zhuāng liè dì yī
◎庄烈帝一
zhuāng liè mǐn huáng dì huì yóu jiǎn guāng zōng dì wǔ zi yě wàn lì sān shí bā nián shí èr yuè shēng
庄烈愍皇帝,讳由检,光宗第五子也,万历三十八年十二月生。
mǔ xián fēi liú shì zǎo hōng
母贤妃刘氏,早薨。
tiān qǐ èr nián fēng xìn wáng
天启二年,封信王。
liù nián shí yī yuè chū jū xìn dǐ
六年十一月,出居信邸。
míng nián bā yuè xī zōng jí dà jiàn zhào wáng rù shòu yí mìng
明年八月,熹宗疾大渐,召王入,受遗命。
dīng sì jí huáng dì wèi
丁巳,即皇帝位。
dà shè tiān xià yǐ míng nián wèi chóng zhēn yuán nián
大赦天下,以明年为崇祯元年。
jiǔ yuè jiǎ shēn zhuī shì shēng mǔ xián fēi yuē xiào chún huáng hòu
九月甲申,追谥生母贤妃曰孝纯皇后。
dīng hài tíng xíng
丁亥,停刑。
gēng yín cè fēi zhōu shì wèi huáng hòu
庚寅,册妃周氏为皇后。
dōng shí yuè jiǎ wǔ shuò xiǎng tài miào
冬十月甲午朔,享太庙。
guǐ chǒu nán jīng dì zhèn
癸丑,南京地震。
shí yī yuè jiǎ zǐ ān zhì wèi zhōng xián yú fèng yáng
十一月甲子,安置魏忠贤于凤阳。
wù chén chè gè biān zhèn shǒu nèi chén
戊辰,撤各边镇守内臣。
jǐ sì wèi zhōng xián yì sǐ
己巳,魏忠贤缢死。
guǐ yǒu miǎn tiān qǐ shí dǎi sǐ zhū chén zāng shì qí jiā shǔ
癸酉,免天启时逮死诸臣赃,释其家属。
guǐ sì huáng lì jí zhì shì
癸巳,黄立极致仕。
shí èr yuè qián nán jīng lì bù shì láng qián lóng xī lǐ bù shì láng li biāo lǐ bù shàng shū lái zōng dào lì bù shì láng yáng jǐng chén lǐ bù shì láng zhōu dào dēng shǎo zhān shì liú hóng xun jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
十二月,前南京吏部侍郎钱龙锡、礼部侍郎李标、礼部尚书来宗道、吏部侍郎杨景辰、礼部侍郎周道登、少詹事刘鸿训俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
wèi liáng qīng kè shì zi hòu guó xìng jù fú zhū
魏良卿、客氏子侯国兴俱伏诛。
chóng zhēn yuán nián chūn zhèng yuè xīn sì zhào nèi chén fēi fèng mìng bù dé chū jìn mén
崇祯元年春正月辛巳,诏内臣非奉命不得出禁门。
rén wǔ zūn xī zōng hòu wèi yì ān huáng hòu
壬午,尊熹宗后为懿安皇后。
bǐng xū lù wèi zhōng xián jí qí dǎng cuī chéng xiù shī
丙戌,戮魏忠贤及其党崔呈秀尸。
èr yuè yǐ wèi jìn zhāng zòu rǒng màn
二月乙未,禁章奏冗蔓。
guǐ chǒu yù jīng yán
癸丑,御经筵。
dīng sì jiè tíng chén jiāo jié nèi shì
丁巳,戒廷臣交结内侍。
sān yuè jǐ sì zàng zhé huáng dì yú dé líng
三月己巳,葬悊皇帝于德陵。
guǐ wèi shī fèng lái zhāng ruì tú zhì shì
癸未,施凤来、张瑞图致仕。
yǐ yǒu zèng xù yuān xiàn zhū chén
乙酉,赠恤冤陷诸臣。
xià sì yuè guǐ sì cì liú ruò zǎi děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
夏四月癸巳,赐刘若宰等进士及第、出身有差。
jiǎ wǔ yuán chóng huàn wèi bīng bù shàng shū dū shī jì liáo
甲午,袁崇焕为兵部尚书,督师蓟、辽。
gēng xū zhǐ huī zhuō míng qǐng kāi kuàng bù xǔ
庚戌,指挥卓铭请开矿,不许。
wǔ yuè jǐ sì li guó mù pǔ zhì shì
五月己巳,李国〈木普〉致仕。
gēng wǔ huǐ sān cháo yào diǎn
庚午,毁《三朝要典》。
jiǎ xū cái gè bù tiān zhù guān xīn sì dǎo yǔ
甲戌,裁各部添注官,辛巳,祷雨。
yǐ yǒu fù wài lì jiǔ rèn jí jǔ bǎo lián zuò zhī fǎ jìn yǒu sī sī pài
乙酉,复外吏久任及举保连坐之法,禁有司私派。
liù yuè xuē wèi zhōng xián dǎng féng quán wèi guǎng wēi jí
六月,削魏忠贤党冯铨、魏广微籍。
rén yín xǔ xiǎn chún fú zhū
壬寅,许显纯伏诛。
rén zǐ lái zōng dào yáng jǐng chén zhì shì
壬子,来宗道、杨景辰致仕。
qiū qī yuè guǐ yǒu zhào duì tíng chén jí yuán chóng huàn yú píng tái
秋七月癸酉,召对廷臣及袁崇焕于平台。
rén wǔ zhè jiāng fēng yǔ hǎi yì piào méi shù wàn rén
壬午,浙江风雨,海溢,漂没数万人。
guǐ wèi hǎi kòu zhèng zhī lóng jiàng
癸未,海寇郑芝龙降。
jiǎ shēn níng yuǎn bīng biàn xún fǔ dōu yù shǐ bì zì sù zì shā
甲申,宁远兵变,巡抚都御史毕自肃自杀。
bā yuè yǐ wèi zhào fēi shèng shǔ qí hán rì yù wén huá diàn yǔ fǔ chén yì zhèng
八月乙未,诏非盛暑祁寒,日御文华殿与辅臣议政。
jiǔ yuè dīng mǎo jīng shī dì zhèn
九月丁卯,京师地震。
dōng shí yuè wù xū liú hóng xun ba xún qiǎn shù
冬十月戊戌,刘鸿训罢,寻遣戍。
shí yī yuè guǐ wèi sì tiān yú nán jiāo
十一月癸未,祀天于南郊。
shí èr yuè bǐng shēn hán kuàng fù rù gé
十二月丙申,韩爌复入阁。
shì nián gé guǎng níng jí jì zhèn sāi wài zhū bù shǎng
是年,革广宁及蓟镇塞外诸部赏。
zhū bù jī gào dí bù xǔ
诸部饥,告籴,不许。
shǎn xī jī mín kǔ jiā pài liú zéi dà qǐ fēn lüè fū zhōu yán ān
陕西饥民苦加派,流贼大起,分掠鄜州、延安。
èr nián chūn zhēng yuè bǐng zǐ shì diàn yú xiān shī kǒng zǐ
二年春正月丙子,释奠于先师孔子。
dīng chǒu dìng nì àn zì cuī chéng xiù yǐ xià fán liù děng
丁丑,定逆案,自崔呈秀以下凡六等。
