宗即位,上尊谥曰孝和恭献温穆徽慈谐天鞠圣皇太后,迁葬庆陵,祀奉先殿。
chóng zhēn shí yī nián sān yuè yǐ jiā shàng xiào chún tài hòu zūn shì yú yù yòng jiān de hòu jí xiào jìng tài hòu yù cè yù bǎo shǐ mìng yǒu sī xiàn yú miào
崇祯十一年三月以加上孝纯太后尊谥,于御用监得后及孝靖太后玉册玉宝,始命有司献于庙。
zhōng xián dǎng wáng tǐ qián zuò dài wán lùn sǐ
忠贤党王体干坐怠玩,论死。
gài jù shàng shì shí shí yǒu bā nián yǐ
盖距上谥时十有八年矣。
xiào chún liú tài hòu zhuāng liè dì shēng mǔ yě hǎi zhōu rén hòu jí wǎn píng
孝纯刘太后,庄烈帝生母也,海州人,后籍宛平。
chū rù gōng wèi shū nǚ
初入宫为淑女。
wàn lì sān shí bā nián shí èr yuè shēng zhuāng liè huáng dì
万历三十八年十二月生庄烈皇帝。
yǐ shī guāng zōng yì bèi qiǎn hōng
已,失光宗意,被谴,薨。
guāng zōng zhōng huǐ kǒng shén zōng zhī zhī jiè yè tíng wù yán zàng yú xī shān
光宗中悔,恐神宗知之,戒掖庭勿言,葬于西山。
jí zhuāng liè dì zhǎng fēng xìn wáng zhuī jìn xián fēi
及庄烈帝长,封信王,追进贤妃。
shí zhuāng liè dì jū xù qín gōng wèn jìn shì yuē xī shān yǒu shēn yì wáng fén hu
时庄烈帝居勖勤宫,问近侍曰:“西山有申懿王坟乎?
yuē yǒu
答:‘有。’
bàng yǒu liú niáng niáng fén hu
”“傍有刘娘娘坟乎?
yuē yǒu
答:‘有。’
měi mì fù jīn qián wǎng jì
”每密付金钱往祭。
jí jí wèi shàng zūn shì yuē xiào chún gōng yì shū mù zhuāng jìng pí tiān yù shèng huáng tài hòu qiān zàng qìng líng
及即位,上尊谥曰孝纯恭懿淑穆庄静毗天毓圣皇太后,迁葬庆陵。
dì wǔ suì shī tài hòu wèn zuǒ yòu yí xiàng mò néng de
帝五岁失太后,问左右遗像,莫能得。
fu yì fēi zhě jiù yǔ tài hòu tóng wèi shū nǚ bǐ gōng jū zì chēng xí tài hòu yán gōng rén zhōng zhuàng mào xiāng lèi zhě mìng hòu mǔ yíng guó tài fū rén zhǐ shì huà gōng kě yì de yě
傅懿妃者,旧与太后同为淑女,比宫居,自称习太后,言宫人中状貌相类者,命后母瀛国太夫人指示画工,可意得也。
tú chéng yóu zhèng yáng mén jù fǎ jià yíng rù
图成,由正阳门具法驾迎入。
dì guì yíng yú wǔ mén xuán zhī gōng zhōng hū lǎo gōng bì shì zhī huò yuē shì huò yuē fǒu
帝跪迎于午门,悬之宫中,呼老宫婢视之,或曰似,或曰否。
dì yǔ qì liù gōng jiē qì
帝雨泣,六宫皆泣。
gù shì shēng mǔ jì rì bù shè jì bù fú qīng
故事:生母忌日不设祭,不服青。
shí wǔ nián liù yuè dì yǐ tài hòu gù yù zhuī qián dài shēng jì qī hòu tóng jiàn yī miào yǐ zhǎn xiào sī
十五年六月,帝以太后故,欲追前代生继七后,同建一庙,以展孝思。
nǎi yù dé zhèng diàn zhào dà xué shì jí lǐ chén rù wèn yuē tài miào zhī zhì yī dì yī hòu tiāo miào yì rán lì cháo jì hòu jí shēng mǔ fán qī wèi jiē bù dé yǔ jí gōng zhōng fèng xiān diàn yì shàng wú jì nài hé
乃御德政殿,召大学士及礼臣入,问曰:“太庙之制,一帝一后,祧庙亦然,历朝继后及生母凡七位皆不得与,即宫中奉先殿亦尚无祭,奈何?
