qí tài huáng zǐ chéng fāng xiào rú lú yuán zhì zhèng gōng zhì lín jiā yóu hú zǐ zhāo zhèng jū zhēn liú zhèng fāng fǎ lóu liǎn liàn zi níng sòng zhēng yè xī xián máo dà fāng zhōu yán zhuō jìng guō rèn lú jiǒng chén dí huáng kuí jù jìng jǐng qīng lián yíng hú rùn gāo xiáng wáng dù dài dé yí xiè shēng dīng zhì fāng gān lín dǒng yōng chén jì zhī hán yǒng yè fú
齐泰黄子澄方孝孺(卢原质郑公智林嘉猷胡子昭郑居贞刘政方法楼琏) 练子宁(宋征叶希贤) 茅大芳(周嵒) 卓敬(郭任卢迥)陈迪(黄魁巨敬) 景清(连楹) 胡闰(高翔) 王度(戴德彝谢升丁志方甘霖董镛陈继之韩永叶福)
qí tài lì shuǐ rén
齐泰,溧水人。
chū míng dé
初名德。
hóng wǔ shí qī nián jǔ yìng tiān xiāng shì dì yī
洪武十七年,举应天乡试第一。
míng nián chéng jìn shì
明年成进士。
lì lǐ bīng èr bù zhǔ shì
历礼、兵二部主事。
léi zhèn jǐn shēn diàn tài zǔ dǎo jiāo miào zé lì guān jiǔ nián wú guò zhě péi sì dé yǔ yān cì míng tài
雷震谨身殿,太祖祷郊庙,择历官九年无过者陪祀,德与焉,赐名泰。
èr shí bā nián yǐ bīng bù láng zhōng zhuó zuǒ shì láng
二十八年,以兵部郎中擢左侍郎。
tài zǔ cháng wèn biān jiāng xìng míng tài lì shǔ wú yí
太祖尝问边将姓名,泰历数无遗。
yòu wèn zhū tú jí chū xiù zhōng shǒu cè yǐ jìn jiǎn yào xiáng mì dà qí zhī
又问诸图籍,出袖中手册以进,简要详密,大奇之。
huáng tài sūn sù zhòng tài
皇太孙素重泰。
jí jí wèi mìng yǔ huáng zǐ chéng tóng cān guó zhèng
及即位,命与黄子澄同参国政。
xún jìn shàng shū
寻进尚书。
shí yí zhào zhū wáng lín guó zhōng wú bēn sāng wáng guó lì mín tīng cháo tíng jié zhì
时遗诏诸王临国中,毋奔丧,王国吏民听朝廷节制。
zhū wáng wèi tài jiáo huáng kǎo zhào jiān gǔ ròu jiē bú yuè
诸王谓泰矫皇考诏,间骨肉,皆不悦。
xiān shì dì wèi tài sūn shí zhū wáng duō zūn shǔ yōng zhòng bīng huàn zhī
先是,帝为太孙时,诸王多尊属,拥重兵,患之。
zhì shì yīn mì yì xuē fān
至是因密议削藩。
jiàn wén yuán nián zhōu dài xiāng qí mín wǔ wáng xiāng jì yǐ zuì fèi
建文元年,周、代、湘、齐、岷五王相继以罪废。
qī yuè yàn wáng jǔ bīng fǎn shī míng jìng nán
七月,燕王举兵反,师名“靖难”。
zhǐ tài zi chéng wèi jiān chén
指泰、子澄为奸臣。
shì wén tài qǐng xuē yàn shǔ jí shēng zuì zhì tǎo
事闻,泰请削燕属籍,声罪致讨。
huò nán zhī tài yuē míng qí wèi zéi dí nǎi kě kè
或难之,泰曰:“明其为贼,敌乃可克。
suì dìng yì fá yàn bù gào tiān xià
”遂定议伐燕,布告天下。
shí tài zǔ gōng chén cún zhě shén shǎo nǎi bài cháng xīng hóu gěng bǐng wén wèi dà jiàng jūn shuài shī fēn dào běi fá zhì zhēn dìng wèi yàn suǒ bài
时太祖功臣存者甚少,乃拜长兴侯耿炳文为大将军,帅师分道北伐,至真定为燕所败。
zi chéng jiàn cáo guó gōng li jǐng lóng dài jiāng tài jí yán bù kě
子澄荐曹国公李景隆代将,泰极言不可。
zi chéng bù tīng zú mìng jǐng lóng jiāng
子澄不听,卒命景隆将。
dàng shì shí dì jǔ wǔ shí wàn bīng bì jǐng lóng wèi yàn kě dàn xī miè
当是时,帝举五十万兵畀景隆,谓燕可旦夕灭。
yàn wáng gù dà xǐ yuē xī hàn gāo zhǐ néng jiāng shí wàn jǐng lóng hé cái qí zhòng shì zú wèi wú zī yě
燕王顾大喜曰:“昔汉高止能将十万,景隆何才,其众适足为吾资也!
shì dōng jǐng lóng guǒ bài
”是冬,景隆果败。
dì yǒu jù sè huì yàn wáng shàng shū jí dǐ tài zi chéng
帝有惧色,会燕王上书极诋泰、子澄。
dì nǎi jiě èr rén rèn yǐ xiè yàn ér yīn liú zhī jīng shī réng cān mì yì
帝乃解二人任以谢燕,而阴留之京师,仍参密议。
jǐng lóng yí yàn wáng shū yán èr rén yǐ cuàn kě xī bīng
景隆遗燕王书,言二人已窜,可息兵。
yàn wáng bù tīng
燕王不听。
míng nián shèng yōng jié dōng chāng dì gào miào mìng èr rén rèn zhí rú gù
明年,盛庸捷东昌,帝告庙,命二人任职如故。
jí jiā hé zhī bài fù jiě èr rén guān qiú bà bīng yàn wáng yuē cǐ huǎn wǒ yě
及夹河之败,复解二人官求罢兵,燕王曰:“此缓我也。
jìn yì jí
”进益急。
shǐ xuē fān yì qǐ dì rù tài zi chéng yán wèi yǐ tiān xià zhì yī yú shén yì
始削藩议起,帝入泰、子澄言,谓以天下制一隅甚易。
jí lǚ bài yì zhōng huǐ shì yǐ jìn tuì shī jù
及屡败,意中悔,是以进退失据。
dài yàn bīng rì bī fù zhào tài hái
迨燕兵日逼,复召泰还。
wèi zhì jīng shī yǐ bù shǒu tài zǒu wài jùn móu xīng fù
未至,京师已不守,泰走外郡谋兴复。
shí gòu tài jí
时购泰急。
tài mò bái mǎ zǒu xíng shāo yuǎn hàn chū mò tuō
泰墨白马走,行稍远,汗出墨脱。
huò yuē cǐ qí shàng shū mǎ yě
或曰:“此齐尚书马也。
suì bèi zhí fù jīng tóng zi chéng fāng xiào rú bù qū sǐ
”遂被执赴京,同子澄、方孝孺不屈死。
tài cóng xiōng dì jìng zōng děng jiē zuò sǐ shū shí yǒng yáng yàn děng zhé shù
泰从兄弟敬宗等皆坐死,叔时永、阳彦等谪戍。
zi fu liù suì miǎn sǐ gěi pèi shì zōng shí shè hái
子甫六岁,免死给配,仕宗时赦还。
huáng zǐ chéng míng shui shì yǐ zì xíng fēn yí rén
黄子澄,名氵是,以字行,分宜人。
hóng wǔ shí bā nián huì shì dì yī
洪武十八年,会试第一。
yóu biān xiū jìn xiū zhuàn bàn dú dōng gōng lèi qiān tài cháng sì qīng
由编修进修撰,伴读东宫,累迁太常寺卿。
huì dì wèi huáng tài sūn shí cháng zuò dōng jiǎo mén wèi zi chéng yuē zhū wáng zūn shǔ yōng zhòng bīng duō bù fǎ nài hé
惠帝为皇太孙时,尝坐东角门谓子澄曰:“诸王尊属拥重兵,多不法,奈何?
duì yuē zhū wáng hù wèi bīng cái zú zì shǒu
”对曰:“诸王护卫兵,才足自守。
tǎng yǒu biàn lín yǐ liù shī qí shuí néng zhī
倘有变,临以六师,其谁能支?