èr yuè wù zǐ sì shè jì
二月戊子,祀社稷。
gēng yín huáng zhǎng zǐ cí lǎng shēng shè tiān xià
庚寅,皇长子慈烺生,赦天下。
sān yuè wù yín jì zhōu bīng biàn yǒu sī fǔ dìng zhī
三月戊寅,蓟州兵变,有司抚定之。
xià sì yuè jiǎ wǔ cái yì zhàn
夏四月甲午,裁驿站。
rùn yuè guǐ hài liú zéi fàn sān shuǐ yóu jī gāo cóng lóng zhàn mò
闰月癸亥,流贼犯三水,游击高从龙战殁。
guǐ wèi sì de yú běi jiāo
癸未,祀地于北郊。
wǔ yuè yǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī
五月乙酉朔,日有食之。
gēng zǐ yì gǎi lì fǎ
庚子,议改历法。
liù yuè wù wǔ yuán chóng huàn shā máo wén lóng yú shuāng dǎo
六月戊午,袁崇焕杀毛文龙于双岛。
guǐ hài yǐ jiǔ hàn zhāi jū wén huá diàn chì qún chén xiū xǐng
癸亥,以久旱,斋居文华殿,敕群臣修省。
qiū bā yuè jiǎ zǐ zǒng bīng guān hóu liáng zhù bīng bèi fù shǐ liú kě xun jī zhǎn shē chóng míng ān bāng yàn yú hóng tǔ chuān shuǐ xī zéi píng
秋八月甲子,总兵官侯良柱、兵备副使刘可训击斩奢崇明、安邦彦于红土川,水西贼平。
jiǎ xū xī zōng shén zhǔ fù tài miào
甲戌,熹宗神主祔太庙。
jiǔ yuè dīng wèi yáng gǎo qì shì
九月丁未,杨镐弃市。
dōng shí yuè wù yín dà qīng bīng rù dà ān kǒu
冬十月戊寅,大清兵入大安口。
shí yī yuè rén wǔ shuò jīng shī jiè yán
十一月壬午朔,京师戒严。
yǐ yǒu shān hǎi guān zǒng bīng guān zhào lǜ jiào zhàn méi yú zūn huà
乙酉,山海关总兵官赵率教战没于遵化。
jiǎ shēn dà qīng bīng rù zūn huà xún fǔ dōu yù shǐ wáng yuán yā tuī guān hé tiān qiú děng sǐ zhī
甲申,大清兵入遵化,巡抚都御史王元雅、推官何天球等死之。
dīng hài zǒng bīng guān mǎn guì rù yuán
丁亥,总兵官满桂入援。
jǐ chǒu lì bù shì láng chéng jī mìng wèi lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
己丑,吏部侍郎成基命为礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
zhào qián dà xué shì sūn chéng zōng wèi bīng bù shàng shū zhōng jí diàn dà xué shì shì shī tōng zhōu
召前大学士孙承宗为兵部尚书中极殿大学士,视师通州。
xīn mǎo yuán chóng huàn rù yuán cì jì zhōu
辛卯,袁崇焕入援,次蓟州。
wù zǐ xuān dà bǎo dìng bīng xiāng jì rù yuán
戊子,宣、大、保定兵相继入援。
zhēng tiān xià zhèn xún guān qín wáng
征天下镇巡官勤王。
xīn chǒu dà qīng bīng báo dé shèng mén
辛丑,大清兵薄德胜门。
jiǎ chén zhào yuán chóng huàn děng yú píng tái chóng huàn qǐng rù chéng xiū bīng bù xǔ
甲辰,召袁崇焕等于平台,崇焕请入城休兵,不许。
xià bīng bù shàng shū wáng qià yú yù
下兵部尚书王洽于狱。
shí èr yuè xīn hài shuò zài zhào yuán chóng huàn yú píng tái xià jǐn yī wèi yù
十二月辛亥朔,再召袁崇焕于平台,下锦衣卫狱。
jiǎ yín zǒng bīng guān zǔ dà shòu bīng kuì dōng chū guān
甲寅,总兵官祖大寿兵溃,东出关。
yǐ mǎo sūn chéng zōng yí zhù shān hǎi guān
乙卯,孙承宗移驻山海关。
gēng shēn yù tíng chén jìn mǎ
庚申,谕廷臣进马。
dīng mǎo qiǎn zhōng guān qū mǎn guì chū zhàn guì jí qián zǒng bīng guān sūn zǔ shòu jù zhàn mò
丁卯,遣中官趋满桂出战,桂及前总兵官孙祖寿俱战殁。
zǒng bīng guān mǎ shì lóng zǒng lǐ yuán jūn
总兵官马世龙总理援军。
rén shēn qián lóng xī ba
壬申,钱龙锡罢。
guǐ yǒu shān xī yuán bīng kuì yú liáng xiāng
癸酉,山西援兵溃于良乡。
dīng chǒu lǐ bù shì láng zhōu yán rú shàng shū hé rú chǒng shì láng qián xiàng kūn jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
丁丑,礼部侍郎周延儒、尚书何如宠、侍郎钱象坤俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
sān nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn dà qīng bīng kè yǒng píng fù shǐ zhèng guó chāng zhī fǔ zhāng fèng qí děng sǐ zhī
三年春正月甲申,大清兵克永平,副使郑国昌、知府张凤奇等死之。
bǐng xū yì chéng wài zhàn shì hái
丙戌,瘗城外战士骸。
wù zǐ dà qīng bīng kè luán zhōu
戊子,大清兵克滦州。
gēng yín dǎi zǒng dū jì liáo dōu yù shǐ liú cè xià yù lùn sǐ
庚寅,逮总督蓟辽都御史刘策下狱,论死。
yǐ wèi jìn chāo chuán biān bào
乙未,禁抄传边报。
hán kuàng zhì shì
韩爌致仕。
rén yín bīng bù yòu shì láng liú zhī lún bài méi yú zūn huà
壬寅,兵部右侍郎刘之纶败没于遵化。
shì yuè shǎn xī zhū lù zǒng bīng guān wú zì miǎn děng shuài shī rù wèi yán suí gān sù bīng kuì xi qù yǔ qún kòu hé
是月,陕西诸路总兵官吴自勉等帅师入卫,延绥、甘肃兵溃西去,与群寇合。
èr yuè gēng shēn lì huáng zhǎng zǐ cí lǎng wèi huáng tài zǐ dà shè
二月庚申,立皇长子慈烺为皇太子,大赦。
sān yuè rén wǔ li biāo zhì shì
三月壬午,李标致仕。
wù shēn liú zéi fàn shān xī
戊申,流贼犯山西。
xià sì yuè yǐ mǎo yǐ jiǔ hàn zhāi jū wén huá diàn yù bǎi guān xiū xǐng
