明史 · 佚名 · Chapter 181 of 333

列传·卷六十九

PinyinModern Translation
Size

xú pǔ qiū jùn liú jiàn xiè qiān li dōng yáng wáng ào liú zhōng

徐溥邱浚刘健谢迁李东阳王鏊刘忠

xú pǔ zì shí yòng yí xīng rén

徐溥,字时用,宜兴人。

zǔ jiàn qióng zhōu zhī fǔ yǒu huì zhèng

祖鉴,琼州知府,有惠政。

pǔ jǐng tài wǔ nián jìn shì jí dì

溥,景泰五年进士及第。

shòu biān xiū

授编修。

xiàn zōng chū zhuó zuǒ shù zǐ zài qiān tài cháng qīng jiān xué shì

宪宗初,擢左庶子,再迁太常卿兼学士。

chéng huà shí wǔ nián bài lǐ bù yòu shì láng xún zhuǎn zuǒ jiǔ zhī gǎi lì bù

成化十五年拜礼部右侍郎,寻转左,久之改吏部。

xiào zōng sì wèi jiān wén yuān gé dà xué shì cān yù jī wù

孝宗嗣位,兼文渊阁大学士,参预机务。

xuán jìn lǐ bù shàng shū

旋进礼部尚书。

hóng zhì wǔ nián liú jí ba pǔ wéi shǒu fǔ lǚ jiā shǎo fù tài zǐ tài fù

弘治五年,刘吉罢,溥为首辅,屡加少傅、太子太傅。

pǔ chéng liú jí zì suī zhī hòu zhèn yǐ ān jìng wu shǒu chéng fǎ

溥承刘吉恣睢之后,镇以安静,务守成法。

yǔ tóng liè liú jiàn li dōng yáng xiè qiān děng xié xīn fǔ zhì shì yǒu bù kě zhé gòng zhēng zhī

与同列刘健、李东阳、谢迁等协心辅治,事有不可,辄共争之。

qīn tiān jiàn gé zhí jiān zhèng li huá wéi chāng guó gōng zhāng luán zé zàng de zhōng zhǐ fù guān

钦天监革职监正李华为昌国公张峦择葬地,中旨复官。

pǔ děng yán jí wèi yǐ lái wèi cháng yǒu nèi jiàng

溥等言:“即位以来,未尝有内降。

xìng mén yī kāi wèi liú ān dǐ

幸门一开,未流安底。

chén děng bù gǎn fèng zhào

臣等不敢奉诏。

bā nián tài huáng tài hòu zhào chóng wáng lái cháo pǔ děng yǔ shàng shū ní yuè jiàn dì wèi qǐng nǎi yǐ

”八年,太皇太后召崇王来朝,溥等与尚书倪岳谏,帝为请乃已。

zhàn chéng zòu ān nán qīn rǎo dì yù qiǎn dà chén wǎng jiě

占城奏安南侵扰,帝欲遣大臣往解。

pǔ děng yán wài guó xiāng qīn yǒu sī xí yù zhī zú yǐ wú láo qiǎn shǐ

溥等言:“外国相侵,有司檄谕之足矣,无劳遣使。

wàn yī kàng lìng zé kuī sǔn guó tǐ wèn zuì xīng shī hòu huàn zī dà

万一抗令,则亏损国体,问罪兴师,后患滋大。

yú shì ba bù qiǎn

”于是罢不遣。

shì nián shí èr yuè zhào zhuàn sān qīng yuè zhāng

是年十二月,诏撰三清乐章。

pǔ děng yán tiān zhì zūn wú duì

溥等言:“天至尊无对。

hàn sì wǔ dì rú zhě yóu fēi zhī kuàng sān qīng nǎi dào jiā wàng shuō ěr

汉祀五帝,儒者犹非之,况三清乃道家妄说耳。

yì tiān zhī shàng ān dé yǒu sān dà dì

一天之上,安得有三大帝?

qiě yǐ zhōu zhù xià shǐ lǐ ěr dāng qí yī yǐ rén guǐ liè tiān shén jiǎo wū shén yǐ

且以周柱下史李耳当其一,以人鬼列天神,矫诬甚矣。

jiāo sì yuè zhāng jiē tài zǔ suǒ qīn zhì jīn shǐ zhì wéi shí sú cí qǔ yǐ xiǎng shén míng xiè dú yóu shén

郊祀乐章皆太祖所亲制,今使制为时俗词曲以享神明,亵渎尤甚。

chén děng sòng dú rú shū xié shuō lǐ qǔ sù suǒ bù xí bù gǎn yǐ fēi dào shì bì xià

臣等诵读儒书,邪说俚曲素所不习,不敢以非道事陛下。

guó jiā shè wén yuān gé mìng xué shì jū zhī chéng yù qí mó móu zhèng shì jiǎng lùn jīng shǐ péi yǎng běn yuán kuāng bì quē shī fēi yù qí ē yú shùn zhǐ wéi yán mò wéi yě

国家设文渊阁,命学士居之,诚欲其谟谋政事,讲论经史,培养本原,匡弼阙失,非欲其阿谀顺旨,惟言莫违也。

jīn jīng yán zǎo xiū rì jiǎng jiǔ kuàng yì duān chéng jiàn ér rù

今经筵早休,日讲久旷,异端乘间而入。

cǐ jiē chén děng wú zhuàng bù zú yǐ qǐ shèng xīn bǎo chū zhèng

此皆臣等无状,不足以启圣心,保初政。

yōu kuì zhī zhì wú yǐ zì róng

忧愧之至,无以自容。

shù yuè yǐ lái fèng zhōng zhǐ chǔ fèn wèi dāng zhě fēng hái zhí zòu zhì zài zhì sān

数月以来,奉中旨处分未当者封还,执奏至再至三。

yuàn bì xià qǔ cì tīng cóng bǐ chén děng jié nú dùn shǎo yǒu bì yì fēi dàn yuè zhāng yī shì ér yǐ

愿陛下曲赐听从,俾臣等竭驽钝,少有裨益,非但乐章一事而已。

zòu rù dì jiā nà zhī

”奏入,帝嘉纳之。

dì zì bā nián hòu shì cháo jiàn yàn pǔ děng lǚ yǐ wéi yán

帝自八年后,视朝渐晏,溥等屡以为言。

zhōng guān lǐ guǎng yǐ shāo liàn zhāi jiào chǒng

中官李广以烧炼斋醮宠。

shí nián èr yuè pǔ děng shàng shū jí lùn yuē jiù zhì nèi diàn rì zài jìn zòu shì zhòng zhě bù shí shàng wén yòu cháng miàn zhào rú chén zī fǎng zhèng shì

十年二月,溥等上疏极论曰:“旧制,内殿日再进奏,事重者不时上闻,又常面召儒臣,咨访政事。

jīn zòu shì rì zhǐ yī cì zhāo cān zhī wài bù dé yī wàng tiān yán

今奏事日止一次,朝参之外,不得一望天颜。

zhāng zòu pī dá bù shí duàn jué huò jī liú shù yuè huò jìng bù shī xíng

章奏批答不时断决,或稽留数月,或竟不施行。

shì duō yōng zhì yǒu fáng zhèng tǐ

事多壅滞,有妨政体。

jīng yán jìn jiǎng měi suì bù guò shù rì zhèng shì shū yuǎn xié shuō de xíng

经筵进讲,每岁不过数日,正士疏远,邪说得行。

jìn wén yǒu yǐ zhāi jiào xiū liàn zhī shuō jìn zhě

近闻有以斋醮修炼之说进者。

sòng huī zōng chóng dào jiào kē yí fú lù zuì shèng zú zhì shèng yú bō qiān

宋徽宗崇道教,科仪符箓最盛,卒至乘舆播迁。

jīn shí zhī yào xìng duō kù liè

金石之药,性多酷烈。

táng xiàn zōng xìn liǔ mì yǐ yǔn shēn qí huò kě jiàn

唐宪宗信柳泌以殒身,其祸可鉴。

jīn lóng hǔ shān shàng qīng gōng shén yuè guān zǔ shī diàn jí nèi fǔ fān jīng chǎng jiē fén huǐ wú yú bǐ rú yǒu líng hé bù zì bǎo

今龙虎山上清宫、神乐观、祖师殿及内府番经厂皆焚毁无余,彼如有灵,何不自保?

tiān yàn qí huì yì yǐ míng shén

天厌其秽,亦已明甚。

bì xià ruò qīn jìn rú chén míng zhèng dào xíng rén zhèng fú xiáng shàn qìng bù zhào zì zhì hé jiǎ yāo wàng zhī shuō zāi

陛下若亲近儒臣,明正道,行仁政,福祥善庆,不召自至,何假妖妄之说哉!

zì gǔ jiān rén gǔ huò jūn xīn zhě bì yǐ tài píng wú shì wéi yán

自古奸人蛊惑君心者,必以太平无事为言。

táng chén li jiàng yǒu yún yōu xiān yú shì kě yǐ wú yōu

唐臣李绛有云:‘忧先于事,可以无忧。

shì zhì ér yōu wú yì yú shì

事至而忧,无益于事。

jīn chéng píng rì jiǔ ruò yú yàn ān

’今承平日久,溺于晏安。

mù qián shì zhī suī ruò wú shì rán gōng yì fán xīng kē liǎn bǎi chū shì mǎ bà bì lǘ yán kùn qióng chóu tàn zhī shēng shàng gàn hé qì zhì yíng huò shī dù tài yáng wú guāng tiān míng dì zhèn cǎo mù xìng yāo sì fāng zòu bào dài wú xū yuè jiāng lái zhī huàn zhuó rán kě yōu

目前视之,虽若无事,然工役繁兴,科敛百出,士马罢敝,闾阎困穷,愁叹之声上干和气,致荧惑失度,太阳无光,天鸣地震,草木兴妖,四方奏报殆无虚月,将来之患灼然可忧。

bì xià gāo jū jiǔ zhòng yán guān jiē wèi zuì jiān mò

陛下高居九重,言官皆畏罪缄默。

chén děng ruò fù bù yán shuí kěn wèi bì xià yán zhě

臣等若复不言,谁肯为陛下言者。

dì gǎn qí yán

”帝感其言。

sān yuè jiǎ zǐ yù wén huá diàn zhào jiàn pǔ jí liú jiàn li dōng yáng xiè qiān shòu yǐ zhū sī tí zòu yuē yǔ xiān shēng bèi yì

三月甲子,御文华殿,召见溥及刘健、李东阳、谢迁,授以诸司题奏曰:“与先生辈议。

pǔ děng nǐ zhǐ shàng dì yìng shǒu gǎi dìng

”溥等拟旨上,帝应手改定。

shì duān duō zhě jiàn qǐng chū wài xiáng yuè

事端多者,健请出外详阅。

dì yuē hé jiù cǐ miàn yì

帝曰:“盍就此面议。

jì bì cì chá ér tuì

”既毕,赐茶而退。

zì chéng huà jiān xiàn zōng zhào duì péng shí shāng lù hòu zhì cǐ shǐ zài jiàn jǔ cháo xǔ wèi shèng shì

自成化间,宪宗召对彭时、商辂后,至此始再见,举朝诩为盛事。

rán zhōng pǔ zài wèi yì zhǐ cǐ yī zhào ér yǐ

然终溥在位,亦止此一召而已。

xún yǐ zāi yì qiú yán tíng chén suǒ shàng fēng shì jīng yuè bù bào ér yán guān lùn jiù hé dǐng wǔ zhǐ dài zuì zhě jiǔ pǔ děng jiē yǐ wéi yán

寻以灾异求言,廷臣所上封事,经月不报,而言官论救何鼎忤旨待罪者久,溥等皆以为言。

yú shì xī xià zhū zhāng ér ba zhū yán guān fú wèn

于是悉下诸章,而罢诸言官弗问。

pǔ shí nián qī shí yǐn nián qiú tuì bù xǔ

溥时年七十,引年求退,不许。

zhào fēng yǔ hán shǔ miǎn zhāo cān

诏风雨寒暑免朝参。

shí yī nián huáng tài zǐ chū gē jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī jìn huá gài diàn dà xué shì

十一年,皇太子出合,加少师兼太子太师,进华盖殿大学士。

yǐ mù jí qǐ guī

以目疾乞归。

dì juàn liú jiǔ zhī nǎi xǔ ēn lài yǒu jiā

帝眷留,久之乃许,恩赉有加。

yú nián zú zèng tài shī shì wén jìng

逾年卒,赠太师,谥文靖。

pǔ xìng níng zhòng yǒu dù zài nèi gé shí èr nián cóng róng fǔ dǎo

溥性凝重有度,在内阁十二年,从容辅导。

rén yǒu guò wù zhé wèi yǎn fù yuē tiān shēng cái shén nán bù rěn yǐ wēi xiá qì yě

人有过误,辄为掩覆,曰:“天生才甚难,不忍以微瑕弃也。

lǚ yù dà yù jí dǎi xì yán guān wěi qū tiáo jì

”屡遇大狱及逮系言官,委曲调剂。

xiào zōng rén hòu duō nà pǔ děng suǒ yán tiān xià yīn shòu qí fú

孝宗仁厚,多纳溥等所言,天下阴受其福。

cháng yuē zǔ zōng fǎ dù suǒ yǐ huì yuán yuán zhě bèi yǐ huàn bù néng shǒu ěr

尝曰:“祖宗法度所以惠元元者备矣,患不能守耳。

zú wú suǒ gēng zhì

”卒无所更置。

xìng zhì xiào cháng zài lú mù

性至孝,尝再庐墓。

zì fèng shén báo hào shī yǔ

自奉甚薄,好施予。

zhì yì tián bā bǎi mǔ shàn zōng zú qǐng jí jì yú guān yǐ chuí yǒng jiǔ dì wéi fù qí yáo yì

