明史 · 佚名 · Chapter 124 of 333

列传·卷十二

PinyinModern Translation
Size

kuò kuò tiē mù ér cài zi yīng chén you dìng bó yán zi zhōng děng bǎ zā là wǎ ěr mì

扩廓帖木儿(蔡子英) 陈友定(伯颜子中等) 把匝剌瓦尔密

kuò kuò tiē mù ér shěn qiū rén

扩廓帖木儿,沈丘人。

běn wáng xìng xiǎo zì bǎo bǎo yuán píng zhāng chá hǎn tiē mù ér shēng yě

本王姓,小字保保,元平章察罕帖木儿甥也。

chá hǎn yǎng wèi zi shùn dì cì míng kuò kuò tiē mù ér

察罕养为子,顺帝赐名扩廓帖木儿。

rǔ yǐng dào qǐ zhōng yuán dà luàn yuán shī jiǔ wú gōng

汝、颍盗起,中原大乱,元师久无功。

zhì zhèng shí èr nián chá hǎn qǐ yì bīng zhàn hé nán běi jī zéi guān zhōng hé dōng fù biàn liáng zǒu liú fú tōng píng shān dōng jiàng tián fēng miè zéi jǐ jǐn

至正十二年,察罕起义兵,战河南、北,击贼关中、河东,复汴梁,走刘福通,平山东,降田丰,灭贼几尽。

jì ér zǒng dà jūn wéi yì dōu tián fēng pàn chá hǎn wèi wáng shì chéng suǒ cì shì jù yuán shǐ

既而总大军围益都,田丰叛,察罕为王士诚所刺,事具《元史》。

chá hǎn jì sǐ shùn dì jí jūn zhōng bài kuò kuò tài wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì zhī shū mì yuàn shì rú chá hǎn guān

察罕既死,顺帝即军中拜扩廓太尉、中书平章政事、知枢密院事,如察罕官。

shuài bīng wéi yì dōu xué dì ér rù kè zhī

帅兵围益都,穴地而入,克之。

zhí fēng shì chéng pōu qí xīn yǐ jì chá hǎn fù chén náo tóu děng èr shí yú rén xiàn què xià

执丰、士诚,剖其心以祭察罕,缚陈猱头等二十余人献阙下。

dōng qǔ jǔ zhōu shān dōng de xī dìng

东取莒州,山东地悉定。

zhì zhèng èr shí èr nián yě

至正二十二年也。

chū chá hǎn dìng jìn jì bó luó tiē mù ér zài dà tóng yǐ bīng zhēng qí de shù xiāng gōng cháo tíng xià zhào hé jiě zhōng bù tīng

初,察罕定晋、冀,孛罗帖木儿在大同,以兵争其地,数相攻,朝廷下诏和解,终不听。

kuò kuò jì píng qí de yǐn jūn hái zhù tài yuán yǔ bó luó gòu nán rú gù

扩廓既平齐地,引军还,驻太原,与孛罗构难如故。

huì cháo chén lǎo de shā tū jiān huò zuì yú tài zǐ chū bēn bó luó bó luó nì zhī

会朝臣老的沙、秃坚获罪于太子,出奔孛罗,孛罗匿之。

zhào xuē bó luó guān jiě qí bīng bǐng

诏削孛罗官,解其兵柄。

bó luó suì jǔ bīng fǎn fàn jīng shī shā chéng xiàng shuò sī jiān zì wèi zuǒ chéng xiàng lǎo de shā wèi píng zhāng tū jiān zhī shū mì yuàn

孛罗遂举兵反,犯京师,杀丞相搠思监,自为左丞相,老的沙为平章,秃坚知枢密院。

tài zǐ qiú yuán yú kuò kuò kuò kuò qiǎn qí jiāng bái suǒ zhù yǐ wàn qí rù wèi zhàn bù lì fèng tài zǐ bēn tài yuán

太子求援于扩廓,扩廓遣其将白锁住以万骑入卫,战不利,奉太子奔太原。

yú nián kuò kuò yǐ tài zi lìng jǔ bīng tǎo bó luó rù dà tóng jìn báo dà dū

逾年,扩廓以太子令举兵讨孛罗,入大同,进薄大都。

shùn dì nǎi xí shā bó luó yú cháo

顺帝乃袭杀孛罗于朝。

kuò kuò cóng tài zǐ rù jìn yǐ wéi tài fù zuǒ chéng xiàng

扩廓从太子入觐,以为太傅、左丞相。

dàng shì shí wēi kuò kuò tài zǐ jǐ dài

当是时,微扩廓,太子几殆。

kuò kuò gōng suī gāo qǐ xíng jiān zhòu zhì xiàng wèi zhōng cháo jiù chén duō jì zhī zhě

扩廓功虽高,起行间,骤至相位,中朝旧臣多忌之者。

ér kuò kuò jiǔ diǎn jūn yì bù lè zài nèi jū liǎng yuè jí qǐng chū zhì bīng nán píng jiāng huái

而扩廓久典军,亦不乐在内,居两月,即请出治兵,南平江、淮。

zhào xǔ zhī fēng hé nán wáng bǐ zǒng tiān xià bīng dài huáng tài zǐ chū zhēng fēn shěng zhōng guān shǔ zhī bàn yǐ zì suí

诏许之,封河南王,俾总天下兵,代皇太子出征,分省中官属之半以自随。

lǔ bù jiǎ zhàng hù shù shí lǐ jūn róng shén shèng

卤簿甲仗互数十里,军容甚盛。

shí tài zǔ yǐ miè chén you liàng jǐn yǒu jiāng chu de zhāng shì chéng jù huái dōng zhè xi

时太祖已灭陈友谅,尽有江、楚地,张士诚据淮东、浙西。

kuò kuò zhī nán jūn qiáng wèi kě qīng jìn nǎi zhù jūn hé nán xí guān zhōng sì jiāng jūn huì shī dà jǔ

扩廓知南军强,未可轻进,乃驻军河南,檄关中四将军会师大举。

sì jiāng jūn zhě li sī qí zhāng sī dào kǒng xìng tuō liè bó yě

四将军者,李思齐、张思道、孔兴、脱列伯也。

sī qí luó shān rén yǔ chá hǎn tóng qǐ yì bīng chǐ wèi lüè xiāng liè

思齐,罗山人,与察罕同起义兵,齿位略相埒。

de xí dà nù yuē wú yǔ ruò fù jiāo ruò fā wèi zào gǎn xí wǒ yé

得檄大怒曰:“吾与若父交,若发未燥,敢檄我耶!

lìng qí xià yī jiǎ bù dé chū wǔ guān

”令其下一甲不得出武关。

sī dào děng yì jiē bù tīng diào

思道等亦皆不听调。

kuò kuò tàn yuē wú fèng zhào zǒng tiān xià bīng ér zhèn jiāng bù shòu jié zhì hé tǎo zéi wèi

扩廓叹曰:“吾奉诏总天下兵,而镇将不受节制,何讨贼为!

nǎi qiǎn qí dì tuō yīn tiē mù ér yǐ yī jūn tún jǐ nán fáng è nán jūn ér zì yǐn bīng xi rù guān gōng sī qí děng