夏四月乙卯,以久旱,斋居文华殿,谕百官修省。
dīng chǒu liú zéi xiàn pú xiàn
丁丑,流贼陷蒲县。
wǔ yuè xīn mǎo mǎ shì lóng zǔ dà shòu zhū jūn rù luán zhōu
五月辛卯,马世龙、祖大寿诸军入滦州。
rén chén dà qīng bīng dōng guī yǒng píng qiān ān zūn huà xiāng jì fù
壬辰,大清兵东归,永平、迁安、遵化相继复。
liù yuè guǐ chǒu liú zéi wáng jiā yìn xiàn fǔ gǔ mǐ zhī zéi zhāng xiàn zhōng jù zhòng yīng zhī
六月癸丑,流贼王嘉胤陷府谷,米脂贼张献忠聚众应之。
jǐ wèi shòu sòng rú shào yōng hòu yì wǔ jīng bó shì
己未,授宋儒邵雍后裔《五经》博士。
xīn yǒu lǐ bù shàng shū wēn tǐ rén wú zōng dá bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
辛酉,礼部尚书温体仁、吴宗达并兼东阁大学士,预机务。
qiū bā yuè guǐ hài shā yuán chóng huàn
秋八月癸亥,杀袁崇焕。
jiǔ yuè jǐ mǎo dǎi qián lóng xī xià yù
九月己卯,逮钱龙锡下狱。
dōng shí yuè guǐ hài tíng xíng
冬十月癸亥,停刑。
bǐng yín xún fǔ yán suí fù dōu yù shǐ hóng chéng chóu zǒng bīng guān dù wén huàn bài zéi zhāng xiàn zhōng yú qīng jiàn
丙寅,巡抚延绥副都御史洪承畴、总兵官杜文焕败贼张献忠于清涧。
shí yī yuè rén chén pò zéi yú huái níng
十一月壬辰,破贼于怀宁。
jiǎ wǔ shān xī zǒng bīng guān wáng guó liáng zhuī zéi yú hé qū bài jì
甲午,山西总兵官王国梁追贼于河曲,败绩。
shí èr yuè yǐ sì shuò zēng tián fù chōng xiǎng
十二月乙巳朔,增田赋充饷。
wù wǔ liú zéi xiàn níng sāi
戊午,流贼陷宁塞。
shì nián wū sī cáng rù gòng
是年,乌斯藏入贡。
sì nián chūn zhēng yuè jǐ mǎo liú zéi xiàn bǎo ān
四年春正月己卯,流贼陷保安。
dīng yǒu yù shǐ wú shēn zhèn yán suí jī mín
丁酉,御史吴甡振延绥饥民。
jǐ hài zhào duì nèi gé jiǔ qīng kē dào jí rù jìn liǎng sī guān yú wén huá diàn
己亥,召对内阁、九卿、科道及入觐两司官于文华殿。
mìng dū chá yuàn yán hé xún àn yù shǐ
命都察院严核巡按御史。
èr yuè rén zǐ liú zéi wéi qìng yáng fēn bīng xiàn hé shuǐ
二月壬子,流贼围庆阳,分兵陷合水。
sān yuè dīng chǒu fù jiāng zhāng yīng chāng děng jī bài zhī qìng yáng wéi jiě
三月丁丑,副将张应昌等击败之,庆阳围解。
guǐ wèi zǒng dū shǎn xī sān biān jūn wù shì láng yáng hè zhāo fǔ liú zéi yú níng zhōu qún zéi wěi jiàng xún fù pàn
癸未,总督陕西三边军务侍郎杨鹤招抚流贼于宁州,群贼伪降,寻复叛。
jǐ chǒu cì chén yú tài děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
己丑,赐陈于泰等进士及第、出身有差。
xià sì yuè gēng xū dǎo yǔ
夏四月庚戌,祷雨。
xīn yǒu zhào tíng chén tiáo shí zhèng
辛酉,诏廷臣条时政。
shì yuè yán suí fù jiāng cáo wén zhào jī zéi yú hé qū wáng jiā yìn bài sǐ
是月,延绥副将曹文诏击贼于河曲,王嘉胤败死。
wǔ yuè jiǎ xū shuò bù dǎo yú nán jiāo
五月甲戌朔,步祷于南郊。
gēng chén shù qián lóng xī
庚辰,戍钱龙锡。
liù yuè dīng wèi qián xiàng kūn zhì shì
六月丁未,钱象坤致仕。
qiū qī yuè jiǎ xū zǒng bīng guān wáng jì ēn bài zéi yú fū zhōu jiàng zéi shǒu shàng tiān lóng
秋七月甲戌,总兵官王际恩败贼于鄜州,降贼首上天龙。
bā yuè guǐ mǎo zǒng bīng guān hè hǔ chén jī zhǎn zéi liú liù yú qìng yáng
八月癸卯,总兵官贺虎臣击斩贼刘六于庆阳。
dīng wèi dà qīng bīng wéi zǔ dà shòu yú dà lìng chéng
丁未,大清兵围祖大寿于大凌城。
bǐng chén hé rú chǒng zhì shì
丙辰,何如宠致仕。
jiǔ yuè gēng chén nèi chén wáng yīng cháo shān xī zhào děng jiān shì guān níng jì zhèn bīng liáng jí gè biān fǔ shǎng
九月庚辰,内臣王应朝、邓希诏等监视关、宁、蓟镇兵粮及各边抚赏。
jiǎ wǔ dǎi yáng hè xià yù lùn shù
甲午,逮杨鹤下狱,论戍。
hóng chéng chóu zǒng dū sān biān jūn wù
洪承畴总督三边军务。
dīng yǒu tài jiàn zhāng yí xiàn zǒng lǐ hù gōng èr bù qián liáng jǐ shì zhōng sòng kě jiǔ děng xiāng jì jiàn bù tīng
丁酉,太监张彝宪总理户、工二部钱粮,给事中宋可久等相继谏,不听。
wù xū shān hǎi zǒng bīng guān sòng wěi děng yuán dà lìng bài yú cháng shān jiān jūn tài pú shǎo qīng zhāng chūn bèi zhí
戊戌,山海总兵官宋伟等援大凌,败于长山,监军太仆少卿张春被执。
dōng shí yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī
冬十月辛丑朔,日有食之。
wù chén zǔ dà shòu shā fù jiāng hé kě gāng
戊辰,祖大寿杀副将何可纲。
jǐ sì dà shòu zì dà lìng tuō guī rù jǐn zhōu
己巳,大寿自大凌脱归,入锦州。
shí yī yuè bǐng xū tài jiàn li qí mào jiān shì shǎn xī chá mǎ wú zhí jiān shì dēng dǎo bīng liáng hǎi jìn qún chén hé shū jiàn bù tīng
十一月丙戌,太监李奇茂监视陕西茶马,吴直监视登岛兵粮、海禁,群臣合疏谏,不听。
rén chén sūn chéng zōng zhì shì
壬辰,孙承宗致仕。
guǐ sì zhào duì tíng chén yú wén huá diàn lì xún jūn guó zhū wù
癸巳,召对廷臣于文华殿,历询军国诸务。
