明史 · 佚名 · Chapter 143 of 333

列传·卷三十一

PinyinModern Translation
Size

wáng gèn gāo xùn zhì liáo shēng wèi miǎn zōu jǐn gōng tài zhōu shì xiū chéng běn lì huáng guān wáng shū yīng lín yīng huáng yuè céng fèng sháo wáng liáng chén sī xián lóng xī liù shēng tái wēn èr qiáo chéng tōng huáng xī fàn yè huì zhòng huáng yàn qīng cài yùn shí yǔn cháng gāo wēi hán yù gāo xián níng wáng jìn zhōu jìn niú jǐng xiān chéng jì děng

王艮(高逊志) 廖升(魏冕邹瑾龚泰) 周是修程本立黄观王叔英(林英) 黄钺(曾凤韶) 王良陈思贤(龙溪六生台温二樵) 程通(黄希范叶惠仲黄彦清蔡运石允常) 高巍(韩郁) 高贤宁王琎周缙牛景先(程济等。

wáng gèn zì jìng zhǐ jí shuǐ rén

王艮,字敬止,吉水人。

jiàn wén èr nián jìn shì

建文二年进士。

duì cè dì yī

对策第一。

mào qǐn yì yǐ hú jìng jí hú guǎng yě

貌寝,易以胡靖,即胡广也。

gèn cì zhī yòu cì li guàn

艮次之,又次李贯。

sān rén jiē tóng lǐ bìng shòu xiū zhuàn rú hóng wǔ zhōng gù shì shè wén shǐ guǎn jū zhī

三人皆同里,并授修撰,如洪武中故事,设文史馆居之。

yù xiū tài zǔ shí lù jí lèi yào shí zhèng jì zhū shū

预修《太祖实录》及《类要》、《时政记》诸书。

yī shí dà zhù zuò jiē zōng lǐ zhī

一时大著作皆综理之。

shù shàng shū yán shí wù

数上书言时务。

yàn bīng báo jīng chéng gèn yǔ qī zǐ jué yuē shí rén zhī lù zhě sǐ rén zhī shì

燕兵薄京城,艮与妻子诀曰:“食人之禄者,死人之事。

wú bù kě fù shēng yǐ

吾不可复生矣。

jiě jìn wú pǔ yǔ gèn jìng bǐ shè jū

”解缙、吴溥与艮、靖比舍居。

chéng xiàn qián yī xī jiē jí pǔ shě

城陷前一夕,皆集溥舍。

jìn chén shuō dà yì jìng yì fèn jī kāng kǎi gèn dú liú tì bù yán

缙陈说大义,靖亦奋激慷慨,艮独流涕不言。

sān rén qù pǔ zi yǔ bì shàng yòu tàn yuē hú shū néng sǐ shì dà jiā shì

三人去,溥子与弼尚幼,叹曰:“胡叔能死,是大佳事。

pǔ yuē bù rán dú wáng shū sǐ ěr

”溥曰:“不然,独王叔死耳。

yǔ wèi bì gé qiáng wén jìng hū wài xuān shén jǐn shì tún

”语未毕,隔墙闻靖呼:“外喧甚,谨视豚。

pǔ gù yǔ bì yuē yī tún shàng bù néng shě kěn shě shēng hu

”溥顾与弼曰:“一豚尚不能舍,肯舍生乎?

xū yú gèn shě kū yǐn zhèn sǐ yǐ

”须臾艮舍哭,饮鸩死矣。

jìn chí yè chéng zǔ shén xǐ

缙驰谒,成祖甚喜。

míng rì jiàn jìng zhào zhì kòu tóu xiè

明日荐靖,召至,叩头谢。

guàn yì yíng fù

李贯也迎附成祖。

hòu chéng zǔ chū jiàn wén shí qún chén fēng shì qiān yú tōng lìng jìn děng biān yuè

后成祖出建文时群臣封事千余通,令缙等编阅。

shì shè bīng nóng qián gǔ zhě liú zhī zhū yán yǔ gān fàn jí tā yī qiè jiē fén huǐ

事涉兵农、钱谷者留之,诸言语干犯及他,一切皆焚毁。

yīn cóng róng wèn guàn jìn děng yuē ěr děng yi jiē yǒu zhī

因从容问贯、缙等曰:“尔等宜皆有之。

zhòng wèi duì guàn dú dùn shǒu yuē chén shí wèi cháng yǒu yě

”众未对,贯独顿首曰:“臣实未尝有也。

chéng zǔ yuē ěr yǐ wú wéi měi yé

”成祖曰:“尔以无为美耶?

shí qí lù rèn qí shì dāng guó jiā wēi jí guān jìn shì dú wú yī yán kě hu

食其禄,任其事,当国家危急,官近侍独无一言可乎?

zhèn tè è fu yòu jiàn wén huài zǔ fǎ luàn zhèng zhě ěr

朕特恶夫诱建文坏祖法乱政者耳。

hòu guàn qiān zhōng yǔn zuò lèi sǐ yù zhōng

”后贯迁中允,坐累,死狱中。

lín zú tàn yuē wú kuì wáng jìng zhǐ yǐ

临卒叹曰:“吾愧王敬止矣。

yǒu gāo xùn zhì zhě gèn zuò zhǔ yě xiāo xiàn rén yù jiā xīng

有高逊志者,艮座主也,萧县人,寓嘉兴。

yòu shì xué shī gòng shī tài zhōu bó qí děng

幼嗜学,师贡师泰、周伯琦等。

wén zhāng diǎn yǎ chěng yī jiān yán

文章典雅,成一家言。

zhēng xiū yuán shǐ rù hàn lín lèi qiān shì lì bù shì láng

征修《元史》,入翰林,累迁试吏部侍郎。

yǐ shì zhé qú shān

以事谪朐山。

jiàn wén chū zhào wèi tài cháng shǎo qīng yǔ dǒng lún tóng zhǔ huì shì

建文初,召为太常少卿,与董伦同主会试。

de shì zì gèn wài hú jìng wú pǔ yáng róng jīn yòu zī yáng pǔ hú yíng gù zuǒ děng jiē wèi míng chén

得士自艮外,胡靖、吴溥、杨荣、金幼孜、杨溥、胡濙、顾佐等皆为名臣。

yàn shī rù cún mò wú kě kǎo

燕师入,存殁无可考。

liáo shēng xiāng yáng rén

廖升,襄阳人。

bù zhī qí suǒ yǐ jìn xué xíng zuì zhī míng yǔ fāng xiào rú wáng shēn xiāng yǒu shàn

不知其所以进,学行最知名,与方孝孺、王绅相友善。

hóng wǔ mò yóu zuǒ fǔ duàn shì zhuó tài cháng shǎo qīng

洪武末,由左府断事擢太常少卿。

jiàn wén chū xiū tài zǔ shí lù dǒng lún wáng jǐng wèi zǒng cái guān

建文初,修《太祖实录》,董伦、王景为总裁官;

shēng yǔ gāo xùn zhì wèi fù zǒng cái guān

升与高逊志为副总裁官;

li guàn wáng shēn hú zǐ zhāo yáng shì qí luō huī chéng běn lì wèi zuǎn xiū guān

李贯、王绅、胡子昭、杨士奇、罗恢、程本立为纂修官。

jiē yī shí xuǎn

皆一时选。

yàn shī dù jiāng cháo tíng qiǎn shǐ qǐng gē dì

燕师渡江,朝廷遣使请割地。

bù xǔ

不许。

shēng wén ér tòng kū yǔ jiā rén jué zì yì sǐ

升闻而恸哭,与家人诀,自缢死。

xùn nàn zhū chén shēng sǐ zuì xiān

殉难诸臣,升死最先。

qí hòu chén yīng zòu zhū chén nì tiān mìng xiào sǐ jiàn wén jūn qǐng xíng zhuī lù yì shǒu jí shēng yún

