liú tīng qiáo yī qí li yīng xiáng tóng yuán zhèn chén lín wú guǎng shān zi lóng mǎ kǒng yīng
刘𬘩(乔一琦) 李应祥(童元镇) 陈璘(吴广) 邓子龙马孔英
liú tīng zì shěng wú dū du xiǎn zi
刘𬘩，字省吾，都督显子。
yǒng gǎn yǒu fù fēng yòng yīn wèi zhǐ huī shǐ
勇敢有父风，用荫为指挥使。
wàn lì chū cóng xiǎn tǎo jiǔ sī mán
万历初，从显讨九丝蛮。
xiān dēng qín qí qiú ā dà
先登，擒其酋阿大。
yǐ gōng qiān yún nán yǐ dōng shǒu bèi gǎi nán jīng xiǎo jiào chǎng zuò yíng
以功迁云南迤东守备，改南京小教场坐营。
shí nián dōng miǎn diàn fàn yǒng chāng téng yuè xún fǔ liú shì céng qǐng jì shī
十年冬，缅甸犯永昌、腾越，巡抚刘世曾请济师。
míng nián chūn zhuó tīng yóu jī jiāng jūn shǔ téng chōng shǒu bèi shì
明年春，擢𬘩游击将军，署腾冲守备事。
miǎn diàn qù yún nán yuǎn zì qí qiú mǎng ruì tǐ yǐ bīng fú zhū fān shì suì qiáng shù rǎo biān jìng
缅甸去云南远，自其酋莽瑞体以兵服诸番，势遂强，数扰边境。
jiāng xī rén yuè fèng zhě shāng lǒng chuān xiāo jié duō zhì wèi xuān fǔ duō shì níng jì shì shì níng qī yǐ mèi
江西人岳凤者，商陇川，骁桀多智，为宣抚多士宁记室，士宁妻以妹。
fèng yòu shì níng wǎng jiàn ruì tǐ qián yǔ zi nǎng wū zhèn shā zhī bìng shā qí qī zǐ duó jīn pái yìn fú shòu ruì tǐ wěi mìng dài shì níng wèi xuān fǔ
凤诱士宁往见瑞体，潜与子曩乌鸩杀之，并杀其妻子，夺金牌印符，受瑞体伪命，代士宁为宣抚。
ruì tǐ sǐ zi yīng lǐ sì
瑞体死，子应里嗣。
fèng jié gěng mǎ zéi hǎn qián nán diàn tǔ shè dāo luò cān máng shì tǔ shè fàng zhèng táng yǔ yīng lǐ cóng fù měng bié dì ā wǎ děng gè lǜ xiàng bīng shù shí wàn gōng léi nòng zhǎn dá gàn yá nán diàn mù bāng lǎo yáo sī diān zhū chǔ shā lüě wú suàn
凤结耿马贼罕虔、南甸土舍刀落参、芒市土舍放正堂，与应里从父猛别、弟阿瓦等，各率象兵数十万攻雷弄、盏达、干崖、南甸、木邦、老姚、思甸诸处，杀掠无算。
kuī téng yuè yǒng chāng dà lǐ méng huà jǐng dōng zhèn yuán yuán jiāng
窥腾越、永昌、大理、蒙化、景东、镇沅、元江。
yǐ xiàn shùn níng pò zhǎn dá yòu lìng nǎng wū yǐn miǎn bīng tū měng lín
已，陷顺宁，破盏达，又令曩乌引缅兵突猛淋。
zhǐ huī wú jì xūn děng zhàn sǐ
指挥吴继勋等战死。
shān chuān tǔ guān zhī zhōu hé yù fèng liáo xù yě shǐ shǐ zhāo zhī fèng zhí xiàn yīng lǐ
邓川土官知州何钰，凤僚婿也，使使招之，凤絷献应里。
dàng shì shí chē lǐ bā bǎi mèng yǎng mù bāng mèng gèn mèng mì mán mò jiē yǐ bīng zhù zéi zéi shì yì shèng
当是时，车里、八百、孟养、木邦、孟艮、孟密、蛮莫皆以兵助贼，贼势益盛。
qián guó gōng mù chāng zuò wén jǐng yí zhù ěr hǎi xún fǔ liú shì céng yì yí chǔ xióng
黔国公沐昌祚闻警，移驻洱海，巡抚刘世曾亦移楚雄。
dà zhēng hàn tǔ jūn shù wàn lìng cān zhèng zhào ruì bì méng huà fù shǐ hú xīn dé bì téng chōng lù tōng xiāo bì zhào zhōu qiān shì yáng jì xī bì yǒng chāng yǔ jiān jūn fù shǐ fu chǒng jiāng xīn dū cān jiāng hú dà bīn děng fēn dào jìn jī
大征汉土军数万，令参政赵睿壁蒙化，副使胡心得壁腾冲，陆通霄壁赵州，佥事杨际熙壁永昌，与监军副使傅宠、江忻督参将胡大宾等分道进击。
dà xiǎo shí yú zhàn jī jí qiān liù bǎi yǒu jī měng bié luò cān jiē yì
大小十余战，积级千六百有奇，猛别、落参皆殪。
cān jiāng shān zi lóng jī zhǎn hǎn qián yú yáo guān
参将邓子龙击斩罕虔于姚关。
yīng lǐ qù fèng dōng kòu yáo guān běi jù wān diān máng shì
应里趣凤东寇姚关，北据湾甸、芒市。
huì tīng zhì jūn jūn dà zhèn
会𬘩至军，军大振。
fèng jù nǎi lìng qī zi jí bù qǔ lái jiàng tīng zé lìng xiàn jīn pái yìn fú jí mán mò mèng mì dì
凤惧，乃令妻子及部曲来降，𬘩责令献金牌印符及蛮莫、孟密地。
nǎi yǐ sòng fèng qī zǐ hái lǒng chuān wèi míng fēn bīng qū shā mù lóng shān jù qí xiǎn ér jǐ chí rù lǒng chuān jìng
乃以送凤妻子还陇川为名，分兵趋沙木笼山，据其险，而己驰入陇川境。
fèng dù sì miàn jiē bīng suì yì jūn mén jiàng
凤度四面皆兵，遂诣军门降。
tīng fù lǜ bīng jìn miǎn miǎn jiāng xiān dùn liú shǎo bīng lǒng chuān
𬘩复率兵进缅，缅将先遁，留少兵陇川。
tīng gōng zhī fèng zǐ nǎng wū yì jiàng
𬘩攻之，凤子曩乌亦降。
tīng nǎi xié fèng fù zǐ wǎng gōng mán mò chéng shèng yǎn jī
𬘩乃携凤父子往攻蛮莫，乘胜掩击。
zéi jiǒng fù miǎn rén jí xiàng mǎ lái xiàn mán mò píng
贼窘，缚缅人及象马来献，蛮莫平。
suì zhāo fǔ mèng yǎng zéi zéi jiāng chéng xiàng zǒu zhuī huò zhī
遂招抚孟养贼，贼将乘象走，追获之。
fù yí shī wéi mèng liǎn shēng qín qí kuí
复移师围孟琏，生擒其魁。
yún nán píng xiàn fú yú cháo
云南平，献俘于朝。
dì wèi gào xiè jiāo miào shòu bǎi guān hè
帝为告谢郊庙，受百官贺。
dà xué shì shēn shí xíng yǐ xià xī jìn guān yìn zǐ
大学士申时行以下，悉进官荫子。
tīng yì jìn fù zǒng bīng yǔ shì yīn
𬘩亦进副总兵，予世荫。
nǎi gǎi mèng mì ān fǔ sī wèi xuān fǔ zēng shè ān fǔ èr yuē mán mò yuē gěng mǎ zhǎng guān sī èr yuē mèng liǎn yuē mèng yǎng
乃改孟密安抚司为宣抚，增设安抚二，曰蛮莫，曰耿马，长官司二，曰孟琏，曰孟养；
qiān hù suǒ èr yī jū yáo guān yī jū měng lín
千户所二，一居姚关，一居猛淋。
jiē míng zhī yuē zhèn ān
皆名之曰“镇安”。
mìng tīng yǐ fù zǒng bīng shǔ lín yuán cān jiāng yí zhèn mán mò
命𬘩以副总兵署临元参将，移镇蛮莫。
chū fèng jiàng běn yǐ jì yòu ér xún fǔ shì céng chēng zhèn qín suì xíng xiàn fú lǐ xù gōng jí gé bù
初，凤降本以计诱，而巡抚世曾称阵擒，遂行献俘礼，叙功及阁部。
wèi jǐ miǎn rén fù dà jǔ kòu mèng mì
未几，缅人复大举寇孟密。
mèng mì bīng zhàn bài zéi suì wéi wǔ zhāng
孟密兵战败，贼遂围五章。
bǎ zǒng gāo guó chūn lǜ wǔ bǎi rén yuán pò zéi shù wàn lián cuī liù yíng wèi xī nán zhàn gōng dì yī jìn guān shì yīn fù qiān hù
把总高国春率五百人援，破贼数万，连摧六营，为西南战功第一，进官，世荫副千户。
tīng yì yōu xù
𬘩亦优叙。
mán mò shè ān fǔ yǐ tǔ guān sī shùn yǒu gōng tè shòu zhī
蛮莫设安抚，以土官思顺有功，特授之。
tīng nà qí zhòng huì yòu zòng bù jiàng xiè shì lù děng yín nüè sī shùn dà yuàn
𬘩纳其重贿，又纵部将谢世禄等淫虐，思顺大怨。
tīng jiāng jiā zi
𬘩，将家子。
fù xiǎn bù qǔ duō jiàn ér tīng yōng yǐ zì xióng
父显部曲多健儿，𬘩拥以自雄。
