明史 · 佚名 · Chapter 240 of 333

列传·卷一百二十八

PinyinModern Translation
Size

yè xiàng gāo liú yī jing xiōng yī kūn yī yù hán kuàng zhū guó zuò zhū guó zhēn hé zōng yàn sūn rú yóu sūn jiā jī

叶向高刘一燝(兄一焜一煜) 韩爌朱国祚(朱国祯) 何宗彦孙如游(孙嘉绩)

yè xiàng gāo zì jìn qīng fú qīng rén

叶向高,字进卿,福清人。

fù cháo róng yǎng lì zhī zhōu

父朝荣,养利知州。

xiàng gāo fu rèn mǔ bì wēi nán shēng dào páng bài cè zhōng

向高甫妊,母避倭难,生道旁败厕中。

shù bīn sǐ zhé yǒu shén xiāng zhī

数濒死,辄有神相之。

jǔ wàn lì shí yī nián jìn shì shòu shù jí shì jìn biān xiū

举万历十一年进士,授庶吉士,进编修。

qiān nán jīng guó zǐ sī yè gǎi zuǒ zhōng yǔn réng shì sī yè shì

迁南京国子司业,改左中允,仍视司业事。

èr shí liù nián zhào wèi zuǒ shù zǐ chōng huáng zhǎng zǐ shì bān guān

二十六年,召为左庶子,充皇长子侍班官。

kuàng shuì héng xíng xiàng gāo shàng shū yǐn dōng hàn xī dǐ jù qián shì wéi jiàn bù bào

矿税横行,向高上疏,引东汉西邸聚钱事为鉴,不报。

xún zhuó nán jīng lǐ bù yòu shì láng

寻擢南京礼部右侍郎。

jiǔ zhī gǎi lì bù

久之,改吏部。

zài chén kuàng shuì zhī hài yòu qǐng ba liáo dōng shuì jiān gāo huái yǔ jiē qiē zhì

再陈矿税之害,又请罢辽东税监高淮,语皆切至。

yāo shū yù xìng yí shū chén yī guàn lì jiàn

妖书狱兴,移书沈一贯力谏。

yī guàn bú yuè yǐ gù zhì nán jīng jiǔ nián

一贯不悦,以故滞南京九年。

hòu yī guàn ba chén lǐ yì qù zhū gēng dú dāng guó

后一贯罢,沈鲤亦去,朱赓独当国。

dì mìng zēng gé chén

帝命增阁臣。

sān shí wǔ nián wǔ yuè zhuó xiàng gāo lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yǔ wáng xī jué yú shèn xíng li tíng jī bìng mìng

三十五年五月,擢向高礼部尚书兼东阁大学士,与王锡爵、于慎行、李廷机并命。

shí yī yuè xiàng gāo rù cháo shèn xíng yǐ xiān zú xī jué jiān cí bù chū

十一月,向高入朝,慎行已先卒,锡爵坚辞不出。

míng nián shǒu fǔ gēng yì zú cì fǔ tíng jī yǐ rén yán jiǔ dù mén xiàng gāo suì dú xiāng

明年,首辅赓亦卒,次辅廷机以人言久杜门,向高遂独相。

dàng shì shí dì zài wèi rì jiǔ juàn qín cháo shì duō fèi chí dà liáo huò kōng shǔ shì dà fū tuī zé qiān zhuǎn zhī mìng wǎng wǎng bù xià shàng xià guāi gé shén

当是时,帝在位日久,倦勤,朝事多废弛,大僚或空署,士大夫推择迁转之命往往不下,上下乖隔甚。

tíng chén bù dǎng shì jiàn chéng ér zhōng guān què shuì kāi kuàng dà wéi mín hài

廷臣部党势渐成,而中官榷税、开矿,大为民害。

dì yòu chǒng zhèng guì fēi fú wáng bù kěn zhī guó

帝又宠郑贵妃,福王不肯之国。

xiàng gāo yòng sù wàng jū xiàng wèi yōu guó fèng gōng měi shì zhí zhēng xiào zhōng jìn

向高用宿望居相位,忧国奉公,每事执争效忠荩。

dì xīn zhòng xiàng gāo tǐ mào yōu hòu rán qí yán dà dǐ gé bù yòng suǒ jiù zhèng shí èr sān ér yǐ

帝心重向高,体貌优厚,然其言大抵格不用,所救正十二三而已。

dōng gōng chuò jiǎng zhě wǔ nián tíng chén lǚ qǐng bu de ming

东宫辍讲者五年,廷臣屡请不得命。

sān shí qī nián èr yuè xiàng gāo zé jí yǐ qǐng yì bù bào

三十七年二月,向高择吉以请,亦不报。

zì shì suì chūn qiū bì kěn qǐng dì jiē bù nà

自是岁春秋必恳请,帝皆不纳。

guì fēi wáng shì tài zǐ shēng mǔ yě hōng sì rì bù fā sāng

贵妃王氏,太子生母也,薨四日不发丧。

xiàng gāo yǐ wéi yán nǎi fā sāng

向高以为言,乃发丧。

ér lǐ guān shàng qí yí zhù jī wǔ rì bù xíng

而礼官上其仪注,稽五日不行。

xiàng gāo fù zhēng zhī shū nǎi xià

向高复争之,疏乃下。

fú wáng fǔ dì chéng gōng bù yǐ zhī guó qǐng xiàng gāo nǐ zhǐ shàng

福王府第成,工部以之国请,向高拟旨上。

dì bù fā gǎi míng chūn

帝不发,改明春。

jí qī pò xiàng gāo qǐng xiān chì yí wèi zhōu chē dì bù nà

及期迫,向高请先饬仪卫舟车,帝不纳。

sì shí yī nián chūn tíng chén jiāo zhāng qǐng fù yù gǎi míng chūn

四十一年春,廷臣交章请,复谕改明春。

yǐ hū chuán zhǐ zhuāng tián fēi sì wàn qǐng bù xíng tíng chén dà hài

已,忽传旨,庄田非四万顷不行,廷臣大骇。

xiàng gāo yīn jìn yuē tián sì wàn qǐng bì bù néng zú zhī guó qiě wú rì míng zhǐ yòu bù xìn yú tiān xià yǐ

向高因进曰:“田四万顷,必不能足,之国且无日,明旨又不信于天下矣。

qiě wáng shū yǐn zǔ zhì ér zǔ zhì wú yǒu shì shì

且王疏引祖制,而祖制无有是事。

nǎng wéi shì zōng shí jǐng wáng yǒu zhī

曩惟世宗时景王有之。

jǐng wáng jiǔ bù zhī guó huáng kǎo zài yù dǐ wēi yí bù ān cǐ hé kě xiào yě

景王久不之国,皇考在裕邸,危疑不安,此何可效也?

dì bào yuē zhuāng tián zì yǒu chéng lì qiě jīn dà fēn yǐ dìng hé cāi

”帝报曰:“庄田自有成例,且今大分已定,何猜?

xiàng gāo yīn shū xiè yán huáng kǎo shí míng wèi suī wèi zhèng rán jiǎng dú bù chuò qíng yì tōng

”向高因疏谢,言:“皇考时,名位虽未正,然讲读不辍,情意通。

jīn dōng gōng chuò jiǎng bā nián qiě bù fèng tiān yán jiǔ ér fú wáng yī rì liǎng jiàn yǐ gù bù néng wú yí

今东宫辍讲八年,且不奉天颜久,而福王一日两见,以故不能无疑。

wéi jiān shǒu míng chūn qī ér wú yǐ zhuāng tián jiè kǒu tiān xià yí zì shì

惟坚守明春期,而无以庄田借口,天下疑自释。

dì bào fú wáng wú yī rì liǎng jiàn shì

”帝报福王无一日两见事。

xiàng gāo yǒu cái duàn shàn chǔ dà shì

向高有裁断,善处大事。

jǐn yī bǎi hù wáng yuē qián zhě jīng shī jiān rén yě yǔ kǒng xué zhào zōng shùn zhào sī shèng děng xiāng jié gào

锦衣百户王曰干者,京师奸人也,与孔学、赵宗舜、赵思圣等相讦告。

xíng guān yàn wèi jìng yuē qián nǎi rù huáng chéng fàng pào shàng shū

刑官谳未竟,曰干乃入皇城放炮上疏。

xíng guān dà jīng jiāng nǐ yuē qián sǐ zuì

刑官大惊,将拟曰干死罪。

yuē qián suì jié zòu zhèng fēi nèi shì jiāng yán shān yǔ xué děng jí yāo rén wáng sān zhào yòng yā shèng shù zǔ zhòu huáng tài hòu huáng tài zǐ sǐ yōng lì fú wáng

曰干遂讦奏郑妃内侍姜严山与学等及妖人王三诏用厌胜术诅咒皇太后、皇太子死,拥立福王。

dì zhèn nù rào diàn xíng bàn rì yuē cǐ dà biàn shì zǎi xiàng hé wú yán

帝震怒,绕殿行半日,曰:“此大变事,宰相何无言?

nèi shì jí guì shàng xiàng gāo zòu

”内侍即跪上向高奏。

zòu yán cǐ shì dà lèi wǎng nián yāo shū rán yāo shū nì míng nán jié jīn liǎng zào jù zài yī xùn jí qíng de

奏言:“此事大类往年妖书,然妖书匿名难诘,今两造具在,一讯即情得。

bì xià dāng jìng chǔ zhī shāo zhāng huáng zé zhōng wài dà rǎo

陛下当静处之,稍张皇,则中外大扰。

zhì qí cí qiān yǐn guì fēi fú wáng yóu kě tòng hèn

至其词牵引贵妃、福王,尤可痛恨。

chén yǔ jiǔ qīng suǒ jiàn jiē tóng gǎn yǐ wén

臣与九卿所见皆同,敢以闻。

dì dú jìng tài xī yuē wú fù zǐ xiōng dì quán yǐ

”帝读竟太息曰:“吾父子兄弟全矣。

míng rì xiàng gāo yòu yán yuē qián shū bù yí fā

”明日,向高又言:“曰干疏不宜发。

fā zé shàng jīng shèng mǔ xià jīng dōng gōng guì fēi fú wáng jiē bù ān

发则上惊圣母,下惊东宫,贵妃、福王皆不安。

yi liú zhōng ér bié yù fǎ sī zhì zhū jiān rén zuì qiě sù dìng míng chūn zhī guó qī yǐ xi qún huì zé tiān xià tiě rán wú shì

宜留中,而别谕法司治诸奸人罪,且速定明春之国期,以息群喙,则天下帖然无事。

dì jǐn yòng qí yán tài zǐ fú wáng de xiāng ān

”帝尽用其言,太子、福王得相安。

guì fēi zhōng bù yù fú wáng zhī guó yán míng nián dōng tài hòu qī shí shòu wáng yi liú qìng hè

贵妃终不欲福王之国,言明年冬太后七十寿,王宜留庆贺。

dì lìng nèi gé xuān yù

帝令内阁宣谕。

xiàng gāo liú shàng yù fú xuān qǐng jīn dōng yù xíng qìng shòu lǐ rú qī zhī guó

向高留上谕弗宣,请今冬预行庆寿礼,如期之国。

dì qiǎn zhōng shǐ zhì xiàng gāo sī dǐ bì yù xià qián yù

帝遣中使至向高私邸,必欲下前谕。

xiàng gāo yán wài tíng xuān chuán bì xià yù jiǎ hè shòu míng liú fú wáng yuē qiān rén fú què qǐng

向高言:“外廷喧传陛下欲假贺寿名留福王,约千人伏阙请。

jīn guǒ yǒu cǐ yù rén qíng yì yí hài jiāng xìn wáng yuē qián yāo yán cháo duān bì bù jìng

今果有此谕,人情益疑駴,将信王曰干妖言,朝端必不静。

shèng mǔ wén zhī yì bì bù lè

圣母闻之,亦必不乐。

qiě lù wáng shèng mǔ ài zǐ yì jū wài fān hé xin juǎn xin juǎn fú wáng wèi

且潞王圣母爱子,亦居外藩,何忄卷忄卷福王为?

yīn fēng hái shǒu yù

”因封还手谕。

dì bù dé yǐ cóng zhī fú wáng nǎi zhī guó

帝不得已从之,福王乃之国。

xiàng gāo cháng shàng shū yán jīn tiān xià bì luàn bì wēi zhī dào gài yǒu shù duān ér zāi shāng kòu dào wù guài rén yāo bù yǔ yān

向高尝上疏言:“今天下必乱必危之道,盖有数端,而灾伤寇盗物怪人妖不与焉。

láng miào kōng xū yī yě

廊庙空虚,一也。

shàng xià pǐ gé èr yě

上下否隔,二也。

shì dà fū hào shèng xǐ zhēng sān yě

士大夫好胜喜争,三也。

duō cáng hòu jī bì yǒu bèi chū zhī xìn sì yě

多藏厚积,必有悖出之衅,四也。

fēng shēng qì xí rì qū rì xià mò kě wǎn huí wǔ yě

道德风气一天比一天败坏,没有办法挽救,是第五点。

fēi bì xià fèn rán zhèn zuò jiǎn rèn lǎo chéng bù liè cháo shǔ qǔ jī nián fèi chí zhèng shì yī jǔ xīn zhī kǒng zōng shè zhī yōu bù zài dí guó wài huàn ér jí zài miào táng zhī shàng yě

非陛下奋然振作,简任老成,布列朝署,取积年废弛政事一举新之,恐宗社之忧,不在敌国外患,而即在庙堂之上也。

qí yán jué tòng qiè

”其言绝痛切。

dì zhī qí zhōng ài bù néng xíng

帝知其忠爱,不能行。

chū xiàng gāo rù gé

初,向高入阁。

wèi jǐ chén yòng rén lǐ cái cè lì qǐng bǔ quē guān ba kuàng shuì

未几,陈用人理财策,力请补缺官,罢矿税。

jiàn dì bù néng cóng nǎi chén shàng xià guāi lí zhī bìng

见帝不能从,乃陈上下乖离之病。

liǎng shū qǐ ba dì bù yǔn

两疏乞罢,帝不允。

xiàng gāo zì dú xiāng jí qǐng zēng gé chén dì bù tīng

向高自独相,即请增阁臣,帝不听。

jí lì bù shàng shū sūn pī yáng yǐ jiàn xián bù yòng qiú qù xiàng gāo tè shū qǐng liú yì bù bào suì yǐn jí

