明史 · 佚名 · Chapter 139 of 333

列传·卷二十七

PinyinModern Translation
Size

qián táng chéng xú hán yi kě zhōu guān zhèng ōu yáng sháo xiāo qí mén kè xīn féng jiān rú tài sù céng bǐng zhèng li shì lǔ chén wèn huī yè bó jù zhèng shì lì fāng zhēng zhōu jìng xīn wáng pǔ

钱唐(程徐) 韩宜可(周观政欧阳韶) 萧岐(门克新) 冯坚茹太素(曾秉正) 李仕鲁(陈汶辉) 叶伯巨郑士利(方征) 周敬心王朴

qián táng zì wéi míng xiàng shān rén

钱唐,字惟明,象山人。

bó xué dūn xíng

博学敦行。

hóng wǔ yuán nián jǔ míng jīng

洪武元年,举明经。

duì cè chēng zhǐ tè shòu xíng bù shàng shū

对策称旨,特授刑部尚书。

èr nián zhào kǒng miào chūn qiū shì diàn zhǐ xíng yú qū fù tiān xià bù bì tōng sì

二年诏孔庙春秋释奠,止行于曲阜,天下不必通祀。

táng fú què shàng shū yán kǒng zǐ chuí jiào wàn shì tiān xià gòng zūn qí jiào gù tiān xià de tōng sì kǒng zǐ bào běn zhī lǐ bù kě fèi

唐伏阙上疏言:“孔子垂教万世,天下共尊其教,故天下得通祀孔子,报本之礼不可废。

shì láng chéng xú yì shū yán gǔ jīn sì diǎn dú shè jì sān huáng yǔ kǒng zǐ tōng sì

”侍郎程徐亦疏言:“古今祀典,独社稷、三皇与孔子通祀。

tiān xià mín fēi shè jì sān huáng zé wú yǐ shēng fēi kǒng zǐ zhī dào zé wú yǐ lì

天下民非社稷、三皇则无以生,非孔子之道则无以立。

yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhōu gōng jiē shèng rén yě

尧、舜、禹、汤、文、武、周公,皆圣人也。

rán fā huī sān gāng wǔ cháng zhī dào zài zhī yú jīng yí fàn bǎi wáng shī biǎo wàn shì shǐ shì yù jiàng ér rén jí bù zhuì zhě kǒng zǐ lì yě

然发挥三纲五常之道,载之于经,仪范百王,师表万世,使世愈降而人极不坠者,孔子力也。

kǒng zǐ yǐ dào shè jiào tiān xià sì zhī fēi sì qí rén sì qí jiào yě sì qí dào yě

孔子以道设教,天下祀之,非祀其人,祀其教也,祀其道也。

jīn shǐ tiān xià zhī rén dú qí shū yóu qí jiào xíng qí dào ér bù dé jǔ qí sì fēi suǒ yǐ wéi rén xīn fú shì jiào yě

今使天下之人,读其书,由其教,行其道,而不得举其祀,非所以维人心、扶世教也。

jiē bù tīng

”皆不听。

jiǔ zhī nǎi yòng qí yán

久之,乃用其言。

dì cháng lǎn mèng zǐ zhì cǎo jiè kòu chóu yǔ wèi fēi chén zǐ suǒ yí yán yì ba qí pèi xiǎng

帝尝览《孟子》,至“草芥”“寇仇”语,谓:“非臣子所宜言”,议罢其配享。

zhào yǒu jiàn zhě yǐ dà bù jìng lùn

诏:“有谏者以大不敬论。

táng kàng shū rù jiàn yuē chén wèi mèng kē sǐ sǐ yǒu yú róng

”唐抗疏入谏曰:“臣为孟轲死,死有余荣。

shí tíng chén wú bù wèi táng wēi

”时廷臣无不为唐危。

dì jiàn qí chéng kěn bù zhī zuì

帝鉴其诚恳,不之罪。

mèng zǐ pèi xiǎng yì xuán fù

孟子配享亦旋复。

rán zú mìng rú chén xiū mèng zǐ jié wén yún

然卒命儒臣修《孟子节文》云。

táng wéi rén qiáng zhí

唐为人强直。

cháng zhào jiǎng yú shū táng bì lì ér jiǎng

尝诏讲《虞书》,唐陛立而讲。

huò jiū táng cǎo yě bù zhī jūn chén lǐ táng zhèng sè yuē yǐ gǔ shèng dì zhī dào chén yú bì xià bù guì bù wéi jù

或纠唐草野不知君臣礼,唐正色曰:“以古圣帝之道陈于陛下,不跪不为倨。

yòu cháng jiàn gōng zhōng bù yí jiē wǔ hòu tú

”又尝谏宫中不宜揭武后图。

wǔ zhǐ dài zuì wǔ mén wài jìng rì

忤旨,待罪午门外竟日。

dì yì jiě cì zhī shí jí mìng chè tú

帝意解,赐之食,即命撤图。

wèi jǐ zhé shòu zhōu zú

未几,谪寿州,卒。

chéng xú zì zhòng néng yín rén

程徐,字仲能,鄞人。

yuán míng rú duān xué zǐ yě

元名儒端学子也。

zhì zhèng zhōng yǐ míng chūn qiū zhī míng

至正中,以明《春秋》知名。

lì guān bīng bù shàng shū zhì shì

历官兵部尚书,致仕。

míng bīng rù yuán dōu qī jīn bào èr suì r yǔ nǚ qióng fù jǐng sǐ

明兵入元都,妻金抱二岁儿与女琼赴井死。

hóng wǔ èr nián xié wēi sù děng zì běi píng zhì jīng

洪武二年,偕危素等自北平至京。

shòu xíng bù shì láng jìn shàng shū zú

授刑部侍郎,进尚书,卒。

xú jīng qín tōng mǐn gōng shī wén yǒu jí chuán yú shì

徐精勤通敏,工诗文,有集传于世。

hán yi kě zì bó shí zhè jiāng shān yīn rén

韩宜可,字伯时,浙江山阴人。

yuán zhì zhèng zhōng xíng yù shǐ tái pì wèi yuàn bù jiù

元至正中,行御史台辟为掾,不就。

hóng wǔ chū jiàn shòu shān yīn jiào yù zhuǎn chu fǔ lù shì

洪武初,荐授山阴教谕,转楚府录事。

xún zhuó jiān chá yù shǐ tán hé bù bì quán guì

寻擢监察御史,弹劾不避权贵。

shí chéng xiàng hú wéi yōng yù shǐ dài fū chén níng zhōng chéng tu jié fāng yǒu chǒng yú dì cháng shì zuò cóng róng yàn yǔ

时丞相胡惟庸、御史大夫陈宁、中丞涂节方有宠于帝,尝侍坐,从容燕语。

yi kě zhí qián chū huái zhòng dàn wén hé sān rén xiǎn è shì zhōng jiān nìng shì zhí shì gōng hù chǒng nèi huái fǎn cè zhuó zhì tái duān shàn zuò wēi fú qǐ zhǎn qí shǒu yǐ xiè tiān xià

宜可直前,出怀中弹文,劾三人险恶似忠,奸佞似直,恃功怙宠,内怀反侧,擢置台端,擅作威福,乞斩其首以谢天下。

dì nù yuē kuài kǒu yù shǐ gǎn pái xiàn dà chén yé

帝怒曰:“快口御史,敢排陷大臣耶!

mìng xià jǐn yī wèi yù xún shì zhī

”命下锦衣卫狱,寻释之。

jiǔ nián chū wèi shǎn xī àn chá sī qiān shì

九年出为陕西按察司佥事。

shí guān lì yǒu zuì zhě chī yǐ shàng xī zhé zhūn fèng yáng zhì wàn shù

时官吏有罪者,笞以上悉谪屯凤阳,至万数。

yi kě shū zhēng zhī yuē xíng yǐ jìn yín tè yī mín guǐ yi lùn qí qíng zhī qīng zhòng shì zhī gōng sī zuì zhī dà xiǎo

宜可疏,争之曰:“刑以禁淫慝,一民轨,宜论其情之轻重,事之公私,罪之大小。

jīn xī lìng zhé zhūn cǐ xiǎo rén zhī xìng jūn zǐ dài yǐ

今悉令谪屯,此小人之幸,君子殆矣。

qǐ fēn bié yǐ xié zhòng xīn

乞分别,以协众心。

dì kě zhī

”帝可之。

yǐ rù cháo jīng shī

已,入朝京师。

huì cì zhū sī méi guān nán nǚ yi kě dú bù shòu

会赐诸司没官男女,宜可独不受。

qiě jí lùn zuì rén bù nú gǔ zhī zhì yě

且极论:“罪人不孥,古之制也。

yǒu shì suí zuò fǎ zhī làn yě

有事随坐,法之滥也。

kuàng nán nǚ rén zhī dà lún hūn yīn yú shí shàng shāng hé qi

况男女,人之大伦,婚姻逾时,尚伤和气。

hé mén lián zuò qǐ shèng cháo suǒ yí

合门连坐,岂圣朝所宜!

dì shì qí yán

”帝是其言。

hòu zuò shì jiāng xíng yù jǐn shēn diàn qīn jū zhī huò miǎn

后坐事将刑,御谨身殿亲鞫之,获免。

fù shū chén èr shí yú shì jiē bào kě

复疏,陈二十余事,皆报可。

wèi jǐ bà guī

未几,罢归。

yǐ fù zhēng zhì

已,复征至。

mìng zhuàn sì zhōng shān dà jiāng wén

命撰祀钟山、大江文;

yù rì běn zhēng wū mán zhào jiē chēng zhǐ tè shòu shān xī yòu bù zhèng shǐ

谕日本、征乌蛮诏,皆称旨,特授山西右布政使。

xún yǐ shì ān zhì yún nán

寻以事安置云南。

huì dì jí wèi yòng jiǎn tǎo chén xìng shàn jiàn qǐ yún nán cān zhèng rù bài zuǒ fù dōu yù shǐ zú yú guān

惠帝即位,用检讨陈性善荐,起云南参政,入拜左副都御史,卒于官。

shì yè dà xīng yǔn lì mǎ jiē jīng sī rén wèi yi kě dāng zhī yún

是夜大星陨,枥马皆惊嘶,人谓:“宜可当之”云。

dì zhī jiàn yù shǐ tái yě zhū yù shǐ yǐ gǎn yán zhù zhě zì yi kě wài zé chēng zhōu guān zhèng

