jiě jìn huáng huái hú guǎng jīn yòu zī hú yǎn
解缙黄淮胡广金幼孜胡俨
jiě jìn zì dà shēn jí shuǐ rén
解缙,字大绅,吉水人。
zǔ zǐ yuán wèi yuán ān fú zhōu pàn guān
祖子元,为元安福州判官。
bīng luàn shǒu yì sǐ
兵乱,守义死。
fù kāi tài zǔ cháng zhào jiàn lùn yuán shì
父开,太祖尝召见论元事。
yù guān zhī cí qù
欲官之,辞去。
jìn yòu yǐng mǐn hóng wǔ èr shí yī nián jǔ jìn shì
缙幼颖敏,洪武二十一年举进士。
shòu zhōng shū shù jí shì shén jiàn ài zhòng cháng shì dì qián
授中书庶吉士,甚见爱重,常侍帝前。
yī rì dì zài dà páo xī shì yù jìn zhèn yǔ ěr yì zé jūn chén ēn yóu fù zi dāng zhī wú bù yán
一日,帝在大庖西室,谕缙:“朕与尔义则君臣,恩犹父子,当知无不言。
jìn jí rì shàng fēng shì wàn yán lüè yuē
”缙即日上封事万言,略曰:
chén wén lìng shù gǎi zé mín yí xíng tài fán zé mín wán
臣闻令数改则民疑,刑太繁则民玩。
guó chū zhì jīn jiāng èr shí zài wú jǐ shí bù biàn zhī fǎ wú yī rì wú guò zhī rén
国初至今,将二十载,无几时不变之法,无一日无过之人。
cháng wén bì xià zhèn nù chú gēn jiǎn màn zhū qí jiān nì yǐ
尝闻陛下震怒,锄根剪蔓,诛其奸逆矣。
wèi wén bāo yī dà shàn shǎng yán yú shì fù jí qí xiāng zhōng shǐ rú yī zhě yě
未闻褒一大善,赏延于世,复及其乡,终始如一者也。
chén jiàn bì xià hǎo guān shuō yuàn yùn fǔ zá shū yǔ suǒ wèi dào dé jīng xīn jīng zhě chén qiè wèi shén fēi suǒ yi yě
臣见陛下好观《说苑》、《韵府》杂书与所谓《道德经》、《心经》者,臣窃谓甚非所宜也。
shuō yuàn chū yú liú xiàng duō zhàn guó zòng héng zhī lùn
《说苑》出于刘向,多战国纵横之论;
yùn fǔ chū yuán zhī yīn shì chāo ji huì wú lüè wú kě cǎi
《韵府》出元之阴氏,抄辑秽芜,略无可采。
bì xià ruò xǐ qí biàn yú jiǎn yuè zé yuàn jí yī èr zhì shì rú yīng chén qǐng de zhí bǐ suí qí hòu shàng sù táng yú xià shāng zhōu kǒng xià jí guān mǐn lián luò
陛下若喜其便于检阅,则愿集一二志士儒英,臣请得执笔随其后,上溯唐、虞、夏、商、周、孔,下及关、闽、濂、洛。
gēn shí jīng míng suí shì lèi bié lēi chéng yī jīng shàng jiē jīng shǐ qǐ fēi tài píng zhì zuò zhī yī duān yú
根实精明,随事类别,勒成一经,上接经史,岂非太平制作之一端欤?
yòu jīn liù jīng cán quē
又今《六经》残缺。
lǐ jì chū yú hàn rú chuǎn bó yóu shén yi jí shí shān gǎi
《礼记》出于汉儒,踳驳尤甚,宜及时删改。
fǎng qiú shěn lè zhī rú dà bèi bǎi wáng zhī diǎn zuò yuè shū yī jīng yǐ huì wàn shì
访求审乐之儒,大备百王之典,作乐书一经以惠万世。
zūn sì fú xī shén nóng huáng dì yáo shùn yǔ tāng wén wǔ gāo yáo yī yǐn tài gōng zhōu gōng jì qì yí yì fù shuō jī zǐ yú tài xué
尊祀伏羲、神农、黄帝、尧、舜、禹、汤、文、武、皋陶、伊尹、太公、周公、稷、契、夷、益、傅说、箕子于太学。
kǒng zǐ zé zì tiān zǐ dá yú shù rén tōng sì yǐ wéi xiān shī ér yǐ yán céng zi sī mèng zǐ pèi
孔子则自天子达于庶人,通祀以为先师,而以颜、曾、子思、孟子配。
zì mǐn zǐ yǐ xià gè jì yú qí xiāng
自闵子以下,各祭于其乡。
lǔ zhī quē lǐ réng jiàn shū liáng gē miào zèng yǐ wáng jué yǐ yán lù céng lóng kǒng lǐ pèi
鲁之阙里,仍建叔梁纥庙,赠以王爵,以颜路、曾昽、孔鲤配。
yī xǐ lì dài zhī yīn réng zhào qǐ tiān cháo zhī wén xiàn qǐ bù shèng zāi
一洗历代之因仍,肇起天朝之文献,岂不盛哉!
ruò fú sì tiān yi fù sǎo dì zhī guī zūn zǔ yi bèi qī miào zhī zhì
若夫祀天宜复扫地之规,尊祖宜备七庙之制。
fèng tiān bù yí wèi yán yàn zhī suǒ wén yuān wèi bèi fu guǎn gé zhī lóng
奉天不宜为筵宴之所,文渊未备夫馆阁之隆。
tài cháng fēi sú yuè zhī kě yì guān jì fēi rén dào zhī suǒ wéi
太常非俗乐之可肄,官妓非人道之所为。
jìn jué chàng yōu yì zhì sì yān
禁绝倡优,易置寺阉。
zhí jǐ bì chí jiē wèi jí shì
执戟陛墀,皆为吉士;
hǔ bēn qù mǎ xī yòng jùn liáng
虎贲趣马,悉用俊良。
chú shān zé zhī jìn shuì juān wu zhèn zhī zhēng shāng
除山泽之禁税,蠲务镇之征商。
mù lù pǔ jū ér tǔ mù zhī gōng wù qǐ
木辂朴居,而土木之工勿起;
bù kěn huāng tián ér sì yì zhī de wù tān
布垦荒田,而四裔之地勿贪。
shì lǎo zhī zhuàng zhě qū zhī bǐ fù yú rén lún
释、老之壮者驱之,俾复于人伦;
jīng zhòu zhī wàng zhě huǒ zhī bǐ jué qí qī kuáng
经咒之妄者火之,俾绝其欺诳。
jué guǐ wū pò yín sì shěng rǒng guān jiǎn xì xiàn
绝鬼巫,破淫祀,省冗官,减细县。
tòng chéng fǎ wài zhī wēi xíng yǒng gé jīng chéng zhī gōng yì
痛惩法外之威刑,永革京城之工役。
liú shí nián ér tīng fù zhàng bā shí yǐ wú jiā
流十年而听复,杖八十以无加。
fù nǚ fēi wéi bó bù xiū wú lìng dǎi xì
妇女非帷薄不修,毋令逮系;
dà chén yǒu guò è dāng zhū bù yí jiā rǔ
大臣有过恶当诛,不宜加辱。
zhì lì míng shí shòu mín zuò shì dàn shēn bō zhí zhī yi hé yòng jiàn chú zhī miù
治历明时,授民作事,但申播植之宜,何用建除之谬。
suǒ yí zhù zhě rì yuè zhī xíng xīng chén zhī cì
所宜著者,日月之行,星辰之次。
yǎng guān fǔ chá shì hé nì shùn
仰观俯察,事合逆顺。
qī zhèng zhī qí zhèng cǐ lèi yě
七政之齐,正此类也。
jìn nián yǐ lái tái gāng bù sù
近年以来,台纲不肃。
yǐ xíng míng qīng zhòng wèi néng shì yǐ wèn qiú duō guǎ wèi xūn láo shén fēi suǒ yǐ lì qīng yào cháng fēng cǎi yě
以刑名轻重为能事,以问囚多寡为勋劳,甚非所以励清要、长风采也。
yù shǐ jiū dàn jiē chéng mì zhǐ
御史纠弹,皆承密旨。
měi wén shàng yǒu shè yòu zé bì gù wèi zhí chí
每闻上有赦宥,则必故为执持。
yì wèi rú cǐ zé shàng ēn yù zhòng
意谓如此,则上恩愈重。
cǐ jiē xiǎo rén qū mèi xiào láo zhī xì shù bì xià hé bù gān dǎn ér jìng zhào zhī zāi
此皆小人趋媚效劳之细术,陛下何不肝胆而镜照之哉?