及吏部尚书孙丕扬以荐贤不用求去,向高特疏请留,亦不报,遂引疾。

lǚ yù nǎi chū shì shì

屡谕,乃出视事。

yǐ yòu yán chén lǚ qiú qù zhé méng ēn yù liú

已,又言:“臣屡求去,辄蒙恩谕留。

gù chén bù zài yī shēn qù liú ér zài guó jiā zhì luàn

顾臣不在一身去留,而在国家治乱。

jīn tiān xià suǒ zài zāi shāng sǐ wáng jī fǔ zhōng zhōu qí lǔ liú yí zài dào jiā zhōng wài kōng xū rén cái jù jǐn

今天下所在灾伤死亡,畿辅、中州、齐鲁流移载道,加中外空虚,人才俱尽。

zuì bù zài tā rén chén hé kě bù qù

罪不在他人,臣何可不去。

qiě bì xià yòng chén zé dāng háng qí yán

且陛下用臣,则当行其言。

jīn zhāng zòu bù fā dà liáo bù bǔ qǐ fèi bù xíng chén wēi chéng bù néng shàng dá liú hé yì

今章奏不发,大僚不补,起废不行,臣微诚不能上达,留何益?

chéng yòng chén yán bù tú mí chén shēn chén kè xiān zhāo lù yǒu yú xìng yǐ

诚用臣言,不徒縻臣身,臣溘先朝露,有余幸矣。

dì bù xǐng

”帝不省。

jīng shī dà shuǐ sì fāng duō zòu shuǐ hàn

京师大水,四方多奏水旱。

xiàng gāo yòu yán zì gé chén zhì jiǔ qīng tái shěng cáo shǔ jiē kōng nán dōu jiǔ qīng yì zhǐ cún qí èr

向高又言:“自阁臣至九卿台省,曹署皆空,南都九卿亦止存其二。

tiān xià fāng miàn dà lì qù qiū zhì jīn wèi cháng yòng yī rén

天下方面大吏,去秋至今,未尝用一人。

bì xià wàn shì bù lǐ yǐ wéi tiān xià zhǎng rú cǐ chén kǒng huò duān yī fà bù kě shōu yě

陛下万事不理,以为天下长如此,臣恐祸端一发,不可收也。

dì yì bù xǐng

”帝亦不省。

sì shí nián chūn xiàng gāo yǐ lì dài dì wáng xiǎng guó sì shí nián yǐ shàng zhě zì sān dài qì jīn zhǐ shí jūn quàn dì lì xíng xīn zhèng

四十年春,向高以历代帝王享国四十年以上者,自三代迄今止十君,劝帝力行新政。

yīn fù yǐ yòng rén xíng zhèng qǐng yì bù bào

因复以用人行政请,亦不报。

xiàng gāo zhì bù xíng wú yuè bù qiú qù dì zhé yōu zhǐ miǎn liú

向高志不行,无月不求去,帝辄优旨勉留。

xiàng gāo fù yán chén jìn tuì kě zhì bù wèn ér bǎi liáo bì bù kě jǐn kōng tái jiàn bì bù kě jǐn fèi zhū fāng xún àn bì bù kě bù dài

向高复言:“臣进退可置不问,而百僚必不可尽空,台谏必不可尽废,诸方巡按必不可不代。

zhōng wài lí xīn niǎn gǔ zhǒu yè jiān yuàn shēng fèn yíng huò jī bù cè ér bì xià wu yǔ chén xià gé jué

中外离心,辇毂肘腋间,怨声愤盈,祸机不测,而陛下务与臣下隔绝。

wéi wò bù dé guān qí zhōng liù cáo bù dé jǔ qí zhí jǔ tiān xià wú yī kě xìn zhī rén ér zì yǐ wéi shén míng zhī miào yòng chén kǒng zì gǔ shèng dì míng wáng wú cǐ fǎ yě

帷幄不得关其忠,六曹不得举其职,举天下无一可信之人,而自以为神明之妙用,臣恐自古圣帝明王无此法也。

xiān shì xiàng gāo jí gé zhōng wú rén zhāng zòu jiù qí jiā nǐ zhǐ zhě yī yuè

先是,向高疾,阁中无人,章奏就其家拟旨者一月。

jí shì xiàng gāo jiān wò yì jiǔ jí jiā nǐ zhǐ rú qián lùn zhě yǐ wéi fēi tǐ xiàng gāo yì zì yán qí fēi jiān qǐ qù

及是,向高坚卧益久,即家拟旨如前,论者以为非体,向高亦自言其非,坚乞去。

dì zú bù mìng tā xiāng qiǎn hóng lú guān wèi liú

帝卒不命他相,遣鸿胪官慰留。

zhì dì wàn shòu jié shǐ qǐ shì shì

至帝万寿节,始起视事。

qí hòu xiàng gāo zhǔ guǐ chǒu huì shì zhāng zòu jiē sòng wéi zhōng yóu yì shì yún

其后,向高主癸丑会试,章奏皆送闱中,尤异事云。

dì kǎo xuǎn kē dào qī shí yú rén mìng jiǔ bù xià

帝考选科道七十余人,命久不下。

xiàng gāo kěn qǐng shù shí shū yuè èr nián nǎi xià

向高恳请数十疏,越二年乃下。

yán guān jì duō gōng jī fēn qǐ

言官既多,攻击纷起。

dì xīn yàn zhī zhāng xī liú zhōng

帝心厌之,章悉留中。

xiàng gāo qǐng jǐn fù suǒ sī dìng qí qù liú

向高请尽付所司,定其去留。

yīn yán dà chén zhě xiǎo chén zhī gāng

因言:“大臣者,小臣之纲。

jīn liù qīng zhǐ zhào huàn yī rén ér dōu yù shǐ shí nián bù bǔ tán yā wú rén rén xīn hé yóu jí

今六卿止赵焕一人,而都御史十年不补,弹压无人,人心何由戢?

dì dàn zé yán guān wàng yán ér dà liáo qì bù bǔ

”帝但责言官妄言,而大僚迄不补。

xiàng gāo qǐng zēng zhì gé chén zhāng zhì bǎi yú shàng dì shǐ yòng fāng cóng zhé wú dào nán

向高请增置阁臣,章至百余上,帝始用方从哲、吴道南。

xiàng gāo shū xiè yīn yǐn tuì yōu zhào bù yǔn

向高疏谢,因引退,优诏不允。

sì shí èr nián èr yuè huáng tài hòu bēng

四十二年二月,皇太后崩。

sān yuè fú wáng zhī guó

三月,福王之国。

xiàng gāo qǐ guī yì shù zhāng shí yú shàng

向高乞归益数,章十余上。

zhì bā yuè yǔn qí qù

至八月,允其去。

xiàng gāo yǐ sān zài kǎo jì jìn tài zǐ tài bǎo wén yuān gé dà xué shì

向高以三载考绩,进太子太保、文渊阁大学士;

xù yán suí zhàn gōng jiā shǎo bǎo jiān tài zǐ tài bǎo gǎi hù bù shàng shū wǔ yīng diàn

叙延绥战功,加少保兼太子太保,改户部尚书、武英殿;

yī pǐn sān zài mǎn jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù gǎi lì bù shàng shū jiàn jí diàn

一品三载满,加少傅兼太子太傅,改吏部尚书、建极殿。

zhì shì mìng jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī cì bái jīn bǎi cǎi bì sì biǎo lǐ dà hóng zuò mǎng yī xí qiǎn xíng rén hù guī

至是,命加少师兼太子太师,赐白金百,彩币四,表里大红坐蟒一袭,遣行人护归。

xiàng gāo zài xiàng wèi wu tiáo jì qún qíng jí hé yì tóng

向高在相位,务调剂群情,辑和异同。

rán qí shí dǎng lùn yǐ dà qǐ yù shǐ zhèng jì fāng lì gōng jǐ shì zhōng wáng yuán hàn zuǒ yòu liǎng rén zhě xiàng jiǎo

然其时党论已大起,御史郑继芳力攻给事中王元翰,左右两人者相角。

xiàng gāo qǐng jìn xià zhū shū chì bù yuàn píng qū zhí zuì qí lùn yì diān dǎo zhě yī èr rén yǐ jǐng qí yú dì bù bào

向高请尽下诸疏,敕部院评曲直,罪其论议颠倒者一二人,以警其余,帝不报。

zhū chén jì wú suǒ jiàn de shī yì shù dǎng xiāng gōng

诸臣既无所见得失,益树党相攻。

wèi jǐ yòu zhēng li sān cái zhī shì dǎng shì nǎi chéng

未几,又争李三才之事,党势乃成。

wú xī gù xiàn chéng jiā jū jiǎng xué dōng lín shū yuàn cháo shì zhēng mù yǔ yóu

无锡顾宪成家居,讲学东林书院,朝士争慕与游。

sān cái bèi gōng xiàn chéng yí shū xiàng gāo jì shàng shū sūn pī yáng sòng qí xián

三才被攻,宪成贻书向高暨尚书孙丕扬,讼其贤。

huì xīn hài jīng chá gōng sān cái zhě liú guó jìn yǐ tā guò guà chá diǎn qiáo yīng jiǎ yì yòng nián lì chū wài qí dǎng dà huá

会辛亥京察,攻三才者刘国缙以他过挂察典,乔应甲亦用年例出外,其党大哗。

xiàng gāo yǐ dà tǐ chí zhī chá diǎn dé wú náo ér liǎng dǎng zhī zhēng suì bù kě jiě

向高以大体持之,察典得无挠,而两党之争遂不可解。

jí hòu qí chu zhè dǎng rén gōng dōng lín dài jìn

及后,齐、楚、浙党人攻东林殆尽。

jìn xún zhì tiān qǐ shí wáng shào huī děng zhuàn suǒ wèi dōng lín diǎn jiàng lù lìng wèi zhōng xián àn shì míng zhú cháo shì

浸寻至天启时,王绍徽等撰所谓《东林点将录》,令魏忠贤按氏名逐朝士。

yǐ xiàng gāo cháng yòu dōng lín zhǐ mù wèi dǎng kuí yún

以向高尝右东林,指目为党魁云。

xiàng gāo guī liù nián guāng zōng lì tè zhào zhào hái

向高归六年,光宗立,特诏召还。

wèi jǐ xī zōng lì fù cì chì qù zhī

未几,熹宗立,复赐敕趣之。

lǚ cí bu de ming

屡辞,不得命。

tiān qǐ yuán nián shí yuè hái cháo fù wéi shǒu fǔ

天启元年十月还朝,复为首辅。

yán chén shì huáng zǔ bā nián zhāng zòu bì fā chén nǐ

言:“臣事皇祖八年,章奏必发臣拟。

jí shàng yì suǒ yù xíng yì qiǎn zhōng shǐ chuán yù

即上意所欲行,亦遣中使传谕。

shì yǒu bù kě chén lì zhēng huáng zǔ duō qǔ tīng bù yù zhōng chū yī zhǐ

事有不可,臣力争,皇祖多曲听,不欲中出一旨。

bì xià xū huái gōng jǐ xìn rèn fǔ chén rán jiān yǒu xuān chuán zī yí yì

陛下虚怀恭己,信任辅臣,然间有宣传滋疑议。

yi shèn zhòng lún yīn fán shì lìng chén děng nǐ shàng

宜慎重纶音,凡事令臣等拟上。

dì yōu zhǐ bào wén

”帝优旨报闻。

xuán nà xiàng gāo qǐng fā tǎng jīn èr bǎi wàn wèi dōng xī yòng bīng zhī xū

旋纳向高请,发帑金二百万,为东西用兵之需。

xī zōng chū zhèng qún xián mǎn cháo tiān xià xīn xīn wàng zhì

熹宗初政,群贤满朝,天下欣欣望治。

rán dì běn chōng nián bù néng biàn zhōng nìng

然帝本冲年,不能辨忠佞。

wèi zhōng xián kè shì jiàn qiè wēi fú gòu shā tài jiàn wáng ān yǐ cì zhú lì bù shàng shū zhōu jiā mó jí yán guān ní sī huī děng

魏忠贤、客氏渐窃威福,构杀太监王安,以次逐吏部尚书周嘉谟及言官倪思辉等。

dà xué shì liú yī jing yì lì qiú qù

大学士刘一燝亦力求去。

xiàng gāo yán kè shì chū fù rù ér yī jing gù mìng dà chén bù dé bǐ bǎo mǔ zhì shǐ rén chuǎi mó yú ào yào bù kě zhī zhī de qí jiàn dāng fáng

向高言:“客氏出复入,而一燝顾命大臣不得比保姆,致使人揣摩于奥穾不可知之地,其渐当防。

zhōng xián jiàn xiàng gāo shū cì jǐ hèn shén

”忠贤见向高疏刺己,恨甚。

jì ér xíng bù shàng shū wáng jì xuē jí lǐ bù shàng shū sūn shèn xíng dōu yù shǐ zōu yuán biāo xiān hòu bèi gōng zhì shì qù

既而刑部尚书王纪削籍,礼部尚书孙慎行、都御史邹元标先后被攻致仕去。

xiàng gāo zhēng bù de yīn qǐng yǔ yuán biāo tóng ba

向高争不得,因请与元标同罢。

dì bù tīng ér zhōng xián yì hèn xiàng gāo

帝不听,而忠贤益恨向高。

xiàng gāo wéi rén guāng míng zhōng hòu yǒu dé liàng hǎo fú zhí shàn lèi

向高为人光明忠厚,有德量,好扶植善类。

zài rù xiāng shì chōng zhǔ bù néng jiǎn zhí rú shén zōng shí rán yóu shù yǒu kuāng jiù

再入相,事冲主,不能謇直如神宗时,然犹数有匡救。

jǐ shì zhōng zhāng yǔn rú qǐng jiǎn shàng gòng páo fú

给事中章允儒请减上供袍服。

yān rén jī dì nù mìng tíng zhàng

奄人激帝怒,命廷杖。

xiàng gāo lùn jiù zhě zài nǎi duó fèng yī nián

向高论救者再,乃夺俸一年。

yù shǐ shuài zhòng zhǐ chì gōng jìn yān rén qǐng dì chū zhī wài yǐ xiàng gāo jiù miǎn