帝之建御史台也,诸御史以敢言著者,自宜可外,则称周观政。

guān zhèng yì shān yīn rén

观政亦山阴人。

yǐ jiàn shòu jiǔ jiāng jiào shòu zhuó jiān chá yù shǐ

以荐授九江教授,擢监察御史。

cháng jiān fèng tiān mén

尝监奉天门。

yǒu zhōng shǐ jiāng nǚ lè rù guān zhèng zhǐ zhī

有中使将女乐入,观政止之。

zhōng shǐ yuē yǒu mìng guān zhèng zhí bù tīng

中使曰:“有命”,观政执不听。

zhōng shǐ yùn ér rù qǐng zhī chū bào yuē yù shǐ qiě xiū nǚ lè yǐ ba bù yòng

中使愠而入,顷之出报曰:“御史且休,女乐已罢不用。

guān zhèng yòu jù yuē bì miàn fèng zhào

”观政又拒曰:“必面奉诏。

yǐ ér dì qīn chū gōng wèi zhī yuē gōng zhōng yīn lè fèi quē yù shǐ nèi jiā yì xí ěr

”已而帝亲出宫,谓之曰:“宫中音乐废缺,欲使内家肄习耳。

zhèn yǐ huǐ zhī yù shǐ yán shì yě

朕已悔之,御史言是也。

zuǒ yòu wú bù jīng yì zhě

”左右无不惊异者。

guān zhèng lèi guān jiāng xī àn chá shǐ

观政累官江西按察使。

qián guān zhèng zhě yǒu ōu yáng sháo zì zi sháo yǒng xīn rén

前观政者,有欧阳韶,字子韶,永新人。

jiàn shòu jiān chá yù shǐ

荐授监察御史。

yǒu zhào rì mìng liǎng yù shǐ shì bān

有诏:日命两御史侍班。

sháo cháng shì zhí dì chéng nù jiāng lù rén

韶尝侍直,帝乘怒将戮人。

tā yù shǐ bù gǎn yán sháo qū guì diàn tíng xià cāng cù bù néng cuò cí jí pěng shǒu jiā é hū yuē bì xià bù kě

他御史不敢言,韶趋跪殿廷下,仓卒不能措词,急捧手加额,呼曰:“陛下不可!

dì chá sháo piáo chéng cóng zhī

”帝察韶朴诚,从之。

wèi jǐ zhì shì zú yú jiā

未几,致仕,卒于家。

xiāo qí zì shàng rén tài hé rén

萧岐,字尚仁,泰和人。

wǔ suì ér gū shì zǔ fù mǔ yǐ xiào wén

五岁而孤,事祖父母以孝闻。

yǒu sī lǚ jǔ bù fù

有司屡举不赴。

hóng wǔ shí qī nián zhào zhēng xián liáng qiáng qǐ zhī

洪武十七年,诏征贤良,强起之。

shàng shí biàn shū dà yì wèi dì xíng fá guò zhōng jié gào fēng chì

上十便书,大意谓:帝刑罚过中,讦告风炽。

qǐng jìn zhǐ shí fēng yǐ dù wū wǎng

请禁止实封以杜诬罔;

yī lǜ kē yù yǐ xìn zhào lìng

依律科狱以信诏令。

fán wàn yú yán

凡万余言。

zhào jiàn shòu tán wáng fǔ zhǎng shǐ

召见,授潭王府长史。

lì cí wǔ zhǐ zhé yún nán chǔ xióng xùn dǎo

力辞,忤旨,谪云南楚雄训导。

qí jí rì xíng qiǎn qí zhuī huán

岐即日行,遣骑追还。

suì yú gǎi shòu shǎn xī píng liáng

岁余,改授陕西平凉。

zài suì zhì shì

再岁致仕。

fù zhào yǔ qián zǎi děng kǎo dìng shū chuán

复召与钱宰等考定《书》传。

cì bì chāo gěi yì guī

赐币钞,给驿归。

cháng ji wǔ jīng yào yì

尝辑《五经要义》;

yòu qǔ xíng tǒng bā yùn fù yǐn lǜ lìng wèi zhī jiě hé wéi yī jí

又取《刑统八韵赋》,引律令为之解,合为一集。

cháng yuē tiān xià zhī lǐ běn yī chū hū dào bì rù hu xíng

尝曰:“天下之理本一,出乎道必入乎刑。

wú hé èr shū shǐ guān zhě yǒu suǒ shěng yě

吾合二书,使观者有所省也。

xué zhě chēng zhèng gù xiān shēng

”学者称“正固先生”。

dàng shì shí tài zǔ zhì shàng gāng yán zhōng wài lǐn lǐn fèng fǎ jiù guò bù gěi

当是时,太祖治尚刚严,中外凛凛,奉法救过不给。

ér qí suǒ shàng shū guò qiè zhí dì bù wéi wǔ

而岐所上书过切直,帝不为忤。

jué hòu yǐ yán bèi chāo zhuó zhě yǒu mén kè xīn

厥后以言被超擢者,有门克新。

kè xīn gǒng chāng rén

克新,巩昌人。

tài zhōu jiào yù yě

泰州教谕也。

èr shí liù nián zhì mǎn lái cháo

二十六年,秩满来朝。

zhào wèn jīng shǐ jí zhèng zhì dé shī

召问经史及政治得失。

kè xīn zhí yán wú yǐn

克新直言无隐。

shòu zàn shàn

授赞善。

shí shào xīng wáng jùn huá yǐ shàn wén cí yì shòu shì zhí

时绍兴王俊华以善文辞,亦授是职。

shàng yù lì bù yuē zuǒ kè xīn yòu jùn huá zhòng zhí yán yě

上谕吏部曰:“左克新,右俊华,重直言也。

chū jiào guān gěi yóu zhì jīng dì xún mín jí kǔ

”初,教官给由至京,帝询民疾苦。

kě lán wú cóng quán shān yīn zhāng huán jiē yán chén zhí zài xùn shì mín shì wú suǒ yǔ

岢岚吴从权、山阴张桓皆言:“臣职在训士,民事无所与。

dì nù yuē sòng hú yuàn wèi sū hú jiào shòu qí jiào jiān jīng yì zhì shì

”帝怒曰:“宋胡瑗为苏、湖教授,其教兼经义治事;

hàn jiǎ yì dǒng zhòng shū jiē qǐ tián lǐ fū chén shí wù

汉贾谊、董仲舒皆起田里,敷陈时务;

táng mǎ zhōu bù dé qīn jiàn tài zōng qiě jiào wǔ chén yán shì

唐马周不得亲见太宗,且教武臣言事。

jīn jì jí cháo táng zhèn qīn xún wèn jù wú yǐ duì zhì shèng xián zhī dào zhě gù rú shì hu

今既集朝堂,朕亲询问,俱无以对,志圣贤之道者固如是乎!

mìng cuàn zhī biān fāng

”命窜之边方。

qiě bǎng yù tiān xià xué xiào shǐ wèi jiàn jiè

且榜谕天下学校,使为鉴戒。

zhì shì kè xīn yǐ liàng zhí jiàn zhòng

至是克新以亮直见重。

bù shù nián zhuó lǐ bù shàng shū

不数年,擢礼部尚书。

xún yǐn jí mìng tài yī gěi yào wù bù chuò qí fèng

寻引疾,命太医给药物,不辍其奉。

jí zú mìng yǒu sī hù sàng guī zàng

及卒,命有司护丧归葬。

féng jiān bù zhī hé xǔ rén wèi nán fēng diǎn shǐ

冯坚,不知何许人,为南丰典史。

hóng wǔ èr shí sì nián shàng shū yán jiǔ shì yī yuē yǎng shèng gōng

洪武二十四年上书言九事:“一曰养圣躬。

qǐng qīng xīn shěng shì bù yǔ xì wù yǐ wéi mín shè zhī fú

请清心省事,不与细务,以为民社之福。

èr yuē zé lǎo chéng

二曰择老成。

zhū wáng nián fāng zhuàng shèng zuǒ yòu fǔ dǎo

诸王年方壮盛,左右辅导。

yuàn zé qǔ lǎo chéng zhī chén chū wèi wáng guān shǐ de zhí yán zhèng sè yǐ tú kuāng jiù

愿择取老成之臣出为王官,使得直言正色,以图匡救。

sān yuē ràng yào huāng

三曰攘要荒。

qǐng wù nóng jiǎng wǔ tún shù biān yǔ yǐ bèi bù yú

请务农讲武,屯戍边圉,以备不虞。

sì yuē lì yǒu sī

四曰励有司。

qǐng de lián zhèng yǒu shǒu zhī shì rèn yǐ fāng miàn

请得廉正有守之士,任以方面。

jīng bié shǔ lì jù shí yǐ wén ér chù zhì zhī

旌别属吏,具实以闻而黜陟之。

shǐ rén yǒng yú zì zhì

使人勇于自治。

wǔ yuē bāo sì diǎn

五曰褒祀典。

qǐng chì yǒu sī cǎi lì dài zhōng liè zhū chén zhuī jiā fēng shì bǐ mò sú yǒu suǒ xìng quàn

请敕有司采历代忠烈诸臣,追加封谥,俾末俗有所兴劝。

liù yuē shěng huàn sì

六曰省宦寺。

chén xī mì ěr qí yán yì rù yǎng chéng huò huàn ér bù zì zhī

晨夕密迩,其言易入,养成祸患而不自知。

qǐng cái qù rǒng yuán kě dù yì rì líng tì zhī bì

请裁去冗员,可杜异日陵替之弊。

qī yuē yì biān jiāng

七曰易边将。

jiǎ yǐ bīng bǐng jiǔ zài biān yǔ duō zhì zòng yì

假以兵柄,久在边圉,多致纵佚。

qǐng shí qiān suì diào bù shǐ jiǔ jū qí rèn

请时迁岁调,不使久居其任。

bù wéi bǎo quán xūn chén shí kě fáng jiāng jiāo zú duò nèi qīng wài zhòng zhī jiàn

不惟保全勋臣,实可防将骄卒惰、内轻外重之渐。

bā yuē fǎng lì zhì

八曰访吏治。

lián gàn zhī cái huò wéi shàng guān suǒ jì liáo lì suǒ jí

廉干之才,或为上官所忌,僚吏所嫉。

shàng bù jiā chá fēi jī quàn zhī dào

上不加察,非激劝之道。

qǐng guǎng bù ěr mù fǎng chá lián tān yǐ míng chù zhì

请广布耳目,访察廉贪,以明黜陟。

jiǔ yuē zēng guān fáng

九曰增关防。

zhū sī yǐ tiè wěi xū lì bǐ dū suǒ bù zhé jiā chuí chu hài jí yú mín

诸司以帖委胥吏,俾督所部,辄加箠楚,害及于民。

qǐng zēng zhì kān hé yǐ fù zhū sī tīng qí tián xiě chāi qiǎn shì qì jiǎo bào zhù suǒ sī bù qīng fā yǐ bìng mín ér shù wù yì bù zhì kuàng fèi