zhēng miǎn zhī yì lè bīng jīn shā jiāng zhù jiāng tái yú wáng jì gù zhǐ wēi míng shén shèng
征缅之役，勒兵金沙江，筑将台于王骥故址，威名甚盛。
rán xìng tān yù xià wú fǎ
然性贪，御下无法。
bīng hái zhì téng chōng jiǎ ér zào fén mín jū
兵还至腾冲，甲而噪，焚民居。
tīng zài mán mò wén zhī chí zhì kào yǐ jīn qián shǐ dìng
𬘩在蛮莫，闻之驰至，犒以金钱，始定。
sī shùn kǒng huò jí pàn guī mǎng qiú
思顺恐祸及，叛归莽酋。
zhào gé tīng rèn yǐ yóu jī hou diào
诏革𬘩任，以游击候调。
wú hé luō xióng biàn qǐ
无何，罗雄变起。
luō xióng zhě qǔ jìng shǔ zhōu yě zhě shì shì wèi zhī zhōu
罗雄者，曲靖属州也，者氏世为知州。
jiā jìng shí zhě jùn sì zhí shā yíng cháng ér duó qí qī shēng zǐ jì róng
嘉靖时，者浚嗣职，杀营长而夺其妻，生子继荣。
jùn nián lǎo wú tā zi jì róng de xí zhí suì shì jùn
浚年老无他子，继荣得袭职，遂弑浚。
yāo sēng wáng dào zhāng dào yǐ jì róng yǒu yì xiāng fèng wéi zhǔ
妖僧王道、张道以继荣有异相，奉为主。
yòng fú shù liàn dīng jiǎ shān jù tú dǎng dú wài dì lóng yǒu yì bù cóng
用符术练丁甲，煽聚徒党，独外弟隆有义不从。
shí sān nián dōng jì róng fēn dǎng sì piào guǎng xī shī zōng lù liáng zhū fǔ zhōu xián bèi huàn
十三年冬，继荣分党四剽，广西师宗、陆凉诸府州咸被患。
xún fǔ liú shì céng xí diào hàn tǔ jūn shǔ jiān sī chéng zhèng yì zhèng bì děng fēn yù zhī
巡抚刘世曾檄调汉土军，属监司程正谊、郑璧等分御之。
huì tīng jiě guān zhì zhān yì shì céng xǐ lìng yǔ pí jiàng liú shào guì wàn ào fēn dào tǎo
会𬘩解官至沾益，世曾喜，令与裨将刘绍桂、万鏊分道讨。
tīng zhí dǎo jì róng zhài bá zhī huò qí qī qiè shù rén jì róng yì qù
𬘩直捣继荣寨，拔之，获其妻妾数人，继荣逸去。
tīng lián kè sān zhài zhǎn wáng dào zhāng dào zhuī wáng zhì ā bài jiāng
𬘩连克三砦，斩王道、张道，追亡至阿拜江。
lóng yǒu yì bù zú zhǎn jì róng shǒu yǐ xiàn zéi jǐn píng
隆有义部卒斩继荣首以献，贼尽平。
shí shǒu gōng zhǐ wǔ shí yú jí ér fǔ jiàng zhě wàn yú rén lùn zhě chēng qí bù wàng shā
时首功止五十余级，而抚降者万余人，论者称其不妄杀。
chū tīng pò jì róng yǒu lùn qí sī cái wù zhě gōng bù lù
初，𬘩破继荣，有论其私财物者，功不录。
shì céng wèi biàn wū nǎi cì bái jīn
刘世曾为他辩白，于是赏赐给他白金。
xún yòng wèi guǎng xī cān jiāng yí sì chuān
寻用为广西参将，移四川。
èr shí nián zhào shòu wǔ jūn sān yíng cān jiāng
二十年召授五军三营参将。
huì cháo xiān yòng shī tīng qǐng lǜ chuān bīng wǔ qiān fù yuán zhào yǐ fù zǒng bīng cóng zhēng
会朝鲜用师，𬘩请率川兵五千赴援，诏以副总兵从征。
zhì zé wēi yǐ qì wáng jīng dùn tīng qū shàng zhōu wū lǐng
至则倭已弃王京遁，𬘩趋尚州乌岭。
lǐng xuān qī shí lǐ qiào bì tōng yī xiàn wēi jù xiǎn
岭亘七十里，峭壁通一线，倭拒险。
bié jiāng chá dà shòu zǔ chéng xùn děng jiàn dào yú huái shān chū wū lǐng hòu
别将查大受、祖承训等间道逾槐山，出乌岭后。
wēi dà jīng suì yí zhù fǔ shān pǔ
倭大惊，遂移驻釜山浦。
tīng jí chéng xùn děng jìn tún dà qiū zhōng zhōu yǐ jīn luó shuǐ bīng bù fǔ shān hǎi kǒu cháo xiǎn lüè dìng
𬘩及承训等进屯大邱、忠州，以金罗水兵布釜山海口，朝鲜略定。
wèi jǐ wēi qiǎn xiǎo xi fēi nà kuǎn suì fàn xián ān jìn zhōu bī quán luō
未几，倭遣小西飞纳款，遂犯咸安、晋州，逼全罗。
tí dū li rú sōng jí qiǎn li píng hú chá dà shòu zhūn nán yuán zǔ chéng xùn lǐ níng zhūn xián yáng tīng zhūn shǎn chuān è zhī
提督李如松急遣李平胡、查大受屯南原，祖承训、李宁屯咸阳，𬘩屯陕川，扼之。
wēi guǒ fēn fàn qǐng jiāng bìng yǒu zhǎn huò
倭果分犯，请将并有斩获。
wēi nǎi cóng fǔ shān yí xi shēng pǔ sòng wáng zǐ guī cháo xiān
倭乃从釜山移西生浦，送王子归朝鲜。
dì mìng chè rú sōng dà jūn hái zhǐ liú tīng jí yóu jī wú wéi zhōng hé qī qiān liù bǎi rén fēn è yào kǒu
帝命撤如松大军还，止留𬘩及游击吴惟忠合七千六百人，分扼要口。
zǒng dū gù yǎng qiān lì zhǔ jǐn chè tīng wéi zhōng yì xiān hòu hái
总督顾养谦力主尽撤，𬘩、惟忠亦先后还。
shǔ bō qiú yáng yìng lóng zuò luàn zhuó tīng sì chuān zǒng bīng guān
属播酋杨应龙作乱，擢𬘩四川总兵官。
tīng shù cháo xiǎn èr nián láo shén jì kān gōng yōu xù nǎi huì yù shǐ sòng xìng zǔ
𬘩戍朝鲜二年，劳甚，觊勘功优叙，乃贿御史宋兴祖。
xìng zǔ yǐ wén fǎ dāng chǐ
兴祖以闻，法当褫。
bù yì tīng gōng duō qǐng jǐn gé yún nán suǒ jiā gōng jí yǐ fù zǒng bīng zhèn sì chuān
部议𬘩功多，请尽革云南所加功级，以副总兵镇四川。
xún yǐ yìng lóng shū kuǎn ér qīng hǎi kòu shù rǎo biān tè shè lín zhào zǒng bīng guān yí tīng rèn zhī
寻以应龙输款，而青海寇数扰边，特设临兆总兵官，移𬘩任之。
èr shí sì nián sān yuè huǒ luò chì zhēn xiàng kūn dōu lǔ è chéng tā bo náng děng lüè fān kuī nèi dì
二十四年三月，火落赤、真相、昆都鲁、歹成、他卜囊等掠番窥内地。
tīng bù jiàng zhōu guó zhù děng jī zhī mǎng là chuān nǎo zhǎn shǒu bǎi sān shí yǒu jī huò mǎ niú zá chù èr wàn jì
𬘩部将周国柱等击之莽剌川脑，斩首百三十有奇，获马牛杂畜二万计。
dì wèi gào jiāo miào xuān jié
帝为告郊庙宣捷。
tīng děng jìn zhì yǔ yīn yǒu chà
𬘩等进秩予荫有差。
míng nián wǔ yuè cháo xiǎn zài yòng shī
明年五月，朝鲜再用师。
zhào tīng chōng yù wēi zǒng bīng guān tí dū hàn tǔ bīng fù tǎo
诏𬘩充御倭总兵官，提督汉土兵赴讨。
yòu míng nián èr yuè dǐ cháo xiǎn zé yáng gǎo li rú méi yǐ bài
又明年二月抵朝鲜，则杨镐、李如梅已败。
jīng lüè xíng jiè nǎi fēn jūn wèi sān zhōng dǒng yī yuán dōng má guì xi zé tīng ér chén lín zhuān jiāng shuǐ bīng
经略邢玠乃分军为三，中董一元，东麻贵，西则𬘩，而陈璘专将水兵。
tīng yíng shuǐ yuán
𬘩营水源。
wēi yì fēn sān lù xi háng zhǎng jù shùn tiān háo zhài shēn gù
倭亦分三路，西行长据顺天，壕砦深固。
tīng yù yòu zhí zhī qiǎn shǐ qǐng yǔ qī huì
𬘩欲诱执之，遣使请与期会。
shǐ zhě sān fǎn tīng jiē dān qí sì dào zhōng
使者三反，𬘩皆单骑俟道中。
háng zhǎng chān zhī zhī nǎi xìn qī yǐ bā yuè shuò dìng yuē
行长觇知之，乃信，期以八月朔定约。
zhì qī tīng bù zú xiè qí móu háng zhǎng dà jīng yì qù
至期，𬘩部卒泄其谋，行长大惊，逸去。
tīng jìn gōng shī lì
𬘩进攻失利。
jiān jūn cān zhèng wáng shì qí nù fù qí zhōng jūn
监军参政王士琦怒，缚其中军。
tīng jù lì zhàn pò zhī zéi tuì bù gǎn chū
