明史 · 佚名 · Chapter 24 of 333

本纪·卷二十四

PinyinModern Translation
Size

zhuāng liè dì èr

◎庄烈帝二

shí yī nián chūn zhēng yuè dīng chǒu hóng chéng chóu bài zéi yú zǐ tóng zéi hái zǒu shǎn xī

十一年春正月丁丑,洪承畴败贼于梓潼,贼还走陕西。

dīng hài cái nán jīng rǒng guān

丁亥,裁南京冗官。

èr yuè jiǎ chén gǎi hé nán xún àn yù shǐ zhāng rèn xué wèi zǒng bīng guān

二月甲辰,改河南巡按御史张任学为总兵官。

sān yuè wù yín hè féng shèng zhì shì

三月戊寅,贺逢圣致仕。

shì yuè lǐ zì chéng zì táo zhōu chū fān dì zǒng bīng guān cáo biàn jiāo zhuī pò zhī fù rù sāi zǒu xī hé lǐ xiàn

是月,李自成自洮州出番地,总兵官曹变蛟追破之,复入塞,走西和、礼县。

xià sì yuè xīn chǒu zhāng xiàn zhōng wěi jiàng yú gǔ chéng xióng wén càn shòu zhī

夏四月辛丑,张献忠伪降于谷城,熊文灿受之。

wù shēn zhāng zhì fā zhì shì

戊申,张至发致仕。

jǐ yǒu yíng huò nì xíng yù tíng chén xiū xǐng

己酉,荧惑逆行,谕廷臣修省。

wǔ yuè guǐ hài shuò cè shì kǎo xuǎn guān yú zhōng zuǒ mén

五月癸亥朔,策试考选官于中左门。

liù yuè guǐ sì ān mín chǎng zāi huài chéng yuán shāng wàn yú rén

六月癸巳,安民厂灾,坏城垣,伤万余人。

rén yín kǒng zhēn yùn zhì shì

壬寅,孔贞运致仕。

yǐ mǎo bīng bù shàng shū yáng sì chāng hù bù shàng shū chéng guó xiáng lǐ bù shì láng fāng féng nián gōng bù shì láng cài guó yòng jù lǐ bù shàng shū dà lǐ shǎo qīng fàn fù cuì wèi lǐ bù shì láng bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

乙卯,兵部尚书杨嗣昌、户部尚书程国祥、礼部侍郎方逢年、工部侍郎蔡国用俱礼部尚书,大理少卿范复粹为礼部侍郎,并兼东阁大学士,预机务。

sì chāng réng zhǎng bīng bù

嗣昌仍掌兵部。

shì yuè liǎng jī shān dōng hé nán dà hàn huáng

是月,两畿、山东、河南大旱蝗。

qiū qī yuè yǐ chǒu shǎo zhān shì huáng dào zhōu yǐ lùn yáng sì chāng duó qíng zhé àn chá sī zhào mó

秋七月乙丑,少詹事黄道周以论杨嗣昌夺情,谪按察司照磨。

bā yuè wù xū yǐ zāi yì lǚ jiàn zhāi jū yǒng shòu gōng yù tíng chén xiū xǐng

八月戊戌,以灾异屡见,斋居永寿宫,谕廷臣修省。

guǐ chǒu fu guān zhì shì

癸丑,傅冠致仕。

wù wǔ tíng xíng

戊午,停刑。

liú zéi luō rǔ cái děng zì shǎn zhōu fàn xiāng yáng

流贼罗汝才等自陕州犯襄阳。

jiǔ yuè shǎn xī shān xī hàn jī

九月,陕西、山西旱饥。

xīn sì dà qīng bīng rù qiáng zi lǐng zǒng dū jì liáo bīng bù shì láng wú ā héng sǐ zhī

辛巳,大清兵入墙子岭,总督蓟辽兵部侍郎吴阿衡死之。

guǐ wèi jīng shī jiè yán

癸未,京师戒严。

dōng shí yuè guǐ sì lú xiàng shēng rù yuán zhào duì yú wǔ yīng diàn

冬十月癸巳,卢象升入援,召对于武英殿。

jiǎ wǔ kuò mǎ

甲午,括马。

lú xiàng shēng gāo qǐ qián fēn dū yuán jūn

卢象升、高起潜分督援军。

shì yuè hóng chéng chóu cáo biàn jiāo dà pò zéi yú tóng guān nán yuán lǐ zì chéng yǐ shù qí dùn

是月,洪承畴、曹变蛟大破贼于潼关南原,李自成以数骑遁。

shí yī yuè wù chén dà qīng bīng kè gāo yáng zhì shì dà xué shì sūn chéng zōng sǐ zhī

十一月戊辰,大清兵克高阳,致仕大学士孙承宗死之。

wù zǐ ba lú xiàng shēng dài zuì lì gōng

戊子,罢卢象升,戴罪立功。

liú yǔ liàng zì qǐng shì shī xǔ zhī

刘宇亮自请视师,许之。

shì yuè luō rǔ cái jiàng

是月,罗汝才降。

shí èr yuè gēng zǐ fāng féng nián ba

十二月庚子,方逢年罢。

lú xiàng shēng bīng bài yú jù lù sǐ zhī

卢象升兵败于巨鹿,死之。

wù shēn sūn chuán tíng wèi bīng bù shì láng dū yuán jūn

戊申,孙传庭为兵部侍郎督援军。

zhēng hóng chéng chóu rù wèi

征洪承畴入卫。

shì nián tǔ lǔ fān liú qiú rù gòng

是年,土鲁番、琉球入贡。

shí èr nián chūn zhēng yuè jǐ wèi shuò yǐ shí shì duō jiān què tíng chén hè

十二年春正月己未朔,以时事多艰,却廷臣贺。

gēng shēn dà qīng bīng rù jǐ nán dé wáng yóu shū bèi zhí bù zhèng shǐ zhāng bǐng wén děng sǐ zhī

庚申,大清兵入济南,德王由枢被执,布政使张秉文等死之。

wù chén liú yǔ liàng sūn chuán tíng huì shī shí bā wàn yú jìn zhōu bù gǎn jìn

戊辰,刘宇亮、孙传庭会师十八万于晋州,不敢进。

dīng chǒu gǎi hóng chéng chóu zǒng dū jì liáo sūn chuán tíng zǒng dū bǎo dìng shān dōng hé běi