置义田八百亩赡宗族,请籍记于官,以垂永久,帝为复其徭役。

qiū jùn zì zhòng shēn qióng shān rén

邱浚,字仲深,琼山人。

yòu gū mǔ lǐ shì jiào zhī dú shū guò mù chéng sòng

幼孤,母李氏教之读书,过目成诵。

jiā pín wú shū cháng zǒu shù bǎi lǐ jiè shū bì děi nǎi yǐ

家贫无书,尝走数百里借书,必得乃已。

jǔ xiāng shì dì yī jǐng tài wǔ nián chéng jìn shì

举乡试第一,景泰五年成进士。

gǎi shù jí shì shòu biān xiū

改庶吉士,授编修。

jùn jì guān hàn lín jiàn wén yì guǎng yóu shú guó jiā diǎn gù yǐ jīng jì zì fù

浚既官翰林,见闻益广,尤熟国家典故,以经济自负。

chéng huà yuán nián liǎng guǎng yòng bīng jùn zòu jì dà xué shì li xián zhǐ chén xíng shì lí lí shù qiān yán

成化元年,两广用兵,浚奏记大学士李贤,指陈形势,𫄥𫄥数千言。

xián shàn qí jì wén zhī dì mìng lù shì zǒng bīng guān zhào fǔ xún fǔ dōu yù shǐ hán yōng

贤善其计,闻之帝,命录示总兵官赵辅、巡抚都御史韩雍。

yōng děng pò zéi suī bù jìn yòng qí cè ér jùn yǐ cǐ míng zhòng gōng qīng jiān

雍等破贼,虽不尽用其策,而浚以此名重公卿间。

zhì mǎn jìn shì jiǎng

秩满,进侍讲。

yǔ xiū yīng zōng shí lù jìn shì jiǎng xué shì

与修《英宗实录》,进侍讲学士。

xù tōng jiàn gāng mù chéng zhuó xué shì qiān guó zi jì jiǔ

《续通鉴纲目》成,擢学士,迁国子祭酒。

shí jīng shēng wén shàng xiǎn guài jùn zhǔ nán jī xiāng shì fēn kǎo huì shì jiē tòng yì zhī

时经生文尚险怪,浚主南畿乡试,分考会试皆痛抑之。

jí shì kè guó xué shēng yóu zhūn qiē gào jiè fǎn wén tǐ yú zhèng

及是,课国学生尤谆切告诫,返文体于正。

xún jìn lǐ bù yòu shì láng zhǎng jì jiǔ shì

寻进礼部右侍郎,掌祭酒事。

jùn yǐ zhēn dé xiù dà xué yǎn yì yú zhì guó píng tiān xià tiáo mù wèi jù nǎi bó cǎi qún shū bǔ zhī

浚以真德秀《大学衍义》于治国平天下条目未具,乃博采群书补之。

xiào zōng sì wèi biǎo shàng qí shū dì chēng shàn lài jīn bì mìng suǒ sī kān xíng

孝宗嗣位,表上其书,帝称善,赉金币,命所司刊行。

tè jìn lǐ bù shàng shū zhǎng zhān shì fǔ shì

特进礼部尚书,掌詹事府事。

xiū xiàn zōng shí lù chōng fù zǒng cái

修《宪宗实录》,充副总裁。

hóng zhì sì nián shū chéng jiā tài zǐ tài bǎo xún mìng jiān wén yuān gé dà xué shì cān yù jī wù

弘治四年,书成,加太子太保,寻命兼文渊阁大学士参预机务。

shàng shū rù nèi gé zhě zì jùn shǐ shí nián qī shí yī yǐ

尚书入内阁者自浚始,时年七十一矣。

jùn yǐ yǎn yì bǔ suǒ zài jiē kě jiàn zhī xíng shì qǐng zhāi qí yào zhě zòu wén xià nèi gé yì xíng zhī

浚以《衍义补》所载皆可见之行事,请摘其要者奏闻,下内阁议行之。

dì bào kě

帝报可。

míng nián jùn shàng yán chén jiàn chéng huà shí huì xīng sān jiàn biàn sǎo sān yuán de wǔ liù bǎi zhèn

明年,浚上言:“臣见成化时彗星三见,遍扫三垣,地五六百震。

ěr zhě huì xīng jiàn tiān jīn dì zhèn tiān míng wú xū rì yì niǎo sān míng yú jìn zhōng

迩者彗星见天津,地震天鸣无虚日,异鸟三鸣于禁中。

chūn qiū èr bǎi sì shí nián shū huì bó zhě sān dì zhèn zhě wǔ fēi qín zhě èr

《春秋》二百四十年,书彗孛者三,地震者五,飞禽者二。

jīn nǎi lǚ jiàn yú èr shí nián zhī jiān shén kě wèi yě

今乃屡见于二十年之间,甚可畏也。

yuàn bì xià tǐ shàng tiān zhī rén ài niàn zǔ zōng zhī jiān nán zhèng shēn qīng xīn yǐ lì běn ér yìng wù

愿陛下体上天之仁爱,念祖宗之艰难,正身清心以立本而应务。

jǐn hǎo shàng bù huò yú yì duān jié cái yòng bù zhì yú hào guó gōng rèn shǐ bù shī yú piān tīng

谨好尚不惑于异端,节财用不至于耗国,公任使不失于偏听。

jìn sī yè míng yì lǐ shèn jiǎn dé qín zhèng wu zé chéng fēng xī chǒng zuǒ dào luàn zhèng zhī tú zì bù gǎn sì qí jiān ér tiān zāi mǐ yǐ

禁私谒,明义理,慎俭德,勤政务,则承风希宠、左道乱政之徒自不敢肆其奸,而天灾弭矣。

yīn liè shí bì èr shí èr shì

”因列时弊二十二事。

dì nà zhī

帝纳之。

liù nián yǐ mù jí miǎn zhāo cān

六年以目疾免朝参。

jùn zài wèi cháng yǐ kuān dà qǐ shàng xīn zhōng hòu biàn shì xí

浚在位,尝以宽大启上心,忠厚变士习。

gù xìng biǎn ài cháng yǔ liú jiàn yì shì bù hé zhì tóu guān yú de

顾性褊隘,尝与刘健议事不合,至投冠于地。

yán guān jiàn bái bù dàng yì zhé miàn shé zhī

言官建白不当意,辄面折之。

yǔ wáng shù bù xiāng de zhì bù jiāo yī yán

与王恕不相得,至不交一言。

liù nián dà jì qún lì shù suǒ zòu ba èr qiān rén

六年大计群吏,恕所奏罢二千人。

jùn qǐng wèi jí sān zài zhě fù rèn fēi tān bào yǒu xiǎn jì zhě wù chì liú jiǔ shí rén

浚请未及三载者复任,非贪暴有显迹者勿斥,留九十人。

shù zhēng zhī bù dé qiú qù

恕争之不得,求去。

tài yī yuàn pàn liú wén tài cháng wǎng lái jùn jiā yǐ shī zhí jié shù shù yí wén tài shòu jùn zhǐ ér yán zhě huá rán yán shū gǎo chū jùn shǒu

太医院判刘文泰尝往来浚家,以失职讦恕,恕疑文泰受浚指,而言者哗然,言疏稿出浚手。

shù jìng zuò ba rén yǐ shì dà bù zhí jùn

恕竟坐罢,人以是大不直浚。

jǐ shì zhōng máo chéng yù shǐ sòng dé zhōu jīn děng jiāo zhāng hé jùn bù kě jū xiàng wèi dì bù wèn

给事中毛珵,御史宋惪、周津等交章劾浚不可居相位,帝不问。

yú nián jiā shǎo bǎo

逾年,加少保。

bā nián zú nián qī shí liù

八年卒,年七十六。

zèng tài fù shì wén zhuāng

赠太傅,谥文庄。

jùn lián jiè suǒ jū dǐ dì jí jiǎo ài sì shí nián bù yì

浚廉介,所居邸第极湫隘,四十年不易。

xìng shì xué jì lǎo yòu mù shī míng yóu pī lǎn bù chuò

性嗜学,既老,右目失明,犹披览不辍。

yì lùn hǎo jiǎo jī wén zhě hài è

议论好矫激,闻者骇愕。

zhì xiū yīng zōng shí lù yǒu yán yú qiān zhī sǐ dàng yǐ bù guǐ shū zhě

至修《英宗实录》,有言于谦之死当以不轨书者。

jùn yuē jǐ sì zhī biàn wēi yú gōng shè jì wēi yǐ

浚曰:“己巳之变,微于公社稷危矣。

shì jiǔ lùn dìng wū bù kě bù bái

事久论定,诬不可不白。

qí chí zhèng yòu rú cǐ

”其持正又如此。

zhèng dé zhōng yǐ xún àn yù shǐ yán cì cí yú xiāng

正德中,以巡按御史言赐祠于乡。

yuē jǐng xián

曰“景贤”。

liú jiàn zì xī xián luò yáng rén

刘健,字希贤,洛阳人。

fù liàng sān yuán jiào yù yǒu xué xíng

父亮,三原教谕,有学行。

jiàn shǎo duān zhòng yǔ tóng yì yán yǔ xī bái liáng fǔ yóu de hé dōng xuē xuān zhī chuán

健少端重,与同邑阎禹锡、白良辅游,得河东薛瑄之传。

jǔ tiān shùn sì nián jìn shì gǎi shù jí shì shòu biān xiū

举天顺四年进士,改庶吉士,授编修。

xiè jiāo yóu jiàn hù dú shū rén yǐ mù jiàng mù zhī

谢交游,键户读书,人以木强目之。

rán liàn xí diǎn gù yǒu jīng jì zhì

然练习典故,有经济志。

chéng huà chū xiū yīng zōng shí lù qǐ zhī yōu zhōng gù cí bù xǔ

成化初,修《英宗实录》,起之忧中,固辞,不许。

shū chéng jìn xiū zhuàn sān qiān zhì shǎo zhān shì chōng dōng gōng jiǎng guān shòu zhī yú xiào zōng

书成,进修撰,三迁至少詹事,充东宫讲官,受知于孝宗。

jì jí wèi jìn lǐ bù yòu shì láng jiān hàn lín xué shì rù nèi gé cān yù jī wù

既即位,进礼部右侍郎兼翰林学士,入内阁参预机务。

hóng zhì sì nián jìn shàng shū jiān wén yuān gé dà xué shì lèi jiā tài zǐ tài bǎo gǎi wǔ yīng diàn

弘治四年进尚书兼文渊阁大学士,累加太子太保,改武英殿。

shí yī nián chūn jìn shǎo fù jiān tài zǐ tài fù dài xú pǔ wéi shǒu fǔ

十一年春,进少傅兼太子太傅,代徐溥为首辅。

jiàn xué wèn shēn cuì zhèng sè gǎn yán yǐ shēn rèn tiān xià zhī zhòng

健学问深粹,正色敢言,以身任天下之重。

qīng níng gōng zāi tài jiàn lǐ guǎng yǒu zuì zì shā

清宁宫灾,太监李广有罪自杀。

jiàn yǔ tóng liè li dōng yáng xiè qiān shū yán gǔ dì wáng wèi yǒu bù yù zāi ér jù zhě

健与同列李东阳、谢迁疏言:“古帝王未有不遇灾而惧者。

xiàng lái jiān nìng yíng huò shèng tīng huì lù gōng xíng shǎng fá shī dàng zāi yì zhī jī zhèng cǐ zhī yóu

向来奸佞荧惑圣听,贿赂公行,赏罚失当,灾异之积,正此之由。

jīn xìng yuán è tiǎn sàng shèng xīn kāi wù ér yú tè wèi chú sù bì wèi gé

今幸元恶殄丧,圣心开悟,而余慝未除,宿弊未革。

fú yuàn fèn fā lì jīng jìn xián chù jiān míng shì shǎng fá

伏愿奋发励精,进贤黜奸,明示赏罚。

fán suǒ dāng háng duàn zài bù yí wú gèng yīn xún yǐ yí hòu huǐ

凡所当行,断在不疑,毋更因循,以贻后悔。

dì fāng jiā nà qí yán ér guǎng dǎng cài zhāo děng xuán qǔ zhǐ yǔ guǎng jì zàng cí é

”帝方嘉纳其言,而广党蔡昭等旋取旨予广祭葬、祠额。

jiàn děng lì jiàn jǐn qǐn cí é

健等力谏,仅寝祠额。

nán běi yán guān zhǐ chén shí zhèng pín yǒu suǒ lùn hé yī qiè jiē bù wèn

南北言官指陈时政,频有所论劾,一切皆不问。

guó zǐ shēng jiāng róng hé jiàn dōng yáng dù yì yán lù

国子生江瑢劾健、东阳杜抑言路。

dì wèi liú jiàn dōng yáng ér xià róng yú yù èr rén lì jiù de shì

帝慰留健、东阳,而下瑢于狱,二人力救得释。

shí sān nián sì yuè dà tóng gào jǐng jīng shī jiè yán

十三年四月,大同告警,京师戒严。

bīng bù qǐng zhēn bié jīng yíng zhū jiāng dì zhào jiàn jí dōng yáng qiān zhì píng tái miàn yì qù liú