hàn qī guó fēi bù qiáng zú dǐ wáng miè
汉七国非不强,卒底亡灭。
dà xiǎo qiáng ruò shì bù tóng ér shùn nì zhī lǐ yì yě
大小强弱势不同,而顺逆之理异也。
tài sūn shì qí yán
”太孙是其言。
bǐ jí wèi mìng zi chéng jiān hàn lín xué shì yǔ qí tài tóng cān guó zhèng
比即位,命子澄兼翰林学士,与齐泰同参国政。
wèi yuē xiān shēng yì xī dōng jiǎo mén zhī yán hu
谓曰:“先生忆昔东角门之言乎?
zi chéng dùn shǒu yuē bù gǎn wàng
”子澄顿首曰:“不敢忘。
tuì ér yǔ tài móu tài yù xiān tú yàn
”退而与泰谋,泰欲先图燕。
zi chéng yuē bù rán zhōu qí xiāng dài mín zhū wáng zài xiān dì shí shàng duō bù fǎ xuē zhī yǒu míng
子澄曰:“不然,周、齐、湘、代、岷诸王,在先帝时,尚多不法,削之有名。
jīn yù wèn zuì yi xiān zhōu
今欲问罪,宜先周。
zhōu wáng yàn zhī mǔ dì xuē zhōu shì jiǎn yàn shǒu zú yě
周王,燕之母弟,削周是剪燕手足也。
móu dìng míng rì rù bái dì
”谋定,明日入白帝。
huì yǒu yán zhōu wáng sù bù fǎ zhě suì mìng li jǐng lóng shuài bīng xí zhí zhī cí lián xiāng dài zhū fǔ
会有言周王橚不法者,遂命李景隆帅兵袭执之,词连湘、代诸府。
yú shì fèi sù jí mín wáng pián wèi shù rén
于是废橚及岷王楩为庶人;
yōu dài wáng guì yú dà tóng
幽代王桂于大同;
qiú qí wáng fú yú jīng shī
囚齐王榑于京师。
xiāng wáng bǎi zì fén sǐ
湘王柏自焚死。
xià yàn yì zhōu wáng zuì
下燕议周王罪。
yàn wáng shàng shū shēn jiù dì lǎn shū cè rán wèi shì yí qiě zhǐ
燕王上书申救,帝览书恻然,谓事宜且止。
zi chéng yǔ tài zhēng zhī wèi jué chū xiāng yǔ yuē jīn shì shì rú cǐ ān kě bù duàn
子澄与泰争之,未决,出相语曰:“今事势如此,安可不断?
míng rì yòu rù yán yuē jīn suǒ lǜ zhě dú yàn wáng ěr yi yīn qí chēng bìng xí zhī
”明日又入言曰:“今所虑者独燕王耳,宜因其称病袭之。
dì yóu yù yuē
”帝犹豫曰;
zhèn jí wèi wèi jiǔ lián chù zhū wáng ruò yòu xuē yàn hé yǐ zì jiě yú tiān xià
“朕即位未久,连黜诸王,若又削燕,何以自解于天下?
zi chéng duì yuē xiān rén zhě zhì rén wú wéi rén zhì
”子澄对曰:“先人者制人,毋为人制。
dì yuē yàn wáng zhì yǒng shàn yòng bīng
”帝曰:“燕王智勇,善用兵。
suī bìng kǒng cù nán tú
虽病,恐猝难图。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
yú shì mìng dū du sòng zhōng diào yuán biān guān jūn zhūn kāi píng xuǎn yàn fǔ hù wèi jīng zhuàng lì zhōng huī xià zhào hù wèi hú jì zhǐ huī guān tóng děng rù jīng yǐ ruò yàn
于是命都督宋忠调缘边官军屯开平,选燕府护卫精壮隶忠麾下,召护卫胡骑指挥关童等入京,以弱燕。
fù diào běi píng yǒng qīng zuǒ yòu wèi guān jūn fēn zhù zhāng dé shùn dé dū du xú kǎi liàn bīng lín qīng gěng huán liàn bīng shān hǎi guān yǐ kòng zhì běi píng
复调北平永清左、右卫官军分驻彰德、顺德,都督徐凯练兵临清,耿𤩽练兵山海关,以控制北平。
jiē tài zi chéng móu yě
皆泰、子澄谋也。
shí yàn wáng yōu jù yǐ sān zi jiē zài jīng shī chēng bìng dǔ qǐ sān zi guī
时燕王忧惧,以三子皆在京师,称病笃,乞三子归。
tài yù suì shōu zhī zi chéng yuē bù ruò qiǎn guī shì bǐ bù yí nǎi kě xí ér qǔ yě
泰欲遂收之,子澄曰:“不若遣归,示彼不疑,乃可袭而取也。
jìng qiǎn hái
”竟遣还。
wèi jǐ yàn shī qǐ wáng qì shì jiāng lì yuē xiàn hài zhū wáng fēi yóu tiān zǐ yì nǎi jiān chén qí tài huáng zǐ chéng suǒ wéi yě
未几,燕师起,王泣誓将吏曰:“陷害诸王,非由天子意,乃奸臣齐泰、黄子澄所为也。
shǐ dì xìn rèn zi chéng yǔ tài jù shì xuē fān
始帝信任子澄与泰,聚事削藩。
liǎng rén běn shū shēng bīng shì fēi qí suǒ zhǎng
两人本书生,兵事非其所长。
dāng gěng bǐng wén zhī bài yě zi chéng wèi shèng bài cháng shì bù zú lǜ
当耿炳文之败也,子澄谓胜败常事,不足虑。
yīn jiàn cáo guó gōng li jǐng lóng kě dà rèn dì suì yǐ jǐng lóng dài bǐng wén
因荐曹国公李景隆可大任,帝遂以景隆代炳文。
ér jǐng lóng yì wú néng wéi lián bài yú zhèng cūn bà bái gōu hé sàng shī jūn zī shì mǎ shù shí wàn
而景隆益无能为,连败于郑村坝、白沟河,丧失军辎士马数十万。
yǐ yòu bài yú jì nán chéng xià
已,又败于济南城下。
dì jí zhào jǐng lóng hái shè bù zhū
帝急召景隆还,赦不诛。
zi chéng tòng kū qǐng zhèng qí zuì
子澄恸哭,请正其罪。
dì bù tīng
帝不听。
zi chéng fǔ yīng yuē dà shì qù yǐ jiàn jǐng lóng wù guó wàn sǐ bù zú shú zuì
子澄拊膺曰:“大事去矣,荐景隆误国,万死不足赎罪!
jí yàn bīng jiàn nán yǔ qí tài tóng zhé wài mì lìng mù bīng
及燕兵渐南,与齐泰同谪外,密令募兵。
zi chéng wēi fú yóu tài hú zhì sū zhōu yǔ zhī fǔ yáo shàn chàng yì qín wáng
子澄微服由太湖至苏州,与知府姚善倡义勤王。
shàn shàng yán zi chéng cái zú hàn nán bù yí qì xián yuǎn yǐ kuài dí rén
善上言:“子澄才足捍难,不宜弃闲远以快敌人。
dì fù zhào zi chéng wèi zhì ér jīng chéng xiàn
”帝复召子澄,未至而京城陷。
yù yǔ shàn háng hǎi qǐ bīng shàn bù kě
欲与善航海乞兵,善不可。
nǎi jiù jiā xīng yáng rèn móu jǔ shì wéi rén gào jù bèi zhí
乃就嘉兴杨任谋举事,为人告,俱被执。
zi chéng zhì chéng zǔ qīn jí zhī
子澄至,成祖亲诘之。
kàng biàn bù qū zhé sǐ
抗辨不屈,磔死。
zú rén wú shào zhǎng jiē zhǎn yīn dǎng xī shù biān
族人无少长皆斩,姻党悉戍边。
yī zi biàn xìng míng wèi tián jīng yù shè jiā hú guǎng xián níng
一子变姓名为田经,遇赦,家湖广咸宁。
zhèng dé zhōng jìn shì huáng biǎo qí hòu yún
正德中,进士黄表其后云。
yáng rèn hóng wǔ zhōng yóu rén cái qǐ jiā lì guān yuán zhōu zhī fǔ
杨任,洪武中由人材起家,历官袁州知府。
shí zhì shì nì zi chéng yú jiā yì zhé sǐ
时致仕,匿子澄于家,亦磔死。
èr zi lǐ yì jù zhǎn
二子礼、益俱斩。
qīn shǔ shù biān
亲属戍边。
fāng xiào rú zì xī zhí yī zì xī gǔ níng hǎi rén
方孝孺,字希直,一字希古,宁海人。
fù kè qín hóng wǔ zhōng xún lì zì yǒu chuán
父克勤,洪武中循吏,自有传。
xiào rú yòu jǐng mǐn shuāng móu jiǒng jiǒng dú shū rì yíng cùn xiāng rén mù wéi xiǎo hán zǐ
孝孺幼警敏,双眸炯炯,读书日盈寸,乡人目为“小韩子。
cháng cóng sòng lián xué lián mén xià zhī míng shì jiē chū qí xià
”长从宋濂学,濂门下知名士皆出其下。
xiān bèi hú hàn sū bó héng yì zì wèi fú rú
先辈胡翰、苏伯衡亦自谓弗如。
xiào rú gù mò shì wén yì héng yǐ míng wáng dào zhì tài píng wéi jǐ rèn
孝孺顾末视文艺,恒以明王道、致太平为己任。
cháng wò bìng jué liáng jiā rén yǐ gào xiào yuē gǔ rén sān xún jiǔ shí pín qǐ dú wǒ zāi
尝卧病,绝粮,家人以告,笑曰:“古人三旬九食,贫岂独我哉!