𬘩惧，力战破之，贼退不敢出。
zhū jiāng sān dào jìn tīng tiǎo zhàn pò zhī qū zéi rù dà chéng
诸将三道进，𬘩挑战破之，驱贼入大城。
yǐ zéi wén píng xiù jí sǐ jiāng dùn
已，贼闻平秀吉死，将遁。
tīng yè bàn gōng duó lì lín yè qiáo zhǎn huò duō
𬘩夜半攻夺栗林、曳桥，斩获多。
shí màn zi yǐn zhōu shī jiù chén lín yāo jī zhī hǎi zhōng
石曼子引舟师救，陈璘邀击之海中。
háng zhǎng suì qì shùn tiān chéng xiǎo sōu dùn
行长遂弃顺天，乘小艘遁。
bān shī jìn tīng dū du tóng zhī shì yīn qiān hù
班师，进𬘩都督同知，世荫千户。
suì yí shī zhēng yáng yìng lóng
遂移师征杨应龙。
huì sì chuān zǒng bīng guān wàn ào ba jí yǐ tīng dài zhī
会四川总兵官万鏊罢，即以𬘩代之。
shí bīng fēn bā dào chuān jū qí sì
时兵分八道，川居其四。
chuān dōng yòu fēn wéi èr yǐ qí jiāng dào zuì yào lìng tīng dāng zhī
川东又分为二，以綦江道最要，令𬘩当之。
yìng lóng shú tīng cái pō jù yì bīng shǒu yào hài
杨应龙熟悉刘𬘩的才干，很害怕，更加加强兵力防守要害之地。
èr shí bā nián zhēng yuè zhū jiāng kè dīng shān tóng gǔ yán cūn suì zhí dǎo nán mù shān yáng jiǎn tái sān tóng
二十八年正月，诸将克丁山、铜鼓、严村，遂直捣楠木、山羊、简台三峒。
tóng jué xiǎn zéi jiāng mù zhào děng zhòng shù wàn lián yíng zhū jiāng dàn zhī
峒绝险，贼将穆照等众数万连营，诸将惮之。
tīng fēn bīng gōng qí sān miàn dà zhàn yú li hàn bà shēng qín qí kuí yú zéi bēn rù tóng
𬘩分兵攻其三面，大战于李汉坝，生擒其魁，余贼奔入峒。
chéng shì kè sān guān zhí dǎo tóng qián fén zhī zéi duō sǐ
乘势克三关，直捣峒前，焚之，贼多死。
jǐn kè sān tóng qín mù zhào jí zéi kuí wú shàng huá
尽克三峒，擒穆照及贼魁吴尚华。
shì rì tīng dū zhàn zuǒ chí jīn yòu tǐng jiàn dà hū yuē yòng mìng zhě shǎng bù yòng mìng zhě chǐ jiàn
是日，𬘩督战，左持金，右挺剑，大呼曰：“用命者赏，不用命者齿剑！
dòu sǐ zhě sì shí rén suì dà jié
”斗死者四十人，遂大捷。
yìng lóng nǎi qiǎn zi cháo dòng wéi dòng jí qí dǎng yáng zhū tǒng ruì zú shù wàn yóu sōng kǎn yú dù luō gǔ chí sān dào bìng jìn
应龙乃遣子朝栋、惟栋及其党杨珠统锐卒数万，由松坎、鱼渡、罗古池三道并进。
tīng fú wàn rén luō gǔ dài sōng kǎn zéi
𬘩伏万人罗古，待松坎贼；
yǐ wàn rén fú yíng wài dài yú dù zéi
以万人伏营外，待鱼渡贼；
ér bié yǐ yī jūn cè yìng
而别以一军策应。
zéi guǒ zhì fú jǐn qǐ
贼果至，伏尽起。
tīng lǜ bù xià zhuǎn zhàn zhǎn shǒu shù bǎi zhuī bēn wǔ shí lǐ
𬘩率部下转战，斩首数百，追奔五十里。
zéi jù shǒu shí hǔ guān tīng yì jué qiàn shǒu
贼聚守石虎关，𬘩亦掘堑守。
chū tīng wén zhēng bō mìng dòu liú duō shè nán yǐ yào cháo tíng
初，𬘩闻征播命，逗遛，多设难以要朝廷。
yán guān jiāo hé yì diào nán jīng yòu fǔ qiān shū
言官交劾，议调南京右府佥书。
tīng zhì shì wén zhī jí cí rèn
𬘩至是闻之，即辞任。
zǒng dū li huà lóng yǐ píng bō fēi tīng bù kě gù liú zhī lì jiàn yú cháo
总督李化龙以平播非𬘩不可，固留之，力荐于朝。
tīng nǎi fù shòu shì yú yè láng jiù chéng gōng kè zéi dī lèi sān pō wǎ yáo píng shí hǔ zhū ài zhí dǐ lóu shān guān
𬘩乃复受事，逾夜郎旧城，攻克贼滴泪、三坡、瓦窑坪、石虎诸隘，直抵娄山关。
lóu shān wàn fēng chā tiān cóng jīng zhōng yī jìng cái shù chǐ zéi shè mù guān shí sān zuò pái shān zhì shēn kēng bǎi xiǎn jù bèi
娄山万峰插天，丛箐中一径才数尺，贼设木关十三座，排栅置深坑，百险俱备。
tīng fēn qí bīng wèi zuǒ yòu lù jiàn dào qū guān hòu ér zì dū dà jūn yǎng gōng duó qí guān zhuī zhì yǒng ān zhuāng liǎng lù jūn yì huì
𬘩分奇兵为左右路，间道趋关后，而自督大军仰攻，夺其关，追至永安庄，两路军亦会。
tīng lǎo jiàng chí zhòng lǜ zéi chōng tū lián zhū yíng yī jù lóu shān guān wèi lǎo yíng yī jù bái shí kǒu wèi yāo yíng yī jù yǒng ān zhuāng wèi qián yíng
𬘩老将持重，虑贼冲突，联诸营：一据娄山关为老营，一据白石口为腰营，一据永安庄为前营。
dōu zhǐ huī wáng fēn zhě yǒng ér guǎ móu měi zhàn zhé qǐng wèi qián fēng lián shèng yǒu qīng dí xīn dú yíng sōng mén yā zhī chōng jù dà yíng shù lǐ
都指挥王芬者，勇而寡谋，每战辄请为前锋，连胜有轻敌心，独营松门垭之冲，距大营数里。
zéi fāng yǒu wū jiāng zhī shèng móu zài duó lóu shān
贼方有乌江之胜，谋再夺娄山。
shì mù zhào qiǎn shǐ xiè fēn gū jūn zhuàng zéi nǎi xí shā fēn shǒu bèi chén dà gāng tiān quán zhāo tǎo yáng yù yì sǐ shī wáng shì zú èr qiān rén
适穆照遣使泄芬孤军状，贼乃袭杀芬，守备陈大刚、天全招讨杨愈亦死，失亡士卒二千人。
tīng wén qīn lǜ qí zú wǎng jiù bù jiàng zhōu yǐ dé zhōu dūn jí fēn liǎng yì jiā gōng zéi shǐ dà bēn zhuī zhì yǎng mǎ chéng ér hái
𬘩闻，亲率骑卒往救，部将周以德、周敦吉分两翼夹攻，贼始大奔，追至养马城而还。
shì rì yìng lóng jǐ bèi huò nǎi bù gǎn kuī lóu shān
是日，应龙几被获，乃不敢窥娄山。
tīng chéng qián shī zhā jìn guān jiān bì qiě qǐng jì shī
𬘩惩前失，劄近关坚壁，且请济师。
yú shí yú rì kè hòu shuǐ dùn yíng yú guàn zi shān
逾十余日，克后水囤，营于冠子山。
xún huì mǎ kǒng yīng wú guǎng zhū jūn bī hǎi lóng dùn xià yǔ zhū jiāng gòng píng zéi tīng gōng wèi duō
寻会马孔英、吴广诸军，逼海龙囤下，与诸将共平贼，𬘩功为多。
chū li huà lóng jiàn tīng yán guān wèi tīng cháng nà yìng lóng huì yi duó guān cóng jūn
初，李化龙荐𬘩，言官谓𬘩尝纳应龙贿，宜夺官从军。
bù yì zhé wéi shì guān dài zuì bàn zéi
部议谪为事官，戴罪办贼。
tīng dé huà lóng shǐ shǐ jī yù dài yī huáng jīn bǎi bái jīn qiān tóu huà lóng jiā wèi huà lóng fù suǒ huà
𬘩德化龙，使使赍玉带一、黄金百、白金千投化龙家，为化龙父所叱。
tóu xún àn yù shǐ cuī jǐng róng jiā yì rú zhī
投巡按御史崔景荣家，亦如之。
huà lóng jǐng róng bìng zòu qí shì zhào gé tīng rèn yǒng bù shōu lù méi qí wù yú guān
化龙、景荣并奏其事，诏革𬘩任，永不收录，没其物于官。
yǐ lù píng bō gōng jìn zuǒ dū du shì yīn zhǐ huī shǐ
已，录平播功，进左都督，世荫指挥使。
sān shí liù nián yún nán ā kè fǎn qǐ tīng tǎo zéi zǒng bīng guān
三十六年，云南阿克反，起𬘩讨贼总兵官。
wèi zhì zéi yǐ píng qǐn qián mìng
未至，贼已平，寝前命。
sì shí nián sì chuān jiàn chāng luǒ luàn mìng tīng wèi zǒng bīng guān tǎo zhī
四十年，四川建昌倮乱，命𬘩为总兵官讨之。