lǐ bù shì láng jiǎng dé jǐng yuē fèng xiān diàn wài shàng yǒu fèng cí diàn suǒ yǐ fèng jì hòu jí shēng mǔ zhě suī fèi kě jǔ yě
”礼部侍郎蒋德璟曰:“奉先殿外尚有奉慈殿,所以奉继后及生母者,虽废可举也。
dì yuē fèng cí diàn wài shàng yǒu hóng xiào shén xiāo běn ēn zhū diàn
”帝曰:“奉慈殿外,尚有弘孝、神霄、本恩诸殿。
dé jǐng yuē nèi tíng guī zhì chén děng wèi xī
”德璟曰:“内廷规制,臣等未悉。
xiào zōng jiàn fèng cí diàn jiā jìng jiān fèi zhī jīn wèi zhī shàng yǒu jiù jī fǒu
孝宗建奉慈殿,嘉靖间废之,今未知尚有旧基否?
dì yuē fèng cí yǐ chè wéi fèng xiān shàng kě zhí yě
”帝曰:“奉慈已撤,惟奉先尚可拓也。
yú shì bié zhì yī diàn sì xiào chún jí qī hòu yún
”于是别置一殿,祀孝纯及七后云。
kāng fēi lǐ shì guāng zōng xuǎn shì yě
康妃李氏,光宗选侍也。
shí gōng zhōng yǒu èr li xuǎn shì rén chēng dōng xi li
时宫中有二李选侍,人称东、西李。
kāng fēi zhě xi li yě zuì yǒu chǒng cháng fǔ shì xī zōng jí zhuāng liè dì
康妃者,西李也,最有宠,尝抚视熹宗及庄烈帝。
guāng zōng jí wèi bù yù zhào dà chén rù dì yù nuǎn gé píng jī mìng fēng xuǎn shì wèi huáng guì fēi
光宗即位,不豫,召大臣入,帝御暖阁,凭几,命封选侍为皇贵妃。
xuǎn shì qù xī zōng chū yuē yù fēng hòu
选侍趣熹宗出曰:“欲封后。
dì bù yīng
”帝不应。
lǐ bù shì láng sūn rú yóu zòu yuē jīn liǎng tài hòu jí yuán fēi cái rén shì hào jù wèi shàng sì sì dà lǐ jǔ xíng hòu wèi wǎn
礼部侍郎孙如游奏曰:“今两太后及元妃、才人谥号俱未上,俟四大礼举行后未晚。
jì ér dì bēng xuǎn shì shàng jū qián qīng gōng wài tíng xiōng jù yí xuǎn shì yù tīng zhèng
”既而帝崩,选侍尚居干清宫,外廷恟惧,疑选侍欲听政。
dà xué shì liú yī jing lì bù shàng shū zhōu jiā mó bīng kē dū jǐ shì zhōng yáng lián yù shǐ zuǒ guāng dòu děng shàng shū lì zhēng xuǎn shì yí jū rén shòu diàn
大学士刘一燝、吏部尚书周嘉谟、兵科都给事中杨涟、御史左光斗等上疏力争,选侍移居仁寿殿。
shì xiáng yī jing lián chuán
事详一燝、涟传。
xī zōng jí wèi jiàng chì bào xuǎn shì líng ōu shèng mǔ yīn zhì bēng shì jí wàng jì chuí lián zhuàng
熹宗即位,降敕暴选侍凌殴圣母因致崩逝及妄觊垂帘状。
ér yù shǐ gǔ jì chūn jìn ān xuǎn shì jiē yǔ zhōu cháo ruì zhēng bó bù yǐ
而御史贾继春进安选侍揭,与周朝瑞争驳不已。
dì fù jiàng chì yuē jiǔ yuè yī rì huáng kǎo bīn tiān dà chén rù gōng kū lín bì yīn qǐng cháo jiàn
帝复降敕曰:“九月一日,皇考宾天,大臣入宫哭临毕,因请朝见。
xuǎn shì zǔ zhèn nuǎn gé sī lǐ jiān guān gù qǐng nǎi dé chū