fù kè qín zuò kōng yìn shì zhū fú sàng guī zàng āi dòng xíng lù
”父克勤坐“空印”事诛,扶丧归葬,哀动行路。
jì miǎn sàng fù cóng lián zú yè
既免丧,复从濂卒业。
hóng wǔ shí wǔ nián yǐ wú chén jiē shū jiàn zhào jiàn
洪武十五年,以吴沉、揭枢荐,召见。
tài zǔ xǐ qí jǔ zhǐ duān zhěng wèi huáng tài zǐ yuē cǐ zhuāng shì dāng lǎo qí cái
太祖喜其举止端整,谓皇太子曰:“此庄士,当老其才。
lǐ qiǎn hái
”礼遣还。
hòu wèi chóu jiā suǒ lián dǎi zhì jīng
后为仇家所连,逮至京。
tài zǔ jiàn qí míng shì zhī
太祖见其名,释之。
èr shí wǔ nián yòu yǐ jiàn zhào zhì
二十五年,又以荐召至。
tài zǔ yuē jīn fēi yòng xiào rú shí
太祖曰:“今非用孝孺时。
chú hàn zhōng jiào shòu rì yǔ zhū shēng jiǎng xué bù juàn
”除汉中教授,日与诸生讲学不倦。
shǔ xiàn wáng wén qí xián pìn wèi shì zǐ shī
蜀献王闻其贤,聘为世子师。
měi jiàn chén shuō dào dé
每见,陈说道德。
wáng zūn yǐ shū lǐ míng qí dú shū zhī lú yuē zhèng xué
王尊以殊礼,名其读书之庐曰“正学。
jí huì dì jí wèi zhào wèi hàn lín shì jiǎng
及惠帝即位,召为翰林侍讲。
míng nián qiān shì jiǎng xué shì guó jiā dà zhèng shì zhé zī zhī
明年迁侍讲学士,国家大政事辄咨之。
dì hào dú shū měi yǒu yí jí zhào shǐ jiǎng jiě
帝好读书,每有疑,即召使讲解。
lín cháo zòu shì chén liáo miàn yì kě fǒu huò mìng xiào rú jiù yǐ qián pī dá
临朝奏事,臣僚面议可否,或命孝孺就扆前批答。
shí xiū tài zǔ shí lù jí lèi yào zhū shū xiào rú jiē wèi zǒng cái
时修《太祖实录》及《类要》诸书,孝孺皆为总裁。
gēng dìng guān zhì xiào rú gǎi wén xué bó shì
更定官制,孝孺改文学博士。
yàn bīng qǐ tíng yì tǎo zhī zhào xí jiē chū qí shǒu
燕兵起,廷议讨之,诏檄皆出其手。
jiàn wén sān nián yàn bīng lüè dà míng
建文三年,燕兵掠大名。
wáng wén qí huáng yǐ cuàn shàng shū qǐng ba shèng yōng wú jié píng ān bīng
王闻齐、黄已窜,上书请罢盛庸、吴杰、平安兵。
xiào rú jiàn yì yuē yàn bīng jiǔ dùn dà míng tiān shǔ yǔ dāng bù zhàn zì pí
孝孺建议曰:“燕兵久顿大名,天暑雨,当不战自疲。
jí lìng liáo dōng zhū jiāng rù shān hǎi guān gōng yǒng píng
急令辽东诸将入山海关攻永平;
zhēn dìng zhū jiāng dù lú gōu dǎo běi píng bǐ bì guī jiù
真定诸将渡卢沟捣北平,彼必归救。
wǒ yǐ dà bīng niè qí hòu kě chéng qín yě
我以大兵蹑其后,可成擒也。
jīn qí zòu shì shì zhì yi qiě yǔ bào shū wǎng fǎn yú yuè shǐ qí jiàng shì xīn xiè
今其奏事适至,宜且与报书,往返逾月,使其将士心懈。
wǒ móu dìng shì hé jìn ér cù zhī bù nán yǐ
我谋定势合,进而蹴之,不难矣。
dì yǐ wéi rán
”帝以为然。
mìng xiào rú cǎo zhào qiǎn dà lǐ sì shǎo qīng xuē shān pǐn chí bào yàn jǐn shè yàn zuì shǐ bà bīng guī fān
命孝孺草诏,遣大理寺少卿薛{山品}驰报燕,尽赦燕罪,使罢兵归藩。
yòu wèi xuān yù shù qiān yán shòu shān pǐn chí zhì yàn jūn zhōng mì sàn zhū jiàng shì
又为宣谕数千言授{山品},持至燕军中,密散诸将士。
bǐ zhì shān pǐn nì xuān yù bù gǎn chū yàn wáng yì bù fèng zhào
比至,{山品}匿宣谕不敢出,燕王亦不奉诏。
wǔ yuè wú jié píng ān shèng yōng fā bīng rǎo yàn xiǎng dào
五月,吴杰、平安、盛庸发兵扰燕饷道。
yàn wáng fù qiǎn zhǐ huī wǔ shèng shàng shū shēn qián qǐng
燕王复遣指挥武胜上书,伸前请。
dì jiāng xǔ zhī
帝将许之。
xiào rú yuē bīng ba bù kě fù jù yuàn wú wèi suǒ huò
孝孺曰:“兵罢,不可复聚,愿毋为所惑。
dì nǎi zhū shèng yǐ jué yàn
”帝乃诛胜以绝燕。
wèi jǐ yàn bīng lüè pèi xiàn shāo liáng sōu
未几,燕兵掠沛县,烧粮艘。
shí hé běi shī lǎo wú gōng ér dé zhōu yòu kuì xiǎng dào jué xiào rú shēn yǐ wéi yōu
时河北师老无功,而德州又馈饷道绝,孝孺深以为忧。
yǐ yàn shì zǐ rén hòu qí dì gāo xù jiǎo jué yǒu chǒng yú yàn wáng cháng yù duó dí móu yǐ jì jiān zhī shǐ nèi luàn
以燕世子仁厚,其弟高煦狡谲,有宠于燕王,尝欲夺嫡,谋以计间之,使内乱。
nǎi jiàn yì bái dì qiǎn jǐn yī wèi qiān hù zhāng ān jī xǐ shū wǎng běi píng cì shì zǐ
乃建议白帝:遣锦衣卫千户张安赍玺书往北平,赐世子。
shì zǐ de shū bù qǐ fēng bìng ān sòng yàn jūn qián
世子得书不启封,并安送燕军前。
jiān bù dé xíng
间不得行。
míng nián wǔ yuè yàn bīng zhì jiāng běi dì xià zhào zhēng sì fāng bīng
明年五月,燕兵至江北,帝下诏征四方兵。
xiào rú yuē shì jí yǐ
孝孺曰:“事急矣。
qiǎn rén xǔ yǐ gē dì jī yán shù rì dōng nán mù bīng jiàn jí
遣人许以割地,稽延数日,东南募兵渐集。
běi jūn bù zhǎng zhōu jí jué zhàn jiāng shàng shèng fù wèi kě zhī yě
北军不长舟楫,决战江上,胜负未可知也。
dì qiǎn qìng chéng jùn zhǔ wǎng yàn jūn chén qí shuō
”帝遣庆成郡主往燕军,陈其说。
yàn wáng bù tīng
燕王不听。
dì mìng zhū jiāng jí zhōu shī jiāng shàng
帝命诸将集舟师江上。
ér chén xuān yǐ zhàn jiàn jiàng yàn yàn bīng suì dù jiāng
而陈瑄以战舰降燕,燕兵遂渡江。
shí liù yuè yǐ mǎo yě
时六月乙卯也。
dì yōu jù huò quàn dì tā xìng tú xīng fù
帝忧惧,或劝帝他幸,图兴复。
xiào rú lì qǐng shǒu jīng chéng yǐ dài yuán bīng jí shì bù jì dāng sǐ shè jì
孝孺力请守京城以待援兵,即事不济,当死社稷。
yǐ chǒu jīn chuān mén qǐ yàn bīng rù dì zì fén
乙丑,金川门启,燕兵入,帝自焚。
shì rì xiào rú bèi zhí xià yù
是日,孝孺被执下狱。
xiān shì chéng zǔ fā běi píng yáo guǎng xiào yǐ xiào rú wèi tuō yuē chéng xià zhī rì bǐ bì bù jiàng xìng wù shā zhī
先是,成祖发北平,姚广孝以孝孺为托,曰:“城下之日,彼必不降,幸勿杀之。
shā xiào rú tiān xià dú shū zhǒng zǐ jué yǐ
杀孝孺,天下读书种子绝矣。
chéng zǔ hàn zhī
”成祖颔之。
zhì shì yù shǐ cǎo zhào
至是欲使草诏。
zhào zhì bēi tòng shēng chè diàn bì
召至,悲恸声彻殿陛。
chéng zǔ jiàng tà láo yuē xiān shēng wú zì kǔ yǔ yù fǎ zhōu gōng fǔ chéng wáng ěr
成祖降榻,劳曰:“先生毋自苦,予欲法周公辅成王耳。
xiào rú yuē chéng wáng ān zài
”孝孺曰:“成王安在?