xié cān zhèng wáng zhī jī fēn bā dào dū zhū jiāng gōng ér jǐ jū zhōng jié zhì kè tóng cáo chén zhā ā dōu shà bo yuè běi zhū zhài dà xiǎo wǔ shí liù zhàn zhǎn guó sān qiān sān bǎi yǒu jī zhū luǒ cháo xué yī kōng
偕参政王之机分八道督诸将攻，而己居中节制，克桐槽、沈渣、阿都、厦卜、越北诸砦，大小五十六战，斩馘三千三百有奇，诸倮巢穴一空。
tīng wèi jiāng shù bèi chù yì xìng jiāo zì rú gù
𬘩为将，数被黜抑，性骄恣如故。
cháng quán ōu mǎ hú zhī fǔ zhān shū shū gǎi diào tīng duó lù bàn nián
尝拳殴马湖知府詹淑，淑改调，𬘩夺禄半年。
jiǔ zhī yǐ jūn zhèng shí yí bà guī
久之，以军政拾遗罢归。
sì shí liù nián dì niàn liáo jǐng zhào wèi zuǒ fǔ qiān shū
四十六年，帝念辽警，召为左府佥书。
míng nián èr yuè jīng lüè yáng gǎo lìng tīng jí dù sōng li rú bǎi mǎ lín sì lù chū shī
明年二月，经略杨镐令𬘩及杜松、李如柏、马林四路出师。
tīng bīng sì wàn yóu kuān diàn fù shǐ kāng yīng qián jiān zhī yóu jī qiáo yī qí bié jiān cháo xiǎn jūn bìng jìn
𬘩兵四万，由宽佃，副使康应干监之，游击乔一琦别监朝鲜军并进。
tīng zhèn shǔ jiǔ hǎo yòng shǔ bīng
𬘩镇蜀久，好用蜀兵。
jiǔ dài wèi zhì suì xíng
久待未至，遂行。
ér suǒ fēn dào dú xiǎn yuǎn zhòng gāng dié lǐng mǎ bù chéng liè
而所分道独险远，重冈叠岭，马不成列。
cì shēn hé lián kè niú máo mǎ jiā èr zhài
次深河，连克牛毛、马家二砦。
dà qīng bīng wǔ bǎi shǒu dǒng è lù wén tīng jūn zhì nì zhàn
大清兵五百守董鄂路，闻𬘩军至，逆战。
tīng zòng bīng wéi shù zhòng dà qīng bīng zhòng guǎ bù dí shī èr pí jiàng shāng wǔ shí rén yú kuì wéi chū
𬘩纵兵围数重，大清兵众寡不敌，失二裨将，伤五十人，余溃围出。
tīng yǐ shēn rù sān bǎi lǐ dù sōng jūn fù yóu bù zhī
𬘩已深入三百里，杜松军覆犹不知。
fù zhěng zhòng jìn yù dà qīng bīng tīng yǐn jūn dēng ā bù dá lǐ gāng jiāng bù zhèn dà qīng bīng yì dēng gāng chū qí shàng ér bié yǐ yī jūn qū tīng xi
复整众进，遇大清兵，𬘩引军登阿布达里冈，将布阵，大清兵亦登冈，出其上，而别以一军趋𬘩西。
gāng shàng jūn zì gāo chí xià fèn jī tīng jūn tīng shū sǐ zhàn
冈上军自高驰下，奋击𬘩军，𬘩殊死战。
qū tīng xi zhě fù cóng páng jiā jī tīng jūn bù néng zhī
趋𬘩西者复从旁夹击，𬘩军不能支。
dà qīng bīng chéng shì zhuī jī yù tīng hòu èr yíng jūn
大清兵乘势追击，遇𬘩后二营军。
wèi jí chén fù wèi dà qīng bīng suǒ chéng dà kuì tīng zhàn sǐ
未及陈，复为大清兵所乘，大溃，𬘩战死。
yǎng zǐ liú zhāo sūn zhě zuì xiāo yǒng tū wéi shǒu gé shā shù rén yì sǐ
养子刘招孙者，最骁勇，突围，手格杀数人，亦死。
shì zú tuō zhě wú jǐ
士卒脱者无几。
shí yīng qián jí cháo xiǎn jūn yíng fù chá zhī yě dà qīng suì yí shī yāo zhī
时应干及朝鲜军营富察之野，大清遂移师邀之。
yīng qián bīng jí cháo xiǎn bīng liè xiè jiāng zhàn kuáng fēng zhòu qǐ yáng shā shí
应干兵及朝鲜兵列械将战，狂风骤起，扬沙石。
yīng qián fā huǒ qì fǎn jī jǐ yíng dà luàn
应干发火器，反击己营，大乱。
dà qīng bīng qū jī dà pò zhī yǎn shā jǐ jǐn yīng qián yǐ shù bǎi qí miǎn
大清兵趋击，大破之，掩杀几尽，应干以数百骑免。
yī qí yì wèi dà qīng bīng suǒ pò zǒu rù cháo xiǎn yíng
一琦亦为大清兵所破，走入朝鲜营。
cháo xiǎn dōu yuán shuài jiāng hóng lì fù yuán shuài jīn jǐng ruì jù lǜ zhòng jiàng yī qí tóu yá sǐ
朝鲜都元帅姜弘立、副元帅金景瑞惧，率众降，一琦投崖死。
yáng gǎo wén dù sōng mǎ lín shī bài chí zhào tīng jí li rú bǎi hái
杨镐闻杜松、马林师败，驰召𬘩及李如柏还。
qí wèi zhì tīng yǐ fù dú rú bǎi quán
骑未至，𬘩已覆，独如柏全。
shì wén dì qiǎn zhōng shǐ jì zhèn wáng jiàng shì xù tīng jiā
事闻，帝遣中使祭阵亡将士，恤𬘩家。
tīng yú zhū jiāng zhōng zuì xiāo yǒng
𬘩于诸将中最骁勇。
píng miǎn kòu píng luó xióng píng cháo xiǎn wēi píng bō qiú píng luǒ dà xiǎo shù bǎi zhàn wēi míng zhèn hǎi nèi
平缅寇，平罗雄，平朝鲜倭，平播酋，平倮，大小数百战，威名震海内。
tīng sǐ jǔ cháo dà sǒng biān shì rì nán wéi yǐ
𬘩死，举朝大悚，边事日难为矣。
tīng suǒ yòng bīn tiě dāo bǎi èr shí jīn mǎ shàng lún zhuàn rú fēi tiān xià chēng liú dà dāo
𬘩所用镔铁刀百二十斤，马上轮转如飞，天下称“刘大刀”。
tiān qǐ chū zèng shǎo bǎo shì yīn zhǐ huī qiān shì lì cí yuē biǎo zhōng
天启初，赠少保，世荫指挥佥事，立祠曰“表忠”。
yī qí zì bó guī shàng hǎi rén
一琦，字伯珪，上海人。
li yīng xiáng hú guǎng jiǔ xī wèi rén
李应祥，湖广九溪卫人。
yǐ wǔ shēng cóng jūn jī gōng zhì guǎng xī sī ēn cān jiāng
以武生从军，积功至广西思恩参将。
wàn lì qī nián xún fǔ zhāng rèn dà zhēng shí zhài yīng xiáng yǔ yǒu gōng
万历七年，巡抚张任大征十寨，应祥与有功。
jí qí de shè sān zhèn zhù chéng liè shù
即其地设三镇，筑城列戍。
yīng xiáng fāng zhí yíng jiàn huì zhuó sōng pān fù zǒng bīng dāng shì zhě zòu liú zhī yǐ xīn zhì lì jiù rèn
应祥方职营建，会擢松潘副总兵，当事者奏留之，以新秩莅旧任。
cóng zǒng bīng wáng shàng wén dà pò mǎ píng zéi wéi wáng míng xún yǐ shǔ dū du qiān shì rù wèi wǔ jūn yíng fù jiāng
从总兵王尚文大破马平贼韦王明，寻以署都督佥事，入为五军营副将。
shí sān nián gǎi nán jīng zuǒ fǔ qiān shì chū wèi sì chuān zǒng bīng guān
十三年，改南京左府佥事，出为四川总兵官。
sōng mào zhū fān liè zhài sì shí bā suì wèi lì mín huàn
松、茂诸番列砦四十八，岁为吏民患。
wáng tíng zhān fǔ shǔ shí cháng qiǎn fù jiāng wú zǐ zhōng jī pò diū gǔ rén huāng méi shé sān zhài zhū qiú nǎi jiàng
王廷瞻抚蜀时，尝遣副将吴子忠击破丢骨、人荒、没舌三砦，诸酋乃降。
gù shì zhū fān suì yǒu shǎng lài fān shì qiáng yào suǒ wú yǐ
故事，诸番岁有赏赉，番恃强要索无已。
qí lái bǎo yě yǒu xià mǎ shàng mǎ jiě kě guò bǎo jiǔ jí rè yī qì lì piān shǒu qián
其来堡也，有下马、上马、解渴、过堡酒及热衣气力偏手钱；
shù jūn gēng fān yì fèng yǐ qián yuē xīn bān jià liáng fàng gǒu xǐ cǎo guà cǎi
戍军更番，亦奉以钱，曰新班、架梁、放狗、屣草、挂彩。
tíng zhān yī qiè chú zhī xī chuí shāo jìng
廷瞻一切除之，西陲稍靖。
jǐn liù qī nián shì fù chāng jué
仅六七年，势复猖獗。
shì nián xià yáng liǔ fān chū gōng pǔ ān bǎo fàn guī shuǐ yá shí mén kǎn suì rù jīn píng bǎo shā shǒu jiāng
是年夏，杨柳番出攻普安堡，犯归水崖、石门坎，遂入金瓶堡，杀守将。