选侍阻朕暖阁,司礼监官固请,乃得出。
jì xǔ fù huǐ yòu shǐ li jìn zhōng děng zài sān qù huí
既许复悔,又使李进忠等再三趣回。
jí zhèn zhì qián qīng dān bì jìn zhōng děng yóu qiān zhèn yī bù shì
及朕至干清丹陛,进忠等犹牵朕衣不释。
fu zhì qián gōng mén yòu shuò shuò qiǎn rén lìng zhèn hái wú yù wén huá diàn yě
甫至前宫门,又数数遣人令朕还,毋御文华殿也。
cǐ zhū chén suǒ mù dǔ
此诸臣所目睹。
chá xuǎn shì xíng shì míng yù yāo xié zhèn gōng chuí lián tīng zhèng
察选侍行事,明欲要挟朕躬,垂帘听政。
zhèn méng huáng kǎo lìng xuǎn shì fǔ shì yǐn shàn yī fú jiē huáng zǔ huáng kǎo cì yě
朕蒙皇考令选侍抚视,饮膳衣服皆皇祖、皇考赐也。
xuǎn shì wǔ màn líng nüè zhèn zhòu yè tì qì
选侍侮慢凌虐,朕昼夜涕泣。
huáng kǎo zì zhī qí wù shí jiā quàn wèi
皇考自知其误,时加劝慰。
ruò bì gōng bù zǎo zé zhǎo yá chéng liè zhèn qiě bù zhī ruò hé yǐ
若避宫不早,则爪牙成列,朕且不知若何矣。
xuǎn shì yīn ōu bēng shèng mǔ zì cǔn yǒu zuì měi shǐ gōng rén qiè cì bù lìng zhèn yǔ shèng mǔ jiù shì yán yǒu zhé bǔ qù
选侍因殴崩圣母,自忖有罪,每使宫人窃伺,不令朕与圣母旧侍言,有辄捕去。
zhèn zhī kǔ zhōng wài tíng qǐ néng jǐn xī
朕之苦衷,外廷岂能尽悉。
nǎi zhū chén bù niàn shèng mǔ wéi dǎng xuǎn shì wàng shēng bàng yì qīng zhòng shī lún lǐ fǎ yān zài
乃诸臣不念圣母,惟党选侍,妄生谤议,轻重失伦,理法焉在!
zhèn jīn tíng xuǎn shì fēng hào yǐ wèi shèng mǔ zài tiān zhī líng
朕今停选侍封号,以慰圣母在天之灵;
hòu yǎng xuǎn shì jí huáng bā mèi yǐ jìng zūn huáng kǎo zhī yì
厚养选侍及皇八妹,以敬遵皇考之意。
ěr zhū chén kě yǐ yǎng tǐ zhèn xīn yǐ
尔诸臣可以仰体朕心矣。
yǐ fù lǚ zhǐ jié zé jì chūn jì chūn suì xuē jí qù
”已,复屡旨诘责继春,继春遂削籍去。
shì shí xī zōng chū jí wèi wěi rèn sī lǐ tài jiàn wáng ān gù chì yù rú cǐ
是时,熹宗初即位,委任司礼太监王安,故敕谕如此。
jiǔ zhī wèi zhōng xián luàn zhèng
久之,魏忠贤乱政。
sì nián fēng xuǎn shì wèi kāng fēi
四年封选侍为康妃。
wǔ nián xiū sān cháo yào diǎn lián guāng dòu děng jiē dé zuì sǐ fù zhào jì chūn yǔ qián zhǐ dà yì yǐ
五年修《三朝要典》,涟、光斗等皆得罪死,复召继春,与前旨大异矣。
jiǔ zhī shǐ zú
久之,始卒。
zhuāng fēi lǐ shì jí suǒ chēng dōng li zhě yě
庄妃李氏,即所称东李者也。
rén cí guǎ yán xiào wèi jū xi li qián ér chǒng bù jí
仁慈寡言笑,位居西李前,而宠不及。
zhuāng liè dì yòu shī mǔ yù yú xi li
庄烈帝幼失母,育于西李。
jì ér xi li shēng nǚ guāng zōng gǎi mìng dōng li fǔ shì
既而西李生女,光宗改命东李抚视。
