明史 · 佚名 · Chapter 148 of 333

列传·卷三十六

PinyinModern Translation
Size

yáng shì qí yáng róng zēng sūn dàn yáng pǔ mǎ yú

杨士奇杨荣(曾孙旦) 杨溥(马愉)

yáng shì qí míng yù yǐ zì xíng tài hé rén

杨士奇,名寓,以字行,泰和人。

zǎo gū suí mǔ shì luó shì yǐ ér fù zōng

早孤,随母适罗氏,已而复宗。

pín shén

贫甚。

lì xué shòu tú zì jǐ

力学,授徒自给。

duō yóu hú xiāng jiān guǎn jiāng xià zuì jiǔ

多游湖、湘间,馆江夏最久。

jiàn wén chū jí zhū rú xiū tài zǔ shí lù shì qí yǐ yòng jiàn zhēng shòu jiào shòu dāng háng wáng shū yīng fù yǐ shǐ cái jiàn

建文初,集诸儒修《太祖实录》,士奇已用荐征授教授当行,王叔英复以史才荐。

suì zhào rù hàn lín chōng biān zuǎn guān

遂召入翰林,充编纂官。

xún mìng lì bù kǎo dì shǐ guǎn zhū rú

寻命吏部考第史馆诸儒。

shàng shū zhāng dǎn de shì qí cè yuē cǐ fēi jīng shēng yán yě

尚书张𬘘得士奇策,曰:“此非经生言也。

zòu dì yī

”奏第一。

shòu wú wáng fǔ shěn lǐ fù réng gōng guǎn zhí

授吴王府审理副,仍供馆职。

chéng zǔ jí wèi gǎi biān xiū

成祖即位,改编修。

yǐ jiǎn rù nèi gé diǎn jī wù

已,简入内阁,典机务。

shù yuè jìn shì jiǎng

数月进侍讲。

yǒng lè èr nián xuǎn gōng liáo yǐ shì qí wèi zuǒ zhōng yǔn

永乐二年选宫僚,以士奇为左中允。

wǔ nián jìn zuǒ yù dé

五年进左谕德。

shì qí fèng zhí shén jǐn sī jū bù yán gōng shì suī zhì qīn hòu bù dé wén

士奇奉职甚谨,私居不言公事,虽至亲厚不得闻。

zài dì qián jǔ zhǐ gōng shèn shàn yìng duì yán shì zhé zhōng

在帝前,举止恭慎,善应对,言事辄中。

rén yǒu xiǎo guò cháng wèi yǎn fù zhī

人有小过,尝为揜覆之。

guǎng dōng bù zhèng shǐ xú qí zài lǐng nán tǔ wù kuì tíng chén huò de qí mù jí yǐ jìn

广东布政使徐奇载岭南土物馈廷臣,或得其目籍以进。

dì yuè wú shì qí míng zhào wèn

帝阅无士奇名,召问。

duì yuē qí fù guǎng shí qún chén zuò shī wén zèng xíng chén shì bìng fú yù yǐ gù dú bù jí

对曰:“奇赴广时,群臣作诗文赠行,臣适病弗预,以故独不及。

jīn shòu fǒu wèi kě zhī qiě wù wēi dāng wú tā yì

今受否未可知,且物微,当无他意。

dì jù mìng huǐ jí

”帝遽命毁籍。

liù nián dì běi xún mìng yǔ jiǎn yì huáng huái liú fǔ tài zǐ

六年,帝北巡,命与蹇义、黄淮留辅太子。

tài zǐ xǐ wén cí zàn shàn wáng rǔ yù yǐ shī fǎ jìn

太子喜文辞,赞善王汝玉以诗法进。

shì qí yuē diàn xià dāng liú yì liù jīng xiá zé guān liǎng hàn zhào lìng

士奇曰:“殿下当留意《六经》,暇则观两汉诏令。

shī xiǎo jì bù zú wèi yě

诗小技,不足为也。

tài zǐ chēng shàn

”太子称善。

chū dì qǐ bīng shí hàn wáng shù lì zhàn yǒu gōng

初,帝起兵时,汉王数力战有功。

dì xǔ yǐ shì chéng lì wèi tài zǐ

帝许以事成立为太子。

jì ér bù dé lì yuàn wàng

既而不得立,怨望。

dì yòu lián zhào wáng nián shào chǒng yì zhī

帝又怜赵王年少,宠异之。

yóu shì liǎng wáng hé ér jiān tài zǐ dì pō xīn dòng

由是两王合而间太子,帝颇心动。

jiǔ nián hái nán jīng zhào shì qí wèn jiān guó zhuàng

九年还南京,召士奇问监国状。

shì qí yǐ xiào jìng duì qiě yuē diàn xià tiān zī gāo jí yǒu guò bì zhī zhī bì gǎi cún xīn ài rén jué bù fù bì xià tuō

士奇以孝敬对,且曰:“殿下天资高,即有过必知,知必改,存心爱人,决不负陛下托。

dì yuè

”帝悦。

shí yī nián zhēng dàn rì shí

十一年正旦,日食。

lǐ bù shàng shū lǚ zhèn qǐng wù bà cháo hè

礼部尚书吕震请勿罢朝贺。

shì láng yí zhì chí bù kě

侍郎仪智持不可。

shì qí yì yǐn sòng rén zōng shì lì yán zhī

士奇亦引宋仁宗事力言之。

suì ba hè

遂罢贺。

míng nián dì běi zhēng

明年,帝北征。

shì qí réng fǔ tài zǐ jū shǒu

士奇仍辅太子居守。

hàn wáng zèn tài zǐ yì jí

汉王谮太子益急。

dì hái yǐ yíng jià huǎn jǐn zhēng dōng gōng guān huáng huái děng xià yù

帝还,以迎驾缓,尽征东宫官黄淮等下狱。

shì qí hòu zhì yòu zhī

士奇后至,宥之。

zhào wèn tài zǐ shì

召问太子事。

shì qí dùn shǒu yán tài zǐ xiào jìng rú chū

士奇顿首言:“太子孝敬如初。

fán suǒ jī chí jiē chén děng zuì

凡所稽迟,皆臣等罪。

dì yì jiě

”帝意解。

xíng zài zhū chén jiāo zhāng hé shì qí bù dàng dú yòu suì xià jǐn yī wèi yù xún shì zhī

行在诸臣交章劾士奇不当独宥,遂下锦衣卫狱,寻释之。

shí sì nián dì hái jīng shī wēi wén hàn wáng duó dí móu jí zhū bù guǐ zhuàng yǐ wèn jiǎn yì

十四年,帝还京师,微闻汉王夺嫡谋及诸不轨状,以问蹇义。

yì bú duì nǎi wèn shì qí

义不对,乃问士奇。

duì yuē chén yǔ yì jù shì dōng gōng wài rén wú gǎn wéi chén liǎng rén yán hàn wáng shì zhě

对曰:“臣与义俱侍东宫,外人无敢为臣两人言汉王事者。

rán hàn wáng liǎng qiǎn jiù fān jiē bù kěn xíng

然汉王两遣就藩,皆不肯行。

jīn zhī bì xià jiāng xǐ dōu zhé qǐng liú shǒu nán jīng

今知陛下将徙都,辄请留守南京。

wéi bì xià shú chá qí yì

惟陛下熟察其意。

dì mò rán qǐ hái gōng

”帝默然,起还宫。

jū shù rì dì jǐn de hàn wáng shì xuē liǎng hù wèi chù zhī lè ān

居数日,帝尽得汉王事,削两护卫,处之乐安。

míng nián jìn shì qí hàn lín xué shì jiān gù guān

明年进士奇翰林学士,兼故官。

shí jiǔ nián gǎi zuǒ chūn fāng dà xué shì réng jiān xué shì

十九年改左春坊大学士,仍兼学士。

míng nián fù zuò fǔ dǎo yǒu quē xià jǐn yī wèi yù xún rì ér shì

明年复坐辅导有阙,下锦衣卫狱,旬日而释。

rén zōng jí wèi zhuó lǐ bù shì láng jiān huá gài diàn dà xué shì

仁宗即位,擢礼部侍郎兼华盖殿大学士。

dì yù biàn diàn jiǎn yì xià yuán jí zòu shì wèi tuì

帝御便殿,蹇义、夏原吉奏事未退。

dì wàng jiàn shì qí wèi èr rén yuē xīn huá gài xué shì lái bì yǒu dǎng yán shì gòng tīng zhī