请增置勘合以付诸司,听其填写差遣,事讫缴报,庶所司不轻发以病民,而庶务亦不致旷废。

shū zòu dì jiā zhī chēng qí zhī shí wù dá shì biàn

”书奏,帝嘉之,称其知时务,达事变。

yòu wèi shì chén yuē jiān yán wéi diào yì biān jiāng zé wèi rán

又谓侍臣曰:“坚言惟调易边将则未然。

biān jiāng shù yì zé bīng lì yǒng qiè

边将数易,则兵力勇怯。

dí qíng chū mò chū chuān xíng shèng wú yǐ bèi zhī

敌情出没,出川形胜,无以备知。

tǎng de zhào chōng guó bān chāo zhě yòu hé qǔ shù yì wèi zāi

倘得赵充国、班超者,又何取数易为哉!

nǎi mìng lì bù zhuó jiān zuǒ qiān dū yù shǐ zài yuàn pō chí dà tǐ

”乃命吏部擢坚左佥都御史,在院颇持大体。

qí míng nián zú yú rèn

其明年,卒于任。

rú tài sù zé zhōu rén

茹太素,泽州人。

hóng wǔ sān nián xiāng jǔ shàng shū chēng zhǐ shòu jiān chá yù shǐ

洪武三年,乡举,上书称旨,授监察御史。

liù nián zhuó sì chuān àn chá shǐ yǐ píng yǔn chēng

六年擢四川按察使,以平允称。

qī nián wǔ yuè zhào wèi xíng bù shì láng shàng yán zì zhōng shū shěng nèi wài bǎi sī tīng yù shǐ àn chá shǐ jiǎn jǔ

七年五月召为刑部侍郎,上言:“自中书省内外百司,听御史、按察使检举。

ér yù shǐ tái wèi yǒu dìng kǎo yi lìng shǒu yuàn yù shǐ yī tǐ chá hé

而御史台未有定考,宜令守院御史一体察核。

mó kān sī guān lì shù shǎo nán yǐ jiǎn hé tiān xià qián liáng qǐng zēng zhì ruò gān yuán gè fēn wéi kē

磨勘司官吏数少,难以检核天下钱粮,请增置若干员,各分为科。

zài wài shěng wèi fán huì yì jūn mín shì gè bù xiāng hé zhì jī yán

在外省卫,凡会议军民事,各不相合,致稽延。

qǐng yòng àn chá sī yī yuán jiū zhèng

请用按察司一员纠正。

dì jiē cóng zhī

”帝皆从之。

míng nián zuò lèi jiàng xíng bù zhǔ shì

明年,坐累降刑部主事。

chén shí wù lèi wàn yán tài zǔ lìng zhōng shū láng wáng mǐn sòng ér tīng zhī

陈时务累万言,太祖令中书郎王敏诵而听之。

zhōng yán cái néng zhī shì shù nián lái xìng cún zhě bǎi wú yī èr jīn suǒ rèn lǜ yū rú sú lì

中言:“才能之士,数年来幸存者百无一二,今所任率迂儒俗吏。

yán duō wǔ chù

”言多忤触。

dì nù zhào tài sù miàn jié zhàng yú cháo

帝怒,召太素面诘,杖于朝。

cì xī fù yú gōng zhōng lìng rén sòng zhī de qí kě xíng zhě sì shì

次夕,复于宫中令人诵之,得其可行者四事。

kǎi rán yuē wèi jūn nán wéi chén bù yì

慨然曰:“为君难,为臣不易。

zhèn suǒ yǐ qiú zhí yán yù qí qiè yú qíng shì

朕所以求直言,欲其切于情事。

wén cí tài duō biàn zhì yíng tīng

文词太多,便至荧听。

tài sù suǒ chén wǔ bǎi yú yán kě jǐn ěr

太素所陈,五百余言可尽耳。

yīn lìng zhōng shū dìng zòu duì shì bǐ chén dé shī zhě wú fán wén

”因令中书定奏对式,俾陈得失者无繁文。

zhāi tài sù shū zhōng kě xíng zhě xià suǒ sī dì zì xù qí shǒu bān shì zhōng wài

摘太素疏中可行者下所司,帝自序其首,颁示中外。

shí nián yǔ tóng guān céng bǐng zhèng xiān hòu tóng chū wèi cān zhèng ér tài sù wǎng zhè jiāng

十年,与同官曾秉正先后同出为参政,而太素往浙江。

xún yǐ shì qīn cì hái lǐ

寻以侍亲赐还里。

shí liù nián zhào wèi xíng bù shì láng zhōng

十六年召为刑部试郎中。

jū yī yuè qiān dū chá yuàn qiān dū yù shǐ

居一月,迁都察院佥都御史。

fù jiàng hàn lín yuàn jiǎn tǎo

复降翰林院检讨。

shí bā nián jiǔ yuè zhuó hù bù shàng shū

十八年九月擢户部尚书。

tài sù kàng zhí bù qū lǚ bīn yú zuì dì shí yòu zhī

太素抗直不屈,屡濒于罪,帝时宥之。

yī rì yàn biàn diàn cì zhī jiǔ yuē jīn bēi tóng rǔ yǐn bái rèn bù xiāng ráo

一日,宴便殿,赐之酒曰:“金杯同汝饮,白刃不相饶。

tài sù kòu shǒu jí xù yùn duì yuē dān chéng tú bào guó bù bì shèng xīn jiāo

”太素叩首,即续韵对曰:“丹诚图报国,不避圣心焦。

dì wèi cè rán

”帝为恻然。

wèi jǐ zhé yù shǐ fù zuò pái xiàn zhān huī yǔ tóng guān shí èr rén jù liáo zú zhì shì

未几,谪御史,复坐排陷詹徽,与同官十二人俱镣足治事。

hòu jìng zuò fǎ sǐ

后竟坐法死。

céng bǐng zhèng nán chāng rén

曾秉正,南昌人。

hóng wǔ chū jiàn shòu hǎi zhōu xué zhèng

洪武初,荐授海州学正。

jiǔ nián yǐ tiān biàn zhào qún chén yán shì

九年,以天变诏群臣言事。

bǐng zhèng shàng shū shù qiān yán dà lüè yuē gǔ zhī shèng jūn bù yǐ tiān wú zāi yì wèi xǐ wéi yǐ zhī jù tiān qiǎn wèi xīn

秉正上疏数千言,大略曰:“古之圣君不以天无灾异为喜,惟以祗惧天谴为心。

bì xià shèng wén shén wǔ tǒng yī tiān xià tiān zhī fù yǔ kě wèi shèng yǐ

陛下圣文神武,统一天下,天之付与,可谓盛矣。

bīng dòng èr shí yú nián shǐ de xiū xī

兵动二十余年,始得休息。

tiān zhī yǒu xīn yú tài píng yì yǐ jiǔ yǐ

天之有心于太平亦已久矣;

mín zhī sī zhì yì qiè yǐ

民之思治亦切矣。

chuàng yè yǔ shǒu chéng zhī zhèng dà dǐ bù tóng

创业与守成之政,大抵不同。

kāi chuàng zhī chū zé xíng fù guó qiáng bīng zhī shù yòng qū shì fù gōng zhī rén

开创之初,则行富国强兵之术,用趋事赴功之人。

dà tǒng jì lì bāng shì yǐ gù

大统既立,邦势已固。

zé pǔ tiān zhī xià shuǐ tǔ suǒ shēng rén lì suǒ chéng jiē bāng jiā cāng kù zhī jī

则普天之下,水土所生,人力所成,皆邦家仓库之积;

rǔ bǔ zhī tóng chuí bái zhī sōu jiē bāng jiā xiū yǎng zhī rén

乳哺之童,垂白之叟,皆邦家休养之人。

bù huàn bù fù shù wéi bǎo chéng yè yú yǒng jiǔ wéi nán ěr

不患不富庶,惟保成业于永久为难耳。

yú cǐ zhī shí dāng jǐn gé xiàng zhī suǒ wéi hé zhě zú yìng tiān xīn hé zhě zú wèi mín wàng gǎn yìng zhī lǐ qí xiào shén sù

于此之时,当尽革向之所为,何者足应天心,何者足慰民望,感应之理,其效甚速。

yòu yán tiān jì yǒu jǐng zé biàn bù xū shēng

”又言天既有警,则变不虚生。

jí lùn dà yì chūn qiū zhī zhǐ

极论《大易》、《春秋》之旨。

dì jiā zhī zhào wèi sī wén jiān chéng

帝嘉之,召为思文监丞。

wèi jǐ gǎi xíng bù zhǔ shì

未几,改刑部主事。

shí nián zhuó shǎn xī cān zhèng

十年擢陕西参政。

huì chū zhì tōng zhèng sī jí yǐ bǐng zhèng wèi shǐ

会初置通政司,即以秉正为使。

zài wèi shù yán shì dì pō yōu róng zhī

在位数言事,帝颇优容之。

xún jìng yǐ wǔ zhǐ ba

寻竟以忤旨罢。

pín bù néng guī zhōu qí sì suì nǚ

贫不能归,鬻其四岁女。

dì wén dà nù zhì fǔ xíng bù zhī suǒ zhōng

帝闻大怒,置腐刑,不知所终。

li shì lǔ zì zōng kǒng pú rén

李仕鲁,字宗孔,濮人。

shǎo yǐng mǐn dǔ xué zú bù kuī hù wài zhě sān nián

少颖敏笃学,足不窥户外者三年。

wén pó yáng zhū gōng qiān de sòng zhū xī zhī chuán wǎng cóng zhī yóu jǐn shòu qí xué

闻鄱阳朱公迁得宋朱熹之传,往从之游,尽受其学。

tài zǔ gù zhī shì lǔ míng hóng wǔ zhōng zhào qiú néng wéi zhū shì xué zhě yǒu sī jǔ shì lǔ

太祖故知仕鲁名,洪武中,诏求能为朱氏学者,有司举仕鲁。

rù jiàn tài zǔ xǐ yuē wú qiú zǐ jiǔ hé xiāng jiàn wǎn yě

入见,太祖喜曰:“吾求子久,何相见晚也!