chéng zǔ yuē bǐ zì fén sǐ
”成祖曰:“彼自焚死。
xiào rú yuē hé bù lì chéng wáng zhī zǐ
”孝孺曰:“何不立成王之子?
chéng zǔ yuē guó lài zhǎng jūn
”成祖曰:“国赖长君。
xiào rú yuē hé bù lì chéng wáng zhī dì
”孝孺曰:“何不立成王之弟?
chéng zǔ yuē cǐ zhèn jiā shì
”成祖曰:“此朕家事。
gù zuǒ yòu shòu bǐ zhá yuē zhào tiān xià fēi xiān shēng cǎo bù kě xiào rú tóu bǐ yú de qiě kū qiě mà yuē sǐ jí sǐ ěr zhào bù kě cǎo
”顾左右授笔札,曰:“诏天下,非先生草不可”孝孺投笔于地,且哭且骂曰:“死即死耳,诏不可草。
chéng zǔ nù mìng zhé zhū shì
”成祖怒,命磔诸市。
xiào rú kǎi rán jiù sǐ zuò jué mìng cí yuē tiān jiàng luàn lí xī shú zhī qí yóu jiān chén dé jì xī móu guó yòng yóu
孝孺慨然就死,作绝命词曰:“天降乱离兮孰知其由,奸臣得计兮谋国用犹。
zhōng chén fā fèn xī xuè lèi jiāo liú yǐ cǐ xùn jūn xī yì yòu hé qiú
忠臣发愤兮血泪交流,以此殉君兮抑又何求?
míng hū āi zāi xī zhù bù wǒ yóu
鸣呼哀哉兮庶不我尤!
shí nián sì shí yǒu liù
”时年四十有六。
qí mén rén dé qìng hóu liáo yǒng zhōng zhī sūn yōng yǔ qí dì míng jiǎn yí hái yì jù bǎo mén wài shān shàng
其门人德庆侯廖永忠之孙镛与其弟铭,检遗骸瘗聚宝门外山上。
xiào rú yǒu xiōng xiào wén lì xué dǔ xíng xiān xiào rú sǐ
孝孺有兄孝闻,力学笃行,先孝孺死。
dì xiào yǒu yǔ xiào rú tóng jiù lù yì fù shī yī zhāng ér sǐ
弟孝友与孝孺同就戮,亦赋诗一章而死。
qī zhèng jí èr zi zhōng xiàn zhōng yù xiān zì jīng sǐ èr nǚ tóu qín huái hé sǐ
妻郑及二子中宪、中愈先自经死,二女投秦淮河死。
xiào rú gōng wén zhāng chún shēn xióng mài
孝孺工文章,醇深雄迈。
měi yī piān chū hǎi nèi zhēng xiāng chuán sòng
每一篇出,海内争相传诵。
yǒng lè zhōng cáng xiào rú wén zhě zuì zhì sǐ
永乐中,藏孝孺文者罪至死。
mén rén wáng tú qián lù wèi hóu chéng jí gù hòu de xíng yú shì
门人王稌潜录为《侯城集》,故后得行于世。
rén zōng jí wèi yù lǐ bù jiàn wén zhū chén yǐ méng xiǎn lù
仁宗即位,谕礼部:“建文诸臣,已蒙显戮。
jiā shǔ jí zài guān zhě xī yòu wèi mín hái qí tián tǔ
家属籍在官者,悉宥为民,还其田土。
qí wài qīn shù biān zhě liú yī rén shù suǒ yú fàng hái
其外亲戍边者,留一人戍所,余放还。
wàn lì shí sān nián sān yuè shì zuò xiào rú zhé shù zhě hòu yì zhè jiāng jiāng xī fú jiàn sì chuān guǎng dōng fán qiān sān bǎi yú rén
”万历十三年三月,释坐孝孺谪戍者后裔,浙江、江西、福建、四川、广东凡千三百余人。
ér xiào rú jué wú hòu wéi kè qín dì kè jiā yǒu zǐ yuē xiào fù
而孝孺绝无后,惟克勤弟克家有子曰孝复。
hóng wǔ èr shí wǔ nián cháng shàng shū què xià qǐng jiǎn xìn guó gōng tāng hé suǒ jiā níng hǎi fù zhé shù qìng yuǎn wèi yǐ jūn jí huò miǎn
洪武二十五年尝上书阙下,请减信国公汤和所加宁海赋,谪戍庆远卫,以军籍获免。
xiào fù zǐ wǎn hòu yì de shì wèi mín
孝复子琬,后亦得释为民。
shì zōng shí sōng jiāng rén shù bīn zì chēng xiào rú hòu yī shí shì dà fū xìn zhī wèi zuǎn guī zōng lù
世宗时,松江人俞斌自称孝孺后,一时士大夫信之,为纂《归宗录》。
jì ér fāng shì chá qí wěi yán yú guān nǎi yǐ
既而方氏察其伪,言于官,乃已。
shén zōng chū yǒu zhào bāo lù jiàn wén zhōng chén jiàn biǎo zhōng cí yú nán jīng shǒu xú huī zǔ cì xiào rú yún
神宗初,有诏褒录建文忠臣,建表忠祠于南京,首徐辉祖,次孝孺云。
xiào rú zhī sǐ zōng zú qīn yǒu qián hòu zuò zhū zhě shù bǎi rén
孝孺之死,宗族亲友前后坐诛者数百人。
qí mén xià shì yǒu yǐ shēn xùn zhě lú yuán zhì zhèng gōng zhì lín jiā yóu jiē níng hǎi rén
其门下士有以身殉者,卢原质、郑公智、林嘉猷,皆宁海人。
yuán zhì zì xī lǔ xiào rú gū zǐ yě
原质字希鲁,孝孺姑子也。
yóu jìn shì shòu biān xiū lì guān tài cháng shǎo qīng
由进士授编修,历官太常少卿。
jiàn wén shí lǚ yǒu jiàn bái
建文时,屡有建白。
yàn bīng zhì bù qū yǔ dì yuán pǔ děng jiē bèi shā
燕兵至,不屈,与弟原朴等皆被杀。
gōng zhì zì shū zhēn
公智字叔贞;
jiā yóu míng shēng yǐ zì xíng
嘉猷名升,以字行。
jiē shī shì xiào rú
皆师事孝孺。
xiào rú cháng yuē kuāng wǒ zhě èr zi yě
孝孺尝曰:“匡我者,二子也。
gōng zhì yǐ xián liáng jǔ wèi yù shǐ yǒu shēng
”公智以贤良举,为御史有声。
jiā yóu hóng wǔ bǐng zǐ yǐ rú shì xiào wén sì chuān
嘉猷,洪武丙子以儒士校文四川。
jiàn wén chū rù shǐ guǎn wèi biān xiū
建文初,入史馆为编修。
xún qiān shǎn xī qiān shì