tiān qǐ yuán nián èr yuè fēng zhuāng fēi
天启元年二月封庄妃。
wèi zhōng xián kè shì yòng shì è fēi chí zhèng gōng zhōng lǐ shù duō bèi cái sǔn fèn yù hōng
魏忠贤、客氏用事,恶妃持正,宫中礼数多被裁损,愤郁薨。
chóng zhēn chū zhào cì fēi dì chéng liàn tián chǎn
崇祯初,诏赐妃弟成楝田产。
xuǎn shì zhào shì zhě guāng zōng shí wèi yǒu fēng hào
选侍赵氏者,光宗时,未有封号。
xī zōng jí wèi zhōng xián kè shì è zhī jiǎo zhǐ cì zì jìn
熹宗即位,忠贤、客氏恶之,矫旨赐自尽。
xuǎn shì yǐ guāng zōng cì wù liè àn shàng xī xiàng lǐ fó tòng kū zì jīng sǐ
选侍以光宗赐物列案上,西向礼佛,痛哭自经死。
xī zōng yì ān huáng hòu zhāng shì xiáng fú rén
熹宗懿安皇后张氏,祥符人。
fù guó jì yǐ nǚ guì fēng tài kāng bó
父国纪,以女贵,封太康伯。
tiān qǐ yuán nián sì yuè cè wèi huáng hòu
天启元年四月册为皇后。
xìng yán zhèng shù yú dì qián yán kè shì wèi zhōng xián guò shī
性严正,数于帝前言客氏、魏忠贤过失。
cháng zhào kè shì zhì yù shéng yǐ fǎ
尝召客氏至,欲绳以法。
kè wèi jiāo hèn suì wū hòu fēi guó jì nǚ jǐ huò dì tīng
客、魏交恨,遂诬后非国纪女,几惑帝听。
sān nián hòu yǒu shēn kè wèi jǐn zhú gōng rén yì jǐ zhě ér yǐ qí sī rén chéng fèng jìng sǔn yuán zǐ
三年,后有娠,客、魏尽逐宫人异己者,而以其私人承奉,竟损元子。
dì cháng zhì hòu gōng hòu fāng dú shū
帝尝至后宫,后方读书。
dì wèn hé shū
帝问何书。
duì yuē zhào gāo chuán yě
对曰:“《赵高传》也。
dì mò rán
”皇帝沉默不语。
shí gōng mén yǒu nì míng shū liè zhōng xián nì zhuàng zhě zhōng xián yí chū guó jì jí bèi zhú zhū chén shǒu
时宫门有匿名书烈忠贤逆状者,忠贤疑出国纪及被逐诸臣手。
qí dǎng shào fǔ zhōng sūn jié děng yù yīn cǐ xìng dà yù jǐn shā dōng lín zhū chén ér jiè guó jì yǐ yáo dòng zhōng gōng jì shì chéng zé lì wèi liáng qīng nǚ wèi hòu
其党邵辅忠、孙杰等,欲因此兴大狱,尽杀东林诸臣,而借国纪以摇动中宫,冀事成则立魏良卿女为后。
shùn tiān fǔ chéng liú zhì xuǎn zhēn zhī zhī shǒu shàng shū hé guó jì yù shǐ liáng mèng huán jì zhī huì yǒu jū zhě nǎi yǐ
顺天府丞刘志选侦知之,首上疏劾国纪,御史梁梦环继之,会有沮者乃已。
jí xī zōng dà jiàn zhé zhōng xián nì móu chuán wèi xìn wáng zhě hòu lì yě
及熹宗大渐,折忠贤逆谋、传位信王者,后力也。
zhuāng liè dì shàng zūn hào yuē yì ān huáng hòu
庄烈帝上尊号曰懿安皇后。
shí qī nián sān yuè lǐ zì chéng xiàn dū chéng hòu zì yì
十七年三月,李自成陷都城,后自缢。
shùn zhì yuán nián shì zǔ zhāng huáng dì mìng hé zàng xī zōng líng