yǔ jí nèi chén dì yuē zhū chén ruò shí xīn rèn shì zhèn yì hé xū cǐ bèi
语及内臣,帝曰:“诸臣若实心任事,朕亦何需此辈。
jǐ hài liú zéi luō rǔ cái fàn shān xī
”己亥,流贼罗汝才犯山西。
rùn yuè yǐ chǒu shǎn xī jiàng zéi fù pàn xiàn gān quán shā cān zhèng zhāng yǔn dēng
闰月乙丑,陕西降贼复叛,陷甘泉,杀参政张允登。
dīng mǎo dēng zhōu yóu jī kǒng yǒu dé lǜ shī yuán liáo cì wú qiáo fǎn xiàn líng xiàn lián xiàn lín yì shāng hé qí dōng tú xīn chéng
丁卯,登州游击孔有德率师援辽,次吴桥反,陷陵县,连陷临邑、商河、齐东,屠新城。
shí èr yuè bǐng zǐ jǐ nán guān jūn yù zéi yú yuán chéng diàn bài jì
十二月丙子,济南官军御贼于阮城店,败绩。
dīng chǒu yǐ dà lìng zhù chéng zhāo xìn duó sūn chéng zōng guān
丁丑,以大凌筑城招衅夺孙承宗官。
shì dōng yán ān qìng yáng dà xuě mín jī dào zéi yì chì
是冬,延安、庆阳大雪,民饥,盗贼益炽。
wǔ nián chūn zhēng yuè xīn chǒu kǒng yǒu dé xiàn dēng zhōu yóu jī chén liáng mó zhàn sǐ zǒng bīng guān zhāng kě dà sǐ zhī
五年春正月辛丑,孔有德陷登州,游击陈良谟战死,总兵官张可大死之。
xún fǔ dōu yù shǐ sūn yuán huà fù shǐ sòng guāng lán děng bèi zhí xún zòng hái
巡抚都御史孙元化、副使宋光兰等被捉,不久放回。
xīn hài kǒng yǒu dé xiàn huáng xiàn
辛亥,孔有德陷黄县。
bǐng yín zǒng bīng guān yáng yù fán wáng hóng lǜ shī tǎo kǒng yǒu dé bài jì yú xīn chéng zhèn
丙寅,总兵官杨御蕃、王洪率师讨孔有德,败绩于新城镇。
èr yuè jǐ sì shuò kǒng yǒu dé wéi lái zhōu xún fǔ dōu yù shǐ xú cóng zhì gù shǒu
二月一日,孔有德围攻莱州,巡抚都御史徐从治誓死固守。
xīn sì kǒng yǒu dé xiàn píng dù
辛巳,孔有德陷平度。
sān yuè rén yín bīng bù shì láng liú yǔ liè dū lǐ shān dōng jūn wù tǎo kǒng yǒu dé
三月壬寅,兵部侍郎刘宇烈督理山东军务,讨孔有德。
xià sì yuè jiǎ xū liú yǔ liè bài jì yú shā hé
夏四月甲戌,刘宇烈败绩于沙河。
guǐ wèi xú cóng zhì zhōng shāng zú
癸未,徐从治中伤卒。
shì yuè zǒng bīng guān cáo wén zhào yáng jiā mó lián pò zéi yú lǒng ān jìng níng zéi bēn shuǐ luò chéng píng liáng zhuāng làng jī mín fù zhī shì fù chì
是月,总兵官曹文诏、杨嘉谟连破贼于陇安、静宁,贼奔水落城,平凉、庄浪饥民附之,势复炽。
wǔ yuè bǐng wǔ cān zhèng zhū dà diǎn wèi qiān dū yù shǐ xún fǔ shān dōng
五月丙午,参政朱大典为佥都御史,巡抚山东。
xīn hài lǐ bù shàng shū zhèng yǐ wěi xú guāng qǐ bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
辛亥,礼部尚书郑以伟、徐光启并兼东阁大学士,预机务。
liù yuè jīng shī dà yǔ shuǐ
六月,京师大雨水。
rén shēn hé jué mèng jīn
壬申,河决孟津。
qiū qī yuè xīn chǒu tài jiàn cáo huà chún tí dū jīng yíng róng zhèng
秋七月辛丑,太监曹化淳提督京营戎政。
guǐ mǎo kǒng yǒu dé wěi jiàng yòu zhí dēng lái xún fǔ dōu yù shǐ xiè liǎn lái zhōu zhī fǔ zhū wàn nián sǐ zhī
癸卯,孔有德伪降,诱执登莱巡抚都御史谢琏,莱州知府朱万年死之。
jǐ wèi sūn yuán huà qì shì
己未,孙元化弃市。
dǎi liú yǔ liè xià yù lùn shù
逮刘宇烈下狱,论戍。
bā yuè jiǎ xū hóng chéng chóu bài zéi yú gān quán zéi shǒu bái guǎng ēn jiàng
八月甲戌,洪承畴败贼于甘泉,贼首白广恩降。
jiǎ shēn zhū dà diǎn dū jūn jiù lái zhōu qián fēng cān jiāng zǔ kuān bài zéi yú shā hé
甲申,朱大典督军救莱州,前锋参将祖宽败贼于沙河。
yǐ yǒu lái zhōu wéi jiě
乙酉,莱州围解。
guǐ sì guān jūn dà bài kǒng yǒu dé yú huáng xiàn jìn wéi dēng zhōu
癸巳,官军大败孔有德于黄县,进围登州。
jiǔ yuè dīng yǒu hǎi zéi liú xiāng kòu fú jiàn
九月丁酉,海贼刘香寇福建。
shì qiū shǎn xī zéi rù shān xi lián xiàn dà níng zé zhōu shòu yáng fēn bù zǒu hé běi fàn huái qìng xiàn xiū wǔ
是秋,陕西贼入山西,连陷大宁、泽州、寿阳,分部走河北,犯怀庆,陷修武。
dōng shí yī yuè wù xū liú xiāng kòu zhè jiāng
冬十一月戊戌,刘香寇浙江。
liù nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo cáo wén zhào jié zhì shān shǎn zhū jiāng tǎo zéi
六年春正月癸卯,曹文诏节制山、陕诸将讨贼。
dīng wèi fù jiāng zuǒ liáng yù pò zéi yú shè xiàn zéi zǒu lín xiàn shān zhōng jī mín zhēng fù zhī
丁未,副将左良玉破贼于涉县,贼走林县山中,饥民争附之。
gēng shēn qiǎn shǐ fēn dū zhí shěng bū fù
庚申,遣使分督直省逋赋。
shì yuè cáo wén zhào jī shān xī zéi lǚ bài zhī
是月,曹文诏击山西贼,屡败之。
èr yuè rén shēn xuē zuǒ fù dōu yù shǐ wáng zhì dào jí
二月壬申,削左副都御史王志道籍。
guǐ yǒu liú zéi fàn jī nán
癸酉,流贼犯畿南。
wù zǐ zǒng bīng guān chén hóng fàn děng kè dēng zhōu shuǐ chéng
戊子,总兵官陈洪范等克登州水城。
xīn mǎo kǒng yǒu dé dùn rù hǎi shān dōng píng
辛卯,孔有德遁入海,山东平。
sān yuè guǐ sì chì cáo wén zhào zhū jiāng xiàn sān yuè píng zéi