xún fǔ luò zūn shǔ yīng xiáng tǎo zhī
巡抚雒遵属应祥讨之。
tí zú sān qiān rù mào zhōu kè yī yán
提卒三千入茂州，克一岩。
fān shì xiǎn piào rú gù
番恃险，剽如故。
wú hé zūn ba xú yuán tài dài
无何，遵罢，徐元泰代。
xí yù zhī shǐ sān fǎn fān bù yīng
檄谕之，使三反，番不应。
kuī pú jiāng guān duàn guī shuǐ yá huáng tǔ kǎn dào zhù qiáng wǔ shào gōu jué dōng nán shēng yuán
窥蒲江关，断归水崖、黄土坎道，筑墙五哨沟，绝东南声援。
jiàn guān jūn shǎo xiāng gù xiào yuē rú cǐ mò zǐ bīng nài wǒ hé
见官军少，相顾笑曰：“如此磨子兵，奈我何？
mò zǐ zhě wèi lǚ xuán zhuǎn ér shù bù zēng yě
”磨子者，谓屡旋转而数不增也。
qí dōng tū píng yí bǎo lüè liáng mín kū qí cháng rào èr niú jiǎo niú bēn cháng cùn liè
其冬突平夷堡，掠良民，刳其肠，绕二牛角，牛奔，肠寸裂。
míng nián zhēng yuè suì wéi pú jiāng guān pào huǐ zhì dié
明年正月，遂围蒲江关，炮毁雉堞。
shǒu jiāng zhū wén dá chū zhǎn shù shí rén
守将朱文达出，斩数十人。
zéi shāo jiě dōng nán lù shǐ tōng
贼稍解，东南路始通。
yuán tài jué jì dà zhēng
元泰决计大征。
zhū lù bīng xī jí nǎi mìng yóu jī zhōu yú dé jiāng bō zhōu bīng wèi qián fēng yóu jī biān zhī yuán jiāng yǒu yáng bīng wèi hòu jù gù zǒng bīng guō chéng jiāng xù mǎ bīng è qí kēng cān jiāng zhū wén dá jiāng píng chá bīng jī qí xié ér yīng xiáng jū zhōng jié zhì cān yì wáng fèng jiān zhī
诸路兵悉集，乃命游击周于德将播州兵为前锋，游击边之垣将酉阳兵为后拒，故总兵郭成将叙、马兵扼其吭，参将朱文达将平茶兵击其胁，而应祥居中节制，参议王凤监之。
yīng xiáng lìng jūn zhōng gè shù chì bái zhì yī liáng mín xiàn zéi zhě tú shǒu lì chì zhì xià shú fān bù fù zéi zhě tú shǒu lì bái zhì xià jí miǎn zuì
应祥令军中各树赤、白帜一，良民陷贼者徒手立赤帜下，熟番不附贼者徒手立白帜下，即免罪。
fān suī duō yù jí bù xiāng jiù
番虽多，遇急不相救。
guó shī lǎ ma zhě jiǎo huá lián yīn qīng hǎi qiú bǐng tù yǔ wān zhòng zhàn kē děng kè mù lián dà xiǎo zhū xìng shà xuè zǔ méng
国师喇嘛者，狡猾，联姻青海酋丙兔与湾仲、占柯等，刻木连大小诸姓，歃血诅盟。
zhì shì yāo wān zhòng zhàn kē xiān fàn guī huà yǐ cháng guān jūn
至是，邀湾仲、占柯先犯归化以尝官军。
yú dé yòu qín lǎ ma wān zhòng shǒu bèi cáo xī bīn fù jī zhǎn zhàn kē
于德诱擒喇嘛、湾仲，守备曹希彬复击斩占柯。
diū gǔ rén huāng méi shé sān zhài zuì qiáng yú dé jiē gōng kè fù lián pò bo dòng wáng zhū zhài
丢骨、人荒、没舌三砦最强，于德皆攻克，复连破卜洞王诸砦。
wén dá chéng zhī yuán yì gè bá shù zhài yǔ yú dé jūn hé suì gōng pò wú gōng rú r zhū cháo
文达、成、之垣亦各拔数砦，与于德军合，遂攻破蜈蚣、茹儿诸巢。
jiā jìng chū zhī yuán zǔ lún yǐ zhǐ huī tǎo rú r zéi bèi shā qī qí tóu wèi yǐn qì
嘉靖初，之垣祖轮以指挥讨茹儿贼，被杀，漆其头为饮器。
jí shì liù shí nián zhī yuán nǎi de zhī yǐ huán zàng yān
及是六十年，之垣乃得之，以还葬焉。
zéi lǚ běi jiǒng xī qì zī zhòng ěr guān jūn
贼屡北，窘，悉弃辎重饵官军。
guān jūn bù gù zhǎn guān rù zéi duō sǐ hé dōng píng
官军不顾，斩关入，贼多死，河东平。
xún dù hé ér xi lián pò xi pō xi gé wāi de qián gōu shù dǐ zhū cháo
寻渡河而西，连破西坡、西革、歪地、干沟、树底诸巢。
yǒu xiǎo sù gǔ zhě shǒu luàn chān dà jūn xi bù shè bèi
有小粟谷者，首乱，觇大军西，不设备。
guō chéng yè xí zhī dà huò
郭成夜袭之，大获。
niú wěi zhài yóu xiǎn è jiàng shì sān lù jiā gōng huǒ qí zhà zhǎn qiú hé ér jié fù zǐ
牛尾砦尤险恶，将士三路夹攻，火其栅，斩酋合儿结父子。
hé xī yì píng
河西亦平。
zhū jūn de suǒ jī huà sù liú shí rì jǐn fén qí zhài yǐ liù yuè bān shī
诸军得所积稞粟，留十日，尽焚其砦，以六月班师。
qí táo qióng gǔ zhě qiú piān tóu jié sài qǐ xiáng yīng xiáng lìng mái nú shè shì rán hòu xǔ zhī
其逃穷谷者，求偏头结赛乞降，应祥令埋奴设誓，然后许之。
mái nú zhě fān rén fǎn jiē qí nú xiàn jūn qián hū tiān ér shì jí qiān zhì yào lù jué kǎn mái zhī lù qí shǒu fán mái èr shí sān rén
埋奴者，番人反接其奴，献军前，呼天而誓，即牵至要路，掘坎埋之，露其首，凡埋二十三人。
piān tóu jié sài yā shàn tiān zhú sēng sēng yán suì zài jī quǎn fān yǒu ě
偏头结赛雅善天竺僧，僧言岁在鸡犬，番有厄。
piān tóu xìn zhī yù nì shān gǔ zhōng yì zéi yǐ wéi shén jī ér bài qiú zhī gù piān tóu wèi zhī qǐng
偏头信之，预匿山谷中，逸贼以为神，迹而拜求之，故偏头为之请。
shì yì yě fén diāo fáng qiān liù bǎi yǒu jī shēng qín zéi kuí sān shí yú rén fú guó yǐ qiān yú jì
是役也，焚碉房千六百有奇，生擒贼魁三十余人，俘馘以千余计。
zì shì qún fān zhèn jīng bù gǎn wéi huàn biān rén shù bēi jì jī yān
自是群番震惊，不敢为患，边人树碑记绩焉。
jiàn chāng yuè guī zhū wèi fān luǒ zá jū
建昌、越巂诸卫，番倮杂居。
jiàn chāng nì qiú yuē ān shǒu yuē wǔ zán yuē wáng dà zán yǔ yuè guī qióng bù hēi gǔ yí bìng qǐ wéi luàn
建昌逆酋曰安守，曰五咱，曰王大咱，与越巂邛部黑骨夷并起为乱。
xún fǔ xú yuán tài yì tǎo zhēng bīng wàn bā qiān
巡抚徐元泰议讨，征兵万八千。
réng yǐ wén dá zhī yuán fēn jiāng yīng xiáng tǒng zhī fù shǐ zhōu guāng gǎo jiān qí jūn
仍以文达、之垣分将，应祥统之，副使周光镐监其军。
shí yī yuè guāng gǎo xiān dù lú hēi gǔ yǔ dà zán yǐ jù xiāng lǐng fén sān xiá qiáo
十一月，光镐先渡泸，黑骨与大咱已据相岭，焚三峡桥；
wǔ zán děng yì kòu lǐ zhōu dé chāng èr suǒ
五咱等亦寇礼州、德昌二所。
shí zhēng bīng wèi jí guāng gǎo xiān shè yí yǐ cháng xiāng lǐng zéi zéi guǒ tuì jù tóng cáo
时征兵未集，光镐先设疑，以尝相岭贼，贼果退据桐槽。
tóng cáo zhě dà zán cháo xué yě
桐槽者，大咱巢穴也。
yǐ ér zhū dào bīng jǐn dǐ yuè guī yīng xiáng lìng wén dá gōng wǔ zán zhī yuán gōng dà zán gū zhì hēi gǔ yí fú wèn
已而诸道兵尽抵越巂，应祥令文达攻五咱，之垣攻大咱，姑置黑骨夷弗问。
yè bàn zǒu sān bǎi lǐ dǐ lǐ zhōu zéi bàn dù wén dá jī bài zhī suì dù hé dǎo qí cháo
夜半走三百里抵礼州，贼半渡，文达击败之，遂渡河捣其巢。
zhī yuán yì lǚ pò tóng cáo dà zán wáng rù shān yù zhōng
之垣亦屡破桐槽，大咱亡入山峪中。
wú hé wǔ zán jù mó qí shān tiǎo zhàn
无何，五咱据磨旗山挑战。
guān jūn jiā jī zéi tuì bǎo máo niú shān
官军夹击，贼退保毛牛山。