丁丑,改洪承畴总督蓟、辽,孙传庭总督保定、山东、河北。

èr yuè yǐ wèi liú yǔ liàng ba

二月乙未,刘宇亮罢。

dà qīng bīng běi guī

大清兵北归。

sān yuè bǐng yín chū qīng shān kǒu

三月丙寅,出青山口。

fán shēn rù èr qiān lǐ yuè wǔ yuè xià jī nèi shān dōng qī shí yú chéng

凡深入二千里,阅五月,下畿内、山东七十余城。

bǐng zǐ jiā shàng xiào chún huáng tài hòu shì zhào tiān xià

丙子,加上孝纯皇太后谥,诏天下。

xià sì yuè wù shēn chéng guó xiáng zhì shì

夏四月戊申,程国祥致仕。

shì yuè zuǒ liáng yù jī jiàng zéi shǒu li wàn qìng

是月,左良玉击降贼首李万庆。

wǔ yuè jiǎ zǐ lǐ bù shì láng yáo míng gōng zhāng sì zhī bīng bù shì láng wèi zhào chéng jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

五月甲子,礼部侍郎姚明恭、张四知,兵部侍郎魏照乘,俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。

yǐ chǒu zhāng xiàn zhōng pàn yú gǔ chéng luō rǔ cái děng qǐ yīng zhī xiàn fáng xiàn

乙丑,张献忠叛于谷城,罗汝才等起应之,陷房县。

yǐ hài xuē sūn chuán tíng jí xún dǎi xià yù

乙亥,削孙传庭籍,寻逮下狱。

liù yuè jī nèi shān dōng hé nán shān xī hàn huáng

六月,畿内、山东、河南、山西旱蝗。

jǐ yǒu chōu liàn gè zhèn jīng bīng fù jiā zhēng liàn xiǎng

己酉,抽练各镇精兵,复加征练饷。

qiū qī yuè rén shēn zuǒ liáng yù tǎo zhāng xiàn zhōng bài jì yú luō hóu shān zǒng bīng guān luō dài bèi zhí sǐ zhī

秋七月壬申,左良玉讨张献忠,败绩于罗猴山,总兵官罗岱被执死之。

xióng wén càn xuē jí xún dǎi xià yù

熊文灿削籍,寻逮下狱。

bā yuè guǐ sì zhào zhū fēng jiāng shī shì xún fǔ dōu yù shǐ yán jì zǔ zǒng bīng guān ní chǒng zǔ kuān nèi chén shān xī zhào sūn mào lín děng sān shí sān rén jù qì shì

八月癸巳,诏诛封疆失事巡抚都御史颜继祖,总兵官倪宠、祖宽,内臣邓希诏、孙茂霖等三十三人,俱弃市。

jǐ hài miǎn táng xiàn děng sì shí zhōu xiàn qù nián tián zū zhī bàn

己亥,免唐县等四十州县去年田租之半。

rén zǐ dà xué shì yáng sì chāng dū shī tǎo zéi zǒng dū yǐ xià bìng tīng jié zhì

壬子,大学士杨嗣昌督师讨贼,总督以下并听节制。

dōng shí yuè jiǎ shēn shuò yáng sì chāng shì shī xiāng yáng

冬十月甲申朔,杨嗣昌誓师襄阳。

jiǎ wǔ zuǒ liáng yù wèi píng zéi jiāng jūn

甲午,左良玉为平贼将军。

bǐng shēn qīn dìng bǎo mín sì shì quán shū chéng bān bù tiān xià

丙申,《钦定保民四事全书》成,颁布天下。

shí yī yuè xīn sì sì tiān yú nán jiāo

十一月辛巳,祀天于南郊。

shí èr yuè luō rǔ cái fàn sì chuān

十二月,罗汝才犯四川。

bǐng wǔ xià bīng bù shàng shū fu zōng lóng yú yù

丙午,下兵部尚书傅宗龙于狱。

shì nián liú qiú rù gòng

是年,琉球入贡。

shí sān nián chūn rùn zhēng yuè yǐ yǒu zhèn zhēn dìng jī

十三年春闰正月乙酉,振真定饥。

wù zǐ zhèn jīng shī jī mín

戊子,振京师饥民。

guǐ mǎo zhèn shān dōng jī

癸卯,振山东饥。

èr yuè rén zǐ shuò sì rì yú dōng jiāo

二月壬子朔,祀日于东郊。

wù wǔ zǒng dū shǎn xī sān biān shì láng zhèng chóng jiǎn dà pò zhāng xiàn zhōng yú tài píng xiàn zhī mǎ nǎo shān xiàn zhōng zǒu guī zhōu

七日,总督三边侍郎郑崇俭在太平县玛瑙山大败张献忠,张献忠败走归州。

wù yín yǐ jiǔ hàn qiú zhí yán

戊寅,以久旱求直言。

sān yuè jiǎ shēn dǎo yǔ

三月甲申,祷雨。

bǐng xū dà fēng mái zhào qīng xíng yù

丙戌,大风霾,诏清刑狱。

wù zǐ ba gè zhèn nèi chén

戊子,罢各镇内臣。

bǐng shēn cì wèi zǎo dé děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

丙申,赐魏藻德等进士及第、出身有差。

wù xū zhèn jī nèi jī

戊戌,振畿内饥。

dīng wèi miǎn hé běi sān fǔ bū fù

丁未,免河北三府逋赋。

xià sì yuè wù wǔ dǎi jiāng xī xún fǔ qiān dū yù shǐ jiě xué lóng jí suǒ jǔ huáng dào zhōu

夏四月戊午,逮江西巡抚佥都御史解学龙及所举黄道周。

jǐ mǎo lì bù shàng shū xiè shēng wèi lǐ bù shàng shū lǐ bù shì láng chén yǎn yǐ yuán guān bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

己卯,吏部尚书谢升为礼部尚书,礼部侍郎陈演以原官并兼东阁大学士,预机务。

wǔ yuè luō rǔ cái fàn kuí zhōu shí zhǔ nǚ guān qín liáng yù lián zhàn què zhī

五月,罗汝才犯夔州,石砫女官秦良玉连战却之。

jiǎ shēn sì de yú běi jiāo

甲申,祀地于北郊。

gēng xū yáo míng gōng zhì shì

庚戌,姚明恭致仕。

liù yuè xīn hài shuò zǒng bīng guān hè rén lóng děng fēn dào zhú zéi bài zhī luō rǔ cái zǒu dà níng