寻迁陕西佥事。
cháng yǐ shì rù yàn dǐ zhī gāo xù móu qīng shì zi zhuàng
尝以事入燕邸,知高煦谋倾世子状。
xiào rú jiān yàn zhī móu shí jiā yóu fā zhī
孝孺间燕之谋,实嘉猷发之。
hú zǐ zhāo zì zhòng cháng chū míng zhì gāo
胡子昭,字仲常,初名志高。
róng xiàn rén
荣县人。
xiào rú wèi hàn zhōng jiào shòu shí wǎng cóng xué shǔ xiàn wáng jiàn wèi xiàn xùn dǎo
孝孺为汉中教授时往从学,蜀献王荐为县训导。
jiàn wén chū yǔ xiū tài zǔ shí lù shòu jiǎn tǎo
建文初,与修《太祖实录》,授检讨。
lèi qiān zhì xíng bù shì láng
累迁至刑部侍郎。
zhèng jū zhēn mǐn rén
郑居贞,闽人。
yǔ xiào rú yǒu shàn yǐ míng jīng lì guān gǒng chāng tōng pàn hé nán cān zhèng
与孝孺友善,以明经历官巩昌通判、河南参政。
suǒ zhì yǒu shàn jī
所至有善绩。
xiào rú jiào shòu hàn zhōng jū zhēn zuò fèng chú xíng xù zhī
孝孺教授汉中,居贞作《凤雏行》勖之。
zhū rén jiē zuò dǎng zhū sǐ
诸人皆坐党诛死。
xiào rú zhǔ yìng tiān xiāng shì suǒ de shì yǒu cháng zhōu liú zhèng tóng chéng fāng fǎ
孝孺主应天乡试,所得士有长洲刘政、桐城方法。
zhèng zì zhòng lǐ
政,字仲理。
yàn bīng qǐ cǎo píng yàn cè jiāng shàng zhī yǐ bìng wèi jiā rén suǒ jū
燕兵起,草《平燕策》,将上之,以病为家人所沮。
jí wén xiào rú sǐ suì ǒu xuè zú
及闻孝孺死,遂呕血卒。
fǎ zì bó tōng
法,字伯通。
guān sì chuān dū sī duàn shì
官四川都司断事。
zhū sī biǎo hè chéng zǔ dēng jí dāng shǔ míng bù kěn tóu bǐ chū
诸司表贺成祖登极,当署名,不肯,投笔出。
bèi dǎi cì wàng jiāng zhān bài xiāng lǐ yuē de wàng wǒ xiān rén lú shè zú yǐ
被逮,次望江,瞻拜乡里曰:“得望我先人庐舍足矣。
zì chén yú jiāng
”自沉于江。
chéng zǔ jì shā xiào rú yǐ cǎo zhào shǔ shì dú lóu liǎn
成祖既杀孝孺,以草诏属侍读楼琏。
liǎn jīn huá rén cháng cóng sòng lián xué
琏,金华人,尝从宋濂学。
chéng mìng bù gǎn cí
承命不敢辞。
guī yǔ qī zǐ yuē wǒ gù gān sǐ zhèng kǒng lèi rǔ bèi ěr
归语妻子曰:“我固甘死,正恐累汝辈耳。
qí xī suì zì jīng
”其夕,遂自经。
huò yuē cǎo zhào nǎi kuò cāng wáng jǐng huò yuē wú xī wáng dá yún
或曰草诏乃括苍王景,或曰无锡王达云。
liàn zi níng míng ān yǐ zì xíng xīn gàn rén
练子宁,名安,以字行,新淦人。
fù bó shàng gōng shī
父伯尚,工诗。
hóng wǔ chū guān qǐ jū zhù
洪武初,官起居注。
yǐ zhí yán zhé wài rèn zhōng zhèn ān tōng pàn
以直言谪外任,终镇安通判。
zi níng yīng mài bù qún shí bā nián yǐ gòng shì tíng shì duì cè lì yán tiān zhī shēng cái yǒu xiàn bì xià rěn yǐ qū qū xiǎo gù zòng wú qióng zhī zhū hé yǐ wèi zhì
子宁英迈不群,十八年,以贡士廷试对策,力言:“天之生材有限,陛下忍以区区小故,纵无穷之诛,何以为治?
tài zǔ shàn qí yì zhuó yī jiǎ dì èr shòu hàn lín xiū zhuàn
”太祖善其意,擢一甲第二,授翰林修撰。
dīng mǔ jiān lì xíng gǔ lǐ
丁母艰,力行古礼。
fú què fù guān lì qiān gōng bù shì láng
服阕,复官,历迁工部侍郎。
jiàn wén chū yǔ fāng xiào rú bìng jiàn xìn yòng gǎi lì bù zuǒ shì láng
建文初,与方孝孺并见信用,改吏部左侍郎。
yǐ xián fǒu jìn tuì wéi jǐ rèn duō suǒ jiàn bái
以贤否进退为己任,多所建白。
wèi jǐ bài yù shǐ dài fū
未几,拜御史大夫。
yàn shī qǐ li jǐng lóng běi zhēng lǚ bài zhào hái
燕师起,李景隆北征屡败,召还。
zi níng cóng cháo zhōng zhí shù qí zuì qǐng zhū zhī
子宁从朝中执数其罪,请诛之。
bù tīng
不听。
fèn jī kòu shǒu dà hū yuē huài bì xià shì zhě cǐ zéi yě
愤激叩首大呼曰:“坏陛下事者,此贼也。
chén bèi yuán zhí fǎ bù néng wèi cháo tíng chú mài guó jiān sǐ yǒu yú zuì
臣备员执法,不能为朝廷除卖国奸,死有余罪。
jí bì xià shè jǐng lóng bì wú shè chén
即陛下赦景隆,必无赦臣!
yīn dà kū qiú sǐ dì wèi bà cháo
”因大哭求死,帝为罢朝。
zōng rén fǔ jīng lì sòng zhēng yù shǐ yè xī xián jiē kàng shū yán jǐng lóng shī lǜ sàng shī huái èr xīn yi zhū
宗人府经历宋征、御史叶希贤皆抗疏言景隆失律丧师,怀二心,宜诛。
bìng bù nà
并不纳。
yàn shī jì dù huái jìng jiāng fǔ zhǎng shǐ xiāo yòng dào héng fǔ jì shàn zhōu shì xiū shàng shū lùn dà jì zhǐ chì yòng shì zhě
燕师既渡淮,靖江府长史萧用道、衡府纪善周是修上书论大计,指斥用事者。
shū xià tíng chén yì yòng shì zhě shèng qì yǐ gòu èr rén
书下廷臣议,用事者盛气以诟二人。
zi níng yuē guó shì zhì cǐ shàng bù néng róng yán zhě yé
子宁曰:“国事至此,尚不能容言者耶?