御史帅众指斥宫禁,奄人请帝出之外,以向高救免。

jǐ shì zhōng fu kuí jiù wáng jì jiāng biǎn zhé yì yǐ xiàng gāo yán jǐn duó fèng

给事中傅櫆救王纪,将贬谪,亦以向高言仅夺俸。

jì jì bà qù yù shǐ wú shēn wáng zuò chāng jiàn zhī bù yì yǐ gù guān zhào

纪既罢去,御史吴甡、王祚昌荐之,部议以故官召。

zhōng xián nù jiāng zhòng qiǎn wén xuǎn láng xiàng gāo yì jiù miǎn

忠贤怒,将重谴文选郎,向高亦救免。

jǐ shì zhōng chén liáng xun shū jī quán yǎn zhōng xián zhāi qí shū zhōng guó yùn jiāng zhōng yǔ mìng xià zhào yù qióng zhì zhǔ shǐ

给事中陈良训疏讥权奄,忠贤摘其疏中“国运将终”语,命下诏狱,穷治主使。

xiàng gāo yǐ qù jiù zhēng nǎi duó fèng ér zhǐ

向高以去就争,乃夺俸而止。

xióng tíng bì wáng huà zhēn lùn sǐ yán guān quàn dì sù jué

熊廷弼、王化贞论死,言官劝帝速决。

xiàng gāo qǐng sì fǎ sī fù zòu dì cóng zhī

向高请俟法司覆奏,帝从之。

yǒu qǐng kuò tiān xià bù zhèng sī fǔ zhōu xiàn kù cáng jǐn shū jīng shī zhě xiàng gāo yán jùn yì cáng yǐ jié fān kù shāo yú

有请括天下布政司、府、州、县库藏尽输京师者,向高言:“郡邑藏已竭,藩库稍余。

tǎng jǐn kuò zhī cù yǒu rú shān dōng bái lián jiào zhī luàn hé yǐ yīng zhī

倘尽括之,猝有如山东白莲教之乱,何以应之?

dì jiē bù nà

”帝皆不纳。

zhōng xián jì mò hèn xiàng gāo ér qí shí cháo shì yǔ zhōng xián kàng zhě lǜ yǐ xiàng gāo

忠贤既默恨向高,而其时朝士与忠贤抗者率倚向高。

zhōng xián nǎi shí máo jǔ xì gù zé xiàng gāo yǐ kùn zhī

忠贤乃时毛举细故,责向高以困之。

xiàng gāo shù qiú qù

向高数求去。

sì nián sì yuè jǐ shì zhōng fu kuí hé zuǒ guāng dòu wèi dà zhōng jiāo tōng wāng wén yán zhāo quán nà huì mìng xià wén yán zhào yù

四年四月,给事中傅櫆劾左光斗、魏大中交通汪文言,招权纳贿,命下文言诏狱。

xiàng gāo yán wén yán nèi gé bàn shì shí chén jù tí

向高言:“文言内阁办事,实臣具题。

guāng dòu děng jiāo wén yán shì ài mèi chén yòng wén yán xiǎn rán

光斗等交文言事暧昧,臣用文言显然。

qǐ bì xià zhǐ zuì chén ér shāo kuān qí tā yǐ xiāo jìn shēn zhī huò

乞陛下止罪臣,而稍宽其他,以消缙绅之祸。

yīn lì qiú sù ba

”因力求速罢。

dàng shì shí zhōng xián yù dà chěng dàn zhòng zhèng yíng cháo sì xì dòng

当是时,忠贤欲大逞,惮众正盈朝,伺隙动。

de kuí shū xǐ shén yù jiè shì luó zhī dōng lín zhōng dàn xiàng gāo jiù chén bìng guāng dòu děng bù zuì zhǐ zuì wén yán

得櫆疏喜甚,欲藉是罗织东林,终惮向高旧臣,并光斗等不罪,止罪文言。

rán dōng lín huò zì cǐ qǐ

然东林祸自此起。

zhì liù yuè yáng lián shàng shū hé zhōng xián èr shí sì dà zuì

至六月,杨涟上疏劾忠贤二十四大罪。

xiàng gāo wèi shì qiě jué liè shēn yǐ wéi fēi

向高谓事且决裂,深以为非。

tíng chén xiāng jì kàng zhāng zhì shù shí shàng huò quàn xiàng gāo xià qí shì kě jué shèng yě

廷臣相继抗章至数十上,或劝向高下其事,可决胜也。

xiàng gāo niàn zhōng xián wèi yì chú gé chén cóng zhōng wǎn huí yóu jì wú dà huò

向高念忠贤未易除,阁臣从中挽回,犹冀无大祸。

nǎi jù zòu chēng zhōng xián qín láo

乃具奏称忠贤勤劳。

cháo tíng chǒng dài hòu chéng mǎn nán jū yi jiě shì quán tīng guī sī dì bǎo quán zhōng shǐ

朝廷宠待厚,盛满难居,宜解事权,听归私第,保全终始。

zhōng xián bú yuè jiáo dì zhǐ xù jǐ gōng qín lèi bǎi yú yán

忠贤不悦,矫帝旨叙己功勤,累百余言。

xiàng gāo hài yuē cǐ fēi yān rén suǒ néng bì yǒu dài wéi cǎo zhě

向高骇曰:“此非奄人所能,必有代为草者。

tàn zhī zé xú dà huà yě

”探之,则徐大化也。

zhōng xián suī fèn yóu yǐ wài tíng shì shèng wèi gǎn jiā hài

忠贤虽愤,犹以外廷势盛,未敢加害。

qí dǎng yǒu dǎo yǐ xìng dà yù zhě zhōng xián yì suì jué

其党有导以兴大狱者,忠贤意遂决。

yú shì gōng bù láng zhōng wàn jing yǐ hé zhōng xián tíng zhàng xiàng gāo lì jiù bù cóng sǐ zhàng xià

于是工部郎中万燝以劾忠贤廷杖,向高力救,不从,死杖下。

wú hé yù shǐ lín rǔ zhù yì yǐ wǔ yǎn mìng tíng zhàng

无何,御史林汝翥亦以忤奄命廷杖。

rǔ zhù jù tóu zūn huà xún fǔ suǒ

汝翥惧,投遵化巡抚所。

huò yán rǔ zhù xiàng gāo shēng yě qún yǎn wéi qí dǐ dà zào

或言汝翥向高甥也,群奄围其邸大噪。

xiàng gāo yǐ shí shì bù kě wèi qǐ guī yǐ èr shí yú shū zhì shì qǐng yì lì

向高以时事不可为,乞归已二十余疏,至是请益力。

nǎi mìng jiā tài fù qiǎn xíng rén hù guī suǒ gěi cì shì yí diǎn yǒu jiā

乃命加太傅,遣行人护归,所给赐视彝典有加。

xún tīng cí tài fù yǒu sī yuè gěi mǐ wǔ dàn yú fū bā

寻听辞太傅,有司月给米五石,舆夫八。

xiàng gāo jì bà qù hán kuàng zhū guó zhēn xiāng jì wéi shǒu fǔ wèi jiǔ jiē ba

向高既罢去,韩爌、朱国祯相继为首辅,未久皆罢。

jū zhèng fǔ zhě jiē xiǎo rén qīng liú wú suǒ yī yǐ

居政府者皆小人,清流无所依倚。

zhōng xián shǒu wū shā lián guāng dòu děng cì dì lù rǔ biǎn xuē cháo shì zhī yì jǐ zhě shàn lèi wèi yī kōng yún

忠贤首诬杀涟,光斗等次第戮辱,贬削朝士之异己者,善类为一空云。

xī zōng bēng xiàng gāo yì yǐ shì yuè zú nián liù shí yǒu jiǔ

熹宗崩,向高亦以是月卒,年六十有九。

chóng zhēn chū zèng tài shī shì wén zhōng

崇祯初,赠太师,谥文忠。

liú yī jing zì jì huì nán chāng rén

刘一燝,字季晦,南昌人。

fù yuē cái jiā jìng zhōng jìn shì shǎn xī zuǒ bù zhèng shǐ

父曰材,嘉靖中进士,陕西左布政使。

wàn lì shí liù nián yī jing yǔ xiōng yī kūn yī yù bìng jǔ yú xiāng

万历十六年,一燝与兄一焜、一煜并举于乡。

yuè qī nián yòu yǔ yī yù bìng jǔ jìn shì

越七年,又与一煜并举进士。

gǎi shù jí shì shòu jiǎn tǎo

改庶吉士,授检讨。

yī kūn wèi kǎo gōng láng zhǎng jīng chá

一焜为考功郎,掌京察。

dà xué shì chén yī guàn yù bì qí sī rén qián mèng gāo zhōng zhào dòu děng shǔ yī jing wèi qǐng

大学士沈一贯欲庇其私人钱梦皋、钟兆斗等,属一燝为请。

yī jing xiè bù kě mèng gāo děng jìng yǐ zhōng zhǐ liú yóu shì wǔ yī guàn yì

一燝谢不可,梦皋等竟以中旨留,由是忤一贯意。

xún lì jì jiǔ zhān shì zhǎng hàn lín yuàn shì

寻历祭酒,詹事,掌翰林院事。

sì shí wǔ nián chūn jīng chá dǎng rén yòng shì móu zhú sūn chéng zōng miào chāng qī děng yī jing lì bǎo chí de miǎn

四十五年春,京察,党人用事,谋逐孙承宗、缪昌期等,一燝力保持得免。

gù shì zhǎng yuàn wú mǎn suì bù qiān zhě yī jǐng jū sì nián shǐ qiān lǐ bù yòu shì láng jiào xí shù jí shì

故事,掌院无满岁不迁者,一景居四年,始迁礼部右侍郎,教习庶吉士。

guāng zōng jí wèi zhuó lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì cān yù jī wù xié hé zōng yàn hán kuàng bìng mìng

光宗即位,擢礼部尚书兼东阁大学士,参预机务,偕何宗彦、韩爌并命。

shí nèi gé zhǐ fāng cóng zhé yī rén

时内阁止方从哲一人。

wàn lì mò nián shén zōng yù yòng shǐ jì xié chén hóng

万历末年,神宗欲用史继偕、沈纮。

liǎng rén fāng zài jí dì mìng zhào zhī

两人方在籍,帝命召之。

wèi jí zhì dì fù mìng zōng yàn yī jing kuàng

未及至,帝复命宗彦、一燝、爌。

míng rì fù mìng zhū guó zuò jí jiù fǔ yè xiàng gāo

明日,复命朱国祚及旧辅叶向高。

ér zōng yàn guó zuò xiàng gāo yì jiē zài jí wéi yī jing kuàng rù zhí

而宗彦、国祚、向高亦皆在籍,惟一燝、爌入直。

fu bài mìng dì yǐ de jí yī jing xié zhū chén zhào jiàn qián qīng gōng

甫拜命,帝已得疾,一燝偕诸臣召见干清宫。

míng rì jiǔ yuè shuò dì bēng

明日九月朔,帝崩。

zhū chén rù lín bì yī jing jí qún yǎn huáng zhǎng zǐ dāng jiù qián jí wèi jīn bù zài hé yě

诸臣入临毕,一燝诘群奄:“皇长子当柩前即位,今不在,何也?

qún yǎn dōng xī zǒu bú duì

”群奄东西走,不对。

dōng gōng bàn dú wáng ān qián yuē wèi li xuǎn shì suǒ nì ěr

东宫伴读王安前曰:“为李选侍所匿耳。

yī jing dà shēng yán shuí gǎn nì xīn tiān zi zhě

”一燝大声言:“谁敢匿新天子者?

ān yuē xú zhī gōng děng shèn wù tuì

”安曰:“徐之,公等慎勿退。

suì qū rù bái xuǎn shì

”遂趋入白选侍。

xuǎn shì hàn zhī fù zhōng huǐ wǎn huáng zhǎng zǐ jū

选侍颔之,复中悔,挽皇长子裾。

ān zhí qián yōng bào jí qū chū

安直前拥抱,疾趋出。

yī jing jiàn zhī jí qū qián hū wàn suì pěng huáng zhǎng zǐ zuǒ shǒu yīng guó gōng zhāng wéi xián pěng yòu shǒu yè shēng niǎn

一燝见之,急趋前呼万岁,捧皇长子左手,英国公张惟贤捧右手,掖升辇。

jí mén gōng zhōng lì shēng hū gē ér què hái

及门,宫中厉声呼:“哥儿却还!

shǐ shǐ zhuī niè zhě sān bèi

”使使追蹑者三辈。

yī jing bàng niǎn jí xíng yì shēng wén huá diàn xiān jí dōng gōng wèi qún chén kòu tóu hū wàn suì

一燝傍辇疾行,翼升文华殿,先即东宫位,群臣叩头呼万岁。

shì shāo dìng xuǎn shì yóu qū hái qián qīng

事稍定,选侍犹趋还干清。

shí xuǎn shì jū qián qīng

时选侍居干清。

yī jing yuē qián qīng bù kě jū diàn xià yi zàn jū cí qìng

一燝曰:“干清不可居,殿下宜暂居慈庆。

huáng zhǎng zǐ xīn dàn xuǎn shì rán zhī

”皇长子心惮选侍,然之。

yī jing yǔ ān yuē zhǔ shàng chōng nián wú mǔ hòu

一燝语安曰:“主上冲年,无母后。

wài tíng yǒu shì wú shòu guò

外庭有事,吾受过;

gōng zhōng qǐ jū gōng děng bù dé cí zé

宫中起居,公等不得辞责。

míng rì zhōu jiā mó jí zuǒ guāng dòu shū qǐng yí gōng

”明日,周嘉谟及左光斗疏请移宫。

shí shǒu fǔ cóng zhé pái huái qí jiān yǐ yòu yù huǎn yí gōng

时首辅从哲徘徊其间,已,又欲缓移宫。

yī jing yuē běn cháo gù shì rén shèng dí mǔ yě yí cí qìng

一燝曰:“本朝故事,仁圣,嫡母也,移慈庆;

cí shèng shēng mǔ yě yí cí níng

慈圣,生母也,移慈宁。

jīn hé rì kě gū huǎn yé

今何日,可姑缓耶?