兵部请甄别京营诸将,帝召健及东阳、迁至平台面议去留。

nǎi qù suì ān bó chén sháo děng sān rén ér zhào zhèn yuǎn hóu gù pǔ dū tuán yíng

乃去遂安伯陈韶等三人,而召镇远侯顾溥督团营。

shí dì shì cháo pō yàn jiàn děng yǐ wéi yán hàn zhī ér yǐ

时帝视朝颇晏,健等以为言,颔之而已。

shí sì nián qiū dì yǐ jūn xìng quē xiǎng lǚ xià tíng yì

十四年秋,帝以军兴缺饷,屡下廷议。

jiàn děng yán tiān xià zhī cái qí shēng yǒu xiàn

健等言:“天下之财,其生有限。

jīn guāng lù suì gōng zēng shù shí bèi zhū fāng zhī zuò wu wèi xīn qiǎo zhāi jiào rì fèi jù wàn

今光禄岁供增数十倍,诸方织作务为新巧,斋醮日费钜万。

tài cāng suǒ chǔ bù zú xiǎng zhàn shì ér nèi fǔ qǔ rù dòng sì wǔ shí wàn

太仓所储不足饷战士,而内府取入动四五十万。

zōng fān guì qī zhī qiú tǔ tián duó yán lì zhě yì shù qiān wàn jì

宗藩、贵戚之求土田夺盐利者,亦数千万计。

tǔ mù rì xìng kē liǎn bù yǐ

土木日兴,科敛不已。

chuán fèng rǒng guān zhī fèng xīn nèi fǔ gōng jiàng zhī xì lǐn suì zēng yuè jī wú yǒu qióng qī cái ān dé bù kuì

传奉冗官之俸薪,内府工匠之饩廪,岁增月积,无有穷期,财安得不匮?

jīn shǎn xī liáo dōng biān huàn fāng yīn hú guǎng guì zhōu jūn lǚ jì dòng bù zhī hé yǐ yīng zhī

今陕西、辽东边患方殷,湖广、贵州军旅继动,不知何以应之。

wàng bì xià jué wú yì zhī fèi gōng xíng jié jiǎn wèi zhōng wài chàng ér lìng qún chén de bì xiàn qí chéng jiǎng qiú gé bì zhī cè tiān xià xìng shèn

望陛下绝无益之费,躬行节俭,为中外倡,而令群臣得毕献其诚,讲求革弊之策,天下幸甚。

míng nián sì yuè yǐ zāi yì chén qín cháo jiǎng jié cái yòng ba zhāi jiào gōng shǎng fá shù shì

”明年四月,以灾异陈勤朝讲、节财用、罢斋醮、公赏罚数事。

jí dōng nán jīng fèng yáng dà shuǐ tíng chén duō shàng yán shí wù jiǔ zhī bù xià

及冬,南京、凤阳大水,廷臣多上言时务,久之不下。

jiàn děng yīn jí chén dài zhèng zhī shī qǐng qín tīng duàn yǐ zhèn jì gāng dì jiē jiā nà

健等因极陈怠政之失,请勤听断以振纪纲,帝皆嘉纳。

dà míng huì diǎn chéng jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī lì bù shàng shū huá gài diàn dà xué shì

《大明会典》成,加少师兼太子太师、吏部尚书、华盖殿大学士。

yǔ dōng yáng qiān tóng cì mǎng yī

与东阳、迁同赐蟒衣。

gé chén cì mǎng zì jiàn děng shǐ

阁臣赐蟒自健等始。

dì xiào shì liǎng gōng tài hòu shén jǐn ér liǎng gōng jiē hǎo fú lǎo

帝孝事两宫太后甚谨,而两宫皆好佛、老。

xiān shì qīng níng gōng chéng mìng guàn dǐng guó shī shè tán qìng zàn yòu qiǎn zhōng guān jī zhēn wǔ xiàng jiàn jiào wǔ dāng shān shǐ shǐ yì tài shān jìn shén páo huò bái zhòu sàn dēng shì shàng

先是,清宁宫成,命灌顶国师设坛庆赞,又遣中官赍真武像,建醮武当山,使使诣泰山进神袍,或白昼散灯市上。

dì zhòng wéi tài hòu yì qǔ cóng zhī ér jiàn děng jiàn shén lì

帝重违太后意,曲从之,而健等谏甚力。

shí wǔ nián liù yuè zhào nǐ shì jiā yǎ tǎ xiàng zàn shí qī nián èr yuè zhào jiàn yán shòu tǎ zhāo yáng mén wài chú dào shì dù yǒng qí děng wǔ rén wéi zhēn rén jiē yǐ jiàn děng lì jiàn de qǐn

十五年六月诏拟《释迦哑塔像赞》,十七年二月诏建延寿塔朝阳门外,除道士杜永祺等五人为真人,皆以健等力谏得寝。

shì nián xià xiǎo wáng zǐ móu fàn dà tóng dì zhào jiàn gé chén

是年夏,小王子谋犯大同,帝召见阁臣。

jiàn qǐng jiǎn jīng yíng dà shuài yīn yán jīng jūn qiè bù rèn zhàn qǐng zì jīn ba qí yì zuò yǐ yǎng ruì qì

健请简京营大帅,因言京军怯不任战,请自今罢其役作以养锐气。

dì rán zhī

皇帝同意了王浑的奏章。

tuì fù tiáo shàng fáng biān shì yí xī bào yǔn

退复条上防边事宜,悉报允。

wèi jǐ biān jǐng xiá zhì dì huò zhōng guān miáo kuǐ yán ruì yù chū shī

未几,边警狎至,帝惑中官苗逵言,锐欲出师。

jiàn yǔ dōng yáng qiān wěi qū zǔ zhī dì yì yóu wèi huí

健与东阳、迁委曲阻之,帝意犹未回。

bīng bù shàng shū liú dà xià yì yán jīng jūn bù kě dòng nǎi zhǐ

兵部尚书刘大夏亦言京军不可动,乃止。

dì zì shí sān nián zhào duì jiàn děng hòu gé chén xī de jìn jiàn

帝自十三年召对健等后,阁臣希得进见。

jí shì zài wèi jiǔ yì míng xí zhèng shì shù zhào jiàn dà chén yù yǐ cì gé fán kē chú sù bì

及是在位久,益明习政事,数召见大臣,欲以次革烦苛,除宿弊。

cháng lùn jí lǐ cái dōng yáng jí yán yán zhèng bì huài yóu chén qǐ zhě zhòng yīn ér sī fàn shù bèi

尝论及理财,东阳极言盐政弊坏,由陈乞者众,因而私贩数倍。

jiàn jìn yuē tài zǔ shí chá fǎ shǐ xíng fù mǎ ōu yáng lún yǐ sī fàn zuò sǐ gāo huáng hòu bù néng jiù

健进曰:“太祖时茶法始行,驸马欧阳伦以私贩坐死,高皇后不能救。

rú lún shì shú gǎn wéi bì xià yán zhě

如伦事,孰敢为陛下言者?

dì yuē fēi bù gǎn yán bù kěn yán ěr

”帝曰:“非不敢言,不肯言耳。

suì zhào hù bù hé lì bì jù yì yǐ wén

”遂诏户部核利弊,具议以闻。

dàng shì shí jiàn děng sān rén tóng xīn fǔ zhèng jié qíng jǐn lǜ zhī wú bù yán

当是时,健等三人同心辅政,竭情尽虑,知无不言。

chū huò yǒu cóng yǒu bù cóng jì nǎi yì jiàn xìn suǒ zòu qǐng wú bù nà hū wèi xiān shēng ér bù míng

初或有从有不从,既乃益见信,所奏请无不纳,呼为“先生”而不名。

měi jìn jiàn dì zhé píng zuǒ yòu

每进见,帝辄屏左右。

zuǒ yòu jiān cóng píng jiān qiè tīng dàn wén dì shuò shuò chēng shàn

左右间从屏间窃听,但闻帝数数称善。

zhū jìn tuì wén wǔ dà chén lí chì tún tián yán mǎ zhū zhèng jiàn yì zàn wèi duō

诸进退文武大臣,厘饬屯田、盐、马诸政,健翊赞为多。

wèi jǐ dì jí dà jiàn zhào jiàn děng rù qián qīng gōng

未几,帝疾大渐,召健等入干清宫。

dì lì jí qǐ zuò zì xù jí wèi shǐ mò shén xiáng lìng jìn shì shū zhī

帝力疾起坐,自叙即位始末甚详,令近侍书之。

yǐ zhí jiàn shǒu yuē xiān shēng bèi fǔ dǎo liáng kǔ

已,执健手曰:“先生辈辅导良苦。

dōng gōng cōng míng dàn nián shàng yòu hǎo yì lè

东宫聪明,但年尚幼,好逸乐。

xiān shēng bèi cháng quàn zhī dú shū fǔ wèi xián zhǔ

先生辈常劝之读书,辅为贤主。

jiàn děng xī xū dùn shǒu shòu mìng ér chū

”健等欷歔,顿首受命而出。

yì rì dì bēng

翌日帝崩。

wǔ zōng sì wèi jiàn děng lí zhū bì zhèng fán xiào zōng suǒ yù xìng ba zhě xī yǐ yí zhào xíng zhī

武宗嗣位,健等厘诸弊政,凡孝宗所欲兴罢者,悉以遗诏行之。

liú jǐn zhě dōng gōng jiù shù yě yǔ mǎ yǒng chéng gǔ dà yòng wèi bīn zhāng yǒng qiū jù gāo fèng luō xiáng děng bā rén jù yòng shì shí wèi zhī bā dǎng

刘瑾者,东宫旧竖也,与马永成、谷大用、魏彬、张永、邱聚、高凤、罗祥等八人俱用事,时谓之“八党”。

rì dǎo dì yóu xì zhào tiáo lǜ jǔ gé bù jǔ

日导帝游戏,诏条率沮格不举。

jīng shī yín yǔ zì liù yuè zhì bā yuè

京师淫雨自六月至八月。

jiàn děng nǎi shàng yán bì xià dēng jí zhào chū zhōng wài huān hū xiǎng wàng tài píng

健等乃上言:“陛下登极诏出,中外欢呼,想望太平。

jīn liǎng yuè yǐ wèi wén tài rǒng yuán jǐ hé shěng rǒng fèi jǐ hé

今两月矣,未闻汰冗员几何,省冗费几何。

zhào shū suǒ zài tú wèi kōng wén

诏书所载,徒为空文。

cǐ yīn yáng suǒ yǐ shī tiáo yǔ yáng suǒ yǐ bù ruò yě

此阴阳所以失调,雨旸所以不若也。

rú jiān jú cāng kù chéng mén jí sì fāng shǒu bèi nèi chén zēng zhì shù bèi cháo tíng yǎng jūn jiàng fèi jù wàn jì jǐn zú gōng qí yì shǐ nìng kě bù tài

如监局、仓库、城门及四方守备内臣增置数倍,朝廷养军匠费钜万计,仅足供其役使,宁可不汰?

wén wǔ chén kuàng zhí fèn shì xū mí lǐn lù zhě nìng kě bù chù

文武臣旷职偾事、虚糜廪禄者,宁可不黜?

huà shǐ gōng jiàng làn shòu guān zhí zhě duō zhì shù bǎi rén nìng kě bù ba

画史、工匠滥授官职者多至数百人,宁可不罢?

nèi chéng yùn kù lěi suì zhī yín shù bǎi yú wàn chū wú wén bù sī yào kù zhù qián shù bǎi wàn wèi zhī yǒu wú nìng kě bù gōu xiào

内承运库累岁支银数百余万,初无文簿,司钥库贮钱数百万,未知有无,宁可不勾校?

zhì rú zòng nèi yuàn zhēn qín qí shòu fàng qiǎn xiān cháo gōng rén jiē xīn zhèng suǒ dāng xiān ér bì xià xī qiān zhì bù xíng hé yǐ wèi sì hǎi zhī wàng

至如纵内苑珍禽奇兽,放遣先朝宫人,皆新政所当先,而陛下悉牵制不行,何以尉四海之望?

dì suī wēn zhào dá zhī ér zuǒ yòu huàn shù rì zì zēng yì qiě rì zhòng

”帝虽温诏答之,而左右宦竖日恣,增益且日众。

xiǎng sì jiāo miào dài dāo bèi jiǎ yōng jià hòu

享祀郊庙,带刀被甲拥驾后。

nèi fǔ zhū jiān jú qiān shū duō zhě zhì bǎi shù shí rén guāng lù rì gōng zhòu yì shù bèi

内府诸监局佥书多者至百数十人,光禄日供骤益数倍。

jiàn děng jí chén qí bì qǐng qín zhèng jiǎng xué bào wén ér yǐ

健等极陈其弊,请勤政、讲学,报闻而已。

zhèng dé yuán nián èr yuè dì cóng shàng shū hán wén yán jī diàn huáng zhuāng lìng yǒu sī zhēng kè ér měi zhuāng réng liú huàn guān yī rén xiào wèi shí rén

正德元年二月,帝从尚书韩文言,畿甸皇庄令有司征课,而每庄仍留宦官一人、校尉十人。

jiàn děng yán huáng zhuāng jì yǐ jìn fèng liǎng gōng zì yi xī wěi yǒu sī bù dàng réng zhǔ yǐ sī rén fǎn shī cháo tíng zūn qīn zhī yì yīn bèi yán nèi chén guǎn zhuāng rǎo mín

健等言“皇庄既以进奉两宫,自宜悉委有司,不当仍主以私人,反失朝廷尊亲之意”,因备言内臣管庄扰民。

bù xǐng

不省。

lì hù bīng sān bù jí dū chá yuàn gè yǒu shū zhēng zhí zhǎng wèi jìn xí suǒ náo

吏、户、兵三部及都察院各有疏争职掌为近习所挠。

jiàn děng nǐ zhǐ shàng bù cóng lìng zài nǐ

健等拟旨,上不从,令再拟。

jiàn děng lì jiàn wèi jiān shāng tán jǐng qīng zhī jǔ huài yán zhèng běi zhēng jiàng shì zhī wú gōng shòu guān wǔ chén shén yīng zhī fù zuì wán fǎ yù yòng jiān shū zhuàn zhī làn shōu kǎo jiào jiē yǐ yī èr rén sī ēn huài bǎi nián dìng zhì