三月癸巳,敕曹文诏诸将限三月平贼。
xià sì yuè jǐ sì miǎn yán ān qìng yáng píng liáng xīn jiù liáo xiǎng
夏四月己巳,免延安、庆阳、平凉新旧辽饷。
rén shēn zǒng bīng guān shān qǐ zuǒ liáng yù jiǎo hé nán zéi
壬申,总兵官邓玘、左良玉剿河南贼。
wǔ yuè yǐ sì tài jiàn chén dà jīn děng fēn jiān cáo wén zhào zhāng yīng chāng zuǒ liáng yù shān qǐ jūn
五月乙巳,太监陈大金等分监曹文诏、张应昌、左良玉、邓玘军。
rén zǐ kǒng yǒu dé jí qí dǎng gěng zhòng míng děng háng hǎi jiàng yú wǒ dà qīng
壬子,孔有德及其党耿仲明等航海降于我大清。
guǐ chǒu hé tào bù fàn níng xià zǒng bīng guān hè hǔ chén zhàn méi
癸丑,河套部犯宁夏,总兵官贺虎臣战没。
liù yuè xīn yǒu shuò tài jiàn gāo qǐ qián jiān shì níng jǐn bīng xiǎng
六月辛酉朔,太监高起潜监视宁、锦兵饷。
yǐ chǒu zhèng yǐ wěi zú
乙丑,郑以伟卒。
gēng chén zhōu yán rú zhì shì
庚辰,周延儒致仕。
jiǎ shēn yán suí fù jiāng li bēi yuán jiǎo hé nán
甲申,延绥副将李卑援剿河南。
gēng yín tài jiàn zhāng yí xiàn qǐng cuī bū fù yī qiān qī bǎi yú wàn jǐ shì zhōng fàn shū tài jiàn bù tīng
庚寅,太监张彝宪请催逋赋一千七百余万,给事中范淑泰谏,不听。
qiū qī yuè jiǎ chén dà qīng bīng qǔ lǚ shùn zǒng bīng guān huáng lóng sǐ zhī
秋七月甲辰,大清兵取旅顺,总兵官黄龙死之。
guǐ chǒu gǎi cáo wén zhào zhèn dà tóng shān xī xún fǔ dōu yù shǐ xǔ dǐng chén qǐng liú wén zhào jiǎo zéi bù xǔ
癸丑,改曹文诏镇大同,山西巡抚都御史许鼎臣请留文诏剿贼,不许。
bā yuè jǐ sì cáo wén zhào bài zéi yú jì yuán yòu bài zhī yú huái qìng
八月己巳,曹文诏败贼于济源,又败之于怀庆。
jiǔ yuè gēng xū nán jīng lǐ bù shì láng qián shì shēng wèi lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
九月庚戌,南京礼部侍郎钱士升为礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
dōng shí yuè wù chén xú guāng qǐ zú
冬十月戊辰,徐光启卒。
shí yī yuè guǐ sì lǐ bù shì láng wáng yīng xióng hé wú zōu jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
十一月癸巳,礼部侍郎王应熊、何吾驺俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
xīn hài zhào bǎo dìng hé nán shān xī huì bīng jiǎo zéi
辛亥,诏保定、河南、山西会兵剿贼。
rén zǐ zéi dù hé
壬子,贼渡河。
yǐ mǎo xiàn miǎn chí
乙卯,陷渑池。
shí èr yuè lián xiàn yī yáng lú shì fēn fàn nán yáng rǔ níng suì bī hú guǎng
十二月,连陷伊阳、卢氏,分犯南阳、汝宁,遂逼湖广。
shì nián ān nán rù gòng
是年,安南入贡。
qī nián chūn zhēng yuè jǐ chǒu guǎng lù dǎo fù jiāng shàng kě xǐ jiàng yú wǒ dà qīng
七年春正月己丑,广鹿岛副将尚可喜降于我大清。
shè hé nán shān shǎn chuān hú wǔ shěng zǒng dū yǐ yán suí xún fǔ chén qí yú jiān bīng bù shì láng wèi zhī
设河南、山、陕、川、湖五省总督,以延绥巡抚陈奇瑜兼兵部侍郎为之。
gēng yín zǒng bīng guān zhāng yīng chāng dù hé bài zéi yú líng bǎo
庚寅,总兵官张应昌渡河,败贼于灵宝。
rén chén zéi zì yún yáng dù hàn
壬辰,贼自郧阳渡汉。
guǐ sì fàn xiāng yáng lián xiàn zǐ yáng píng lì bái hé nán rù sì chuān
癸巳,犯襄阳,连陷紫阳、平利、白河,南入四川。
èr yuè wù yín xiàn kuí zhōu dà níng zhū xiàn jiē shī shǒu
二月戊寅,陷夔州,大宁诸县皆失守。
jiǎ shēn gēng jí tián
甲申,耕耤田。
yǐ yǒu zhāng xiàn zhōng tū shāng luò fán shí sān yíng liú rù hàn nán
乙酉,张献忠突商、雒,凡十三营流入汉南。
shì yuè zhèn dēng lái jī juān bū fù
是月,振登、莱饥,蠲逋赋。
sān yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī
三月丁亥朔,日有食之。
jiǎ chén cì liú lǐ shùn děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
甲辰,赐刘理顺等进士及第、出身有差。
yǐ sì zhāng yīng chāng jī zéi yú wǔ lǐng shān bài jì
乙巳,张应昌击贼于五岭山,败绩。
gēng xū zéi zì sì chuān zǒu hú guǎng fù jiāng yáng shì ēn zhuī bài zhī yú shí hé kǒu
庚戌,贼自四川走湖广,副将杨世恩追败之于石河口。
shān xī zì qù nián bù yǔ zhì yú shì yuè mín dà jī
山西自去年不雨至于是月,民大饥。
xià sì yuè zéi zì hú guǎng zǒu lú shì líng bǎo
夏四月,贼自湖广走卢氏、灵宝。
guǐ yǒu fā tǎng zhèn shǎn xī shān xī jī
癸酉,发帑振陕西、山西饥。
wǔ yuè bǐng shēn fù jiāng hè rén lóng děng bài zéi yú lán tián
五月丙申,副将贺人龙等败贼于蓝田。
liù yuè xīn wèi zǒng dū shì láng chén qí yú yún yáng fǔ zhì dōu yù shǐ lú xiàng shēng huì shī yú shàng jīn jiǎo hú guǎng zéi
六月辛未,总督侍郎陈奇瑜、郧阳抚治都御史卢象升会师于上津,剿湖广贼。
jiǎ xū hé jué pèi xiàn
甲戌,河决沛县。
shì xià guān jūn wéi gāo yíng xiáng lǐ zì chéng zhū zéi yú xīng ān zhī chē xiāng xiá liǎng yuè
是夏,官军围高迎祥、李自成诸贼于兴安之车箱峡两月。