bì xià jìn rén bù zé xián fǒu shòu zhí bù liàng zhòng qīng
陛下进人不择贤否,授职不量重轻。
jiàn bù wéi jūn yòng zhī fǎ suǒ wèi qǔ zhī jǐn zī zhū
建不为君用之法,所谓取之尽锱铢;
zhì péng jiān yǐ fǎ zhī tiáo suǒ wèi yòng zhī rú ní shā
置朋奸倚法之条,所谓用之如泥沙。
jiàn shēng jìn shì jīng míng xíng xiū ér duō qū yú xià liáo
监生进士,经明行修,而多屈于下僚;
xiào lián rén cái míng dǎo gǔ qū ér huò bù yú cháo shěng
孝廉人材,冥蹈瞽趋,而或布于朝省。
chuí mái yín hàn zhī fu tà róng xià yú zhī bèi
椎埋嚚悍之夫,阘茸下愚之辈。
cháo juān dāo niè mù yōng guān cháng
朝捐刀镊,暮拥冠裳。
zuǒ qì kuāng qiè yòu wǎn zǔ fú
左弃筐箧,右绾组符。
shì gù xián zhě xiū wèi zhī děng liè yōng rén xī xí qí fēng liú
是故贤者羞为之等列,庸人悉习其风流。
yǐ tān lán gǒu miǎn wèi dé jì yǐ lián jié shòu xíng wèi shì cí
以贪婪苟免为得计,以廉洁受刑为饰辞。
chū yú lì bù zhě wú xián fǒu zhī fēn rù yú xíng bù zhě wú wǎng zhí zhī pàn
出于吏部者无贤否之分,入于刑部者无枉直之判。
tiān xià jiē wèi bì xià rèn xǐ nù wéi shēng shā ér bù zhī jiē chén xià zhī fá zhōng liáng yě
天下皆谓陛下任喜怒为生杀,而不知皆臣下之乏忠良也。
gǔ zhě shàn è xiāng lín bì jì
古者善恶,乡邻必记。
jīn suī yǒu shēn míng jīng shàn zhī jǔ ér wú dǎng xiáng xiāng xué zhī guī
今虽有申明旌善之举,而无党庠乡学之规。
hù zhī zhī fǎ suī yán xùn gào zhī fāng wèi bèi
互知之法虽严,训告之方未备。
chén yù qiú gǔ rén zhì jiā zhī lǐ mù lín zhī fǎ ruò gǔ lán tián lǚ shì zhī xiāng yuē jīn yì mén zhèng shì zhī jiā fàn bù zhī tiān xià
臣欲求古人治家之礼,睦邻之法,若古蓝田吕氏之《乡约》,今义门郑氏之家范,布之天下。
shì chén dà zú shuài xiān yǐ quàn jīng zhī fù zhī wèi mín biǎo shuài
世臣大族,率先以劝,旌之复之,为民表帅。
jiāng jiàn zuò xīn yú biàn zhì yú bǐ wū kě fēng bù nán yǐ
将见作新于变,至于比屋可封不难矣。
bì xià tiān zī zhì gāo hé yú dào wēi
陛下天资至高,合于道微。
shén guài wàng dàn chén zhī bì xià dòng zhǔ zhī yǐ
神怪妄诞,臣知陛下洞瞩之矣。
rán yóu bù miǎn suǒ wèi shén dào shè jiào zhě chén wèi bù bì rán yě
然犹不免所谓神道设教者,臣谓不必然也。
yī tǒng zhī yú tú yǐ dìng yǐ yī shí zhī rén xīn yǐ fú yǐ yī qiè zhī jiān xióng yǐ shè yǐ
一统之舆图已定矣,一时之人心已服矣,一切之奸雄已慴矣。
tiān wú biàn zāi mín wú huàn hài
天无变灾,民无患害。
shèng gōng kāng níng shèng zǐ shèng sūn jì jì mǐn mǐn
圣躬康宁,圣子圣孙继继绳绳。
suǒ wèi de zhēn fú zhě yǐ
所谓得真符者矣。
hé bì xīng shī yǐ qǔ bǎo wèi míng yù zhòng yǐ shén xiān wèi zhēng yīng yě zāi
何必兴师以取宝为名,谕众以神仙为征应也哉。
chén guān de yǒu shèng shuāi wù yǒu yíng xū ér shāng shuì zhī zhēng lǜ jiē dìng é
臣观地有盛衰,物有盈虚,而商税之征,率皆定额。
shì shǐ qí huò yíng yě jiān xiá dé yǐ qīn qī
是使其或盈也,奸黠得以侵欺;
qí qiàn yě liáng shàn kùn yú bǔ nà
其歉也,良善困于补纳。
xià shuì yī yě ér chá jiāo yǒu liáng guǒ sī yǒu shuì
夏税一也,而茶椒有粮,果丝有税。
jì shuì yú suǒ chǎn zhī de yòu shuì yú suǒ guò zhī jīn hé qí duó mín zhī lì zhì yú rú cǐ zhī mì yě
既税于所产之地,又税于所过之津,何其夺民之利至于如此之密也!
qiě duō pín xià zhī jiā bù miǎn pāo huāng zhī jiù
且多贫下之家,不免抛荒之咎。
jīn rì zhī tǔ dì wú qián rì zhī shēng zhí
今日之土地,无前日之生植;
ér jīn rì zhī zhēng jù yǒu qián rì zhī shuì liáng
而今日之征聚,有前日之税粮。
huò mài chǎn yǐ gōng shuì chǎn qù ér shuì cún
或卖产以供税,产去而税存;
huò péi bàn yǐ dāng yì yì zhòng ér mín kùn
或赔办以当役,役重而民困。
tǔ tián zhī gāo xià bù jūn qǐ kē zhī qīng zhòng wú bié
土田之高下不均,起科之轻重无别。
gāo yú ér shuì fǎn qīng jí lǔ ér shuì fǎn zhòng
膏腴而税反轻,瘠卤而税反重。
yù zhěng kùn ér gé qí bì mò ruò xíng shòu tián jūn tián zhī fǎ jiān xíng cháng píng yì cāng zhī jǔ
欲拯困而革其弊,莫若行授田均田之法,兼行常平义仓之举。
jī zhī yǐ jiàn zhì yǒu jiǔ nián zhī shí wú nán zhě
积之以渐,至有九年之食无难者。
chén wén zhòng ní yuē wáng gōng shè xiǎn yǐ shǒu qí guó
臣闻仲尼曰:“王公设险以守其国。
jìn shì niǔ yú yàn ān duò míng chéng xiāo fēng dí jìn bīng huì wǔ yǐ wéi tài píng
”近世狃于晏安,堕名城,销锋镝,禁兵讳武,以为太平。
yī dàn yǒu bù cè zhī yú lián chéng wàng fēng ér mí
一旦有不测之虞,连城望风而靡。
jí jīn yi chì yǒu sī zhěng qì kuān zhī yǐ suì yuè shǒu zhī yǐ lǐ xū é shè gōng shǒu jiān jiào mín bīng
及今宜敕有司整葺,宽之以岁月,守之以里胥,额设弓手,兼教民兵。
kāi wǔ jǔ yǐ shōu tiān xià zhī yīng xióng guǎng xiāng xiào yǐ yán tiān xià zhī jùn yì
开武举以收天下之英雄,广乡校以延天下之俊乂。
gǔ shí duō yǒu shū yuàn xué tián gòng shì yǒu zhuāng yì tián yǒu zú jiē yí xīng fù ér guǎng yì zhī
古时多有书院学田,贡士有庄,义田有族,皆宜兴复而广益之。
fu zuì rén bù nú fá fú jí sì
夫罪人不孥,罚弗及嗣。
lián zuò qǐ yú qín fǎ nú lù běn yú wěi shū
连坐起于秦法,孥戮本于伪书。
jīn zhī wéi shàn zhě qī zǐ wèi bì méng róng yǒu guò zhě lǐ xū bì xiàn qí zuì
今之为善者妻子未必蒙荣,有过者里胥必陷其罪。
kuàng lǜ yǐ rén lún wéi zhòng ér yǒu gěi pèi fù nǚ zhī tiáo tīng zhī yú bú yì zé yòu hé qǔ fu jié yì zāi
况律以人伦为重,而有给配妇女之条,听之于不义,则又何取夫节义哉。
cǐ fēng huà zhī suǒ yóu yě
此风化之所由也。
kǒng zǐ yuē míng bù zhèng zé yán bù shùn
孔子曰:“名不正则言不顺。
shàng shū shì láng nèi shì yě ér yǐ jiā yú liù qīng
”尚书、侍郎,内侍也,而以加于六卿;
láng zhōng yuán wài nèi zhí yě ér yǐ míng yú liù shǔ
郎中、员外,内职也,而以名于六属。
yù shǐ cí chén suǒ yǐ jū chǒng tái gé