顺治元年,世祖章皇帝命合葬熹宗陵。
yù fēi zhāng shì xī zōng fēi yě
裕妃张氏,熹宗妃也。
xìng zhí liè
性直烈。
kè wèi huì qí yì jǐ yōu yú bié gōng jué qí yǐn shí
客、魏恚其异己,幽于别宫,绝其饮食。
tiān yù fēi pú fú yǐn yán liù ér sǐ
天雨,妃匍匐饮檐溜而死。
yòu huì fēi fàn shì zhě shēng dào huái tài zǐ bù yù fù shī chǒng
又慧妃范氏者,生悼怀太子不育,复失宠。
li chéng fēi shì qǐn mì wèi huì fēi qǐ lián
李成妃侍寝,密为慧妃乞怜。
kè wèi zhī zhī nù yì yōu chéng fēi yú bié gōng
客、魏知之怒,亦幽成妃于别宫。
fēi yù cáng shí wù yán wǎ jiān bì gōng zhōng bàn yuè bù sǐ chì wèi gōng rén
妃预藏食物檐瓦间,闭宫中半月不死,斥为宫人。
chóng zhēn chū jiē fù wèi hào
崇祯初,皆复位号。
zhuāng liè dì mǐn huáng hòu zhōu shì qí xiān sū zhōu rén xǐ jū dà xīng
庄烈帝愍皇后周氏,其先苏州人,徙居大兴。
tiān qǐ zhōng xuǎn rù xìn dǐ
天启中,选入信邸。
shí shén zōng liú zhāo fēi shè tài hòu bǎo gōng zhōng zhī zhèng xī bǐng chéng yú xī zōng zhāng huáng hòu
时神宗刘昭妃摄太后宝,宫中之政悉禀成于熹宗张皇后。
gù shì gōng zhòng xuǎn dà hūn yī hòu yǐ èr guì rén péi
故事:宫中选大婚,一后以二贵人陪;
zhòng xuǎn zé huáng tài hòu mù yǐ qīng shā pà qǔ jīn yù tiào tuō xì qí bì
中选,则皇太后幕以青纱帕,取金玉跳脱系其臂;
bù zhōng jí yǐ nián yuè tiě zǐ nà shū nǚ xiù yòu yǐ yín bì qiǎn hái
不中,即以年月帖子纳淑女袖,侑以银币遣还。
yì ān yí hòu ruò zhāo fēi yuē jīn suī ruò hòu bì zhǎng dà
懿安疑后弱,昭妃曰:“今虽弱,后必长大。
yīn cè wèi xìn wáng fēi
”因册为信王妃。
dì jí wèi lì wèi huáng hòu
帝即位,立为皇后。
hòu xìng yán shèn
后性严慎。
cháng yǐ kòu jí wēi yán yuē wú nán zhōng shàng yǒu yī jiā jū
尝以寇急,微言曰:“吾南中尚有一家居。
dì wèn zhī suì bù yǔ gài yì zài nán qiān yě
”帝问之,遂不语,盖意在南迁也。
zhì tā zhèng shì zé wèi cháng yù
至他政事,则未尝预。
tián guì fēi yǒu chǒng ér jiāo hòu cái zhī yǐ lǐ
田贵妃有宠而骄,后裁之以礼。
suì yuán rì hán shén tián fēi lái cháo dí chē zhǐ wǔ xià
岁元日,寒甚,田妃来朝,翟车止庑下。
hòu liáng jiǔ fāng yù zuò shòu qí bài bài yǐ jù xià wú tā yán
后良久方御坐,受其拜,拜已遽下,无他言。
ér yuán guì fēi zhī cháo yě xiāng jiàn shén huan yǔ yí shí
而袁贵妃之朝也,相见甚欢,语移时。
tián fēi wén ér dà hèn xiàng dì qì
田妃闻而大恨,向帝泣。
dì cháng zài jiāo tài diàn yǔ hòu yǔ bù hé tuī hòu pū de hòu fèn bù shí
帝尝在交泰殿与后语不合,推后仆地,后愤不食。
dì huǐ shǐ zhōng shǐ chí diāo yīn cì hòu qiě wèn qǐ jū