”乃遣其弟脱因帖木儿以一军屯济南,防遏南军,而自引兵西入关,攻思齐等。

sī qí děng huì bīng cháng ān méng yú hán yuán diàn jiù jī bìng lì jù kuò kuò

思齐等会兵长安,盟于含元殿旧基,并力拒扩廓。

xiāng chí jīng nián shù bǎi zhàn wèi néng jué

相持经年,数百战未能决。

shùn dì shǐ shǐ yù lìng bà bīng zhuān shì jiāng huái

顺帝使使谕令罢兵,专事江、淮。

kuò kuò yù suì dìng sī qí děng rán hòu yǐn jūn dōng

扩廓欲遂定思齐等,然后引军东。

nǎi qiǎn qí xiāo jiàng mò gāo qū hé zhōng yù chū bù yì dǎo fèng xiáng fù sī qí cháo xué

乃遣其骁将貊高趋河中,欲出不意捣凤翔,覆思齐巢穴。

mò gāo suǒ jiāng duō bó luó bù qǔ xíng zhì wèi huī jūn biàn xié mò gāo pàn kuò kuò xí wèi huī zhāng dé jù zhī zuì zhuàng kuò kuò yú cháo

貊高所将多孛罗部曲,行至卫辉,军变,胁貊高叛扩廓,袭卫辉、彰德据之,罪状扩廓于朝。

chū tài zǐ zhī bēn tài yuán yě yù yòng táng sù zōng líng wǔ gù shì zì lì

初,太子之奔太原也,欲用唐肃宗灵武故事自立。

kuò kuò bù kě

扩廓不可。

jí hái jīng shī huáng hòu yù zhǐ lìng yǐ zhòng bīng yōng tài zǐ rù chéng xié shùn dì shàn wèi

及还京师,皇后谕指令以重兵拥太子入城,胁顺帝禅位。

kuò kuò wèi zhì jīng sān shí lǐ liú qí jūn yǐ shù qí rù cháo

扩廓未至京三十里,留其军,以数骑入朝。

yóu shì tài zǐ xián zhī ér shùn dì yì xīn jì kuò kuò

由是太子衔之,而顺帝亦心忌扩廓。

tíng chén huá yán kuò kuò shòu mìng píng jiāng huái nǎi xi gōng guān zhōng jīn bà bīng bù fèng zhào bá hù yǒu zhuàng

廷臣哗言扩廓受命平江、淮,乃西攻关中,今罢兵不奉诏,跋扈有状。

jí mò gāo zòu zhì shùn dì nǎi xuē kuò kuò tài fù zhōng shū zuǒ chéng xiàng lìng yǐ hé nán wáng jiù shí yì rǔ nán fēn qí jūn lì zhū jiāng

及貊高奏至,顺帝乃削扩廓太傅、中书左丞相,令以河南王就食邑汝南,分其军隶诸将;

ér yǐ mò gāo zhì shū mì yuàn shì jiān píng zhāng zǒng hé běi jūn cì qí jūn hào zhōng yì gōng chén

而以貊高知枢密院事兼平章,总河北军,赐其军号“忠义功臣”。

tài zǐ kāi fǔ jūn yuàn yú jīng shī zǒng zhì tiān xià bīng mǎ zhuān bèi kuò kuò

太子开抚军院于京师,总制天下兵马,专备扩廓。

kuò kuò jì shòu zhào tuì jūn zé zhōu qí bù jiàng guān bǎo yì guī yú cháo

扩廓既受诏,退军泽州,其部将关保亦归于朝。

cháo tíng zhī kuò kuò shì gū nǎi zhào li sī qí děng dōng chū guān yǔ mò gāo hé gōng kuò kuò ér lìng guān bǎo yǐ bīng shù tài yuán

朝廷知扩廓势孤,乃诏李思齐等东出关,与貊高合攻扩廓,而令关保以兵戍太原。

kuò kuò fèn shén yǐn jūn jù tài yuán jǐn shā cháo tíng suǒ zhì guān lì

扩廓愤甚,引军据太原,尽杀朝廷所置官吏。

yú shì shùn dì xià zhào jǐn xuē kuò kuò guān jué lìng zhū jūn sì miàn tǎo zhī

于是顺帝下诏尽削扩廓官爵,令诸军四面讨之。

shì shí míng bīng yǐ xià shān dōng shōu dà liáng

是时明兵已下山东,收大梁。

liáng wáng ā lǔ wēn chá hǎn fù yě yǐ hé nán jiàng

梁王阿鲁温,察罕父也,以河南降。

tuō yīn tiē mù ér bài zǒu yú jiē wàng fēng jiàng dùn wú yī rén kàng zhě

脱因帖木儿败走,余皆望风降遁,无一人抗者。

jì pò tóng guān sī qí děng cāng huáng jiě bīng xī guī ér mò gāo guān bǎo jiē wèi kuò kuò suǒ qín shā

既迫潼关,思齐等仓皇解兵西归,而貊高、关保皆为扩廓所擒杀。

shùn dì dà kǒng xià zhào guī zuì yú tài zǐ ba fǔ jūn yuàn xī fù kuò kuò guān lìng yǔ sī qí děng fēn dào nán tǎo

顺帝大恐,下诏归罪于太子,罢抚军院,悉复扩廓官,令与思齐等分道南讨。

zhào xià yī yuè míng bīng yǐ bī dà dū shùn dì běi zǒu

诏下一月,明兵已逼大都,顺帝北走。

kuò kuò rù yuán bù jí dà dū suì xiàn jù chá hǎn sǐ shí jǐn liù nián yún

扩廓入援不及,大都遂陷,距察罕死时仅六年云。

míng bīng yǐ dìng yuán dōu jiāng jūn tāng hé děng zì zé zhōu xùn shān xī

明兵已定元都,将军汤和等自泽州徇山西。

kuò kuò qiǎn jiàng yù zhī zhàn yú hán diàn míng shī dà bài

扩廓遣将御之,战于韩店,明师大败。

huì shùn dì zì kāi píng mìng kuò kuò fù dà dōu kuò kuò nǎi běi chū yàn mén jiāng yóu bǎo ān jìng jū yōng yǐ gōng běi píng

会顺帝自开平命扩廓复大都,扩廓乃北出雁门,将由保安径居庸以攻北平。

xú dá cháng yù chūn chéng xū dǎo tài yuán kuò kuò hái jiù

徐达、常遇春乘虚捣太原,扩廓还救。

bù jiàng huō bí mǎ qián yuē jiàng yú míng

部将豁鼻马潜约降于明。

míng bīng yè jié yíng yíng zhōng jīng kuì

明兵夜劫营,营中惊溃。

kuò kuò cāng cù yǐ shí bā qí běi zǒu míng bīng suì xi rù guān

扩廓仓卒以十八骑北走,明兵遂西入关。

sī qí yǐ lín táo jiàng

思齐以临洮降。

sī dào zǒu níng xià qí dì liáng chén yǐ qìng yáng jiàng jì ér fù pàn míng bīng pò zhū zhī