健等力谏,谓:“奸商谭景清之沮坏盐政,北征将士之无功授官,武臣神英之负罪玩法,御用监书篆之滥收考较,皆以一二人私恩,坏百年定制。

kuàng jīn zhèng lìng wéi xīn ér dì zhèn tiān míng bái hóng guàn rì héng xīng zhòu jiàn tài yáng wú guāng

况今政令维新,而地震天鸣,白虹贯日,恒星昼见,太阳无光。

nèi zéi zòng héng wài kòu chāng jué

内贼纵横,外寇猖獗。

cái kuì mín qióng yuàn bàng jiāo zuò

财匮民穷,怨谤交作。

ér zhōng wài chén pú fāng qiě chéng jī zuò jiān pái zhōng zhí yóu chóu chóu bǎo jiān huí rú gǔ ròu

而中外臣仆方且乘机作奸,排忠直犹仇雠,保奸回如骨肉。

rì fù yī rì yù shén yú qián huò biàn zhī lái kǒng dāng bù yuǎn

日复一日,愈甚于前,祸变之来恐当不远。

chén děng shòu zhī xiān dì tāo rèn fù xīn

臣等受知先帝,叨任腹心。

ěr zhě zhǐ cóng zhōng xià lüè bù yǔ wén

迩者旨从中下,略不与闻。

yǒu suǒ nǐ yì jìng cóng gǎi yì

有所拟议,竟从改易。

shì cǐ zhī lèi bù kě xī jǔ

似此之类,不可悉举。

ruò fù gù xī shēn jiā gòng wèi ē shùn zé wǎng shàng wù guó sǐ yǒu yú gū

若复顾惜身家,共为阿顺,则罔上误国,死有余辜。

suǒ nǐ sì shū bù gǎn gēng yì jǐn yǐ yuán nǐ fēng jìn

所拟四疏,不敢更易,谨以原拟封进。

bù bào

”不报。

jū shù rì yòu yán chén děng zāo féng xiān dì lín zhōng gù mìng xin juǎn xin juǎn yǐ bì xià wèi tuō tòng xīn kè gǔ shì yǐ sǐ bào

居数日,又言:“臣等遭逢先帝,临终顾命,忄卷忄卷以陛下为托,痛心刻骨,誓以死报。

jí wèi zhào shū tiān xià yán jǐng ér zhāo lìng xī gǎi qì wú nìng rì

即位诏书,天下延颈,而朝令夕改,迄无宁日。

bǎi guān shù fǔ fǎng xiào chéng fēng fēi wéi fèi gé bù xíng yì qiě biàn yì dài jìn

百官庶府,仿效成风,非惟废格不行,抑且变易殆尽。

jiàn yán zhě yǐ wéi duō yán gàn shì zhě yǐ wéi shēng shì lèi zhāng zhí zòu wèi zhī dú rǎo lí tī bì zhèng wèi zhī fēn gēng

建言者以为多言,干事者以为生事,累章执奏谓之渎扰,厘剔弊政谓之纷更。

yōu zài yú mín shēng guó jì zé ruò wǎng wén zhī shì shè yú jìn xìng guì qī zé láo bù kě pò

忧在于民生国计,则若罔闻知,事涉于近幸贵戚,则牢不可破。

chén děng xīn zhī bù kě yì dāng jìn yán

臣等心知不可,义当尽言。

bǐ wéi yán fǎ shǎng gōng zhū shì jí chén lì hài gǒng sì shù rì wèi méng pī dá

比为盐法、赏功诸事,极陈利害,拱俟数日,未蒙批答。

ruò yǐ chén děng yán shì yi cì shī xíng suǒ yán rú fēi jí dāng chì zé

若以臣等言是,宜赐施行,所言如非,即当斥责。

nǎi liú zhōng bù bào shì zhī ruò wú

乃留中不报,视之若无。

zhèng chū duō mén jiù guī chén děng

政出多门,咎归臣等。

sòng rú zhū zǐ yǒu yán yī rì lì hu qí wèi zé yī rì yè hu qí guān

宋儒朱子有言‘一日立乎其位,则一日业乎其官;

yī rì bù dé hu qí guān zé bù gǎn yī rì lì hu qí wèi

一日不得乎其官,则不敢一日立乎其位。

ruò mào gù mìng zhī míng ér bù jìn fǔ dǎo zhī shí jì fù xiān dì yòu fù bì xià tiān xià hòu shì qí wèi chén hé

’若冒顾命之名而不尽辅导之实,既负先帝,又负陛下,天下后世其谓臣何?

fú qǐ shèng míng jīn chá tè cì tuì xiū

伏乞圣明矜察,特赐退休。

dì yōu zhǐ wèi liú zhī shū réng bù xià

”帝优旨慰留之,疏仍不下。

yuè wǔ rì jiàn děng fù shàng shū lì shǔ zhèng lìng shí shī zhǐ chì guì qī jìn xìng yóu qiè

越五日,健等复上疏,历数政令十失,指斥贵戚、近幸尤切。

yīn zài shēn qián qǐng

因再申前请。

dì bù dé yǐ shǐ xià qián shū mìng suǒ sī xiáng yì

帝不得已,始下前疏,命所司详议。

jiàn zhī zhì zhōng bù xíng shǒu shàng zhāng qǐ hái gǔ li dōng yáng xiè qiān jì zhī dì jiē bù xǔ

健知志终不行,首上章乞骸骨,李东阳、谢迁继之,帝皆不许。

jì ér suǒ sī yì shàng yī rú jiàn děng zhǐ

既而所司议上,一如健等指。

dì miǎn cóng zhī yóu shì zhū shī lì zhě xián qiè chǐ

帝勉从之,由是诸失利者咸切齿。

liù yuè gēng wǔ fù shàng yán jìn rì yǐ lái miǎn cháo tài duō zòu shì jiàn wǎn yóu xì jiàn guǎng jīng yán rì jiǎng zhí mìng tíng zhǐ

六月庚午复上言:“近日以来,免朝太多,奏事渐晚,游戏渐广,经筵日讲直命停止。

chén děng yú mèi bù zhī bì xià gōng zhōng fù yǒu hé shì jí yú cǐ zhě

臣等愚昧,不知陛下宫中复有何事急于此者。

fu làn shǎng wàng fèi fēi suǒ yǐ chóng jiǎn dé tán shè diào liè fēi suǒ yǐ yǎng rén xīn yīng quǎn hú tù tián yě zhī wù bù kě yù yú cháo tíng gōng shǐ jiǎ zhòu zhàn dòu zhī xiàng bù kě shī yú gōng jìn

夫滥赏妄费非所以崇俭德,弹射钓猎非所以养仁心,鹰犬狐兔田野之物不可育于朝廷,弓矢甲胄战斗之象不可施于宫禁。

jīn shèng xué jiǔ kuàng zhèng rén bù qīn zhí yán bù wén xià qíng bù dá ér cǐ shù zhě zá jiāo yú qián chén bù shèng yōu jù

今圣学久旷,正人不亲,直言不闻,下情不达,而此数者杂交于前,臣不胜忧惧。

dì yuē zhèn wén dì wáng bù néng wú guò guì gǎi guò

”帝曰:“朕闻帝王不能无过,贵改过。

qīng děng yán shì zhèn dāng háng zhī

卿等言是,朕当行之。

jiàn děng nǎi lù tíng chén suǒ chén shí zhèng qiè yào zhě qǐng zhì zuò yú zhāo xī xǐng lǎn yuē wú dān qí chí qū qīng chū gōng jìn

”健等乃录廷臣所陈时政切要者,请置坐隅朝夕省览:曰无单骑驰驱,轻出宫禁;

yuē wú pín xìng jiān jú fàn zhōu hǎi zǐ

曰无频幸监局,泛舟海子;

yuē wú shì yīng quǎn tán shè

曰无事鹰犬弹射;

yuē wú nà nèi shì jìn xiàn yǐn shàn

曰无纳内侍进献饮膳。

shū rù bào wén

疏入,报闻。

xiān shì xiào zōng shān líng bì jiàn děng jí qǐng kāi jīng yán

先是,孝宗山陵毕,健等即请开经筵。

cháng chū miǎn yīng zhī hòu shù yǐ cháo yè liǎng gōng tíng jiǎng huò yún zé rì chéng mǎ

常初勉应之,后数以朝谒两宫停讲,或云择日乘马。

jiàn děng chén jiàn shén qiē zhì

健等陈谏甚切至。

bā yuè dì jì dà hūn jiàn děng yòu qǐng kāi jiǎng

八月,帝既大婚,健等又请开讲。

mìng sì jiǔ yuè zhì qī yòu mìng tíng wǔ jiǎng

命俟九月,至期又命停午讲。

jiàn děng yǐ xiān dì gù shì rì zài jìn jiǎng lì zhēng bù dé

健等以先帝故事,日再进讲,力争不得。

dàng shì shí jiàn děng kěn qiè shū jiàn zhě lǚ yǐ ér dì yǐ xiá jìn qún xiǎo zhōng bù néng gǎi

当是时,健等恳切疏谏者屡矣,而帝以狎近群小,终不能改。

jì ér qiǎn zhōng guān cuī gǎo děng dū zhī zào qǐ yán wàn èr qiān yǐn

既而遣中官崔杲等督织造,乞盐万二千引。

suǒ sī zhí zòu jǐ shì zhōng táo xié xú áng yù shǐ dù mín shào qīng yáng yí děng xiān hòu jiàn jiàn děng yì yán bù kě

所司执奏,给事中陶谐、徐昂,御史杜旻、邵清、杨仪等先后谏,健等亦言不可。

dì zhào jiàn děng zhì nuǎn gé miàn yì pō yǒu suǒ jié wèn jiàn děng jiē yǐ zhèng duì

帝召健等至暖阁面议,颇有所诘问,健等皆以正对。

dì bù néng nán zuì hòu zhèng sè yuē tiān xià shì qǐ jiē nèi guān suǒ huài

帝不能难,最后正色曰:“天下事岂皆内官所坏?

cháo chén huài shì zhě shí cháng liù qī xiān shēng bèi yì zì zhī zhī

朝臣坏事者十常六七,先生辈亦自知之。

yīn mìng yán yǐn xī rú gǎo qǐng

”因命盐引悉如杲请。

jiàn děng tuì zài shàng zhāng yán bù kě

健等退,再上章言不可。

dì zì kuì shī yán nǎi shù jiàn děng suǒ zòu

帝自愧失言,乃俞健等所奏。

yú shì zhōng wài xián yuè yǐ dì shù jī gǎi guò

于是中外咸悦,以帝庶几改过。

jiàn děng suì móu qù bā dǎng lián zhāng qǐng zhū zhī

健等遂谋去“八党”,连章请诛之。

yán guān yì jiāo lùn qún yān zuì zhuàng jiàn jí qiān dōng yáng chí qí zhāng shén lì

言官亦交论群阉罪状,健及迁、东阳持其章甚力。

dì qiǎn sī lǐ yì gé yuē zhèn qiě gǎi yǐ qí wèi zhèn qǔ shè ruò cáo

帝遣司礼诣阁曰:“朕且改矣,其为朕曲赦若曹。

jiàn děng yán cǐ jiē dé zuì zǔ zōng fēi bì xià suǒ de shè

”健等言:“此皆得罪祖宗,非陛下所得赦。

fù shàng yán yuē rén jūn zhī yú xiǎo rén bù zhī ér wù yòng tiān xià shàng wàng qí zhī ér qù zhī

”复上言曰:“人君之于小人,不知而误用,天下尚望其知而去之。

zhī ér bù qù zé xiǎo rén yù sì

知而不去则小人愈肆。

jūn zǐ yù wēi bù zhì yú luàn wáng bù yǐ

君子愈危,不至于乱亡不已。

qiě xié zhèng bù bìng lì jīn jǔ cháo yù jué qù cǐ shù rén bì xià yòu zhī qí zuì ér gù liú zhī zuǒ yòu fēi tè cháo chén yí jù cǐ shù rén yì bù zì ān

且邪正不并立,今举朝欲决去此数人,陛下又知其罪而故留之左右,非特朝臣疑惧,此数人亦不自安。

shàng xià xiāng cāi zhōng wài bù xié huò luàn zhī jī shǐ cǐ yǐ

上下相猜,中外不协,祸乱之机始此矣。

bù tīng

庄公不听。

jiàn děng yǐ qù jiù zhēng

健等以去就争。

jǐn děng bā rén jiǒng shén xiāng duì tì qì

瑾等八人窘甚,相对涕泣。

ér shàng shū hán wén děng shū fù rù yú shì dì mìng sī lǐ wáng yuè děng yì gé yì yī rì sān zhì yù ān zhì jǐn děng nán jīng

而尚书韩文等疏复入,于是帝命司礼王岳等诣阁议,一日三至,欲安置瑾等南京。

qiān yù suì zhū zhī jiàn tuī àn kū yuē xiān dì lín bēng zhí lǎo chén shǒu fù yǐ dà shì

迁欲遂诛之,健推案哭曰:“先帝临崩,执老臣手,付以大事。

jīn líng tǔ wèi qián shǐ ruò bèi bài huài zhì cǐ chén sǐ hé miàn mù jiàn xiān dì

今陵土未干,使若辈败坏至此,臣死何面目见先帝!