其后陈瑛奏诸臣逆天命,效死建文君,请行追戮,亦首及升云。

shí wéi yīng zhuī lùn zhě yǒu wèi miǎn děng

时为瑛追论者,有魏冕等。

miǎn guān yù shǐ

冕官御史。

yàn bīng fàn quē dū du xú zēng shòu pái huái diàn tíng yǒu yì zhì

燕兵犯阙,都督徐增寿徘徊殿廷,有异志。

miǎn lǜ tóng guān ōu zhī yǔ dà lǐ chéng zōu jǐn dà hū qǐng sù jiā zhū

冕率同官殴之,与大理丞邹瑾大呼,请速加诛。

míng rì gōng zhōng huǒ qǐ

明日,宫中火起。

yǒu quàn miǎn jiàng zhě lì shēng huà zhī

有劝冕降者,厉声叱之。

suì zì shā jǐn yì sǐ

遂自杀,瑾亦死。

jǐn miǎn jiē yǒng fēng rén

瑾、冕皆永丰人。

qí tóng lǐ zōu pǔ guān qín fǔ zhǎng shǐ

其同里邹朴,官秦府长史。

wén jǐn sǐ fèn shén bù shí zú

闻瑾死,愤甚,不食卒。

huò yuē jí jǐn zi yě

或曰即瑾子也。

yòu dū jǐ shì zhōng gōng tài yì wū rén

又都给事中龚泰,义乌人。

yóu xiāng jiàn qǐ jiā

由乡荐起家。

yàn wáng rù jīn chuān mén tài bèi fù yǐ fēi jiān dǎng shì bù shā

燕王入金川门,泰被缚,以非奸党释,不杀。

zì tóu chéng xià sǐ

自投城下死。

tài cháng yóu xué gōng kuáng rén jǐ zhī ruò chí zhōng jǐ sǐ fú xiào

泰尝游学宫,狂人挤之,溺池中几死,弗校。

rén fú qí liàng

人服其量。

zhōu shì xiū míng dé yǐ zì xíng tài hé rén

周是修,名德,以字行,泰和人。

hóng wǔ mò jǔ míng jīng wèi huò qiū xùn dǎo

洪武末,举明经,为霍邱训导。

tài zǔ wèn jiā jū hé wéi

太祖问家居何为。

duì yuē jiào rén zǐ dì jiào dì lì tián

对曰:“教人子弟,教弟力田。

tài zǔ xǐ zhuó zhōu fǔ fèng sì zhèng

”太祖喜,擢周府奉祀正。

yú nián cóng wáng běi zhēng zhì hēi shān hái qiān jì shàn

逾年,从王北征至黑山,还迁纪善。

jiàn wén yuán nián yǒu gào wáng bù fǎ zhě guān shǔ jiē xià lì

建文元年,有告王不法者,官属皆下吏。

shì xiū yǐ cháng jiàn wáng de miǎn gǎi héng fǔ jì shàn

是修以尝谏王得免,改衡府纪善。

héng wáng huì dì mǔ dì wèi zhī fān

衡王,惠帝母弟,未之藩。

shì xiū liú jīng shī yù hàn lín zuǎn xiū hǎo jiàn shì chén shuō guó jiā dà jì

是修留京师,预翰林纂修,好荐士,陈说国家大计。

yàn bīng dù huái yǔ xiāo yòng dào shàng shū zhǐ chì yòng shì zhě

燕兵渡淮,与萧用道上书指斥用事者。

yòng shì zhě nù gòng cuò zhé zhī shì xiū yì bù wéi dòng

用事者怒,共挫折之,是修屹不为动。

jīng chéng shī shǒu liú shū bié yǒu rén jiāng zhòng lóng jiě jìn hú jìng xiāo yòng dào yáng shì qí fù yǐ hòu shì

京城失守,留书别友人江仲隆、解缙、胡靖、萧用道、杨士奇,付以后事。

jù yì guān wèi zàn xì yī dài jiān

具衣冠,为赞系衣带间。

rù yìng tiān fǔ xué bài xiān shī bì zì jīng yú zūn jīng gé nián sì shí jiǔ

入应天府学,拜先师毕,自经于尊经阁,年四十九。

yàn wáng jí dì wèi chén yīng yán shì xiū bù shùn tiān mìng qǐng zhuī lù

燕王即帝位,陈瑛言是修不顺天命,请追戮。

dì yuē bǐ shí qí lù zì jìn qí xīn wù wèn

帝曰:“彼食其禄,自尽其心,勿问。

shì xiū wài hé nèi gāng zhì cāo zhuó luò

是修外和内刚,志操卓荦。

fēi qí yì yī jiè bù gǒu de yě

非其义,一介不苟得也。

cháng yuē zhōng chén bú jì dé shī gù yán wú bù zhí

尝曰:“忠臣不计得失,故言无不直;

liè nǚ bù lǜ sǐ shēng gù xíng wú bù guǒ

烈女不虑死生,故行无不果。

cháng ji gǔ jīn zhōng jié shì wéi guān gǎn lù

”尝辑古今忠节事为《观感录》。

qí xué zì jīng shǐ bǎi jiā yīn yáng yī bǔ mǐ bù tōng jiū

其学自经史百家,阴阳医卜,靡不通究。

wéi wén yuán bǐ lì jiù ér yǎ shàn tiáo dá

为文援笔立就而雅赡条达。

chū yǔ shì qí jìn jìng jí jīn yòu zī huáng huái hú yǎn yuē tóng sǐ

初与士奇、缙、靖及金幼孜、黄淮、胡俨约同死。

lín nàn wéi shì xiū jìng xíng qí zhì yún

临难,惟是修竟行其志云。

chéng běn lì zì yuán dào chóng dé rén

程本立,字原道,崇德人。

xiān rú yí zhī hòu

先儒颐之后。

fù dé gāng fù cái qì bù shì

父德刚,负才气不仕。

yuán jiāng lù chéng bīng guò zào lín bào lüě

元将路成兵过皂林,暴掠。

dé gāng wèi chén lì hài

德刚为陈利害。

chéng yuè jí qí bù zhòng

成悦,戢其部众。

sú zòu guān zhī cí qù

俗奏,官之,辞去。

běn lì shǎo yǒu dà zhì dú shū bù shì zhāng jù

本立少有大志,读书不事章句。

hóng wǔ zhōng jīng xiào zi tài zǔ cháng wèi zhī yuē xué zhě zhēng wu kē jǔ yǐ qióng jīng wèi míng ér wú shí xué

洪武中,旌孝子,太祖尝谓之曰:“学者争务科举,以穷经为名而无实学。

zi zhì jìn hòu dāng zhì shèng xián zhī xué

子质近厚,当志圣贤之学。

běn lì yì zì lì

”本立益自力。

wén jīn huá zhū kè xiū de zhū xī zhī chuán yú xǔ qiān wǎng cóng zhī yóu

闻金华朱克修得朱熹之传于许谦,往从之游。

jǔ míng jīng xiù cái

举明经、秀才。

chú qín fǔ yǐn lǐ shè rén cì chǔ bì ān mǎ

除秦府引礼舍人,赐楮币、鞍马。

mǔ yōu qù guān fú chú bǔ zhōu fǔ lǐ guān cóng wáng zhī kāi fēng

母忧去官,服除,补周府礼官,从王之开封。

èr shí nián chūn jìn cháng shǐ

二十年春进长史。

cóng wáng rù jìn

从王入觐。

zuò lèi zhé yún nán mǎ lóng tā láng diān zhǎng guān sī lì mù

坐累,谪云南马龙他郎甸长官司吏目。

liú jiā dà liáng xié yī pū zhī rèn

留家大梁,携一仆之任。

tǔ qiú shī kě fá shān bǎi yí wéi luàn běn lì dān qí rù qí cháo yù yǐ huò fú zhū qiú xián fù

土酋施可伐煽百夷为乱,本立单骑入其巢,谕以祸福,诸酋咸附。

wèi jǐ fù biàn

未几,复变。

xī píng hóu mù yīng bù zhèng shǐ zhāng dǎn zhī běn lì xián zhǔ xíng xiàn diǎn bīng shì qiě fǔ qiě yù

西平侯沐英、布政使张𬘘知本立贤,属行县典兵事,且抚且御。

zì chǔ xióng yáo ān dǐ dà lǐ yǒng chāng hè qìng lì jiāng

自楚雄、姚安抵大理、永昌鹤庆、丽江。

shān xíng yě sù wǎng lái suí jí fán jiǔ nián mín yí ān yè

山行野宿,往来绥辑凡九年,民夷安业。

sān shí yī nián zòu jì jīng shī

三十一年奏计京师。

xué shì dǒng lún fǔ yǐn xiàng bǎo jiāo jiàn zhī

学士董伦、府尹向宝交荐之。

zhēng rù hàn lín yù xiū tài zǔ shí lù qiān yòu qiān dū yù shǐ

征入翰林,预修《太祖实录》,迁右佥都御史。

fèng rù wài bù tōng kuì yí

俸入外,不通馈遗。

jiàn wén sān nián zuò shī péi sì biǎn guān réng liú zuǎn xiū

建文三年坐失陪祀,贬官,仍留纂修。

shí lù chéng chū wèi jiāng xī fù shǐ

《实录》成,出为江西副使。

wèi xíng yàn bīng rù zì yì sǐ

未行,燕兵入,自缢死。

huáng guān zì bó lán yī zì shàng bīn guì chí rén

黄观,字伯澜,一字尚宾,贵池人。

fù zhuì xǔ cóng xǔ xìng

父赘许,从许姓。

shòu xué yú yuán dài zhì huáng xǔ

受学于元待制黄冔。

xǔ sǐ jié guān yì zì lì

冔死节,观益自励。

hóng wǔ zhōng gòng rù tài xué

洪武中,贡入太学。

huì fù mǔ mù wèi tú shàn bài zhé lèi xià

绘父母墓为图,赡拜辄泪下。

èr shí sì nián huì shì tíng shì jiē dì yī

二十四年,会试、廷试皆第一。

lèi guān lǐ bù yòu shì láng nǎi zòu fù xìng

累官礼部右侍郎,乃奏复姓。

jiàn wén chū gèng guān zhì zuǒ yòu shì zhōng cì shàng shū

建文初,更官制,左、右侍中次尚书。

gǎi guān yòu shì zhōng yǔ fāng xiào rú děng bìng qīn yòng

改观右侍中,与方孝孺等并亲用。

yàn wáng jǔ bīng guān cǎo zhì fěng qí sàn jūn guī fān chì shēn xiè zuì cí jí dǐ chì