思道走宁夏,其弟良臣以庆阳降,既而复叛,明兵破诛之。

yú shì yuán chén jiē rù yú míng wéi kuò kuò yōng bīng sāi shàng xī běi biān kǔ zhī

于是元臣皆入于明,唯扩廓拥兵塞上,西北边苦之。

hóng wǔ sān nián tài zǔ mìng dà jiāng jūn xú dá zǒng dà bīng chū xī ān dǎo dìng xī

洪武三年,太祖命大将军徐达总大兵出西安,捣定西。

kuò kuò fāng wéi lán zhōu qū fù zhī

扩廓方围兰州,趋赴之。

zhàn yú chén r yù dà bài jǐn wáng qí zhòng dú yǔ qī zǐ shù rén běi zǒu zhì huáng hé de liú mù yǐ dù suì bēn hé lín

战于沈儿峪,大败,尽亡其众,独与妻子数人北走,至黄河,得流木以渡,遂奔和林。

shí shùn dì bēng tài zǐ sì lì fù rèn yǐ guó shì

时顺帝崩,太子嗣立,复任以国事。

yú nián tài zǔ fù qiǎn dà jiàng jūn xú dá zuǒ fù jiāng jūn li wén zhōng zhēng xi jiāng jūn féng shèng jiāng shí wǔ wàn zhòng fēn dào chū sài qǔ kuò kuò

逾年,太祖复遣大将军徐达、左副将军李文忠、征西将军冯胜将十五万众,分道出塞取扩廓。

dà jiàng jūn zhì lǐng běi yǔ kuò kuò yù dà bài sǐ zhě shù wàn rén

大将军至岭北,与扩廓遇,大败,死者数万人。

liú jī cháng yán yú tài zǔ yuē kuò kuò wèi kě qīng yě

刘基尝言于太祖曰:“扩廓未可轻也。

zhì shì dì sī qí yán wèi jìn wáng yuē wú yòng bīng wèi cháng bài běi

”至是帝思其言,谓晋王曰:“吾用兵未尝败北。

jīn zhū jiāng zì qǐng shēn rù bài yú hé lín qīng xìn wú móu zhì duō shā shì zú bù kě bù jiè

今诸将自请深入,败于和林,轻信无谋,致多杀士卒,不可不戒。

míng nián kuò kuò fù gōng yàn mén mìng zhū jiāng yán wèi zhī bèi zì shì míng bīng xī chū sài yǐ

”明年,扩廓复攻雁门,命诸将严为之备,自是明兵希出塞矣。

qí hòu kuò kuò cóng qí zhǔ xǐ jīn shān zú yú hā là nà hǎi zhī yá tíng qí qī máo shì yì zì jīng sǐ gài hóng wǔ bā nián yě

其后,扩廓从其主徙金山,卒于哈剌那海之衙庭,其妻毛氏亦自经死,盖洪武八年也。

chū chá hǎn pò shān dōng jiāng huái zhèn dòng

初,察罕破山东,江、淮震动。

tài zǔ qiǎn shǐ tōng hǎo

太祖遣使通好。

yuán qiǎn hù bù shàng shū zhāng chǎng láng zhōng mǎ hé móu fú hǎi rú jiāng dōng shòu tài zǔ róng lù dà fū jiāng xī děng chù xíng zhōng shū shěng píng zhāng zhèng shì cì yǐ lóng yī yù jiǔ

元遣户部尚书张昶、郎中马合谋浮海如江东,授太祖荣禄大夫、江西等处行中书省平章政事,赐以龙衣御酒。

fu zhì ér chá hǎn bèi cì tài zǔ suì bù shòu shā mǎ hé móu yǐ zhāng chǎng cái liú guān zhī

甫至而察罕被刺,太祖遂不受,杀马合谋,以张昶才,留官之。

jí kuò kuò shì shī hé nán tài zǔ nǎi fù qiǎn shǐ tōng hǎo kuò kuò zhé liú shǐ zhě bù qiǎn

及扩廓视师河南,太祖乃复遣使通好,扩廓辄留使者不遣。

fán qī zhì shū jiē bù dá

凡七致书,皆不答。

jì chū sài fù qiǎn rén zhāo yù yì bù yīng

既出塞,复遣人招谕,亦不应。

zuì hòu shǐ li sī qí wǎng

最后使李思齐往。

shǐ zhì zé dài yǐ lǐ

始至,则待以礼。

xún shǐ qí shì sòng guī zhì sāi xià cí yuē zhǔ shuài yǒu mìng qǐng gōng liú yī wù wéi bié

寻使骑士送归,至塞下,辞曰:“主帅有命,请公留一物为别。

sī qí yuē wú yuǎn lái wú suǒ jī

”思齐曰:“吾远来无所赍。

qí shì yuē yuàn de gōng yī bì

”骑士曰:“愿得公一臂。

sī qí zhī bù miǎn suì duàn yǔ zhī

”思齐知不免,遂断与之。

hái wèi jǐ sǐ

还,未几死。

tài zǔ yǐ shì xīn jìng kuò kuò

太祖以是心敬扩廓。

yī rì dà huì zhū jiāng wèn yuē tiān xià qí nán zǐ shuí yě

一日,大会诸将,问曰:“天下奇男子谁也?

jiē duì yuē cháng yù chūn jiāng bù guò wàn rén héng xíng wú dí zhēn qí nán zǐ

”皆对曰:“常遇春将不过万人,横行无敌,真奇男子。

tài zǔ xiào yuē yù chūn suī rén jié wú de ér chén zhī

”太祖笑曰:“遇春虽人杰,吾得而臣之。

wú bù néng chén wáng bǎo bǎo qí rén qí nán zǐ yě

吾不能臣王保保,其人奇男子也。

jìng cè qí mèi wèi qín wáng fēi

”竟册其妹为秦王妃。

zhāng chǎng shì míng lèi guān zhōng shū shěng cān zhī zhèng shì yǒu cái biàn míng xí gù shì cái jué rú liú shén jiàn xìn rèn

张昶仕明,累官中书省参知政事,有才辨,明习故事,裁决如流,甚见信任。

zì yǐ gù yuán chén xīn cháng liàn liàn

自以故元臣,心尝恋恋。

huì tài zǔ zòng xiáng rén běi hái chǎng fù sī shū fǎng qí zi cún wáng

会太祖纵降人北还,昶附私书访其子存亡。

yáng xiàn de shū gǎo yǐ wén xià lì àn wèn

杨宪得书稿以闻,下吏按问。

chǎng dà shū dú bèi yuē shēn zài jiāng nán xīn sī sài běi

昶大书牍背曰:“身在江南,心思塞北。

tài zǔ nǎi shā zhī

”太祖乃杀之。

ér kuò kuò mù xià shì bù qū jié zòng chū sāi zhě yǒu cài zi yīng

而扩廓幕下士不屈节纵出塞者,有蔡子英。

zi yīng yǒng níng rén yuán zhì zhèng zhōng jìn shì

子英,永宁人,元至正中进士。

chá hǎn kāi fǔ hé nán pì cān jūn shì lèi jiàn zhì xíng shěng cān zhèng

察罕开府河南,辟参军事,累荐至行省参政。

yuán wáng cóng kuò kuò zǒu dìng xī

元亡,从扩廓走定西。

míng bīng kè dìng xi kuò kuò jūn bài zi yīng dān qí zǒu guān zhōng wáng rù nán shān