zéi shí jǐn wěi jiàng
贼食尽,伪降。
chén qí yú shòu zhī zòng chū xiǎn
陈奇瑜受之,纵出险。
fù pàn xiàn suǒ guò zhōu xiàn
复叛,陷所过州县。
zhāng yīng chāng zì qīng shuǐ zhuī zéi bài jì
张应昌自清水追贼,败绩。
qiū qī yuè rén chén dà qīng bīng rù shàng fāng bǎo zhì xuān fǔ
秋七月壬辰,大清兵入上方堡,至宣府。
yǐ wèi zhào zǒng bīng guān chén hóng fàn shǒu jū yōng xún fǔ bǎo dìng dōu yù shǐ dīng kuí chu děng shǒu zǐ jīng yàn mén
乙未,诏总兵官陈洪范守居庸,巡抚保定都御史丁魁楚等守紫荆、雁门。
xīn chǒu jīng shī jiè yán
辛丑,京师戒严。
gēng xū dà qīng bīng kè bǎo ān yán biān zhū chéng bǎo duō bù shǒu
庚戌,大清兵克保安,沿边诸城堡多不守。
bā yuè fēn qiǎn zǒng bīng guān yóu shì wēi děng yuán biān
八月,分遣总兵官尤世威等援边。
wù chén xuān dà zǒng dū shì láng zhāng zōng héng jié zhì gè zhèn yuán bīng
戊辰,宣大总督侍郎张宗衡节制各镇援兵。
rùn yuè jiǎ shēn zéi xiàn lóng dé gù yuán cān yì lù mèng lóng fù yuán bài méi
闰月甲申,贼陷隆德、固原,参议陆梦龙赴援,败没。
dīng hài dà qīng bīng kè wàn quán zuǒ wèi
丁亥,大清兵克万全左卫。
gēng yín xuán shī chū sài
庚寅,旋师出塞。
rén yín lǐ zì chéng wéi hè rén lóng yú lǒng zhōu
壬寅,李自成围贺人龙于陇州。
jiǔ yuè gēng shēn kuī jiǎ chǎng zāi
九月庚申,盔甲厂灾。
gēng chén hóng chéng chóu jiě lǒng zhōu wéi
庚辰,洪承畴解陇州围。
jiǎ xū yǐ zéi jù shǎn xī zhào hé nán bīng rù tóng huá hú guǎng bīng rù shāng luò sì chuān bīng yóu xìng hàn shān xī bīng chū pú zhōu hán chéng hé jiǎo
甲戌,以贼聚陕西,诏河南兵入潼、华,湖广兵入商、雒,四川兵由兴、汉,山西兵出蒲州、韩城,合剿。
dōng shí yuè gēng xū hú guǎng bīng yuán hàn zhōng fù jiāng yáng zhèng fāng zhàn sǐ
冬十月庚戌,湖广兵援汉中,副将杨正芳战死。
shí yī yuè gēng chén dǎi chén qí yú xià yù lùn shù
十一月庚辰,逮陈奇瑜下狱,论戍。
yǐ yǒu hóng chéng chóu jiān shè wǔ shěng jūn wù
乙酉,洪承畴兼摄五省军务。
shì dōng shǎn xī zéi fēn fàn hú guǎng hé nán lǐ zì chéng xiàn chén zhōu
是冬,陕西贼分犯湖广、河南,李自成陷陈州。
shì nián xiān luó rù gòng
是年,暹罗入贡。
bā nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo zéi xiàn shàng cài lián xiàn sì shuǐ xíng yáng gù shǐ
八年春正月乙卯,贼陷上蔡,连陷汜水、荥阳、固始。
jǐ wèi hóng chéng chóu chū guān tǎo zéi
己未,洪承畴出关讨贼。
xīn yǒu zhāng xiàn zhōng xiàn yǐng zhōu
辛酉,张献忠陷颍州。
bǐng yín xiàn fèng yáng fén huáng líng lóu diàn liú shǒu zhū guó xiāng děng zhàn sǐ
丙寅,陷凤阳,焚皇陵楼殿,留守朱国相等战死。
rén shēn xú zhōu yuán bīng zhì fèng yáng
壬申,徐州援兵至凤阳。
zhāng xiàn zhōng fàn lú zhōu xún xiàn lú jiāng wú wéi
张献忠犯庐州,寻陷庐江、无为。
lǐ zì chéng zǒu guī dé yǔ luō rǔ cái fù rù shǎn xī
李自成走归德,与罗汝才复入陕西。
èr yuè zhāng xiàn zhōng xiàn qián shān luó tián tài hú xīn cài yìng tiān xún fǔ dōu yù shǐ zhāng guó wéi yù què zhī
二月,张献忠陷潜山、罗田、太湖、新蔡,应天巡抚都御史张国维御却之。
jiǎ wǔ yǐ huáng líng shī shǒu dǎi zǒng dū cáo yùn shàng shū yáng yī péng xià yù xún qì shì
甲午,以皇陵失守,逮总督漕运尚书杨一鹏下狱,寻弃市。
dīng yǒu zǒng bīng guān shān qǐ bài zéi yú luó shān
丁酉,总兵官邓玘败贼于罗山。
shì yuè cáo wén zhào bài zéi yú suí zhōu
是月,曹文诏败贼于随州。
xià sì yuè zhāng xiàn zhōng fù zǒu hàn zhōng fàn píng liáng fèng xiáng
夏四月,张献忠复走汉中,犯平凉、凤翔。
dīng hài zhèng zhī lóng jī bài hǎi zéi liú xiāng xiāng zì shā zhòng xī jiàng
丁亥,郑芝龙击败海贼刘香,香自杀,众悉降。
xīn mǎo hóng chéng chóu huì shī yú rǔ zhōu fēn bù zhū jiāng fáng yù chu yào hài
辛卯,洪承畴会师于汝州,分部诸将防豫、楚要害。
yǐ sì chuān bīng biàn yú fán chéng shān qǐ zì shā
乙巳,川兵变于樊城,邓玘自杀。
bǐng wǔ hóng chéng chóu xi hái zhù shī líng bǎo
丙午,洪承畴西还,驻师灵宝。
wǔ yuè yǐ hài wú zōng dá zhì shì
五月乙亥,吴宗达致仕。
liù yuè jǐ chǒu guān jūn yù zéi yú luàn mǎ chuān bài jì
六月己丑,官军遇贼于乱马川,败绩。
rén chén fù jiāng ài wàn nián liǔ guó zhèn jī lǐ zì chéng yú níng zhōu zhī xiāng lè zhàn méi
壬辰,副将艾万年、柳国镇击李自成于宁州之襄乐,战没。
bǐng wǔ cáo wén zhào zhuī zéi zhì zhēn níng zhī jiǎo tóu zhèn yù fú lì zhàn sǐ zhī
丙午,曹文诏追贼至真宁之湫头镇,遇伏,力战死之。
qiū qī yuè jiǎ xū shǎo zhān shì wén zhèn mèng xíng bù shì láng zhāng zhì fā jù lǐ bù shì láng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
秋七月甲戌,少詹事文震孟、刑部侍郎张至发俱礼部侍郎兼东阁大学士,预机务。