御史词臣,所以居宠台阁;
jùn shǒu xiàn lìng bù yīng huí bì xiāng bāng
郡守县令,不应回避乡邦。
tóng yín xié gōng xiāng chàng yǐ lǐ
同寅协恭,相倡以礼。
ér jīn nèi wài bǎi sī chuí chǔ shǔ guān shén yú nú lì
而今内外百司捶楚属官,甚于奴隶。
shì shǐ róu nuò zhī tú dàng wú lián chǐ jìn tuì bēn qū jī fū bù bǎo
是使柔懦之徒,荡无廉耻,进退奔趋,肌肤不保。
shén fēi suǒ yǐ zhǎng xiào xíng lì jié yì yě
甚非所以长孝行、励节义也。
chén yǐ wéi zì jīn fēi fàn zuì è jiě guān chī zhàng zhī xíng wù yòng
臣以为自今非犯罪恶解官,笞杖之刑勿用。
cuī kē dū lì xiǎo yǒu guò chà pú biān shì rǔ yì zú chéng yǐ
催科督厉,小有过差,蒲鞭示辱,亦足惩矣。
chén dàn zhī qìng jié yú zhōng jí yú chén xiàn lüè wú cì xù wéi bì xià xìng chuí jiàn yān
臣但知罄竭愚衷,急于陈献,略无次序,惟陛下幸垂鉴焉。
shū zòu dì chēng qí cái
书奏,帝称其才。
yǐ fù xiàn tài píng shí cè wén duō bù lù
已,复献《太平十策》,文多不录。
jìn cháng rù bīng bù suǒ zào lì yǔ màn
缙尝入兵部索皂隶,语嫚。
shàng shū chén jìn yǐ wén
尚书沈溍以闻。
dì yuē jìn yǐ rǒng sǎn zì zì yé
帝曰:“缙以冗散自恣耶。
mìng gǎi wéi yù shǐ
”命改为御史。
hán guó gōng li shàn zhǎng de zuì sǐ jìn dài láng zhōng wáng guó yòng cǎo shū bái qí yuān
韩国公李善长得罪死,缙代郎中王国用草疏白其冤。
yòu wèi tóng guān xià zhǎng wén cǎo shū hé dōu yù shǐ yuán tài
又为同官夏长文草疏,劾都御史袁泰。
tài shēn xián zhī
泰深衔之。
shí jìn chén fù jiē de rù jìn
时近臣父皆得入觐。
jìn fù kāi zhì dì wèi yuē dà qì wǎn chéng ruò yǐ ér zi guī yì lìng jìn xué hòu shí nián lái dà yòng wèi wǎn yě
缙父开至,帝谓曰:“大器晚成,若以而子归,益令进学,后十年来,大用未晚也。
guī bā nián tài zǔ bēng jìn rù lín jīng shī
”归八年,太祖崩,缙入临京师。
yǒu sī hé jìn wéi zhào zhǐ qiě mǔ sāng wèi zàng fù nián jiǔ shí bù dàng shě yǐ xíng
有司劾缙违诏旨,且母丧未葬,父年九十,不当舍以行。
zhé hé zhōu wèi lì
谪河州卫吏。
shí lǐ bù shì láng dǒng lún fāng wèi huì dì suǒ xìn rèn jìn yīn yù shū yú lún yuē jìn lǜ yì kuáng yú wú suǒ bì jì shù shàng fēng shì suǒ yán fēn fēng shì zhòng wàn yī bù xìng bì yǒu lì zhǎng wú bì zhī yú
时礼部侍郎董伦方为惠帝所信任,缙因寓书于伦曰:“缙率易狂愚,无所避忌,数上封事,所言分封势重,万一不幸,必有厉长、吴濞之虞。
rǎn fù hā shù lái guī qīn chéng gù wèn wèi yi dài zhī yǒu lǐ shāo wǔ jī quán qí tú bì èr
冉阝哈术来归,钦承顾问,谓宜待之有礼,稍忤机权,其徒必贰。
cǐ lèi fēi yī pō jiē yì zhōng
此类非一,颇皆亿中。
yòu cháng wèi wáng guó yòng cǎo jiàn shū yán hán guó shì wèi zhān huī suǒ jí yù zhōng yǐ wēi fǎ
又尝为王国用草谏书,言韩国事,为詹徽所疾,欲中以危法。
fú méng shèng ēn shēn zhī wèi yù zhòng yǐ qiāng cì lìng yǐ shí nián zhù shù guàn dài lái tíng
伏蒙圣恩,申之慰谕,重以镪赐,令以十年著述,冠带来廷。
yuán shǐ chuǎn wù chéng mìng gǎi xiū jí zhǒng chéng sòng shū shān dìng lǐ jīng fán lì jiē yǐ liú zhōng
《元史》舛误,承命改修,及踵成《宋书》,删定《礼经》,凡例皆已留中。
fèng qīn zhī xiá dù mén zuǎn shù jiàn yǒu cì dì jiàn jiāng bā zài
奉亲之暇,杜门纂述,渐有次第,洊将八载。
bīn tiān zhī fù hū wén tòng qiè yù jué
宾天之讣忽闻,痛切欲绝。
mǔ sāng zài bìn wèi huáng ān cuò
母丧在殡,未遑安厝。
jiā yǒu jiǔ shí zhī qīn yǐ mén wàng sī jiē bù xiá liàn
家有九十之亲,倚门望思,皆不暇恋。
jì yī bài shān líng yǔn lèi jiǔ tǔ
冀一拜山陵,陨泪九土。
hé tú guà wù méng ēn yuǎn xíng
何图诖误,蒙恩远行。
yáng yuè zhī rén bù nài hán shǔ fù duō jí bìng
扬、粤之人,不耐寒暑,复多疾病。
fǔ yǎng bēn qū wu yú lì zú chéng bù kān rěn
俯仰奔趋,伍于吏卒,诚不堪忍。
zhòu yè tì qì héng jù bù cè
昼夜涕泣,恒惧不测。
fù píng shēng zhī xīn bào wàn gǔ zhī tòng
负平生之心,抱万古之痛。
shì yǐ shù míng zhī gǎn
是以数鸣知感。
jì hái jīng shī de wàng tiān yán huò suì nán hái fù zǐ xiāng jiàn jí gēng shēng zhī rì yě
冀还京师,得望天颜,或遂南还,父子相见,即更生之日也。
lún nǎi jiàn jìn zhào wèi hàn lín dài zhào
”伦乃荐缙,召为翰林待诏。
chéng zǔ rù jīng shī zhuó shì dú
成祖入京师,擢侍读。
mìng yǔ huáng huái yáng shì qí hú guǎng jīn yòu zī yáng róng hú yǎn bìng zhí wén yuān gé yù jī wù
命与黄淮、杨士奇、胡广、金幼孜、杨荣、胡俨并直文渊阁,预机务。
nèi gé yù jī wù zì cǐ shǐ
内阁预机务自此始。
xún jìn shì dú xué shì fèng mìng zǒng cái tài zǔ shí lù jí liè nǚ zhuàn
寻进侍读学士,奉命总裁《太祖实录》及《列女传》。
shū chéng cì yín bì
书成,赐银币。
yǒng lè èr nián huáng tài zǐ lì jìn jìn hàn lín xué shì jiān yòu chūn fāng dà xué shì
永乐二年,皇太子立,进缙翰林学士兼右春坊大学士。
dì cháng zhào jìn děng yuē ěr qī rén zhāo xī zuǒ yòu zhèn jiā ěr qín shèn shí yán zhī gōng zhōng
帝尝召缙等曰:“尔七人朝夕左右,朕嘉尔勤慎,时言之宫中。
héng qíng shèn chū yì bǎo zhōng nán yuàn gòng miǎn yān
恒情,慎初易,保终难,愿共勉焉。
yīn gè cì wǔ pǐn fú mìng qī rén mìng fù cháo huáng hòu yú róu yí diàn hòu láo cì bèi zhì
”因各赐五品服,命七人命妇朝皇后于柔仪殿,后劳赐备至。
yòu yǐ lì chūn rì cì jìn děng jīn qǐ yī yǔ shàng shū liè
又以立春日赐缙等金绮衣,与尚书埒。
jìn děng rù xiè dì yuē dài yán zhī sī jī mì suǒ xì qiě dàn xī shì zhèn bì yì bù zài shàng shū xià yě
缙等入谢,帝曰:“代言之司,机密所系,且旦夕侍朕,裨益不在尚书下也。
yī rì dì yù fèng tiān mén yù liù kē zhū chén zhí yán yīn gù jìn děng yuē wáng wèi zhī fēng shì bù duō yǒu
”一日,帝御奉天门,谕六科诸臣直言,因顾缙等曰:“王、魏之风,世不多有。
ruò shǐ jìn yán zhě wú suǒ jù tīng yán zhě wú suǒ wǔ tiān xià hé huàn bù zhì
若使进言者无所惧,听言者无所忤,天下何患不治?