六月辛亥朔,总兵官贺人龙等分道逐贼,败之,罗汝才走大宁。

gēng wǔ cài guó yòng zú

庚午,蔡国用卒。

xīn wèi xuē guó guān ba

辛未,薛国观罢。

qiū qī yuè gēng chén shuò jī nèi bǔ huáng

秋七月庚辰朔,畿内捕蝗。

jǐ chǒu fā tǎng zhèn bèi huáng zhōu xiàn

己丑,发帑振被蝗州县。

xīn mǎo zuǒ liáng yù jí jīng yíng zǒng bīng guān sūn yīng yuán děng dà pò luō rǔ cái yú xīng shān

辛卯,左良玉及京营总兵官孙应元等大破罗汝才于兴山。

rǔ cái zǒu wū shān yǔ zhāng xiàn zhōng hé

汝才走巫山,与张献忠合。

bā yuè jiǎ xū zhèn jiāng běi jī

八月甲戌,振江北饥。

jiǔ yuè shǎn xī guān jūn wéi lǐ zì chéng yú bā xī yú fù shān zhōng zì chéng zǒu miǎn

九月,陕西官军围李自成于巴西鱼腹山中,自成走免。

guǐ sì zhāng xiàn zhōng xiàn dà chāng zǒng bīng guān zhāng lìng zhàn sǐ

癸巳,张献忠陷大昌,总兵官张令战死。

xún xiàn jiàn zhōu mián zhōu

寻陷剑州、绵州。

dōng shí yuè guǐ chǒu xióng wén càn qì shì

冬十月癸丑,熊文灿弃市。

shí yī yuè yáng sì chāng jìn jūn chóng qìng

十一月,杨嗣昌进军重庆。

dīng hài sì tiān yú nán jiāo

丁亥,祀天于南郊。

wù zǐ nán jīng dì zhèn

戊子,南京地震。

shí èr yuè dīng wèi shuò yán jūn jī chāo chuán zhī jìn

十二月丁未朔,严军机抄传之禁。

xīn hài zhāng xiàn zhōng xiàn lú zhōu

辛亥,张献忠陷泸州。

yǐ mǎo dǎi xuē guó guān

乙卯,逮薛国观。

shì yuè lǐ zì chéng zì hú guǎng zǒu hé nán jī mín fù zhī lián xiàn yí yáng yǒng níng shā wàn ān wáng cǎi è xiàn yǎn shī shì dà chì

是月,李自成自湖广走河南,饥民附之,连陷宜阳、永宁,杀万安王采崿,陷偃师,势大炽。

shì nián liǎng jī shān dōng hé nán shān shǎn hàn huáng rén xiāng shí

是年,两畿、山东、河南、山、陕旱蝗,人相食。

shí sì nián chūn zhēng yuè xīn sì qí gǔ yú nán jiāo

十四年春正月辛巳,祈谷于南郊。

jǐ chǒu zǒng bīng guān měng rú hǔ zhuī zhāng xiàn zhōng jí yú kāi xiàn zhī huáng líng chéng bài jì cān jiāng liú shì jié děng zhàn sǐ zéi suì dōng xià

己丑,总兵官猛如虎追张献忠及于开县之黄陵城,败绩,参将刘士杰等战死,贼遂东下。

bǐng shēn lǐ zì chéng xiàn hé nán fú wáng cháng xún yù hài qián bīng bù shàng shū lǚ wéi qí děng sǐ zhī

丙申,李自成陷河南,福王常洵遇害,前兵部尚书吕维祺等死之。

èr yuè jǐ yǒu zhào yǐ shí shì duō jiān zāi yì dié xiàn tòng zì kè zé tíng jīn suì xíng xíng zhū fàn jù jiǎn děng lùn

二月己酉,诏以时事多艰,灾异叠见,痛自刻责,停今岁行刑,诸犯俱减等论。

gēng xū zhāng xiàn zhōng xiàn xiāng yáng xiāng wáng yì míng guì yáng wáng cháng fǎ bìng yù hài fù shǐ zhāng kè jiǎn děng sǐ zhī

庚戌,张献忠陷襄阳,襄王翊铭、贵阳王常法并遇害,副使张克俭等死之。

wù wǔ lǐ zì chéng gōng kāi fēng zhōu wáng gōng xiāo xún àn yù shǐ gāo míng héng jù què zhī

戊午,李自成攻开封,周王恭枵、巡按御史高名衡拒却之。

yǐ chǒu zhāng xiàn zhōng xiàn guāng zhōu

乙丑,张献忠陷光州。

jǐ sì zhào gé chén jiǔ qīng kē dào yú qián qīng gōng zuǒ shì

己巳,召阁臣、九卿、科道于干清宫左室。

mìng fù mǎ dū wèi rǎn xìng ràng děng jī tǎng jīn zhèn xù hé nán bèi nàn zōng shì

命驸马都尉冉兴让等赍帑金振恤河南被难宗室。

sān yuè bǐng zǐ shuò yáng sì chāng zì sì chuān hái zhì jīng zhōu zú

三月丙子朔,杨嗣昌自四川还,至荆州卒。

yǐ yǒu dǎo yǔ

乙酉,祷雨。

bǐng shēn hóng chéng chóu huì bā zhèn bīng yú níng yuǎn

丙申,洪承畴会八镇兵于宁远。

dīng yǒu dǎi zhèng chóng jiǎn xià yù xún qì shì

丁酉,逮郑崇俭下狱,寻弃市。

xià sì yuè rén zǐ dà qīng bīng gōng jǐn zhōu zǔ dà shòu jù shǒu

夏四月壬子,大清兵攻锦州,祖大寿拒守。

jǐ wèi zǒng dū sān biān shì láng dīng qǐ ruì wèi bīng bù shàng shū dū shī tǎo zéi

己未,总督三边侍郎丁启睿为兵部尚书,督师讨贼。

wǔ yuè gēng chén fàn fù cuì zhì shì

五月庚辰,范复粹致仕。

shì fu zōng lóng yú yù mìng wèi bīng bù shì láng zǒng dū shǎn xī sān biān jūn wù tǎo lǐ zì chéng