chū wǔ rì xié tóng guān qǐng jí rì jiàng zhǐ chuō lì gōng mén yǐ sì

”初五日,偕同官请即日降旨,踔立宫门以俟。

xuǎn shì bù dé yǐ yí huì luán gōng tiān zǐ fù huán qián qīng shì shǐ dà dìng

选侍不得已,移哕鸾宫,天子复还干清,事始大定。

dì jì jiàn zuò cóng zhé bèi hé zài gào yī jing suì dāng guó yǔ kuàng xiāng dé shèn huān

帝既践阼,从哲被劾在告,一燝遂当国,与爌相得甚欢。

niàn nèi tíng wéi wáng ān lì wèi xīn tiān zi nǎi yǐn yǔ gòng shì

念内廷惟王安力卫新天子,乃引与共事。

ān yì qīng xīn xiàng zhī

安亦倾心向之。

suǒ zòu qǐng wú bù cóng

所奏请,无不从。

fā nèi tǎng yì jìn shì sōu yí yì jiù dé sù chǐ bù mǎn jiǔ liè zhōng wài xīn xīn wàng zhì yān

发内帑,抑近侍,搜遗逸,旧德宿齿布满九列,中外欣欣望治焉。

míng nián tiān qǐ gǎi yuán shěn yáng shī

明年,天启改元,沈阳失。

tíng chén duō qǐng fù yòng xióng tíng bì

廷臣多请复用熊廷弼。

yī jing yì yán tíng bì shǒu liáo yī zài cán jiāng yàn rán bù zhī hé gù jiǎn chú

一燝亦言:“廷弼守辽一载,残疆宴然,不知何故翦除。

jí xià tíng yì yòu jiē wèi jù bù gǎn yì tóng

及下廷议,又皆畏惧,不敢异同。

sì hòu jūn guó dà shì bì xià dāng yì rán zhǔ chí lài zhū chén xǐ xīn dí lǜ xī pò léi tóng fù hè qí yōu guó fèng gōng

嗣后军国大事,陛下当毅然主持,赖诸臣洗心涤虑,悉破雷同附和,其忧国奉公。

dì yōu zhǐ bāo dá

”帝优旨褒答。

xún yǒu zhào jǐn zhé qián pái tíng bì zhě yáo zōng wén děng guān

寻有诏尽谪前排廷弼者姚宗文等官。

yán lù duō yuàn yī jing

言路多怨一燝。

yī jing cháng yán rèn tiān xià shì zhě wéi liù guān

一燝尝言:“任天下事者,惟六官。

yán lù zhāng zé liù guān wú shí zhèng

言路张,则六官无实政。

shàn zhì tiān xià zhě bǐ liù guān rèn shì yán lù de shéng qí qiān yán guān chén shì zhèng fǔ de cái qí shì zé tiān xià zhì

善治天下者,俾六官任事,言路得绳其愆,言官陈事,政府得裁其是,则天下治。

yú shì yī qiè tiáo zòu xī xià bù yì yǒu bù jīng zhě zhào gé zhī

”于是一切条奏悉下部议,有不经者,诏格之。

chū xuǎn shì jiāng yí gōng qí nèi shù li jìn zhōng liú cháo tián zhào děng dào nèi fǔ mì cáng guò qián qīng mén pū jīn bǎo duò dì

初,选侍将移宫,其内竖李进忠、刘朝、田诏等盗内府秘藏,过干清门仆,金宝堕地。

dì nù xī xià fǎ sī àn zhì shén jí

帝怒,悉下法司,案治甚急。

qún yǎn jù gòu fēi yǔ yán dì báo xiān cháo fēi pín zhì xuǎn shì yí gōng rì xiǎn zú tóu jǐng yǐ yáo huò wài tíng

群奄惧,构蜚语,言帝薄先朝妃嫔,致选侍移宫日,跣足投井,以摇惑外廷。

yù shǐ gǔ jì chūn suì shàng ān xuǎn shì shū

御史贾继春遂上安选侍书。

xíng bù shàng shū huáng kè zuǎn jǐ shì zhōng li chūn yè yù shǐ wáng yè hào bèi zhāng dà qí cí yù tuō dào yǎn zuì

刑部尚书黄克缵、给事中李春晔、御史王业浩辈张大其辞,欲脱盗奄罪。

dì è jì chūn wàng yán qiě yí qí yǒu dǎng jiāng yán qiǎn zhī

帝恶继春妄言,且疑其有党,将严谴之。

yī jing wèi tiān zǐ xīn jí wèi zhé yí chén xià péng dǎng yì shí jiān rén chéng jiàn shì dà fū bì shòu qí huò

一燝谓天子新即位,辄疑臣下朋党,异时奸人乘间,士大夫必受其祸。

nǎi jù shū kāi dì yì wèi jì chūn jiě ér fǎn fù yán péng dǎng wú shí

乃具疏开帝意,为继春解,而反复言朋党无实。

jì chūn de xuē jí qù

继春得削籍去。

yù shǐ zhāng shèn yán gāo hóng tú shū jiù jì chūn dì yù bìng zuì yì yǐ yī jing yán ér zhǐ

御史张慎言、高弘图疏救继春,帝欲并罪,亦以一燝言而止。

dì hàn xuǎn shì shén bì yù zhū dào yǎn

帝憾选侍甚,必欲诛盗奄。

wáng ān wèi sī lǐ yì è zhī

王安为司礼,亦恶之。

zhū yǎn bǎi fāng jiù zú bù dé

诸奄百方救,卒不得。

jiǔ ér dì jiàn wàng qián shì ān yì wèi wèi zhōng xián pái sǐ zhū yǎn nǎi hòu huì zhōng xián wéi dì ér shàng shū biàn yuān

久而帝渐忘前事,安亦为魏忠贤排死,诸奄乃厚贿忠贤为地,而上疏辨冤。

dì guǒ miǎn cháo zhào sǐ xià qí shū fǎ sī

帝果免朝、诏死,下其疏法司。

yī jing zhí zòu zhào děng yì zhū jiǔ wú kě xuě shū zhí xià bù qián wú cǐ zhì

一燝执奏,诏等议诛久,无可雪,疏直下部,前无此制。

dì bù dé yǐ xià qí shū yú gé

帝不得已,下其疏于阁。

yī jing fù yán cǐ shū wài bù yóu tōng zhèng sī nèi bù yóu huì jí mén lì bù dàng nǐ zhǐ jǐn fēng hái yuán shū

一燝复言:“此疏外不由通政司,内不由会极门,例不当拟旨,谨封还原疏。

yóu shì zhōng xián bèi dà hèn cháo děng yì jìng miǎn sǐ yì rèn yòng

”由是忠贤辈大恨,朝等亦竟免死,益任用。

dìng líng gōng chéng zhōng xián yù yǐ wèi gōng

定陵工成,忠贤欲以为功。

yī jing yuán gù shì nèi chén fēi sī lǐ zhǎng yìn jí tí dū líng gōng bù dé làn yīn zhǐ nǐ jiā ēn sān děng

一燝援故事,内臣非司礼掌印及提督陵工不得滥荫,止拟加恩三等。

zhū yán guān lùn kè shì bèi zhé zhě yī jing jiē shū jiù yòu qǐng chū kè shì yú wài

诸言官论客氏被谪者,一燝皆疏救,又请出客氏于外。

jí yán guān jiāo zhāng lùn chén hóng hóng yí yī jing zhǔ zhī yǔ zhōng xián kè shì děng bǐ ér yǐ yī jing

及言官交章论沈纮,纮疑一燝主之,与忠贤、客氏等比,而𬺈一燝。

yī jing chí dà tǐ bù xún yán lù yì

一燝持大体,不徇言路意。

yán lù pō yuàn

言路颇怨。

yòu mì kuī wèi kè děng jiàn yòng shì yī jing shì gū shì nián sì yuè hòu bǔ yù shǐ liú chóng qìng suì lì dǐ yī jing bù kě yòng

又密窥魏、客等渐用事,一燝势孤,是年四月,候补御史刘重庆遂力诋一燝不可用。

dì nù zhé chóng qìng

帝怒谪重庆。

yī jing zài lùn jiù bù tīng

一燝再论救,不听。

ér zhí fāng láng zhōng yú dà chéng yù shǐ ān shēn jǐ shì zhōng wéi fán huò wéi huá jiāo zhāng hé yī jing

而职方郎中余大成、御史安伸、给事中韦蕃、霍维华交章劾一燝。

dì bù wèn

帝不问。

jì ér wéi huá wài zhuǎn qí tóng guān sūn jié yí yī jing shǔ jiā mó wèi zhī shàng shū lì gōng yī jing

既而维华外转,其同官孙杰疑一燝属嘉谟为之,上疏力攻一燝。

yī jing shū biàn qiú ba

一燝疏辨求罢。

dì yǐ wèi liú jǐ shì zhōng hóu zhèn yáng yù shǐ chén jiǔ chóu fù hé zhī bìng cì qí jié nà wáng ān

帝已慰留,给事中侯震旸、御史陈九畴复劾之,并刺其结纳王安。

yú shì yī jing sì shū qǐ guī zhōng xián cóng zhōng zhǔ zhī chuán zhǐ yǔn qí qù

于是一燝四疏乞归,忠贤从中主之,传旨允其去。

xiān shì cóng zhé qù dì shù chēng yī jing wéi shǒu fǔ yī jing bù gǎn dāng xū wèi sì yè xiàng gāo

先是,从哲去,帝数称一燝为首辅,一燝不敢当,虚位俟叶向高。

jí xiàng gāo zhì rù chán yán wèi yī jing ní jǐ

及向高至,入谗言,谓一燝尼己。

zhì shì zhī qí wú tā lì chēng yī jing yǒu yì wèi gōng bù kě qù

至是,知其无他,力称一燝有翼卫功,不可去。

dì fù wèi liú yī jing jiān wò bù qǐ

帝复慰留,一燝坚卧不起。

èr nián sān yuè shū shí èr shàng nǎi lìng chéng chuán guī

二年三月,疏十二上,乃令乘传归。

jì guī bīng bù shàng shū zhāng hè míng xìng jiān xì dù mào liú yī yǎn yù yù zhǐ yī shān xiàn wèi yī jing zú zhū lián zhī

既归,兵部尚书张鹤鸣兴奸细杜茂、刘一𪩘狱,欲指一〈山献〉为一燝族,株连之。

xíng bù shàng shū wáng jì bù kě suì bèi chì qù ér yī jing de bái

刑部尚书王纪不可,遂被斥去,而一燝得白。

hè míng yī jing xiàng suǒ tuī gǔ zhě yě

鹤鸣,一燝向所推毂者也。

yǐ ér zhōng xián dà chì jiǎo zhǐ zé yī jing wù yòng tíng bì xuē guān zhuī duó gào mìng lè lìng yǎng mǎ

已而忠贤大炽,矫旨责一燝误用廷弼,削官,追夺诰命,勒令养马。

chóng zhēn gǎi yuán zhào fù guān qiǎn guān cún wèn

崇祯改元,诏复官,遣官存问。

yī jing zài wèi lèi jiā shǎo fù tài zǐ tài fù lì bù shàng shū zhōng jí diàn dà xué shì

一燝在位,累加少傅、太子太傅、吏部尚书、中极殿大学士。

bā nián zú zèng shǎo shī

八年卒,赠少师。

fú wáng shí zhuī shì wén duān

福王时,追谥文端。

yī kūn zì yuán bǐng

一焜,字元丙。

wàn lì èr shí nián jìn shì

万历二十年进士。

shòu xíng rén

授行人。

lì kǎo gōng láng zhōng zuǒ shì láng yáng shí qiáo diǎn jīng chá jǐn chì zhí zhèng sī rén

历考功郎中,佐侍郎杨时乔典京察,尽斥执政私人。

yǐ gǎi wén xuǎn qiān tài cháng shǎo qīng yǐ yōu qù

已,改文选,迁太常少卿,以忧去。

jiǔ zhī yóu gù guān zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ zhè jiāng

久之,由故官擢右佥都御史,巡抚浙江。

dì qiǎn zhōng guān cáo fèng jiàn zhèn hǎi sì yú pǔ tuó shān

帝遣中官曹奉建镇海寺于普陀山。

yī kūn xié xún àn li bāng huá zhēng bù kě bù tīng

一焜偕巡按李邦华争不可,不听。

zhī zào zhōng guān liú chéng zú yī kūn lǚ shū qǐng wù qiǎn dài

织造中官刘成卒,一焜屡疏请勿遣代。

yǐ de qǐng huì mìng zhòng guān lǚ guì hù chéng yí zhuāng jiān rén suì qǐng liú guì dū zhī zào shū zhí dá jìn zhōng

已得请,会命中官吕贵护成遗装,奸人遂请留贵督织造,疏直达禁中。

yī kūn yǔ bāng huá jí lùn qí zuì dì zú mìng guì dài zhī

一焜与邦华极论其罪,帝卒命贵代之。

yī kūn fù shū zhēng bù bào

一焜复疏争,不报。

guì jì rèn tiáo xíng shí shì duō qīn rǎo

贵既任,条行十事,多侵扰。

yī kūn shū bó qiě jìn zhì qí zhǎo yá guì wèi liǎn wēi

一焜疏驳,且禁治其爪牙,贵为敛威。

yī kūn yǐ xiá zhù kān shān hǎi táng qiān èr bǎi zhàng jùn fù yú háng nán hú mín lài qí lì

一焜以暇筑龛山海塘千二百丈,浚复余杭南湖,民赖其利。

yù shǐ chén xún wū jié qí zāng sī yī kūn zì yǐn qù

御史沈珣诬讦其赃私,一焜自引去。

zú zèng gōng bù yòu shì láng

卒,赠工部右侍郎。

yī yù bīng bù láng zhōng

一煜,兵部郎中。

hán kuàng zì xiàng yún pú zhōu rén

韩爌,字象云,蒲州人。

wàn lì èr shí nián jìn shì

万历二十年进士。

xuǎn shù jí shì

选庶吉士。

jìn biān xiū lì shǎo zhān shì chōng dōng gōng jiǎng guān

进编修,历少詹事,充东宫讲官。

sì shí wǔ nián zhuó lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ

四十五年,擢礼部右侍郎,协理詹事府。

jiǔ zhī mìng jiào xí shù jí shì

久之,命教习庶吉士。

tài chāng yuán nián bā yuè guāng zōng sì wèi bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì rù cān jī wù