zhèn yǔ ěr děng gòng miǎn zhī
朕与尔等共勉之。
qí nián qiū hú yǎn chū wèi jì jiǔ jìn děng liù rén cóng róng xiàn nà
”其年秋,胡俨出为祭酒,缙等六人从容献纳。
dì cháng xū jǐ yǐ tīng
帝尝虚己以听。
jìn shǎo dēng cháo cái gāo rèn shì zhí qián biǎo lǐ dòng dá
缙少登朝,才高,任事直前,表里洞达。
yǐn bá shì lèi yǒu yī shàn chēng zhī bù róng kǒu
引拔士类,有一善称之不容口。
rán hǎo zāng pǐ wú gù jì tíng chén duō hài qí chǒng
然好臧否,无顾忌,廷臣多害其宠。
yòu yǐ dìng chǔ yì wèi hàn wáng gāo xù suǒ jì suì zhì bài
又以定储议,为汉王高煦所忌,遂致败。
xiān shì chǔ wèi wèi dìng qí guó gōng qiū fú yán hàn wáng yǒu gōng yi lì
先是,储位未定,淇国公邱福言汉王有功,宜立。
dì mì wèn jìn
帝密问缙。
jìn chēng huáng zhǎng zǐ rén xiào tiān xià guī xīn
缙称:“皇长子仁孝,天下归心。
dì bù yīng
”帝不应。
jìn yòu dùn shǒu yuē hǎo shèng sūn
缙又顿首曰:“好圣孙。
wèi xuān zōng yě
”谓宣宗也。
dì hàn zhī
帝颔之。
tài zǐ suì dìng
太子遂定。
gāo xù yóu shì shēn hèn jìn
高煦由是深恨缙。
huì dà fā bīng tǎo ān nán jìn jiàn
会大发兵讨安南,缙谏。
bù tīng
不听。
zú píng zhī zhì jùn xiàn
卒平之,置郡县。
ér tài zǐ jì lì yòu shí shí shī dì yì
而太子既立,又时时失帝意。
gāo xù chǒng yì lóng lǐ zhì yú dí
高煦宠益隆,礼秩逾嫡。
jìn yòu jiàn yuē shì qǐ zhēng yě bù kě
缙又谏曰:“是启争也,不可。
dì nù wèi qí lí jiàn gǔ ròu ēn lǐ jìn shuāi
”帝怒,谓其离间骨肉,恩礼浸衰。
sì nián cì huáng huái děng wǔ rén èr pǐn shā luó yī ér bù jí jìn
四年,赐黄淮等五人二品纱罗衣,而不及缙。
jiǔ zhī fú děng yì shāo shāo chuán dá wài tíng gāo xù suì zèn jìn xiè jìn zhōng yǔ
久之,福等议稍稍传达外廷,高煦遂谮缙泄禁中语。
míng nián jìn zuò tíng shì dú juàn bù gōng zhé guǎng xī bù zhèng sī cān yì
明年,缙坐廷试读卷不公,谪广西布政司参议。
jì xíng lǐ bù láng zhōng li zhì gāng yán jìn yuàn wàng gǎi jiāo zhǐ mìng dū xiǎng huà zhōu
既行,礼部郎中李至刚言缙怨望,改交阯,命督饷化州。
yǒng lè bā nián jìn zòu shì rù jīng zhí dì běi zhēng jìn yè huáng tài zǐ ér hái
永乐八年,缙奏事入京,值帝北征,缙谒皇太子而还。
hàn wáng yán jìn cì shàng chū sī jìn tài zǐ jìng guī wú rén chén lǐ
汉王言缙伺上出,私觐太子,径归,无人臣礼。
dì zhèn nù
帝震怒。
jìn shí fāng xié jiǎn tǎo wáng chēng dào guǎng dōng lǎn shān chuān shàng shū qǐng záo gàn jiāng tōng nán běi
缙时方偕检讨王偁道广东,览山川,上疏请凿赣江通南北。
zòu zhì dǎi jìn xià zhào yù kǎo lüě bèi zhì
奏至,逮缙下诏狱,拷掠备至。
cí lián dà lǐ chéng tāng zōng zōng rén fǔ jīng lì gāo de biàn zhōng yǔn li guàn zàn shàn wáng rǔ yù biān xiū zhū hóng jiǎn tǎo jiǎng jì pān jī xiāo yǐn gāo bìng jí zhì gāng jiē xià yù
词连大理丞汤宗,宗人府经历高得抃,中允李贯,赞善王汝玉,编修朱纮,检讨蒋骥、潘畿、萧引高并及至刚,皆下狱。
rǔ yù guàn hóng yǐn gāo de biàn jiē yǔ sǐ
汝玉、贯、纮、引高、得抃皆瘐死。
shí sān nián jǐn yī wèi shuài jì gāng shàng qiú jí dì jiàn jìn xìng míng yuē jìn yóu zài yé
十三年,锦衣卫帅纪纲上囚籍,帝见缙姓名曰:“缙犹在耶?