释傅宗龙于狱,命为兵部侍郎,总督陕西三边军务,讨李自成。

wù zǐ sì de yú běi jiāo

戊子,祀地于北郊。

liù yuè liǎng jī shān dōng hé nán zhè jiāng hú guǎng hàn huáng shān dōng kòu qǐ

六月,两畿、山东、河南、浙江、湖广旱蝗,山东寇起。

qiū qī yuè jǐ mǎo lǐ zì chéng gōng dèng zhōu yáng wén yuè zǒng bīng guān hǔ dà wēi jī bài zhī

秋七月己卯,李自成攻邓州,杨文岳、总兵官虎大威击败之。

rén yín hóng chéng chóu yuán jǐn zhōu zhù shī sōng shān

壬寅,洪承畴援锦州,驻师松山。

shì yuè lín qīng yùn hé hé

是月,临清运河涸。

jīng shī dà yì

京师大疫。

bā yuè yǐ sì yuán bīng zhàn yú sōng shān yáng hé zǒng bīng guān yáng guó zhù bài méi

八月乙巳,援兵战于松山,阳和总兵官杨国柱败没。

xīn hài cì xuē guó guān sǐ

辛亥,赐薛国观死。

xīn yǒu chóng jiàn tài xué chéng shì diàn yú xiān shī kǒng zǐ

辛酉,重建太学成,释奠于先师孔子。

jiǎ zǐ zǒng bīng guān wú sān guì wáng pǔ zì sōng shān dùn zhū jūn yè kuì

甲子,总兵官吴三桂、王朴自松山遁,诸军夜溃。

shì yuè zuǒ liáng yù dà bài zhāng xiàn zhōng yú xìn yáng

是月,左良玉大败张献忠于信阳。

jiǔ yuè dīng chǒu fu zōng lóng shuài shī cì xīn cài yǔ zǒng dū bǎo dìng shì láng yáng wén yuè jūn huì

九月丁丑,傅宗龙帅师次新蔡,与总督保定侍郎杨文岳军会。

jǐ mǎo yù zéi hè rén lóng shī kuì zōng lóng bèi wéi wén yuè zǒu chén zhōu

己卯,遇贼,贺人龙师溃,宗龙被围,文岳走陈州。

jiǎ shēn zhōu yán rú hè féng shèng fù rù gé

甲申,周延儒、贺逢圣复入阁。

xīn mǎo fēng huáng zǐ cí jiǒng wèi dìng wáng

辛卯,封皇子慈炯为定王。

rén chén fu zōng lóng kuì wéi chū qū xiàng chéng bèi zhí sǐ zhī

壬辰,傅宗龙溃围出,趋项城,被执死之。

zéi tú xiàng chéng jí shāng shuǐ fú gōu

贼屠项城及商水、扶沟。

wù xū lǐ zì chéng luō rǔ cái xiàn yè xiàn shǒu jiāng liú guó néng sǐ zhī

戊戌,李自成、罗汝才陷叶县,守将刘国能死之。

shì yuè guān jūn pò zhāng xiàn zhōng yú yīng shān zhī wàng yún zhài

是月,官军破张献忠于英山之望云寨。

dōng shí yuè guǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī

冬十月癸卯朔,日有食之。

shí yī yuè bǐng zǐ lǐ zì chéng xiàn nán yáng táng wáng yù mò yù hài zǒng bīng guān měng rú hǔ děng sǐ zhī

十一月丙子,李自成陷南阳,唐王聿镆遇害,总兵官猛如虎等死之。

shí èr yuè lǐ zì chéng lián xiàn wěi chuān xǔ zhōu cháng gě yān líng

十二月,李自成连陷洧川、许州、长葛、鄢陵。

jiǎ zǐ shù jiě xué lóng huáng dào zhōu

甲子,戍解学龙、黄道周。

lǐ zì chéng luō rǔ cái hé gōng kāi fēng zhōu wáng gōng xiāo xún fǔ dōu yù shǐ gāo míng héng jù shǒu

李自成、罗汝才合攻开封,周王恭枵、巡抚都御史高名衡拒守。

shí wǔ nián chūn zhēng yuè guǐ wèi sūn chuán tíng wèi bīng bù shì láng dū jīng jūn jiù kāi fēng

十五年春正月癸未,孙传庭为兵部侍郎,督京军救开封。

yǐ yǒu yáng wén yuè yuán kāi fēng zéi jiě qù nán xiàn xī huá

乙酉,杨文岳援开封,贼解去,南陷西华。

wù zǐ miǎn tiān xià shí èr nián yǐ qián bū fù

戊子,免天下十二年以前逋赋。

shì yuè shān dōng zéi xiàn zhāng qiū dōng píng jié cáo sōu

是月,山东贼陷张秋、东平,劫漕艘。

tài jiàn wáng yù mín liú yuán bīn shuài jìn bīng huì yǎn dōng guān jūn tǎo píng zhī

太监王裕民、刘元斌帅禁兵会兖东官军讨平之。

èr yuè wù shēn zhèn shān dōng jiù fǔ luàn mín

二月戊申,振山东就抚乱民。

guǐ chǒu zǒng dū shǎn xī dōu yù shǐ wāng qiáo nián cì xiāng chéng yù zéi hè rén lóng děng bēn rù guān qiáo nián bèi wéi

癸丑,总督陕西都御史汪乔年次襄城,遇贼,贺人龙等奔入关,乔年被围。

dīng sì chéng xiàn bèi zhí sǐ zhī

丁巳,城陷,被执死之。

wù wǔ dà qīng bīng kè sōng shān hóng chéng chóu jiàng xún fǔ dōu yù shǐ qiū mín yǎng zǒng bīng guān cáo biàn jiāo wáng tíng chén fù zǒng bīng jiāng zhù ráo xūn děng sǐ zhī