泰昌元年八月,光宗嗣位,拜礼部尚书兼东阁大学士,入参机务。

wèi jǐ guāng zōng jí dà jiàn yǔ fāng cóng zhé liú yī jing tóng shòu gù mìng

未几,光宗疾大渐,与方从哲、刘一燝同受顾命。

shí gōng fǔ wēi yí kuàng jié chéng yì wèi zhōng wài yǐ yǐ wéi zhòng

时宫府危疑,爌竭诚翼卫,中外倚以为重。

dà shuài li rú bǎi rú zhēn xiōng dì yǒu zuì dāng dǎi zhì zhōng zhǐ kuān zhī

大帅李如柏、如桢兄弟有罪,当逮治,中旨宽之。

kuàng yǔ yī jing zhí zòu dǎi rú lǜ

爌与一燝执奏,逮如律。

yǐ dēng jí ēn jiā tài zǐ tài bǎo hù bù shàng shū wén yuān gé dà xué shì

因为辅佐皇帝登位有功,加封韩爌为太子太保、户部尚书、文渊阁大学士。

cóng zhé qù yī jing dāng guó kuàng xié xīn zuǒ lǐ

从哲去,一燝当国,爌协心佐理。

tiān qǐ yuán nián zhēng yuè liǎng rén yǐ dì wèi huáng sūn shí wèi cháng chū gé dú shū qǐng yú shí èr rì jí kāi jīng yán zì hòu rì jiǎng bù chuò cóng zhī

天启元年正月,两人以帝为皇孙时,未尝出阁读书,请于十二日即开经筵,自后日讲不辍,从之。

liáo yáng shī dū chéng zhèn jīng

辽阳失,都城震惊。

kuàng yī jing yǐ rén qíng tōu wán nǐ yù zhá jiè lì bǎi guān gòng tú shí xiào dì nà zhī

爌、一燝以人情偷玩,拟御札戒励百官,共图实效,帝纳之。

tíng chén yǐ bīng xiǎng dà chù hé cí qǐng fā tǎng kuàng yī jing yì yǐ wéi yán zhào fā bǎi wàn liǎng

廷臣以兵饷大绌,合词请发帑,爌、一燝亦以为言,诏发百万两。

dà hūn lǐ chéng jiā shǎo bǎo lì bù shàng shū wǔ yīng diàn dà xué shì yīn yī zi shàng bǎo sī chéng

大婚礼成,加少保、吏部尚书、武英殿大学士,荫一子尚宝司丞。

wèi jǐ yǐ guì zhōu píng miáo gōng jiā shǎo fù tài zǐ tài fù jiàn jí diàn dà xué shì

未几,以贵州平苗功,加少傅、太子太傅、建极殿大学士。

dì fēng rǔ mǔ kè shì wèi fèng shèng fū rén dà hūn chéng dāng chū wài réng liú zhī gōng zhōng

帝封乳母客氏为奉圣夫人,大婚成,当出外,仍留之宫中。

yù shǐ bì zuǒ zhōu qiē jiàn liù kē shí sān dào fù lián shǔ zhēng jiē bù nà

御史毕佐周切谏,六科、十三道复连署争,皆不纳。

kuàng yī jing yǐn zǔ zhì wéi yán nǎi mìng sì zǐ gōng fā yǐn zé rì chū gōng

爌、一燝引祖制为言,乃命俟梓宫发引,择日出宫。

èr nián sì yuè lǐ bù shàng shū sūn shèn xíng hé fāng cóng zhé yòng li kě zhuó hóng wán yào zuì tóng shì nì tíng yì fēn rán

二年四月,礼部尚书孙慎行劾方从哲用李可灼红丸药,罪同弑逆,廷议纷然。

yī jing yǐ qù wèi kuàng tè shū bái qí shì yuē

一燝已去位,爌特疏白其事,曰:

xiān dì yǐ qù nián bā yuè shuò jiàn zuò

先帝以去年八月朔践阼。

chén jí yī jing yǐ èr shí sì rì rù gé

臣及一燝以二十四日入阁。

shì hóng lú sì guān li kě zhuó yún yǒu xiān dān yù jìn

适鸿胪寺官李可灼云有仙丹欲进。

cóng zhé è rán chū suǒ jù wèn ān jiē yǒu jìn yào shí fēn yi shèn yǔ

从哲愕然,出所具问安揭,有“进药十分宜慎”语。

chén děng shēn yǐ wéi rán jí yù zhī qù

臣等深以为然,即谕之去。

èr shí qī rì zhào jiàn qún chén xiān dì zì yán bù yòng yào yǐ èr shí yú rì

二十七日召见群臣,先帝自言不用药已二十余日。

zhì èr shí jiǔ rì yù liǎng nèi chén yán dì jí yǐ dà jiàn yǒu hóng lú sì guān li kě zhuó lái sī shàn mén jìn yào

至二十九日遇两内臣,言帝疾已大渐,有鸿胪寺官李可灼来思善门进药。

cóng zhé jí chén děng jiē yán bǐ chēng xiān dān biàn bù gǎn xìn

从哲及臣等皆言彼称仙丹,便不敢信。

shì rì réng zhào jiàn

是日仍召见。

zhū chén wèn ān bì xiān dì jí gù huáng shàng mìng chén děng fǔ zuǒ wèi yáo shùn

诸臣问安毕,先帝即顾皇上,命臣等辅佐为尧、舜。

yòu yǔ jí shòu gōng chén děng yǐ xiān dì shān líng fēng zé yún shì zhèn shòu gōng

又语及寿宫,臣等以先帝山陵封,则云:“是朕寿宫。

yīn wèn yǒu hóng lú guān jìn yào

”因问有鸿胪官进药。

cóng zhé zòu yún li kě zhuó zì wèi xiān dān chén děng wèi gǎn xìn

从哲奏云:“李可灼自谓仙丹,臣等未敢信。

xiān dì jí mìng chuán xuān

”先帝即命传宣。

chén děng chū yí shí kě zhuó zhì tóng rù zhěn shì yán bìng yuán jí zhì fǎ shén hé

臣等出,移时可灼至,同入诊视,言病源及治法甚合。

xiān dì xǐ mìng sù jìn

先帝喜,命速进。

chén děng fù chū lìng yǔ zhū yī shāng què

臣等复出,令与诸医商榷。

yī jing yǔ chén qí xiāng liǎng rén yòng cǐ sǔn yì cān bàn

一燝语臣,其乡两人用此,损益参半。

zhū chén xiāng shì shí wèi gǎn míng yán yi fǒu

诸臣相视,实未敢明言宜否。

xū yú xiān dì qù huò yào chén děng fù tóng rù

须臾,先帝趣和药,臣等复同入。

kě zhuó diào yǐ jìn xiān dì xǐ yuē zhōng chén zhōng chén

可灼调以进,先帝喜曰:“忠臣,忠臣。

chén děng chū shǎo qǐng zhōng shǐ chuán shèng tǐ fú yào hòu nuǎn rùn shū chàng sī jìn yǐn shàn zhū chén huān yuè ér tuì

”臣等出,少顷,中使传圣体服药后暖润舒畅,思进饮膳,诸臣欢跃而退。

bǐ shēn mò kě zhuó chū yún shèng shàng kǒng yào lì bù jì yù zài jìn yī wán

比申末,可灼出云:“圣上恐药力不继,欲再进一丸。

zhū yī yán bù yí zhòu

”诸医言不宜骤。

nǎi chuán qù yì jí yīn zài jìn qì

乃传趣益急,因再进讫。

chén děng wèn zài fú fù hé zhuàng dá yán píng shàn rú chū

臣等问再服复何状,答言平善如初。

cǐ běn rì qíng shì yě

此本日情事也。

cì rì chén děng qū cháo ér xiān dì yǐ yú mǎo kè shàng bīn yǐ tòng zāi

次日,臣等趋朝,而先帝已于卯刻上宾矣,痛哉!

fāng xiān dì zhào jiàn qún chén shí bèi gǔn píng jī yǎn rán gù mìng

方先帝召见群臣时,被衮凭几,俨然顾命。

huáng shàng jiāo yán shì cè chén děng huán guì páng huáng cāo yào ér qián yù tiān yǐ dǎo

皇上焦颜侍侧,臣等环跪彷徨,操药而前,吁天以祷。

chén zǐ jì cǐ hàn bù shēn dài

臣子际此,憾不身代。

fán jīn suǒ wèi yi shèn yi zhǐ zhě qǐ bù lǜ yú xīn shí wèi chū yú kǒu yì qiě bù yǐ méng zhū xīn

凡今所谓宜慎宜止者,岂不虑于心,实未出于口,抑且不以萌诸心。

niàn xiān dì lín yù suī zhǐ xún yuè ēn gāo shí bèi jiǔ gāi

念先帝临御虽止旬月,恩膏实被九垓。

wéi chén zi zhě yi hé rú sòng yáng hé rú jì shù

为臣子者宜何如颂扬,何如纪述。

nǎi lǐ chén zhōng fèn zhī jī tán yǔ yuǎn ěr jīng yí zhī fēn yì bù zhī wèi dāng shí ruò hé qíng jǐng ér jìn yào shǐ mò shí zhǐ rú cǐ

乃礼臣忠愤之激谈,与远迩惊疑之纷议,不知谓当时若何情景,而进药始末实止如此。

ruò bù jù shí xiáng pōu zhí jǔ fēi mìng zhī xiōng chēng jiā zhū kǎo zhōng zhī lìng zhǔ kǒng xiān dì zài tiān zhī líng bù wú tōng yuàn huáng shàng zhōng tiān zhī niàn hé yǐ wèi huái

若不据实详剖,直举非命之凶称,加诸考终之令主,恐先帝在天之灵不无恫怨,皇上终天之念何以为怀。

qǐ huàn fā lún yīn bù gào zhōng wài bǐ yì fǎ zhě wù yǐ xiǎo yí chéng dà yí biān mó zhě wù yǐ xìn shǐ wèi bàng shǐ

乞涣发纶音,布告中外,俾议法者勿以小疑成大疑,编摹者勿以信史为谤史。

wén zhèn mèng jiàn yán huò qiǎn lùn jiù shén lì

文震孟建言获谴,论救甚力。

sān nián yǐ shān dōng píng yāo zéi gōng jiā shǎo shī tài zǐ tài shī

三年,以山东平妖贼功,加少师、太子太师。

shí yè xiàng gāo dāng guó kuàng cì zhī

时叶向高当国,爌次之。

jí yáng lián hé wèi zhōng xián èr shí sì dà zuì zhōng xián pō jù qiú yuán yú kuàng

及杨涟劾魏忠贤二十四大罪,忠贤颇惧,求援于爌。

kuàng bù yīng zhōng xián shēn xián zhī

爌不应,忠贤深衔之。

jì xiàng gāo ba kuàng wéi shǒu fǔ měi shì chí zhèng wéi shàn lèi suǒ yǐ

既向高罢,爌为首辅,每事持正,为善类所倚。

rán xiàng gāo yǒu zhì shù lǒng luò qún yǎn kuàng wéi lián zhí zì chí shì bù néng dí

然向高有智术,笼络群奄,爌惟廉直自持,势不能敌。

ér tóng guān wèi guǎng wēi yòu shēn jié zhōng xián biàn yǐn xié dǎng

而同官魏广微又深结忠贤,遍引邪党。

qí dōng zhōng xián jiǎ huì tuī shì zhú zhào nán xīng gāo pān lóng kuàng jí lǜ zhū guó zhēn děng shàng yán bì xià yī rì qù liǎng dà chén chén mín shī wàng

其冬,忠贤假会推事逐赵南星、高攀龙,爌急率朱国祯等上言:“陛下一日去两大臣,臣民失望。

qiě zhōng zhǐ jìng xuān bù fù dào gé ér pān lóng yī shū jīng chén děng nǐ shàng zhě yòu fù gēng yì dà hài tīng wén yǒu shāng guó tǐ

且中旨径宣,不复到阁,而攀龙一疏,经臣等拟上者,又复更易,大骇听闻,有伤国体。

zhōng xián yì bú yuè chuán zhǐ qiè zé

”忠贤益不悦,传旨切责。

wèi jǐ yòu zhú yáng lián zuǒ guāng dòu chén yú tíng cháo zhèng dà biàn zhōng xián shì yì zhāng

未几,又逐杨涟、左光斗、陈于廷,朝政大变,忠贤势益张。

gù shì gé zhōng bǐng bǐ zhǐ shǒu fǔ yī rén

故事,阁中秉笔止首辅一人。

guǎng wēi yù fēn qí bǐng zhǔ zhōng xián chuán zhǐ yù kuàng tóng yín xié gōng ér zé cì fǔ wú bàn shí

广微欲分其柄,嘱忠贤传旨,谕爌同寅协恭,而责次辅毋伴食。

kuàng huáng jù jí kàng shū qǐ xiū

爌惶惧,即抗疏乞休。

lüè yán chén bèi wèi lún fēi jiù qiān rì jī

略言:“臣备位纶扉,咎愆日积。

rú jié róng yi xiān yíng wèi ér guān bīng jìn yè wú néng shū xiāo gàn yōu

如诘戎宜先营卫,而观兵禁掖,无能纾宵旰忧。

zhōng zhí shàng jī zhào hái ér bǎng lüè cháo táng wú néng huí zhèn tíng nù

忠直尚稽召还,而榜掠朝堂,无能回震霆怒。

hòu xiān zhū chén zhī bà chì yù zhǐ zhōng chū zhī fēn gēng bù néng xiān shí shēn niàn yǒu tiáo jì zhī fāng yòu bù néng lín shì zhí chí wèi fēng hái zhī gàng

后先诸臣之罢斥,谕旨中出之纷更,不能先时深念,有调剂之方,又不能临事执持,为封还之戆。

jiē chén zuì zhī dà zhě

皆臣罪之大者。

huáng shàng shì cǐ bù wèn zé chén yǐ xié gōng zé tóng guān yǐ xié zàn

皇上释此不问,责臣以协恭,责同官以协赞。

tóng guān fèng zhào yǐ cóng shì chén yù bǔ guò wú yóu yǐ

同官奉诏以从事,臣欲补过无由矣。

qǐ jí chǐ chén guān wèi zuǒ lǐ nì zhí zhī jiè

乞亟褫臣官,为佐理溺职之戒。

de zhǐ qīng qīn chéng gù mìng dāng jié zhōng jìn zhí

”得旨:“卿亲承顾命,当竭忠尽职。

nǎi guī fēi yú shàng tuì yǒu hòu yán

乃归非于上,退有后言。

jīn fù xìng xìng qiú qù kě chí yì hái jí

今复悻悻求去,可驰驿还籍。

zhū fǔ chén qǐng rú gù shì jiā yǐ tǐ mào bù bào

”诸辅臣请如故事,加以体貌,不报。

kuàng shū xiè yǒu zuǒ yòu qián hòu wu jìn duān liáng zhòng lún fú yǐ zhòng shì tú sù jì gāng yǐ sù cháo níng yǔ