gāng suì zuì jìn jiǔ mái jī xuě zhōng lì sǐ
”纲遂醉缙酒,埋积雪中,立死。
nián sì shí qī
年四十七。
jí qí jiā qī zǐ zōng zú xǐ liáo dōng
籍其家,妻子宗族徙辽东。
fāng jìn jū hàn lín shí nèi guān zhāng xìng shì chǒng chī rén zuǒ shùn mén wài jìn huà zhī xìng liǎn shǒu tuì
方缙居翰林时,内官张兴恃宠笞人左顺门外,缙叱之,兴敛手退。
dì cháng shū tíng chén míng mìng jìn gè shū qí duǎn cháng
帝尝书廷臣名,命缙各疏其短长。
jìn yán jiǎn yì tiān zī hòu zhòng zhōng wú dìng jiàn
缙言:“蹇义天资厚重,中无定见。
xià yuán jí yǒu dé liàng bù yuǎn xiǎo rén
夏原吉有德量,不远小人。
liú jùn yǒu cái gàn bù zhī gù yì
刘俊有才干,不知顾义。
zhèng cì kě wèi jūn zǐ pō duǎn yú cái
郑赐可谓君子,颇短于才。
li zhì gāng dàn ér fù shì suī cái bù duān
李至刚诞而附势,虽才不端。
huáng fú bǐng xīn yì zhí què yǒu zhí shǒu
黄福秉心易直,确有执守。
chén yīng kè yú yòng fǎ shàng néng chí lián
陈瑛刻于用法,尚能持廉。
sòng lǐ zhuàng zhí ér kē rén yuàn bù xù
宋礼戆直而苛,人怨不恤。
chén qià shū tōng jǐng mǐn yì bù shī zhèng
陈洽疏通警敏,亦不失正。
fāng bīn bù shū zhī cái zǎng kuài zhī xīn
方宾簿书之才,驵侩之心。
dì yǐ fù tài zǐ tài zǐ yīn wèn yǐn chāng lóng wáng rǔ yù
”帝以付太子,太子因问尹昌隆、王汝玉。
jìn duì yuē chāng lóng jūn zǐ ér liàng bù hóng
缙对曰:“昌隆君子而量不弘。
rǔ yù wén hàn bù yì de xī yǒu shì xīn ěr
汝玉文翰不易得,惜有市心耳。
hòu rén zōng jí wèi chū jìn suǒ shū shì yáng shì qí yuē rén yán jìn kuáng guān suǒ lùn liè jiē yǒu dìng jiàn bù kuáng yě
”后仁宗即位,出缙所疏示杨士奇曰:“人言缙狂,观所论列,皆有定见,不狂也。
zhào guī jìn qī zǐ zōng zú
”诏归缙妻子宗族。
jìn chū yǔ hú guǎng tóng shì chéng zǔ yàn
缙初与胡广同侍成祖宴。
dì yuē ěr èr rén shēng tóng lǐ zhǎng tóng xué shì tóng guān
帝曰:“尔二人生同里,长同学,仕同官。
jìn yǒu zi guǎng kě yǐ nǚ qī zhī
缙有子,广可以女妻之。
guǎng dùn shǒu yuē chén qī fāng shēn wèi bǔ nán nǚ
”广顿首曰:“臣妻方娠,未卜男女。
dì xiào yuē dìng nǚ yǐ
”帝笑曰:“定女矣。
yǐ ér guǒ shēng nǚ suì yuē hūn
”已而果生女,遂约婚。
jìn bài zi zhēn liàng xǐ liáo dōng guǎng yù lí hūn
缙败,子祯亮徙辽东,广欲离婚。
nǚ jié ěr shì yuē bó mìng zhī hūn huáng shàng zhǔ zhī dà rén miàn chéng zhī yǒu sǐ wú èr
女截耳誓曰:“薄命之婚,皇上主之,大人面承之,有死无二。
jí shè hái zú guī zhēn liàng
”及赦还,卒归祯亮。
zhèng tǒng yuán nián bā yuè zhào hái suǒ jí jiā chǎn
正统元年八月,诏还所籍家产。
chéng huà yuán nián fù jìn guān zèng cháo yì dài fū
成化元年,复缙官,赠朝议大夫。
shǐ jìn yán hàn wáng jí ān nán shì de huò
始缙言汉王及安南事得祸。
hòu gāo xù yǐ pàn zhū
后高煦以叛诛。
ān nán shù fǎn zhì lì wèi jiǔ fù qì qù
安南数反,置吏未久,复弃去。
xī rú jìn yán
悉如缙言。
jìn xiōng lún hóng wǔ zhōng yì guān yù shǐ
缙兄纶,洪武中亦官御史。
xìng gāng zhí
性刚直。
hòu gǎi yìng tiān jiào shòu
后改应天教授。
zi zhēn qī yǐ shū míng
子祯期,以书名。
huáng huái zì zōng yù yǒng jiā rén
黄淮,字宗豫,永嘉人。
fù xìng fāng guó zhēn jù wēn zhōu dùn jì bì wěi mìng
父性,方国珍据温州,遁迹避伪命。
huái jǔ hóng wǔ mò jìn shì shòu zhōng shū shè rén
淮举洪武末进士,授中书舍人。
chéng zǔ jí wèi zhào duì chēng zhǐ mìng yǔ jiě jìn cháng lì yù tà zuǒ bèi gù wèn
成祖即位,召对称旨,命与解缙常立御榻左,备顾问。
huò zhì yè fēn dì jiù qǐn yóu cì zuò tà qián yǔ jī mì zhòng wù xī yù wén
或至夜分,帝就寝,犹赐坐榻前语,机密重务悉预闻。
jì ér yǔ jìn děng liù rén bìng zhí wén yuān gé gǎi hàn lín biān xiū jìn shì dú
既而与缙等六人并直文渊阁,改翰林编修,进侍读。
yì lì tài zǐ huái qǐng lì dí yǐ zhǎng
议立太子,淮请立嫡以长。
tài zǐ lì qiān zuǒ shù zǐ jiān shì dú
太子立,迁左庶子兼侍读。
yǒng lè wǔ nián jiě jìn chù huái jìn yòu chūn fāng dà xué shì
永乐五年,解缙黜,淮进右春坊大学士。
míng nián yǔ hú guǎng jīn yòu zī yáng róng yáng shì qí tóng fǔ dǎo tài sūn
明年与胡广、金幼孜、杨荣、杨士奇同辅导太孙。
qī nián dì běi xún mìng huái jí jiǎn yì jīn zhōng yáng shì qí fǔ huáng tài zǐ jiān guó
七年,帝北巡,命淮及蹇义、金忠、杨士奇辅皇太子监国。
shí yī nián zài běi xún réng liú shǒu
十一年,再北巡,仍留守。
míng nián dì zhēng wǎ là hái tài zǐ qiǎn shǐ yíng shāo huǎn dì zhòng rù gāo xù zèn xī zhēng dōng gōng guān shǔ xià zhào yù huái jí yáng pǔ jīn wèn jiē zuò xì shí nián
明年,帝征瓦剌还,太子遣使迎稍缓,帝重入高煦谮,悉征东宫官属下诏狱,淮及杨溥、金问皆坐系十年。
rén zōng jí wèi fù guān
仁宗即位,复官。
xún zhuó wèi tōng zhèng shǐ jiān wǔ yīng diàn dà xué shì yǔ yáng róng jīn yòu zī yáng shì qí tóng zhǎng nèi zhì
寻擢为通政使,兼武英殿大学士,与杨荣、金幼孜、杨士奇同掌内制。
dīng mǔ yōu qǐ zhōng zhì
丁母忧,乞终制。
bù xǔ
不许。
míng nián jìn shǎo bǎo hù bù shàng shū jiān dà xué shì rú gù
明年,进少保、户部尚书,兼大学士如故。
rén zōng bēng tài zǐ zài nán jīng
仁宗崩,太子在南京。
hàn wáng jiǔ xù yì zhì zhōng wài yí jù huái yōu wēi ǒu xuè
汉王久蓄异志,中外疑惧,淮忧危呕血。
xuān dé yuán nián dì qīn zhēng lè ān mìng huái jū shǒu
宣德元年,帝亲征乐安,命淮居守。
míng nián yǐ jí qǐ xiū xǔ zhī
明年以疾乞休,许之。
fù xìng nián jiǔ shí fèng yǎng shén huan
父性年九十,奉养甚欢。
jí xìng zú cì zàng jì huái yì què xiè
及性卒,赐葬祭,淮诣阙谢。
zhí dēng shí cì yóu xī yuàn zhào chéng jiān yú dēng wàn suì shān
值灯时,赐游西苑,诏乘肩舆登万岁山。