shēng sè jù lì

”声色俱厉。

yuè sù gāng zhèng jí yá kǎi rán yuē gé yì shì

岳素刚正疾邪,慨然曰:“阁议是。

qí chái fàn hēng xú zhì děng yì yǐ wéi rán

”其侪范亨、徐智等亦以为然。

shì yè bā rén yì jí huán qì dì qián

是夜,八人益急,环泣帝前。

dì nù lì shōu yuè děng xià zhào yù ér jiàn děng bù zhī fāng yǐ yuè nèi yìng

帝怒,立收岳等下诏狱,而健等不知,方倚岳内应。

míng rì hán wén chàng jiǔ qīng fú què gù zhēng jiàn nì wèi yuē shì qiě jì gōng děng dì jiān chí

明日,韩文倡九卿伏阙固争,健逆谓曰:“事且济,公等第坚持。

qǐng zhī shì dà biàn bā rén jiē yòu bù wèn ér jǐn zhǎng sī lǐ

”顷之,事大变,八人皆宥不问,而瑾掌司礼。

jiàn qiān suì qǐ zhì shì cì chì gěi yì guī yuè lǐn suì fu rú gù shì

健、迁遂乞致仕,赐敕给驿归,月廪、岁夫如故事。

jiàn qù jǐn hàn bù yǐ

健去,瑾憾不已。

míng nián sān yuè xīn wèi zhào liè wǔ shí sān rén wéi jiān dǎng bǎng shì cháo táng yǐ jiàn wéi shǒu

明年三月辛未诏列五十三人为奸党,榜示朝堂,以健为首。

yòu èr nián xuē jí wèi mín zhuī duó gào mìng

又二年削籍为民,追夺诰命。

jǐn zhū fù guān zhì shì

瑾诛,复官,致仕。

hòu wén dì shù xún yóu zhé tàn xī bù shí yuē wú fù xiān dì

后闻帝数巡游,辄叹息不食曰:“吾负先帝。

shì zōng lì mìng xíng rén jī chì cún wèn yǐ sī mǎ guāng wén yàn bó wéi bǐ cì lài yǒu jiā

”世宗立,命行人赍敕存问,以司马光、文彦博为比,赐赉有加。

jí nián jī jiǔ shí zhào fǔ chén jiù dì zhì shù bó xì yáng shàng zūn guān qí sūn chéng xué zhōng shū shè rén

及年跻九十,诏抚臣就第致束帛、饩羊、上尊,官其孙成学中书舍人。

jiā jìng wǔ nián zú nián jiǔ shí sì

嘉靖五年卒,年九十四。

yí biǎo shù qiān yán quàn dì zhèng shēn qín xué qīn xián yuǎn nìng

遗表数千言,劝帝正身勤学,亲贤远佞。

dì zhèn dào cì xù shén hòu zèng tài shī shì wén jìng

帝震悼,赐恤甚厚,赠太师,谥文靖。

jiàn qì jú yán zhěng zhèng jǐ lǜ xià

健器局严整,正己率下。

cháo tuì liáo cǎi sī yè bù jiāo yī yán

朝退,僚采私谒,不交一言。

xǔ jìn bèi qī rén yù tuī jiāo fāng rù lì bù jiàn yuē lǎo fū bù jiǔ guī tián cǐ zuò jí jiāo yǒu kǒng zhū gōng jù shòu qí hài ěr

许进辈七人欲推焦芳入吏部,健曰:“老夫不久归田,此座即焦有,恐诸公俱受其害耳。

hòu qī rén guǒ wèi fāng suǒ jǐ

”后七人果为芳所挤。

dōng yáng yǐ shī wén yǐn hòu jìn hǎi nèi shì jiē zhǐ zhǎng tán wén xué jiàn ruò bù wén dú jiào rén zhì jīng qióng lǐ

东阳以诗文引后进,海内士皆抵掌谈文学,健若不闻,独教人治经穷理。

qí shì yè guāng míng jùn wěi míng shì fǔ chén xiǎn yǒu bǐ zhě

其事业光明俊伟,明世辅臣鲜有比者。

sūn wàng zhī jìn shì

孙望之,进士。

xiè qiān zì yú qiáo yú yáo rén

谢迁,字于乔,余姚人。

chéng huà shí nián xiāng shì dì yī

成化十年乡试第一。

míng nián jǔ jìn shì fù dì yī

明年举进士,复第一。

shòu xiū zhuàn lèi qiān zuǒ shù zǐ

授修撰,累迁左庶子。

hóng zhì yuán nián chūn zhōng guān guō yōng qǐng yù xuǎn fēi pín bèi liù gōng

弘治元年春,中官郭镛请豫选妃嫔备六宫。

qiān shàng yán shān líng wèi bì lǐ dāng yǒu dài

迁上言:“山陵未毕,礼当有待。

xiáng dàn zhī qī suì yì bù yuǎn

祥禫之期,岁亦不远。

bì xià fù yú chūn qiū qǐng sì liàng yīn jì zhōng xú yì wèi wǎn

陛下富于春秋,请俟谅阴既终,徐议未晚。

shàng shū zhōu hóng mó děng rú qiān yì cóng zhī

”尚书周洪谟等如迁议,从之。

dì jū dōng gōng shí qiān yǐ wèi jiǎng guān jí shì yǔ rì jiǎng wu jī chéng kāi dì yì

帝居东宫时,迁已为讲官,及是,与日讲,务积诚开帝意。

qián xī bì zhèng yì guān xí sòng jí jìn jiǎng fū cí xiáng qiē dì shù chēng shàn

前夕必正衣冠习诵,及进讲,敷词详切,帝数称善。

jìn shǎo zhān shì jiān shì jiǎng xué shì

进少詹事兼侍讲学士。

bā nián zhào tóng li dōng yáng rù nèi gé cān yù jī wù

八年诏同李东阳入内阁参预机务。

qiān shí jū yōu lì cí fú chú shǐ bài mìng

迁时居忧,力辞,服除始拜命。

jìn zhān shì jiān guān rú gù huáng tài zǐ chū gé jiā tài zǐ shǎo bǎo bīng bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì

进詹事兼官如故,皇太子出阁,加太子少保、兵部尚书兼东阁大学士。

shàng shū quàn tài zǐ qīn xián yuǎn nìng qín xué wèn jiè yì yù dì jiā zhī

上疏劝太子亲贤远佞,勤学问,戒逸豫,帝嘉之。

shàng shū mǎ wén shēng yǐ dà tóng biān jǐng xiǎng kuì bù zú qǐng jiā nán fāng liǎng shuì zhé yín

尚书马文升以大同边警,饷馈不足,请加南方两税折银。

qiān yuē xiān cháo yǐ nán fāng fù zhòng gù zhé yín yǐ kuān zhī

迁曰:“先朝以南方赋重,故折银以宽之。

ruò fù yì jiā kǒng mín bù kān mìng

若复议加,恐民不堪命。

qiě zú guó zài jié yòng yòng dù wú jié suī jiā fù xī yì

且足国在节用,用度无节,虽加赋奚益。

shàng shū ní yuè yì zhēng zhī yì suì qǐn

”尚书倪岳亦争之,议遂寝。

xiào zōng wǎn nián kǎi rán yù lí bì zhèng

孝宗晚年慨然欲厘弊政。

ér nèi fǔ zhū kù jí cāng chǎng mǎ fāng zhōng guān zuò jiān wěi fǎ bù kě jiū jié

而内府诸库及仓场、马坊中官作奸骫法,不可究诘。

yù mǎ jiān téng xiāng sì wèi yǒng shì zì yǐ jìn jūn bù lì bīng bù lǜ kōng míng zhī xiǎng qí bì yóu shén

御马监、腾骧四卫勇士自以禁军不隶兵部,率空名支饷,其弊尤甚。

qiān chéng jiàn yán zhī dì lìng nǐ zhǐ jìn yuē

迁乘间言之,帝令拟旨禁约。

qiān yuē xū yán shè jìn wú yì yi lìng cáo sī sōu tī bì duān míng bái zòu wén

迁曰:“虚言设禁无益,宜令曹司搜剔弊端,明白奏闻。

rán hòu yán lì tiáo yuē yǒu fàn bì zhū zhù jī dù kě qù

然后严立条约,有犯必诛,庶积蠹可去。

dì yú yǔn zhī

”帝俞允之。

qiān yí guān jùn wěi bǐng jié zhí liàng

迁仪观俊伟,秉节直亮。

yǔ liú jiàn li dōng yáng tóng fǔ zhèng ér qiān jiàn shì míng mǐn shàn chí lùn

与刘健、李东阳同辅政,而迁见事明敏,善持论。

shí rén wèi zhī yǔ yuē li gōng móu liú gōng duàn xiè gōng yóu kǎn kǎn

时人为之语曰:“李公谋,刘公断,谢公尤侃侃。

tiān xià chēng xián xiàng

”天下称贤相。

wǔ zōng sì wèi lǚ jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù

武宗嗣位,屡加少傅兼太子太傅。

shù jiàn dì fú tīng

数谏,帝弗听。

yīn tiān biàn qiú qù shén lì dì zhé wèi liú

因天变求去甚力,帝辄慰留。

jí qǐng zhū liú jǐn bù kè suì yǔ jiàn tóng zhì shì guī lǐ shù jù rú jiàn

及请诛刘瑾不克,遂与健同致仕归,礼数俱如健。

ér jǐn yuàn qiān wèi yǐ

而瑾怨迁未已。

jiāo fāng jì fù jǐn rù nèi gé yì hàn qiān cháng jǔ wáng ào wú kuān zì dài bù jí jǐ nǎi qǔ zhōng zhǐ lēi ba qí dì bīng bù zhǔ shì dí chì qí zi biān xiū pī wèi mín

焦芳既附瑾入内阁,亦憾迁尝举王鏊、吴宽自代,不及己,乃取中旨勒罢其弟兵部主事迪,斥其子编修丕为民。

sì nián èr yuè yǐ zhè jiāng yìng zhào suǒ jǔ huái cái bào dé shì yú yáo zhōu lǐ xú zi yuán xǔ lóng shàng yú xú wén biāo jiē qiān tóng xiāng ér cǎo zhào yóu jiàn yù yīn cǐ wèi èr rén zuì

四年二月,以浙江应诏所举怀才抱德士余姚周礼、徐子元、许龙,上虞徐文彪,皆迁同乡,而草诏由健,欲因此为二人罪。

jiǎo zhǐ wèi yú yáo yǐn shì hé duō cǐ bì xùn sī yuán yǐn xià lǐ děng zhào yù cí lián jiàn qiān

矫旨谓“余姚隐士何多,此必徇私援引”,下礼等诏狱,词连健、迁。

jǐn yù dǎi jiàn qiān jí qí jiā dōng yáng lì jiě

瑾欲逮健、迁,籍其家,东阳力解。

fāng cóng páng lì shēng yuē zòng qīng dài yì dāng chú míng

芳从旁厉声曰:“纵轻贷,亦当除名!

zhǐ xià rú fāng yán lǐ děng xián shù biān

”旨下,如芳言,礼等咸戍边。

shàng shū liú yǔ fù hé liǎng sī yǐ shàng fǎng jǔ shī shí zuò fá mǐ yǒu xuē jí zhě

尚书刘宇复劾两司以上访举失实,坐罚米,有削籍者。

qiě zhào zì jīn yú yáo rén wú xuǎn jīng guān zhe wèi lìng

且诏自今余姚人毋选京官,著为令。

qí nián shí èr yuè yán guān xī jǐn zhǐ qǐng duó jiàn qiān jí shàng shū mǎ wén shēng liú dà xià hán wén xǔ jìn děng gào mìng zhào bìng zhuī huán suǒ cì yù dài fú wù

其年十二月,言官希瑾指,请夺健、迁及尚书马文升、刘大夏、韩文、许进等诰命,诏并追还所赐玉带服物。

tóng shí duó gào mìng zhě liù bǎi qī shí wǔ rén

同时夺诰命者六百七十五人。

dàng shì shí rén jiē wèi qiān wēi ér qiān yǔ kè wéi qí fù shī zì ruò

当是时,人皆为迁危,而迁与客围棋、赋诗自若。

jǐn zhū fù zhí zhì shì

瑾诛,复职,致仕。

shì zōng jí wèi qiǎn shǐ cún wèn qǐ dí cān yì pī fù guān hàn lín

世宗即位,遣使存问,起迪参议,丕复官翰林。

qiān nǎi qiǎn zi zhèng rù xiè

迁乃遣子正入谢。

quàn dì qín xué fǎ zǔ nà jiàn yōu zhǐ dá zhī

劝帝勤学、法祖、纳谏,优旨答之。

jiā jìng èr nián fù zhào yǒu sī cún wèn

嘉靖二年复诏有司存问。

liù nián dà xué shì fèi hóng jǔ qiān zì dài yáng yī qīng yù zǔ zhāng cōng yì lì jǔ qiān

六年,大学士费宏举迁自代,杨一清欲阻张璁,亦力举迁。

dì nǎi qiǎn xíng rén jī shǒu chì jí jiā qǐ zhī mìng fǔ àn guān dūn cù shàng dào

帝乃遣行人赍手敕即家起之,命抚、按官敦促上道。

qiān nián qī shí jiǔ yǐ bù dé yǐ bài mìng bǐ zhì ér cōng yǐ rù gé yī qīng yǐ guān zūn yú qiān wú xiāng xià yì