爌疏谢,有“左右前后务近端良,重纶綍以重仕途,肃纪纲以肃朝宁”语。

zhōng xián jí qí dǎng yì hèn

忠贤及其党益恨。

kuàng qù zhū guó zhēn wéi shǒu fǔ

爌去,朱国祯为首辅。

li fán gōng qù zhī gù bǐng qiān dài qí wèi

李蕃攻去之,顾秉谦代其位。

gōng qīng shù liáo jiē zhōng xián sī rén yǐ

公卿庶僚,皆忠贤私人矣。

wǔ nián qī yuè nì dǎng li lǔ shēng hé kuàng xuē jí chú míng

五年七月,逆党李鲁生劾爌,削籍除名。

yòu jiǎ tā shì zuò zāng èr qiān bì qí jiā rén yú yù

又假他事坐赃二千,毙其家人于狱。

kuàng zhōu tián zhái dài qīn gù yǐ cháng nǎi qī zhǐ xiān mù shàng

爌鬻田宅,贷亲故以偿,乃栖止先墓上。

zhuāng liè dì dēng jí fù gù guān

庄烈帝登极,复故官。

chóng zhēn yuán nián yán zhě zhēng qǐng zhào yòng wèi nì dǎng yáng wéi yuán děng suǒ è dàn cì chì cún wèn guān qí yī zi

崇祯元年,言者争请召用,为逆党杨维垣等所扼,但赐敕存问,官其一子。

zhì wǔ yuè shǐ qiǎn xíng rén zhào zhī

至五月,始遣行人召之。

shí èr yuè hái cháo fù wéi shǒu fǔ

十二月还朝,复为首辅。

dì yù wén huá hòu diàn yuè zhāng zòu zhào kuàng děng yù yǐ nǐ zhǐ wu xiāo yì tóng kāi chéng hé zhōng qī yú zhì dāng

帝御文华后殿阅章奏,召爌等,谕以拟旨务消异同,开诚和衷,期于至当。

kuàng děng dùn shǒu xiè tuì yán shàng suǒ yù shén shàn ér mì wù zhèng jī zhū chén cān hù nǐ yì bù bì xiǎn yán fēn hé

爌等顿首谢,退言:“上所谕甚善,而密勿政机,诸臣参互拟议,不必显言分合。

zhì chén děng chén xī rù zhí shì bù néng bào xiè bīn kè

至臣等晨夕入直,势不能报谢宾客。

shāng zhèng shì zhě yi xiāng jiàn yú cháo fáng ér yī qiè jìn sī dǐ jiāo jì

商政事者,宜相见于朝房,而一切禁私邸交际。

dì jí yù bǎi liáo zūn xíng

”帝即谕百僚遵行。

èr nián zhēng yuè dà xué shì liú hóng xun yǐ zhāng qìng zhēn chì shū shì bèi zhòng qiǎn kuàng shū jiù bù tīng

二年正月,大学士刘鸿训以张庆臻敕书事被重谴,爌疏救,不听。

wēn tǐ rén jié qián qiān yì yù shǐ rèn zàn huà yì shū jié tǐ rén

温体仁讦钱谦益,御史任赞化亦疏讦体仁。

dì zhào jiàn tíng chén tǐ rén lì dǐ zàn huà jí yù shǐ máo yǔ jiàn wèi qiān yì sǐ dǎng

皇帝召见廷臣,温体仁极力诋毁任赞化和御史毛羽健是钱谦益的死党。

dì nù qiè zé zàn huà

帝怒,切责赞化。

kuàng qǐng kuān zàn huà yǐ ān tǐ rén

爌请宽赞化以安体仁。

dì yīn wèi jìn yán zhě bù yōu guó ér zhí dǎng zì míng dōng lín yú cháo shì hé bǔ

帝因谓:“进言者不忧国而植党,自名东林,于朝事何补?

kuàng tuì jù jiē yán rén chén bù kě yǐ dǎng shì jūn rén jūn yì bù kě yǐ dǎng yí chén

”爌退,具揭言:“人臣不可以党事君,人君亦不可以党疑臣。

dàn dāng lùn qí cái pǐn zāng pǐ zhí yè xiū fèi ér chù zhì zhī

但当论其才品臧否,职业修废,而黜陟之。

ruò gē máo wàng qǐ yú cháo táng zhěn yù héng fēn yú gōng fǔ fēi guó zhī fú yě

若戈矛妄起于朝堂,畛域横分于宫府,非国之福也。

yòu lǜ tóng guān lì jiù zàn huà bù nà

”又率同官力救赞化,不纳。

huáng zhǎng zǐ shēng qǐng jǐn juān tiān xià jī bū bào kě

皇长子生,请尽蠲天下积逋,报可。

shí dà zhì zhōng xián dǎng kuàng yǔ li biāo qián lóng xī zhǔ zhī

时大治忠贤党,爌与李标、钱龙锡主之。

liè shàng èr bǎi liù shí èr rén zuì fēn liù děng míng yuē qīn dìng nì àn bān xíng tiān xià

列上二百六十二人,罪分六等,名曰“钦定逆案”,颁行天下。

yán zhě zhēng jī lì bù shàng shū wáng yǒng guāng nán jīng lǐ bù zhǔ shì wáng yǒng jí yán zhī yóu lì

言者争击吏部尚书王永光,南京礼部主事王永吉言之尤力。

dì nù jiāng zuì zhī

帝怒,将罪之。

kuàng děng yán yǒng jí bù yòu yǒng guāng bì bù ān nǎi zhǐ duó fèng yī nián

爌等言永吉不宥,永光必不安,乃止夺俸一年。

gōng bù shàng shū zhāng fèng xiáng zòu chǎng kù jī bì

工部尚书张凤翔奏厂、库积弊。

dì nù zhào duì tíng chén jié zé

帝怒,召对廷臣诘责。

xún shì kē dào wáng dōu gāo lài míng èr rén lì biàn dì mìng jǐn yī guān zhí zhī kuàng biāo lóng xī bìng jiù jiě

巡视科道王都、高赉明二人力辨,帝命锦衣官执之,爌、标、龙锡并救解。

ér shì rì yǒng guāng yǐ yǔ jiàn shū hé qǐng dì jiū zhǔ shǐ zhě

而是日永光以羽健疏劾,请帝究主使者。

kuàng tuì shēn jiù dōu děng yīn yán yǒng guāng bù yí qǐng jiū yán guān

爌退,申救都等,因言永光不宜请究言官。

dì bù nà rán yǔ jiàn zú huò miǎn

帝不纳,然羽健卒获免。

chū xióng tíng bì jì sǐ chuán shǒu jiǔ biān shī bù dé guī zàng

初,熊廷弼既死,传首九边,尸不得归葬。

zhì shì qí zi yì què shū qǐng

至是,其子诣阙疏请。

kuàng děng yīn yán tíng bì zhī sǐ yóu nì yǎn yù shā yáng lián wèi dà zhōng wū yǐ xíng huì yīn jǐn shā lián děng fù xuán zuò tíng bì zāng yín shí qī wàn xíng jí qī nú yuān zhī shèn zhě

爌等因言:“廷弼之死,由逆奄欲杀杨涟、魏大中,诬以行贿,因尽杀涟等,复悬坐廷弼赃银十七万,刑及妻孥,冤之甚者。

dì nǎi xǔ shōu zàng

”帝乃许收葬。

shí liáo shì jí cháo yì tài gè zhèn bīng

时辽事急,朝议汰各镇兵。

yòu yǐ bīng kē jǐ shì zhōng liú mào shū yì cái yì zú

又以兵科给事中刘懋疏,议裁驿卒。

dì yǐ wèn kuàng kuàng yán tài bīng zhǐ dāng qīng zhàn mào jí zēng shè rǒng bīng ěr

帝以问爌,爌言:“汰兵止当清占冒及增设冗兵尔。

chōng de é bīng bù kě tài yě

冲地额兵不可汰也。

yì chuán pí lèi dāng zé àn chén hé jiǎn yǐ sū mín kùn qí suǒ jié shěng réng hái zhī mín

驿传疲累,当责按臣核减,以苏民困,其所节省,仍还之民。

dì rán zhī

”帝然之。

yù shǐ gāo jié shǐ shī yǐ zuì miǎn yǒng guāng lì yǐn zhī

御史高捷、史褷以罪免,永光力引之。

dōu yù shǐ cáo yú biàn chí bù kě yǒng guāng zài shū zhēng

都御史曹于汴持不可,永光再疏争。

kuàng yán gù shì dāng tīng dū chá yuàn zī yòng

爌言,故事当听都察院咨用。

dì fāng juàn yǒng guāng bù cóng

帝方眷永光,不从。

jiǔ yuè yǐ jiāng xíng qìng diǎn qǐng tíng qiū jué yì bù cóng

九月,以将行庆典,请停秋决,亦不从。

shí nì àn suī dìng yǒng guāng jí yuán hóng xūn jié shī bèi rì wèi fān àn jì

时逆案虽定,永光及袁弘勋、捷、褷辈日为翻案计。

zhì shí yuè dà qīng bīng rù jī diàn dū chéng jiè yán

至十月,大清兵入畿甸,都城戒严。

chū yuán chóng huàn rù cháo cháng yǔ qián lóng xī yǔ biān shì

初,袁崇焕入朝,尝与钱龙锡语边事。

lóng xī dōng lín dǎng kuí yě yǒng guāng děng móu yīn chóng huàn xìng dà yù kě jǐn qīng dōng lín

龙锡,东林党魁也,永光等谋因崇焕兴大狱,可尽倾东林。

chàng yán dà qīng bīng zhī rù yóu chóng huàn shā máo wén lóng suǒ zhì

倡言大清兵之入,由崇焕杀毛文龙所致。

jié suì shǒu gōng lóng xī zhú zhī

捷遂首攻龙锡,逐之。

míng nián zhēng yuè zhōng shū shè rén jiā shàng bǎo qīng yuán bào qí gù yóu shū zī jìn yì hé kuàng zhǔ kuǎn wù guó zhāo kòu qī jūn jùn yì cán pò zōng shè diàn wēi bù néng shè yī cè bá yī rén zuò shì chéng bài yǐ rén guó jiǎo xìng yi yǔ lóng xī bìng chì

明年正月,中书舍人加尚宝卿原抱奇故由输赀进,亦劾爌主款误国,招寇欺君,郡邑残破,宗社阽危,不能设一策,拔一人,坐视成败,以人国侥幸,宜与龙锡并斥。

qí yán zhǔ kuǎn zhě yǐ kuàng chóng huàn zuò zhǔ yě

他所说的主和者是因为韩爌是袁崇焕的座主。

dì zhòng qù kuàng biǎn bào qí zhì

帝重去爌,贬抱奇秩。

wú hé zuǒ shù zǐ dīng jìn yǐ qiān zhuó qiān qī yuàn kuàng yì hé zhī ér gōng bù zhǔ shì li féng shēn hé shū jì shàng

无何,左庶子丁进以迁擢愆期怨爌,亦劾之,而工部主事李逢申劾疏继上。

kuàng jí sān shū yǐn jí

爌即三疏引疾。

zhào cì bái jīn cǎi bì chí yì qiǎn xíng rén hù guī xī rú yí diǎn

诏赐白金彩币,驰驿遣行人护归,悉如彝典。

jìn féng shēn bìng kuàng huì shì suǒ jǔ shì yě

进、逢申并爌会试所举士也。

kuàng xiān hòu zuò xiāng lǎo chéng shèn zhòng

爌先后作相,老成慎重。

yǐn zhèng rén yì xié dǎng tiān xià chēng qí xián dú cháng bì wáng yǒng guāng yún

引正人,抑邪党,天下称其贤,独尝庇王永光云。

shí qī nián chūn lǐ zì chéng xiàn pú zhōu pò kuàng chū jiàn bù cóng

十七年春,李自成陷蒲州,迫爌出见,不从。

zéi zhí qí sūn yǐ xié

贼执其孙以胁。

guǎng zhǐ yī sūn nǎi chū jiàn zéi shì qí sūn

广止一孙,乃出见,贼释其孙。

kuàng guī fèn yù ér zú nián bā shí yǐ

爌归,愤郁而卒,年八十矣。

zhū guó zuò zì zhào lóng xiù shuǐ rén

朱国祚,字兆隆,秀水人。

wàn lì shí yī nián jìn shì dì yī

万历十一年进士第一。

shòu xiū zhuàn

授修撰。

jìn xiǎn mǎ wèi huáng zhǎng zǐ shì bān guān xún jìn yù dé

进洗马,为皇长子侍班官,寻进谕德。

rì běn xiàn cháo xiǎn shí xīng huò chén wéi jìng yán lì zhǔ fēng gòng

日本陷朝鲜,石星惑沈惟敬言,力主封贡。

guó zuò miàn jié xīng cǐ wǒ xiāng qū wú lài yīn yuán wèi jiān lì ěr gōng dú bù jì rǔ guó hu

国祚面诘星:“此我乡曲无赖,因缘为奸利耳,公独不计辱国乎?