戊午,大清兵克松山,洪承畴降,巡抚都御史丘民仰,总兵官曹变蛟、王廷臣,副总兵江翥、饶勋等死之。

shì yuè sūn chuán tíng zǒng dū sān biān jūn wù

是月,孙传庭总督三边军务。

sān yuè lǐ zì chéng xiàn chén zhōu

三月,李自成陷陈州。

dīng chǒu wèi zhào chéng zhì shì

丁丑,魏照乘致仕。

jǐ mǎo zǔ dà shòu yǐ jǐn zhōu jiàng yú dà qīng

己卯,祖大寿以锦州降于大清。

xīn mǎo lǐ zì chéng xiàn huī zhōu tài kāng níng líng kǎo chéng

辛卯,李自成陷睢州、太康、宁陵、考城。

rén chén fēng huáng zǐ cí zhào wèi yǒng wáng

壬辰,封皇子慈召为永王。

bǐng shēn lǐ zì chéng xiàn guī dé

丙申,李自成陷归德。

shì chūn jiāng běi zéi xiàn hán shān hé zhōu nán jīng jiè yán

是春,江北贼陷含山、和州,南京戒严。

xià sì yuè guǐ hài lǐ zì chéng fù wéi kāi fēng

夏四月癸亥,李自成复围开封。

yǐ chǒu xuē xiè shēng jí

乙丑,削谢升籍。

wǔ yuè jǐ sì sūn chuán tíng rù guān zhū hè rén lóng

五月己巳,孙传庭入关,诛贺人龙。

jiǎ xū zhāng xiàn zhōng xiàn lú zhōu

甲戌,张献忠陷庐州。

dīng hài wáng pǔ qì shì

丁亥,王朴弃市。

liù yuè wù shēn hè féng shèng zhì shì

六月戊申,贺逢圣致仕。

guǐ chǒu zhāng sì zhī zhì shì

癸丑,张四知致仕。

jiǎ yín zhào tiān xià tíng xíng sān nián

甲寅,诏天下停刑三年。

jǐ wèi zhān shì jiǎng dé jǐng huáng jǐng fǎng róng zhèng shì láng wú shēn jù lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

己未,詹事蒋德璟、黄景昉,戎政侍郎吴甡,俱礼部尚书兼东阁大学士,预机务。

gēng shēn zhào sūn chuán tíng chū guān

庚申,诏孙传庭出关。

bīng bù shì láng hóu xún dū zuǒ liáng yù jūn yuán kāi fēng

兵部侍郎侯恂督左良玉军援开封。

rén xū yǐ huì tuī gé chén xià lì bù shàng shū li rì xuān liù rén yú yù zhé shù yǒu chà

壬戌,以会推阁臣下吏部尚书李日宣六人于狱,谪戍有差。

jiǎ zǐ sì de yú běi jiāo

甲子,祀地于北郊。

shì yuè zhù tán qīn jì sǐ shì wén wǔ dà chén

是月,筑坛亲祭死事文武大臣。

shān xī zǒng bīng guān xǔ dìng guó yuán kāi fēng kuì yú qìn shuǐ níng wǔ bīng kuì yú tán huái

山西总兵官许定国援开封,溃于沁水,宁武兵溃于覃怀。

qiū qī yuè jǐ sì zuǒ liáng yù hǔ dà wēi yáng dé zhèng fāng guó ān sì zhèn bīng kuì yú zhū xiān zhèn

秋七月己巳,左良玉、虎大威、杨德政、方国安四镇兵溃于朱仙镇。

bā yuè gēng xū ān qìng bīng biàn shā dōu zhǐ huī xú liáng xiàn guān jūn tǎo dìng zhī

八月庚戌,安庆兵变,杀都指挥徐良宪,官军讨定之。

yǐ chǒu shì huáng dào zhōu yú shù suǒ fù qí guān

乙丑,释黄道周于戍所,复其官。

dīng mǎo bīng bù shàng shū chén xīn jiǎ xià yù xún qì shì

丁卯,兵部尚书陈新甲下狱,寻弃市。

jiǔ yuè rén wǔ zéi jué hé guàn kāi fēng

九月壬午,贼决河灌开封。

guǐ wèi chéng pǐ shì mín nì sǐ zhě shù shí wàn rén

癸未,城圮,士民溺死者数十万人。

jǐ chǒu sūn chuán tíng shuài shī fù hé nán

己丑,孙传庭帅师赴河南。

xīn mǎo fèng yáng zǒng bīng guān huáng de gōng liú liáng zuǒ dà bài zhāng xiàn zhōng yú qián shān

辛卯,凤阳总兵官黄得功、刘良佐大败张献忠于潜山。

dōng shí yuè xīn yǒu sūn chuán tíng bài jì yú jiá xiàn zǒu rù guān

冬十月辛酉,孙传庭败绩于郏县,走入关。

shí yī yuè dīng mǎo yuán biàn zǒng bīng guān liú chāo jù yǒng chéng fǎn

十一月丁卯,援汴总兵官刘超据永城反。

gēng wǔ fā tǎng zhèn kāi fēng bèi nàn zōng shì bīng mín

庚午,发帑振开封被难宗室兵民。

rén shēn dà qīng bīng fēn dào rù sāi jīng shī jiè yán

壬申,大清兵分道入塞,京师戒严。

mìng xūn chén fēn shǒu jiǔ mén tài jiàn wáng chéng ēn dū chá chéng shǒu

命勋臣分守九门,太监王承恩督察城守。

zhào jǔ kān dū shī dà jiàng zhě

诏举堪督师大将者。

wù yín zhēng zhū zhèn rù yuán

戊寅,征诸镇入援。

gēng chén dà qīng bīng kè jì zhōu

庚辰,大清兵克蓟州。

dīng hài jì zhèn zǒng dū zhào guāng biàn tí diào yuán bīng

丁亥,蓟镇总督赵光抃提调援兵。

wù zǐ zhāng xiàn zhōng xiàn wú wéi

戊子,张献忠陷无为。

jǐ chǒu liáo dōng dū shī shì láng fàn zhì wán rù yuán

己丑,辽东督师侍郎范志完入援。

rùn yuè guǐ mǎo xià zhào zuì jǐ qiú zhí yán

闰月癸卯,下诏罪己,求直言。

rén yín dà qīng bīng nán xià jī nán jùn yì duō bù shǒu

壬寅,大清兵南下,畿南郡邑多不守。

dīng sì qǐ fèi jiāng

丁巳,起废将。

shì yuè lǐ zì chéng xiàn rǔ níng qián zǒng dū shì láng yáng wén yuè qiān shì wáng shì cóng bù qū sǐ