chú huáng zhōu tóng zhī

”除黄州同知。

yuē zhèn gū yǐ mín shì shì zi xíng zhào zi yǐ

曰:“朕姑以民事试子,行召子矣。

jī nián zhì xíng wén

”期年,治行闻。

shí sì nián mìng wèi dà lǐ sì qīng

十四年,命为大理寺卿。

dì zì jiàn zuò hòu pō hǎo shì shì jiào

帝自践阼后,颇好释氏教。

zhào zhēng dōng nán jiè dé sēng shù jiàn fǎ huì yú jiǎng shān

诏征东南戒德僧,数建法会于蒋山。

yìng duì chēng zhǐ zhě zhé cì jīn shì lán jiā shā yī zhào rù jìn zhōng cì zuò yǔ jiǎng lùn

应对称旨者辄赐金礻阑袈裟衣,召入禁中,赐坐与讲论。

wú yìn huá kè qín zhī shǔ jiē bá zhuó zhì dà guān shí shí jì yǐ ěr mù

吴印、华克勤之属,皆拔擢至大官,时时寄以耳目。

yóu shì qí tú héng shén chán huǐ dà chén

由是其徒横甚,谗毁大臣。

jǔ cháo mò gǎn yán wéi shì lǔ yǔ jǐ shì zhōng chén wèn huī xiāng jì zhēng zhī

举朝莫敢言,惟仕鲁与给事中陈汶辉相继争之。

wèn huī shū yán gǔ dì wáng yǐ lái wèi wén jìn shēn zī liú zá jū tóng shì kě yǐ xiāng jì zhě yě

汶辉疏言:“古帝王以来,未闻缙绅缁流,杂居同事,可以相济者也。

jīn xūn jiù qí dé xián sī cí lù qù wèi ér zī liú xiān fū nǎi yì yǐ chán jiān

今勋旧耆德咸思辞禄去位,而缁流𪫺夫乃益以谗间。

rú liú jī xú dá zhī jiàn cāi li shàn zhǎng zhōu dé xìng zhī bèi bàng shì xiāo hé hán xìn qí wēi yí xiāng qù jǐ hé zāi

如刘基、徐达之见猜,李善长、周德兴之被谤,视萧何、韩信,其危疑相去几何哉?

fú wàng bì xià yú gǔ gōng xīn lǚ xī qǔ dé xíng wén zhāng zhī yàn zé tài píng kě lì zhì yǐ

伏望陛下于股肱心膂,悉取德行文章之彦,则太平可立致矣。

dì bù tīng

”帝不听。

zhū sēng hù chǒng zhě suì qǐng wèi shì shì chuàng lì zhí guān

诸僧怙宠者,遂请为释氏创立职官。

yú shì yǐ xiān suǒ zhì shàn shì yuàn wèi sēng lù sī

于是以先所置善世院为僧录司。

shè zuǒ yòu shàn shì zuǒ yòu chǎn jiào zuǒ yòu jiǎng jīng jué yì děng guān jiē gāo qí pǐn zhì

设左、右善世、左、右阐教、左、右讲经觉义等官,皆高其品秩。

dào jiào yì rán

道教亦然。

dù sēng ní dào shì zhì yú shù wàn

度僧尼道士至逾数万。

shì lǔ shū yán bì xià fāng chuàng yè fán yì zhǐ suǒ xiàng jí shì zǐ sūn wàn shì fǎ chéng nài hé shě shèng xué ér chóng yì duān hu

仕鲁疏言:“陛下方创业,凡意指所向,即示子孙万世法程,奈何舍圣学而崇异端乎!

zhāng shù shí shàng yì bù tīng

”章数十上,亦不听。

shì lǔ xìng gāng jiè yóu rú shù qǐ fāng yù tuī míng zhū shì xué yǐ pì fó zì rèn

仕鲁性刚介,由儒术起,方欲推明朱氏学,以辟佛自任。

jí yán bú jiàn yòng jù qǐng yú dì qián yuē bì xià shēn ruò qí jiào wú huò hu chén yán zhī bù rù yě

及言不见用,遽请于帝前,曰:“陛下深溺其教,无惑乎臣言之不入也!

hái bì xià hù qǐ cì hái gǔ guī tián lǐ

还陛下笏,乞赐骸骨归田里。

suì zhì hù yú de

”遂置笏于地。

dì dà nù mìng wǔ shì zuó bó zhī lì sǐ jiē xià

帝大怒,命武士捽搏之,立死阶下。

chén wèn huī zì gěng guāng zhào ān rén

陈汶辉,字耿光,诏安人。

yǐ jiàn shòu lǐ kē jǐ shì zhōng lèi guān zhì dà lǐ sì shǎo qīng

以荐授礼科给事中,累官至大理寺少卿。

shù yán dé shī jiē qiē zhí

数言得失,皆切直。

zuì hòu wǔ zhǐ jù zuì tóu jīn shuǐ qiáo xià sǐ

最后忤旨,惧罪,投金水桥下死。

shì lǔ yǔ wèn huī sǐ shù suì dì jiàn zhī zhū sēng suǒ wéi duō bù fǎ yǒu zhào qīng lǐ shì dào èr jiào yún

仕鲁与汶辉死数岁,帝渐知诸僧所为多不法,有诏清理释道二教云。

yè bó jù zì jū shēng níng hǎi rén

叶伯巨,字居升,宁海人。

tōng jīng shù

通经术。

yǐ guó zǐ shēng shòu píng yáo xùn dǎo

以国子生授平遥训导。

hóng wǔ jiǔ nián xīng biàn zhào qiú zhí yán

洪武九年星变,诏求直言。

bó jù shàng shū lüè yuē

伯巨上书,略曰:

chén guān dāng jīn zhī shì tài guò zhě sān fēn fēng tài chǐ yě yòng xíng tài fán yě qiú zhì tài sù yě

臣观当今之事,太过者三:分封太侈也,用刑太繁也,求治太速也。

xiān wáng zhī zhì dà dū bù guò sān guó zhī yī shàng xià děng chà gè yǒu dìng fēn suǒ yǐ qiáng gān ruò zhī è luàn yuán ér chóng zhì běn ěr

先王之制,大都不过三国之一,上下等差,各有定分,所以强干弱枝,遏乱源而崇治本耳。

jīn liè tǔ fēn fēng shǐ zhū wáng gè yǒu fèn de gài chéng sòng yuán gū lì zōng shì bù jìng zhī bì

今裂土分封,使诸王各有分地,盖惩宋、元孤立,宗室不竞之弊。

ér qín jìn yàn qí liáng chu wú shǔ zhū guó wú bù lián yì shù shí

而秦、晋、燕、齐、梁、楚、吴、蜀诸国,无不连邑数十。

chéng guō gōng shì yà yú tiān zǐ zhī dōu yōu zhī yǐ jiá bīng wèi shì zhī shèng

城郭宫室亚于天子之都,优之以甲兵卫士之盛。

chén kǒng shù shì zhī hòu wěi dà bù diào rán hòu xuē qí de ér duó zhī quán zé bì shēng jué wàng

臣恐数世之后,尾大不掉,然后削其地而夺之权,则必生觖望。

shèn zhě yuán jiān ér qǐ fáng zhī wú jí yǐ

甚者缘间而起,防之无及矣。

yì zhě yuē zhū wáng jiē tiān zǐ gǔ ròu fēn dì suī guǎng lì fǎ suī chǐ qǐ yǒu kàng héng zhī lǐ

议者曰:‘诸王皆天子骨肉,分地虽广,立法虽侈,岂有抗衡之理?

chén qiè yǐ wéi bù rán

’臣窃以为不然。

hé bù guān yú hàn jìn zhī shì hu

何不观于汉、晋之事乎?

xiào jǐng gāo dì zhī sūn yě

孝景,高帝之孙也;

qī guó zhū wáng jiē jǐng dì zhī tóng zǔ fù xiōng dì zǐ sūn yě

七国诸王,皆景帝之同祖父兄弟子孙也。

yī xuē qí de zé jù gòu bīng xī xiàng

一削其地,则遽构兵西向。

jìn zhī zhū wáng jiē wǔ dì qīn zǐ sūn yě yì shì zhī hòu dié xiāng gōng fá suì chéng liú shí zhī huàn

晋之诸王,皆武帝亲子孙也,易世之后,迭相攻伐,遂成刘、石之患。

yóu cǐ yán zhī fēn fēng yú zhì huò huàn lì shēng

由此言之,分封逾制,祸患立生。

yá gǔ zhèng jīn zhāo zhāo rán yǐ

援古证今,昭昭然矣。

cǐ chén suǒ yǐ wèi tài guò zhě yě

此臣所以为太过者也。

xī jiǎ yì quàn hàn wén dì jǐn fēn zhū guó zhī de kōng zhì zhī yǐ dài zhū wáng zǐ sūn

昔贾谊劝汉文帝,尽分诸国之地,空置之以待诸王子孙。

xiàng shǐ wén dì zǎo cóng yì yán zé bì wú qī guó zhī huò

向使文帝早从谊言,则必无七国之祸。

yuàn jí zhū wáng wèi zhī guó zhī xiān jié qí dū yì zhī zhì jiǎn qí wèi bīng xiàn qí jiāng lǐ yì yǐ dài fēng zhū wáng zhī zǐ sūn

愿及诸王未之国之先,节其都邑之制,减其卫兵,限其疆理,亦以待封诸王之子孙。

cǐ zhì yī dìng rán hòu zhū wáng yǒu xián qiě cái zhě rù wèi fǔ xiāng qí yú shì wèi fān píng yǔ guó tóng xiū

此制一定,然后诸王有贤且才者入为辅相,其余世为藩屏,与国同休。

gē yī shí zhī ēn zhì wàn shì zhī lì xiāo tiān biàn ér ān shè jì mò xiān yú cǐ

割一时之恩,制万世之利,消天变而安社稷,莫先于此。

chén yòu guān lì dài kāi guó zhī jūn wèi yǒu bù yǐ rèn dé jié mín xīn yǐ rèn xíng shī mín xīn zhě

臣又观历代开国之君,未有不以任德结民心,以任刑失民心者。

guó zuò cháng duǎn xī yóu yú cǐ

国祚长短,悉由于此。

gǔ zhě zhī duàn sǐ xíng yě tiān zǐ chè lè jiǎn shàn chéng yǐ tiān shēng sī mín lì zhī sī shēng gù yù qí bìng shēng fēi yù qí jí sǐ