帝望见士奇,谓二人曰:“新华盖学士来,必有谠言,试共听之。

shì qí rù yán ēn zhào jiǎn suì gōng fu xià èr rì xī xīn sī chuán zhǐ zhēng zǎo bā shí wàn jīn yǔ qián zhào lì

”士奇入言:“恩诏减岁供甫下二日,惜薪司传旨征枣八十万斤,与前诏戾。

dì lì mìng jiǎn qí bàn

”帝立命减其半。

fú zhì èr shí qī rì qī mǎn lǚ zhèn qǐng jí jí

服制二十七日期满,吕震请即吉。

shì qí bù kě

士奇不可。

zhèn lì shēng huà zhī

震厉声叱之。

jiǎn yì jiān qǔ èr shuō jìn

蹇义兼取二说进。

míng rì dì sù guān má yī dié ér shì cháo

明日,帝素冠麻衣绖而视朝。

tíng chén wéi shì qí jí yīng guó gōng zhāng fǔ fú rú zhī

廷臣惟士奇及英国公张辅服如之。

cháo ba dì wèi zuǒ yòu yuē zǐ gōng zài bìn yì fú qǐ chén zǐ suǒ rěn yán shì qí zhí shì yě

朝罢,帝谓左右曰:“梓宫在殡,易服岂臣子所忍言,士奇执是也。

jìn shǎo bǎo yǔ tóng guān yáng róng jīn yòu zī bìng cì sheng qian jiu miu yín zhāng de mì fēng yán shì

”进少保,与同官杨荣、金幼孜并赐“绳愆纠缪”银章,得密封言事。

xún jìn shǎo fù

寻进少傅。

shí fān sī shǒu lìng lái cháo shàng shū li qìng jiàn yì fā jūn wǔ yú mǎ gěi yǒu sī suì kè qí jū

时藩司守令来朝,尚书李庆建议发军伍余马给有司,岁课其驹。

shì qí yuē cháo tíng xuǎn xián shòu guān nǎi shǐ mù mǎ shì guì chù ér jiàn shì yě hé yǐ shì tiān xià hòu shì

士奇曰:“朝廷选贤授官,乃使牧马,是贵畜而贱士也,何以示天下后世。

dì xǔ zhōng zhǐ ba zhī yǐ ér jì rán

”帝许中旨罢之,已而寂然。

shì qí fù lì yán

士奇复力言。

yòu bù bào

又不报。

yǒu qǐng dì yù sī shàn mén zhào shì qí wèi yuē zhèn xiàng zhě qǐ zhēn wàng zhī

有顷,帝御思善门,召士奇谓曰:“朕向者岂真忘之。

wén lǚ zhèn li qìng bèi jiē bù xǐ qīng zhèn niàn qīng gū lì kǒng wèi suǒ shāng bù yù yīn qīng yán ba ěr jīn yǒu cí yǐ

闻吕震、李庆辈皆不喜卿,朕念卿孤立,恐为所伤,不欲因卿言罢耳,今有辞矣。

shǒu chū shǎn xī àn chá shǐ chén zhì yán yǎng mǎ bù biàn shū shǐ cǎo chì xíng zhī

”手出陕西按察使陈智言养马不便疏,使草敕行之。

shì qí dùn shǒu xiè

士奇顿首谢。

qún chén xí cháo zhèng dàn yí lǚ zhèn qǐng yòng lè shì qí yǔ huáng huái shū zhǐ

群臣习朝正旦仪,吕震请用乐,士奇与黄淮疏止。

wèi bào

未报。

shì qí fù zòu dài tíng zhōng zhì yè lòu shí kè

士奇复奏,待庭中至夜漏十刻。

bào kě

报可。

yuè rì dì zhào wèi yuē zhèn měi shì wù zhèn fēi qīng děng yán huǐ wú jí

越日,帝召谓曰:“震每事误朕,非卿等言,悔无及。

mìng jiān bīng bù shàng shū bìng shí sān lù

”命兼兵部尚书,并食三禄。

shì qí cí shàng shū lù

士奇辞尚书禄。

dì jiān guó shí hàn yù shǐ shū zhòng chéng zhì shì yù zuì zhī

帝监国时,憾御史舒仲成,至是欲罪之。

shì qí yuē bì xià jí wèi zhào xiàng wǔ zhǐ zhě jiē de yòu

士奇曰:“陛下即位,诏向忤旨者皆得宥。

ruò zhì zhòng chéng zé zhào shū bù xìn jù zhě zhòng yǐ

若治仲成,则诏书不信,惧者众矣。

rú hàn jǐng dì zhī dài wèi wǎn bù yì kě hu

如汉景帝之待卫绾,不亦可乎。

dì jí ba fú zhì

”帝即罢弗治。

huò yǒu yán dà lǐ qīng yú qiān yán shì bù mì

或有言大理卿虞谦言事不密。

dì nù jiàng yī guān

帝怒,降一官。

shì qí wèi bái qí wǎng de fù zhì

士奇为白其罔,得复秩。

yòu dà lǐ shǎo qīng yì qiān yǐ yán shì dé zuì

又大理少卿弋谦以言事得罪。

shì qí yuē qiān yìng zhào chén yán

士奇曰:“谦应诏陈言。

ruò jiā zhī zuì zé qún chén zì cǐ jié shé yǐ

若加之罪,则群臣自此结舌矣。

dì lì jìn qiān fù dōu yù shǐ ér xià chì yǐn guò

”帝立进谦副都御史,而下敕引过。

shí yǒu shàng shū sòng tài píng zhě dì yǐ shì zhū dà chén jiē yǐ wéi rán

时有上书颂太平者,帝以示诸大臣,皆以为然。

shì qí dú yuē bì xià suī zé bèi tiān xià rán liú xǐ shàng wèi guī chuāng yí shàng wèi fù mín shàng jiān shí

士奇独曰:“陛下虽泽被天下,然流徙尚未归,疮痍尚未复,民尚艰食。

gēng xiū xi shù nián shù jī tài píng kě qī

更休息数年,庶几太平可期。

dì yuē rán

皇帝说:“是的。

yīn gù jiǎn yì děng yuē zhèn dài yù děng yǐ zhì chéng wàng kuāng bì

”因顾蹇义等曰:“朕待御等以至诚,望匡弼。

wéi shì qí céng wǔ shàng zhāng qīng děng jiē wú yī yán

惟士奇曾五上章,卿等皆无一言。

qǐ guǒ cháo wú quē zhèng tiān xià tài píng yé

岂果朝无阙政,天下太平耶?

zhū chén cán xiè

”诸臣惭谢。

shì nián sì yuè dì cì shì qí xǐ shū yuē wǎng zhě zhèn yīng jiān guó zhī mìng qīng shì zuǒ yòu tóng xīn hé dé xùn guó wàng shēn lǚ lì jiān yú céng bù yì zhì

是年四月,帝赐士奇玺书曰:“往者朕膺监国之命,卿侍左右,同心合德,徇国忘身,屡历艰虞,曾不易志。

jí zhèn sì wèi yǐ lái jiā mó rù gào qī yǔ yú zhì zhèng gù bù èr jiǎn zài zhèn xīn

及朕嗣位以来,嘉谟入告,期予于治,正固不二,简在朕心。

cí chuàng zhì yáng zhēn yī yìn cì qīng shàng kè jiāo xiū yǐ chéng míng liáng zhī yù

兹创制‘杨贞,一印赐卿,尚克交修,以成明良之誉。

xún xiū tài zōng shí lù yǔ huáng huái jīn yòu zī yáng pǔ jù chōng zǒng cái guān

”寻修《太宗实录》,与黄淮、金幼孜、杨溥俱充总裁官。

wèi jǐ dì bù yù zhào shì qí yǔ jiǎn yì huáng huái yáng róng zhì sī shàn mén mìng shì qí shū chì zhào tài zǐ yú nán jīng