是月,李自成陷汝宁,前总督侍郎杨文岳、佥事王世琮不屈死。

shí èr yuè dà qīng bīng qū cáo pú shān dōng zhōu xiàn xiāng jì xià lǔ wáng yǐ pài zì shā

十二月,大清兵趋曹、濮,山东州县相继下,鲁王以派自杀。

jǐ sì lǐ zì chéng xiàn xiāng yáng jù zhī

己巳,李自成陷襄阳,据之。

zuǒ liáng yù bēn chéng tiān xún zǒu wǔ chāng

左良玉奔承天,寻走武昌。

zéi fēn bīng xià dé ān yí líng jīng mén suì xiàn jīng zhōu

贼分兵下德安、彝陵、荆门,遂陷荆州。

guǐ sì fén xiàn líng

癸巳,焚献陵。

shí liù nián chūn zhēng yuè dīng yǒu lǐ zì chéng xiàn chéng tiān xún fǔ dōu yù shǐ sòng yī hè liú shǒu chén shòu chóng děng sǐ zhī

十六年春正月丁酉,李自成陷承天,巡抚都御史宋一鹤、留守沈寿崇等死之。

gēng shēn zhāng xiàn zhōng xiàn qí zhōu

庚申,张献忠陷蕲州。

èr yuè yǐ chǒu shuò rì yǒu shí zhī

二月乙丑朔,日有食之。

jǐ sì fàn zhì wán zhào guāng biàn huì shī yú píng yuán

己巳,范志完、赵光抃会师于平原。

sān yuè gēng zǐ lǐ zì chéng shā luō rǔ cái bìng qí zhòng

三月庚子,李自成杀罗汝才,并其众。

rén yín mìng dà xué shì wú shēn dū shī tǎo zéi

壬寅,命大学士吴甡督师讨贼。

dīng wèi zéi xiàn wǔ gāng shā mín wáng qǐ biàn

丁未,贼陷武冈,杀岷王企昪。

zhāng xiàn zhōng xiàn huáng zhōu

张献忠陷黄州。

xià sì yuè dīng mǎo zhōu yán rú zì qǐng dū shī xǔ zhī

夏四月丁卯,周延儒自请督师,许之。

xīn mǎo dà qīng bīng běi guī zhàn yú luó shān zǒng bīng guān zhāng dēng kē hé yìng jiàn bài méi bā zhèn bīng jiē kuì

辛卯,大清兵北归,战于螺山,总兵官张登科、和应荐败没,八镇兵皆溃。

shì yuè liú chāo píng

是月,刘超平。

wǔ yuè guǐ sì shuò zhāng xiàn zhōng xiàn hàn yáng

五月癸巳朔,张献忠陷汉阳。

rén yín zhōu yán rú hái jīng shī

壬寅,周延儒还京师。

bǐng wǔ xiū zhuàn wèi zǎo dé wèi shǎo zhān shì jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

丙午,修撰魏藻德为少詹事兼东阁大学士,预机务。

wù shēn wú shēn ba

戊申,吴甡罢。

dīng sì zhōu yán rú ba

丁巳,周延儒罢。

rén xū zhāng xiàn zhōng xiàn wǔ chāng chén chǔ wáng huá kuí yú jiāng zài jí dà xué shì hè féng shèng děng sǐ zhī

壬戌,张献忠陷武昌,沈楚王华奎于江,在籍大学士贺逢圣等死之。

liù yuè guǐ hài zhào miǎn zhí shěng cán pò zhōu xiàn sān xiǎng jí yī qiè cháng fù èr nián

六月癸亥,诏免直省残破州县三饷及一切常赋二年。

jǐ mǎo dǎi fàn zhì wán xià yù

己卯,逮范志完下狱。

bǐng xū léi zhèn fèng xiān diàn shòu wěn chì xiū xǐng

丙戌,雷震奉先殿兽吻,敕修省。

qiū qī yuè dīng yǒu qīn jū fàn zhì wán yú zhōng zuǒ mén

秋七月丁酉,亲鞫范志完于中左门。

yǐ mǎo qīn jū qián wén xuǎn láng zhōng wú chāng shí yú zhōng zuǒ mén zhēng zhōu yán rú tīng kān

乙卯,亲鞫前文选郎中吴昌时于中左门,征周延儒听勘。

jǐ wèi jiè tíng chén sī yè gé chén

己未,戒廷臣私谒阁臣。

jīng shī zì èr yuè zhì yú shì yuè dà yì zhào shì qīng fàn fā tǎng liáo zhì yì wǔ chéng bào hái

京师自二月至于是月大疫,诏释轻犯,发帑疗治,瘗五城暴骸。

bā yuè rén xū shuò zuǒ liáng yù fù wǔ chāng hàn yáng

八月壬戌朔,左良玉复武昌、汉阳。

bǐng yín zhāng xiàn zhōng xiàn yuè zhōu

丙寅,张献忠陷岳州。

bǐng xū xiàn cháng shā

丙戌,陷长沙。

gēng yín xiàn héng zhōu

庚寅,陷衡州。

jiǔ yuè bǐng shēn zhāng xiàn zhōng xiàn bǎo qìng

九月丙申,张献忠陷宝庆。

jǐ hài huáng jǐng fǎng zhì shì

己亥,黄景昉致仕。

xīn chǒu sūn chuán tíng fù bǎo fēng jìn cì jiá xiàn lǐ zì chéng yíng zhàn jī bài zhī

辛丑,孙传庭复宝丰,进次郏县,李自成迎战,击败之。

gēng xū zhāng xiàn zhōng xiàn yǒng zhōu xún àn yù shǐ liú xī zuò sǐ zhī

庚戌,张献忠陷永州,巡按御史刘熙祚死之。

xīn hài cì yáng tíng jiàn děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

辛亥,赐杨廷鉴等进士及第、出身有差。

rén zǐ sūn chuán tíng bīng yǐ fá shí yǐn tuì zéi zhuī jí zhī hái zhàn dà bài chuán tíng yǐ yú zhòng tuì bǎo tóng guān