gòu zhě kuì ér zhǐ
”诟者愧而止。
yàn wáng jí wèi fù zi níng zhì
燕王即位,缚子宁至。
yǔ bù xùn zhé sǐ
语不逊,磔死。
zú qí jiā yīn qī jù shù biān
族其家,姻戚俱戍边。
zi níng cóng zǐ dà hēng guān jiā dìng zhī xiàn
子宁从子大亨,官嘉定知县。
wén biàn tóng qī chén liú jiā hé sǐ
闻变,同妻沉刘家河死。
lǐ rén xú zi quán yǐ jìn shì wèi xíng bù zhǔ shì wén zi níng sǐ tòng kū fù shī zì jīng
里人徐子权以进士为刑部主事,闻子宁死,恸哭赋诗自经。
zi níng shàn wén zhāng xiào rú chēng qí duō xué ér wén
子宁善文章,孝孺称其多学而文。
hóng zhì zhōng wáng zuǒ kè qí yí wén yuē jīn chuān yù xiè jí
弘治中,王佐刻其遗文曰《金川玉屑集》。
tí xué fù shǐ li mèng yáng lì jīn chuān shū yuàn sì zi níng míng qí táng yuē hào rán
提学副使李梦阳立金川书院祀子宁,名其堂曰“浩然”。
zhēng bù zhī hé xǔ rén
征,不知何许人。
cháng shū qǐng xuē zuì fān shǔ jí
尝疏请削罪藩属籍。
yàn shī rù bù qū bìng qī zǐ jù sǐ
燕师入,不屈,并妻子俱死。
xī xián sōng yáng rén
希贤,松阳人。
yì zuò jiān dǎng bèi shā
亦坐奸党被杀。
huò yuē qù wèi sēng hào xuě ān hé shàng yún
或曰去为僧,号雪庵和尚云。
máo dà fāng míng bū yǐ zì xíng tài xīng rén
茅大芳,名誧,以字行,泰兴人。
bó xué néng shī wén
博学能诗文。
hóng wǔ zhōng wèi huái nán xué guān zhào duì chēng zhǐ
洪武中,为淮南学官,召对称旨。
zhuó qín fǔ zhǎng shǐ zhì cí yǐ dǒng zhòng shū wéi yán
擢秦府长史,制词以董仲舒为言。
dà fāng yì fèn jī jìn xīn fǔ dǎo
大芳益奋激,尽心辅导。
é qí táng yuē xī dǒng fāng xiào rú wèi zhī jì
额其堂曰“希董”,方孝孺为之记。
jiàn wén yuán nián qiān fù dōu yù shǐ
建文元年迁副都御史。
yàn shī qǐ yí shī huái nán shǒu jiāng méi yīn cí yì jī liè
燕师起,遗诗淮南守将梅殷,辞意激烈。
wén zhě zhuàng zhī
闻者壮之。
zhōu xuán hóng wǔ mò yǐ tiān cè wèi zhī shì jiàn yán zhuó zuǒ qiān dū yù shǐ
周璇,洪武末,以天策卫知事建言,擢左佥都御史。
yàn wáng chēng dì yǔ dà fāng bìng jiàn shōu bù qū sǐ
燕王称帝,与大芳并见收,不屈死。
ér dà fāng zi shùn tóng dào shòu jù lùn zhū èr sūn sǐ yù zhōng
而大芳子顺童、道寿俱论诛,二孙死狱中。
zhuō jìng zì wéi gōng ruì ān rén
卓敬,字惟恭,瑞安人。
yǐng wù guò rén dú shū shí háng jù xià
颖悟过人,读书十行俱下。
jǔ hóng wǔ èr shí yī nián jìn shì
举洪武二十一年进士。
chú hù kē jǐ shì zhōng gěng zhí wú suǒ bì
除户科给事中,鲠直无所避。
shí zhì dù wèi bèi zhū wáng fú chéng nǐ tiān zǐ
时制度未备,诸王服乘拟天子。
jìng chéng jiàn yán jīng shī tiān xià shì xiào
敬乘间言:“京师,天下视效。
bì xià yú zhū wáng bù zǎo biàn děng wēi ér shǐ fú shì yǔ tài zǐ liè dí shù xiāng luàn zūn bēi wú xù hé yǐ lìng tiān xià
陛下于诸王不早辨等威,而使服饰与太子埒,嫡庶相乱,尊卑无序,何以令天下?
dì yuē ěr yán shì zhèn lǜ wèi jí cǐ
”帝曰:“尔言是,朕虑未及此。
yì qì zhòng zhī
”益器重之。
tā rì yǔ tóng guān jiàn shì bā shí yī rén mìng gǎi guān wèi yuán shì
他日与同官见,适八十一人,命改官为“元士”。
xún yǐ liù kē wéi zhèng shì běn yuán yòu gǎi yuē yuán shì
寻以六科为政事本源,又改曰“源士”。
yǐ fù chēng jǐ shì zhōng
已,复称给事中。
lì guān hù bù shì láng
历官户部侍郎。
jiàn wén chū jìng mì shū yán yàn wáng zhì lǜ jué lún xióng cái dà lüè kù lèi gāo dì
建文初,敬密疏言:“燕王智虑绝伦,雄才大略,酷类高帝。
běi píng xíng shèng de shì mǎ jīng qiáng jīn yuán nián yóu xìng
北平形胜地,士马精强,金、元年由兴。
jīn yi xǐ fēng nán chāng wàn yī yǒu biàn yì yì kòng zhì
今宜徙封南昌,万一有变,亦易控制。
fu jiāng méng ér wèi dòng zhě jǐ yě
夫将萌而未动者,几也;
liàng shí ér kě wèi zhě shì yě
量时而可为者,势也。
shì fēi zhì gāng mò néng duàn jǐ fēi zhì míng mò néng chá
势非至刚莫能断,几非至明莫能察。
zòu rù yì rì zhào wèn
”奏入,翌日召问。
jìng kòu shǒu yuē chén suǒ yán tiān xià zhì jì yuàn bì xià chá zhī
敬叩首曰:“臣所言天下至计,愿陛下察之。
shì jìng qǐn
”事竟寝。
yàn wáng jí wèi bèi zhí zé yǐ jiàn yì xǐ yàn lí jiàn gǔ ròu
燕王即位,被执,责以建议徙燕,离间骨肉。
jìng lì shēng yuē xī xiān dì bù yòng jìng yán ěr
敬厉声曰:“惜先帝不用敬言耳!
dì nù yóu lián qí cái mìng xì yù shǐ rén fěng yǐ guǎn zhòng wèi zhēng shì
”帝怒,犹怜其才,命系狱,使人讽以管仲、魏征事。
jìng qì yuē rén chén wěi zhì yǒu sǐ wú èr
敬泣曰:“人臣委贽,有死无二。
xiān huáng dì céng wú guò jǔ yī dàn héng xíng cuàn duó hèn bù jí sǐ jiàn gù jūn dì xià nǎi gèng yù chén wǒ yé
先皇帝曾无过举,一旦横行篡夺,恨不即死见故君地下,乃更欲臣我耶?
dì yóu bù rěn shā
”帝犹不忍杀。
yáo guǎng xiào gù yǔ jìng yǒu xì jìn yuē jìng yán chéng jiàn yòng shàng níng yǒu jīn rì
姚广孝故与敬有隙,进曰:“敬言诚见用,上宁有今日。
nǎi zhǎn zhī zhū qí sān zú
”乃斩之,诛其三族。
jìng lì cháo kāng kǎi měi fēng zī shàn tán lùn fán tiān guān yú dì lǜ lì bīng xíng zhū jiā wú bù bó jiū
敬立朝慷慨,美丰姿,善谈论,凡天官、舆地、律历、兵刑诸家,无不博究。
chéng zǔ cháng tàn yuē guó jiā yǎng shì sān shí nián wéi dé yī zhuō jìng
成祖尝叹曰::“国家养士三十年,惟得一卓敬。
wàn lì chū yòng yù shǐ tú shū fāng yán biǎo mù jiàn cí
”万历初,用御史屠叔方言,表墓建祠。
tóng shí hù bù shì láng sǐ zhě yǒu guō rèn lú jiǒng
同时户部侍郎死者,有郭任、卢迥。
rèn dān tú rén yī yuē dìng yuǎn rén
任,丹徒人,一曰定远人。
lián shèn yǒu néng
廉慎有能。
jiàn wén chū zuǒ hù bù
建文初,佐户部。
yǐn shí qǐ jū jù zài gōng shǔ
饮食起居俱在公署。
shí fāng biǎn xuē zhū fān rèn yán tiān xià shì xiān běn hòu mò zé yì chéng
时方贬削诸藩,任言:“天下事先本后末则易成。
jīn rì chǔ cái sù bèi jūn shí guǒ hé wéi zhě
今日储财粟,备军实,果何为者?