mìng zhǔ huì shì bǐ cí guī jiàn zhī tài yè chí dì wèi cháng gē sòng zhī qiě yuē zhèn shēng rì qīng qí fù lái
命主会试,比辞归,饯之太液池,帝为长歌送之,且曰:“朕生日,卿其复来。
míng nián rù hè
”明年入贺。
yīng zōng lì zài rù cháo
英宗立,再入朝。
zhèng tǒng shí sì nián liù yuè zú
正统十四年六月卒。
nián bā shí sān shì wén jiǎn
年八十三,谥文简。
huái xìng míng guǒ dá yú zhì tǐ
淮性明果,达于治体。
yǒng lè zhōng cháng shā yāo rén lǐ fǎ liáng fǎn
永乐中,长沙妖人李法良反。
rén zōng fāng jiān guó mìng fēng chéng hóu li bīn tǎo zhī
仁宗方监国,命丰城侯李彬讨之。
hàn wáng jì tài zǐ yǒu gōng guǐ yán bīn bù kě yòng
汉王忌太子有功,诡言彬不可用。
huái yuē bīn lǎo jiàng bì néng miè zéi yuàn jí qiǎn
淮曰:“彬,老将,必能灭贼,愿急遣。
bīn zú qín fǎ liáng
”彬卒擒法良。
yòu shí yǒu gào dǎng nì zhě
又时有告党逆者。
huái yán yú dì yuē hóng wǔ mò nián yǐ yǒu chì jìn bù yí fù lǐ
淮言于帝曰:“洪武末年已有敕禁,不宜复理。
lì bù zhuī lùn jìng nán bīng qǐ shí nán rén guān běi dì bù jí guī fù zhě dāng biān shù
”吏部追论“靖难”兵起时,南人官北地不即归附者,当编戍。
huái yuē rú shì kǒng shì rén bù guǎng
淮曰:“如是,恐示人不广。
dì jiē cóng zhī
”帝皆从之。
ā lǔ tái guī kuǎn qǐng de yì shǔ tǔ bō zhū bù
阿鲁台归款,请得役属吐蕃诸部。
qiú cháo tíng kè jīn zuò shì cí mó qí jīn jiǔ zhōng yǐn zhū qiú zhǎng yǐ méng
求朝廷刻金作誓词,磨其金酒中,饮诸酋长以盟。
zhòng yì yù xǔ zhī
众议欲许之。
huái yuē bǐ shì fēn zé yì zhì yī zé nán tú yǐ
淮曰:“彼势分则易制,一则难图矣。
dì gù zuǒ yòu yuē huáng huái lùn shì rú lì gāo gāng wú yuǎn bú jiàn
”帝顾左右曰:“黄淮论事,如立高冈,无远不见。
xī yù sēng dà bǎo fǎ wáng lái cháo dì jiāng kè yù yìn cì zhī yǐ pú shì huái
”西域僧大宝法王来朝,帝将刻玉印赐之,以璞示淮。
huái yuē cháo tíng cì zhū fān zhì chì yòng chì mìng guǎng yùn èr bǎo
淮曰:“朝廷赐诸番制敕,用‘敕命’、‘广运’二宝。
jīn cǐ yù jiào dà fēi suǒ yǐ shì yuǎn rén zūn cháo tíng
今此玉较大,非所以示远人、尊朝廷。
dì jiā nà
”帝嘉纳。
qí xiàn tì lèi rú cǐ
其献替类如此。
rán liàng pō ài
然量颇隘。
tóng liè yǒu xiǎo guò zhé yǐ wén
同列有小过,辄以闻。
huò wèi jiě jìn zhī zhé huái yǒu lì yān
或谓解缙之谪,淮有力焉。
qí jiàn shū yú xuān zōng yě yì wèi yáng róng yán huái bìng zhài néng rǎn rén yún
其见疏于宣宗也,亦谓杨荣言“淮病瘵,能染人”云。
hú guǎng zì guāng dà jí shuǐ rén
胡广,字光大,吉水人。
fù zǐ qí míng shòu chāng yǐ zì xíng
父子祺,名寿昌,以字行。
chén you liàng xiàn jí ān tài zǔ qiǎn bīng fù zhī jiāng shā xié cóng zhě qiān yú rén
陈友谅陷吉安,太祖遣兵复之,将杀胁从者千余人。
zi qí zǒu yè shuài lì yán bù kě de miǎn
子祺走谒帅,力言不可,得免。
hóng wǔ sān nián yǐ wén xué xuǎn wèi yù shǐ shàng shū qǐng dōu guān zhōng
洪武三年,以文学选为御史,上书请都关中。
dì chēng shàn qiǎn tài zǐ xún shì shǎn xī
帝称善,遣太子巡视陕西。
hòu yǐ tài zi hōng bù guǒ
后以太子薨,不果。
zi qí chū wèi guǎng xī àn chá qiān shì gǎi zhī péng zhōu
子祺出为广西按察佥事,改知彭州。
suǒ zhì píng yuān yù huǐ yín sì xiū fèi yàn mín shén dé zhī
所至平冤狱,毁淫祀,修废堰,民甚德之。
qiān yán píng zhī fǔ zú yú rèn
迁延平知府,卒于任。
guǎng qí cì zi yě
广,其次子也。
jiàn wén èr nián tíng shì
建文二年,廷试。
shí fāng tǎo yàn guǎng duì cè yǒu qīn fān lù liáng rén xīn yáo dòng yǔ dì qīn zhuó guǎng dì yī cì míng jìng shòu hàn lín xiū zhuàn
时方讨燕,广对策有“亲藩陆梁,人心摇动”语,帝亲擢广第一,赐名靖,授翰林修撰。
chéng zǔ jí wèi guǎng xié jiě jìn yíng fù
成祖即位,广偕解缙迎附。
zhuó shì jiǎng gǎi shì dú fù míng guǎng
擢侍讲,改侍读,复名广。
qiān yòu chūn fāng yòu shù zǐ
迁右春坊右庶子。
yǒng lè wǔ nián jìn hàn lín xué shì jiān zuǒ chūn fāng dà xué shì
永乐五年,进翰林学士,兼左春坊大学士。
dì běi zhēng yǔ yáng róng jīn yòu zī cóng
帝北征,与杨荣、金幼孜从。
shù zhào duì zhàng diàn huò zhì yè fēn
数召对帐殿,或至夜分。
guò shān chuān è sāi lì mǎ yì lùn xíng huò shāo hòu zhé qiǎn qí sì chū qiú suǒ
过山川厄塞,立马议论,行或稍后,辄遣骑四出求索。
cháng shī dào tuō yī chéng chǎn mǎ dù hé shuǐ méi mǎ jí yāo yǐ shàng dì gù láo liáng kǔ
尝失道,脱衣乘骣马渡河,水没马及腰以上,帝顾劳良苦。
guǎng shàn shū měi lè shí jiē mìng shū zhī
广善书,每勒石,皆命书之。
shí èr nián zài běi zhēng huáng zhǎng sūn cóng mìng guǎng yǔ róng yòu zī jūn zhōng jiǎng jīng shǐ
十二年再北征,皇长孙从,命广与荣、幼孜军中讲经史。
shí sì nián jìn wén yuān gé dà xué shì jiān zhí rú gù
十四年,进文渊阁大学士,兼职如故。
dì zhēng wū sī cáng sēng zuò fǎ huì wèi gāo dì gāo hòu jiàn fú yán jiàn zhū xiáng yì
帝征乌思藏僧作法会,为高帝、高后荐福,言见诸祥异。
guǎng nǎi xiàn shèng xiào ruì yìng sòng dì zhui wèi fó qǔ lìng gōng zhōng gē wǔ zhī
广乃献《圣孝瑞应颂》,帝缀为佛曲,令宫中歌舞之。
lǐ bù láng zhōng zhōu nè qǐng fēng shàn guǎng yán qí bù kě suì bù xǔ
礼部郎中周讷请封禅,广言其不可,遂不许。
guǎng shàng què fēng shàn sòng dì yì qīn ài zhī
广上《却封禅颂》,帝益亲爱之。
guǎng xìng zhěn mì
广性缜密。
dì qián suǒ yán jí suǒ zhì zhí wu chū wèi cháng gào rén
帝前所言及所治职务,出未尝告人。
shí rén yǐ fāng hàn hú guǎng
时人以方汉胡广。
rán pō néng chí dà tǐ
然颇能持大体。
bēn mǔ sāng hái cháo dì wèn bǎi xìng ān fǒu
奔母丧还朝,帝问百姓安否。