迁年七十九矣,不得已拜命,比至,而璁已入阁,一清以官尊于迁无相下意。

qiān jū wèi shù yuè lì qiú qù

迁居位数月,力求去。

dì dài qiān yù hòu yǐ tiān hán miǎn zhāo cān chú xī cì yù zhì shī

帝待迁愈厚,以天寒免朝参,除夕赐御制诗。

jí yǐ bìng gào zé qiǎn yī cì yào ěr guāng lù zhì jiǔ xì shǐ zhě xiāng wàng yú dào

及以病告,则遣医赐药饵,光禄致酒饩,使者相望于道。

qiān jìng yǐ cì nián sān yuè cí guī

迁竟以次年三月辞归。

shí nián zú yú jiā nián bā shí yǒu sān

十年卒于家,年八十有三。

zèng tài fù shì wén zhèng

赠太傅,谥文正。

dí shì zhì guǎng dōng bù zhèng shǐ

迪仕至广东布政使。

pī xiāng shì dì yī hóng zhì mò jìn shì jí dì

丕乡试第一,弘治末进士及第。

lì guān lì bù zuǒ shì láng zèng lǐ bù shàng shū

历官吏部左侍郎,赠礼部尚书。

li dōng yáng zì bīn zhī chá líng rén yǐ shù jí jū jīng shī

李东阳,字宾之,茶陵人,以戍籍居京师。

sì suì néng zuò jìng chǐ shū jǐng dì zhào shì zhī shén xǐ bào zhì xī shàng cì guǒ chāo

四岁能作径尺书,景帝召试之,甚喜,抱置膝上,赐果钞。

hòu liǎng zhào jiǎng shàng shū dà yì chēng zhǐ mìng rù jīng xué

后两召讲《尚书》大义,称旨,命入京学。

tiān shùn bā nián nián shí bā chéng jìn shì xuǎn shù jí shì shòu biān xiū

天顺八年,年十八,成进士,选庶吉士,授编修。

lèi qiān shì jiǎng xué shì chōng dōng gōng jiǎng guān

累迁侍讲学士,充东宫讲官。

hóng zhì sì nián xiàn zōng shí lù chéng yóu zuǒ shù zǐ jiān shì jiǎng xué shì jìn tài cháng shǎo qīng jiān guān rú gù

弘治四年,《宪宗实录》成,由左庶子兼侍讲学士,进太常少卿,兼官如故。

wǔ nián hàn zāi qiú yán

五年,旱灾求言。

dōng yáng tiáo zhāi mèng zǐ qī piān dà yì fù yǐ shí zhèng dé shī lèi shù qiān yán shàng zhī

东阳条摘《孟子》七篇大义,附以时政得失,累数千言,上之。

dì chēng shàn

帝称善。

gé chén xú pǔ děng yǐ zhào chì fán qǐng rú xiān cháo wáng zhí gù shì shè guān zhuān lǐng

阁臣徐溥等以诏敕繁,请如先朝王直故事,设官专领。

nǎi zhuó dōng yáng lǐ bù yòu shì láng jiān shì dú xué shì rù nèi gé zhuān diǎn gào chì

乃擢东阳礼部右侍郎兼侍读学士,入内阁专典诰敕。

bā nián yǐ běn guān zhí wén yuān gé cān yù jī wù yǔ xiè qiān tóng rì dēng yòng

八年以本官直文渊阁参预机务,与谢迁同日登用。

jiǔ zhī jìn tài zǐ shǎo bǎo lǐ bù shàng shū jiān wén yuān gé dà xué shì

久之,进太子少保、礼部尚书兼文渊阁大学士。

shí qī nián chóng jiàn quē lǐ miào chéng fèng mìng wǎng jì

十七年,重建阙里庙成,奉命往祭。

hái shàng shū yán

还,上疏言:

chén fèng shǐ chuán xíng shì yù kàng hàn

臣奉使遄行,适遇亢旱。

tiān jīn yí lù xià mài yǐ kū qiū hé wèi zhǒng wǎn zhōu zhě wú wán yī hè chú zhě yǒu cài sè

天津一路,夏麦已枯,秋禾未种,挽舟者无完衣,荷锄者有菜色。

dào zéi zòng héng qīng zhōu yóu shén

盗贼纵横,青州尤甚。

nán lái rén yán jiāng nán zhè dōng liú wáng zài dào hù kǒu xiāo hào jūn wǔ kōng xū kù wú xún rì zhī chǔ guān quē lěi suì zhī fèng

南来人言:江南、浙东流亡载道,户口消耗,军伍空虚,库无旬日之储,官缺累岁之俸。

dōng nán cái fù suǒ chū yī suì zhī jī yǐ zhì yú cǐ

东南,财赋所出,一岁之饥已至于此;

běi dì cǐ kǒu yǔ sù wú jī jù jīn qiū zài qiàn hé yǐ kān zhī

北地{此口}窳,素无积聚,今秋再歉,何以堪之。

shì biàn zhī shēng kǒng bù kě cè

事变之生,恐不可测。

chén zì fēi jīng guò qí de zé suī jiǔ chù guān cáo rì lǐ zhāng shū yóu bù dé qí xiáng kuàng bì xià gāo jū jiǔ zhòng zhī shàng yé

臣自非经过其地,则虽久处官曹,日理章疏,犹不得其详,况陛下高居九重之上耶?

chén fǎng zhī dào lù jiē yán rǒng shí tài zhòng guó yòng wú jīng

臣访之道路,皆言冗食太众,国用无经。

chāi yì pín fán kē pài chóng dié

差役频烦,科派重叠。

jīng chéng tǔ mù fán xīng gòng yì jūn shì cái lì jiāo dān měi yù bān cāo níng sǐ bù fù

京城土木繁兴,供役军士财力交殚,每遇班操,宁死不赴。

shì jiā jù zú tián lián jùn xiàn yóu qǐng qǐ bù yǐ

势家巨族,田连郡县,犹请乞不已。

qīn wáng zhī fān gòng yì zhì èr sān shí wàn

亲王之藩,供亿至二三十万。

yóu shǒu zhī tú tuō míng huáng qīn pú cóng měi yú guān jīn dōu huì dà zhāng shì sì wǎng luó shāng shuì

游手之徒,托名皇亲仆从,每于关津都会大张市肆,网罗商税。

guó jiā jiàn dū yú běi yǎng jǐ dōng nán shāng gǔ jīng sàn dà fēi xì gù

国家建都于北,仰给东南,商贾惊散,大非细故。

gèng yǒu zhī zào nèi guān zòng qún xiǎo pǒu jī zhá hé guān lì mò bù bēn hài zhōu fàn qióng mín suǒ zài sāo rán cǐ yòu chén suǒ mù jī zhě

更有织造内官,纵群小掊击,闸河官吏莫不奔骇,鬻贩穷民所在骚然,此又臣所目击者。

fu lǘ yán zhī qíng jùn xiàn bù dé ér zhī yě

夫闾阎之情,郡县不得而知也;

jùn xiàn zhī qíng miào táng bù dé ér zhī yě

郡县之情,庙堂不得而知也;

miào táng zhī qíng jiǔ zhòng yì bù dé ér zhī yě

庙堂之情,九重亦不得而知也;

shǐ yú róng yǐn chéng yú méng bì

始于容隐,成于蒙蔽。

róng yǐn zhī duān shén xiǎo méng bì zhī huò shén shēn

容隐之端甚小,蒙蔽之祸甚深。

chén zài shān dōng fú wén bì xià yǐ zāi yì lǚ jiàn chì qún chén jìn yán wú huì

臣在山东,伏闻陛下以灾异屡见,敕群臣尽言无讳。

rán zhào zhǐ pín jiàng zhāng shū bì chén ér shì guān nèi tíng guì qī zhě dòng wèi zhì zhǒu lěi suì jīng shí jù jiàn è ba

然诏旨频降,章疏毕陈,而事关内廷、贵戚者,动为制肘,累岁经时,俱见遏罢。

chéng kǒng jīn rì suǒ yán yòu wèi xū wén

诚恐今日所言,又为虚文。

qǐ qǔ cóng qián nèi wài tiáo zòu xiáng jiā cǎi zé duàn zài bì xíng

乞取从前内外条奏,详加采择,断在必行。

dì jiā tàn xī fù suǒ sī

帝嘉叹,悉付所司。

shì shí dì shù zhào gé chén miàn yì zhèng shì

是时,帝数召阁臣面议政事。

dōng yáng yǔ shǒu fǔ liú jiàn děng jié xīn xiàn nà shí zhèng quē shī bì jìn yán jí jiàn

东阳与首辅刘健等竭心献纳,时政阙失必尽言极谏。

dōng yáng gōng gǔ wén gé zhōng shū cǎo duō shǔ zhī

东阳工古文,阁中疏草多属之。

shū chū tiān xià chuán sòng

疏出,天下传诵。

míng nián yǔ liú jiàn xiè qiān tóng shòu gù mìng

明年,与刘健、谢迁同受顾命。

wǔ zōng lì lǚ jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù

武宗立,屡加少傅兼太子太傅。

liú jǐn rù sī lǐ dōng yáng yǔ jiàn qiān jí rì cí wèi

刘瑾入司礼,东阳与健、迁即日辞位。

zhōng zhǐ qù jiàn qiān ér dōng yáng dú liú

中旨去健、迁,而东阳独留。

chǐ zhī zài shū kěn qǐng bù xǔ

耻之,再疏恳请,不许。

chū jiàn qiān chí yì yù zhū jǐn cí shén lì wéi dōng yáng shǎo huǎn gù dú liú

初,健、迁持议欲诛瑾,词甚厉,惟东阳少缓,故独留。

jiàn qiān bīn xíng dōng yáng zǔ jiàn qì xià

健、迁濒行,东阳祖饯泣下。

jiàn zhèng sè yuē hé qì wèi

健正色曰:“何泣为?

shǐ dāng rì lì zhēng yǔ wǒ bèi tóng qù yǐ

使当日力争,与我辈同去矣。

dōng yáng mò rán

”东阳默然。

jǐn jì dé zhì wu cuī yì jìn shēn

瑾既得志,务摧抑缙绅。

ér jiāo fāng rù gé zhù zhī nüè lǎo chén zhōng zhí shì fàng zhú dài jìn

而焦芳入阁助之虐,老臣、忠直士放逐殆尽。

dōng yáng yì yì bù dé zhì yì wēi yí bì huò

东阳悒悒不得志,亦委蛇避祸。

ér jiāo fāng jí qí wèi jǐ shàng rì xī gòu zhī jǐn

而焦芳嫉其位己上,日夕构之瑾。

xiān shì dōng yáng fèng mìng biān tōng jiàn zuǎn yào

先是,东阳奉命编《通鉴纂要》。

jì chéng jǐn lìng rén zhāi bǐ huà xiǎo cī chú téng lù guān shù rén míng yù yīn yǐ jí dōng yáng

既成,瑾令人摘笔画小疵,除誊录官数人名,欲因以及东阳。

dōng yáng dà jiǒng shǔ fāng yǔ zhāng cǎi wèi jiě nǎi yǐ

东阳大窘,属芳与张彩为解,乃已。

jǐn xiōng bào rì shén wú suǒ bù shàn wǔ yú dōng yáng yóu yáng lǐ jìng

瑾凶暴日甚,无所不讪侮,于东阳犹阳礼敬。

fán jǐn suǒ wéi luàn zhèng dōng yáng mí féng qí jiān yì duō suǒ bǔ jiù

凡瑾所为乱政,东阳弥缝其间,亦多所补救。

shàng bǎo qīng cuī xuán fù shǐ yáo xiáng láng zhōng zhāng wěi yǐ wéi zhì chéng jiān yú cóng zhě wàng suǒ yì mǎ jǐ shì zhōng ān kuí yù shǐ zhāng yù yǐ hé biān xiǎng shī jǐn yì jiē hè zhòng xiào jǐ sǐ

尚宝卿崔璇、副使姚祥、郎中张玮以违制乘肩舆,从者妄索驿马,给事中安奎、御史张彧以核边饷失瑾意,皆荷重校几死。

dōng yáng lì jiù xuán děng zhé shù kuí yù shì wèi mín

东阳力救,璇等谪戍,奎、彧释为民。

sān nián liù yuè rén chén cháo tuì yǒu yí nì míng shū yú yù dào shù jǐn zuì zhě zhào bǎi guān xī guì fèng tiān mén wài

三年六月壬辰,朝退,有遗匿名书于御道数瑾罪者,诏百官悉跪奉天门外。

qǐng zhī zhí shù liáo sān bǎi yú rén xià zhào yù

顷之,执庶僚三百余人下诏狱。

cì rì dōng yáng děng lì jiù huì jǐn yì lián zhī qí tóng lèi suǒ wéi zhòng huò yòu

次日,东阳等力救,会瑾亦廉知其同类所为,众获宥。

hòu shù rì dōng yáng shū yán kuān xù shù shì zhāng xià suǒ sī

后数日,东阳疏言宽恤数事,章下所司。

jì ér hù bù fù zòu yán liáng cǎo kuī zhé zì yǒu zhuān sī xún fǔ guān zǒng lǐng dà gāng yi cóng qīng jiǎn

既而户部覆奏,言粮草亏折,自有专司,巡抚官总领大纲,宜从轻减。

jǐn dà nù jiǎo zhǐ jié zé shù bǎi yán zhōng wài hài tàn

瑾大怒,矫旨诘责数百言,中外骇叹。

jǐn huàn dào zéi rì zī yù shù qí jiā shǔ bìng lín lǐ jí wèi zhī náng tuó zhě

瑾患盗贼日滋,欲戍其家属并邻里及为之囊橐者。

huò zì chén huò dào qī shí rén suǒ sī yù yǐ xīn lì cóng shì

或自陈获盗七十人,所司欲以新例从事。

dōng yáng yán rú shì zé bǎi nián zhī àn jiē kě zhuī lùn yě nǎi miǎn

东阳言,如是则百年之案皆可追论也,乃免。

liú jiàn xiè qiān liú dà xià yáng yī qīng jí píng jiāng bó chén xióng bèi jǐ de wēi huò jiē lài dōng yáng ér jiě