燕王举兵,观草制,讽其散军归藩,敕身谢罪,辞极诋斥。

sì nián fèng zhào mù bīng shàng yóu qiě dū zhū jùn bīng fù yuán

四年奉诏募兵上游,且督诸郡兵赴援。

zhì ān qìng yàn wáng yǐ dù jiāng rù jīng shī xià lìng bào zuǒ bān wén zhí jiān chén zuì zhuàng guān míng zài dì liù

至安庆,燕王已渡江入京师,下令暴左班文职奸臣罪状,观名在第六。

jì ér suǒ guó bǎo bù zhī suǒ zài huò yán yǐ fù guān chū shōu bīng yǐ

既而索国宝,不知所在,或言:“已付观出收兵矣!

mìng yǒu sī zhuī bǔ shōu qí qī wēng shì bìng èr nǚ gěi xiàng nú

”命有司追捕,收其妻翁氏并二女给象奴。

nú suǒ chāi chuàn shì jiǔ yáo wēng shì xī yǔ zhī chí qù jí xié èr nǚ jí jiā shǔ shí rén tóu huái qīng qiáo xià sǐ

奴索钗钏市酒肴,翁氏悉与之持去,急携二女及家属十人,投淮清桥下死。

guān wén jīn chuān mén bù shǒu tàn yuē wú qī yǒu zhì jié bì sǐ

观闻金川门不守,叹曰:“吾妻有志节,必死。

zhāo hún zàng zhī jiāng shàng

”招魂,葬之江上。

mìng zhōu zhì luó chà jī cháo fú dōng xiàng bài tóu tuān jí chǔ sǐ

命舟至罗刹矶,朝服东向拜,投湍急处死。

guān dì gòu xiān nì qí yòu zǐ táo tā chǔ

观弟觏,先匿其幼子,逃他处。

huò yún gòu qī bì shì shuāng jū mǔ jiā yí fù shēng zǐ gù huáng shì yǒu hòu yú guì chí

或云觏妻毕氏孀居母家,遗腹生子,故黄氏有后于贵池。

chū guān qī tóu shuǐ shí ǒu xuè shí shàng chéng xiǎo yǐng yīn yǔ zé jiàn xiāng chuán wèi dà shì xiàng

初,观妻投水时,呕血石上,成小影,阴雨则见,相传为大士像。

sēng yú zhì ān zhōng

僧舁至庵中。

wēng shì jiàn mèng yuē

翁氏见梦曰;

wǒ huáng zhuàng yuán qī yě

“我黄状元妻也。

bǐ míng wò yǐ shuǐ yǐng yù míng yǒu chóu cǎn zhuàng

”比明,沃以水,影愈明,有愁惨状。

hòu yí zhì guān cí míng wēng fū rén xuè yǐng shí

后移至观祠,名翁夫人血影石。

jīn shàng cún

今尚存。

wáng shū yīng zì yuán cǎi huáng yán rén

王叔英,字原采,黄岩人。

hóng wǔ zhōng yǔ yáng dà zhōng yè jiàn tài fāng xiào rú lín yòu bìng zhēng zhì

洪武中,与杨大中、叶见泰、方孝孺、林右并征至。

shū yīng gù cí guī

叔英固辞归。

èr shí nián yǐ jiàn wèi xiān jū xùn dǎo gǎi dé ān jiào shòu

二十年以荐为仙居训导,改德安教授。

qiān hàn yáng zhī xiàn duō huì zhèng

迁汉阳知县,多惠政。

suì hàn jué shí yǐ dǎo lì yīng

岁旱,绝食以祷,立应。

jiàn wén shí zhào wèi hàn lín xiū zhuàn

建文时,召为翰林修撰。

shàng zī zhì bā cè yuē wu wèn xué jǐn hǎo è biàn xié zhèng nà jiàn zhèng shěn cái fǒu shèn xíng fá míng lì hài dìng fǎ zhì

上《资治八策》,曰:“务问学、谨好恶、辨邪正、纳谏诤、审才否、慎刑罚、明利害、定法制”。

jiē yuán zhèng gǔ jīn kě jiàn zhī xíng shì

皆援证古今,可见之行事。

yòu yuē

又曰;

tài zǔ chú jiān tī huì yì qiáng chú gěng rú yī qù bìng rú nóng qù cǎo

“太祖除奸剔秽,抑强锄梗,如医去病,如农去草。

qù bìng jí huò shāng tǐ fū qù cǎo yán huò shāng hé jià

去病急或伤体肤,去草严或伤禾稼。

bìng qù zé yi diào xiè qí xuè qì cǎo qù zé yi péi yǎng qí gēn miáo

病去则宜调燮其血气,草去则宜培养其根苗。

dì jiā nà zhī

”帝嘉纳之。

yàn bīng zhì huái fèng zhào mù bīng

燕兵至淮,奉诏募兵。

xíng zhì guǎng dé jīng chéng bù shǒu

行至广德,京城不守。

huì qí tài lái bēn shū yīng wèi tài èr xīn yù zhí zhī

会齐泰来奔,叔英谓泰贰心,欲执之。

tài gào yǐ gù nǎi xiāng chí tòng kū gòng tú hòu jǔ

泰告以故,乃相持恸哭,共图后举。

yǐ zhī shì bù kě wèi mù yù gēng yī guān shū jué mìng cí cáng yī jū jiān zì jīng yú yuán miào guān yín xìng shù xià

已,知事不可为,沐浴更衣冠,书绝命词,藏衣裾间,自经于元妙观银杏树下。

tiān tāi dào shì shèng xī nián zàng zhī chéng xi wǔ lǐ

天台道士盛希年葬之城西五里。

qí cí yuē rén shēng qióng rǎng jiān zhōng xiào guì kè quán

其词曰:“人生穹壤间,忠孝贵克全。

jiē yǔ shì jūn fù zì xǐng duō guò qiān

嗟予事君父,自省多过愆。

yǒu zhì wèi jí jìng qí jí hū jiàn chán

有志未及竟,奇疾忽见缠。

féi gān kōng zài àn duì zhī bù xià yàn

肥甘空在案,对之不下咽。

yì zhě zào huà shén yǒu mìng guī jiǔ quán

意者造化神,有命归九泉。

cháng niàn yí yǔ qí è sǐ shǒu yáng diān

尝念夷与齐,饿死首阳巅。

zhōu sù qǐ bù jiā suǒ jiàn liáng dú piān

周粟岂不佳,所见良独偏。

gāo zōng miǎo nán jì ǒu ěr wú zú chuán

高踪渺难继,偶尔无足传。

qiān qiū shǐ guān bǐ shèn wù chēng xī xián

千秋史官笔,慎勿称希贤。

yòu tí qí àn yuē shēng jì yǐ yǐ wèi yǒu bǔ yú dāng shí

”又题其案曰:“生既已矣,未有补于当时。

sǐ yì tú rán zhù wú cán yú hòu shì

死亦徒然,庶无惭于后世。

yàn wáng chēng dì chén yīng bù lù qí jiā

”燕王称帝,陈瑛簿录其家。

qī jīn shì zì jīng sǐ èr nǚ xià jǐn yī yù fù jǐng sǐ

妻金氏自经死,二女下锦衣狱,赴井死。

shū yīng yǔ xiào rú yǒu shàn yǐ dào yì xiāng qiē mó

叔英与孝孺友善,以道义相切劘。

jiàn wén chū xiào rú yù xíng jǐng tián

建文初,孝孺欲行井田。

shū yīng yí shū yuē fán rén yǒu cái gù nán néng yòng qí cái yóu nán

叔英贻书曰:“凡人有才固难,能用其才尤难。

zǐ fáng yú hàn gāo néng yòng qí cái zhě yě

子房于汉高,能用其才者也;

jiǎ yì yú hàn wén bù néng yòng qí cái zhě yě

贾谊于汉文,不能用其才者也。

zǐ fáng chá gāo dì kě xíng ér yán gù gāo dì yòng zhī yī shí shòu qí lì

子房察高帝可行而言,故高帝用之,一时受其利。

suī qīn rú fán lì xìn rú píng bó rèn rú xiāo cáo mò de jiān yān

虽亲如樊、郦,信如平、勃,任如萧、曹,莫得间焉。

jiǎ shēng bù chá ér yì yán qiě yán zhī tài guò gù jiàng guàn zhī shǔ dé yǐ duǎn zhī