shān yán mào liù qī bǎi lǐ lián dà xiǎo xī fān jiè wén dá bīng dà pò zhī
山延袤六七百里，连大小西番界，文达兵大破之。
wǔ zán xi dùn yǔ ān shǒu hé jié zhài xi xī
五咱西遁，与安守合，结砦西溪。
huì suǒ zhēng yán jǐng là mǎ bīng sān qiān zhì zhēng níng tiào yuè lèi fēi rén xíng zhū fān suǒ shēn wèi
会所征盐井剌马兵三千至，狰狞跳跃，类非人形，诸番所深畏。
yīng xiáng zhēn zéi jiāng jié yíng nǎi qián yí jǐ yíng ér lìng là mǎ bīng tún qí chù
应祥侦贼将劫营，乃潜移己营，而令剌马兵屯其处。
yè fēn zéi lái xí là mǎ qǐ jī zhī fú shī láng jí
夜分贼来袭，剌马起击之，伏尸狼籍。
zhū jiāng suì jìn gōng xi xī zhú běi zhì mó zhài qī bǎn fān lián bīng tú wǔ zán ér lìng pí jiàng tián zhōng kē yíng mài dá bī ān shǒu
诸将遂进攻西溪，逐北至磨砦七板番，连兵图五咱，而令裨将田中科营麦达，逼安守。
huì dié zhě bào shǒu móu xí zhōng kē yīng xiáng yè yǐn cái guān gāo féng shèng sān jù gōng lìng lǜ gǎn sǐ shì sān bǎi jí qū qī shí lǐ dǐ mài dá ér fú
会谍者报守谋袭中科，应祥夜饮材官高逢胜三巨觥，令率敢死士三百疾趋七十里，抵麦达而伏。
shǒu yè zhì yù fú bèi qín
守夜至，遇伏被擒。
shǒu wèi qún kòu kuí shǒu yì xī nán qióng zé jū lán mí mò zhū qiú jiē zhèn bù
守为群寇魁，守殪，西南邛笮、苴兰、靡莫诸酋皆震怖。
shāng shān sì bǎo fān qǐ xiáng yú zhī yuán dà xiǎo qī bǎn fān qǐ xiáng yú wén dá gè mái nú dào zuǒ hū háo dùn shǒu shì shì shì bù gǎn pàn
商山四堡番乞降于之垣，大小七板番乞降于文达，各埋奴道左，呼号顿首，誓世世不敢叛。
wǔ zán shì qióng zǒu chāng zhōu yì wèi pí jiàng wáng yán suǒ huò
五咱势穷，走昌州，亦为裨将王言所获。
tǔ mù ān sì r zhě jū lián chāng chéng zhōng qián piāo lüè yú wài
土木安四儿者，居连昌城中，潜剽掠于外。
zhì shì zhī huò jí lǜ dǎng shù bǎi rén zǒu jù xū láng gōu
至是知祸及，率党数百人走据虚郎沟。
zhū jūn jì miè wǔ zán yīng xiáng qiǎn zhī běi shì jiāng tǎo hēi gǔ zhě sì r suì chí bèi
诸军既灭五咱，应祥遣之北，示将讨黑骨者，四儿遂弛备。
jiàng shì hū hái jūn xí zhī huò sì r
将士忽还军袭之，获四儿。
fù tǎo dà zán
复讨大咱。
chū dà zán bài nì suǒ qīn pǔ xióng qiú gū zán suǒ
初，大咱败，匿所亲普雄酋姑咱所。
dà jūn zhì gū zán jù mì gào pí jiàng wáng zhī hàn zhī hàn sōu de dà zán
大军至，姑咱惧，密告裨将王之翰，之翰搜得大咱；
ér hēi yí qiú ā gōng děng qī rén zài dà gū shān yì xiān wèi zhī hàn suǒ qín
而黑夷酋阿弓等七人在大孤山，亦先为之翰所擒。
yú shì jiàn chāng yuè guī zhū fān jǐn píng
于是建昌、越巂诸番尽平。
shàng shǒu gōng èr qiān yǒu qí fǔ jiàng zhě sān qiān yú rén
上首功二千有奇，抚降者三千余人。
shí wàn lì shí wǔ nián qī yuè yě
时万历十五年七月也。
qióng bù shǔ yí nì nǎi zhě de jìn mǎ hú
邛部属夷腻乃者，地近马湖。
qí qiú sā jiǎ yǔ wài xiōng ān xìng mù guā yí bái lù léi pō zéi yáng jiǔ zhà děng shù qīn lüè nèi dì
其酋撒假与外兄安兴、木瓜夷白禄、雷坡贼杨九乍等，数侵掠内地。
xún fǔ céng shěng wú yì tǎo zhī
巡抚曾省吾议讨之。
huì yǒu dōu mán zhī yì bù guǒ
会有都蛮之役，不果。
nǎi jiàn liù bǎo yì shù bīng qiān èr bǎi rén ér zhū mán chī zhāng rú gù
乃建六堡，益戍兵千二百人，而诸蛮鸱张如故。
jí jiàn yuè xīng shī yòu cáng nà pàn rén
及建、越兴师，又藏纳叛人。
yuán tài nǎi lìng dōu zhǐ huī li xiàn zhōng děng fēn jiǎo
元泰乃令都指挥李献忠等分剿。
zéi zhà xiáng yòu zhí xiàn zhōng děng sān jiāng shā shì zú shù qiān rén shì yì chāng jué
贼诈降，诱执献忠等三将，杀士卒数千人，势益猖獗。
yīng xiáng děng shī xuán yuán tài yì zhēng bō zhōu yǒu yáng zhū tǔ bīng hé wǔ wàn rén lìng yīng xiáng dū wén dá zhī yuán jí zhōu yú dé zhū jiāng sān dào rù gù zǒng bīng guō chéng yì cóng zhēng
应祥等师旋，元泰益征播州、酉阳诸土兵，合五万人，令应祥督文达、之垣及周于德诸将三道入，故总兵郭成亦从征。
shí yī yuè yú dé shǒu bài bái lù bīng zhuī zhì mǎ huáng shān xuán suǒ yǐ dēng zéi kuì
十一月，于德首败白禄兵，追至马蝗山，悬索以登，贼溃。
chéng shì gōng mù guā yí shè shā bái lù
乘势攻木瓜夷，射杀白禄。
zhuī zhì lì jì shān xuě shēn shù chǐ yú dé xiān dēng fù dà bài zéi huǐ qí cháo
追至利济山，雪深数尺，于德先登，复大败贼，毁其巢。
chū sā jiǎ yǔ jiǔ zhà lǜ wàn rén jù shān bō zhōu bīng jī zǒu zhī
初，撒假与九乍率万人据山，播州兵击走之。
zhì shì wén dá fù pò zhī dà tián bà hé yú dé bīng zhuī zhú suǒ xiàng jiē jié
至是，文达复破之大田坝，合于德兵追逐，所向皆捷。
yóu jī wàn ào niè jī sā jiǎ yú shǔ dùn huò qí qī zǐ
游击万鏊蹑击撒假于鼠囤，获其妻子。
guō chéng fù zhì sān bǎo shān dà zhàn shēng qín sā jiǎ
郭成复至三宝山大战，生擒撒假。
ān xìng jù cháo shǒu wén dá ào fēn dào rù huò qí mǔ qī
安兴据巢守，文达、鏊分道入，获其母妻。
ān xìng zhì jīn yú tú yǐ huǎn zhuī zhě suì de tuō
安兴掷金于途，以缓追者，遂得脱。
yǐ zhū jūn shēn rù jìng huò zhī
已，诸军深入，竟获之。
tā yí luǒ wèi wēi jiàng zhě èr qiān yú rén xī xiàn hái tǔ tián yuàn xiū zhí gòng bīng nǎi ba
他夷倮畏威降者二千余人，悉献还土田，愿修职贡，兵乃罢。
fán zhǎn shǒu yī qiān liù bǎi jiǔ shí yú fú huò qī bǎi sān shí yǒu jī yǐ qí de zhì píng shān xiàn
凡斩首一千六百九十余，俘获七百三十有奇，以其地置屏山县。
lùn gōng yīng xiáng lǚ jiā dū du tóng zhī yuán tài yì zhì bīng bù shàng shū
论功，应祥屡加都督同知，元泰亦至兵部尚书。
dàng shì shí shǔ zhōng jù kòu jǐn píng yīng xiáng wēi míng shén zhe
当是时，蜀中剧寇尽平，应祥威名甚著。
yù shǐ fu pèi àn bù jí yīng xiáng mào xiǎng
御史傅霈按部，诘应祥冒𫗵。
yīng xiáng huì yǐ qiān jīn wèi suǒ zòu bà zhí
应祥贿以千金，为所奏，罢职。
bīng bù jǔ yīng xiáng qiān shū nán jīng yòu fǔ jǐ shì zhōng xuē sān cái chí bù kě
兵部举应祥佥书南京右府，给事中薛三才持不可。
èr shí bā nián dà zhēng bō zhōu
二十八年大征播州。
guì zhōu zǒng bīng guān tóng yuán zhèn dòu liú zǒng dū li huà lóng hé zhī jiàn yīng xiáng dài
贵州总兵官童元镇逗遛，总督李化龙劾之，荐应祥代。
shí fēn bīng bā dào guì zhōu fēn wū jiāng xīng lóng èr dào
时分兵八道，贵州分乌江、兴隆二道。
zhào yuán zhèn chōng wéi shì guān yóu wū jiāng rù yīng xiáng yóu xīng lóng rù zhū dào kè èr yuè wàng jìn bīng