古者之断死刑也,天子撤乐减膳,诚以天生斯民,立之司牲,固欲其并生,非欲其即死。

bù xìng yǒu bù lǜ jiào zhě rù yú qí zhōng zé bù de yǐ ér shòu zhī yǐ xíng ěr

不幸有不率教者入于其中,则不得已而授之以刑耳。

yì zhě yuē sòng yuán zhōng yè zhuān shì gū xī shǎng fá wú zhāng yǐ zhì wáng miè

议者曰:宋、元中叶,专事姑息,赏罚无章,以致亡灭。

zhǔ shàng tòng chéng qí bì gù zhì bù yòu zhī xíng quán shén biàn zhī fǎ shǐ rén zhī jù ér mò cè qí duān yě

主上痛惩其弊,故制不宥之刑,权神变之法,使人知惧而莫测其端也。

chén yòu yǐ wéi bù rán

臣又以为不然。

kāi jī zhī zhǔ chuí fàn bǎi shì yī dòng yī jìng bì shǐ zǐ sūn yǒu suǒ chí shǒu

开基之主垂范百世,一动一静,必使子孙有所持守。

kuàng xíng zhě mín zhī sī mìng kě bù shèn yú

况刑者,民之司命,可不慎欤!

fu chī zhàng tú liú sǐ jīn zhī wǔ xíng yě

夫笞、杖、徒、流、死,今之五刑也。

yòng cǐ wǔ xíng jì wú jiǎ dài yī chū hu dà gōng zhì zhèng kě yě

用此五刑,既无假贷,一出乎大公至正可也。

ér yòng xíng zhī jì duō cái zì shèng zhōng suì shǐ zhì yù zhī lì wu qū qiú yì zhǐ

而用刑之际,多裁自圣衷,遂使治狱之吏务趋求意旨。

shēn kè zhě duō gōng píng fǎn zhě dé zuì

深刻者多功,平反者得罪。

yù qiú zhì yù zhī píng qǐ yì de zāi

欲求治狱之平,岂易得哉!

jìn zhě tè zhǐ zá fàn sǐ zuì miǎn sǐ chōng jūn

近者特旨,杂犯死罪,免死充军。

yòu shān dìng jiù lǜ zhū zé jiǎn yòu yǒu chà yǐ

又删定旧律诸则,减宥有差矣。

rán wèi wén yǒu jiè chì zhì yù zhě wu cóng píng shù zhī tiáo

然未闻有戒敕治狱者务从平恕之条。

shì yǐ fǎ sī yóu xún gù lì

是以法司犹循故例。

suī wén kuān yòu zhī míng wèi jiàn kuān yòu zhī shí

虽闻宽宥之名,未见宽宥之实。

suǒ wèi shí zhě chéng zài zhǔ shàng bù zài chén xià yě

所谓实者,诚在主上,不在臣下也。

gù bì yǒu zuì yí wéi qīng zhī yì ér hòu hào shēng zhī dé qià yú mín xīn cǐ fēi kě yǐ jiān jiān qī yě

故必有罪疑惟轻之意,而后好生之德洽于民心,此非可以浅浅期也。

hé yǐ míng qí rán yě

怎么证明是这样呢?

gǔ zhī wèi shì zhě yǐ dēng shì wèi róng yǐ bà zhí wèi rǔ

古之为士者,以登仕为荣,以罢职为辱。

jīn zhī wèi shì zhě yǐ hùn jī wú wén wèi fú yǐ shòu diàn bù lù wèi xìng yǐ tún tián gōng yì wèi bì huò zhī zuì yǐ biān chī chuí chǔ wèi xún cháng zhī rǔ

今之为士者,以溷迹无闻为福,以受玷不录为幸,以屯田工役为必获之罪,以鞭笞捶楚为寻常之辱。

qí shǐ yě cháo tíng qǔ tiān xià zhī shì wǎng luó jùn zhí wu wú yú yì

其始也,朝廷取天下之士,网罗捃摭,务无余逸。

yǒu sī dūn pò shàng dào rú bǔ zhòng qiú

有司敦迫上道,如捕重囚。

bǐ dào jīng shī ér chú guān duō yǐ mào xuǎn

比到京师,而除官多以貌选。

suǒ xué huò fēi qí suǒ yòng suǒ yòng huò fēi qí suǒ xué

所学或非其所用,所用或非其所学。

jì hū jū guān yī yǒu chà diē gǒu miǎn zhū lù zé bì zài tún tián gōng yì zhī kē

洎乎居官,一有差跌,苟免诛戮,则必在屯田工役之科。

lǜ shì wèi cháng bù shǎo gù xī cǐ qǐ bì xià suǒ lè wèi zāi

率是为常,不少顾惜,此岂陛下所乐为哉?

chéng yù rén zhī jù ér bù gǎn fàn yě

诚欲人之惧而不敢犯也。

qiè jiàn shù nián yǐ lái zhū shā yì kě wèi bù shǎo yǐ ér fàn zhě xiāng zhǒng

窃见数年以来,诛杀亦可谓不少矣,而犯者相踵。

liáng yóu jī quàn bù míng shàn è wú bié

良由激劝不明,善恶无别。

yì xián yì néng zhī fǎ jì fèi rén bù zì lì ér wéi shàn zhě dài yě

议贤议能之法既废,人不自励,而为善者怠也。

yǒu rén yú cǐ lián rú yí qí zhì rú liáng píng shǎo lì yú fǎ

有人于此,廉如夷、齐,智如良、平,少戾于法。

shàng jiàng lù zhǎng qì duǎn ér yòng zhī hu

上将录长弃短而用之乎?

jiāng shě qí suǒ zhǎng kē qí suǒ duǎn ér zhì zhī fǎ hu

将舍其所长、苛其所短而置之法乎?

gǒu qǔ qí zhǎng ér shě qí duǎn zé zhōng yōng zhī cái zhēng zì fèn yú lián zhì

苟取其长而舍其短,则中庸之材争自奋于廉智。

tǎng kē qí duǎn ér qì qí zhǎng zé wéi shàn zhī rén jiē yuē mǒu lián ruò shì mǒu zhì ruò shì cháo tíng bù shǎo dài zhī wú shǔ hé suǒ róng qí shēn hu

倘苛其短而弃其长,则为善之人皆曰:某廉若是,某智若是,朝廷不少贷之,吾属何所容其身乎!

zhì shǐ zhāo bù móu xī qì qí lián chǐ huò shì póu kè yǐ bèi tún tián gōng yì zhī zī zhě lǜ jiē shì yě

致使朝不谋夕,弃其廉耻,或事掊克,以备屯田工役之资者,率皆是也。

ruò shì fēi yòng xíng zhī fán zhě hu

若是非用刑之烦者乎?

hàn cháng xǐ dà zú yú shān líng yǐ wèi wén shí zhī yǐ zuì rén yě

汉尝徙大族于山陵矣,未闻实之以罪人也。

jīn fèng yáng huáng líng suǒ zài lóng xīng zhī de ér lǜ yǐ zuì rén jū zhī yuàn jiē chóu kǔ zhī shēng chōng chì yuán yì dài fēi suǒ yǐ gōng chéng zōng miào yì yě

当今的凤阳,本是皇陵所在,龙兴之地,但全部住的是罪人,怨嗟愁苦之声充斥园邑,这完全不是恭承宗庙之意。

qiě fú qiáng dí zài qián zé yáng jīng gǔ ruì gōng zhī bì kè qín zhī bì huò kě yě

且夫强敌在前,则扬精鼓锐,攻之必克,擒之必获,可也。

jīn zéi tū cuàn shān gǔ yǐ jì qiú zhī shù huò kě de

今贼突窜山谷,以计求之,庶或可得。

gù láo zhòng bīng bǐ fāng jīng sàn rù bù kě zōng jì zhī de

顾劳重兵,彼方惊散,入不可踪迹之地。

bǔ zhī shù nián jì wú qí fāng ér nǎi guī jiù yú xīn fù hù jí zhī xì mín ér qiān xǐ zhī

捕之数年,既无其方,而乃归咎于新附户籍之细民,而迁徙之。

sāo dòng shù qiān lǐ zhī de shì jiā bù dé xiū jū jī quǎn bù dé níng xī

骚动数千里之地,室家不得休居,鸡犬不得宁息。

kuàng xīn fù zhī zhòng xiàng zhě liú yí tā suǒ cháo tíng xǔ qí fù yè

况新附之众,向者流移他所,朝廷许其复业。

jīn fù jí yǐ ér yòu fù qiān xǐ shì fǎ bù xìn yú mín yě

今附籍矣,而又复迁徙,是法不信于民也。

fu hù kǒu shèng ér hòu tián yě pì fù shuì zēng

户口兴盛了,而后田地得以开垦,赋税得以增加。

jīn zé shǒu lìng nián zēng hù kǒu zhèng wéi shì yě

今责守令年增户口,正为是也。

jìn zhě yǐ nà shuì liáng zhī jiā suī chéng zhǐ fēn shì huán jiā ér qí xīn yóu bù zì ān

近者已纳税粮之家,虽承旨分释还家,而其心犹不自安。

yǐ qǐ hù kǒu suī méng lián xù ér yóu jiàn liú kāi fēng zhī hòu

已起户口,虽蒙怜恤,而犹见留开封祗候。

é yán jīng dòng bù zhī suǒ chū

讹言惊动,不知所出。

kuàng tài yuán zhū jùn wài jiè biān jìng mín xīn rú cǐ shén fēi ān biān zhī jì yě

况太原诸郡,外界边境,民心如此,甚非安边之计也。

chén yuàn zì jīn zhāo tíng yi cún dà tǐ shè xiǎo guò

臣愿自今朝廷宜存大体,赦小过。

míng zhào tiān xià xiū jǔ bā yì zhī fǎ yán jìn shēn kè zhī lì

明诏天下,修举“八议”之法,严禁深刻之吏。

duàn yù píng yǔn zhě chāo qiān zhī cán kù póu liǎn zhě bà chù zhī

断狱平允者超迁之,残酷裒敛者罢黜之。

fèng yáng tún tián zhī zhì jiàn zài jū zhūn zhě tīng qí gēng zhòng qǐ kē

凤阳屯田之制,见在居屯者,听其耕种起科。

yǐ qǐ hù kǒu jiàn liú kāi fēng zhě xī fàng fù yè

已起户口、见留开封者,悉放复业。

rú cǐ zé zú yǐ lóng hào shēng zhī dé shù guó zuò cháng jiǔ zhī fú

如此则足以隆好生之德,树国祚长久之福。

ér zhào mín zì ān tiān biàn zì xiāo yǐ

而兆民自安,天变自消矣。

xī zhě zhōu zì wén wǔ zhì yú chéng kāng ér jiào huà dà xíng

昔者周自文、武至于成、康,而教化大行;

hàn zì gāo dì zhì yú wén jǐng ér shǐ chēng fù shù

汉自高帝至于文、景,而始称富庶。

gài tiān xià zhī zhì luàn qì huà zhī zhuǎn yí rén xīn zhī qū xiàng fēi yī zhāo yī xī gù yě