未几,帝不豫,召士奇与蹇义、黄淮、杨荣至思善门,命士奇书敕召太子于南京。

xuān zōng jí wèi xiū rén zōng shí lù réng chōng zǒng cái

宣宗即位,修《仁宗实录》,仍充总裁。

xuān dé yuán nián hàn wáng gāo xù fǎn

宣德元年,汉王高煦反。

dì qīn zhēng píng zhī

帝亲征,平之。

shī hái cì xiàn xiàn zhī dān jiā qiáo shì láng chén shān yíng yè yán hàn zhào èr wáng shí tóng xīn qǐng chéng shì xí zhāng dé zhí zhào wáng

师还,次献县之单家桥,侍郎陈山迎谒,言汉、赵二王实同心,请乘势袭彰德执赵王。

róng lì zàn jué

荣力赞决。

shì qí yuē shì dāng yǒu shí tiān dì guǐ shén kě qī hu

士奇曰:“事当有实,天地鬼神可欺乎?

róng lì shēng yuē rǔ yù náo dà jì yé

”荣厉声曰:“汝欲挠大计耶!

jīn nì dǎng yán zhào shí yǔ móu hé wèi wú cí

今逆党言赵实与谋,何谓无辞?

shì qí yuē tài zōng huáng dì sān zi jīn shàng wéi liǎng shū fù

”士奇曰:“太宗皇帝三子,今上惟两叔父。

yǒu zuì zhě bù kě shè qí wú zuì zhě yi hòu dài zhī yí zé fáng zhī shǐ wú yú ér yǐ

有罪者不可赦,其无罪者宜厚待之,疑则防之,使无虞而已。

hé jù jiā bīng shāng huáng zǔ zài tiān yì hu

何遽加兵,伤皇祖在天意乎?

shí wéi yáng pǔ yǔ shì qí hé

”时惟杨溥与士奇合。

jiāng rù jiàn róng xiān rù shì qí jì zhī hūn zhě bù nà

将入谏,荣先入,士奇继之,阍者不纳。

xún zhào yì yuán jí rù

寻召义、原吉入。

èr rén yǐ shì qí yán bái dì

二人以士奇言白帝。

dì chū wú zuì zhào yì yí bīng shì de qǐn

帝初无罪赵意,移兵事得寝。

bǐ hái jīng dì sī shì qí yán wèi yuē jīn yì zhě duō yán zhào wáng shì nài hé

比还京,帝思士奇言,谓曰:“今议者多言赵王事,奈何?

shì qí yuē zhào zuì qīn bì xià dāng bǎo quán zhī wú huò qún yán

”士奇曰:“赵最亲,陛下当保全之,毋惑群言。

dì yuē wú yù fēng qún chén zhāng shì wáng lìng zì chǔ hé rú

”帝曰:“吾欲封群臣章示王,令自处何如?

shì qí yuē shàn gèng dé yī xǐ shū xìng shèn

”士奇曰:“善,更得一玺书幸甚。

yú shì fā shǐ fèng shū zhì zhào

”于是发使奉书至赵。

zhào wáng de shū dà xǐ

赵王得书大喜。

qì yuē wú shēng yǐ

泣曰:“吾生矣。

jí shàng biǎo xiè qiě xiàn hù wèi yán zhě shǐ xi

”即上表谢,且献护卫,言者始息。

dì dài zhào wáng rì yì qīn ér báo chén shān

帝待赵王日益亲而薄陈山。

wèi shì qí yuē zhào wáng suǒ yǐ quán qīng lì yě

谓士奇曰:“赵王所以全,卿力也。

cì jīn bì

”赐金币。

shí jiāo zhǐ shù pàn

时交阯数叛。

lǚ fā dà jūn zhēng tǎo jiē bài méi

屡发大军征讨,皆败没。

jiāo zhǐ lí lì qiǎn rén wěi qǐng lì chén shì hòu

交阯黎利遣人伪请立陈氏后。

dì yì yàn bīng yù xǔ zhī

帝亦厌兵,欲许之。

yīng guó gōng zhāng fǔ shàng shū jiǎn yì yǐ xià jiē yán yǔ zhī wú míng tú shì ruò tiān xià

英国公张辅、尚书蹇义以下,皆言与之无名,徒示弱天下。

dì zhào shì qí róng móu

帝召士奇、荣谋。

èr rén lì yán bì xià xù mín mìng yǐ suí huāng fú bù wéi wú míng

二人力言:“陛下恤民命以绥荒服,不为无名。

hàn qì zhū yá qián shǐ yǐ wéi měi tán bù wéi shì ruò xǔ zhī biàn

汉弃珠厓,前史以为美谈,不为示弱,许之便。

xún mìng zé shǐ jiāo zhǐ zhě

”寻命择使交阯者。

jiǎn yì jiàn fú bó ān kǒu biàn

蹇义荐伏伯安口辨。

shì qí yuē yán bù zhōng xìn suī mán mò zhī bāng bù kě xíng

士奇曰:“言不忠信,虽蛮貊之邦不可行。

bó ān xiǎo rén wǎng qiě rǔ guó

伯安小人,往且辱国。

dì shì zhī bié qiǎn shǐ

”帝是之,别遣使。

yú shì qì jiāo zhǐ bà bīng suì shěng jūn xīng jù wàn

于是弃交阯,罢兵,岁省军兴巨万。

wǔ nián chūn dì fèng huáng tài hòu yè líng zhào yīng guó gōng zhāng fǔ shàng shū jiǎn yì jí shì qí róng yòu zī pǔ cháo tài hòu yú xíng diàn

五年春,帝奉皇太后谒陵,召英国公张辅、尚书蹇义及士奇、荣、幼孜、溥,朝太后于行殿。

tài hòu wèi láo zhī

太后慰劳之。

dì yòu yǔ shì qí yuē tài hòu wèi zhèn yán xiān dì zài qīng gōng wéi qīng bù dàn chù wǔ xiān dì néng cóng yǐ bù bài shì

帝又语士奇曰:“太后为朕言,先帝在青宫,惟卿不惮触忤,先帝能从,以不败事。

yòu huì zhèn dāng shòu zhí yán

又诲朕当受直言。

shì qí duì yuē cǐ huáng tài hòu shèng dé zhī yán yuàn bì xià niàn zhī

”士奇对曰:“此皇太后盛德之言,愿陛下念之。

xún chì hóng lú sì

”寻敕鸿胪寺。

shì qí lǎo yǒu jí qū cháo huò hòu wú lùn zòu

士奇老有疾,趋朝或后,毋论奏。

dì cháng wēi xíng yè xìng shì qí zhái

帝尝微行,夜幸士奇宅。

shì qí cāng huáng chū yíng dùn shǒu yuē bì xià nài hé yǐ shè jì zōng miào zhī shēn zì qīng

士奇仓皇出迎,顿首曰:“陛下奈何以社稷宗庙之身自轻?

dì yuē zhèn yù yǔ qīng yī yán gù lái ěr

”帝曰:“朕欲与卿一言,故来耳。

hòu shù rì huò èr dào yǒu yì móu

”后数日,获二盗,有异谋。

dì zhào shì qí gào zhī gù

帝召士奇,告之故。

qiě yuē jīn ér hòu zhī qīng zhī ài zhèn yě

且曰:“今而后知卿之爱朕也。

dì yǐ sì fāng lǚ shuǐ hàn zhào shì qí yì xià zhào kuān xù miǎn zāi shāng zū shuì jí guān mǎ kuī é zhě

”帝以四方屡水旱,召士奇议下诏宽恤,免灾伤租税及官马亏额者。

shì qí yīn qǐng bìng juān bū fù xīn chú qián jiǎn guān tián é lǐ yuān zhì tài gōng yì yǐ guǎng dé yì

士奇因请并蠲逋赋薪刍钱,减官田额,理冤滞,汰工役,以广德意。

mín dà yuè

民大悦。

yú èr nián dì wèi shì qí yuē xù mín zhào xià yǐ jiǔ jīn gèng yǒu kě xù zhě hu

逾二年,帝谓士奇曰:“恤民诏下已久,今更有可恤者乎?

shì qí yuē qián zhào jiǎn guān tián zū hù bù zhēng rú gù

”士奇曰:“前诏减官田租,户部征如故。

dì fú rán yuē jīn shǒu xíng zhī fèi gé zhě lùn rú fǎ

”帝怫然曰:“今首行之,废格者论如法。

shì qí fù qǐng fǔ táo mín chá mò lì jǔ wén xué wǔ yǒng zhī shì lìng jí xíng jiā zǐ sūn jiē de shì jìn