壬子,孙传庭兵以乏食引退,贼追及之,还战大败,传庭以余众退保潼关。

shì yuè fèng yáng de lǚ zhèn

是月,凤阳地屡震。

dōng shí yuè xīn yǒu shuò xiǎng tài miào

冬十月辛酉朔,享太庙。

bǐng yín lǐ zì chéng xiàn tóng guān dū shī shàng shū sūn chuán tíng sǐ zhī

丙寅,李自成陷潼关,督师尚书孙传庭死之。

zéi lián xiàn huá zhōu wèi nán lín tóng

贼连陷华州、渭南、临潼。

mìng yǒu sī yǐ shú huán chōng xiǎng

命有司以赎锾充饷。

wù chén lǐ zì chéng tú shāng zhōu

戊辰,李自成屠商州。

gēng wǔ zhāng xiàn zhōng xiàn cháng dé

庚午,张献忠陷常德。

rén shēn lǐ zì chéng xiàn xī ān qín wáng cún shū jiàng xún fǔ dōu yù shǐ féng shī kǒng àn chá shǐ huáng jiōng děng sǐ zhī

壬申,李自成陷西安,秦王存枢降,巡抚都御史冯师孔、按察使黄䌹等死之。

dīng chǒu zhāng xiàn zhōng xiàn jí ān

丁丑,张献忠陷吉安。

shí yī yuè jiǎ wǔ lǐ zì chéng xiàn yán ān xún tú fèng xiáng

十一月甲午,李自成陷延安,寻屠凤翔。

rén yín sì tiān yú nán jiāo

壬寅,祀天于南郊。

xīn hài lì bù shì láng li jiàn tài fù dōu yù shǐ fāng yuè gòng bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

辛亥,吏部侍郎李建泰、副都御史方岳贡并兼东阁大学士,预机务。

guǐ chǒu fàn zhì wán zhào guāng biàn qì shì shù wú shēn yú jīn chǐ

癸丑,范志完、赵光抃弃市,戍吴甡于金齿。

dīng sì lǐ zì chéng xiàn yú lín bīng bèi fù shǐ dōu rèn zài jí zǒng bīng guān yóu shì wēi děng sǐ zhī

丁巳,李自成陷榆林,兵备副使都任、在籍总兵官尤世威等死之。

níng xià qìng yáng xiāng jì xiàn hán wáng dǎn jí bèi zhí

宁夏、庆阳相继陷,韩王亶塉被执。

shí èr yuè rén xū zhāng xiàn zhōng xiàn jiàn chāng

十二月壬戌,张献忠陷建昌。

yǐ chǒu zhōu yán rú yǒu zuì cì sǐ

乙丑,周延儒有罪赐死。

dīng mǎo zhāng xiàn zhōng xiàn fǔ zhōu

丁卯,张献忠陷抚州。

xīn sì zéi dù hé xiàn píng yáng shān xī zhōu xiàn xiāng jì kuì jiàng

辛巳,贼渡河,陷平阳,山西州县相继溃降。

jiǎ shēn zéi xiàn gān zhōu xún fǔ dōu yù shǐ lín rì ruì zǒng bīng guān mǎ kuàng děng sǐ zhī

甲申,贼陷甘州,巡抚都御史林日瑞、总兵官马爌等死之。

bǐng xū zuǒ liáng yù fù cháng shā

丙戌,左良玉复长沙。

shì nián xiān luó liú qiú hā mì rù gòng

是年,暹罗,琉球、哈密入贡。

shí qī nián chūn zhēng yuè gēng yín shuò dà fēng mái fèng yáng dì zhèn

十七年春正月庚寅朔,大风霾,凤阳地震。

gēng zǐ li jiàn tài zì qǐng cuò xiǎng zhì bīng tǎo zéi xǔ zhī

庚子,李建泰自请措饷治兵讨贼,许之。

yǐ mǎo xìng zhèng yáng mén lóu jiàn li jiàn tài chū shī

乙卯,幸正阳门楼,饯李建泰出师。

nán jīng dì zhèn

南京地震。

bǐng chén gōng bù shàng shū fàn jǐng wén lǐ bù shì láng qiū yú bìng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù

丙辰,工部尚书范景文、礼部侍郎丘瑜并兼东阁大学士,预机务。

shì yuè zhāng xiàn zhōng rù sì chuān

是月,张献忠入四川。

èr yuè xīn yǒu lǐ zì chéng xiàn fén zhōu bié zéi xiàn huái qìng

二月辛酉,李自成陷汾州,别贼陷怀庆。

bǐng yín xiàn tài yuán zhí jìn wáng qiú guì xún fǔ dōu yù shǐ cài mào dé děng sǐ zhī

丙寅,陷太原,执晋王求桂,巡抚都御史蔡懋德等死之。

rén shēn xià zhào zuì jǐ

壬申,下诏罪己。

guǐ yǒu lù ān xiàn

癸酉,潞安陷。

yǐ hài yì jīng shī chéng shǒu

乙亥,议京师城守。

lǐ zì chéng gōng dài zhōu zǒng bīng guān zhōu yù jí lì zhàn shí jǐn tuì shǒu níng wǔ guān

李自成攻代州,总兵官周遇吉力战,食尽,退守宁武关。

dīng chǒu zéi bié jiāng xiàn gù guān fàn jī nán

丁丑,贼别将陷固关,犯畿南。

jǐ mǎo qiǎn nèi chén gāo qǐ qián dù xūn děng shí rén jiān shì zhū biān jí jìn jī yào hài

己卯,遣内臣高起潜、杜勋等十人监视诸边及近畿要害。

rén wǔ zhēn dìng zhī fǔ qiū mào huá shā zǒng dū shì láng xú biāo xí suǒ shǔ jiàng zéi

壬午,真定知府丘茂华杀总督侍郎徐标,檄所属降贼。

jiǎ shēn zéi zhì zhāng dé zhào wáng cháng shui yú jiàng

甲申,贼至彰德,赵王常氵臾降。

dīng hài zhào tiān xià qín wáng

丁亥,诏天下勤王。

mìng tíng chén shàng zhàn shǒu shì yí

命廷臣上战守事宜。

zuǒ dōu yù shǐ li bāng huá yòu shù zǐ li míng ruì qǐng nán qiān jí tài zǐ fǔ jūn jiāng nán jiē bù xǔ

左都御史李邦华、右庶子李明睿请南迁及太子抚军江南,皆不许。

wù zǐ chén yǎn zhì shì

戊子,陈演致仕。

lǐ zì chéng xiàn níng wǔ zhōu yù jí lì zhàn sǐ zhī

李自成陷宁武,周遇吉力战死之。

sān yuè gēng yín zéi zhì dà tóng zǒng bīng guān jiāng guī jiàng zéi dài wáng chuán qí yù hài xún fǔ dōu yù shǐ wèi jǐng yuàn bèi zhí zì yì sǐ