贾生不察而易言,且言之太过,故绛、灌之属得以短之。

fāng jīn míng liáng xiāng zhí qiān zǎi yī shí

方今明良相值,千载一时。

dàn shì yǒu xíng yú gǔ yì kě xíng yú jīn zhě xià shí zhōu miǎn zhī lèi shì yě

但事有行于古,亦可行于今者,夏时周冕之类是也。

yǒu xíng yú gǔ bù kě xíng yú jīn zhě jǐng tián fēng jiàn zhī lèi shì yě

有行于古,不可行于今者,井田封建之类是也。

kě xíng zhě xíng zé rén zhī cóng zhī yě yì ér mín yuè qí lì

可行者行,则人之从之也易,而民乐其利。

nán xíng ér xíng zé cóng zhī yě nán ér mín shòu qí huàn

难行而行,则从之也难,而民受其患。

shí jǐng tián suī bù xíng rán xiào rú zú yòng zhōu guān gēng yì zhì dù wú jì shí shì wèi yàn wáng jiè kǒu

”时井田虽不行,然孝孺卒用《周官》更易制度,无济实事,为燕王借口。

lùn zhě fú shū yīng zhī shi ér xī xiào rú bù néng yòng qí yán yě

论者服叔英之识,而惜孝孺不能用其言也。

shí yù shǐ gǔ tián lín yīng yì zài guǎng dé mù bīng zhī shì wú jì zài bài zì jīng

时御史古田林英亦在广德募兵,知事无济,再拜自经。

qī sòng shì xià yù yì zì jīng sǐ

妻宋氏下狱,亦自经死。

huáng yuè zì shū yáng cháng rè rén

黄钺,字叔扬,常热人。

shǎo hào xué

少好学。

jiā yǒu tián zài gé zé bēi yuè fù lìng dū gēng qí zhōng

家有田在葛泽陂,钺父令督耕其中。

yuè cóng yǒu rén jiā jiè shū qiè dú bù fèi

钺从友人家借书,窃读不废。

xiàn jǔ xián liáng shòu yí zhāng diǎn shǐ

县举贤良,授宜章典史。

jiàn wén yuán nián jǔ hú guǎng xiāng shì

建文元年,举湖广乡试。

míng nián cì jìn shì shòu xíng kē jǐ shì zhōng

明年赐进士,授刑科给事中。

sān nián dīng fù yōu

三年丁父忧。

fāng xiào rú diào zhī píng rén wèn yuē yàn bīng rì nán sū cháng zhèn jiāng jīng shī zuǒ fǔ yě

方孝孺吊之,屏人问曰:“燕兵日南,苏、常、镇江,京师左辅也。

jūn wú rén cháo tíng jìn chén jīn suī qù yi yǒu yǐ jiào wǒ

君吴人,朝廷近臣,今虽去,宜有以教我。

yuè yuē sān fǔ wéi zhèn jiāng zuì yào hài

”钺曰:“三府唯镇江最要害。

shǒu fēi qí rén shì chè yuán ér nà dào yě

守非其人,是撤垣而纳盗也。

zhǐ huī tóng jùn jiǎo bù kě rèn zòu shì shàng qián shì yuǎn ér yán fú xīn bù kě cè yě

指挥童俊狡不可任,奏事上前,视远而言浮,心不可测也。

sū zhōu zhī fǔ yáo shàn zhōng yì jī liè yǒu guó shì fēng

苏州知府姚善,忠义激烈,有国士风。

rán rén yǒu yú ér yù xià kuān kǒng bù zú dìng luàn

然仁有余而御下宽,恐不足定乱。

qiě guó jiā dà shì dāng shǒu shàng yóu bīng zhì jiāng nán yù zhī wú jí yě

且国家大势,当守上游,兵至江南,御之无及也。

xiào rú nǎi yīn yuè fù shū yú shàn

”孝孺乃因钺附书于善。

shàn de shū yǔ yuè xiāng duì kū shì sǐ guó

善得书,与钺相对哭,誓死国。

yuè zhì jiā yī fù bìn yǐ jū

钺至家,依父殡以居。

yàn bīng zhì jiāng shàng shàn shòu zhào tǒng bīng qín wáng yǐ shū zhāo yuè

燕兵至江上,善受诏统兵勤王,以书招钺。

yuè zhī shì bù jì cí yǐ yíng zàng bì nǎi fù

钺知事不济,辞以营葬毕乃赴。

jì ér tóng jùn guǒ yǐ zhèn jiāng jiàng yàn

既而童俊果以镇江降燕。

yuè wén guó biàn dù mén bù chū

钺闻国变,杜门不出。

míng nián yǐ hù kē zuǒ jǐ shì zhōng zhào bàn tú zì tóu yú shuǐ

明年以户科左给事中召,半途自投于水。

yǐ nì sǐ wén gù qí jiā dé bù zuò

以溺死闻,故其家得不坐。

céng fèng sháo lú líng rén

曾凤韶,庐陵人。

hóng wǔ mò nián jìn shì

洪武末年进士。

jiàn wén chū cháng wèi jiān chá yù shǐ

建文初,尝为监察御史。

yàn wáng chēng dì yǐ yuán guān zhào bù fù

燕王称帝,以原官召,不赴。

yòu yǐ shì láng zhào zhī bù kě miǎn nǎi cì xuè shū yī jīn yuē yǔ shēng lú líng zhōng jié zhī bāng sù fù gāng gěng zhī cháng

又以侍郎召,知不可免,乃刺血书衣襟曰:“予生庐陵忠节之邦,素负刚鲠之肠。

dú shū dēng jìn shì dì shì huàn zhì xiù yī láng

读书登进士第,仕宦至绣衣郎。

kǎi yī sǐ zhī dé yí kě yǐ hán xiào yú dì xià ér bù kuì wú wén tiān xiáng

慨一死之得宜,可以含笑于地下,而不愧吾文天祥。

zhǔ qī lǐ shì zǐ gōng wàng wù yì wǒ yī jí yǐ cǐ liàn

”嘱妻李氏、子公望:“勿易我衣,即以此殓。

suì zì shā nián èr shí jiǔ

”遂自杀,年二十九。

li yì shǒu jié sǐ

李亦守节死。

wáng liáng zì tiān xìng xiáng fú rén

王良,字天性,祥符人。

hóng wǔ mò lèi guān qiān dū yù shǐ zuò huǎn qí liáo yǒu yù biǎn xíng bù láng zhōng

洪武末,累官佥都御史,坐缓其僚友狱,贬刑部郎中。

jiàn wén zhōng lì qiān xíng bù zuǒ shì láng

建文中,历迁刑部左侍郎。

yì jiǎn yàn fǔ rén zuì bù chēng zhǐ chū wèi zhè jiāng àn chá shǐ

议减燕府人罪,不称旨,出为浙江按察使。

yàn wáng jí wèi pō dé zhī qiǎn shǐ zhào liáng

燕王即位,颇德之,遣使召良。

liáng zhí shǐ zhě jiāng zhǎn zhī zhòng jié zhī qù

良执使者将斩之,众劫之去。

liáng jí zhū sī yìn yú sī dì jiāng zì shā wèi jí jué

良集诸司印于私第,将自杀,未即决。

qī wèn gù

妻问故。

yuē wú fēn yīng sǐ wèi zhī suǒ yǐ chù rǔ ěr

曰:“吾分应死,未知所以处汝耳。

qī yuē jūn nán zǐ nǎi wèi fù rén móu hu

”妻曰:“君男子,乃为妇人谋乎?

kuì liáng shí

”馈良食。

shí yǐ bào qí zi rù hòu yuán zhì zi chí páng tóu shuǐ sǐ

食已,抱其子入后园,置子池旁,投水死。

liáng liàn qī bì yǐ zi fù yǒu rén jiā suì jī xīn zì fén yìn jù huǐ

良殓妻毕,以子付友人家,遂积薪自焚,印俱毁。

chéng zǔ yuē sǐ gù liáng fēn cháo tíng yìn bù kě huǐ

成祖曰:“死固良分,朝廷印不可毁。

huǐ yìn liáng bù dé wú zuì

毁印,良不得无罪。

xǐ qí jiā yú biān

”徙其家于边。

chén sī xián mào míng rén

陈思贤,茂名人。

hóng wǔ mò wèi zhāng zhōu jiào shòu yǐ zhōng xiào dà yì xù zhū shēng

洪武末,为漳州教授,以忠孝大义勖诸生。

měi bù shǐ zhě lì zhāng cān yè shí bì qǐng yuē shèng gōng ān fǒu

每部使者涖漳,参谒时必请曰:“圣躬安否?

yàn wáng dēng jí zhào zhì tòng kū yuē míng lún zhī yì zhèng zài jīn rì

”燕王登极诏至,恸哭曰:“明伦之义,正在今日。

jiān wò bù yíng zhào

”坚卧不迎诏。

lǜ qí tú wú xìng yuán chén yīng zōng lín jué zōu jūn mò céng tíng ruì lǚ xián liù rén jí míng lún táng wèi jiù jūn wèi kū lín rú lǐ