”士奇复请抚逃民,察墨吏,举文学、武勇之士,令极刑家子孙皆得仕进。

yòu qǐng tíng chén sān pǐn yǐ shàng jí èr sī guān gè jǔ suǒ zhī bèi fāng miàn jùn shǒu xuǎn

又请廷臣三品以上及二司官,各举所知,备方面郡守选。

jiē bào kě

皆报可。

dàng shì shí dì lì jīng tú zhì shì qí děng tóng xīn fǔ zuǒ hǎi nèi hào wèi zhì píng

当是时,帝励精图治,士奇等同心辅佐,海内号为治平。

dì nǎi fǎng gǔ jūn chén yù yóu shì měi suì shǒu cì bǎi guān xún xiū

帝乃仿古君臣豫游事,每岁首,赐百官旬休。

chē jià yì shí xìng xī yuàn wàn suì shān zhū xué shì jiē cóng

车驾亦时幸西苑万岁山,诸学士皆从。

fù shī gēng hè cóng róng wèn mín jiān jí kǔ

赋诗赓和,从容问民间疾苦。

yǒu suǒ lùn zòu dì jiē xū huái tīng nà

有所论奏,帝皆虚怀听纳。

dì zhī chū jí wèi yě nèi gé chén qī rén

帝之初即位也,内阁臣七人。

chén shān zhāng yīng yǐ dōng gōng jiù ēn rù bù chēng chū wèi tā guān

陈山、张瑛以东宫旧恩入,不称,出为他官。

huáng huái yǐ jí zhì shì

黄淮以疾致仕。

jīn yòu zī zú

金幼孜卒。

gé zhōng wéi shì qí róng pǔ sān rén

阁中惟士奇、荣、溥三人。

róng shū kǎi guǒ yì yù shì gǎn wéi

荣疏闿果毅,遇事敢为。

shù cóng chéng zǔ běi zhēng néng zhī biān jiāng xián fǒu è sāi xiǎn yì yuǎn jìn dí qíng shùn nì

数从成祖北征,能知边将贤否、厄塞险易远近、敌情顺逆。

rán pō tōng kuì yí biān jiāng suì shí zhì liáng mǎ

然颇通馈遗,边将岁时致良马。

dì pō zhī zhī yǐ wèn shì qí

帝颇知之,以问士奇。

shì qí lì yán róng xiǎo chàng biān wù chén děng bù jí bù yí yǐ xiǎo shěng jiè yì

士奇力言:“荣晓畅边务,臣等不及,不宜以小眚介意。

dì xiào yuē róng cháng duǎn qīng jí yuán jí qīng nǎi wéi zhī dì yé

”帝笑曰:“荣尝短卿及原吉,卿乃为之地耶?

shì qí yuē yuàn bì xià yǐ qū róng chén zhě róng róng

”士奇曰:“愿陛下以曲容臣者容荣。

dì yì nǎi jiě

”帝意乃解。

qí hòu yǔ shāo shāo wén róng yǐ cǐ kuì shì qí xiāng dé shèn huān

其后,语稍稍闻,荣以此愧士奇,相得甚欢。

dì yì yì qīn hòu zhī xiān hòu suǒ cì zhēn guǒ láo lǐ jīn qǐ yī bì shū qì wú suàn

帝亦益亲厚之,先后所赐珍果、牢醴、金绮衣、币、书器无算。

xuān zōng bēng yīng zōng jí wèi fāng jiǔ líng

宣宗崩,英宗即位,方九龄。

jūn guó dà zhèng guān bái tài huáng tài hòu

军国大政关白太皇太后。

tài hòu tuī xīn rèn shì qí róng pǔ sān rén yǒu shì qiǎn zhōng shǐ yì gé zī yì rán hòu cái jué

太后推心任士奇、荣、溥三人,有事遣中使诣阁谘议,然后裁决。

sān rén zhě yì zì xìn kǎn kǎn xíng yì

三人者亦自信,侃侃行意。

shì qí shǒu qǐng liàn shì zú yán biān fáng shè nán jīng cān zàn jī wù dà chén fēn qiǎn wén wǔ zhèn fǔ jiāng xī hú guǎng hé nán shān dōng ba zhēn shì xiào wèi

士奇首请练士卒,严边防,设南京参赞机务大臣,分遣文武镇抚江西、湖广、河南、山东,罢侦事校尉。

yòu qǐng yǐ cì juān zū shuì shèn xíng yù yán hé bǎi sī

又请以次蠲租税,慎刑狱,严核百司。

jiē yǔn xíng

皆允行。

zhèng tǒng zhī chū cháo zhèng qīng míng shì qí děng zhī lì yě

正统之初,朝政清明,士奇等之力也。

sān nián xuān zōng shí lù chéng jìn shǎo shī

三年,《宣宗实录》成,进少师。

sì nián qǐ zhì shì

四年乞致仕。

bù yǔn

不允。

chì guī xǐng mù

敕归省墓。

wèi jǐ hái

未几,还。

shì shí zhōng guān wáng zhèn yǒu chǒng yú dì jiàn yù wài tíng shì dǎo dì yǐ yán yù xià dà chén wǎng wǎng xià yù

是时中官王振有宠于帝,渐预外庭事,导帝以严御下,大臣往往下狱。

jìng jiāng wáng zuǒ jìng sī kuì róng jīn

靖江王佐敬私馈荣金。

róng xiān shěng mù guī bù zhī zhī

荣先省墓,归不之知。

zhèn yù jiè yǐ qīng róng shì qí lì jiě zhī de yǐ

振欲借以倾荣,士奇力解之,得已。

róng xún zú shì qí pǔ yì gū

荣寻卒,士奇、溥益孤。

qí míng nián suì dà xīng shī zhēng lù chuān tǎng cáng hào fèi shì mǎ wù gù zhě shù wàn

其明年遂大兴师征麓川,帑藏耗费,士马物故者数万。

yòu míng nián tài huáng tài hòu bēng zhèn shì yì shèng dà zuò wēi fú bǎi guān xiǎo yǒu dǐ wǔ zhé zhí ér xì zhī

又明年,太皇太后崩,振势益盛,大作威福,百官小有抵牾,辄执而系之。

tíng chén rén rén zhuì kǒng shì qí yì fú néng zhì yě

廷臣人人惴恐,士奇亦弗能制也。

shì qí jì mào zi jì ào hěn cháng qīn bào shā rén

士奇既耄,子稷傲很,尝侵暴杀人。

yán guān jiāo zhāng hé jì

言官交章劾稷。

cháo yì bù jí jiā fǎ fēng qí zhuàng shì shì qí

朝议不即加法,封其状示士奇。

fù yǒu rén fā jì héng nüè shù shí shì suì xià zhī lǐ

复有人发稷横虐数十事,遂下之理。

shì qí yǐ lǎo jí zài gào

士奇以老疾在告。

tiān zǐ kǒng shāng shì qí yì jiàng zhào wèi miǎn

天子恐伤士奇意,降诏慰勉。

shì qí gǎn qì yōu bù néng qǐ

士奇感泣,忧不能起。

jiǔ nián sān yuè zú nián bā shí

九年三月卒,年八十。

zèng tài shī shì wén zhēn

赠太师,谥文贞。

yǒu sī nǎi lùn shā jì

有司乃论杀稷。

chū zhèng tǒng chū shì qí yán wǎ là jiàn qiáng jiāng wèi biān huàn ér biān jūn quē mǎ kǒng bù néng yù

初,正统初,士奇言瓦剌渐强,将为边患,而边军缺马,恐不能御。

qǐng yú fù jìn tài pú sì guān lǐng xī fān gòng mǎ yì xī gěi zhī

请于附近太仆寺关领,西番贡马亦悉给之。

shì qí mò wèi jǐ yě xiān guǒ rù kòu yǒu tǔ mù zhī nán shí zhě sī qí yán

士奇殁未几,也先果入寇,有土木之难,识者思其言。

yòu yā shàn zhī rén hǎo tuī gǔ hán shì suǒ jiàn dá yǒu chū wèi shí miàn zhě

又雅善知人,好推毂寒士,所荐达有初未识面者。

ér yú qiān zhōu chén kuàng zhōng zhī shǔ jiē yòng shì qí jiàn jū guān zhì yī èr shí nián lián néng guān tiān xià wèi shì míng chén yún