盖天下之治乱,气化之转移,人心之趋向,非一朝一夕故也。

jīn guó jiā jì yuán jiǔ nián yú zī yǎn bīng xī mín tiān xià dà dìng

今国家纪元,九年于兹,偃兵息民,天下大定。

jì gāng dà zhèng fǎ lìng xiū míng kě wèi zhì yǐ

纪纲大正,法令修明,可谓治矣。

ér bì xià qiē qiē yǐ mín sú jiāo lí rén bù zhī jù fǎ chū ér jiān shēng lìng xià ér zhà qǐ

而陛下切切以民俗浇漓,人不知惧,法出而奸生,令下而诈起。

gù huò cháo xìn ér mù cāi zhě yǒu zhī

故或朝信而幕猜者有之;

zuó rì suǒ jìn jīn rì bèi lù zhě yǒu zhī

昨日所进,今日被戮者有之。

nǎi zhì lìng xià ér xún gǎi yǐ shè ér fù shōu

乃至令下而寻改,已赦而复收。

tiān xià chén mín mò zhī shì cóng

天下臣民莫之适从。

chén yú wèi tiān xià zhī qū yú zhì yóu jiān bīng zhī pàn yě

臣愚谓天下之趋于治,犹坚冰之泮也。

bīng zhī pàn fēi tài yáng suǒ néng zhòu zhì

冰之泮,非太阳所能骤致。

yáng qì fā shēng tǔ mài wēi dòng rán hòu dé yǐ róng shì

阳气发生,土脉微动,然后得以融释。

shèng rén zhī zhì tiān xià yì yóu shì yě

圣人治理天下,也用同样的道理。

xíng yǐ wēi zhī lǐ yǐ dǎo zhī jiàn mín yǐ rén mó mín yǐ yì ér hòu qí huà xī xī

刑以威之,礼以导之,渐民以仁,摩民以义,而后其化熙熙。

kǒng zǐ yuē rú yǒu wáng zhě bì shì ér hòu rén

孔子曰:“如有王者,必世而后仁。

cǐ fēi kōng yán yě

”这不是空话。

qiú zhì zhī dào mò xiān yú zhèng fēng sú

求治之道,莫先于正风俗;

zhèng fēng sú zhī dào mò xiān yú shǒu lìng zhī suǒ wu

正风俗之道,莫先于守令知所务;

shǐ shǒu lìng zhī suǒ wu mò xiān yú fēng xiàn zhī suǒ zhòng

使守令知所务,莫先于风宪知所重;

shǐ fēng xiàn zhī suǒ zhòng mò xiān yú cháo tíng zhī suǒ shàng

使风宪知所重,莫先于朝廷知所尚。

gǔ jùn shǒu xiàn lìng yǐ zhèng lǜ xià yǐ shàn dǎo mín shǐ huà chéng sú měi

古郡守、县令,以正率下,以善导民,使化成俗美。

zhēng fù qī huì yù sòng bù shū gù qí mò yě

征赋、期会、狱讼、簿书,固其末也。

jīn zhī shǒu lìng yǐ hù kǒu qián liáng yù lùn wèi jí wù

今之守令以户口、钱粮、狱论为急务;

zhì yú nóng sāng xué xiào wáng zhèng zhī běn nǎi shì wéi xū wén ér zhì zhī jiāng hé

至于农桑、学校,王政之本,乃视为虚文而置之,将何。

yǐ jiào yǎng sī mín zāi

以教养斯民哉?

yǐ nóng sāng yán zhī fāng chūn zhōu xiàn xià yī bái tiè lǐ jiǎ huí shēn wén zhuàng ér yǐ shǒu lìng wèi cháng qīn shì zhǒng yì cì dì hàn lào jiè bèi zhī dào yě

以农桑言之:方春州县下一白帖,里甲回申文状而已,守令未尝亲视种艺次第、旱涝戒备之道也。

yǐ xué xiào yán zhī lǐn shàn zhū shēng guó jiā zī zhī yǐ qǔ rén cái zhī de yě

以学校言之:廪膳诸生,国家资之以取人才之地也。

jīn sì fāng shī shēng quē yuán shén duō

今四方师生,缺员甚多。

zòng shǐ jù yuán shǒu lìng yì xiǎn yǒu yǐ lǐ ràng zhī shí zuò qí chéng qì zhě

纵使具员,守令亦鲜有以礼让之实作其成器者。

cháo tíng qiē qiē yú shè xué lǚ xíng qǔ kān shī shēng xìng míng suǒ xí kè yè

朝廷切切于社学,屡行取勘师生姓名、所习课业。

nǎi jīn shè zhèn chéng guō huò dàn zhì lì mén pái yuǎn cūn pì chù zé yòu tú cún qí míng shǒu lìng bù guò jù wén àn bèi zhào shuā ér yǐ

乃今社镇城郭,或但置立门牌,远村僻处则又徒存其名,守令不过具文案、备照刷而已。

shàng guān fēn bù àn lín yì dàn xún xí gù cháng yī zhǐ shàng zhào shuā wèi cháng xún xíng diǎn shì yě

上官分部按临,亦但循习故常,依纸上照刷,未尝巡行点视也。

xīng fèi zhī shí shàng xià shì wéi xū wén

兴废之实,上下视为虚文。

xiǎo mín bù zhī xiào dì zhōng xìn wèi hé wù ér lǐ yì lián chǐ sǎo dì yǐ

小民不知孝弟忠信为何物,而礼义廉耻扫地矣。

fēng jì zhī sī suǒ yǐ dài cháo tíng xuān dǎo dé huà fǎng chá shàn è

风纪之司,是用来代朝廷宣导德化,访察善恶的。

tīng sòng yàn yù qí yī shì ěr

听讼谳狱,其一事耳。

jīn zhuān yǐ yù sòng wèi yào

今专以狱讼为要。

zhōng chén xiào zǐ yì fū jié fù shì wéi mò jié ér bù xiá jǔ suǒ wèi xuān dǎo fēng huà zhě ān zài zāi

忠臣、孝子、义夫、节妇,视为末节而不暇举,所谓宣导风化者安在哉?

qí shǐ dàn zhī yǐ qù yī zāng lì jué yī yù sòng wèi zhì ér bù zhī quàn mín chéng sú shǐ mín qiān shàn yuǎn zuì nǎi zhì zhī dà zhě

其始但知以去一赃吏、决一狱讼为治,而不知劝民成俗,使民迁善远罪,乃治之大者。

cǐ shǒu lìng fēng xiàn wèi shěn qīng zhòng zhī shī yě

此守令风宪未审轻重之失也。

wáng zhì lùn xiāng xiù shì shēng yú sī tú yuē xuǎn shì sī tú lùn qí xiù shì ér shēng yú tài xué yuē jùn shì dà lè zhèng yòu lùn zào shì zhī xiù shēng zhī sī mǎ yuē jìn shì sī mǎ biàn lùn guān cái lùn dìng rán hòu guān zhī

《王制》论乡秀士升于司徒曰“选士”,司徒论其秀士而升于太学曰“俊士”,大乐正又论造士之秀升之司马曰“进士”,司马辨论官材,论定,然后官之;

rèn guān rán hòu jué zhī

任官,然后爵之。

qí kǎo zhī zhī xiáng ruò cǐ gù chéng zhōu dé rén wèi shèng

其考之之详若此,故成周得人为盛。

jīn shǐ tiān xià zhū shēng kǎo yú lǐ bù shēng yú tài xué lì liàn zhòng zhí rèn zhī yǐ shì kě yǐ xǐ lì dài jǔ xuǎn zhī lòu shàng fǎ chéng zhōu

今使天下诸生考于礼部,升于太学,历练众职,任之以事,可以洗历代举选之陋,上法成周。

rán ér shēng yú tài xué zhě huò wèi shù yuè jù xuǎn rù guān jiàn huò wěi yǐ mín shè

然而升于太学者,或未数月,遽选入官,间或委以民社。

chén kǒng qí rén wèi ān shí wù wèi shú cháo tíng lǐ fǎ bù néng xuān dǎo dé huà shàng guāi guó zhèng ér xià kùn lí mín yě

臣恐其人未谙时务,未熟朝廷礼法,不能宣导德化,上乖国政,而下困黎民也。

kāi guó yǐ lái xuǎn jǔ xiù cái bù wéi bù duō suǒ rèn míng wèi bù wéi bù zhòng zì jīn shù zhī zài zhě yǒu jǐ

开国以来,选举秀才不为不多,所任名位不为不重,自今数之,在者有几?

chén kǒng hòu zhī shì jīn yì yóu jīn zhī shì xī

臣恐后之视今,亦犹今之视昔。

xī nián suǒ jǔ zhī rén qǐ bù shēn kě tòng xī hu

昔年所举之人,岂不深可痛惜乎!

fán cǐ jiē chén suǒ wéi qiú zhì tài sù zhī guò yě

凡此皆臣所为求治太速之过也。

xī zhě sòng yǒu tiān xià gài sān bǎi yú nián

昔者宋有天下盖三百余年。

qí shǐ yǐ lǐ yì jiào qí mín dāng qí shèng shí lǘ yán lǐ xiàng jiē yǒu zhōng hòu zhī fēng zhì yú chǐ yán rén zhī guò shī

其始,以礼义教其民,当其盛时,闾阎里巷皆有忠厚之风,至于耻言人之过失。

jì hū mò nián zhōng chén yì shì shì sǐ rú guī fù rén nǚ zǐ xiū bèi wū rǔ cǐ jiē jiào huà zhī xiào yě