三月庚寅,贼至大同,总兵官姜瑰降贼,代王传齐遇害,巡抚都御史卫景瑗被执,自缢死。

xīn mǎo li jiàn tài shū qǐng nán qiān

辛卯,李建泰疏请南迁。

rén chén zhào tíng chén yú píng tái shì jiàn tài shū yuē guó jūn sǐ shè jì zhèn jiāng yān wǎng

壬辰,召廷臣于平台,示建泰疏,曰:“国君死社稷,朕将焉往?

li bāng huá děng fù qǐng tài zǐ fǔ jūn nán jīng bù tīng

”李邦华等复请太子抚军南京,不听。

jiǎng dé jǐng zhì shì

蒋德璟致仕。

guǐ sì fēng zǒng bīng guān wú sān guì zuǒ liáng yù táng tōng huáng de gōng jù wèi bó

癸巳,封总兵官吴三桂、左良玉、唐通、黄得功俱为伯。

jiǎ wǔ zhēng zhū zhèn bīng rù yuán

甲午,征诸镇兵入援。

yǐ wèi zǒng bīng guān táng tōng rù wèi mìng xié nèi chén dù zhī zhì shǒu jū yōng guān

乙未,总兵官唐通入卫,命偕内臣杜之秩守居庸关。

wù xū tài jiàn wáng chéng ēn tí dū chéng shǒu

戊戌,太监王承恩提督城守。

jǐ hài lǐ zì chéng zhì xuān fǔ jiān shì tài jiàn dù xūn jiàng xún fǔ dōu yù shǐ zhū zhī féng děng sǐ zhī

己亥,李自成至宣府,监视太监杜勋降,巡抚都御史朱之冯等死之。

guǐ mǎo táng tōng dù zhī zhì jiàng yú zì chéng zéi suì rù guān

癸卯,唐通、杜之秩降于自成,贼遂入关。

jiǎ chén xiàn chāng píng

甲辰,陷昌平。

yǐ sì zéi fàn jīng shī jīng yíng bīng kuì

乙巳,贼犯京师,京营兵溃。

bǐng wǔ rì bū wài chéng xiàn

丙午,日晡,外城陷。

shì xī huáng hòu zhōu shì bēng

是夕,皇后周氏崩。

dīng wèi mèi shuǎng nèi chéng xiàn

丁未,昧爽,内城陷。

dì bēng yú wàn suì shān wáng chéng ēn cóng sǐ

帝崩于万岁山,王承恩从死。

yù shū yī jīn yuē zhèn liáng dé miǎo gōng shàng gàn tiān jiù rán jiē zhū chén wù zhèn

御书衣襟曰:“朕凉德藐躬,上干天咎,然皆诸臣误朕。

zhèn sǐ wú miàn mù jiàn zǔ zōng zì qù guān miǎn yǐ fā fù miàn

朕死无面目见祖宗,自去冠冕,以发覆面。

rèn zéi fēn liè wú shāng bǎi xìng yī rén

任贼分裂,无伤百姓一人。

zì dà xué shì fàn jǐng wén ér xià sǐ zhě shù shí rén

”自大学士范景文而下死者数十人。

bǐng chén zéi qiān dì hòu zǐ gōng yú chāng píng

丙辰,贼迁帝、后梓宫于昌平。

chāng píng rén qǐ tián guì fēi mù yǐ zàng

昌平人启田贵妃墓以葬。

míng wáng

明亡。

shì nián xià sì yuè wǒ dà qīng bīng pò zéi yú shān hǎi guān wǔ yuè rù jīng shī yǐ dì tǐ gǎi zàng lìng chén mín wèi fú sāng sān rì shì yuē zhuāng liè mǐn huáng dì líng yuē sī líng

是年夏四月,我大清兵破贼于山海关,五月,入京师,以帝体改葬,令臣民为服丧三日,谥曰庄烈愍皇帝,陵曰思陵。

zàn yuē dì chéng shén xī zhī hòu kǎi rán yǒu wéi

赞曰:帝承神、熹之后,慨然有为。

jí wèi zhī chū shěn jī dú duàn yì chú jiān nì tiān xià xiǎng wàng zhì píng

即位之初,沈机独断,刈除奸逆,天下想望治平。

xī hu dà shì yǐ qīng jī xí nán wǎn

惜乎大势已倾,积习难挽。

zài tíng zé mén hù jiū fēn

在廷则门户纠纷。

jiāng yì zé jiāng jiāo zú duò

疆埸则将骄卒惰。

bīng huāng sì gào liú kòu màn yán

兵荒四告,流寇蔓延。

suì zhì kuì làn ér mò kě jiù kě wèi bù xìng yě yǐ

遂至溃烂而莫可救,可谓不幸也已。

rán zài wèi shí yǒu qī nián bù ěr shēng sè yōu quàn tì lì dān xīn zhì lǐ

然在位十有七年,不迩声色,忧劝惕励,殚心治理。

lín cháo hào tàn kǎi rán sī de fēi cháng zhī cái ér yòng fěi qí rén yì yǐ fèn shì

临朝浩叹,慨然思得非常之材,而用匪其人,益以偾事。

nǎi fù xìn rèn huàn guān bù liè yào dì jǔ cuò shī dàng zhì zhì guāi fāng

乃复信任宦官,布列要地,举措失当,制置乖方。

zuò qì yùn yí shēn lí huò biàn qǐ fēi qì shù shǐ rán zāi

祚讫运移,身罹祸变,岂非气数使然哉。

dài zhì dà mìng yǒu guī yāo fēn jǐn sǎo ér dì de jiā shì jiàn líng diǎn lǐ yōu hòu

迨至大命有归,妖氛尽扫,而帝得加谥建陵,典礼优厚。

shì zé shèng cháo shèng dé dù yuè qiān gǔ yì kě yǐ zhī dì zhī méng nàn ér bù rǔ qí shēn wèi wáng guó zhī yì liè yǐ

是则圣朝盛德,度越千古,亦可以知帝之蒙难而不辱其身,为亡国之义烈矣。

✦ You read 本纪·卷二十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.