duì yuē ān dàn jùn xiàn qióng zhì jiàn wén shí jiān dǎng zhū jí zhī qīn wèi mín lì
对曰:“安,但郡县穷治建文时奸党,株及支亲,为民厉。
dì nà qí yán
”帝纳其言。
shí liù nián wǔ yuè zú nián sì shí jiǔ
十六年五月卒,年四十九。
zèng lǐ bù shàng shū shì wén mù
赠礼部尚书,谥文穆。
wén chén de shì zì guǎng shǐ
文臣得谥,自广始。
sàng hái guò nán jīng tài zǐ wèi zhì jì
丧还,过南京,太子为致祭。
míng nián guān qí zi tóng hàn lín jiǎn tǎo
明年,官其子穜翰林检讨。
rén zōng lì jiā zèng guǎng shǎo shī
仁宗立,加赠广少师。
jīn yòu zī míng shàn yǐ zì xíng xīn gàn rén
金幼孜,名善,以字行,新淦人。
jiàn wén èr nián jìn shì
建文二年进士。
shòu hù kē jǐ shì zhōng
授户科给事中。
chéng zǔ jí wèi gǎi hàn lín jiǎn tǎo yǔ jiě jìn děng tóng zhí wén yuān gé qiān shì jiǎng
成祖即位,改翰林检讨,与解缙等同直文渊阁,迁侍讲。
shí hàn lín fāng jú chén jiǎng shū dōng gōng jiē xiān jù jīng yì gé chén yuè zhèng chéng dì lǎn nǎi jìn jiǎng
时翰林坊局臣讲书东宫,皆先具经义,阁臣阅正,呈帝览,乃进讲。
jiě jìn shū yáng shì qí yì hú guǎng shī yòu zī chūn qiū yīn jìn chūn qiū yào zhǐ sān juǎn
解缙《书》,杨士奇《易》,胡广《诗》,幼孜《春秋》,因进《春秋要旨》三卷。
yǒng lè wǔ nián qiān yòu yù dé jiān shì jiǎng yīn yù lì bù zhí nèi gé zhū chén hú guǎng jīn yòu zī děng kǎo mǎn wù gǎi tā rèn
永乐五年,迁右谕德兼侍讲,因谕吏部,直内阁诸臣胡广、金幼孜等考满,勿改他任。
qī nián cóng xìng běi jīng
七年从幸北京。
míng nián běi zhēng yòu zī yǔ guǎng róng hù xíng jià zhù qīng shuǐ yuán yǒu quán yǒng chū
明年北征,幼孜与广、荣扈行,驾驻清水源,有泉涌出。
yòu zī xiàn míng róng xiàn shī jiē láo yǐ shàng zūn
幼孜献铭,荣献诗,皆劳以上尊。
dì zhòng yòu zī wén xué suǒ guò shān chuān yào hài zhé mìng jì zhī
帝重幼孜文学,所过山川要害,辄命记之。
yòu zī jù ān qǐ cǎo lì jiù
幼孜据鞍起草立就。
shǐ zì wǎ là lái dì zhào yòu zī děng bàng yú xíng yán dí zhōng shì qīn yǐ shén
使自瓦剌来,帝召幼孜等傍舆行,言敌中事,亲倚甚。
cháng yǔ guǎng róng jí shì láng jīn chún shī dào xiàn gǔ zhōng
尝与广、荣及侍郎金纯失道陷谷中。
mù yè yòu zī zhuì mǎ guǎng chún qù bù gù
暮夜,幼孜坠马,广、纯去不顾。
róng wèi jié ān xíng xíng yòu zhé zhuì róng chéng yǐ jǐ qí míng rì shǐ dá xíng zài suǒ
荣为结鞍行,行又辄坠,荣乘以己骑,明日始达行在所。
shì yè dì qiǎn shǐ shí yú bèi jī róng yòu zī bù huò
是夜,帝遣使十余辈迹荣、幼孜,不获。
bǐ zhì dì xǐ dòng yán sè
比至,帝喜动颜色。
zì hòu běi zhēng jiē cóng suǒ zhuàn yǒu běi zhēng qián hòu èr lù
自后北征皆从,所撰有北征前、后二《录》。
shí èr nián mìng yǔ guǎng róng děng zuǎn wǔ jīng sì shū xìng lǐ dà quán qiān hàn lín xué shì
十二年命与广、荣等纂《五经四书性理大全》,迁翰林学士。
shí bā nián yǔ róng bìng jìn wén yuān gé dà xué shì
十八年与荣并进文渊阁大学士。
èr shí èr nián cóng běi zhēng zhōng dào bīng pí
二十二年从北征,中道兵疲。
dì yǐ wèn qún chén mò gǎn duì wéi yòu zī yán bù yí shēn rù bù tīng
帝以问群臣,莫敢对,惟幼孜言不宜深入,不听。
cì kāi píng dì wèi róng yòu zī yuē zhèn mèng shén rén yǔ shàng dì hǎo shēng zhě zài shì hé xiáng yě
次开平,帝谓荣、幼孜曰:“朕梦神人语上帝好生者再,是何祥也?
róng yòu zī duì yuē bì xià cǐ jǔ gù zài chú bào ān mín
”荣、幼孜对曰:“陛下此举,固在除暴安民。
rán huǒ yán kūn gāng yù shí jù huǐ wéi bì xià liú yì
然火炎昆冈,玉石俱毁,惟陛下留意。
dì rán zhī jí mìng cǎo zhào zhāo yù zhū bù
”帝然之,即命草诏,招谕诸部。
hái jūn zhì yú mù chuān dì bēng
还军至榆木川,帝崩。
mì bù fā sāng
秘不发丧。
róng fù jīng shī yòu zī hù zǐ gōng guī
荣讣京师,幼孜护梓宫归。
rén zōng jí wèi bài hù bù yòu shì láng jiān wén yuān gé dà xué shì
仁宗即位,拜户部右侍郎兼文渊阁大学士。
xún jiā tài zǐ shǎo bǎo jiān wǔ yīng diàn dà xué shì
寻加太子少保兼武英殿大学士。
shì nián shí yuè mìng yòu zī róng shì qí huì lù zuì qiú yú chéng tiān mén wài
是年十月命幼孜、荣、士奇会录罪囚于承天门外。
zhào fǎ sī lù zhòng qiú bì huì sān xué shì wěi jì yì lóng
皇上还下诏给法司,审查重案囚犯必须会同这三位学士一起办,皇上对他们的委任更重了。
dì yù xi jiǎo mén yuè tíng chén zhì gào gù sān xué shì yuē rǔ sān rén jí jiǎn xià èr shàng shū jiē xiān dì jiù chén zhèn fāng yǐ yǐ zì fǔ
帝御西角门阅廷臣制诰,顾三学士曰:“汝三人及蹇、夏二尚书,皆先帝旧臣,朕方倚以自辅。
cháng jiàn qián dài rén zhǔ è wén zhí yán suī sù suǒ qīn xìn yì wèi wēi shùn zhǐ jiān mò qǔ róng
尝见前代人主恶闻直言,虽素所亲信,亦畏威顺旨,缄默取容。
xián liáng zhī chén yán bú jiàn tīng tuì ér dù kǒu
贤良之臣,言不见听,退而杜口。
zhèn yǔ qīng děng dāng shēn yòng wèi jiè
朕与卿等当深用为戒。
yīn qǔ wǔ rén gào cí qīn zēng èr yǔ yún wù wèi chóng gāo ér nán rù wù yǐ yǒu suǒ cóng wéi ér huò dài
”因取五人诰词,亲增二语云:“勿谓崇高而难入,勿以有所从违而或怠。
yòu zī děng dùn shǒu chēng xiè
”幼孜等顿首称谢。
hóng xī yuán nián jìn lǐ bù shàng shū jiān dà xué shì xué shì rú gù bìng gěi sān fèng
洪熙元年进礼部尚书兼大学士、学士如故,并给三俸。
xún qǐ guī shěng mǔ
寻乞归省母。
míng nián mǔ zú
明年,母卒。
xuān zōng lì zhào qǐ fù xiū liǎng cháo shí lù chōng zǒng cái guān
宣宗立,诏起复,修两朝实录,充总裁官。
sān nián chí jié níng xià cè qìng fǔ jùn wáng fēi
三年持节宁夏,册庆府郡王妃。
suǒ guò xún bīng mín jí kǔ hái zòu zhī
所过询兵民疾苦,还奏之。
dì jiā nà yān
帝嘉纳焉。
cóng xún biān dù jī míng shān
从巡边,度鸡鸣山。