明兵克定西,扩廓军败,子英单骑走关中,亡入南山。

tài zǔ wén qí míng shǐ rén huì xíng qiú dé zhī chuán yì jīng shī

太祖闻其名,使人绘形求得之,传诣京师。

zhì jiāng bīn wáng qù biàn xìng míng lìn chōng

至江滨,亡去,变姓名,赁舂。

jiǔ zhī fù bèi huò

久之,复被获。

xiè guò luò yáng jiàn tāng hé cháng yī bù bài

械过洛阳,见汤和,长揖不拜。

yì zhī guì bù kěn

抑之跪,不肯。

hé nù ruò huǒ fén qí xū bù dòng

和怒,𦶟火焚其须,不动。

qí qī shì zài luò qǐng yǔ xiāng jiàn zi yīng bì bù kěn jiàn

其妻适在洛,请与相见,子英避不肯见。

zhì jīng tài zǔ mìng tuō xiè yǐ lǐ yù zhī shòu yǐ guān bù shòu

至京,太祖命脱械以礼遇之,授以官,不受。

tuì ér shàng shū yuē bì xià chéng shí yìng yùn xuē píng qún xióng bó hǎi nèi wài mò bù bīn gòng

退而上书曰:“陛下乘时应运,削平群雄,薄海内外,莫不宾贡。

chén dǐng yú lòu wǎng jiǎ xī nán shān

臣鼎鱼漏网,假息南山。

nǎng zhě jiàn huò fù de tuō wáng

曩者见获,复得脱亡。

qī nián zhī jiǔ zhòng fán yǒu sī zhuī jì

七年之久,重烦有司追迹。

ér bì xià yǐ wàn shèng zhī zūn quán pǐ fū zhī jié bù jiàng tiān zhū fǎn liáo qí jí yì guān cháng cì jiǔ zhuàn shòu yǐ guān jué bì xià zhī liàng bāo hu tiān dì yǐ

而陛下以万乘之尊,全匹夫之节,不降天诛,反疗其疾,易冠裳,赐酒馔,授以官爵,陛下之量包乎天地矣。

chén gǎn ēn wú jí fēi bù yù zì jié quǎn mǎ dàn míng yì suǒ cún bù gǎn zhé yū chū zhì

臣感恩无极,非不欲自竭犬马,但名义所存,不敢辄渝初志。

zì wéi shēn běn wéi bù zhì shí qiǎn lòu guò méng zhǔ jiàng zhī jiàn shì zhì qī mìng yuè mǎ shí ròu shí yǒu wǔ nián kuì wú chǐ cùn yǐ bào guó shì zhī yù

自惟身本韦布,智识浅陋,过蒙主将知荐,仕至七命,跃马食肉十有五年,愧无尺寸以报国士之遇。

jí guó jiā pò wáng yòu fù shī jié hé miàn mù jiàn tiān xià shì

及国家破亡,又复失节,何面目见天下士。

guǎn zǐ yuē lǐ yì lián chǐ guó zhī sì wéi

管子曰:‘礼义廉耻,国之四维。

jīn bì xià chuàng yè chuí tǒng zhèng dāng qiè chí dà jīng dà fǎ chuí shì zǐ sūn chén mín

’今陛下创业垂统,正当挈持大经大法,垂示子孙臣民。

nài hé yù yǐ wú lǐ yì guǎ lián chǐ zhī fú qiú cè zhū wéi xīn zhī cháo xián shì dài fū zhī liè zāi

奈何欲以无礼义、寡廉耻之俘囚,厕诸维新之朝、贤士大夫之列哉!

chén rì yè sī wéi jiù wǎng xī zhī bù sǐ zhì yú jīn rì fēn yí zì cái

臣日夜思维,咎往昔之不死,至于今日,分宜自裁。

bì xià dài chén yǐ ēn lǐ chén gù bù gǎn mài sǐ lì míng yì bù gǎn tōu shēng gǒu lù

陛下待臣以恩礼,臣固不敢卖死立名,亦不敢偷生苟禄。

ruò chá chén zhī yú quán chén zhī zhì jìn gù hǎi nán bì qí yú mìng zé suī sǐ zhī rì yóu shēng zhī nián

若察臣之愚,全臣之志,禁锢海南,毕其余命,则虽死之日,犹生之年。

huò wáng zhú bì hù yǐ zì yì li fèi hé mén yǐ zì tú bǐ fēi è róng lì ér lè sǐ wáng gù yì zhī suǒ zài suī tāng huò yǒu bù dé bì yě

或王蠋闭户以自缢,李芾阖门以自屠,彼非恶荣利而乐死亡,顾义之所在,虽汤镬有不得避也。

miǎo yān zhī qū shàng kuì gǔ rén sǐ yǒu yú hèn wéi bì xià cái chá

渺焉之躯,上愧古人,死有余恨,惟陛下裁察。

dì lǎn qí shū yì zhòng zhī guǎn zhī yí cáo

”帝览其书,益重之,馆之仪曹。

hū yī yè dà kū bù zhǐ

忽一夜大哭不止。

rén wèn qí gù yuē wú tā sī jiù jūn ěr

人问其故,曰:“无他,思旧君耳。

dì zhī bù kě duó hóng wǔ jiǔ nián shí èr yuè mìng yǒu sī sòng chū sài lìng cóng gù zhǔ yú hé lín

”帝知不可夺,洪武九年十二月命有司送出塞,令从故主于和林。

chén you dìng yī míng yǒu dìng zì ān guó fú qīng rén xǐ jū tīng zhī qīng liú

陈友定,一名有定,字安国,福清人,徙居汀之清流。

shì yè nóng

世业农。

wéi rén chén yǒng xǐ yóu xiá

为人沉勇,喜游侠。

xiāng lǐ jiē wèi fú

乡里皆畏服。

zhì zhèng zhōng tīng zhōu fǔ pàn cài gōng ān zhì qīng liú mù mín bīng tǎo zéi you dìng yìng mù

至正中,汀州府判蔡公安至清流募民兵讨贼,友定应募。

gōng ān yǔ yǔ qí zhī shǐ zhǎng suǒ mù bīng shǔ wèi huáng tǔ zhài xún jiǎn

公安与语,奇之,使掌所募兵,署为黄土砦巡检。

yǐ tǎo píng zhū shān zhài gōng qiān qīng liú xiàn yǐn

以讨平诸山寨功,迁清流县尹。

chén you liàng qiǎn qí jiāng shān kè míng děng xiàn tīng shào lüè shān guān

陈友谅遣其将邓克明等陷汀、邵,略杉关。

xíng shěng shòu you dìng tīng zhōu lù zǒng guǎn yù zhī

行省授友定汀州路总管御之。

zhàn yú huáng tǔ dà jié zǒu kè míng

战于黄土,大捷,走克明。

yú nián kè míng fù qǔ tīng zhōu jí gōng jiàn níng

逾年,克明复取汀州,急攻建宁。

shǒu jiāng wán zhě tiē mù ér xí you dìng rù yuán lián pò zéi xī fù suǒ shī jùn xiàn