率其徒吴性原、陈应宗、林珏、邹君默、曾廷瑞、吕贤六人,即明伦堂为旧君位,哭临如礼。

yǒu sī zhí zhī sòng jīng shī sī xián jí liù shēng jiē sǐ

有司执之送京师,思贤及六生皆死。

liù shēng jiē lóng xī rén

六生皆龙溪人。

jiā jìng zhōng tí xué fù shǐ shào ruì lì cí sì sī xián yǐ liù shēng yòu shí

嘉靖中,提学副使邵锐立祠祀思贤,以六生侑食。

yòu tāi zhōu yǒu qiáo fū rì fù xīn rù shì kǒu bù èr jià

又台州有樵夫,日负薪入市,口不贰价。

wén yàn wáng jí dì wèi tòng kū tóu dōng hú sǐ

闻燕王即帝位,恸哭投东湖死。

ér wēn zhōu yuè qīng yì yǒu qiáo fū wén jīng shī xiàn qí xiāng rén zhuō shì láng jìng sǐ hào tòng tóu yú shuǐ

而温州乐清亦有樵夫,闻京师陷,其乡人卓侍郎敬死,号恸投于水。

èr qiáo jiē yì qí míng

二樵皆逸其名。

chéng tōng jì xī rén

程通,绩溪人。

cháng shàng shū tài zǔ qǐ chú qí zǔ shù jí

尝上书太祖,乞除其祖戍籍。

cí shén āi jìng huò qǐng

词甚哀,竟获请。

yǐ shòu liáo fǔ jì shàn

已,授辽府纪善。

yàn shī qǐ cóng wáng fàn hǎi guī jīng shī shàng fēng shì shù qiān yán chén yù bèi cè jìn zuǒ zhǎng shǐ

燕师起,从王泛海归京师,上封事数千言,陈御备策,进左长史。

yǒng lè chū cóng wáng xǐ jīng zhōu

永乐初,从王徙荆州。

yǒu yán qí qián shàng fēng shì duō zhǐ chì zhě

有言其前上封事多指斥者。

xiè zhì sǐ yú yù

械至,死于狱。

jiā shǔ shù biān

家属戍边。

bìng bǔ qí yǒu rén huī zhōu zhī fǔ huáng xī fàn lùn sǐ jí qí jiā

并捕其友人徽州知府黄希范,论死,籍其家。

yè huì zhòng lín hǎi rén

叶惠仲,临海人。

yǔ xiōng yí zhòng bìng yǒu wén míng yǐ zhī xiàn zhēng xiū tài zǔ shí lù qiān zhī nán chāng fǔ

与兄夷仲并有文名,以知县征修《太祖实录》,迁知南昌府。

yǒng lè yuán nián zuò zhí shū jìng nán shì zú zhū

永乐元年,坐直书《靖难》事,族诛。

huáng yàn qīng xī rén

黄彦清,歙人。

guān guó zǐ bó shì yǐ míng jié zì lì

官国子博士,以名节自励。

zuò zài méi yīn jūn zhōng sī shì jiàn wén dì zhū sǐ

坐在梅殷军中私谥建文帝,诛死。

cài yùn nán kāng rén

蔡运,南康人。

lì guān sì chuān cān zhèng

历官四川参政。

jìng zhí bù xié yú sú bà guī

劲直不谐于俗,罢归。

fù qǐ zhī bīn zhōu yǒu huì zhèng

复起知宾州,有惠政。

yǒng lè chū yì zhuī lùn jiān dǎng sǐ

永乐初,亦追论奸党死。

shí yǔn cháng níng hǎi rén

石允常,宁海人。

hóng wǔ èr shí qī nián jìn shì

洪武二十七年进士。

guān hé nán qiān shì lián jiè yǒu shēng

官河南佥事,廉介有声。

zuò shì zhé cháng zhōu tóng zhī

坐事谪常州同知。

jiàn wén mò shuài bīng fáng jiāng

建文末,帅兵防江。

jūn kuì qì guān qù

军溃,弃官去。

hòu zhuī lù fèi zhōu fān shì xì yù èr nián

后追录废周藩事,系狱二年。

miǎn sǐ shù biān

免死戍边。

gāo wēi liáo zhōu rén shàng qì jié néng wén zhāng

高巍,辽州人,尚气节,能文章。

mǔ xiāo shì yǒu gù jí wēi zuǒ yòu shì fèng zhì lǎo wú shǎo xiè

母萧氏有痼疾,巍左右侍奉,至老无少懈。

mǔ sǐ shū shí lú mù sān nián

母死,蔬食庐墓三年。

hóng wǔ zhōng jīng xiào xíng yóu tài xué shēng shì qián jūn dū du fǔ zuǒ duàn shì

洪武中,旌孝行,由太学生试前军都督府左断事。

shū kěn hé nán shān dōng běi píng huāng tián

疏垦河南、山东、北平荒田。

yòu tiáo shàng yì mò jì shèn xuǎn jǔ xī míng qì shù shì

又条上抑末技、慎选举、惜名器数事。

tài zǔ jiā nà zhī

太祖嘉纳之。

xún yǐ jué shì bù chēng zhǐ dāng zuì jiǎn sǐ shù guì zhōu guān suǒ lǐng

寻以决事不称旨,当罪,减死戍贵州关索岭。

tè xǔ dì zhí dài yì yuē jīng xiào zi yě

特许弟侄代役,曰:“旌孝子也。

jí huì dì jí wèi shàng shū qǐ guī tián lǐ

及惠帝即位,上疏乞归田里。

wèi jǐ liáo zhōu zhī zhōu wáng qīn yìng zhào pì wēi

未几,辽州知州王钦应诏辟巍。

wēi yīn fù lì bù shàng shū lùn shí zhèng

巍因赴吏部上书论时政。

yòng shì zhě fāng yì xuē zhū wáng dú wēi yǔ yù shǐ hán yù xiān hòu qǐng jiā ēn

用事者方义削诸王,独巍与御史韩郁先后请加恩。

lüè yuē gāo huáng dì fēn fēng zhū wáng cǐ zhī gǔ zhì

略曰:“高皇帝分封诸王,此之古制。

jì jiē guò dāng zhū wáng yòu lǜ duō jiāo yì bù fǎ wéi fàn cháo zhì

既皆过当,诸王又率多骄逸不法,违犯朝制。

bù xuē cháo tíng gāng jì bù lì

不削,朝廷纲纪不立;

xuē zhī zé shāng qīn qīn zhī ēn

削之,则伤亲亲之恩。

jiǎ yì yuē yù tiān xià zhì ān mò rú zhòng jiàn zhū hóu ér shǎo qí lì

贾谊曰:‘欲天下治安,莫如众建诸侯而少其力。

jīn hé shī qí yì wù xíng zhāo cuò xuē duó zhī móu ér xiào zhǔ fù yǎn tuī ēn zhī cè

’今盍师其意,勿行晁错削夺之谋,而效主父偃推恩之策。

zài běi zhū wáng zǐ dì fēn fēng yú nán

在北诸王,子弟分封于南;

zài nán zǐ dì fēn fēng yú běi

在南,子弟分封于北。

rú cǐ zé fān wáng zhī quán bù xuē ér zì xuē yǐ

如此则藩王之权,不削而自削矣。

chén yòu yuàn yì lóng qīn qīn zhī lǐ suì shí fú là shǐ rén kuì wèn

臣又愿益隆亲亲之礼,岁时伏腊使人馈问。

xián zhě xià zhào bāo shǎng zhī

贤者下诏褒赏之。

jiāo yì bù fǎ zhě chū fàn róng zhī zài fàn shè zhī sān fàn bù gǎi zé gào tài miào fèi chù zhī

骄逸不法者,初犯容之,再犯赦之,三犯不改,则告太庙废处之。

qǐ yǒu bù shùn fú zhě zāi

岂有不顺服者哉!

shū zòu dì hàn zhī

”书奏,帝颔之。

yǐ ér yàn bīng qǐ mìng cóng li jǐng lóng chū shī cān zàn jūn wù

已而燕兵起,命从李景隆出师参赞军务。

wēi fù shàng shū yán chén yuàn shǐ yàn

巍复上书,言:“臣愿使燕。

pī zhōng dǎn chén yì lǐ xiǎo yǐ huò fú gǎn yǐ qīn qīn zhī yì lìng xiū bīng guī fān

披忠胆,陈义礼,晓以祸福,感以亲亲之谊,令休兵归藩。

dì zhuàng qí yán xǔ zhī

”帝壮其言,许之。

wēi zhì yàn zì chēng

巍至燕,自称:

guó cháo chǔ shì gāo wēi zài bài shàng shū yàn wáng diàn xià tài zǔ shàng bīn tiān zǐ sì wèi bù wéi xīn zhī zhèng tiān xià ài dài jiē yuē nèi yǒu shèng míng wài yǒu fān hàn chéng kāng zhī zhì zài jiàn yú jīn yǐ