洎乎末年,忠臣义士视死如归,妇人女子羞被污辱,此皆教化之效也。

yuán zhī yǒu guó qí běn bù lì fàn lǐ yì zhī fēn huài lián chǐ zhī fáng

元之有国,其本不立,犯礼义之分,坏廉耻之防。

bù shù shí nián qì chéng jiàng dí zhě bù kě shèng shǔ suī lǎo rú shuò chén gān xīn qū rǔ

不数十年,弃城降敌者不可胜数,虽老儒硕臣甘心屈辱。

cǐ lǐ yì lián chǐ bù zhèn zhī bì

此礼义廉耻不振之弊。

yí fēng liú sú zhì jīn wèi gé shēn kě guài yě

遗风流俗至今未革,深可怪也。

chén wèi mò ruò dūn rén yì shàng lián chǐ

臣谓:莫若敦仁义,尚廉耻。

shǒu lìng zé zé qí yǐ nóng sāng xué xiào wèi jí fēng xiàn zé zé qí xiān jiào huà shěn fǎ lǜ yǐ píng yù huǎn xíng wèi jí

守令则责其以农桑、学校为急,风宪则责其先教化、审法律,以平狱缓刑为急。

rú cǐ zé dé zé xià liú qiú zhì zhī dào shù jī de yǐ

如此,则德泽下流,求治之道庶几得矣。

jùn yì zhū shēng shēng yú tài xué zhě xū lìng zài xué yì yè huò sān nián huò wǔ nián jīng tōng yī jīng jiān xí yī yì rán hòu rù xuǎn

郡邑诸生升于太学者,须令在学肄业,或三年,或五年,精通一经,兼习一艺,然后入选。

huò sù wèi huò bàn shì yǐ guān gōng qīng dài fū zhī néng ér hòu rèn zhī yǐ zhèng zé qí xué shí jiān mào zhù wú bài shì

或宿卫,或办事,以观公卿大夫之能,而后任之以政,则其学识兼懋,庶无败事。

qiě shǐ zhī lù wèi jiē tiān zhī lù wèi ér kě yǐ sāi kǎi yú zhī xīn yě

且使知禄位皆天之禄位,而可以塞凯觎之心也。

zhì dào jì dé bì xià duān gǒng mù qīng dài yǐ suì yuè zé yīn yáng diào ér fēng yǔ shí zhū fú jí xiáng mò bù bì zhì

治道既得,陛下端拱穆清,待以岁月,则阴阳调而风雨时,诸福吉祥莫不毕至。

shàng hé tiān biàn zhī bù xiāo zāi

尚何天变之不消哉?

shū shàng dì dà nù yuē xiǎo zi jiān wú gǔ ròu sù dǎi lái wú shǒu shè zhī

书上,帝大怒曰:“小子间吾骨肉,速逮来,吾手射之!

jì zhì chéng xiàng chéng dì xǐ yǐ zòu xià xíng bù yù

”既至,丞相乘帝喜以奏,下刑部狱。

sǐ yù zhōng

死狱中。

xiān shì bó jù jiāng shàng shū yǔ qí you yuē jīn tiān xià wéi sān shì kě huàn ěr qí èr shì yì jiàn ér huàn chí qí yī shì nán jiàn ér huàn sù

先是,伯巨将上书,语其友曰:“今天下惟三事可患耳,其二事易见而患迟,其一事难见而患速。

zòng wú míng zhào wú yóu jiāng yán zhī kuàng qiú yán hu

纵无明诏,吾犹将言之,况求言乎。

qí yì gài wèi fēn fēng yě

”其意盖谓分封也。

rán shì shí zhū wáng zhǐ jiàn fān hào wèi zēng liè tǔ bù jìn rú bó jù suǒ yán

然是时诸王止建藩号,未曾裂土,不尽如伯巨所言。

dài hóng wǔ mò nián yàn wáng lǚ fèng mìng chū sài shì shǐ qiáng

迨洪武末年,燕王屡奉命出塞,势始强。

hòu yīn xuē duó chēng bīng suì yǒu tiān xià rén nǎi yǐ bó jù wèi xiān jiàn yún

后因削夺称兵,遂有天下,人乃以伯巨为先见云。

zhèng shì lì zì hǎo yì níng hǎi rén

郑士利,字好义,宁海人。

xiōng shì yuán gāng zhí yǒu cái xué yóu jìn shì lì guān hú guǎng àn chá shǐ qiān shì

兄士元,刚直有才学,由进士历官湖广按察使佥事。

jīng xiāng zú shèng luàn lüè fù nǚ lì bù gǎn wèn shì yuán lì yán yú jiàng lǐng hái suǒ lüè

荆、襄卒乘乱掠妇女,吏不敢问,士元立言于将领,还所掠。

ān lù yǒu yuān yù yù shǐ tái yǐ yàn shàng shì yuán zòu qí yuān de bái

安陆有冤狱,御史台已谳上,士元奏其冤,得白。

huì kǎo xiào qián gǔ cè shū kōng yìn shì jué

会考校钱谷册书,空印事觉。

fán zhǔ yìn zhě lùn sǐ zuǒ èr yǐ xià bǎng yī bǎi shù yuǎn fāng

凡主印者论死,佐贰以下榜一百,戍远方。

shì yuán yì zuò shì xì yù

士元亦坐是系狱。

shí dì fāng shèng nù yǐ wéi qī wǎng chéng xiàng yù shǐ mò gǎn jiàn

时帝方盛怒,以为欺罔,丞相御史莫敢谏。

shì lì tàn yuē shàng bù zhī yǐ kōng yìn wèi dà zuì

士利叹曰:“上不知,以空印为大罪。

chéng dé rén yán zhī shàng shèng míng níng yǒu bù wù

诚得人言之,上圣明,宁有不悟?

huì xīng biàn qiú yán

”会星变求言。

shì lì yuē kě yǐ

士利曰:“可矣。

jì ér dú zhào yǒu jiǎ gōng yán sī zhě zuì

”既而读诏:“有假公言私者,罪。

shì lì yuē wú suǒ yù yán wèi tiān zǐ shā wú zuì zhě ěr

”士利曰:“吾所欲言,为天子杀无罪者耳。

wú xiōng fēi zhǔ yìn zhě gù dāng chū

吾兄非主印者,固当出。

xū wú xiōng zhàng chū nǎi yán jí sǐ bù hèn

需吾兄杖出乃言,即死不恨。

shì yuán chū shì lì nǎi wéi shū shù qiān yán yán shù shì ér yú kōng yìn shì yóu xiáng

士元出,士利乃为书数千言,言数事,而于空印事尤详。

yuē bì xià yù shēn zuì kōng yìn zhě kǒng jiān lì de xié kōng yìn zhǐ wéi wén yí yǐ nüè mín ěr

曰:“陛下欲深罪空印者,恐奸吏得挟空印纸,为文移以虐民耳。

fu wén yí bì wán yìn nǎi kě

夫文移必完印乃可。

jīn kǎo jiào shū cè nǎi hé liǎng fèng yìn fēi yī yìn yī zhǐ bǐ

今考较书策,乃合两缝印,非一印一纸比。

zòng de zhī yì bù néng xíng kuàng bù kě de hu

纵得之,亦不能行,况不可得乎?

qián gǔ zhī shù fǔ bì hé shěng shěng bì hé bù shù nán xuán jué zhì bù nǎi dìng

钱谷之数,府必合省,省必合部,数难悬决,至部乃定。

shěng fǔ qù bù yuǎn zhě liù qī qiān lǐ jìn yì sān sì qiān lǐ cè chéng ér hòu yòng yìn wǎng fǎn fēi jī nián bù kě

省府去部远者六七千里,近亦三四千里,册成而后用印,往返非期年不可。

yǐ gù xiān yìn ér hòu shū

以故先印而后书。

cǐ quán yí zhī wu suǒ cóng lái jiǔ hé zú shēn zuì

此权宜之务,所从来久,何足深罪?

qiě guó jiā lì fǎ bì xiān míng shì tiān xià ér hòu zuì fàn fǎ zhě yǐ qí gù fàn yě

且国家立法,必先明示天下而后罪犯法者,以其故犯也。

zì lì guó zhì jīn wèi cháng yǒu kòng yìn zhī lǜ

自立国至今,未尝有空印之律。

yǒu sī xiāng chéng bù zhī qí zuì

有司相承,不知其罪。

jīn yī dàn zhū zhī hé yǐ shǐ shòu zhū zhě wú cí

今一旦诛之,何以使受诛者无词?

cháo tíng qiú xián shì zhì shù wèi de zhī shén nán

朝廷求贤士,置庶位,得之甚难。

wèi zhì jùn shǒu jiē shù shí nián suǒ chéng jiù

位至郡守,皆数十年所成就。

tōng dá lián míng zhī shì fēi rú cǎo jiān rán kě yì ér fù shēng yě

通达廉明之士,非如草菅然,可刈而复生也。

bì xià nài hé yǐ bù zú zuì zhī zuì ér huài zú yòng zhī cái hu

陛下奈何以不足罪之罪,而坏足用之材乎?

chén qiè wèi bì xià xī zhī

臣窃为陛下惜之。

shū chéng bì mén nì lǚ qì shù rì

”书成,闭门逆旅泣数日。

xiōng zi wèn yuē shū hé suǒ kǔ

兄子问曰:“叔何所苦?

shì lì yuē wú yǒu shū yù shàng chù tiān zǐ nù bì shòu huò

”士利曰:“吾有书欲上,触天子怒,必受祸。

rán shā wǒ shēng shù bǎi rén wǒ hé suǒ hèn

然杀我,生数百人,我何所恨!

suì rù zòu

”遂入奏。

dì lǎn shū dà nù xià chéng xiàng yù shǐ zá wèn jiū shǐ zhě

帝览书,大怒,下丞相御史杂问,究使者。

shì lì xiào yuē

士利笑曰;

gù wú shū zú yòng fǒu ěr

“顾吾书足用否耳。

wú yè wèi guó jiā yán shì zì fēn bì sǐ shuí wèi wǒ móu

吾业为国家言事,自分必死,谁为我谋?

yù jù yǔ shì yuán jiē shū zuò jiāng pǔ ér kōng yìn zhě jìng duō bù miǎn

”狱具,与士元皆输作江浦,而空印者竟多不免。

fāng zhēng zì kě jiǔ pú tián rén

方征,字可久,莆田人。

yǐ xiāng jǔ shòu jǐ shì zhōng

以乡举授给事中。

cháng shì yóu hòu yuàn yǔ lián shī jù

尝侍游后苑,与联诗句。

tài zǔ zhī qí yǒu mǔ zài cì bái jīn chí yì guī xǐng

太祖知其有母在,赐白金,驰驿归省。

hái gǎi jiān chá yù shǐ chū wèi huái qìng zhī fǔ

还改监察御史,出为怀庆知府。

zhēng zhì jié shén wěi yù shì gǎn zhí yán

征志节甚伟,遇事敢直言。

jū jùn shí yīn xīng biàn qiú yán shū yán fēng xiàn guān yǐ jī zhuó yáng qīng wèi zhí