xīng bù néng yòng

”星不能用。

èr shí liù nián chāo zhuó lǐ bù yòu shì láng

二十六年,超擢礼部右侍郎。

hú guǎng shuì jiān chén fèng héng shén

湖广税监陈奉横甚。

guó zuò yí shū xún àn yù shǐ cáo jiè lìng fā qí zhuàng

国祚贻书巡按御史曹楷,令发其状。

dì nù jǐ dǎi jiè fèng yì yīn cǐ chè qù

帝怒,几逮楷,奉亦因此撤去。

shàng shū yú jì dēng zú guó zuò shè bù shì

尚书余继登卒,国祚摄部事。

shí huáng zhǎng zǐ chǔ wèi wèi dìng guān hūn yú qī guó zuò lǚ shū jiàn

时皇长子储位未定,冠婚逾期,国祚屡疏谏。

qi chén zhèng guó tài qǐng xiān guān hūn hòu cè lì

戚臣郑国泰请先冠婚,后册立。

guó zuò kàng shū yán běn cháo wài qī bù dé yǔ zhèng shì

国祚抗疏言:“本朝外戚不得与政事。

cè lì dà diǎn fēi guó tài suǒ yí yán

册立大典,非国泰所宜言。

kuàng xiān cè lì hòu guān hūn qí yí zhàng guān fú zhī zhì zhù jiào chì jiè zhī cí shēng jiàng zuò lì zhī wèi cháo hè bài wǔ zhī jié yīn míng zhì fēn yīn fēn zhì lǐ shén yán qiě biàn

况先册立,后冠婚,其仪仗、冠服之制,祝醮、敕戒之辞,升降、坐立之位,朝贺拜舞之节,因名制分,因分制礼,甚严且辨。

yī shī qí xù míng fēn dà guāi

一失其序,名分大乖。

wéi lèi cháo zǔ zhì bèi huáng shàng míng lún fàn tiān xià qīng yì jiē cǐ yán yě

违累朝祖制,背皇上明纶,犯天下清议,皆此言也。

yòu yán cè lì zhī shì lǐ bù kě huǎn

”又言:“册立之事,理不可缓。

chū wèi xiǎo chén jī guō gù chí zhī

初谓小臣激聒,故迟之。

hòu qún chén wù yán zé yuē dài dí

后群臣勿言,则曰待嫡。

jí zhōng guān jiǔ wú suǒ chū zé yuē huáng zhǎng zǐ tǐ ruò xū qí qiáng

及中官久无所出,则曰皇长子体弱,须其强。

jīn yòu dài liǎng gōng luò chéng yǐ

今又待两宫落成矣。

zì sān diàn zāi cháo tíng dà zhèng lìng lǜ yù wén huá diàn

自三殿灾,朝廷大政令率御文华殿。

sān lǐ zhī xíng zài diàn bù zài gōng

三礼之行,在殿不在宫。

qǐng suì qù bàn zhū bǎo hù bù suǒ jìn shì bì xià dà hūn shù bèi zhī

顷岁趣办珠宝,户部所进,视陛下大婚数倍之。

yuǎn jìn yí bì xià jiè zhū bǎo zhī wèi bèi yǐ chí diǎn lǐ

远近疑陛下借珠宝之未备,以迟典礼。

qiě zhào zhǐ cǎi bàn zhū bǎo é èr qiān sì bǎi wàn ér tiān xià fù shuì zhī é nǎi zhǐ sì bǎi wàn

且诏旨采办珠宝,额二千四百万,而天下赋税之额乃止四百万。

jí bù chōng guó yòng bù gěi biān xū yóu dāng liù nián nǎi zú

即不充国用,不给边需,犹当六年乃足。

bì dài qǔ yíng ér hòu jǔ dà lǐ jǐ wú shí yǐ

必待取盈而后举大礼,几无时矣。

yǐ yòu yán tài zǔ chéng zǔ rén zōng jí wèi chū jí jiàn chǔ èr

”已,又言:“太祖、成祖、仁宗,即位初,即建储贰。

xuān zōng yīng zōng cè wèi huáng tài zǐ shí zhǐ èr suì xiàn zōng xiào zōng zhǐ liù suì bì xià yì yǐ liù suì

宣宗、英宗册为皇太子时,止二岁,宪宗、孝宗止六岁,陛下亦以六岁。

wèi wén nián shí jiǔ ér bù cè lì zhě

未闻年十九而不册立者。

guó zuò shè shàng shū jìn èr nián zhēng guó běn zhì shù shí shū chǔ wèi zú dìng

”国祚摄尚书近二年,争国本至数十疏,储位卒定。

shǎn xī dí dào shān bēng qí nán yǒng xiǎo shān wǔ guó zuò qǐng xiū xǐng

陕西狄道山崩,其南涌小山五,国祚请修省。

shè jì tán kū shù shēng yān fù chén ān rén xīn shōu rén wàng tōng xià qíng qīng làn yù sì shì

社稷坛枯树生烟,复陈安人心、收人望、通下情、清滥狱四事。

yún nán xún fǔ chén yòng bīn jìn tǔ wù guó zuò hé zhī

云南巡抚陈用宾进土物,国祚劾之。

xún zhuǎn zuǒ shì láng gǎi lì bù

寻转左侍郎,改吏部。

yù shǐ tāng zhào jīng hé qí zòng jiǔ yú jiǎn dì bù wèn guó zuò suì yǐn jí guī

御史汤兆京劾其纵酒逾检,帝不问,国祚遂引疾归。

guāng zōng jí wèi yǐ guó zuò cháng shì qián dǐ tè zhǐ bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì rù gé cān jī wù

光宗即位,以国祚尝侍潜邸,特旨拜礼部尚书兼东阁大学士,入阁参机务。

tiān qǐ yuán nián liù yuè hái cháo

天启元年六月还朝。

xún jiā tài zǐ tài bǎo jìn wén yuān gé

寻加太子太保,进文渊阁。

guó zuò sù xíng qīng shèn shì chí dà tǐ chēng zhǎng zhě

国祚素行清慎,事持大体,称长者。

míng nián huì shì gù shì zǒng cái zhǐ yòng nèi gé yī rén shì kē yòng hé zōng yàn jí guó zuò yǒu jī qí zhōng zhǐ tè yòng zhě

明年会试,故事,总裁止用内阁一人,是科用何宗彦及国祚,有讥其中旨特用者。

guó zuò jì jùn shì jí qiú ba yōu zhào bù yǔn

国祚既竣事,即求罢,优诏不允。

dōu yù shǐ zōu yuán biāo shì jīng yán ér zhì dì qiǎn zhōng shǐ wèn zhuàng

都御史邹元标侍经筵而踬,帝遣中使问状。

guó zuò jìn yuē yuán biāo zài xiān cháo zhí yán shòu zhàng gù bù lǚ yóu jiān

国祚进曰:“元标在先朝直言受杖,故步履犹艰。

dì wèi zhī gǎi róng

”帝为之改容。

xíng bù shàng shū wáng jì wèi wèi zhōng xián suǒ zhú guó zuò hé shū jiù fù jù sī jiē zhēng zhī

刑部尚书王纪为魏忠贤所逐,国祚合疏救,复具私揭争之。

jì wèi lǐ bù shì láng shí cháng yǐ shì wǔ guó zuò zhě yě

纪为礼部侍郎时,尝以事忤国祚者也。

sān nián jìn shǎo bǎo tài zǐ tài bǎo hù bù shàng shū gǎi wǔ yīng diàn

三年,进少保、太子太保、户部尚书,改武英殿。

shí sān shū qǐ xiū zhào jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù chéng chuán guī

十三疏乞休,诏加少傅兼太子太傅,乘传归。

míng nián zú

明年卒。

zèng tài fù shì wén kè

赠太傅,谥文恪。

cóng zǐ dà qǐ wén xuǎn láng zhōng zhōng xíng bù zuǒ shì láng

从子大启,文选郎中,终刑部左侍郎。

tóng shí zhū guó zhēn zì wén níng wū chéng rén

同时朱国祯,字文宁,乌程人。

wàn lì shí qī nián jìn shì

万历十七年进士。

lèi guān jì jiǔ xiè bìng guī jiǔ bù chū

累官祭酒,谢病归,久不出。

tiān qǐ yuán nián zhuó lǐ bù yòu shì láng wèi shàng

天启元年,擢礼部右侍郎,未上。

sān nián zhēng yuè bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yǔ gù bǐng qiān zhū yán xǐ wèi guǎng wēi bìng mìng

三年正月,拜礼部尚书兼东阁大学士,与顾秉谦、朱延禧、魏广微并命。

gé zhōng yǐ yǒu yè xiàng gāo hán kuàng hé zōng yàn zhū guó zuò shǐ jì xié yòu zhòu zēng sì rén zhí fáng jǐ bù róng zuò

阁中已有叶向高、韩爌、何宗彦、朱国祚、史继偕,又骤增四人,直房几不容坐。

liù yuè guó zhēn hái cháo bǐng qiān yán xǐ yǐ liè míng zài hòu qiān jū qí cì

六月,国祯还朝,秉谦、延禧以列名在后,谦居其次。

gǎi wén yuān gé dà xué shì lèi jiā shǎo bǎo jiān tài zǐ tài bǎo

改文渊阁大学士,累加少保兼太子太保。

wèi zhōng xián qiè guó bǐng guó zhēn zuǒ xiàng gāo duō suǒ tiáo hù

魏忠贤窃国柄,国祯佐向高,多所调护。

sì nián xià yáng lián hé zhōng xián tíng chén duō quàn xiàng gāo chū shū zhì yǒu gòu zhě

四年夏,杨涟劾忠贤,廷臣多劝向高出疏,至有诟者。

xiàng gāo yùn shén guó zhēn qǐng róng zhī

向高愠甚,国祯请容之。

jí xiàng gāo mì zòu wǔ zhōng xián jué jì qù wèi guó zhēn yuē wǒ qù pú zhōu gèng fēi qí dí gōng yì dāng zǎo guī

及向高密奏忤忠贤,决计去,谓国祯曰:“我去,蒲州更非其敌,公亦当早归。

pú zhōu wèi kuàng yě

”蒲州谓爌也。

xiàng gāo ba kuàng wéi shǒu fǔ kuàng ba guó zhēn wéi shǒu fǔ

向高罢,爌为首辅,爌罢,国祯为首辅。

guǎng wēi yǔ zhōng xián biǎo lǐ wéi jiān shì guó zhēn miè rú

广微与忠贤表里为奸,视国祯蔑如。

qí dōng wèi nì dǎng li fán suǒ hé sān shū yǐn jí

其冬为逆党李蕃所劾,三疏引疾。

zhōng xián wèi qí dǎng yuē cǐ lǎo yì xié rén dàn bù zuò è kě lìng shàn qù

忠贤谓其党曰:“此老亦邪人,但不作恶,可令善去。

nǎi jiā shǎo fù cì yín bì yìn zǐ zhōng shū shè rén qiǎn xíng rén sòng guī yuè lǐn yú fū jiē rú zhì

”乃加少傅,赐银币,荫子中书舍人,遣行人送归,月廪、舆夫皆如制。

chóng zhēn wǔ nián zú

崇祯五年卒。

zèng tài fù shì wén sù

赠太傅,谥文肃。

hé zōng yàn zì jūn měi

何宗彦,字君美。

qí fù yóu jīn xī kè suí zhōu suì jiā yān

其父由金谿客随州,遂家焉。

zōng yàn jǔ wàn lì èr shí sān nián jìn shì

宗彦举万历二十三年进士。

lèi guān zhān shì

累官詹事。

sì shí èr nián qiān lǐ bù yòu shì láng shǔ bù shì

四十二年迁礼部右侍郎,署部事。

fú wáng zhī guó hé nán qǐng qiú wú yǐ

福王之国河南,请求无已。

zōng yàn shàng shū yán kě lǜ zhě yǒu liù dì bù tīng

宗彦上疏,言可虑者有六,帝不听。

yòu lǚ shū qǐng dōng gōng jiǎng xué huáng sūn jiù fù jí ruì huì guì sān wáng hūn lǐ

又屡疏请东宫讲学,皇孙就傅,及瑞、惠、桂三王婚礼。

tài zǐ shēng mǔ wáng guì fēi hōng bù zhì shǒu fén nèi guān yòu bù zhì fén hù shàn dì zōng yàn lì zhēng zhī

太子生母王贵妃薨,不置守坟内官,又不置坟户赡地,宗彦力争之。

tǐng jī shì qǐ zōng yàn yīn yán tiān xià yí bì xià báo tài zǐ jiǔ

梃击事起,宗彦因言:“天下疑陛下薄太子久。

tài zǐ chù jī qīng zhī shì zhì cí qìng gōng mén zhǐ shǒu yǐ mào nián èr nèi shì zhōng mén zé jì wú yī rén

太子处积轻之势,致慈庆宫门止守以耄年二内侍,中门则寂无一人。

qǐ jí xià zhāng chà tíng xùn fán qīng gōng zhū diǎn lǐ xī yǔn chén bù shī xíng zōng shè xìng shèn

乞亟下张差廷讯,凡青宫诸典礼,悉允臣部施行,宗社幸甚。

bù bào

”不报。

xún zhuǎn zuǒ shì láng shǔ bù rú gù

寻转左侍郎,署部如故。

sì shí sì nián dōng lóng dé diàn zāi zōng yàn qǐng tōng xià qíng xiū fèi zhèng bǔ kuàng guān

四十四年冬,隆德殿灾,宗彦请通下情,修废政,补旷官。

míng nián huáng zhǎng sūn nián shí sān wèi jiù fù zōng yàn zài shū lì yán

明年,皇长孙年十三,未就傅,宗彦再疏力言。

zì shì pín suì kěn qǐng dì zhōng bù nà

自是频岁恳请,帝终不纳。

sì shí liù nián liù yuè jīng shī dì zhèn

四十六年六月,京师地震。

shàng xiū xǐng sān shì

上修省三事。

shí dì bù shì cháo yǐ sān shí zài cháo zhèng jī chí shù guān jǐn kuàng

时帝不视朝已三十载,朝政积弛,庶官尽旷。

míng nián qiū liáo shì yì jí

明年秋,辽事益棘。

zōng yàn lǜ liáo shǔ shàng yán zì sān lù sàng shī kāi yuán tiě lǐng xiāng jì méi shěn yáng gū wēi

宗彦率僚属上言:“自三路丧师,开原、铁岭相继没,沈阳孤危。

qǐng bì xià lín cháo yǔ chén děng miàn chóu bīng shí dà jì

请陛下临朝,与臣等面筹兵食大计。

dì yì bù bào

”帝亦不报。

zōng yàn qīng xiū yǒu zhí

宗彦清修有执。

shè shàng shū shì liù nián yù shì kǎn kǎn fū zòu shí wàng shén lóng

摄尚书事六年,遇事侃侃敷奏,时望甚隆。

qí nián shí èr yuè huì tuī gé chén tíng chén duō shǒu zōng yàn dú lì kē jǐ shì zhōng zhāng yán dēng bù shǔ míng suì bù huò yǔ