国朝处士高巍再拜上书燕王殿下:太祖上宾,天子嗣位,布维新之政,天下爱戴,皆曰“内有圣明,外有藩翰,成、康之治,再见于今矣。

bù wèi dài wáng xiǎn yǔ cháo tíng jué zhāng sān jūn kàng liù shī chén bù zhī dài wáng hé yì yě

”不谓大王显与朝廷绝,张三军,抗六师,臣不知大王何意也。

jīn zài cháo zhū chén wén zhě zhì còu wǔ zhě yǒng fèn zhí yán zhàng yì yǐ shùn tǎo nì

今在朝诸臣,文者智辏,武者勇奋,执言仗义,以顺讨逆。

shèng bài zhī jī míng yú zhǐ zhǎng

胜败之机明于指掌。

jiē yún dài wáng jiè kǒu zhū zuǒ bān wén chén shí zé wú wáng pì gù zhì qí xīn lù rén suǒ gòng zhī

皆云大王“借口诛左班文臣,实则吴王濞故智,其心路人所共知。

wēi qiè kǒng jiān xióng wú lài chéng xì fèn jī wàn yī yǒu shī dài wáng dé zuì xiān dì yǐ

”巍窃恐奸雄无赖,乘隙奋击,万一有失,大王得罪先帝矣。

jīn dài wáng jù běi píng qǔ mì yún xià yǒng píng xí xióng xiàn yǎn zhēn dìng

今大王据北平,取密云,下永平,袭雄县,掩真定。

suī yì ruò jiàn líng rán zì bīng xìng yǐ lái yè jīng shù yuè shàng bù néng chū zuì ěr yī yú de

虽易若建瓴,然自兵兴以来,业经数月,尚不能出蕞尔一隅地。

qiě dài wáng suǒ tǒng jiàng shì jì bù guò sān shí wàn

且大王所统将士,计不过三十万。

yǐ yī guó yǒu xiàn zhī zhòng yìng tiān xià zhī shī yì yì ba yǐ

以一国有限之众应天下之师,亦易罢矣。

dài wáng yǔ tiān zi yì zé jūn chén qīn zé gǔ ròu shàng shēng lí jiān

大王与天子义则君臣,亲则骨肉,尚生离间。

kuàng sān shí wàn yì xìng zhī shì néng bǎo qí tóng xīn xié lì xiào sǐ yú diàn xià hu

况三十万异姓之士能保其同心协力,效死于殿下乎?

wēi měi niàn zhì cǐ wèi shǐ bù wéi dài wáng shui lì qì liú tì yě

巍每念至此,未始不为大王氵丽泣流涕也。

yuàn dài wáng xìn wēi yán shàng biǎo xiè zuì zài xiū qīn hǎo

愿大王信巍言:上表谢罪,再修亲好。

cháo tíng jiàn dài wáng wú tā bì méng kuān yòu

朝廷鉴大王无他,必蒙宽宥。

tài zǔ zài tiān zhī líng yì ān yǐ

太祖在天之灵亦安矣。

tǎng zhí mí bù wù shě qiān shèng zhī zūn juān yī guó zhī fù shì xiǎo shèng wàng dà yì yǐ guǎ kàng zhòng wèi jiǎo xìng bù kě chéng zhī bèi shì wēi bù zhī dài wáng suǒ shuì jià yě

倘执迷不悟,舍千乘之尊,捐一国之富,恃小胜,忘大义,以寡抗众,为侥幸不可成之悖事,巍不知大王所税驾也。

kuàng dà sàng wèi zhōng dú xīng shī lǚ qí yǔ tài bó yí qí qiú rén ràng guó zhī yì bù dà jìng tíng hu

况大丧未终,毒兴师旅,其与泰伯、夷、齐求仁让国之义不大迳庭乎?

suī dài wáng yǒu sù qīng cháo tíng zhī xīn tiān xià bù wú cuàn duó dí tǒng zhī yì

虽大王有肃清朝廷之心,天下不无篡夺嫡统之议。

jí xìng ér bù bài wèi dài wáng hé rú rén

即幸而不败,谓大王何如人?

wēi bái fà shū shēng fú yóu wēi mìng xìng bù wèi sǐ

巍白发书生,蜉蝣微命,性不畏死。

hóng wǔ shí qī nián méng tài zǔ gāo huáng dì jīng chén xiào xíng

洪武十七年蒙太祖高皇帝旌臣孝行。

wēi qiè zì fù jì wèi xiào zǐ dāng wèi zhōng chén

巍窃自负:既为孝子,当为忠臣。

sǐ zhōng sǐ xiào wēi zhì yuàn yě

死忠死孝,巍至愿也。

rú méng cì sǐ huò jiàn tài zǔ zài tiān zhī líng wēi yì kě yǐ wú kuì yǐ

如蒙赐死,获见太祖在天之灵,巍亦可以无愧矣。

shū shù shàng jiē bù bào

书数上,皆不报。

yǐ ér jǐng lóng bīng bài wēi zì bá nán guī

已而景隆兵败,巍自拔南归。

zhì lín yì yù cān zhèng tiě xuàn xiāng chí tòng kū

至临邑,遇参政铁铉,相持痛哭。

bēn jǐ nán shì sǐ jù shǒu lǚ bài yàn bīng

奔济南,誓死拒守,屡败燕兵。

jí jīng chéng pò wēi zì jīng sǐ yì shè

及京城破,巍自经死驿舍。

yù shū lüè yuē

郁疏略曰:

zhū wáng qīn zé tài zǔ yí tǐ guì zé xiào kāng huáng dì shǒu zú zūn zé bì xià shū fù

诸王亲则太祖遗体,贵则孝康皇帝手足,尊则陛下叔父。

shǐ èr dì zài tiān zhī líng zǐ sūn wèi tiān zǐ ér dì yǔ zi zāo cán lù qí xīn ān hu

使二帝在天之灵,子孙为天子,而弟与子遭残戮,其心安乎?

chén měi niàn zhì cǐ wèi cháng bù liú tì yě

臣每念至此,未尝不流涕也。

cǐ jiē shù rú piān jiàn bìng fān fēng tài zhòng yí lǜ tài shēn nǎi zhì cǐ

此皆竖儒偏见,病藩封太重,疑虑太深,乃至此。

fu chún wáng chǐ hán rén rén zì wēi

夫唇亡齿寒,人人自危。

zhōu wáng jì fèi xiāng wáng zì fén dài fǔ bèi cuī ér qí chén yòu gào wáng fǎn yǐ

周王既废,湘王自焚,代府被摧,而齐臣又告王反矣。

wèi jì zhě bì yuē bīng bù jǔ zé huò bì jiā

为计者必曰:“兵不举则祸必加”。

shì cháo tíng zhí zhèng jī zhī shǐ rán

是朝廷执政激之使然。

yàn jǔ bīng liǎng yuè yǐ qián hòu diào bīng bù xià wǔ shí yú wàn ér yī shǐ wú huò

燕举兵两月矣,前后调兵不下五十余万,而一矢无获。

wèi zhī guó yǒu móu chén kě hu

谓之国有谋臣可乎?

jīng yíng jì jiǔ jūn xīng zhé fá jiāng bù xiào móu shì bù xiào lì

经营既久,军兴辄乏,将不效谋,士不效力。

tú shǐ zhōng yuán wú gū chì zǐ kùn yú zhuǎn shū mín bù liáo shēng rì shèn yī rì

徒使中原无辜赤子困于转输,民不聊生,日甚一日。

jiǔ zhòng zhī yōu fāng shēn ér chū rù wéi wò yǔ guó shì zhě fāng qiě yáng yáng zì dé

九重之忧方深,而出入帷幄与国事者,方且扬扬自得。

bǐ qí quàn bì xià xuē fān guó zhě guǒ hé xīn zāi

彼其劝陛下削藩国者,果何心哉?

yàn yuē qīn zhě gē zhī bù duàn shū zhě xù zhī bù jiān

谚曰:“亲者割之不断,疏者续之不坚。

shū yǒu lǐ yě

”殊有理也。

bì xià bù chá bù dài shí nián huǐ wú jí yǐ

陛下不察,不待十年,悔无及矣。

chén zhì yú gǎn ēn zhì hòu bù gǎn bù yán

臣至愚,感恩至厚,不敢不言。

xìng shǎo chuí dòng jiàn xīng miè jì jué shì dài wáng zhī qiú fēng xiāng wáng zhī mù hái zhōu wáng yú jīng shī yíng chu shǔ wèi zhōu gōng