守将完者帖木儿檄友定入援,连破贼,悉复所失郡县。

xíng shěng shàng qí gōng dì yī jìn cān zhī zhèng shì

行省上其功第一,进参知政事。

yǐ zhì fēn shěng yú yán píng yǐ you dìng wèi píng zhāng yú shì you dìng jǐn yǒu fú jiàn bā jùn zhī de

已,置分省于延平,以友定为平章,于是友定尽有福建八郡之地。

you dìng yǐ nóng jiā zǐ qǐ yōng wǔ mù bù zhī shū

友定以农家子起佣伍,目不知书。

jí jù bā jùn shù zhāo zhì wén xué zhī míng shì rú mǐn xiàn zhèng dìng lú zhōu wáng hàn zhī shǔ liú zhì mù xià

及据八郡,数招致文学知名士,如闽县郑定、庐州王翰之属,留置幕下。

cū shè wén shǐ xí wèi wǔ zì xiǎo shī jiē yǒu yì lǐ

粗涉文史,习为五字小诗,皆有意理。

rán pō rèn wēi fú suǒ shǔ wéi lìng zhě zhé chéng zhì zhū cuàn bù jué

然颇任威福,所属违令者辄承制诛窜不绝。

zhāng zhōu shǒu jiāng luō liáng bù píng yǐ shū zé zhī yuē jùn xiàn zhě guó jiā zhī tǔ dì

漳州守将罗良不平,以书责之曰:“郡县者,国家之土地。

guān sī zhě rén zhǔ zhī chén yì

官司者,人主之臣役。

ér kuài lǐn zhě cháo tíng zhī wài fǔ yě

而廥廪者,朝廷之外府也。

jīn zú xià shì jùn xiàn rú shì jiā qū guān liáo rú yǔ pū shàn kuài lǐn rú sī cáng míng suī bào guó shí yǒu yīng yáng bá hù zhī xīn

今足下视郡县如室家,驱官僚如圉仆,擅廥廪如私藏,名虽报国,实有鹰扬跋扈之心。

bù zhī zú xià yù wèi guō zi yí hu yì wèi cáo mèng dé hu

不知足下欲为郭子仪乎,抑为曹孟德乎?

you dìng nù jìng yǐ bīng zhū liáng

”友定怒,竟以兵诛良。

ér fú qīng xuān wèi shǐ chén ruì sūn chóng ān lìng kǒng jiè jiàn yáng rén zhān hàn jù you dìng bù cóng jiē bèi shā

而福清宣慰使陈瑞孙、崇安令孔楷、建阳人詹翰拒友定不从,皆被杀。

yú shì you dìng wēi zhèn bā mǐn rán shì yuán wèi cháng shī chén jié

于是友定威震八闽,然事元未尝失臣节。

shì shí zhāng shì chéng jù zhè xi fāng guó zhēn jù zhè dōng míng wéi fù yuán suì cáo sù dà dū zhé bù zhì

是时张士诚据浙西,方国珍据浙东,名为附元,岁漕粟大都辄不至。

ér you dìng suì shū sù shù shí wàn shí hǎi dào liáo yuǎn zhì zhě cháng shí sān sì

而友定岁输粟数十万石,海道辽远,至者尝十三四。

shùn dì jiā zhī xià zhào bāo měi

顺帝嘉之,下诏褒美。

tài zǔ jì dìng wù zhōu yǔ you dìng jiē jìng

太祖既定婺州,与友定接境。

you dìng qīn chù zhōu

友定侵处州。

cān zhèng hú shēn jī zǒu zhī suì xià pǔ chéng kè sōng xī huò you dìng jiāng zhāng zi yù yǔ zhū liàng zǔ jìn gōng jiàn níng pò qí èr zhà

参政胡深击走之,遂下浦城,克松溪,获友定将张子玉,与朱亮祖进攻建宁,破其二栅。

you dìng qiǎn yuán dé róu yǐ bīng sì wàn zhūn jǐn jiāng rào chū shēn hòu duàn qí guī lù ér zì shuài yá jiāng lài zhèng děng yǐ ruì shī bó zhàn dé róu zì hòu jiā jī

友定遣阮德柔以兵四万屯锦江,绕出深后,断其归路,而自帅牙将赖政等以锐师搏战,德柔自后夹击。

shēn bīng bài bèi zhí sǐ

深兵败,被执死。

tài zǔ jì píng fāng guó zhēn jí fā bīng fá you dìng

太祖既平方国珍,即发兵伐友定。

jiāng jūn hú tíng měi hé wén huī yóu jiāng xī qū shān guān tāng hé liáo yǒng zhōng yóu míng zhōu hǎi dào qǔ fú zhōu li wén zhōng yóu pǔ chéng qǔ jiàn níng ér bié qiǎn shǐ zhì yán píng zhāo yù you dìng

将军胡廷美、何文辉由江西趋杉关,汤和、廖永忠由明州海道取福州,李文忠由浦城取建宁,而别遣使至延平,招谕友定。

you dìng zhì jiǔ dà huì zhū jiāng jí bīn kè shā míng shǐ zhě lì qí xuè jiǔ wèng zhōng yǔ zhòng zhuó yǐn zhī

友定置酒大会诸将及宾客,杀明使者,沥其血酒瓮中,与众酌饮之。

jiǔ hān shì yú zhòng yuē wú cáo bìng shòu yuán hòu ēn yǒu bù yǐ sǐ jù zhě shēn zhé qī zǐ lù

酒酣,誓于众曰:“吾曹并受元厚恩,有不以死拒者,身磔,妻子戮。

suì wǎng shì fú zhōu huán chéng zuò lěi

”遂往视福州,环城作垒。

jù lěi wǔ shí bù zhé zhù yī tái yán bīng wèi jù shǒu jì

距垒五十步,辄筑一台,严兵为拒守计。

yǐ ér wén shān guān pò jí fēn jūn wèi èr yǐ yī jūn shǒu fú ér zì shuài yī jūn shǒu yán píng yǐ xiāng jǐ jiǎo

已而闻杉关破,急分军为二,以一军守福,而自帅一军守延平,以相掎角。

jí tāng hé děng zhōu shī dǐ fú zhī wǔ hǔ mén píng zhāng qū chū yǐn bīng nì zhàn bài míng bīng yuán nán tái yǐ fù dēng chéng

及汤和等舟师抵福之五虎门,平章曲出引兵逆战败,明兵缘南台蚁附登城。

shǒu jiāng dùn qù cān zhèng yǐn kè rén xuān zhèng shǐ duo ěr má bù qū sǐ qiān yuàn bǎi tiē mù ér jī xīn lóu xià shā qī qiè jí èr nǚ zòng huǒ zì fén sǐ