其年十二月,会推阁臣,廷臣多首宗彦,独吏科给事中张延登不署名,遂不获与。

zōng yàn xuán qǐ jiǎ qù

宗彦旋乞假去。

yù shǐ xuē fū zhèng xiāo yì zhōng zuǒ guāng dòu li zhēng yí ní yīng chūn péng jì yù zhāng xīn zhào děng jiāo zhāng xī zhī ér yán dēng tóng guān qí shī jiào xuē fèng xiáng yòu lǚ shū jiū bó

御史薛敷政、萧毅中、左光斗、李征仪、倪应春、彭际遇、张新诏等交章惜之,而延登同官亓诗教、薛凤翔又屡疏纠驳。

qí shí qí dǎng shì shèng fēi tóng lèi lǜ pái qù zhī

其时齐党势盛,非同类率排去之。

zōng yàn wú suǒ fù lì gù zhōng bù ān qí wèi

宗彦无所附丽,故终不安其位。

míng nián shén zōng bēng guāng zōng lì jí jiā bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì

明年,神宗崩,光宗立,即家拜礼部尚书兼东阁大学士。

tiān qǐ yuán nián xià hái cháo

天启元年夏还朝。

lǚ jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī lì bù shàng shū jiàn jí diàn dà xué shì

屡加少师兼太子太师、吏部尚书、建极殿大学士。

sì nián zhēng yuè zú guān zèng tài fù shì wén yì

四年正月卒官,赠太傅,谥文毅。

dì zōng shèng yóu xiāng jǔ lì guān gōng bù zhǔ shì

弟宗圣,由乡举历官工部主事。

yǐ fù wèi zhōng xián zhòu jiā běn bù yòu shì láng

以附魏忠贤,骤加本部右侍郎。

chóng zhēn chū xuē jí lùn pèi míng lì nì àn

崇祯初,削籍,论配,名丽逆案。

sūn rú yóu zì jǐng wén yú yáo rén dōu yù shǐ suì zēng sūn yě

孙如游,字景文,馀姚人,都御史燧曾孙也。

wàn lì èr shí sān nián jìn shì

万历二十三年进士。

lèi guān lǐ bù yòu shì láng

累官礼部右侍郎。

sì shí qī nián dōng zuǒ shì láng hé zōng yàn qù wèi shǔ yìn wú rén dà xué shì fāng cóng zhé lǚ yǐ rú yóu qǐng

四十七年冬,左侍郎何宗彦去位,署印无人,大学士方从哲屡以如游请。

míng nián sān yuè shǐ de mìng

明年三月始得命。

bù shì cóng jī rú yóu jué qiǎn wú zhì

部事丛积,如游决遣无滞。

shí bái lián wú wéi zhū xié jiào héng xíng zōng yàn cháng shū qǐng yán jìn rú yóu fù shēn qí shuō

时白莲、无为诸邪教横行,宗彦尝疏请严禁,如游复申其说。

dì cóng zhī

帝从之。

qī yuè dì jí dà jiàn xié zhū dà chén shòu gù mìng

七月,帝疾大渐,偕诸大臣受顾命。

dì bēng zhèng guì fēi jù huò shēn jié li xuǎn shì wèi qǐng fēng hòu

帝崩,郑贵妃惧祸,深结李选侍,为请封后。

xuǎn shì xǐ yì wèi qǐng fēng tài hòu yǐ yuè zhī

选侍喜,亦为请封太后以悦之。

yáng lián yǔ rú yóu yuē huáng zhǎng zǐ fēi xuǎn shì suǒ ài

杨涟语如游曰:“皇长子非选侍所爱。

xuǎn shì hòu dí yǐ tā rì jiāng ruò hé

选侍后,嫡矣,他日将若何?

jí bái zhí zhèng yòng yí zhào jǔ cè lì

亟白执政,用遗诏举册立。

dēng jí sān rì gōng jí yuán zhào yǐ qǐng

登极三日,公即援诏以请。

rú yóu rán zhī

”如游然之。

bā yuè shuò guāng zōng jí wèi

八月朔,光宗即位。

sān rì rú yóu qǐng jiàn dōng gōng dì nà zhī

三日,如游请建东宫,帝纳之。

é zūn yí zhǐ yù gé chén fēng guì fēi wèi huáng tài hòu

俄遵遗旨谕阁臣,封贵妃为皇太后。

rú yóu zòu yuē kǎo lèi cháo diǎn lǐ yǐ pèi ér hòu zhě nǎi dí tǐ zhī jīng

如游奏曰:“考累朝典礼,以配而后者,乃敌体之经;

yǐ fēi ér hòu zhě zé cóng zǐ zhī yì

以妃而后者,则从子之义。

zǔ zōng yǐ lái qǐ wú bào qīn zhī ài ér zhōng yǐn qù xí zhī xián cǐ lǐ suǒ bù zài yě

祖宗以来,岂无抱衾之爱,而终引去席之嫌,此礼所不载也。

xiān dì niàn guì fēi láo bù zài wú míng zhī wèi hào

先帝念贵妃劳,不在无名之位号;

bì xià tǐ xiān dì zhì yì bù zài fēi fèn zhī zūn chóng

陛下体先帝志,亦不在非分之尊崇。

ruò yì suǒ bù kě zé zūn mìng fēi xiào zūn lǐ wèi xiào

若义所不可,则遵命非孝,遵礼为孝。

chén bù gǎn qǔ xùn zì dǎo bù zhōng zhī zuì

臣不敢曲徇,自蹈不忠之罪。

shū rù wèi bào

”疏入,未报。

rú yóu xún jìn běn bù shàng shū

如游寻进本部尚书。

dì jì mìng jiàn dōng gōng yòu yán huáng zhǎng zǐ tǐ zhì qīng ruò shāo huǎn cè lì qī

帝既命建东宫,又言皇长子体质清弱,稍缓册立期。

rú yóu lì chí bù kě

如游力持不可。

èr shí sān rì mìng fēng xuǎn shì wèi huáng guì fēi

二十三日,命封选侍为皇贵妃。

qī yǐ dìng yǐ yuè sān rì dì yòu qù zhī

期已定矣,越三日,帝又趣之。

rú yóu zòu yuē xiān fèng yù shàng xiào duān huáng hòu xiào jìng huáng tài hòu zūn shì yòu fēng guō yuán fēi wáng cái rén wèi huáng hòu lǐ jiē wèi jùn guì fēi zhī fēng yi zài hòu

如游奏曰:“先奉谕上孝端皇后、孝靖皇太后尊谥,又封郭元妃、王才人为皇后,礼皆未竣,贵妃之封宜在后。

jì shèng yù zhūn qiē qiě yǒu bǎo hù shèng chǔ gōng jí rú xiān suǒ dìng qī yì wú bù kě

既圣谕谆切,且有保护圣储功,即如先所定期,亦无不可。

dì xǔ zhī

”帝许之。

xuǎn shì yǐ guì fēi wèi wèi zú bì yù de huáng hòu

选侍以贵妃为未足,必欲得皇后。

èr shí jiǔ rì zài zhào tíng chén xuǎn shì pò huáng zhǎng zǐ yán zhī

二十九日,再召廷臣,选侍迫皇长子言之。

rú yóu yuē shàng yù fēng xuǎn shì wèi huáng guì fēi dāng jí jù yí jìn

如游曰:“上欲封选侍为皇贵妃,当即具仪进。

dì màn yìng yuē nuò

”帝漫应曰:“诺。

xuǎn shì wén dà bú yuè

”选侍闻,大不悦。

míng rì dì bēng cháo shì dà biàn

明日,帝崩,朝事大变。

rú yóu qǐng gǎi cè fēng qī bào kě

如游请改册封期,报可。

xī zōng wèi huáng sūn shí wèi jiù fù

熹宗为皇孙时,未就傅。

jí wèi qī rì rú yóu jí qǐng kāi jiǎng yán yì bào kě

即位七日,如游即请开讲筵,亦报可。

shí yuè mìng yǐ dōng gé dà xué shì rù cān jī wù

十月,命以东阁大学士入参机务。

yán zhě dǐ qí bù yóu tíng tuī jiāo zhāng lùn liè

言者诋其不由廷推,交章论列。

rú yóu yì lǚ qǐ qù dì zhé miǎn liú

如游亦屡乞去,帝辄勉留。

tiān qǐ yuán nián èr yuè shàng shū yán zǔ zōng rèn yòng gé chén duō yóu tè jiǎn

天启元年二月,上疏言:“祖宗任用阁臣,多由特简。

yuǎn zhě wú lùn zài shì miào zé yǒu zhāng cōng guì è fāng xiàn fu xià yán xú jiē yuán wěi yán nè li chūn fāng

远者无论,在世庙,则有张璁、桂萼、方献夫、夏言、徐阶、袁炜、严讷、李春芳;

zài mù miào zé yǒu chén yǐ qín zhāng jū zhèng zhào zhēn jí

在穆庙,则有陈以勤、张居正、赵贞吉;

zài shén miào zé yǒu xǔ guó zhào zhì gāo zhāng wèi

在神庙,则有许国、赵志皋、张位。

jí huáng kǎo zhī yòng zhū guó zuò yì tè jiǎn yě

即皇考之用朱国祚,亦特简也。

jīn bì xià chōng líng chén cái pǐn yòu fēi zhū chén bǐ yǒu lèi zhì zūn zhī rén zhī míng

今陛下冲龄,臣才品又非诸臣比,有累至尊知人之明。

qǐ sù cì hái gǔ hái tián lǐ

乞速赐骸骨,还田里。

dì réng liú zhī

”帝仍留之。

rú yóu shí sì shū qǐ qù nǎi jiā tài zǐ tài bǎo wén yuān gé dà xué shì qiǎn guān hù sòng yìn zǐ gěi cì xī rú yí diǎn

如游十四疏乞去,乃加太子太保、文渊阁大学士,遣官护送,荫子给赐悉如彝典。

jiā jū sì nián zú

家居四年卒。

zèng shǎo bǎo shì wén gōng

赠少保,谥文恭。

sūn jiā jī zì shuò fū

孙嘉绩,字硕肤。

chóng zhēn shí nián jìn shì

崇祯十年进士。

shòu nán jīng gōng bù zhǔ shì zhào gǎi bīng bù

授南京工部主事,召改兵部。

dà qīng bīng báo dū chéng àn yíng bù dòng zhòng mò cè

大清兵薄都城,按营不动,众莫测。

jiā jī yuē cǐ dài hòu zhì zhě jí jǔ zhòng nán xià ěr

嘉绩曰:“此待后至者,即举众南下尔。

yuè sān rì měng gǔ bīng shù wàn guǒ cóng qīng shān kǒu rù jí rì nán xià

”越三日,蒙古兵数万果从青山口入,即日南下。

yú shì shàng shū yáng sì chāng yǐ jiā jī zhī bīng diào wèi zhí fāng yuán wài láng

于是尚书杨嗣昌以嘉绩知兵,调为职方员外郎。

jìn láng zhōng

进郎中。

dū shī zhōng guān gāo qǐ qián zèn zhī huì yǒu fā qí nà huì shì suì xià yù

督师中官高起潜谮之,会有发其纳贿事,遂下狱。

yǐ huáng dào zhōu yì xià yù

已,黄道周亦下狱。

jiā jī gōng qīn yǐn shí tāng yào lì tiáo hù zhī yīn cóng shòu yì

嘉绩躬亲饮食汤药,力调护之,因从受《易》。

huì zhū shēng tu zhòng jí shū jiù dào zhōu dì yì nù yí yù jǐn yī yán xùn

会诸生涂仲吉疏救道周,帝益怒,移狱锦衣严讯。

zhū shēng yǔ dào zhōu wǎng lái zhě duō guǐ cí zì tuō dú jiā jī wú suǒ yǐn

诸生与道周往来者多诡词自脱,独嘉绩无所隐。

nǐ zá fàn sǐ zuì jì nǐ yān zhàng chōng jūn jiē bù yǔn

拟杂犯死罪,继拟烟瘴充军,皆不允。

bǎo dìng zǒng dū zhāng fú zhēn bì jiàn jiàn jiā jī cái qǐng yòng wèi cān móu bù tīng

保定总督张福臻陛见,荐嘉绩才,请用为参谋,不听。

xú shí qí wèi xíng bù shàng shū jù yuán shū zòu nǎi shì zhī

徐石麒为刑部尚书,具爰书奏,乃释之。

fú wáng shí qǐ jiǔ jiāng bīng bèi qiān shì wèi fù

福王时,起九江兵备佥事,未赴。

lǔ wáng jiān guó shào xīng zhuó yòu qiān dū yù shǐ lěi jìn dōng gé dà xué shì

鲁王监国绍兴,擢右佥都御史,累进东阁大学士。

wáng háng hǎi jiā jī cóng zhì zhōu shān

王航海,嘉绩从至舟山。

qí nián gòu jí zú

其年遘疾卒。

zàn yuē xī zōng chū yè xiàng gāo yǐ sù wàng zhào qǐ hǎi nèi zhèng rén yǐ yǐ wéi zhòng zú bù néng yǒu suǒ kuāng jiù

赞曰:熹宗初,叶向高以宿望召起,海内正人倚以为重,卒不能有所匡救。

gài zhèng bǐng nèi yí fēi yī rì zhī jī shì gù wú rú hé yě

盖政柄内移,非一日之积,势固无如何也。

liú yī jing hán kuàng zhū rén suī jū duān kuí zhī de ér xiāo xiǎo bǐ jiān quán dāng chè zhǒu fēn náo wù niè jǐ bù zì quán

刘一燝、韩爌诸人,虽居端揆之地,而宵小比肩,权珰掣肘,纷挠杌陧,几不自全。

zhū guó zuò hé zōng yàn chù yú dǎng rén sūn rú yóu yòu jiē yǐ zhōng zhǐ tè yòng wèi wài tíng suǒ gòu

朱国祚、何宗彦绌于党人,孙如游又皆以中旨特用,为外廷所诟。

yú shì ér zhī míng liáng xiāng zāo chéng qiān zǎi zhī yī yù yě fū

于是而知明良相遭,诚千载之一遇也夫!

✦ You read 列传·卷一百二十八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.