诏元镇充为事官，由乌江入，应祥由兴隆入，诸道克二月望进兵。
yīng xiáng wèi shòu shì fù jiāng chén yín děng yǐ lián kè shù dùn jù zéi sì pái gāo dùn xià bié qiǎn bīng cóng jiàn dào zhí dǎo lóng shuǐ dùn
应祥未受事，副将陈寅等已连克数囤，拒贼四牌高囤下，别遣兵从间道直捣龙水囤。
tā jiāng cài zhào jí yòu zì qián píng dǐ jīng gāng guò sì pái
他将蔡兆吉又自干坪抵箐冈，过四牌。
zéi shǒu xiè cháo fèng yíng qí de sì miàn qiào bì shēn jīng qián èr guān
贼首谢朝俸营其地，四面峭壁深箐，前二关。
zéi cóng gāo gǔ zào guān jūn shū sǐ zhàn fú cháo fèng qī zǐ chéng shì dǐ hé pàn
贼从高鼓噪，官军殊死战，俘朝俸妻子，乘势抵河畔。
huì wū jiāng bài shū wén liǎn bīng bù jìn zhě xún rì
会乌江败书闻，敛兵不进者旬日。
jí yīng xiáng shòu rèn yì qù zhū jiāng jí dù
及应祥受任，益趣诸将急渡。
yín děng nǎi qǔ tā dào dù hé ér qián wèi fú qiáo yǐ jì shī
寅等乃取他道渡河，而潜为浮桥以济师。
zhū jūn dù zéi shī xiǎn qǐ xiáng zhě xiāng jì yīng xiáng xī shòu zhī
诸军渡，贼失险，乞降者相继，应祥悉受之。
zéi suǒ shì zhǐ huáng tān yī guān bì lì zhòng sǐ shǒu
贼所恃止黄滩一关，壁立，众死守。
huì zéi tú shí shèng fèng děng lǜ wàn yú rén jiàng gào yuē qù huáng tān sān shí lǐ yǒu sān guān rù bō mén hù yě xiān xí pò zhī zé huáng tān gū nán shǒu
会贼徒石胜俸等率万余人降，告曰：“去黄滩三十里有三关，入播门户也，先袭破之，则黄滩孤难守。
yīng xiáng rán qí jì lìng xié chén yín lǜ jīng zú sì qiān yè dǐ guān xià
”应祥然其计，令偕陈寅率精卒四千夜抵关下。
shèng fèng yǐ shù shí qí yòu kāi mén jiān qí shù zú
胜俸以数十骑诱开门，歼其戍卒。
huáng tān zéi jù
黄滩贼惧。
yín dū zhū jiāng dù hé gōng guān qián shèng fèng yóu fén lín àn dù xí guān hòu zéi nǎi dà bài
寅督诸将渡河攻关前，胜俸由坟林暗渡袭关后，贼乃大败。
yīng xiáng zhí dǐ hǎi lóng dùn hé zhū dào bīng gòng miè yáng yìng lóng
应祥直抵海龙囤，合诸道兵共灭杨应龙。
bō jì píng hái zhèn tóng rén
播既平，还镇铜仁。
míng nián gǎi zhèn sì chuān
明年，改镇四川。
bō wèi zéi wú hóng lú wén xiù děng è yǒu sī fǎ yán ér zūn yì zhī xiàn xiāo míng shì shī zhòng xīn
播遗贼吴洪、卢文秀等恶有司法严，而遵义知县萧鸣世失众心。
hóng děng suì chēng yìng lóng yǒu zi jù zhòng wéi luàn
洪等遂称应龙有子，聚众为乱。
yīng xiáng xié fù shǐ fu guāng zhái bǔ zhī jǐn huò
应祥偕副使傅光宅捕之，尽获。
yīng xiáng xún zú yú guān
应祥寻卒于官。
yǐ píng bō gōng zèng zuǒ dū du shì yīn qiān hù
以平播功，赠左都督，世荫千户。
yīng xiáng wèi jiāng móu yǒng jiān zī suǒ zhì zòu jì
应祥为将，谋勇兼资，所至奏绩。
píng shǔ sān dà kòu gōng zuì duō
平蜀三大寇，功最多。
tóng yuán zhèn guì lín yòu wèi rén
童元镇，桂林右卫人。
wàn lì zhōng wèi zhǐ huī cóng tǎo píng lè zéi mò tiān lóng yǒu gōng lǚ qiān yóu jī jiāng jūn
万历中为指挥，从讨平乐贼莫天龙有功，屡迁游击将军。
gāo jiāng yáo fǎn cóng hū liáng péng pò píng zhī
高江瑶反，从呼良朋破平之。
lì yǒng níng xún wú cān jiāng jìn fù zǒng bīng
历永宁、浔、梧参将，进副总兵。
zhuó shǔ dū du qiān shì wèi guǎng xī zǒng bīng guān
擢署都督佥事，为广西总兵官。
wèi jǐ gǎi guǎng dōng
未几，改广东。
èr shí sān nián zǒng dū chén dà kē yǐ yuán zhèn shú mán shì réng yí guǎng xī
二十三年，总督陈大科以元镇熟蛮事，仍移广西。
cén xī xī běi wéi shàng xià qī shān jiè cāng téng jiān yǒu píng tián lí tóng bái bǎn jiǔ mì děng sān shí qī cháo
岑溪西北为上、下七山，介苍藤间，有平田、黎峒、白板、九密等三十七巢。
dōng nán wèi liù shí sān shān yǒu kǒng liàng tuó tián sāng yuán gǔ lǎn yú xiū děng bǎi yú cháo yǔ guǎng dōng luō páng jiē
东南为六十三山，有孔亮、陀田、桑园、古榄、鱼修等百余巢，与广东罗旁接。
shān xiǎn jīng shēn huán shù bǎi lǐ wú rì sè zéi shǒu pān jī shàn děng jù zhī jiǔ wèi mín huàn
山险箐深，环数百里无日色，贼首潘积善等据之，久为民患。
jí luō páng píng jī shàn jù qǐ xiáng
及罗旁平，积善惧，乞降。
wèi shè cān jiāng yú dà tóng bīng qiān yú shù zhī
为设参将于大峒，兵千余戍之。
qí hòu jiàng lǐng duō póu kè shì zú yòu pí ruò zéi fù shēng xīn shí chū piào
其后，将领多掊克，士卒又疲弱，贼复生心，时出剽。
huì suì jī yuè dōng wáng mìng làng zéi shù bǎi rén qián rù qī shān yòu zhū yáo wéi luàn
会岁饥，粤东亡命浪贼数百人潜入七山，诱诸瑶为乱。
yuán zhèn xiān yǐ cān jiāng shù cén xī de zhū yáo xīn
元镇先以参将戍岑溪，得诸瑶心。
zhì shì jī shàn jí qí dǎng wéi yuè xián yuàn zhāo fǔ zì xiào liù shí sān shān zhū yáo duō shòu yuē shù
至是，积善及其党韦月咸愿招抚自效，六十三山诸瑶多受约束。
yǒu é yán jiāng jiǎo běi kē yáo zhě zhū yáo wèi dài jǐ dà hèn suì yǔ kǒng liàng shān zéi gōng yuè shā zhī huǒ dà tóng cān jiāng shǔ
有讹言将剿北科瑶者，诸瑶谓绐己，大恨，遂与孔亮山贼攻月，杀之，火大峒参将署。
dū fǔ chén dà kē dài yào shǔ yuán zhèn tǎo zhī
督抚陈大科、戴耀属元镇讨之。
shí fù jiāng chén lín cān jiāng wú guǎng bà guān lǐ jū dà kē qǐ lìng jiàng bīng yǔ yuán zhèn bìng jìn
时副将陈璘、参将吴广罢官里居，大科起令将兵，与元镇并进。
zéi fá dà mù sāi dào huán bù gū qiān yuán zhèn yáng dū jūn kāi dào ér qián cóng xiǎo jìng shàng
贼伐大木塞道，环布箛签，元镇佯督军开道，而潜从小径上。
kǒng liàng shān zéi píng gāo nǔ shǐ yǔ xià
孔亮山贼凭高，弩矢雨下。
zhū jūn yòng huǒ qì gōng dà pò zhī
诸军用火器攻，大破之。
fú guó qiān wǔ bǎi yǒu jī yú zhāo fǔ fù yè
俘馘千五百有奇，余招抚复业。
shí fǔ jiāng wéi fú zhòng děng yì jù xiǎn luàn yuán zhèn yǔ cān zhèng lù cháng gēng móu mù yáo wéi jiān chéng yè huò qí qī zǐ yòu chū jié fú bīng qín zhī
时府江韦扶仲等亦据险乱，元镇与参政陆长庚谋，募瑶为间，乘夜获其妻子，诱出劫，伏兵擒之。
yú dǎng xī píng
余党悉平。
yuán zhèn yǐ gōng zēng zhì cì jīn
元镇以功增秩赐金。
huì rì běn pò cháo xiǎn
会日本破朝鲜。
tíng yì yóu zhè mǐn fàn hǎi dǎo qí cháo qiān zhì zhī nǎi gǎi yuán zhèn zhè jiāng
廷议由浙、闽泛海捣其巢，牵制之，乃改元镇浙江。
jì ér shì qǐn yí zhèn guì zhōu
既而事寝，移镇贵州。
èr shí bā nián li huà lóng dà zhēng yáng yìng lóng lìng yuán zhèn dū yǒng shùn zhèn xióng sì chéng zhū tǔ jūn yóu wū jiāng jìn