shì yuè zhāng xiàn zhōng tū zhū yáng guān zǒng bīng guān yóu shì wēi bài jì zéi fù zǒu hé nán
是月,张献忠突朱阳关,总兵官尤世威败绩,贼复走河南。
bā yuè lǐ zì chéng xiàn xián yáng zéi jiāng gāo jié jiàng
八月,李自成陷咸阳,贼将高杰降。
rén chén zhào chè jiān shì zǒng lǐ nèi chén wéi jīng yíng jí guān níng rú gù
壬辰,诏撤监视总理内臣,惟京营及关、宁如故。
xīn chǒu lú xiàng shēng zǒng lǐ zhí lì hé nán shān dōng hú guǎng sì chuān jūn wù
辛丑,卢象升总理直隶、河南、山东、湖广、四川军务。
jiǔ yuè xīn hài hóng chéng chóu dū fù jiāng cáo biàn jiāo děng bài zéi yú guān shān zhèn
九月辛亥,洪承畴督副将曹变蛟等败贼于关山镇。
lǐ zì chéng dōng zǒu yǔ zhāng xiàn zhōng hé
李自成东走,与张献忠合。
rén xū guān jūn bài jì yú shěn qiū zhī wǎ diàn zǒng bīng guān zhāng quán chāng bèi zhí
壬戌,官军败绩于沈丘之瓦店,总兵官张全昌被执。
rén shēn wáng yīng xióng zhì shì
壬申,王应熊致仕。
dōng shí yuè gēng chén xià zhào zuì jǐ pì jū wǔ yīng diàn jiǎn shàn chè lè shì yǔ jiàng shì tóng gān kǔ
冬十月庚辰,下诏罪己,辟居武英殿,减膳撤乐,示与将士同甘苦。
bǐng xū hù bù shàng shū hóu xún qǐng yán zhēng xīn jiù bū fù cóng zhī
丙戌,户部尚书侯恂请严征新旧逋赋,从之。
xīn mǎo lǐ zì chéng xiàn shǎn zhōu
辛卯,李自成陷陕州。
shí yī yuè gēng xū hé wú zōu wén zhèn mèng ba
十一月庚戌,何吾驺、文震孟罢。
gēng shēn sì tiān yú nán jiāo
庚申,祀天于南郊。
zǒng bīng guān zǔ kuān pò zéi yú rǔ zhōu
总兵官祖宽破贼于汝州。
shí èr yuè wù yín chéng fèng yáng
十二月戊寅,城凤阳。
yǐ yǒu lú xiàng shēng zǔ kuān bài lǐ zì chéng yú què shān
乙酉,卢象升、祖宽败李自成于确山。
wù zǐ zuǒ liáng yù bài zéi yú wén xiāng
戊子,左良玉败贼于阌乡。
guǐ sì zéi fàn jiāng běi wéi chú zhōu
癸巳,贼犯江北,围滁州。
yǐ sì lǎo huí huí zhū zéi zì hé nán fàn shǎn xī hóng chéng chóu bài zhī yú lín tóng
乙巳,老回回诸贼自河南犯陕西,洪承畴败之于临潼。
shì nián ān nán xiān luó liú qiú rù gòng
是年,安南、暹罗、琉球入贡。
jiǔ nián chūn zhēng yuè jiǎ yín zǒng lǐ shì láng lú xiàng shēng zǔ kuān yuán chú dà bài zéi yú zhū lóng qiáo
九年春正月甲寅,总理侍郎卢象升、祖宽援滁,大败贼于朱龙桥。
dīng mǎo qián lǐ bù shì láng lín qiān yǐ yuán guān jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
丁卯,前礼部侍郎林钎以原官兼东阁大学士,预机务。
èr yuè qián fù jiāng tāng jiǔ zhōu jí zéi zhàn sōng xiàn bài méi
二月,前副将汤九州及贼战嵩县,败没。
shān xī dà jī rén xiāng shí
山西大饥,人相食。
yǐ yǒu níng xià jī bīng biàn shā xún fǔ dōu yù shǐ wáng jí bīng bèi fù shǐ dīng qǐ ruì fǔ dìng zhī
乙酉,宁夏饥,兵变,杀巡抚都御史王楫,兵备副使丁启睿抚定之。
xīn mǎo yǐ wǔ jǔ chén qǐ xīn wèi jǐ shì zhōng
辛卯,以武举陈起新为给事中。
sān yuè lú xiàng shēng zǔ dà lè jiǎo hé nán zéi
三月,卢象升、祖大乐剿河南贼。
gāo yíng xiáng lǐ zì chéng fēn bù rù shǎn xī yú zéi zì guāng huà zǒu hú guǎng
高迎祥、李自成分部入陕西,余贼自光化走湖广。
zhèn nán yáng jī juān shān xī bèi zāi zhōu xiàn xīn jiù èr xiǎng
振南阳饥,蠲山西被灾州县新旧二饷。
xià sì yuè wù zǐ qián shì shēng zhì shì
夏四月戊子,钱士升致仕。
wǔ yuè rén zǐ zhào shè xié cóng zhū zéi
五月壬子,诏赦协从诸贼。
yuàn guī zhě hù huán xiāng yǒu sī ān zhì
愿归者,护还乡,有司安置;
yuán suí jūn zì xiào zhě yǒu gōng yī tǐ xù lù
原随军自效者,有功一体叙录。
bǐng chén yán suí zǒng bīng guān shù chōng xiāo jī lǐ zì chéng yú ān dìng bài jì sǐ zhī
丙辰,延绥总兵官俞冲霄击李自成于安定,败绩,死之。
lǐ zì chéng fàn yú lín hè rén lóng jī bài zhī
李自成犯榆林,贺人龙击败之。
guǐ yǒu miǎn jī nèi wǔ nián yǐ qián bū fù
癸酉,免畿内五年以前逋赋。
liù yuè yǐ hài lín qiān zú
六月乙亥,林钎卒。
jiǎ shēn lì bù shì láng kǒng zhēn yùn lǐ bù shàng shū hè féng shèng huáng shì jùn jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
甲申,吏部侍郎孔贞运,礼部尚书贺逢圣、黄士俊,俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。
jǐ hài zǒng bīng guān jiě jìn zhōng fǔ zéi yú xī chuān bèi shā
己亥,总兵官解进忠抚贼于淅川,被杀。
qiū qī yuè jiǎ chén nèi chén li guó fǔ děng fēn shǒu zǐ jīng dǎo mǎ zhū guān
秋七月甲辰,内臣李国辅等分守紫荆、倒马诸关。
gēng xū chéng guó gōng zhū chún chén xún shì biān guān
庚戌,成国公朱纯臣巡视边关。
guǐ chǒu zhào zhū zhèn xīng chí rù yuán
癸丑,诏诸镇星驰入援。
jǐ wèi dà qīng bīng rù chāng píng xún guān yù shǐ wáng zhào kūn děng sǐ zhī
己未,大清兵入昌平,巡关御史王肇坤等死之。
rén xū xún fǔ shǎn xī dōu yù shǐ sūn chuán tíng jī qín zéi shǒu gāo yíng xiáng yú zhōu zhì sòng jīng shī fú zhū