而于谦、周忱、况锺之属,皆用士奇荐,居官至一二十年,廉能冠天下,为世名臣云。

cì zǐ hé dào yǐ yīn bǔ shàng bǎo chéng

次子〈禾道〉,以荫补尚宝丞。

chéng huà zhōng jìn tài cháng shǎo qīng zhǎng sī shì

成化中,进太常少卿,掌司事。

yáng róng zì miǎn rén jiàn ān rén chū míng zi róng

杨荣,字勉仁,建安人,初名子荣。

jiàn wén èr nián jìn shì

建文二年进士。

shòu biān xiū

授编修。

chéng zǔ chū rù jīng róng yíng yè mǎ shǒu yuē diàn xià xiān yè líng hu xiān jí wèi hu

成祖初入京,荣迎谒马首曰:“殿下先谒陵乎,先即位乎?

chéng zǔ jù qù jià yè líng

”成祖遽趣驾谒陵。

zì shì suì shòu zhī

自是遂受知。

jì jí wèi jiǎn rù wén yuān gé wèi gēng míng róng

既即位,简入文渊阁,为更名荣。

tóng zhí qī rén róng zuì shǎo jǐng mǐn

同值七人,荣最少,警敏。

yī rì wǎn níng xià bào bèi wéi

一日晚,宁夏报被围。

zhào qī rén jiē yǐ chū dú róng zài dì shì yǐ zòu

召七人,皆已出,独荣在,帝示以奏。

róng yuē níng xià chéng jiān rén jiē xí zhàn zòu shàng yǐ shí yú rì wéi jiě yǐ

荣曰:“宁夏城坚,人皆习战,奏上已十余日,围解矣。

yè bàn guǒ zòu wéi jiě

”夜半,果奏围解。

dì wèi róng yuē hé liào zhī shěn yě

帝谓荣曰:“何料之审也!

jiāng xī dào qǐ qiǎn shǐ fǔ yù ér lìng dū du hán guān jiàng bīng jì qí hòu

”江西盗起,遣使抚谕,而令都督韩观将兵继其后。

zéi jiù fǔ zòu zhì dì yù cì chì láo guān

贼就抚奏至,帝欲赐敕劳观。

róng yuē jì fā zòu shí guān shàng wèi zhì bù dé lùn gōng

荣曰:“计发奏时,观尚未至,不得论功。

dì yì zhòng zhī zài qiān zhì shì jiǎng

”帝益重之,再迁至侍讲。

tài zǐ lì jìn yòu yù dé réng jiān qián zhí yǔ zài zhí zhū chén tóng cì èr pǐn fú

太子立,进右谕德,仍兼前职,与在直诸臣同赐二品服。

píng yì zhū sī shì yí chēng zhǐ fù cì yī bì

评议诸司事宜,称旨,复赐衣币。

dì wēi yán yǔ zhū dà chén yì shì wèi jué huò zhì fā nù

帝威严,与诸大臣议事未决,或至发怒。

róng zhì zhé wèi jì yán shì yì suì jué

荣至,辄为霁颜,事亦遂决。

wǔ nián mìng wǎng gān sù jīng huà jūn wù suǒ guò lǎn shān chuān xíng shì chá jūn mín yuè chéng bǎo

五年,命往甘肃经画军务,所过览山川形势,察军民,阅城堡。

hái zòu wǔ yīng diàn

还奏武英殿。

dì dà yuè zhí shèng shǔ qīn pōu guā dàn zhī

帝大悦,值盛暑,亲剖瓜啖之。

xún jìn yòu shù zǐ jiān zhí rú gù

寻进右庶子,兼职如故。

míng nián yǐ fù sāng gěi chuán guī

明年以父丧给传归。

jì zàng qǐ fù shì shì

既葬,起复视事。

yòu míng nián mǔ sāng qǐ guī

又明年,母丧乞归。

dì yǐ běi xíng qī pò bù xǔ mìng tóng hú guǎng jīn yòu zī hù cóng

帝以北行期迫不许,命同胡广、金幼孜扈从。

gān sù zǒng bīng guān hé fú yán tuì tuì bù huā děng qǐng xiáng xū mìng yú yì jí nǎi

甘肃总兵官何福言脱脱不花等请降,需命于亦集乃。

mìng róng wǎng gān sù xié fú shòu xiáng chí jié jí jūn zhōng fēng fú níng yuǎn hóu

命荣往甘肃偕福受降,持节即军中封福宁远侯。

yīn zhì níng xià yǔ níng yáng hóu chén mào guī huà biān wù

因至宁夏,与宁阳侯陈懋规画边务。

hái chén pián yí shí shì

还陈便宜十事。

dì jiā nà zhī

皇帝嘉许、采纳了这个意见。

bā nián cóng chū sài cì lú qú hé

八年从出塞,次胪朐河。

xuǎn yǒng shì sān bǎi rén wéi wèi bù yǐ lì zhū jiāng lìng róng lǐng zhī

选勇士三百人为卫,不以隶诸将,令荣领之。

shī xuán xiǎng bù jì

师旋,饷不继。

róng qǐng jǐn yǐ gòng yù zhī yú gěi jūn ér lìng jūn zhōng yǒu yú zhě de xiāng dài rù sāi guān wèi bèi cháng

荣请尽以供御之余给军,而令军中有余者得相贷,入塞,官为倍偿。

jūn lài yǐ jì

军赖以济。

míng nián qǐ bēn sāng mìng zhòng guān hù xíng

明年乞奔丧,命中官护行。

hái xún mǐn zhōng mín qíng jí suì fēng qiàn róng jù yǐ duì

还询闽中民情及岁丰歉,荣具以对。

xún mìng shì zhū huáng sūn dú shū wén huá diàn

寻命侍诸皇孙读书文华殿。

shí nián gān sù shǒu chén sòng hǔ yán pàn kòu lǎo de hǎn táo chì jīn měng gǔ qiě wèi biān huàn

十年,甘肃守臣宋琥言,叛寇老的罕逃赤斤蒙古,且为边患。

nǎi fù qiǎn róng zhì shǎn xī huì fēng chéng hóu li bīn yì jìn bīng fāng lüè

乃复遣荣至陕西,会丰城侯李彬议进兵方略。

róng hái zòu yán lóng dōng fēi yòng bīng shí qiě yǒu zuì bù guò shù rén bīng wèi kě chū

荣还奏言:“隆冬非用兵时,且有罪不过数人,兵未可出。

dì cóng qí yán pàn zhě yì jiàng

”帝从其言,叛者亦降。

míng nián fù yǔ guǎng yòu zī cóng běi xún

明年复与广、幼孜从北巡。

yòu míng nián zhēng wǎ là tài sūn shì xíng

又明年征瓦剌,太孙侍行。

dì mìng róng yǐ jiān chén shuō jīng shǐ jiān lǐng shàng bǎo shì

帝命荣以间陈说经史,兼领尚宝事。

fán xuān zhào chū lìng jí qí zhì fú yàn bì děi róng zòu nǎi fā

凡宣诏出令,及旗志符验,必得荣奏乃发。

dì cháng wǎn zuò xíng wò zhào róng jì bīng shí

帝尝晚坐行幄,召荣计兵食。

róng duì yuē zé jiāng tún tián xùn liàn yǒu fāng gēng nòu yǒu shí jí bīng shí zú yǐ

荣对曰:“择将屯田,训练有方,耕耨有时,即兵食足矣。

shí sì nián yǔ jīn yòu zī jù jìn hàn lín xué shì réng jiān shù zǐ cóng hái jīng shī

”十四年与金幼孜俱进翰林学士,仍兼庶子,从还京师。

míng nián fù cóng běi zhēng

明年复从北征。

shí liù nián hú guǎng zú mìng róng zhǎng hàn lín yuàn shì yì jiàn qīn rèn

十六年,胡广卒,命荣掌翰林院事,益见亲任。

zhū dà chén duō jì róng yù shū zhī gòng jǔ wèi jì jiǔ

诸大臣多忌荣,欲疏之,共举为祭酒。

dì yuē wú gù zhī qí kě dì qiú dài róng zhě

帝曰:“吾固知其可,第求代荣者。

zhū dà chén nǎi bù gǎn yán

”诸大臣乃不敢言。

shí bā nián jìn wén yuān gé dà xué shì jiān xué shì rú gù

十八年进文渊阁大学士,兼学士如故。

míng nián dìng dū běi jīng

明年定都北京。

huì sān diàn zāi róng huī wèi shì chū tú jí zhì gào yú dōng huá mén wài

会三殿灾,荣麾卫士出图籍制诰,舁东华门外。

dì bāo zhī

帝褒之。

róng yǔ yòu zī chén pián yí shí shì

荣与幼孜陈便宜十事。

bào kě

报可。

èr shí nián fù cóng chū sài jūn shì xī lìng cān jué lài yǔ yōu wò

二十年,复从出塞,军事悉令参决,赉予优渥。

shī hái láo jiàng shì fēn sì děng cì yàn róng yòu zī jiē liè qián xí shòu shàng shǎng