刘健、谢迁、刘大夏、杨一清及平江伯陈熊辈几得危祸,皆赖东阳而解。

qí qián yí mò duó bǎo quán shàn lèi tiān xià yīn shòu qí bì

其潜移默夺,保全善类,天下阴受其庇。

ér qì jié zhī shì duō fēi zhī

而气节之士多非之。

shì láng luō qǐ shàng shū quàn qí zǎo tuì zhì qǐng xuē mén shēng jí

侍郎罗玘上书劝其早退,至请削门生籍。

dōng yáng de shū fǔ shǒu cháng tàn ér yǐ

东阳得书,俯首长叹而已。

jiāo fāng jì yǔ zhōng rén wèi yī wáng ào suī chí zhèng bù néng yǔ jǐn kàng dōng yáng nǎi yuán yáng tíng hé gòng shì chà yǐ yǐ zì qiáng

焦芳既与中人为一,王鏊虽持正,不能与瑾抗,东阳乃援杨廷和共事,差倚以自强。

yǐ ér ào cí wèi dài zhě liú yǔ cáo yuán jiē jǐn dǎng dōng yáng shì yì gū

已而鏊辞位,代者刘宇、曹元皆瑾党,东阳势益孤。

dōng yáng qián yǐ jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī hòu jǐn yù jiā fāng guān zhào dōng yáng shí zhèng yī pǐn lù

东阳以前已加少师兼太子太师职位,后来刘瑾想给焦芳加官,下诏书让东阳享受正一品俸禄。

sì nián wǔ yuè xiào zōng shí lù chéng biān zuǎn zhū chén dāng xù qiān suǒ sī yuán huì diǎn gù shì

四年五月,《孝宗实录》成,编纂诸臣当序迁,所司援《会典》故事。

zhào yǐ liú jiàn děng qián zuǎn xiū huì diǎn duō mí fèi jiē duó shēng zhí dōng yáng yì zuò jiàng fèng

诏以刘健等前纂修《会典》多糜费,皆夺升职,东阳亦坐降俸。

jū shù rì nǎi yǐ shí lù gōng fù zhī

居数日,乃以《实录》功复之。

wǔ nián chūn jiǔ hàn xià zhào xù xíng

五年春,久旱,下诏恤刑。

dōng yáng děng yīn shàng zhào shū suǒ wèi jí zhě shù tiáo dì xī cóng zhī

东阳等因上诏书所未及者数条,帝悉从之。

ér fǎ sī wèi jǐn jiǎn sǐ zhě zhǐ èr rén

而法司畏瑾,减死者止二人。

qí qiū jǐn zhū dōng yáng nǎi shàng shū zì liè yuē chén bèi yuán jìn jìn yǔ jǐn zhí zhǎng xiāng guān

其秋,瑾诛,东阳乃上疏自列曰:“臣备员禁近,与瑾职掌相关。

fán diào zhǐ zhuàn chì huò bèi bó zài sān huò jìng zì gǎi cuàn huò chí huí sī shì jiǎ shǒu tā rén huò dì chū téng huáng bī lìng luò tuó zhēn jiǎ hùn xiáo wú cóng bié bái

凡调旨撰敕,或被驳再三,或径自改窜,或持回私室,假手他人,或递出誊黄,逼令落橐,真假混淆,无从别白。

chén suī wěi qū kuāng chí qī yú shǎo jì ér yīn xún yǐn rěn suǒ sǔn yì duō

臣虽委曲匡持,期于少济,而因循隐忍,所损亦多。

lǐ yi chù bà

理宜黜罢。

dì wèi liú zhī

”帝慰留之。

tián fán píng jiā tè jìn zuǒ zhù guó yīn yī zi shàng bǎo sī chéng wèi yù shǐ zhāng qín suǒ hé

寘𫔍平,加特进左柱国,荫一子尚宝司丞,为御史张芹所劾。

dì nù duó qín fèng

帝怒,夺芹俸。

dōng yáng yì qǐ xiū cí yīn bù xǔ

东阳亦乞休辞荫,不许。

shí jiāo fāng cáo yuán yǐ ba ér liú zhōng liáng chǔ rù zhèng shì yī xīn

时焦芳、曹元已罢,而刘忠、梁储入,政事一新。

rán zhāng yǒng wèi bīn mǎ yǒng chéng gǔ dà yòng děng yóu yòng shì dì xī yóu rú gù

然张永、魏彬、马永成、谷大用等犹用事,帝嬉游如故。

huáng zǐ wèi shēng duō jū sù yú wài

皇子未生,多居宿于外。

yòu yì dà xīng bào fáng zhī yì jiàn sì guàn jìn zhōng

又议大兴豹房之役,建寺观禁中。

dōng yáng děng yōu zhī qián hòu shàng zhāng qiē jiàn bù bào

东阳等忧之,前后上章切谏,不报。

qī nián dōng yáng děng yǐ jīng shī jí shān xī shǎn xī yún nán fú jiàn xiāng jì de zhèn ér dì jiǎng yán bù jǔ shì cháo jiǔ kuàng zōng shè jì xiǎng bù qīn jìn mén chū rù wú dù gǔ dà yòng réng kāi xī chǎng lǚ shàng shū jí jiàn dì yì zhōng bù tīng

七年,东阳等以京师及山西、陕西、云南、福建相继地震,而帝讲筵不举,视朝久旷,宗社祭享不亲,禁门出入无度,谷大用仍开西厂,屡上疏极谏,帝亦终不听。

jiǔ zài zhì mǎn jiān zhī dà xué shì fèng

九载秩满,兼支大学士俸。

hé nán zéi píng yìn zǐ shì jǐn yī qiān hù

河南贼平,荫子世锦衣千户。

zài shū lì cí gǎi yīn liù pǐn wén guān

再疏力辞,改荫六品文官。

qí dōng dì yù diào xuān fǔ jūn sān qiān rù wèi ér yǐ jīng jūn gēng fān shù biān

其冬,帝欲调宣府军三千入卫,而以京军更番戍边。

dōng yáng děng lì chí bù kě dà chén tái jiàn jiē yǐ wéi yán

东阳等力持不可,大臣、台谏皆以为言。

zhōng guān bàng wǔ suǒ cǎo chì dì zuò qián qīng gōng mén qù zhī dōng yáng děng zhōng bù fèng zhào

中官旁午索草敕,帝坐干清宫门趣之,东阳等终不奉诏。

míng rì jìng chū nèi jiàng xíng zhī jiāng bīn děng suì yǐ biān bīng rù bào fáng yǐ

明日竟出内降行之,江彬等遂以边兵入豹房矣。

dōng yáng yǐ lǎo jí qǐ xiū qián hòu zhāng shù shàng zhì shì shǐ xǔ

东阳以老疾乞休,前后章数上,至是始许。

cì chì gěi lǐn lì rú gù shì

赐敕、给廪隶如故事。

yòu sì nián zú nián qī shí

又四年卒,年七十。

zèng tài shī shì wén zhèng

赠太师,谥文正。

dōng yáng shì fù chún yǒu xiào xíng

东阳事父淳有孝行。

chū guān hàn lín shí cháng yǐn jiǔ zhì yè shēn fù bù jiù qǐn rěn hán dài qí guī zì cǐ zhōng shēn bù yè yǐn yú wài

初官翰林时,常饮酒至夜深,父不就寝,忍寒待其归,自此终身不夜饮于外。

wéi wén diǎn yǎ liú lì cháo tíng dà zhù zuò duō chū qí shǒu

为文典雅流丽,朝廷大著作多出其手。

gōng zhuàn lì shū bēi bǎn piān hàn liú bō sì yì

工篆隶书,碑版篇翰流播四裔。

jiǎng chéng hòu jìn tuī wǎn cái yàn xué shì dài fū chū qí mén zhě xī càn rán yǒu suǒ chéng jiù

奖成后进,推挽才彦,学士大夫出其门者,悉粲然有所成就。

zì míng xìng yǐ lái zǎi chén yǐ wén zhāng lǐng xiù jìn shēn zhě yáng shì qí hòu dōng yáng ér yǐ

自明兴以来,宰臣以文章领袖缙绅者,杨士奇后,东阳而已。

lì cháo wǔ shí nián qīng jié bù yú

立朝五十年,清节不渝。

jì bà zhèng jū jiā qǐng shī wén shū zhuàn zhě tián sāi hù xiàn pō zī yǐ gěi zhāo xī

既罢政居家,请诗文书篆者填塞户限,颇资以给朝夕。

yī rì fū rén fāng jìn zhǐ mò dōng yáng yǒu juàn sè

一日,夫人方进纸墨,东阳有倦色。

fū rén xiào yuē jīn rì shè kè kě shǐ àn wú yú cài yé

夫人笑曰:“今日设客,可使案无鱼菜耶?

nǎi xīn rán mìng bǐ yí shí ér ba qí fēng cāo rú cǐ

”乃欣然命笔,移时而罢,其风操如此。

wáng ào zì jì zhī wú rén

王鏊,字济之,吴人。

fù wǎn guāng huà zhī xiàn

父琬,光化知县。

ào nián shí liù suí fù dú shū guó zǐ jiàn zhū shēng zhēng chuán sòng qí wén

鏊年十六,随父读书,国子监诸生争传诵其文。

shì láng yè shèng tí xué yù shǐ chén xuǎn qí zhī chēng wéi tiān xià shì

侍郎叶盛、提学御史陈选奇之,称为天下士。

chéng huà shí nián xiāng shì míng nián huì shì jù dì yī

成化十年乡试,明年会试,俱第一。

tíng shì dì sān shòu biān xiū

廷试第三,授编修。

dù mén dú shū bì yuǎn quán shì

杜门读书,避远权势。

hóng zhì chū qiān shì jiǎng xué shì chōng jiǎng guān

弘治初,迁侍讲学士,充讲官。

zhōng guì lǐ guǎng dǎo dì yóu xī yuàn ào jiǎng wén wáng bù gǎn pán yú yóu tián fǎn fù guī qiē dì wèi dòng róng

中贵李广导帝游西苑,鏊讲文王不敢盘于游田,反复规切,帝为动容。

jiǎng ba wèi guǎng yuē jiǎng guān zhǐ ruò cáo ěr

讲罢,谓广曰:“讲官指若曹耳。

shòu níng hóu zhāng luán gù yǔ ào yǒu lián jí luán guì ào jué bù yǔ tōng

”寿宁侯张峦故与鏊有连,及峦贵,鏊绝不与通。

dōng gōng chū gé dà chén qǐng xuǎn zhèng rén wèi gōng liáo ào yǐ běn guān jiān yù dé

东宫出阁,大臣请选正人为宫僚,鏊以本官兼谕德。

xún zhuǎn shǎo zhān shì zhuó lì bù yòu shì láng

寻转少詹事,擢吏部右侍郎。

cháng zòu chén biān jì lüè yán zuó huǒ shāi rù kòu dà tóng bì xià xiāo gàn bù níng ér yuán biān zhū jiāng jiē yīng chéng shǒu wú yī rén gǎn dāng qí fēng zhě cǐ chén suǒ bù jiě yě

尝奏陈边计,略言:“昨火筛入寇大同,陛下宵旰不宁,而缘边诸将皆婴城守,无一人敢当其锋者,此臣所不解也。

chén qiè wèi jīn rì huǒ shāi xiǎo wáng zǐ bù zú wèi ér bì xìng luàn zhèng gōng zuì bù míng wěi rèn bù zhuān fǎ lìng bù xíng biān yǔ kōng xū shēn kě wèi yě

臣窃谓今日火筛、小王子不足畏,而嬖幸乱政,功罪不明,委任不专,法令不行,边圉空虚,深可畏也。

bǐ nián biān jiāng shī lǜ wǎng wǎng lìng dài zuì shā zéi

比年边将失律,往往令戴罪杀贼。

fù zǒng bīng yáo xìn yōng bīng bù jìn yì de táo zuì

副总兵姚信拥兵不进,亦得逃罪。

cǐ rén xīn suǒ yǐ rì xiè shì qì suǒ yǐ bù zhèn yě

此人心所以日懈,士气所以不振也。

wàng bì xià dà fèn qián gāng shí zhào dà chén zī xún biān jiāng yǒng qiè

望陛下大奋干刚,时召大臣,咨询边将勇怯。

yǒu zuì bì fá yǒu gōng bì shǎng zhuān zhǔ jiāng zhī quán

有罪必罚,有功必赏,专主将之权。

qǐ zhì shì shàng shū qín hóng wèi zǒng zhì jié zhì zhū biān tí dū yòu dū yù shǐ shǐ lín zuò zhèn jīng yíng yáo wèi shēng yuán

起致仕尚书秦纮为总制,节制诸边,提督右都御史史琳坐镇京营,遥为声援。

hòu xù yán biān sǐ shì zhī jiā zhào mù biān fāng xiāo yǒng zhī shì yòng jiān yǐ xié qí bù qǔ

厚恤沿边死事之家,召募边方骁勇之士,用间以携其部曲。

fēn bīng yǎn jī chū qí zhì shèng kòu bì bù gǎn cháng qū shēn rù

分兵掩击,出奇制胜,寇必不敢长驱深入。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

yòu yán yi fǎng qián dài zhì kē rú bó xué hóng cí zhī lèi yǐ shōu yì cái

又言:“宜仿前代制科,如博学宏词之类,以收异材。

liù nián yī jǔ yóu yì zhě shòu yǐ qīng yào zhī zhí yǒu guān zhě jiā zhì

六年一举,尤异者授以清要之职,有官者加秩。

shù nián zhī hòu shì lèi zhuó mó bì yǐ tōng jīng xué gǔ wèi gāo tuō qù xiǎo wén zhī lòu