nǎi běi tǎo zhōu nán tǎo xiāng
乃北讨周,南讨湘。
shě qí běn ér mò shì tú fēi cè yě
舍其本而末是图,非策也。
qiě bīng guì shén sù gǒu kuàng rì chí jiǔ ruì qì jì jié gū xī suí zhī jiāng zuò zì kùn ěr
且兵贵神速,苟旷日持久,锐气既竭,姑息随之,将坐自困耳。
yàn wáng wén ér è zhī
”燕王闻而恶之。
bīng qǐ rèn yǔ tóng guān lú jiǒng zhǔ diào bīng shí
兵起,任与同官卢迥主调兵食。
jīng shī shī shǒu bèi qín bù qū sǐ zhī
京师失守被擒,不屈死之。
zi jīng yì lùn sǐ shǎo zǐ shù guǎng xī
子经亦论死,少子戍广西。
jiǒng xiān jū rén
迥,仙居人。
shuǎng lǎng bù jū xì xíng
爽朗不拘细行。
xǐ yǐn jiǔ yǐn hòu zhé gāo gē rén wèi jiǒng kuáng
喜饮酒,饮后辄高歌,人谓“迥狂”。
jí shì zhé jié gōng shèn
及仕,折节恭慎。
jiàn wén sān nián bài hù bù shì láng
建文三年,拜户部侍郎。
yàn bīng rù bù qū
燕兵入,不屈。
fù jiù xíng zhǎng ōu ér sǐ
缚就刑,长讴而死。
tái rén sì zhī bā zhōng cí
台人祀之八忠祠。
chén dí zì jǐng dào xuān chéng rén
陈迪,字景道,宣城人。
zǔ yòu xián míng chū cóng zhēng yǒu gōng shì fǔ zhōu shǒu yù bǎi hù yīn jiā yān
祖宥贤,明初,从征有功,世抚州守御百户,因家焉。
dí tì tǎng yǒu zhì cāo
迪倜傥有志操。
pì fǔ xué xùn dǎo wèi jùn cǎo hè wàn shòu biǎo
辟府学训导,为郡草《贺万寿表》。
tài zǔ yì zhī
太祖异之。
jiǔ zhī yǐ tōng jīng jiàn lì guān shì jiǎng
久之,以通经荐,历官侍讲。
chū wéi shān dōng zuǒ cān zhèng duō huì zhèng
出为山东左参政,多惠政。
dīng nèi jiān
丁内艰。
qǐ fù chú yún nán yòu bù zhèng shǐ
起复,除云南右布政使。
pǔ dìng qǔ jìng wū sā wū méng zhū mán shān luàn dí lǜ shì bīng jī pò zhī cì jīn bì
普定、曲靖、乌撒、乌蒙诸蛮煽乱,迪率士兵击破之,赐金币。
jiàn wén chū zhēng wèi lǐ bù shàng shū
建文初,征为礼部尚书。
shí gèng xiū zhì dù yán gé sǔn yì dí yì wèi duō
时更修制度,沿革损益,迪议为多。
huì yǐ shuǐ hàn zhào bǎi guān jí yì dí qǐng qīng xíng yù zhāo liú mín fán èr shí yú shì jiē cóng zhī
会以水旱诏百官集议,迪请清刑狱,招流民,凡二十余事,皆从之。
xún jiā tài zǐ shǎo bǎo
寻加太子少保。
li jǐng lóng děng shù zhàn bài dí chén dà jì
李景隆等数战败,迪陈大计。
mìng dū yùn jūn chǔ
命督运军储。
yǐ wén biàn qū fù jīng shī
已,闻变,趋赴京师。
yàn wáng jí dì wèi zhào dí zé wèn kàng shēng bù qū
燕王即帝位,召迪责问,抗声不屈。
mìng yǔ zi fèng shān dān shān děng liù rén zhé yú shì
命与子凤山、丹山等六人磔于市。
jì sǐ rén yú yī dài zhōng de shī jí wǔ yī gē cí yì bēi liè
既死,人于衣带中得诗及《五噫歌》,辞意悲烈。
cāng tóu hóu lái bǎo shi qí yí hái guī zàng
苍头侯来保拾其遗骸归葬。
qī guǎn yì sǐ
妻管缢死。
yòu zǐ zhū shēng wǔ yuè rǔ mǔ qián zhì gōu zhōng de miǎn
幼子珠生五月,乳母潜置沟中,得免。
bā suì wèi yuàn jiā suǒ jié
八岁,为怨家所讦。
chéng zǔ yòu qí sǐ shù fǔ níng
成祖宥其死,戍抚宁。
xún xǐ dēng zhōu wèi péng lái rén
寻徙登州,为蓬莱人。
hóng xī chū shè huán xiāng gěi tián chǎn
洪熙初,赦还乡,给田产。
chéng huà zhōng níng guó zhī fǔ tu guān jiàn cí sì dí
成化中,宁国知府涂观建祠祀迪。
hóng zhì jiān yì sūn dǐng jǔ jìn shì shì zhì yìng tiān fǔ yǐn gāng gěng yǒu shēng
弘治间,裔孙鼎举进士,仕至应天府尹,刚鲠有声。
huáng kuí bù zhī hé xǔ rén
黄魁,不知何许人。
wèi lǐ bù shì láng yǒu xué xíng xí diǎn lǐ
为礼部侍郎,有学行,习典礼。
dí jí shì láng huáng guān jiē ài jìng rén
迪及侍郎黄观皆爱敬人。
yàn bīng rù bù qū sǐ
燕兵入,不屈死。
yǒu jù jìng zhě píng liáng rén
有巨敬者,平凉人。
wèi yù shǐ gǎi hù bù zhǔ shì chōng shǐ guān yǐ qīng shèn chēng
为御史,改户部主事,充史官,以清慎称。
yǔ dí tóng bù qū sǐ yí qí zú
与迪同不屈死,夷其族。
jǐng qīng běn gěng xìng é jǐng zhēn níng rén
景清,本耿姓,讹景,真宁人。
tì tǎng shàng dà jié dú shū yī guò bù wàng
倜傥尚大节,读书一过不忘。
hóng wǔ zhōng jìn shì shòu biān xiū gǎi yù shǐ
洪武中进士,授编修,改御史。
sān shí nián chūn zhào jiàn mìng shǔ zuǒ qiān dū yù shǐ
三十年春,召见,命署左佥都御史。
yǐ zòu shū zì wù huái yìn gēng gǎi wèi jǐ shì zhōng suǒ hé xià zhào yù
以奏疏字误,怀印更改,为给事中所劾,下诏狱。
xún yòu zhī
寻宥之。
zhào xún chá chuān shǎn sī chá chú jīn huá zhī fǔ
诏巡察川、陕私茶,除金华知府。
jiàn wén chū wèi běi píng cān yì
建文初,为北平参议。
yàn wáng yǔ yǔ yán lùn míng xī dà chēng shǎng
燕王与语,言论明晰,大称赏。
zài qiān yù shǐ dài fū
再迁御史大夫。
yàn shī rù zhū chén sǐ zhě shén zhòng
燕师入,诸臣死者甚众。
qīng sù yù mì móu qiě yuē xiào rú děng tóng xùn guó zhì shì dú yì quē zì guī chéng zǔ mìng réng qí guān wēi yí bān háng zhě jiǔ zhī
清素预密谋,且约孝孺等同殉国,至是独诣阙自归,成祖命仍其官,委蛇班行者久之。
yī rì zǎo cháo qīng yī fēi huái rèn rù
一日早朝,清衣绯怀刃入。
xiān shì rì zhě zòu yì xīng chì sè fàn dì zuò shén jí
先是,日者奏异星赤色犯帝座,甚急。
chéng zǔ gù yí qīng
成祖故疑清。
jí cháo qīng dú zhe fēi
及朝,清独著绯。
mìng sōu zhī de suǒ cáng rèn
命搜之,得所藏刃。
jié zé qīng fèn qǐ yuē yù wèi gù zhǔ bào chóu ěr
诘责,清奋起曰:“欲为故主报仇耳!
chéng zǔ nù zhé sǐ zú zhī
”成祖怒,磔死,族之。
jí qí xiāng zhuǎn xiāng pān rǎn wèi zhī guā wàn chāo cūn lǐ wèi xū
籍其乡,转相攀染,谓之“瓜蔓抄”,村里为墟。
chū jīn chuān mén zhī qǐ yù shǐ lián yíng kòu mǎ yù cì chéng zǔ bèi shā shī zhí lì bù pū
初,金川门之启,御史连楹叩马欲刺成祖,被杀,尸植立不仆。
yíng xiāng yuán rén
楹,襄垣人。
hú rùn zì sōng yǒu pó yáng rén
胡闰,字松友,鄱阳人。
tài zǔ zhēng chén you liàng guò cháng shā wáng wú ruì cí jiàn tí bì shī qí zhī lì zhào jiàn zhàng qián
太祖征陈友谅,过长沙王吴芮祠,见题壁诗,奇之,立召见帐前。
hóng wǔ sì nián jùn jǔ xiù cái rù jiàn
洪武四年,郡举秀才,入见。
dì yuē cǐ shū shēng gù tí shī pó yáng miào bì zhě yá
帝曰:“此书生故题诗鄱阳庙壁者邪?