守将遁去,参政尹克仁、宣政使朵耳麻不屈死,佥院柏帖木儿积薪楼下,杀妻妾及二女,纵火自焚死。

tíng měi kè jiàn níng tāng hé jìn gōng yán píng

廷美克建宁,汤和进攻延平。

you dìng yù yǐ chí jiǔ kùn zhī zhū jiāng qǐng chū zhàn bù xǔ

友定欲以持久困之,诸将请出战,不许。

shù qǐng bù yǐ you dìng yí suǒ bù jiāng pàn shā xiāo yuàn pàn

数请不已,友定疑所部将叛,杀萧院判。

jūn shì duō chū jiàng zhě

军士多出降者。

huì jūn qì jú zāi chéng zhōng pào shēng zhèn de míng shī zhī yǒu biàn jí gōng chéng

会军器局灾,城中𪿫声震地,明师知有变,急攻城。

you dìng hū qí shǔ jué yuē dà shì yǐ qù wú yī sǐ bào guó zhū jūn nǔ lì

友定呼其属诀曰:“大事已去,吾一死报国,诸君努力。

yīn tuì rù shěng táng yì guān běi miàn zài bài yǎng yào sǐ

”因退入省堂,衣冠北面再拜,仰药死。

suǒ bù zhēng kāi chéng mén nà míng shī

所部争开城门纳明师。

shī rù qū shì zhī yóu wèi jué yě

师入,趋视之,犹未绝也。

yú chū shuǐ dōng mén shì tiān dà léi yǔ you dìng fù sū

舁出水东门,适天大雷雨,友定复苏。

xiè sòng jīng shī

械送京师。

rù jiàn dì jí zhī

入见,帝诘之。

you dìng lì shēng yuē guó pò jiā wáng sǐ ěr shàng hé yán

友定历声曰:“国破家亡,死耳,尚何言。

suì bìng qí zi hǎi shā zhī

”遂并其子海杀之。

hǎi yī míng zōng hǎi gōng qí shè yì xǐ lǐ wén shì

海,一名宗海,工骑射,亦喜礼文士。

you dìng jì bèi zhí zì jiāng lè guī yú jūn mén zhì shì cóng sǐ

友定既被执,自将乐归于军门,至是从死。

yuán mò suǒ zài dào qǐ mín jiān qǐ yì bīng bǎo zhàng xiāng lǐ chēng yuán shuài zhě bù kě shèng shǔ yuán zhé yīn ér guān zhī

元末所在盗起,民间起义兵保障乡里,称元帅者不可胜数,元辄因而官之。

qí hòu huò qù wèi dào huò shì yuán bù zhōng wéi you dìng fù zǐ sǐ yì shí rén chēng wán jié yān

其后或去为盗,或事元不终,惟友定父子死义,时人称完节焉。

you dìng jì sǐ xīng huà quán zhōu jiē wàng fēng nà yí

友定既死,兴化、泉州皆望风纳疑。

dú zhāng zhōu lù dá lǔ huā chì dié lǐ mí shí jù gōng fú běi miàn zài bài yǐn fǔ zhuó yìn zhāng yǐ pèi dāo zì hóu ér sǐ

独漳州路达鲁花赤迭里弥实具公服,北面再拜,引斧斫印章,以佩刀剚喉而死。

shí yún mǐn yǒu sān zhōng wèi you dìng bǎi tiē mù ér dié lǐ mí shí yě

时云“闽有三忠”,谓友定、柏帖木儿、迭里弥实也。

zhèng dìng zì mèng xuān

郑定,字孟宣。

hǎo jī jiàn wèi you dìng jì shì

好击剑,为友定记室。

jí bài fú hǎi rù jiāo guǎng jiān

及败,浮海入交、广间。

jiǔ zhī hái jū cháng lè

久之,还居长乐。

hóng wǔ mò lèi guān zhì guó zǐ zhù jiào

洪武末,累官至国子助教。

wáng hàn zì yòng wén shì yuán wèi cháo zhōu lù zǒng guǎn

王翰,字用文,仕元为潮州路总管。

you dìng bài wèi huáng guān qī yǒng tài shān zhōng zhě shí zài

友定败,为黄冠,栖永泰山中者十载。

tài zǔ wén qí xián qiáng qǐ zhī zì wěn sǐ yǒu zi chēng zhī míng

太祖闻其贤,强起之,自刎死,有子偁知名。

wèi you dìng suǒ pì zhě yòu yǒu bó yán zi zhōng

为友定所辟者,又有伯颜子中。

zi zhōng qí xiān xī yù rén hòu shì jiāng xī yīn jiā yān

子中,其先西域人,后仕江西,因家焉。

zi zhōng míng chūn qiū wǔ jǔ yǒu sī bù dì xíng shěng pì shòu dōng hú shū yuàn shān cháng qiān jiàn chāng jiào shòu

子中明《春秋》,五举有司不第,行省辟授东湖书院山长,迁建昌教授。

zi zhōng suī rú shēng kāng kǎi xǐ tán bīng

子中虽儒生,慷慨喜谈兵。

jiāng xī dào qǐ shòu fēn shěng dōu shì shǐ shǒu gàn zhōu ér chén you liàng bīng yǐ pò gàn

江西盗起,授分省都事,使守赣州,而陈友谅兵已破赣。

zi zhōng cāng zú mù lì mín yǔ dòu chéng xià bù shèng tuō shēn jiàn dào zǒu mǐn

子中仓卒募吏民,与斗城下,不胜,脱身间道走闽。

chén you dìng sù zhī zhī pì shòu xíng shěng yuán wài láng

陈友定素知之,辟授行省员外郎。

chū qí jì yǐ you dìng bīng fù jiàn chāng fú hǎi rú yuán dōu xiàn jié

出奇计,以友定兵复建昌,浮海如元都献捷。

lèi qiān lì bù shì láng

累迁吏部侍郎。

chí jié fā guǎng dōng hé zhēn bīng jiù mǐn zhì zé zhēn yǐ xiáng yú liáo yǒng zhōng