数年之后,士类濯磨,必以通经学古为高,脱去𫍲闻之陋。

shí bù néng yòng

”时不能用。

xún yǐ fù yōu guī

寻以父忧归。

zhèng dé yuán nián sì yuè qǐ zuǒ shì láng yǔ hán wén zhū dà chén qǐng zhū liú jǐn děng bā dǎng

正德元年四月起左侍郎,与韩文诸大臣请诛刘瑾等“八党”。

é jǐn rù sī lǐ dà xué shì liú jiàn xiè qiān xiāng jì qù nèi gé zhǐ li dōng yáng yī rén

俄瑾入司礼,大学士刘健、谢迁相继去,内阁止李东阳一人。

jǐn yù yǐn jiāo fāng tíng yì dú tuī ào

瑾欲引焦芳,廷议独推鏊。

jǐn pò gōng lùn mìng yǐ běn guān jiān xué shì yǔ fāng tóng rù nèi gé

瑾迫公论,命以本官兼学士与芳同入内阁。

yú yuè jìn hù bù shàng shū wén yuān gé dà xué shì

逾月,进户部尚书文渊阁大学士。

míng nián jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù

明年加少傅兼太子太傅。

jǐng dì wāng hòu hōng yí qí lǐ

景帝汪后薨,疑其礼。

ào yuē fēi fèi bù yǐ zuì yi fù gù hào zàng yǐ fēi jì yǐ hòu

鏊曰:“妃废不以罪,宜复故号,葬以妃,祭以后。

nǎi mìng chuò cháo zhì jì rú zhì

”乃命辍朝,致祭如制。

xiàn zōng fèi hòu wú shì zhī sàng jǐn yì yù fén zhī yǐ miè jì yuē bù kě yǐ chéng fú

宪宗废后吴氏之丧,瑾议欲焚之以灭迹,曰“不可以成服”。

ào yuē fú kě yǐ bù chéng zàng bù kě báo yě

鏊曰:“服可以不成,葬不可薄也。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shàng bǎo qīng cuī xuán děng sān rén hé xiào jǐ sǐ

尚宝卿崔璇等三人荷校几死。

ào wèi jǐn yuē shì kě shā bù kě rǔ

鏊谓瑾曰:“士可杀,不可辱。

jīn rǔ qiě shā zhī wú shàng hé yán jū cǐ

今辱且杀之,吾尚何颜居此。

li dōng yáng yì lì jiù xuán děng de qiǎn shù

”李东阳亦力救,璇等得遣戍。

jǐn xián shàng shū hán wén bì yù shā zhī yòu yù yǐ tā shì zhōng jiàn qiān ào qián hòu lì jiù de miǎn

瑾衔尚书韩文,必欲杀之,又欲以他事中健、迁,鏊前后力救得免。

huò è yáng yī qīng yú jǐn wèi zhù biān qiáng mí fèi

或恶杨一清于瑾,谓筑边墙糜费。

ào zhēng yuē yī qīng wèi guó xiū biān ān dé yǐ gōng wèi zuì

鏊争曰:“一清为国修边,安得以功为罪。

jǐn nù liú dà xià dǎi zhì jīng yù zuò yǐ jī biàn zuì sǐ

”瑾怒刘大夏,逮至京,欲坐以激变罪死。

ào zhēng yuē cén měng dàn qiān yán bù xíng ěr wèi pàn hé míng jī biàn

鏊争曰:“岑猛但迁延不行耳,未叛何名激变?

shí zhōng wài dà quán xī guī jǐn ào chū kāi chéng yǔ yán jiān tīng nà

”时中外大权悉归瑾,鏊初开诚与言,间听纳。

ér fāng zhuān ān ā jǐn héng mí shén huò liú jìn shén

而芳专媕阿,瑾横弥甚,祸流缙神。

ào bù néng jiù lì qiú qù

鏊不能救,力求去。

sì nián shū sān shàng xǔ zhī

四年,疏三上,许之。

cì xǐ shū chéng chuán yǒu sī gěi lǐn lì xián rú gù shì

赐玺书、乘传、有司给廪隶,咸如故事。

jiā jū shí sì nián tíng chén jiāo jiàn bù qǐ

家居十四年,廷臣交荐不起。

shì zōng jí wèi qiǎn xíng rén cún wèn

世宗即位,遣行人存问。

ào shū xiè yīn shàng jiǎng xué qīn zhèng èr piān

鏊疏谢,因上讲学、亲政二篇。

dì yōu zhào bào wén guān yī zi zhōng shū shè rén

帝优诏报闻,官一子中书舍人。

jiā jìng sān nián fù zhào yǒu sī cún wèn

嘉靖三年复诏有司存问。

wèi jǐ zú nián qī shí wǔ

未几卒,年七十五。

zèng tài fù shì wén kè

赠太傅,谥文恪。

ào bó xué yǒu shí jiàn wén zhāng ěr yǎ yì lùn míng chàng

鏊博学有识鉴,文章尔雅,议论明畅。

wǎn zhe xìng shàn lùn yī piān wáng shǒu rén jiàn zhī yuē wáng gōng shēn zào shì wèi néng jǐn yě

晚著《性善论》一篇,王守仁见之曰:“王公深造,世未能尽也。

shǎo shàn zhì jǔ yì hòu shǔ diǎn xiāng shì chéng wén kuí yī dài

”少善制举义,后数典乡试,程文魁一代。

qǔ shì shàng jīng shù xiǎn guǐ zhě yī qiè píng qù

取士尚经术,险诡者一切屏去。

hóng zhèng jiān wén tǐ wèi yī biàn

弘、正间,文体为一变。

liú zhōng zì sī zhí chén liú rén

刘忠,字司直,陈留人。

chéng huà shí sì nián jìn shì

成化十四年进士。

gǎi shù jí shì shòu biān xiū

改庶吉士,授编修。

hóng zhì sì nián xiàn zōng shí lù chéng qiān shì jiǎng zhí jīng yán xún jiān shì dōng gōng jiǎng dú

弘治四年,《宪宗实录》成,迁侍讲,直经筵,寻兼侍东宫讲读。

yòu jiǔ nián jìn shì dú xué shì

又九年进侍读学士。

wǔ zōng jí wèi yǐ gōng liáo zhuó xué shì zhǎng hàn lín yuàn réng zhí jīng yán

武宗即位,以宫寮擢学士,掌翰林院,仍直经筵。

zhèng dé èr nián liú jǐn yòng shì rì dǎo dì yóu xì luàn zǔ zōng jiù zhāng

正德二年,刘瑾用事,日导帝游戏,乱祖宗旧章。

zhōng shàng yán jiè yì yóu chóng zhèng xué shù shì

忠上言戒逸游、崇正学数事。

yǐ yīn jìn jiǎng yǔ yáng tíng hé fu jīng yì guī dì quē shī ér zhǐ chì jìn xìng yóu qiè

已,因进讲与杨廷和傅经义,规帝阙失,而指斥近幸尤切。

dì wèi jǐn yuē jīng yán jiǎng shū ěr fú cí hé wéi

帝谓瑾曰:“经筵,讲书耳,浮词何为?

jǐn sù è liǎng rén yīn fěng lì bù shàng shū xǔ jìn chū zhī nán jīng

”瑾素恶两人,因讽吏部尚书许进出之南京。

nán jīng zhū bù wéi yòu shì láng yī rén jìn tè qǐng yòng wèi lǐ bù zuǒ shì láng

南京诸部惟右侍郎一人,进特请用为礼部左侍郎。

mìng xià wài yì jí jí jìn huàn zhī fu liǎng yuè jí zhuó zhōng běn bù shàng shū

命下,外议籍籍,进患之,甫两月,即擢忠本部尚书。

qí dōng jiù gǎi lì bù

其冬,就改吏部。

shí liú dū yī yù shǐ sù jiāo hèng

时留都一御史,素骄横;

yī láng zhōng zhāng cǎi suǒ nì yě zhì mǎn jiē shǔ xià kǎo

一郎中,张彩所昵也,秩满,皆署下考。

jí lì xū guǐ míng jì jí dū zhū cáo hé tài qiān rén

疾吏胥诡名寄籍,督诸曹核汰千人。

dà jì jīng guān suǒ chù duō yú qián

大计京官,所黜多于前。

yòu shū qǐng bù shí jiū hé yǐ shì quàn chéng wú dài liù nián kǎo chù

又疏请不时纠劾,以示劝惩,无待六年考黜。

zhào kě zhī

诏可之。

zhōng zài nán jīng zhèng zhí yǒu fēng cǎi

忠在南京正直有风采。

rán shì shí jǐn fāng yǐ yán kē zhé rǔ shì dà fū ér zhōng cāo shéng mò dài xià jiū hé guò jùn

然是时,瑾方以严苛折辱士大夫,而忠操绳墨待下,纠劾过峻。

shí lùn suì wèi zhōng fù huì jǐn yì pō guī yuàn yān

时论遂谓忠附会瑾意,颇归怨焉。

wǔ nián èr yuè gǎi lì bù shàng shū jiān hàn lín xué shì zhuān diǎn zhì zhào

五年二月改吏部尚书兼翰林学士,专典制诏。

liǎng shū qǐ xiū bù bào

两疏乞休,不报。

jǐn zhū yǐ běn guān jiān wén yuān gé dà xué shì rù gé yù jī wù

瑾诛,以本官兼文渊阁大学士,入阁预机务。

fu shù rì yǐ píng níng xià gōng jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù

甫数日,以平宁夏功,加少傅兼太子太傅。

gù shì gé chén jiā guān wú jù zhì sān gū zhě

故事,阁臣加官无遽至三孤者。

zhōng wú gōng zhòu de bù zì ān lián shū gù cí bù xǔ

忠无功骤得,不自安,连疏固辞,不许。

jǐn suī zhū zhāng yǒng wèi bīn bèi shàn zhèng dà chén fù zhēng yǔ jiāo huān zhōng dú wú suǒ gù

瑾虽诛,张永、魏彬辈擅政,大臣复争与交欢,忠独无所顾。

yǒng cháng qiǎn liáo péng yè zhōng zhōng pú lì yù zhī yòu què qí kuì yóu shì yǔ yǒng bèi zuǒ

永尝遣廖鹏谒忠,忠仆隶遇之,又却其馈,由是与永辈左。

qián hòu qǐ xiū shū qī bā shàng jiē wèi liú

前后乞休疏七八上,皆慰留。

míng nián mìng diǎn huì shì

明年命典会试。

fu bì dì yǐ shì lù wén yì duō chuǎn zhào li dōng yáng shì zhī

甫毕,帝以试录文义多舛,召李东阳示之。

zhōng zhī wèi zhōng guān suǒ jǐ qǐ shěng mù

忠知为中官所掎,乞省墓。

zhào chéng chuán hái

诏乘传还。

dǐ jiā zài shàng zhāng qǐ zhì shì bào xǔ

抵家,再上章乞致仕,报许。

gěi yuè lǐn suì lì zhōng qí shēn

给月廪、岁隶终其身。

shì zōng jí wèi lǚ jiàn bù qǐ

世宗即位,屡荐不起。

qiǎn xíng rén cún wèn zhōng zòu xiè yīn yǒu suǒ xiàn nà dì bāo qí zhōng ài

遣行人存问,忠奏谢,因有所献纳,帝褒其忠爱。

jiā jìng èr nián zú nián qī shí èr

嘉靖二年卒,年七十二。

zèng tài bǎo shì wén sù

赠太保,谥文肃。

zàn yuē xú pǔ yǐ kuān hòu zhe qiū jùn yǐ bó zōng wén

赞曰:徐溥以宽厚著,邱浚以博综闻。

guān qí zhǐ shì chén yán kěn kěn yān wèi yōu shèng wēi míng zhī jì kě wèi qín yǐ

观其指事陈言,恳恳焉为忧盛危明之计,可谓勤矣。

liú jiàn xiè qiān zhèng sè zhí dào jiǎn jiǎn fěi gōng

刘健、谢迁正色直道,蹇蹇匪躬。

yān shù luàn zhèng bǐng yì gù zhèng

阉竖乱政,秉义固诤。

zhì suī bù jiù ér gāng yán zhī jié shǐ zhōng bù yú

志虽不就,而刚严之节始终不渝。

yǒu míng xián zǎi fǔ zì sān yáng wài qián yǒu péng shāng hòu chēng liú xiè shù hū yǐ dào shì jūn zhě yú

有明贤宰辅,自三杨外,前有彭、商,后称刘、谢,庶乎以道事君者欤。

li dōng yáng yǐ yī wéi méng gòu rán shàn lèi lài yǐ fú chí suǒ quán bù shǎo

李东阳以依违蒙诟,然善类赖以扶持,所全不少。

dà chén tóng guó xiū qī fēi kě yǐ jué qù wèi gāo yuǎn dǎo wèi jié gù qí zhì hé rú ěr

大臣同国休戚,非可以决去为高,远蹈为洁,顾其志何如耳。

wáng ào liú zhōng chí zhèng bù ā fèng shēn zǎo tuì

王鏊、刘忠持正不阿,奉身早退。

cǐ chéng míng qù jiù zhī jié wū néng wēi yí fǔ yǎng yǐ wéi róng yuè zāi

此诚明去就之节,乌能委蛇俯仰以为容悦哉。

✦ You read 列传·卷六十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.