shòu dū du fǔ dōu shì qiān jīng lì
”授都督府都事,迁经历。
jiàn wén chū xuǎn yòu bǔ quē xún jìn dà lǐ sì shǎo qīng
建文初,选右补阙,寻进大理寺少卿。
yàn shī qǐ yǔ qí huáng bèi zhòu yè huà jūn shì
燕师起,与齐、黄辈昼夜画军事。
jīng shī xiàn zhào rùn bù qū yǔ zi chuán dào jù sǐ
京师陷,召闰,不屈,与子传道俱死。
yòu zǐ chuán qìng shù biān
幼子传庆戍边。
sì suì nǚ jùn nú rù gōng chén jiā shāo zhǎng shi dà yì rì yǐ cuàn huī wū miàn
四岁女郡奴入功臣家,稍长识大义,日以爨灰污面。
hóng xī chū shè huán xiāng
洪熙初,赦还乡。
pín shén shì bù jià
贫甚,誓不嫁。
jiàn zhě jìng yí yǐ qián gǔ yuē cǐ zhōng chén nǚ yě
见者竞遗以钱谷,曰:“此忠臣女也。
gāo xiáng cháo yì rén
高翔,朝邑人。
hóng wǔ zhōng yǐ míng jīng wèi jiān chá yù shǐ
洪武中,以明经为监察御史。
jiàn wén shí lù lì bīng shì
建文时,戮力兵事。
chéng zǔ wén qí míng yǔ rùn tóng zhào yù yòng zhī
成祖闻其名,与闰同召,欲用之。
xiáng sāng fú rù jiàn yǔ bù xùn
翔丧服入见,语不逊。
zú zhī fā qí xiān zhǒng qīn dǎng xī shù biān
族之,发其先冢,亲党悉戍边。
zhū gěi gāo shì chǎn zhě jiē jiā shuì yuē lìng shì shì mà xiáng yě
诸给高氏产者皆加税,曰:“令世世骂翔也。
wáng dù zì zi zhōng guī shàn rén
王度,字子中,归善人。
shǎo lì xué gōng wén cí yòng míng jīng jiàn wéi shān dōng dào jiān chá yù shǐ
少力学,工文辞,用明经荐为山东道监察御史。
jiàn wén shí yàn bīng qǐ dù xī xīn zàn huà
建文时,燕兵起,度悉心赞画。
jí wáng shī lǚ bài dù zòu qǐng mù bīng
及王师屡败,度奏请募兵。
xiǎo hé zhī jié fèng mìng láo jūn xú zhōu
小河之捷,奉命劳军徐州。
hái fāng xiào rú yǔ dù shū shì sǐ shè jì
还,方孝孺与度书,誓死社稷。
yàn wáng chēng dì zuò fāng dǎng zhé shù hè xiàn yòu zuò yǔ bù xùn zú
燕王称帝,坐方党谪戍贺县,又坐语不逊,族。
dù yǒu zhì jì
度有智计。
shèng yōng zhī dài jǐng lóng dù mì chén pián yí shì yǐ yǒu dōng chāng zhī jié
盛庸之代景隆,度密陈便宜,是以有东昌之捷。
jǐng lóng zhēng hái shè bù zhū fǎn yòng shì
景隆征还,赦不诛,反用事。
jì yōng děng gōng chán jiān zhī dù yì jiàn shū
忌庸等功,谗间之,度亦见疏。
lùn zhě yǐ qí yòng yǒu wèi jǐn xī zhī
论者以其用有未尽,惜之。
dài dé yí fèng huà rén
戴德彝,奉化人。
hóng wǔ èr shí qī nián jìn shì
洪武二十七年进士。
lèi guān shì jiǎng
累官侍讲。
tài zǔ yù zhī yuē hàn lín suī zhí wén xué rán jì liè jìn jìn fán guó jiā zhèng zhì dé shī mín shēng lì hài dāng zhī wú bù yán
太祖谕之曰:“翰林虽职文学,然既列禁近,凡国家政治得失,民生利害,当知无不言。
xī táng lù zhì cuī qún li jiàng zài hàn lín jiē néng zhèng yán dǎng lùn bǔ yì dāng shí
昔唐陆贽、崔群、李绛在翰林,皆能正言谠论,补益当时。
rǔ yi yǐ gǔ rén zì qī
汝宜以古人自期。
yǐ gǎi jiān chá yù shǐ
”已,改监察御史。
jiàn wén shí gǎi zuǒ shí yí
建文时,改左拾遗。
yàn wáng rù zhào jiàn bù qū sǐ zhī
燕王入,召见,不屈,死之。
dé yí sǐ shí xiōng dì bìng cóng jīng shī
德彝死时,兄弟并从京师。
sǎo xiàng jiā jū wén biàn dù huò qiě zú lìng hé shě táo qù
嫂项家居,闻变,度祸且族,令阖舍逃去。
nì dé yí èr zi shān zhōng huǐ dài shì zú pǔ dú shēn liú jiā
匿德彝二子山中,毁戴氏族谱,独身留家。
shōu zhě zhì wú suǒ de xiè xiàng zhì jīng péng lüě zhōng wú yī yán dài zú huò quán
收者至,无所得,械项至京,搒掠终无一言,戴族获全。
shí yù shǐ bù qū sǐ zhě yǒu zhū chéng xiè shēng liáo chéng dīng zhì fāng
时御史不屈死者,有诸城谢升、聊城丁志方。
ér huái níng gān lín cóng róng jiù lù zǐ sūn xiāng jiè bù fù shì
而怀宁甘霖从容就戮,子孙相戒不复仕。
yòu dǒng yōng bù zhī hé xǔ rén
又董镛,不知何许人。
zhū yù shǐ yǒu zhì jié zhě shí shí huì yōng suǒ shì yǐ sǐ bào guó
诸御史有志节者,时时会镛所,誓以死报国。
zhū jiàng xiào guān wàng bù lì zhàn yōng zhé lù zhāng hé zhī
诸将校观望不力战,镛辄露章劾之。
chéng pò bèi shā jiā shù jí biān
城破被杀,家戍极边。
ér jǐ shì zhōng sǐ zhě zé yǒu chén jì zhī hán yǒng yè fú sān rén
而给事中死者,则有陈继之、韩永、叶福三人。
jì zhī pú tián rén jiàn wén èr nián jìn shì
继之,莆田人,建文二年进士。
shí jiāng nán sēng dào duō yú tián jì zhī qǐng rén xiàn wǔ mǔ yú yǐ fù mín
时江南僧道多腴田,继之请人限五亩,余以赋民。
cóng zhī
从之。
bīng shì jí shù tiáo zòu jī yí
兵事亟,数条奏机宜。
yàn bīng rù bù qū jiàn shā fù mǔ xiōng dì xī shù biān
燕兵入,不屈,见杀,父母兄弟悉戍边。
yǒng xī ān rén huò yuē fú shān
永,西安人,或曰浮山。
mào kuí wú yīn tǔ hóng liàng měi kāng kǎi lùn bīng shì
貌魁梧,音吐洪亮,每慷慨论兵事。
yàn wáng rù yù guān zhī kàng cí bù qū sǐ
燕王入,欲官之,抗辞,不屈死。
fú hóu guān rén jì zhī tóng nián shēng
福,侯官人,继之同年生。
yàn bīng zhì shǒu jīn chuān mén chéng xiàn sǐ zhī
燕兵至,守金川门,城陷,死之。
zàn yuē dì wáng chéng shì gài yóu tiān shòu
赞曰:帝王成事,盖由天授。
chéng zǔ zhī dé tiān xià fēi rén lì suǒ néng yù yě
成祖之得天下,非人力所能御也。
qí huáng fāng liàn zhī chóu bào móu guó zhī zhōng ér fá zhì shèng zhī cè
齐、黄、方、练之俦,抱谋国之忠,而乏制胜之策。
rán qí zhōng fèn jī fā shì dāo jù dǐng huò gān zhī ruò yí bǎi shì ér xià lǐn lǐn yóu yǒu shēng qì
然其忠愤激发,视刀锯鼎镬甘之若饴,百世而下,凛凛犹有生气。
shì qǐ xiè rán bù xù guó shì ér yǐ yī sǐ zì xiè zhě suǒ kě tóng rì dào zāi
是岂泄然不恤国事而以一死自谢者所可同日道哉!
yóu shì guān zhī gù wèi kě yǐ chéng bài zhī cháng jiàn lùn yě
由是观之,固未可以成败之常见论也。