持节发广东何真兵救闽,至则真已降于廖永忠。

zi zhōng tiào zhuì mǎ zhé yī zú zhì jūn qián

子中跳坠马,折一足,致军前。

yǒng zhōng yù xié jiàng zhī bù qū

永忠欲胁降之,不屈。

yǒng zhōng yì ér shě zhī

永忠义而舍之。

nǎi biàn xìng míng guān huáng guān yóu xíng jiāng hú jiān

乃变姓名,冠黄冠,游行江湖间。

tài zǔ qiú zhī bù dé bù lù qí qī zǐ zi zhōng jìng bù chū

太祖求之不得,簿录其妻子,子中竟不出。

cháng jī zhèn zì suí jiǔ zhī shì jìn jiě nǎi huán xiāng lǐ

尝赍鸩自随,久之事浸解,乃还乡里。

hóng wǔ shí èr nián zhào jùn xiàn jǔ yuán yí mín

洪武十二年诏郡县举元遗民。

bù zhèng shǐ chén lì běn mì yán zi zhōng yú cháo yǐ bì pìn

布政使沈立本密言子中于朝,以币聘。

shǐ zhě zhì zi zhōng tài xī yuē sǐ wǎn yǐ

使者至,子中太息曰:“死晚矣。

wèi gē qī zhāng kū qí zǔ fù shī yǒu yǐn zhèn ér sǐ

”为歌七章,哭其祖父师友,饮鸩而死。

dāng yuán wáng shí shǒu tǔ chén zhàng jié sǐ zhě shén zhòng

当元亡时,守土臣仗节死者甚众。

míng bīng kè tài píng zǒng guǎn jìn yì fù shuǐ sǐ

明兵克太平,总管靳义赴水死。

gōng jí qìng xíng tái yù shǐ dài fū fú shòu zhàn bài yīng chéng gù shǒu

攻集庆,行台御史大夫福寿战败,婴城固守。

chéng pò yóu dū bīng xiàng zhàn zuò fú guī lóu zhǐ huī

城破,犹督兵巷战,坐伏龟楼指挥。

zuǒ yòu huò quàn zhī dùn fú shòu huà ér shè zhī suì sǐ yú bīng

左右或劝之遁,福寿叱而射之,遂死于兵。

cān zhèng bó jiā nú dá lǔ huā chì dá ní dá sī děng jiē zhàn sǐ

参政伯家奴、达鲁花赤达尼达思等皆战死。

kè zhèn jiāng shǒu jiāng duàn wǔ píng zhāng dìng dìng zhàn sǐ

克镇江,守将段武、平章定定战死。

kè níng guó bǎi hù zhāng wén guì shā qī qiè zì wěn sǐ

克宁国,百户张文贵杀妻妾自刎死。

kè huī zhōu wàn hù wú nè zhàn bài zì shā

克徽州,万户吴讷战败自杀。

kè wù zhōu zhè dōng lián fǎng shǐ yáng huì wù zhōu dá lǔ huā chì sēng zhù zhàn sǐ

克婺州,浙东廉访使杨惠、婺州达鲁花赤僧住战死。

kè qú zhōu zǒng guǎn mǎ hào fù shuǐ sǐ

克衢州,总管马浩赴水死。

shí mèi yi sūn shǒu chù zhōu qí mǔ yǔ dì hòu sūn xiān wèi míng bīng suǒ huò lìng wéi shū zhāo zhī

石抺宜孙守处州,其母与弟厚孙先为明兵所获,令为书招之。

bù tīng

不听。

bǐ kè chù yi sūn zhàn bài zǒu jiàn níng shōu jí shì zú yù fù chù zhōu

比克处,宜孙战败,走建宁,收集士卒,欲复处州。

gōng qìng yuán wèi gěng zài chéng suǒ bài hái zǒu jiàn níng

攻庆元,为耿再成所败,还走建宁。

bàn dào yù xiāng bīng bèi shā bù jiàng li yàn wén zàng zhī lóng quán

半道遇乡兵,被杀,部将李彦文葬之龙泉。

tài zǔ jiā qí zhōng qiǎn shǐ zhì jì fù qí chù zhōu shēng cí

太祖嘉其忠,遣使致祭,复其处州生祠。

yòu cí fú shòu yú yìng tiān yú quē yú ān qìng li fǔ yú jiāng zhōu

又祠福寿于应天,余阙于安庆,李黼于江州。

quē fǔ shì jù yuán shǐ

阙、黼事具《元史》。

qí hòu dà jūn běi kè yì dōu píng zhāng pǔ yán bù huā bù qū sǐ

其后大军北克益都,平章普颜不花不屈死。

kè dōng chāng píng zhāng shēn róng zì jīng sǐ

克东昌,平章申荣自经死。

zhēn dìng lù dá lǔ huā chì sà nà xī zhāng wén wáng shī qǔ yuán dōu cháo fú dēng chéng xi yá běi miàn zài bài tóu yá sǐ

真定路达鲁花赤钑纳锡彰闻王师取元都,朝服登城西崖,北面再拜,投崖死。

kè fèng yuán xī tái yù shǐ sāng gē shī lǐ yǔ qī zǐ jù tóu yá sǐ zuǒ chéng bài tài gǔ táo rù zhōng nán shān láng zhōng wáng kě yǎng yào sǐ jiǎn jiào ā shī bù huā zì jīng sǐ

克奉元,西台御史桑哥失里与妻子俱投崖死,左丞拜泰古逃入终南山,郎中王可仰药死,检校阿失不花自经死。

sān yuán xiàn yǐn zhū chūn wèi qí qī yuē wú dāng sǐ yǐ bào guó

三原县尹朱春谓其妻曰:“吾当死以报国。

qī yuē jūn néng jìn zhōng qiè qǐ bù néng jìn jié

”妻曰:“君能尽忠,妾岂不能尽节。

yì jù tóu huán sǐ

”亦俱投缳死。

yòu dà jūn gōng yǒng zhōu yòu chéng shān zǔ shèng gù shǒu shí jìn lì qióng yǎng yào sǐ

又大军攻永州,右丞邓祖胜固守,食尽力穷,仰药死。

kè wú zhōu lì bù shàng shū pǔ yán tiē mù r zhàn sǐ zhāng áo fù shuǐ sǐ

克梧州,吏部尚书普颜帖木儿战死,张翱赴水死。

kè jìng jiāng dōu shì zhào yuán lóng chén yú liú yǒng xī lián fǎng shǐ qiān shì tiē mù ér bù huā yuán shuài yuán tū mán wàn hù dǒng chǒu hàn fǔ pàn zhào shì jié jiē zì shā

克靖江,都事赵元隆、陈瑜、刘永锡,廉访使佥事帖木儿不花,元帅元秃蛮,万户董丑汉,府判赵世杰皆自杀。

zhì rú liú fú tōng xú shòu huī chén you liàng děng suǒ pò jùn xiàn shǒu lì jiàng shuài duō sǐ jié zhě yǐ jiàn yuán shǐ bù jù zài zài qí jiàn míng shí lù zhě

至如刘福通、徐寿辉、陈友谅等所破郡县,守吏将帅多死节者,已见《元史》,不具载,载其见《明实录》者。

yòu yǒu liú chén jiāng xī rén wèi rén shòu jiào guān

又有刘谌,江西人,为仁寿教官。

míng yù zhēn rù shǔ qì guān yǐn lú zhōu

明玉珍入蜀,弃官隐泸州。

yù zhēn yù guān zhī bù jiù

玉珍欲官之,不就。

fèng shān zhào shàn pú yǐn shēn shān míng yù zhēn pìn wéi xué shì yì bù jiù

凤山赵善璞隐深山,明玉珍聘为学士,亦不就。

ér zhāng shì chéng pò píng jiāng shí cān jūn yáng chūn tǐng shēn zhàn rèn jiāo yú xiōng chēn mù nù mà sǐ qī yì zì jīng

而张士诚破平江时,参军杨椿挺身战,刃交于胸,嗔目怒骂死,妻亦自经。

shì chéng yòu yǐ shū bì zhēng gù zuǒ sī yuán wài láng yáng chéng yú sōng jiāng chéng jù jiǔ lǐ gào zǔ mí gù xi rì qíng míng yuē rén shēng wǎn jié rú shì zú yǐ