壬戌,巡抚陕西都御史孙传庭击擒贼首高迎祥于盩厔,送京师伏诛。
guǐ hài yù tíng chén zhù xiǎng
癸亥,谕廷臣助饷。
jiǎ zǐ bīng bù shàng shū zhāng fèng yì dū yuán jūn gāo qǐ qián wèi zǒng jiān
甲子,兵部尚书张凤翼督援军,高起潜为总监。
shì yuè dà qīng bīng rù bǎo dǐ lián xià jìn jī zhōu xiàn
是月,大清兵入宝坻,连下近畿州县。
bā yuè guǐ yǒu kuò xūn qī wén wǔ zhū chén mǎ
八月癸酉,括勋戚文武诸臣马。
yǐ wèi lú xiàng shēng rù yuán cì zhēn dìng
乙未,卢象升入援,次真定。
bǐng shēn táng wáng yù jiàn qǐ bīng qín wáng lēi hái guó xún fèi wèi shù rén
丙申,唐王聿键起兵勤王,勒还国,寻废为庶人。
shì yuè dà qīng bīng chū sài
是月,大清兵出塞。
jiǔ yuè xīn yǒu gǎi lú xiàng shēng zǒng dū xuān dà shān xī jūn wù
九月辛酉,改卢象升总督宣大、山西军务。
dōng shí yuè yǐ hài gōng bù shì láng liú zōng zhōu yǐ lùn nèi chén jí dà xué shì wēn tǐ rén xuē jí
冬十月乙亥,工部侍郎刘宗周以论内臣及大学士温体仁削籍。
jiǎ shēn zhāng xiàn zhōng fàn xiāng yáng
甲申,张献忠犯襄阳。
bǐng shēn mìng kāi yín tiě tóng qiān zhū kuàng
丙申,命开银铁铜铅诸矿。
shí yī yuè dīng wèi juān shān dōng wǔ nián yǐ qián bū fù
十一月丁未,蠲山东五年以前逋赋。
shí èr yuè dà qīng bīng zhēng cháo xiān
十二月,大清兵征朝鲜。
shì nián hóng chéng chóu bài zéi yú lǒng zhōu zéi zǒu qìng yáng fèng xiáng
是年,洪承畴败贼于陇州,贼走庆阳、凤翔。
xiān luó rù gòng
暹罗入贡。
shí nián chūn zhèng yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī
十年春正月辛丑朔,日有食之。
bǐng wǔ lǎo huí huí zhū zéi qū jiāng běi zhāng xiàn zhōng luō rǔ cái zì xiāng yáng fàn ān qìng nán jīng dà zhèn
丙午,老回回诸贼趋江北,张献忠、罗汝才自襄阳犯安庆,南京大震。
èr yuè jiǎ xū qiǎn shǐ dū zhí shěng bū fù
二月甲戌,遣使督直省逋赋。
dīng yǒu zéi fàn qián shān zǒng bīng guān zuǒ liáng yù fù shǐ shǐ kě fǎ bài zhī yú fēng xiāng yì
丁酉,贼犯潜山,总兵官左良玉、副使史可法败之于枫香驿。
shì yuè cháo xiǎn jiàng yú wǒ dà qīng
是月,朝鲜降于我大清。
sān yuè xīn hài zhèn shǎn xī zāi
三月辛亥,振陕西灾。
dīng sì cì liú tóng shēng děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
丁巳,赐刘同升等进士及第、出身有差。
jiǎ zǐ guān jūn yuán ān qìng bài jì yú fēng jiā diàn
甲子,官军援安庆,败绩于酆家店。
xià sì yuè wù yín dà qīng bīng kè pí dǎo fù zǒng bīng jīn rì guān lì zhàn sǐ zhī zǒng bīng guān chén dōng kuí zǒu shí chéng dǎo
夏四月戊寅,大清兵克皮岛,副总兵金日观力战死之,总兵官沈冬魁走石城岛。
guǐ sì hàn qīng xíng yù
癸巳旱,清刑狱。
shì yuè hóng chéng chóu jiǎo zéi yú hàn nán
是月,洪承畴剿贼于汉南。
rùn yuè rén yín chì qún chén jié jǐ ài mín yǐ huí tiān yì
闰月壬寅,敕群臣洁己爱民,以回天意。
jiāng běi zéi fēn fàn hé nán zǒng dū liǎng guǎng dōu yù shǐ xióng wén càn wèi bīng bù shàng shū zǒng lǐ nán jīng hé nán shān shǎn chuān hú jūn wù zhù yún yáng tǎo zéi
江北贼分犯河南,总督两广都御史熊文灿为兵部尚书,总理南京、河南、山、陕、川、湖军务,驻郧阳讨贼。
wǔ yuè wù yín lǐ zì chéng zì qín zhōu fàn sì chuān
五月戊寅,李自成自秦州犯四川。
liù yuè wù shēn wēn tǐ rén zhì shì
六月戊申,温体仁致仕。
shì xià liǎng jī shān xī dà hàn
是夏,两畿、山西大旱。
qiū qī yuè shān dōng hé nán huáng mín dà jī
秋七月,山东、河南蝗,民大饥。
bā yuè jǐ yǒu lì bù shì láng liú yǔ liàng lǐ bù shì láng fu guān jù lǐ bù shàng shū qiān dū yù shǐ xuē guó guān wèi lǐ bù shì láng bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
八月己酉,吏部侍郎刘宇亮、礼部侍郎傅冠俱礼部尚书,佥都御史薛国观为礼部侍郎,并兼东阁大学士,预机务。
gēng shēn yuè chéng
庚申,阅城。
jiǔ yuè bǐng zǐ zuǒ liáng yù bài zéi yú hóng xiàn
九月丙子,左良玉败贼于虹县。
xīn mǎo hóng chéng chóu bài zéi yú hàn zhōng
辛卯,洪承畴败贼于汉中。
guǐ sì lǐ zì chéng xiàn níng qiāng
癸巳,李自成陷宁羌。
dōng shí yuè bǐng shēn zì chéng zì qī pán guān rù xi chuān
冬十月丙申,自成自七盘关入西川。
rén yín xiàn zhāo huà jiàn zhōu zǐ tóng fēn bīng qū tóng chuān jiāng yóu mián zhōu zǒng bīng guān hóu liáng zhù zhàn sǐ suì xiàn zhāng míng yán tíng zhū xiàn
壬寅,陷昭化、剑州、梓潼,分兵趋潼川、江油、绵州,总兵官侯良柱战死,遂陷彰明、盐亭诸县。
gēng xū bī chéng dū
庚戌,逼成都。
shí yī yuè gēng chén yǐ xīng biàn xiū xǐng qiú zhí yán
十一月庚辰,以星变修省,求直言。
shí èr yuè guǐ mǎo huáng shì jùn zhì shì
十二月癸卯,黄士俊致仕。
guǐ hài hóng chéng chóu cáo biàn jiāo yuán sì chuān cì guǎng yuán
癸亥,洪承畴、曹变蛟援四川,次广元。
shì nián ān nán liú qiú rù gòng
是年,安南、琉球入贡。