师还,劳将士,分四等赐宴,荣、幼孜皆列前席,受上赏。

yǐ fù xià zhào zhēng ā lǔ tái

已,复下诏征阿鲁台。

huò qǐng diào jiàn wén shí jiāng xī suǒ jí mín bīng

或请调建文时江西所集民兵。

dì wèn róng

帝问荣。

róng yuē bì xià xǔ mín fù yè qiě èr shí nián yī dàn fù zhēng zhī fēi shì tiān xià xìn

荣曰:“陛下许民复业且二十年,一旦复征之,非示天下信。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

míng nián cóng chū sài jūn wù xī wěi róng zhòu yè jiàn wú shí

明年从出塞,军务悉委荣,昼夜见无时。

dì shí chēng yáng xué shì bù míng yě

帝时称“杨学士”,不名也。

yòu míng nián fù cóng běi zhēng

又明年复从北征。

dàng shì shí dì fán wǔ chū sāi shì zú jī dòng kuì yùn bù jì sǐ wáng shí èr sān

当是时,帝凡五出塞,士卒饥冻,馈运不继,死亡十二三。

dà jūn dǐ dá lán nà mù r hé bú jiàn dí

大军抵答兰纳木儿河,不见敌。

dì wèn qún chén dāng fù jìn fǒu qún chén wěi wěi wéi róng yòu zī cóng róng yán yi bān shī

帝问群臣当复进否,群臣唯唯,惟荣、幼孜从容言宜班师。

dì xǔ zhī

帝许之。

hái cì yú mù chuān dì bēng

还次榆木川,帝崩。

zhōng guān mǎ yún děng mò zhī suǒ cuò mì yǔ róng yòu zī rù yù wò yì

中官马云等莫知所措,密与荣、幼孜入御幄议。

èr rén yì liù shī zài wài qù jīng shī shàng yuǎn mì bù fā sāng

二人议:六师在外,去京师尚远,秘不发丧。

yǐ lǐ liǎn róng xī wèi pí zài yú zhōng

以礼敛,熔锡为椑,载舆中。

suǒ zhì zhāo xī jìn shàn rú cháng yí yì yán jūn lìng rén mò cè

所至朝夕进膳如常仪,益严军令,人莫测。

huò qǐng yīn tā shì wéi chì chí bào huáng tài zǐ

或请因他事为敕,驰报皇太子。

èr rén yuē shuí gǎn ěr

二人曰:“谁敢尔!

xiān dì zài zé chēng chì bīn tiān ér chēng chì zhà yě zuì bù xiǎo

先帝在则称敕,宾天而称敕,诈也,罪不小。

zhòng yuē rán

”众曰:“然。

nǎi jù dà xíng yuè rì jí yí mìng chuán wèi yì qǐ tài zǐ

”乃具大行月日及遗命传位意,启太子。

róng yǔ shǎo jiān hǎi shòu xiān chí fù

荣与少监海寿先驰讣。

jì zhì tài zǐ mìng yǔ jiǎn yì yáng shì qí yì zhū suǒ yí xíng zhě

既至,太子命与蹇义、杨士奇议诸所宜行者。

rén zōng jí wèi jìn tài cháng qīng yú guān rú gù

仁宗即位,进太常卿,余官如故。

xún jìn tài zǐ shǎo fù jǐn shēn diàn dà xué shì

寻进太子少傅、谨身殿大学士。

jì ér yǒu yán róng dāng dà xíng shí suǒ xíng sàng lǐ jí chǔ fèn jūn shì zhuàng

既而有言荣当大行时,所行丧礼及处分军事状。

dì cì chì bāo láo lài yǔ shén hòu

帝赐敕褒劳,赉予甚厚。

jìn gōng bù shàng shū shí sān lù

进工部尚书,食三禄。

shí shì qí huái jiē cí shàng shū lù róng yòu zī yì gù cí

时士奇、淮皆辞尚书禄,荣、幼孜亦固辞。

bù yǔn

不允。

xuān dé yuán nián hàn wáng gāo xù fǎn

宣德元年,汉王高煦反。

dì zhào róng děng dìng jì

帝召荣等定计。

róng shǒu qǐng dì qīn zhēng yuē bǐ wèi bì xià xīn lì bì bù zì xíng

荣首请帝亲征,曰:“彼谓陛下新立,必不自行。

jīn chū bù yì yǐ tiān wēi lín zhī shì wú bù jì

今出不意,以天威临之,事无不济。

dì cóng qí jì

”帝从其计。

zhì lè ān gāo xù chū jiàng

至乐安,高煦出降。

shī hái yǐ jué cè gōng shòu shàng shǎng cì yín zhāng wǔ bāo yǔ shèn zhì

师还,以决策功,受上赏,赐银章五,褒予甚至。

sān nián cóng dì xún biān zhì zūn huà

三年从帝巡边,至遵化。

wén wū liáng hā jiāng kòu biān dì liú hù xíng zhū wén chén yú dà yíng dú mìng róng cóng

闻兀良哈将寇边,帝留扈行诸文臣于大营,独命荣从。

zì jiāng qīng jì chū xǐ fēng kǒu pò dí ér hái

自将轻骑出喜峰口,破敌而还。

wǔ nián jìn shǎo fù cí dà xué shì lù

五年进少傅,辞大学士禄。

jiǔ nián fù cóng xún biān zhì xiǎn mǎ lín ér hái

九年复从巡边,至洗马林而还。

yīng zōng jí wèi wěi jì rú gù

英宗即位,委寄如故。

zhèng tǒng sān nián yǔ shì qí jù jìn shǎo shī

正统三年,与士奇俱进少师。

wǔ nián qǐ guī zhǎn mù mìng zhòng guān hù xíng

五年乞归展墓,命中官护行。

hái zhì wǔ lín yì ér zú nián qī shí

还至武林驿而卒,年七十。

zèng tài shī shì wén mǐn shòu shì xí dōu zhǐ huī shǐ

赠太师,谥文敏,授世袭都指挥使。

róng lì shì sì cháo móu ér néng duàn

荣历事四朝,谋而能断。

yǒng lè mò zhè mǐn shān zéi qǐ yì fā bīng

永乐末,浙、闽山贼起,议发兵。

dì shí zài sài wài zòu zhì yǐ shì róng

帝时在塞外,奏至,以示荣。

róng yuē yú mín kǔ yǒu sī bù dé yǐ xiāng jù zì bǎo

荣曰:“愚民苦有司,不得已相聚自保。

bīng chū jiāng yì jù bù kě jiě

兵出,将益聚不可解。

qiǎn shǐ zhāo fǔ dāng bù fán bīng

遣使招抚,当不烦兵。

cóng zhī dào guǒ xi

”从之,盗果息。

ān nán zhī qì zhū dà chén duō wèi bù kě dú róng yǔ shì qí lì yán bù yí yǐ huāng fú pí zhōng guó

安南之弃,诸大臣多谓不可,独荣与士奇力言不宜以荒服疲中国。

qí lǎo chéng chí zhòng lèi rú cǐ

其老成持重类如此。

lùn shì jī fā bù néng róng rén guò

论事激发,不能容人过。

rán yù rén chù dì nù zhì bù cè wǎng wǎng yǐ wēi yán dǎo dì yì zhé de jiě

然遇人触帝怒致不测,往往以微言导帝意,辄得解。

xià yuán jí li shí miǎn zhī bù sǐ dōu yù shǐ liú guān zhī miǎn shù biān jiē lài qí lì

夏原吉、李时勉之不死,都御史刘观之免戍边,皆赖其力。

cháng yǔ rén yuē shì jūn yǒu tǐ jìn jiàn yǒu fāng yǐ xìng zhí qǔ huò wú bù wéi yě