幸少垂洞鉴,兴灭继绝,释代王之囚,封湘王之墓,还周王于京师,迎楚、蜀为周公。

bǐ gè mìng shì zi chí shū quàn yàn bà bīng shǒu fān yǐ wèi zōng miào zhī líng

俾各命世子持书劝燕,罢兵守藩,以慰宗庙之灵。

míng zhào tiān xià bō luàn fǎn zhèng dǔ hòu qīn qīn zōng shè xìng shèn

明诏天下,拨乱反正,笃厚亲亲,宗社幸甚。

bù tīng

不听。

yàn shī dù jiāng yù qì guān dùn qù bù zhī suǒ zhōng

燕师渡江,郁弃官遁去,不知所终。

gāo xián níng jì yáng rú xué shēng

高贤宁,济阳儒学生。

cháng shòu xué yú jiào yù wáng shěng yǐ jié yì xiāng dǐ lì

尝受学于教谕王省,以节义相砥砺。

jiàn wén zhōng gòng rù tài xué

建文中,贡入太学。

yàn bīng pò dé zhōu wéi jǐ nán

燕兵破德州,围济南。

xián níng shì zài wéi zhōng bù jí fù

贤宁适在围中,不及赴。

shì shí yàn bīng shì shén zhāng huáng zǐ chéng děng móu qiǎn shǐ yì hé yǐ dài zhī

是时燕兵势甚张,黄子澄等谋遣使议和以怠之。

shàng bǎo sī chéng li de chéng zhě kāng kǎi qǐng xíng jiàn yàn wáng chéng xià

尚宝司丞李得成者,慷慨请行,见燕王城下。

wáng bù tīng wéi yì jí

王不听,围益急。

cān zhèng tiě xuàn děng bǎi jì yù zhī

参政铁铉等百计御之。

wáng shè shū chéng zhōng yù jiàng

王射书城中谕降。

xián níng zuò zhōu gōng fǔ chéng wáng lùn shè chéng wài

贤宁作《周公辅成王论》,射城外。

wáng yuè qí yán wèi huǎn gōng

王悦其言,为缓攻。

xiāng chí liǎng yuè zú kuì qù

相持两月,卒溃去。

yàn wáng jí wèi hòu xián níng bèi zhí rù jiàn

燕王即位后,贤宁被执入见。

chéng zǔ yuē cǐ zuò lùn xiù cái yé

成祖曰:“此作论秀才耶?

xiù cái hǎo rén yǔ yī guān

秀才好人,予一官。

xián níng gù cí

”贤宁固辞。

jǐn yī wèi zhǐ huī jì gāng gù liè xíng bèi chù shēng yě sù yǔ xián níng shàn quàn jiù zhí

锦衣卫指挥纪纲,故劣行被黜生也,素与贤宁善,劝就职。

xián níng yuē jūn wéi xué xiào suǒ qì gù yīng ěr

贤宁曰:“君为学校所弃,故应尔。

wǒ shí lǐn yǒu nián yì bù kě qiě cháng rǔ wáng xiān shēng zhī jiào yǐ

我食廪有年,义不可,且尝辱王先生之教矣。

gāng wéi yán yú dì jìng de guī nián jiǔ shí qī zú

”纲为言于帝,竟得归,年九十七卒。

wáng jìn zì qì zhī rì zhào rén

王琎,字器之,日照人。

bó tōng jīng shǐ yóu cháng yú chūn qiū

博通经史,尤长于《春秋》。

chū wèi jiào shòu zuò shì zhé yuǎn fāng

初为教授,坐事谪远方。

hóng wǔ mò yǐ xián néng jiàn shòu níng bō zhī fǔ

洪武末,以贤能荐,授宁波知府。

yè sì gǔ jí bǐng zhú dú shū shēng chè shǔ wài

夜四鼓即秉烛读书,声彻署外。

jiān yì xué kè zhū shēng zhū shēng lǜ sì gǔ qǐ sòng xí wú gǎn xiè

间诣学课诸生,诸生率四鼓起,诵习无敢懈。

huǐ jìng nèi yín cí sān huáng cí yì zài huǐ zhōng huò yǐ wéi yí

毁境内淫祠,三皇祠亦在毁中,或以为疑。

jìn yuē bù dàng cí ér cí yuē yín bù dé cí ér cí yuē dú

琎曰:“不当祠而祠曰‘淫’,不得祠而祠曰‘渎’。

wéi tiān zǐ de jì sān huáng yú shì shù rén wú yù huǐ zhī hé yí

惟天子得祭三皇,于士庶人无预,毁之何疑。

zì fèng jiǎn yuē yī rì zhuàn yòng yú gēng jìn wèi qí qī yuē ruò bù yì wú dàn cǎo gēn shí yé

”自奉俭约,一日馔用鱼羹,琎谓其妻曰:“若不忆吾啖草根时耶?

mìng chè ér mái zhī rén hào mái gēng tài shǒu

”命撤而埋之,人号“埋羹太守。

yàn shī lín jiāng jìn zào zhōu jiàn móu qín wáng wèi wèi zú fù zhì jīng

”燕师临江,琎造舟舰谋勤王,为卫卒缚至京。

chéng zǔ wèn zào zhōu hé wéi

成祖问:“造舟何为?

duì yuē yù fàn hǎi qū guā zhōu zǔ shī nán dù ěr

”对曰:“欲泛海趋瓜洲,阻师南渡耳。

dì yì bù zuì fàng hái lǐ yǐ shòu zhōng

”帝亦不罪,放还里,以寿终。

zhōu jìn zì bó shēn wǔ chāng rén

周缙,字伯绅,武昌人。

yǐ gòng rù tài xué shòu yǒng qīng diǎn shǐ shè lìng shì

以贡入太学,授永清典史,摄令事。

chéng zǔ jǔ bīng shǒu lìng xiāng shuài yíng jiàng

成祖举兵,守令相率迎降。

yǒng qīng de yóu jìn jìn dú wèi shǒu yù jì

永清地尤近,缙独为守御计。

yǐ dù bù kě wèi huái yìn nán bēn

已,度不可为,怀印南奔。

dào wén mǔ zú guī zhōng sàng

道闻母卒,归终丧。

yàn bīng yǐ pò jiū yì lǚ qín wáng wén jīng shī bù shǒu nǎi zǒu nì

燕兵已迫,纠义旅勤王,闻京师不守,乃走匿。

lì bù yán qián běi píng suǒ shǔ zhōu xiàn guān zhū níng děng èr bǎi jiǔ shí rén dāng huáng shàng jìng nán jù qì zhí táo wáng

吏部言:“前北平所属州县官朱宁等二百九十人,当皇上‘靖难’,俱弃职逃亡。

yi zhì zhū fǎ

宜置诸法。

zhào lìng rù sù shú zuì qiǎn shù xìng zhōu

”诏令入粟赎罪,遣戍兴州。

yǒu sī suì bǔ jìn xiè sòng shù suǒ

有司遂捕缙,械送戍所。

jū shù suì zǐ dài hái nián bā shí ér méi

居数岁,子代还,年八十而没。

zhū níng děng jiē wú kǎo

朱宁等皆无考。

niú jǐng xiān bù zhī hé xǔ rén

牛景先,不知何许人。

guān yù shǐ

官御史。

jīn chuān mén kāi yì fú xiāo dùn zú yú háng zhōu sēng sì

金川门开,易服宵遁,卒于杭州僧寺。

yǐ ér qióng zhì qí huáng dǎng jí qí jiā

已而穷治齐、黄党,籍其家。

yàn bīng zhī rù yī xī cháo chén zhuì chéng qù zhě sì shí yú rén

燕兵之入,一夕朝臣缒城去者四十余人。

qí xìng míng jué lǐ mò kě de ér kǎo

其姓名爵里莫可得而考。

rán shì xiàng chuán yǒu chéng jì jí hé xī yòng bǔ guō jiang zhī shǔ

然世相传,有程济及河西佣、补锅匠之属。

chéng jì cháo yì rén

程济,朝邑人。

yǒu dào shù

有道术。

hóng wǔ mò guān yuè chí jiào yù

洪武末官岳池教谕。

huì dì jí wèi jì shàng shū yán mǒu yuè rì běi fāng bīng qǐ

惠帝即位,济上书言:“某月日北方兵起。

dì wèi fēi suǒ yi yán dǎi zhì jiāng shā zhī

”帝谓非所宜言,逮至,将杀之。

jì dà hū yuē bì xià xìng qiú chén

济大呼曰:“陛下幸囚臣。

chén yán bù yàn sǐ wèi wǎn

臣言不验,死未晚。

nǎi xià zhī yù

”乃下之狱。

yǐ ér yàn bīng qǐ shì zhī gǎi guān biān xiū

已而燕兵起,释之,改官编修。

cān běi zhēng jūn huái shàng bài zhào hái

参北征军淮上,败,召还。

huò yuē xú zhōu zhī jié zhū jiāng shù bēi jì gōng jì yī yè wǎng jì rén mò cè

或曰,徐州之捷,诸将树碑纪功,济一夜往祭,人莫测。

hòu yàn wáng guò xú jiàn bēi dà nù qù zuǒ yòu chuí zhī

后燕王过徐,见碑大怒,趣左右椎之。

zài chuí jù yuē zhǐ wèi wǒ lù wén lái

再椎,遽曰:“止,为我录文来。

yǐ àn bēi xíng zhū wú de miǎn zhě

”已,按碑行诛,无得免者。

ér jì míng shì zài chuí tuō chù

而济名适在椎脱处。

rán kǎo qí shí xú zhōu wèi cháng yǒu jié yě

然考其实,徐州未尝有捷也。

jīn chuān mén qǐ jì wáng qù

金川门启,济亡去。

huò yuē dì yì wèi sēng chū wáng jì cóng zhī

或曰帝亦为僧出亡,济从之。

mò zhī suǒ zhōng

莫知所终。

hé xī yòng bù zhī hé xǔ rén

河西佣,不知何许人。

jiàn wén sì nián dōng pī gé yī xíng qǐ jīn chéng shì zhōng

建文四年冬,披葛衣行乞金城市中。

yǐ zhì hé xī wèi yòng yú zhuāng làng lǔ shì

已,至河西为佣于庄浪鲁氏。

qǔ zhí mǎi yáng qiú ér yǐ gù gé yī fù qí shàng pò lǚ lǚ bù kěn qì

取直买羊裘,而以故葛衣覆其上,破缕缕不肯弃。

lì zuò juàn zhé zì yín é huò yè wén qí kū shēng

力作倦,辄自吟哦,或夜闻其哭声。

jiǔ zhī yǒu jīng cháo guān zhì shi yòng yù yǔ yǔ zǒu nán shān bì zhī

久之,有京朝官至,识佣,欲与语,走南山避之。

huò wèn jīng cháo guān yòng hé rén

或问京朝官:“佣何人?