帝悔,使中使持貂裀赐后,且问起居。
fēi xún yǐ guò chì jū qǐ xiáng gōng sān yuè bù zhào
妃寻以过斥居启祥宫,三月不召。
yī rì hòu shì dì yú yǒng hé mén kàn huā qǐng zhào fēi
一日,后侍帝于永和门看花,请召妃。
dì bù yīng
帝不应。
hòu jù lìng yǐ chē yíng zhī nǎi xiāng jiàn rú chū
后遽令以车迎之,乃相见如初。
dì yǐ kòu luàn rú shū
帝以寇乱茹蔬。
hòu jiàn dì róng tǐ rì cuì jù zhuàn jiāng jìn ér yíng guó fū rén zòu shì zhì yuē yè mèng xiào chún tài hòu guī yǔ dì cuì ér qì qiě yuē wèi wǒ yǔ dì shí wú guò kǔ
后见帝容体日瘁,具馔将进,而瀛国夫人奏适至,曰:“夜梦孝纯太后归,语帝瘁而泣,且曰:‘为我语帝,食毋过苦。
dì chí zòu rù gōng hòu shì jìn zhuàn
’”帝持奏入宫,后适进馔。
dì zhuī niàn xiào chún qiě gǎn hòu yì yīn chū zòu shì hòu zài bài jǔ bǐ zhù xiāng xiàng ér qì lèi yíng yíng zhān àn
帝追念孝纯,且感后意,因出奏示后,再拜举匕箸,相向而泣,泪盈盈沾案。
chóng zhēn shí qī nián sān yuè shí bā rì míng dū chéng xiàn dì qì yǔ hòu yuē dà shì qù yǐ
崇祯十七年三月十八日暝,都城陷,帝泣语后曰:“大事去矣。
hòu dùn shǒu yuē qiè shì bì xià shí yǒu bā nián zú bù tīng yī yǔ zhì yǒu jīn rì
”后顿首曰:“妾事陛下十有八年,卒不听一语,至有今日。
nǎi fǔ tài zǐ èr wáng tòng kū qiǎn zhī chū gōng
”乃抚太子、二王恸哭,遣之出宫。
dì lìng hòu zì cái
帝令后自裁。
hòu rù shì hé hù gōng rén chū zòu yóu yún huáng hòu lǐng zhǐ
后入室阖户,宫人出奏,犹云“皇后领旨”。
hòu suì xiān dì bēng
后遂先帝崩。
dì yòu mìng yuán guì fēi zì yì xì jué jiǔ zhī sū
帝又命袁贵妃自缢,系绝,久之苏。
dì bá jiàn zhuó qí jiān yòu zhuó suǒ yù fēi pín shù rén yuán fēi zú bù shū
帝拔剑斫其肩,又斫所御妃嫔数人,袁妃卒不殊。
shì zǔ zhāng huáng dì dìng dǐng shì hòu yuē zhuāng liè mǐn huáng hòu yǔ dì tóng zàng tián guì fēi qǐn yuán míng yuē sī líng
世祖章皇帝定鼎,谥后曰庄烈愍皇后,与帝同葬田贵妃寝园,名曰思陵。
xià suǒ sī gěi yuán fēi jū zhái shàn yǎng zhōng qí shēn
下所司给袁妃居宅,赡养终其身。
yǒu gōng rén wèi shì zhě dāng zéi rù gōng dà hū yuē wǒ bèi bì zāo zéi wū yǒu zhì zhě zǎo wéi jì
有宫人魏氏者,当贼入宫,大呼曰:“我辈必遭贼污,有志者早为计。
suì yuè rù yù hé sǐ qǐng jiān cóng sǐ zhě yī èr bǎi rén
”遂跃入御河死,顷间从死者一二百人。
gōng rén fèi shì nián shí liù zì tóu yuān jǐng zhōng
宫人费氏,年十六,自投眢井中。
zéi gōu chū jiàn qí zī róng zhēng duó zhī
贼钩出,见其姿容,争夺之。
fèi shì dài yuē wǒ cháng gōng zhǔ yě
费氏绐曰:“我长公主也。
qún zéi bù gǎn bī yōng jiàn lǐ zì chéng