士诚又以书币征故左司员外郎杨乘于松江,乘具酒醴告祖祢,顾西日晴明,曰:“人生晚节,如是足矣。

yè fēn zì jīng sǐ

”夜分自经死。

qí qīn fān sǐ shì zuì liè zhě yǒu yún nán liáng wáng

其亲藩死事最烈者,有云南梁王。

liáng wáng bǎ zā là wǎ ěr mì yuán shì zǔ dì wǔ zi yún nán wáng hū gē chì zhī yì yě

梁王把匝剌瓦尔密,元世祖第五子云南王忽哥赤之裔也。

fēng liáng wáng réng zhèn yún nán

封梁王,仍镇云南。

shùn dì zhī shì tiān xià duō gù yún nán pì yuǎn wáng fǔ zhì yǒu wēi huì

顺帝之世,天下多故,云南僻远,王抚治有威惠。

zhì zhèng èr shí sān nián míng yù zhēn tiě hào yú shǔ qiǎn bīng sān dào lái gōng wáng zǒu yíng jīn mǎ shān

至正二十三年,明玉珍僣号于蜀,遣兵三道来攻,王走营金马山。

míng nián yǐ dà lǐ bīng yíng zhàn yù zhēn bīng bài tuì

明年以大理兵迎战,玉珍兵败退。

jiǔ zhī shùn dì běi qù dà dū bù shǒu zhōng guó wú yuán chǐ cùn de ér wáng shǒu yún nán zì ruò

久之,顺帝北去,大都不守,中国无元尺寸地,而王守云南自若;

suì qiǎn shǐ zì sài wài dá yuán dì xíng zài zhí chén jié rú gù

岁遣使自塞外达元帝行在,执臣节如故。

wèi jǐ míng shī píng sì chuān tiān xià dà dìng

未几,明师平四川,天下大定。

tài zǔ yǐ yún nán xiǎn pì bù yù yòng bīng

太祖以云南险僻,不欲用兵。

míng nián zhēng yuè běi píng shǒu jiāng yǐ suǒ de wáng qiǎn wǎng mò běi shǐ zhě sū chéng lái xiàn tài zǔ nǎi mìng dài zhì wáng yī jī zhào xié chéng wǎng zhāo yù

明年正月,北平守将以所得王遣往漠北使者苏成来献,太祖乃命待制王祎赍诏偕成往招谕。

wáng dài yī yǐ lǐ

王待祎以礼。

huì yuán sì jūn qiǎn shǐ tuì tuì lái zhēng xiǎng tuì tuì yí wáng yǒu tā yì yīn xié yǐ wēi yǔ

会元嗣君遣使脱脱来征饷,脱脱疑王有他意,因胁以危语。

wáng suì shā yī ér yǐ lǐ liǎn zhī

王遂杀祎而以礼敛之。

yú sān nián tài zǔ fù qiǎn hú guǎng cān zhèng wú yún xié dà jūn suǒ huò yún nán shǐ chén tiě zhī yuàn děng wǎng

逾三年,太祖复遣湖广参政吴云偕大军所获云南使臣铁知院等往。

zhī yuàn yǐ jǐ fèng shǐ bèi zhí yòu yún gǎi zhì shū dài wáng

知院以己奉使被执,诱云改制书绐王。

yún bù cóng bèi shā

云不从,被杀。

wáng wén yún sǐ shōu qí gǔ sòng shǔ gěi gū sì

王闻云死,收其骨,送蜀给孤寺。

tài zǔ zhī wáng zhōng bù kě yǐ yù jiàng nǎi mìng fu you dé wèi zhēng nán jiāng jūn lán yù mù yīng wèi fù shuài shī zhēng zhī

太祖知王终不可以谕降,乃命傅友德为征南将军,蓝玉、沐英为副,帅师征之。

hóng wǔ shí sì nián shí èr yuè xià pǔ dìng

洪武十四年十二月下普定。

wáng qiǎn sī tú píng zhāng dá lǐ má lǜ bīng zhù qǔ jìng

王遣司徒平章达里麻率兵驻曲靖。

mù yīng yǐn jūn jí qū chéng wù dǐ bái shí jiāng

沐英引军疾趋,乘雾抵白石江。

wù jiě dá lǐ má wàng jiàn dà jīng

雾解,达里麻望见大惊。

you dé děng lǜ bīng jìn jī dá lǐ má bīng kuì bèi qín

友德等率兵进击,达里麻兵溃被擒。

xiān shì wáng yǐ nǚ qī dà lǐ qiú duàn de gōng cháng yǐ qí bīng lì hòu yǐ yí shā zhī suì shī dà lǐ yuán

先是,王以女妻大理酋段得功,尝倚其兵力,后以疑杀之,遂失大理援。

zhì shì dá lǐ má bài shī jīng jiá shí yú wàn

至是达里麻败,失精甲十余万。

wáng zhī shì bù kě wèi zǒu pǔ níng zhōu zhī hū nà zhài fén qí lóng yī qū qī zǐ fù diān chí sǐ

王知事不可为,走普宁州之忽纳砦,焚其龙衣,驱妻子赴滇池死。

suì yǔ zuǒ chéng dá de yòu chéng lǘ r yè rù cǎo shè jù zì jīng

遂与左丞达的、右丞驴儿夜入草舍,俱自经。

tài zǔ qiān qí jiā shǔ yú dān luō

太祖迁其家属于耽罗。

zàn yuē hóng wǔ jiǔ nián fāng gǔ zhēn sǐ sòng lián fèng chì zhuàn mù bēi yú yī shí qún xióng jiē zhí shū qí míng dú zhì chá hǎn yuē qí guó li zhōng xiāng wáng shùn nì zhī lǐ zhāo rán kě jiàn yǐ

赞曰:洪武九年,方谷珍死,宋濂奉敕撰墓碑,于一时群雄,皆直书其名,独至察罕,曰齐国李忠襄王,顺逆之理昭然可见矣。

kuò kuò bǎi zhàn bù qū yù jì xiān zhì ér jī hèn yǐ sǐ

扩廓百战不屈,欲继先志,而赍恨以死。

you dìng bù zuò hé zhēn zhī tōu shēng liáng wáng chǐ wèi nà hā chū zhī bèi guó yào jiē yuán zhī zhōng chén yě

友定不作何真之偷生,梁王耻为纳哈出之背国,要皆元之忠臣也。

shī yuē qí yí yī xī xīn rú jié xī yì yuē kǔ jié huǐ wáng qí bó yán zi zhōng cài zi yīng zhī wèi yú

《诗》曰“其仪一兮,心如结兮”,《易》曰“苦节悔亡”,其伯颜子中、蔡子英之谓欤。

cháng wèi yuán guī sài wài yī shí cóng chén bì yǒu fù shì wēi zhī zhāng yú shā mò zhī biǎo zhě xī qí xìng zì yān mò bù dé jiàn yú rén jiān

尝谓元归塞外,一时从臣必有赋《式微》之章于沙漠之表者,惜其姓字湮没,不得见于人间。

rán zé ruò zi yīng zhě yòu qǐ fēi hòu xìng zāi

然则若子英者,又岂非厚幸哉!

✦ You read 列传·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.