guān yì bù dá

”官亦不答。

zài zhuāng làng shù nián bìng qiě sǐ hū zhǔ rén shǔ yuē wǒ sǐ wù liàn

在庄浪数年,病且死,呼主人属曰:“我死勿殓。

xī běi fēng qǐ huǒ wǒ wù mái wǒ gǔ

西北风起,火我,勿埋我骨。

lǔ jiā cóng qí yán

”鲁家从其言。

bǔ guō jiàng zhě cháng wǎng lái kuí zhōu chóng qìng jiān

补锅匠者,常往来夔州、重庆间。

yè bǔ guō fán shù nián chuān zhōng rén duō shí zhī

业补锅,凡数年,川中人多识之。

yī rì yú kuí zhōu shì yù yī rén xiāng gù è rán

一日,于夔州市遇一人,相顾愕然。

yǐ xiāng chí kū gòng rù shān yán zhōng zuò yǔ jìng rì

已,相持哭,共入山岩中,坐语竟日。

fù xiāng chí kū bié qù

复相持哭,别去。

qí rén jí féng wēng yě

其人即冯翁也。

wēng zài kuí yǐ zhāng jù shòu tóng zǐ gěi yī shí néng wéi gǔ shī

翁在夔以章句授童子,给衣食,能为古诗。

shī hòu tí mǎ èr zi huò mǎ gōng huò sāi mǎ xiān shēng

诗后题“马二子”,或“马公”,或“塞马先生”。

hòu èr rén jiē bù zhī suǒ zhōng

后二人皆不知所终。

yòu kuài jī yǒu èr yǐn zhě yī yún mén sēng yī ruò yē xī qiáo

又会稽有二隐者:一云门僧,一若耶溪樵。

sēng měi fàn zhōu fù shī guī jí fén zhī

僧每泛舟赋诗,归即焚之。

qiáo měi yú xī shā shàng yǐ dí huà zì yǐ zhé luàn qí shā

樵每于溪沙上以荻画字,已,辄乱其沙。

rén yǒu yí zhī zhě cóng hòu bào chí guān zhī zé jiē gū chén qù guó zhī cí yě

人有疑之者,从后抱持观之,则皆孤臣去国之词也。

shí yòu yǒu yù shān qiáo zhě jū jīn huá zhī dōng shān má yī dài lì zhōng shēn bù yì

时又有玉山樵者,居金华之东山,麻衣戴笠,终身不易。

cháng wèi wáng xìng zhě tí shī yuē zōng rén gù yí qí wáng xìng yún

尝为王姓者题诗曰“宗人”,故疑其王姓云。

xuě ān hé shàng rén yí qí wèi yè xī xián jiàn liàn zi níng chuán

雪庵和尚,人疑其为叶希贤,见《练子宁传》。

qí hòu shù shí nián sōng yáng wáng zhào yóu zhì píng sì yú zhuàn lún cáng shàng de shū yī juàn zài jiàn wén wáng chén èr shí yú rén shì jì

其后数十年,松阳王诏游治平寺,于转轮藏上得书一卷,载建文亡臣二十余人事迹。

chǔ mò duàn làn kě shí zhě jǐn jiǔ rén

楮墨断烂,可识者仅九人。

liáng tián yù liáng liáng yù liáng liáng yòng liáng zhōng jié jiē dìng hǎi rén tóng zú tóng shì yú cháo

梁田玉、梁良玉、梁良用、梁中节皆定海人,同族,同仕于朝。

tián yù guān láng zhōng jīng shī pò qù wèi sēng

田玉,官郎中,京师破,去为僧。

liáng yù guān zhōng shū shè rén biàn xìng míng zǒu hǎi nán zhōu shū yǐ lǎo

良玉,官中书舍人,变姓名,走海南,鬻书以老。

liáng yòng wèi zhōu shī sǐ yú shuǐ

良用为舟师,死于水。

zhōng jié hǎo lǎo zi tài xuán jīng wéi dào shì

中节好《老子》、《太玄经》,为道士。

hé shēn sòng hé guō jié jù bù zhī hé xǔ rén tóng guān zhōng shū

何申、宋和、郭节,俱不知何许人,同官中书。

shēn shǐ shǔ zhì xiá kǒu wén biàn ǒu xuè jū fā bèi sǐ

申使蜀,至峡口闻变,呕血,疽发背死。

hé jí jié xié bǔ shì shū zǒu yì yù kè sǐ

和及节挟卜筮书走异域,客死。

hé zhōu hǎi zhōu rén

何洲,海州人。

bù zhī hé guān yì qù wèi bǔ zhě kè sǐ

不知何官,亦去为卜者,客死。

guō liáng guān jí jù wú kǎo yǔ liáng zhōng jié xiāng yuē qì guān wéi dào shì

郭良,官籍俱无考,与梁中节相约弃官为道士。

yú shí yī rén bìng shī qí xìng míng

余十一人并失其姓名。

jìn yún zhèng xī jì qí shì wèi zhōng xián qí mì lù chuán yú shì

缙云郑僖纪其事,为《忠贤奇秘录》,传于世。

jí wàn lì shí jiāng nán yòu yǒu zhì shēn lù yún de zhī máo shān dào shū zhōng

及万历时,江南又有《致身录》,云得之茅山道书中。

jiàn wén shí shì shū wú jiāng shǐ zhòng bīn suǒ shù jì dì chū wáng hòu shì shén jù

建文时,侍书吴江史仲彬所述,纪帝出亡后事甚具。

zhòng bīn chéng jì yè xī xián niú jǐng xiān jiē cóng wáng zhī chén

仲彬、程济、叶希贤、牛景先皆从亡之臣。

yòu yǒu liáo píng jīn jiāo zhū xìng míng ér xuě ān hé shàng bǔ guō jiang děng jù yǒu xìng míng guān jué

又有廖平、金焦诸姓名,而雪庵和尚、补锅匠等,具有姓名、官爵。

yī shí shì dà fū jiē xìn zhī

一时士大夫皆信之。

jǐ shì zhōng ōu yáng diào lǜ shàng qí shū yú cháo yù wèi qǐng shì lì cí

给事中欧阳调律上其书于朝,欲为请谥立祠。

rán kǎo zhòng bīn shí wèi cháng wèi shì shū lù gài wǎn chū fù huì bù zú xìn

然考仲彬实未尝为侍书,《录》盖晚出,附会不足信。

zàn yuē jìng nán zhī yì cháo chén duō juān qù xùn guó

赞曰:靖难之役,朝臣多捐躯殉国。

ruò wáng gèn yǐ xià zhū rén zhī cóng róng jiù jié fēi dà yì sù míng zhě bù néng yě

若王艮以下诸人之从容就节,非大义素明者不能也。

gāo wēi yī jiè bù yī kāng kǎi shàng shū qǐng guī fān fú

高巍一介布衣,慷慨上书,请归藩服。

qí chí lùn shén wěi yòu néng chāo rán yuǎn yǐn huì jì zì quán kě chēng qí shì

其持论甚伟,又能超然远引,晦迹自全,可称奇士。

ruò fú xíng dùn zhū xián suī qí xìng zì zá chū yú zhū jiā chuán jì wèi zú zhēng xìn ér zhōng yì qí jié rén duō lè dào zhī zhě

若夫行遯诸贤,虽其姓字杂出于诸家传纪,未足征信,而忠义奇节,人多乐道之者。

chuán yuē yǔ qí guò ér qù zhī níng guò ér cún zhī

《传》曰:“与其过而去之,宁过而存之。

yì zú yǐ fú zhí gāng cháng shǐ nuò fū yǒu lì zhì yě

”亦足以扶植纲常,使懦夫有立志也。

✦ You read 列传·卷三十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.