”群贼不敢逼,拥见李自成。
zì chéng mìng zhōng guān shěn shì zhī fēi shì yǐ shǎng bù xiào luō mǒu zhě
自成命中官审视之,非是,以赏部校罗某者。
fèi shì fù dài luō yuē wǒ shí tiān huáng yì nán gǒu hé jiāng jūn yi zé jí chéng lǐ
费氏复绐罗曰:“我实天潢,义难苟合,将军宜择吉成礼。
luō xǐ zhì jiǔ jí huān
”罗喜,置酒极欢。
fèi shì huái lì rèn sì luō zuì duàn qí hóu lì sǐ
费氏怀利刃,俟罗醉,断其喉立死。
yīn zì chà yuē wǒ yī ruò nǚ zi shā yī zéi shuài zú yǐ
因自诧曰:“我一弱女子,杀一贼帅足矣。
suì zì wěn sǐ
”遂自刎死。
zì chéng wén dà jīng lìng shōu zàng zhī
自成闻大惊,令收葬之。
gōng shū guì fēi tián shì shǎn xī rén hòu jiā yáng zhōu
恭淑贵妃田氏,陕西人,后家扬州。
fù hóng yù yǐ nǚ guì guān zuǒ dū du hǎo yì yóu wèi qīng xiá
父弘遇以女贵,官左都督,好佚游,为轻侠。
fēi shēng ér xiān yán xìng guǎ yán duō cái yì shì zhuāng liè dì yú xìn dǐ
妃生而纤妍,性寡言,多才艺,侍庄烈帝于信邸。
chóng zhēn yuán nián fēng lǐ fēi jìn huáng guì fēi
崇祯元年封礼妃,进皇贵妃。
gōng zhōng yǒu jiā dào shǔ yuè jià xíng xìng yù gài xíng rì zhōng
宫中有夹道,暑月驾行幸,御盖行日中。
fēi mìng zuò jǔ chú fù zhī cóng zhě jiē de xiū xī
妃命作籧篨覆之,从者皆得休息。
yòu yì xiǎo huáng mén zhī yú yú zhě yǐ gōng bì
又易小黄门之舁舆者以宫婢。
dì wén yǐ wéi zhī lǐ
帝闻,以为知礼。
cháng yǒu guò zhé bié gōng shěng qiān
尝有过,谪别宫省愆。
suǒ shēng huáng wǔ zǐ hōng yú bié gōng fēi suì bìng
所生皇五子,薨于别宫,妃遂病。
shí wǔ nián qī yuè hōng
十五年七月薨。
shì gōng shū duān huì jìng huái huáng guì fēi zàng chāng píng tiān shòu shān jí sī líng yě
谥恭淑端惠静怀皇贵妃,葬昌平天寿山,即思陵也。
zàn yuē gāo huáng hòu cóng tài zǔ bèi lì jiān nán zàn chéng dà yè mǔ yí tiān xià cí dé zhāo zhāng
赞曰:高皇后从太祖备历艰难,赞成大业,母仪天下,慈德昭彰。
jì yǐ wén huáng hòu rén xiào kuān hé huà xíng gōng kǔn hòu shì chéng qí yí fàn nèi zhì sù yōng
继以文皇后仁孝宽和,化行宫壸,后世承其遗范,内治肃雍。
lùn zhě chēng yǒu míng jiā fǎ yuǎn guò hàn táng xìn bù wū yǐ
论者称有明家法,远过汉、唐,信不诬矣。
wàn zhèng liǎng guì fēi yì fēi yǒu yīn zhì zhī móu gàn zhèng duó dí zhī shì tú yǐ shì chǒng nì ài suì zī bàng shàn
万、郑两贵妃,亦非有阴鸷之谋、干政夺嫡之事,徒以恃宠溺爱,遂滋谤讪。
yì yuē xián yǒu jiā huǐ wáng
《易》曰:“闲有家,悔亡。
gǒu yuè qí xián huǐ jiāng wú jí
”苟越其闲,悔将无及。
shèng rén zhī chuí jiè yuǎn yǐ zāi
圣人之垂戒远矣哉。