尝语人曰:“事君有体,进谏有方,以悻直取祸,吾不为也。

gù qí ēn yù yì shǐ zhōng wú jiàn

”故其恩遇亦始终无间。

chóng xiū tài zǔ shí lù jí tài zōng rén xuān sān cháo shí lù jiē wèi zǒng cái guān

重修《太祖实录》及太宗、仁、宣三朝《实录》,皆为总裁官。

xiān hòu cì lài bù kě shèng jì

先后赐赉,不可胜计。

xìng xǐ bīn kè suī guì shèng wú shāo yá àn shì duō guī xīn yān

性喜宾客,虽贵盛无稍崖岸,士多归心焉。

huò wèi róng chù guó jiā dà shì bù kuì táng yáo chóng ér bù jū xiǎo jié yì pō lèi zhī

或谓荣处国家大事,不愧唐姚崇,而不拘小节,亦颇类之。

jiā fù zēng sūn yè wèi jiàn níng zhǐ huī yǐ zī bài

家富,曾孙晔为建宁指挥,以赀败。

xiáng huàn guān chuán

详《宦官传》。

yè cóng dì dàn zì jìn shū hóng zhì zhōng jìn shì

晔从弟旦,字晋叔,弘治中进士。

lì guān tài cháng qīng

历官太常卿。

yǐ wǔ liú jǐn zuǒ qiān zhī wēn zhōu fǔ zhì zuì shāo qiān zhè jiāng tí xué fù shǐ

以忤刘瑾,左迁知温州府,治最,稍迁浙江提学副使。

jǐn zhū lèi zhuó zhì hù bù shì láng dū jīng tōng cāng chū lǐ xiǎng gān sù

瑾诛,累擢至户部侍郎,督京、通仓,出理饷甘肃。

hái jìn yòu dū yù shǐ zǒng dū liǎng guǎng jūn wù

还,进右都御史,总督两广军务。

tǎo píng pān yú qīng yuǎn hé yuán zhū yáo

讨平番禺、清远、河源诸瑶。

jiā jìng chū qiān zhì nán jīng lì bù shàng shū

嘉靖初,迁至南京吏部尚书。

zhāng cōng guì è zhòu jìn dàn lǜ jiǔ qīng jí yán bù kě

张璁、桂萼骤进,旦率九卿极言不可。

huì lì bù shàng shū qiáo yǔ ba zhào dàn dài zhī wèi zhì wèi jǐ shì zhōng chén guāng suǒ hé lēi zhì shì

会吏部尚书乔宇罢,召旦代之,未至,为给事中陈洸所劾,勒致仕。

nián qī shí yú zú

年七十余卒。

yáng pǔ zì hóng jì shí shǒu rén

杨溥,字弘济,石首人。

yǔ yáng róng tóng jǔ jìn shì

与杨荣同举进士。

shòu biān xiū

授编修。

yǒng lè chū shì huáng tài zǐ wèi xiǎn mǎ

永乐初,侍皇太子为洗马。

tài zǐ cháng dú hàn shū chēng zhāng shì zhī xián

太子尝读《汉书》,称张释之贤。

pǔ yuē shì zhī chéng xián fēi wén dì kuān rén wèi de xíng qí zhì yě

溥曰:“释之诚贤,非文帝宽仁,未得行其志也。

cǎi wén dì shì biān lèi yǐ xiàn

”采文帝事编类以献。

tài zǐ dà yuè

太子大悦。

jiǔ zhī yǐ sàng guī

久之,以丧归。

shí tài zǐ jiān guó mìng qǐ shì shì

时太子监国,命起视事。

shí èr nián dōng gōng qiǎn shǐ yíng dì chí dì nù

十二年,东宫遣使迎帝迟,帝怒。

huáng huái dǎi zhì běi jīng xì yù

黄淮逮至北京系狱。

jí jīn wèn zhì dì yì nù yuē wèn hé rén de shì tài zǐ

及金问至,帝益怒曰:“问何人,得侍太子!

xià fǎ sī jū lián pǔ dǎi xì jǐn yī wèi yù

”下法司鞫,连溥,逮系锦衣卫狱。

jiā rén gōng shí shù jué

家人供食数绝。

ér dì yì bù kě cè dàn xī qiě sǐ

而帝意不可测,旦夕且死。

pǔ yì fèn dú shū bù chuò

溥益奋,读书不辍。

xì shí nián dú jīng shǐ zhū zǐ shù zhōu

系十年,读经史诸子数周。

rén zōng jí wèi shì chū yù zhuó hàn lín xué shì

仁宗即位,释出狱,擢翰林学士。

cháng mì shū yán shì

尝密疏言事。

dì bāo dá zhī cì chāo bì

帝褒答之,赐钞币。

yǐ niàn pǔ yóu jǐ gù jiǔ kùn yóu lián zhī

已,念溥由己故久困,尤怜之。

míng nián jiàn hóng wén gé yú sāi shàn mén zuǒ xuǎn zhū chén yǒu xué xíng zhě shì zhí

明年建弘文阁于思善门左,选诸臣有学行者侍值。

shì qí jiàn shì jiǎng wáng jìn rú shì chén jì jiǎn yì jiàn xué lù yáng jìng xùn dǎo hé chéng

士奇荐侍讲王进、儒士陈继,蹇义荐学录杨敬、训导何澄。

zhào guān jì bó shì jìng biān xiū chéng jǐ shì zhōng rì zhí gé zhōng

诏官继博士,敬编修,澄给事中,日值阁中。

mìng pǔ zhǎng gé shì qīn shòu gé yìn yuē zhèn yòng qīng zuǒ yòu fēi zhǐ xué wèn

命溥掌阁事,亲授阁印,曰:“朕用卿左右,非止学问。

yù guǎng zhī mín shì wèi zhì dào fǔ

欲广知民事,为治道辅。

yǒu suǒ jiàn bái fēng shí yǐ jìn

有所建白,封识以进。

xún jìn tài cháng qīng jiān zhí rú gù

”寻进太常卿,兼职如故。

xuān zōng jí wèi hóng wén gé ba zhào pǔ rù nèi gé yǔ yáng shì qí děng gòng diǎn jī wù

宣宗即位,弘文阁罢,召溥入内阁,与杨士奇等共典机务。

jū sì nián yǐ mǔ sāng qù qǐ fù

居四年,以母丧去,起复。

jiǔ nián qiān lǐ bù shàng shū xué shì zhí nèi gé rú gù

九年迁礼部尚书,学士值内阁如故。

yīng zōng chū lì yǔ shì qí róng qǐng kāi jīng yán

英宗初立,与士奇、荣请开经筵。

yù zé jiǎng guān bì děi xué shí píng zhèng yán xíng duān jǐn lǎo chéng dá dà tǐ zhě shù rén gòng zhí

豫择讲官,必得学识平正、言行端谨、老成达大体者数人供职。

qiě qǐng shèn xuǎn gōng zhōng cháo xī shì cóng nèi chén

且请慎选宫中朝夕侍从内臣。

tài hòu dà xǐ

太后大喜。

yī rì tài hòu zuò biàn diàn dì xī xiàng lì zhào yīng guó gōng zhāng fǔ jí shì qí róng pǔ shàng shū hú yíng rù

一日,太后坐便殿,帝西向立,召英国公张辅及士奇、荣、溥、尚书胡濙入。

yù yuē qīng děng lǎo chén sì jūn yòu xìng tóng xīn gòng ān shè jì

谕曰:“卿等老臣,嗣君幼,幸同心共安社稷。

yòu zhào pǔ qián yuē rén zōng huáng dì niàn qīng zhōng lǚ jiā tàn xī bù yì jīn shàng jiàn qīng

”又召溥前曰:“仁宗皇帝念卿忠,屡加叹息,不意今尚见卿。

pǔ gǎn qì tài hòu yì qì zuǒ yòu jiē bēi chuàng

”溥感泣,太后亦泣,左右皆悲怆。

shǐ rén zōng wèi tài zǐ bèi chán gōng liáo duō sǐ zhào yù pǔ jí huáng huái yī xì shí nián bīn sǐ zhě shù yǐ