dì yuē táng tài zōng shì qí yīng wǔ zhēng liáo cháng guò cǐ shān
帝曰:“唐太宗恃其英武征辽,尝过此山。
yòu zī duì yuē tài zōng xún huǐ cǐ yì gù jiàn mǐn zhōng gé
”幼孜对曰:“太宗寻悔此役,故建悯忠阁。
dì yuē cǐ shān bēng yú yuán shùn dì shí wèi yuán wáng zhēng
”帝曰:“此山崩于元顺帝时,为元亡征。
duì yuē shùn dì wáng guó zhī zhǔ suī shān bù bēng guó yì bì wáng
”对曰:“顺帝亡国之主,虽山不崩,国亦必亡。
xuān dé liù nián shí èr yuè zú
”宣德六年十二月卒。
nián liù shí sì
年六十四。
zèng shǎo bǎo shì wén jìng
赠少保,谥文靖。
yòu zī jiǎn yì jìng mò kuān yù yǒu róng
幼孜简易静默,宽裕有容。
juàn yù suī lóng ér zì chǔ yì qiān
眷遇虽隆,而自处益谦。
míng qí yàn jū zhī shì yuē tuì ān
名其宴居之室曰“退庵”。
jí gé shí jiā rén zhǔ qǐng shēn hòu ēn bù tīng yuē cǐ jūn zi suǒ chǐ yě
疾革时,家人嘱请身后恩,不听,曰:“此君子所耻也。
hú yǎn zì ruò sī nán chāng rén
胡俨,字若思,南昌人。
shǎo shì xué yú tiān wén dì lǐ lǜ lì yī bǔ wú bù jiū lǎn
少嗜学,于天文、地理、律历、医卜无不究览。
hóng wǔ zhōng yǐ jǔ rén shòu huá tíng jiào yù néng yǐ shī dào zì rèn
洪武中以举人授华亭教谕,能以师道自任。
mǔ yōu fú chú gǎi cháng yuán qǐ biàn dì jiù yǎng fù gǎi yú gān
母忧,服除,改长垣,乞便地就养,复改余干。
xué guān xǔ qǐ biàn dì zì yǎn shǐ
学官许乞便地自俨始。
jiàn wén yuán nián jiàn shòu tóng chéng zhī xiàn
建文元年,荐授桐城知县。
záo tóng bēi shuǐ gài tián wèi mín lì
凿桐陂水,溉田为民利。
xiàn yǒu hǔ shāng rén
县有虎伤人。
yǎn zhāi mù gào yú shén hǔ dùn qù
俨斋沐告于神,虎遁去。
tóng rén sì zhī zhū yì cí
桐人祀之朱邑祠。
sì nián fù dōu yù shǐ liàn zi níng jiàn yú cháo yuē yǎn xué zú dá tiān rén zhì zú zī wéi wò
四年,副都御史练子宁荐于朝曰:“俨学足达天人,智足资帷幄。
bǐ zhào zhì yàn shī yǐ dù jiāng
”比召至,燕师已渡江。
chéng zǔ jí wèi yuē yǎn zhī tiān wén qí lìng qīn tiān jiàn shì
成祖即位,曰:“俨知天文,其令钦天监试。
jì shì zòu yǎn shí tōng xiàng wěi qì hòu zhī xué
”既试,奏俨实通象纬、气候之学。
xún yòu yǐ jiě jìn jiàn shòu hàn lín jiǎn tǎo yǔ jìn děng jù zhí wén yuān gé qiān shì jiǎng jìn zuǒ shù zǐ
寻又以解缙荐,授翰林检讨,与缙等俱直文渊阁,迁侍讲,进左庶子。
fù sāng qǐ fù
父丧,起复。
yǎn zài gé chéng gù wèn cháng bù yù xiān rén rán shǎo gàng
俨在阁,承顾问,尝不欲先人,然少戆。
yǒng lè èr nián jiǔ yuè bài guó zǐ jiàn jì jiǔ suì bù yù jī wù
永乐二年九月,拜国子监祭酒,遂不预机务。
shí yòng fǎ yán jùn guó zǐ shēng tuō shì gào guī zhě zuò shù biān
时用法严峻,国子生托事告归者坐戍边。
yǎn zhì jí zòu chú zhī
俨至,即奏除之。
qī nián dì xìng běi jīng zhào yǎn fù xíng zài
七年,帝幸北京,召俨赴行在。
míng nián běi zhēng mìng yǐ jì jiǔ jiān shì jiǎng zhǎng hàn lín yuàn shì fǔ huáng tài sūn liú shǒu běi jīng
明年北征,命以祭酒兼侍讲,掌翰林院事,辅皇太孙留守北京。
shí jiǔ nián gǎi běi jīng guó zǐ jiàn jì jiǔ
十九年,改北京国子监祭酒。
dàng shì shí hǎi nèi hùn yī chuí wǔ shí nián
当是时,海内混一,垂五十年。
dì fāng nèi xìng lǐ yuè wài huái yào huāng gōng qīng dài fū bīn bīn duō wén xué zhī shì
帝方内兴礼乐,外怀要荒,公卿大夫彬彬多文学之士。
yǎn guǎn gé sù rú cháo tíng dà zhù zuò duō chū qí shǒu chóng xiū tài zǔ shí lù yǒng lè dà diǎn tiān xià tú zhì jiē chōng zǒng cái guān
俨馆阁宿儒,朝廷大著作多出其手,重修《太祖实录》、《永乐大典》、《天下图志》皆充总裁官。
jū guó xué èr shí yú nián yǐ shēn lǜ jiào dòng yǒu shī fǎ
居国学二十余年,以身率教,动有师法。
hóng xī gǎi yuán yǐ jí qǐ xiū rén zōng cì chì jiǎng láo jìn tài zǐ bīn kè réng jiān jì jiǔ
洪熙改元,以疾乞休,仁宗赐敕奖劳,进太子宾客,仍兼祭酒。
zhì shì fù qí zǐ sūn
致仕,复其子孙。
xuān zōng jí wèi yǐ lǐ bù shì láng zhào cí guī
宣宗即位,以礼部侍郎召,辞归。
jiā jū èr shí nián fāng yuè zhòng chén xián dài yǐ shī lǐ
家居二十年,方岳重臣咸待以师礼。
yǎn yǔ yán wèi cháng jí sī
俨与言,未尝及私。
zì chǔ dàn bó suì shí yī shí cái gěi
自处淡泊,岁时衣食才给。
chū wèi hú guǎng kǎo guān de yáng pǔ wén dà yì zhī tí qí shàng yuē bì néng wéi dǒng zi zhī zhèng yán ér bù wéi gōng sūn zhī ē qǔ
初为湖广考官,得杨溥文,大异之,题其上曰:“必能为董子之正言,而不为公孙之阿曲。
shì yǐ wéi zhī rén
”世以为知人。
zhèng tǒng bā nián bā yuè zú nián bā shí sān
正统八年八月卒,年八十三。
zàn yuē míng chū ba chéng xiàng fēn shì quán yú liù bù
赞曰:明初罢丞相,分事权于六部。
chéng zǔ shǐ mìng rú chén zhí wén yuān gé yù jī wù
成祖始命儒臣直文渊阁,预机务。
yán jí rén xuān ér gé quán rì zhòng shí xíng chéng xiàng shì
沿及仁、宣,而阁权日重,实行丞相事。
jiě jìn yǐ xià wǔ rén zé cí lín zhī zuì chū rù gé zhě yě
解缙以下五人,则词林之最初入阁者也。
fu chù jìn mì zhī de bì yǐ gōng zhèng zì chí ér yóu guì yú hòu zhòng bù xiè
夫处禁密之地,必以公正自持,而尤贵于厚重不泄。
jìn shào nián gāo cái zì fù kuāng jì dà lüè tài zǔ bǐ shí nián jìn xué ài zhī shēn yǐ
缙少年高才,自负匡济大略,太祖俾十年进学,爱之深矣。
bǐ qí dòng zhé de bàng bù kè lìng zhōng fu qǐ jǐn jí xián hài néng zhě lì gù shǐ zhī rán yú
彼其动辄得谤,不克令终,夫岂尽嫉贤害能者力固使之然欤。
huáng huái gōng zài fǔ dǎo hú guǎng jīn yòu zī láo zhe hù cóng hú yǎn jiǔ yú guó xué
黄淮功在辅导,胡广、金幼孜劳著扈从,胡俨久于国学。
guān zhū chén cóng róng mì wù suí shì nà zhōng gù fēi jǐn yǐ wén zì hàn mò wèi xūn jì yǐ yě
观诸臣从容密勿,随事纳忠,固非仅以文字翰墨为勋绩已也。