居郡时,因星变求言,疏言:“风宪官以激浊扬清为职。

jīn bù wén jīng lián bá néng zhuān wù luó zhī rén zuì duō zhēng zāng fá cǐ dà huàn yě

今不闻旌廉拔能,专务罗织人罪,多征赃罚,此大患也。

cháo tíng shǎng fá míng xìn nǎi néng quàn chéng

朝廷赏罚明信,乃能劝惩。

qù nián gè xíng shěng guān lì yǐ yòng kōng yìn lí zhòng zuì ér hé nán cān zhèng ān rán shān dōng cān zhèng zhū fú jù yǒu kòng yìn fǎn qiān bù zhèng shǐ hé yǐ shì quàn chéng

去年各行省官吏以用空印罹重罪,而河南参政安然、山东参政朱芾俱有空印,反迁布政使,何以示劝惩?

dì wèn luó zhī jí duō zhēng zāng fá zhě wèi shuí zhēng zhǐ hé nán qiān shì péng jīng yǐ duì

”帝问罗织及多征赃罚者为谁,征指河南佥事彭京以对。

biǎn qìn yáng yì chéng

贬沁阳驿丞。

shí sān nián yǐ shì dǎi zhì jīng zú

十三年,以事逮至京,卒。

zhōu jìng xīn shān dōng rén tài xué shēng yě

周敬心,山东人,太学生也。

hóng wǔ èr shí wǔ nián zhào qiú xiǎo lì shǔ zhě jìng xīn shàng shū jí jiàn qiě jí shí zhèng shù shì

洪武二十五年,诏求晓历数者,敬心上疏极谏,且及时政数事。

lüè yuē

略曰:

chén wén guó zuò cháng duǎn zài dé hòu báo bù zài lì shǔ

臣闻国祚长短,在德厚薄,不在历数。

sān dài shàng yǐ sān dài ér xià zuì jiǔ mò rú hàn táng sòng zuì duǎn mò rú qín duò wǔ dài

三代尚矣,三代而下,最久莫如汉、唐、宋,最短莫如秦、隋、五代。

qí jiǔ yě yǐ yǒu dào qí duǎn yě yǐ wú dào

其久也以有道,其短也以无道。

bì xià yīng tiān juàn mìng jiù luàn zhū bào

陛下膺天眷命,救乱诛暴。

rán shén wǔ wēi duàn zé yǒu yú kuān dà zhōng hòu zé bù zú

然神武威断则有余,宽大忠厚则不足。

bì xià ruò xiào liǎng hàn zhī kuān dà táng sòng zhī zhōng hòu jiǎng sān dài suǒ yǐ yǒu dào zhī zhǎng zé dì wáng zhī zuò kě chuán wàn shì hé bì wèn zhū xiǎo dào zhī rén yé

陛下若效两汉之宽大,唐、宋之忠厚,讲三代所以有道之长,则帝王之祚可传万世,何必问诸小道之人耶?

chén yòu wén bì xià lián nián yuǎn zhēng běi chū shā mò wèi chǐ bù dé chuán guó xǐ ěr

臣又闻陛下连年远征,北出沙漠,为耻不得传国玺耳。

xī chu píng wáng shí zuó biàn hé zhī yù zhì qín shǐ míng wéi xǐ lì dài dì shàn yǐ qì hòu táng

昔楚平王时,琢卞和之玉,至秦始名为“玺”,历代递嬗,以讫后唐。

zhì luàn xīng fèi jiē bù zài cǐ

治乱兴废,皆不在此。

shí jìng táng luàn lù wáng xié yǐ zì fén zé qín xǐ gù yǐ huǐ yǐ

石敬瑭乱,潞王携以自焚,则秦玺固已毁矣。

jìng táng rù luò gèng yǐ yù zhì

敬瑭入洛,更以玉制。

jìn wáng rù liáo liáo wáng yí yú sāng qián hé

晋亡入辽,辽亡遗于桑干河。

yuán shì zǔ shí zhá là ěr zhě yú ér de zhī

元世祖时,札剌尔者渔而得之。

jīn yuán rén suǒ xié shí shì xǐ ěr

今元人所挟,石氏玺耳。

xī zhě sān dài bù zhī yǒu xǐ rén wèi zhī xǐ gù yuē shèng rén dà bǎo yuē wèi hé yǐ shǒu wèi yuē rén

昔者三代不知有玺,仁为之玺,故曰“圣人大宝曰位,何以守位曰仁。

bì xià nài hé hū tiān xià zhī dà xǐ ér qiú hàn táng sòng zhī xiǎo xǐ yě

”陛下奈何忽天下之大玺,而求汉、唐、宋之小玺也?

fāng jīn lì yì guò fán fù liǎn guò hòu

方今力役过烦,赋敛过厚。

jiào huà pǔ ér mín bú yuè

教化溥而民不悦;

fǎ dù yán ér mín bù cóng

法度严而民不从。

xī jí àn yán yú wǔ dì yuē bì xià nèi duō yù ér wài shī rén yì nài hé yù xiào táng yú zhī zhì hu

昔汲黯言于武帝曰:“陛下内多欲而外施仁义,奈何欲效唐、虞之治乎?

fāng jīn guó zé yuàn fù bīng zé yuàn qiáng chéng chí zé yuàn gāo shēn gōng shì zé yuàn zhuàng lì tǔ dì zé yuàn guǎng rén mín zé yuàn zhòng

”方今国则愿富,兵则愿强,城池则愿高深,宫室则愿壮丽,土地则愿广,人民则愿众。

yú shì duō qǔ jūn zú guǎng jí zī cái zhēng fá bù xiū yíng zào wú jí rú zhī hé qí kě zhì yě

于是多取军卒,广籍资财,征伐不休,营造无极,如之何其可治也?

chén yòu jiàn hóng wǔ sì nián lù tiān xià guān lì shí sān nián lián zuò hú dǎng shí jiǔ nián dǎi guān lì jī nián wèi mín hài zhě èr shí sān nián zuì wàng yán zhě

臣又见洪武四年录天下官吏,十三年连坐胡党,十九年逮官吏积年为民害者,二十三年罪妄言者。

dà lù guān mín bù fēn zāng pǐ

大戮官民,不分臧否。

qí zhōng qǐ wú zhōng chén liè shì shàn rén jūn zǐ

其中岂无忠臣、烈士、善人、君子?

yú zī jiàn bì xià zhī báo dé ér rèn xíng yǐ

于兹见陛下之薄德而任刑矣。

shuǐ hàn lián nián fu qǐ wú gù zāi

水旱连年,夫岂无故哉!

yán jiē jī qiè

言皆激切。

bào wén

报闻。

wáng pǔ tóng zhōu rén

王朴,同州人。

hóng wǔ shí bā nián jìn shì

洪武十八年进士。

běn míng quán dì wèi gǎi yān

本名权,帝为改焉。

chú lì kē jǐ shì zhōng yǐ zhí jiàn wǔ zhǐ ba

除吏科给事中,以直谏忤旨罢。

xuán qǐ yù shǐ

旋起御史。

chén shí shì qiān yú yán

陈时事千余言。

xìng gěng zhí shù yǔ dì biàn shì fēi bù kěn qū

性鲠直,数与帝辨是非,不肯屈。

yī rì yù shì zhēng zhī qiáng

一日,遇事争之强。

dì nù mìng lù zhī

帝怒,命戮之。

jí shì zhào hái yù zhī yuē rǔ qí gǎi hu

及市,召还,谕之曰:“汝其改乎?

pǔ duì yuē bì xià bù yǐ chén wèi bù xiào zhuó guān yù shǐ nài hé cuī rǔ zhì cǐ

”朴对曰:“陛下不以臣为不肖,擢官御史,奈何摧辱至此!

shǐ chén wú zuì ān dé lù zhī

使臣无罪,安得戮之?

yǒu zuì yòu ān yòng shēng zhī

有罪,又安用生之?

chén jīn rì yuàn sù sǐ ěr

臣今日愿速死耳。

dì dà nù qù mìng xíng xíng

”帝大怒,趣命行刑。

guò shǐ guǎn dà hū yuē xué shì liú sān wú zhì zhī mǒu nián yuè rì huáng dì shā wú zuì yù shǐ pǔ yě

过史馆,大呼曰:“学士刘三吾志之:某年月日,皇帝杀无罪御史朴也!

jìng lù sǐ

”竟戮死。

dì zhuàn dà gào wèi pǔ fěi bàng yóu liè qí míng

帝撰《大诰》,谓朴诽谤,犹列其名。

yǒu zhāng héng zhě wàn ān rén pǔ tóng nián jìn shì

有张衡者,万安人,朴同年进士。

shòu lǐ kē jǐ shì zhōng

授礼科给事中。

zòu shū kǎi qiē

奏疏剀切。

zhuó lǐ bù shì láng

擢礼部侍郎。

yǐ qīng shèn jiàn bāo zài yú dà gào

以清慎见褒,载于《大诰》。

hòu yì yǐ yán shì zuò sǐ

后亦以言事坐死。

zàn yuē tài zǔ yīng wǔ wēi duàn tíng chén zòu duì wǎng wǎng shī cí

赞曰:太祖英武威断,廷臣奏对,往往失辞。

ér qián táng hán yi kě li shì lǔ bèi bào qí piáo chéng lì zhèng yú táng bì jiān kě wèi gǔ zhī yí zhí yǐ

而钱唐、韩宜可、李仕鲁辈,抱其朴诚,力诤于堂陛间,可谓古之遗直矣。

bó jù jìng xīn yǐ fèng yè zhū shēng yán tiān xià zhì jì suī wéi yú xìn ér hòu jiàn zhī yì rán yuán jué běn xīn yóu yú zhōng ài

伯巨、敬心以缝掖诸生,言天下至计,虽违于信而后谏之义,然原厥本心,由于忠爱。

yǐ shì mò jì gū míng mài zhí zhī liú yǒu bù kě tóng rì ér yǔ zhě yě

以视末季沽名卖直之流,有不可同日而语者也。

✦ You read 列传·卷二十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.