始仁宗为太子,被谗,宫僚多死诏狱,溥及黄淮一系十年,濒死者数矣。

rén zōng shí shí yú gōng zhōng niàn zhū chén tài hòu yì jiǔ lián zhī gù wèi pǔ yán zhī rú cǐ

仁宗时时于宫中念诸臣,太后亦久怜之,故为溥言之如此。

tài hòu fù gù dì yuē cǐ wǔ chén sān cháo jiǎn rèn bǐ fǔ hòu rén

太后复顾帝曰:“此五臣,三朝简任,俾辅后人。

huáng dì wàn jǐ yi yǔ wǔ chén gòng jì

皇帝万几,宜与五臣共计。

zhèng tǒng sān nián xuān zōng shí lù chéng jìn shǎo bǎo wǔ yīng diàn dà xué shì

”正统三年,《宣宗实录》成,进少保、武英殿大学士。

pǔ hòu shì qí róng èr shí yú nián rù gé zhì shì nǎi yǔ shì qí róng bìng

溥后士奇、荣二十余年入阁,至是乃与士奇、荣并。

liù nián guī xǐng mù xún hái

六年归省墓,寻还。

shì shí wáng zhèn shàng wèi héng tiān xià qīng píng cháo wú shī zhèng zhōng wài chén mín xī rán chēng sān yáng

是时,王振尚未横,天下清平,朝无失政,中外臣民翕然称“三杨”。

yǐ jū dì mù shì qí yuē xi yáng róng yuē dōng yáng ér pǔ cháng zì shǔ jùn wàng yuē nán jùn yīn hào wèi nán yáng

以居第目士奇曰“西杨”,荣曰“东杨”,而溥尝自署郡望曰南郡,因号为“南杨”。

pǔ zhì zhí lián jìng wú chéng fǔ

溥质直廉静,无城府。

xìng gōng jǐn měi rù cháo xún qiáng ér zǒu

性恭谨,每入朝,循墙而走。

zhū dà chén lùn shì zhēng kě fǒu huò zhì wéi yán

诸大臣论事争可否,或至违言。

pǔ píng xīn chù zhī zhū dà chén jiē tàn fú

溥平心处之,诸大臣皆叹服。

shí wèi shì qí yǒu xué xíng róng yǒu cái shí pǔ yǒu yǎ cāo jiē rén suǒ bù jí yún

时谓士奇有学行,荣有才识,溥有雅操,皆人所不及云。

bǐ róng shì qí xiāng jì zú zài gé zhě mǎ yú gāo gǔ cáo nài jiē hòu jìn wàng qīng

比荣、士奇相继卒,在阁者马愉、高谷、曹鼐皆后进望轻。

pǔ gū lì wáng zhèn yì yòng shì

溥孤立,王振益用事。

shí yī nián qī yuè pǔ zú nián qī shí wǔ

十一年七月,溥卒,年七十五。

zèng tài shī shì wén dìng

赠太师,谥文定。

guān qí sūn shòu shàng bǎo sī chéng

官其孙寿尚宝司丞。

hòu sān nián zhèn suì dǎo yīng zōng běi zhēng xiàn tǔ mù jī zhì dà luàn

后三年,振遂导英宗北征,陷土木,几至大乱。

shí rén zhuī sī cǐ sān rén zhě zài dāng bù zhì cǐ

时人追思此三人者在,当不至此。

ér hòu qǐ zhě zhēng bào qí duǎn yǐ wéi yī wéi zhōng zhǐ niàng chéng zéi yǎn zhī huò yì guò kè zhī duān yě

而后起者争暴其短,以为依违中旨,酿成贼奄之祸,亦过刻之端也。

mǎ yú zì xìng hé lín qú rén

马愉,字性和,临朐人。

xuān dé èr nián jìn shì dì yī

宣德二年进士第一。

shòu hàn lín xiū zhuàn

授翰林修撰。

jiǔ nián qiū tè jiǎn shǐ guān jí shù jí shì sān shí qī rén jìn xué wén yuān gé yǐ yú wéi shǒu

九年秋,特简史官及庶吉士三十七人进学文渊阁,以愉为首。

zhèng tǒng yuán nián chōng jīng yán jiǎng guān zài qiān zhì shì dú xué shì

正统元年充经筵讲官,再迁至侍读学士。

shí wáng zhèn yòng shì yī rì yǔ yáng shì qí róng yuē cháo tíng shì jiǔ láo gōng děng gōng děng jiē gāo nián juàn yǐ

时王振用事,一日,语杨士奇、荣曰:“朝廷事久劳公等,公等皆高年,倦矣。

shì qí yuē lǎo chén jìn cuì bào guó sǐ ér hòu yǐ

”士奇曰:“老臣尽瘁报国,死而后已。

róng yuē wú bèi shuāi cán wú yǐ xiào lì dāng zé hòu shēng kě rèn zhě bào shèng ēn ěr

”荣曰:“吾辈衰残,无以效力,当择后生可任者,报圣恩耳。

zhèn xǐ ér tuì

”振喜而退。

shì qí jiù róng shī yán

士奇咎荣失言。

róng yuē bǐ yàn wú bèi yǐ yī dàn nèi zhōng chū piàn zhǐ lìng mǒu rén rù gé qiě nài hé

荣曰:“彼厌吾辈矣,一旦内中出片纸令某人入阁,且奈何?

jí cǐ shí jìn yī èr xián zhě tóng xīn xié lì shàng kě wèi yě

及此时进一二贤者,同心协力,尚可为也。

shì qí yǐ wéi rán

”士奇以为然。

yì rì suì liè shì dú xué shì miáo zhōng shì jiǎng cáo nài jí yú míng yǐ jìn

翼日,遂列侍读学士苗衷、侍讲曹鼐及愉名以进。

yóu shì yú bèi zhuó yòng

由是愉被擢用。

wǔ nián zhào yǐ běn guān rù nèi gé cān yù jī wù xún jìn lǐ bù yòu shì láng

五年诏以本官入内阁,参预机务,寻进礼部右侍郎。

shí èr nián zú

十二年卒。

zèng shàng shū jiān xué shì

赠尚书兼学士。

zèng guān jiān zhí zì yú shǐ

赠官兼职,自愉始。

yú duān zhòng jiǎn mò mén wú sī yè

愉端重简默,门无私谒。

lùn shì wù kuān hòu

论事务宽厚。

cháng zòu tiān xià yù jiǔ zhě duō yǔ sǐ yi jiǎn shǐ zhě fēn dào jué qiǎn

尝奏天下狱久者多瘐死,宜简使者分道决遣。

dì nà yān

帝纳焉。

biān jǐng fāng mìng jiāng ér bié bù shǐ zhì zhòng yì zhí zhī

边警,方命将,而别部使至,众议执之。

yú yán shǎng shàn fá è wèi zhì zhī běn

愉言:“赏善罚恶,为治之本。

bō jí yú shàn fēi fǎ

波及于善,非法。

chéng rén zhī lái zhí zhī bù wǔ

乘人之来执之,不武。

dì rán zhī hòu qiǎn qí shǐ

”帝然之,厚遣其使。

zàn yuē chéng zǔ shí shì qí róng yǔ jiě jìn děng tóng zhí nèi gé pǔ yì tóng wèi rén zōng gōng liáo ér sān rén dǎi shì sì cháo wéi shí qí shuò

赞曰:成祖时,士奇、荣与解缙等同直内阁,溥亦同为仁宗宫僚,而三人逮事四朝,为时耆硕。

pǔ rù gé suī hòu dé wàng xiāng yà shì yǐ míng chēng xián xiàng bì shǒu sān yáng

溥入阁虽后,德望相亚,是以明称贤相,必首三杨。

jūn néng yuán běn rú shù tōng dá shì jǐ xié lì xiāng zī jìng gòng fěi xiè

均能原本儒术,通达事几,协力相资,靖共匪懈。

shǐ chēng fáng dù chí zhòng měi xiào zhī jūn fǔ zàn mí féng ér cáng zhū yòng

史称房、杜持众美效之君,辅赞弥缝而藏诸用。

yòu chēng yáo chóng shàn yìng biàn yǐ chéng tiān xià zhī wu

又称姚崇善应变,以成天下之务;

sòng jǐng shàn shǒu wén yǐ chí tiān xià zhī zhèng

宋璟善守文,以持天下之正。

sān yáng qí shù jī hū

三杨其庶几乎。

✦ You read 列传·卷三十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.