二十八年，李化龙大征杨应龙，令元镇督永顺、镇雄、泗城诸土军，由乌江进。
yuán zhèn dàn yìng lóng jiǔ zhù tóng rén bù jìn lǚ qù nǎi xíng
元镇惮应龙，久驻铜仁不进，屡趣乃行。
shí liú tīng wú guǎng zhū jūn yǐ jìn qún zéi yì fēn bīng shǒu qí dǎng sūn shí tài yuē bīng fēn zé lì bó
时刘𬘩、吴广诸军已进，群贼议分兵守，其党孙时泰曰：“兵分则力薄。
chéng guān jūn wèi jí xiān pò qí ruò zhě yú zì tuì yǐ
乘官军未集，先破其弱者，余自退矣。
yìng lóng shàn zhī
”应龙善之。
wén yuán zhèn fā wū jiāng yìng lóng xǐ yuē cǐ yì yǔ ěr
闻元镇发乌江，应龙喜曰：“此易与耳。
móu zòng zhī dù jiāng mì yǐ jì qǔ
”谋纵之渡江，密以计取。
jiān jūn àn chá shǐ yáng yín qiū yán wū jiāng qù bō bù yuǎn yi sì zhū dào shēn rù yǔ jù jìn yuán zhèn bù cóng
监军按察使杨寅秋言乌江去播不远，宜俟诸道深入，与俱进，元镇不从。
yú shì yǒng shùn bīng xiān duó wū jiāng zéi qiǎn qiān yú rén yán jiāng jiào mà yǐ yòu zhī
于是永顺兵先夺乌江，贼遣千余人沿江叫骂以诱之。
zhū jūn jì jì fù duó lǎo jūn guān
诸军既济，复夺老君关。
qián shào cān jiāng xiè chóng jué chéng shì dū sì chéng jí shuǐ xī bīng zài bá hé dù guān
前哨参将谢崇爵乘势督泗城及水西兵再拔河渡关。
sān yuè wàng zéi yǐ bù qí shù qiān xiān chōng shuǐ xi jūn jūn zhōng qū xiàng chū zhàn zéi duō shāng
三月望，贼以步骑数千先冲水西军，军中驱象出战，贼多伤。
é jià xiàng zhě bì xiàng fǎn zǒu zhì huǒ qì zhě yòu wù jī jǐ yíng zhèn luàn
俄驾象者毙，象反走，掷火器者又误击己营，阵乱。
sì chéng bīng xiān zǒu chóng jué yì zǒu zhēng fú qiáo qiáo duàn shā nì sǐ zhě shù qiān rén
泗城兵先走，崇爵亦走，争浮桥，桥断，杀溺死者数千人。
hé dù jì bài wū jiāng xiāng qù liù shí lǐ yóu wèi zhī
河渡既败，乌江相去六十里，犹未知。
míng rì cān jiāng yáng xiǎn fā yǒng shùn bīng sān bǎi chū shào dào yù zéi shù wàn xián wèi shuǐ xī zhuāng
明日，参将杨显发永顺兵三百出哨，道遇贼数万，咸为水西装。
yǒng shùn bīng bù zhī yí zéi yǎn shā sān bǎi rén yì xí qí zhuāng zhí qū wū jiāng
永顺兵不之疑，贼掩杀三百人，亦袭其装，直趋乌江。
wū jiāng jūn xìn wèi shuǐ xī yǒng shùn jūn bù shè bèi suì wèi zéi suǒ pò zhēng xiān dù jiāng
乌江军信为水西、永顺军，不设备，遂为贼所破，争先渡江。
zéi xiān duàn fú qiáo shì zú duō nì sǐ xiǎn jí èr zi yǔ yān
贼先断浮桥，士卒多溺死，显及二子与焉。
yuán zhèn suǒ bù sān wàn rén bù cún shí yī jiàng xiào zhǐ chóng jué děng sān rén jiāng shuǐ wèi bù liú
元镇所部三万人，不存什一，将校止崇爵等三人，江水为不流。
guì yáng wén jǐng jū mín jǐn bì rù chéng yuǎn jìn zhèn dòng
贵阳闻警，居民尽避入城，远近震动。
huà lóng yòng shàng fāng jiàn zhǎn chóng jué yì zhēng bīng xí zhèn xióng tǔ guān lǒng chéng yāo zéi guī lù
化龙用上方剑斩崇爵，益征兵，檄镇雄土官陇澄邀贼归路。
lǒng chéng zhě jí ān yáo chén shuǐ xī ān jiāng chén dì yě
陇澄者，即安尧臣，水西安疆臣弟也。
jūn bù yǔ yuán zhèn hé dú quán dāng shì pō yí qí tōng zéi
军不与元镇合，独全，当事颇疑其通贼。
yín qiū yǐ zhèn xióng qù bō zhǐ èr rì lìng dǎo cháo lì xiào chéng xǔ zhī
寅秋以镇雄去播止二日，令捣巢立效，澄许之。
hé dù wèi bài shí chéng yǐ qiǎn bù jiàng liú yuè wáng jiā yóu gōng bá kǔ zhú guān jí bàn bà lǐng
河渡未败时，澄已遣部将刘岳、王嘉猷攻拔苦竹关及半坝岭。
jì bài èr jiāng yí xīn zhàn
暨败，二将移新站。
zéi fú bīng dà shuǐ tián bié yǐ wǔ qiān rén lái xí bài hái
贼伏兵大水田，别以五千人来袭，败还。
jiā yóu nǎi yáng shēng dǎo dà shuǐ tián ér qián yǐ yī jūn bá dài fū guān zhí dǐ mǎ kǎn duàn zéi guī lù yǔ jiāng chén hé zéi suì dùn
嘉猷乃扬声捣大水田，而潜以一军拔大夫关，直抵马坎，断贼归路，与疆臣合，贼遂遁。
huì dōu zhǐ huī xú chéng jiàng bīng zhì hé sì chéng tǔ guān cén shào xūn bīng zài kè hé dù guān
会都指挥徐成将兵至，合泗城土官岑绍勋兵，再克河渡关。
zéi jiāng zhāng shǒu qīn yuán wǔ shòu jù zhǎng jīng wàn zhàng lín yǒng shùn bīng jī pò zhī shēng qín shǒu qīn
贼将张守钦、袁五受据长箐、万丈林，永顺兵击破之，生擒守钦。
gōng qīng tán dòng fù qín wǔ shòu
攻清潭洞，复擒五受。
huì cháo yì zé yuán zhèn bài zhuàng lìng li yīng xiáng bìng jiāng qí jūn suì hé shuǐ xi zhèn xióng zhū bù zhí dǐ hǎi lóng dùn jìng miè zéi
会朝议责元镇败状，令李应祥并将其军，遂合水西、镇雄诸部，直抵海龙囤，竟灭贼。
bīng chū xìng yuán zhèn zuò dòu liú zhé wéi shì guān
兵初兴，元镇坐逗遛，谪为事官。
jí shì dǎi zhì jīng xià lì zuì dāng sǐ
及是，逮至京，下吏，罪当死。
fǎ sī yuán qián cén xī gōng zhé shù yān zhàng
法司援前岑溪功，谪戍烟瘴。
yù shè guǎng xī xún fǔ dài yào wèi qǐng bù yì bù xǔ jìng zú yú shù suǒ
遇赦，广西巡抚戴耀为请，部议不许，竟卒于戍所。
chén lín zì cháo jué guǎng dōng wēng yuán rén
陈璘，字朝爵，广东翁源人。
jiā jìng mò wèi zhǐ huī qiān shì
嘉靖末，为指挥佥事。
cóng tǎo yīng dé zéi yǒu gōng jìn guǎng dōng shǒu bèi
从讨英德贼有功，进广东守备。
yǔ píng dà dào lài yuán jué jí lǐng dōng cán kòu
与平大盗赖元爵及岭东残寇。
wàn lì chū tǎo píng gāo yào zéi shān shèng lóng yòu píng jiē yáng zéi jí shān zéi zhōng yuè quán lǚ jìn shǔ dōu zhǐ huī qiān shì qiān shū guǎng dōng dū sī
万历初，讨平高要贼邓胜龙，又平揭阳贼及山贼钟月泉，屡进署都指挥佥事，佥书广东都司。
guān jūn gōng zhū liáng bǎo fù jiāng li chéng lì zhàn bài
官军攻诸良宝，副将李成立战败。
zǒng dū yīn zhèng mào qǐng jià lín cān jiāng zì jiāng yī jūn
总督殷正茂请假璘参将，自将一军。
zéi píng shòu zhào qìng yóu jī jiāng jūn xǐ gāo zhōu cān jiāng
贼平，授肇庆游击将军，徙高州参将。
zǒng dū líng yún yì jiāng dà zhēng luō páng xiān xià lìng diāo jiǎo
总督凌云翼将大征罗旁，先下令雕剿。
lín suǒ pò fán jiǔ shí cháo
璘所破凡九十巢。
yǐ fēn shí dào dà zhēng
已，分十道大征。
lín cóng xìn yi rù huì zhū jūn fù miè zhī yǐ qí de zhì luó dìng zhōu jí dōng ān xī níng èr xiàn
璘从信宜入，会诸军，覆灭之，以其地置罗定州及东安、西宁二县。
jí qiān lín fù zǒng bīng shǔ dōng ān cān jiāng shì
即迁璘副总兵，署东安参将事。
wèi jǐ yú niè shā lì mín zé lín dài zuì bàn zéi
未几，余孽杀吏民，责璘戴罪办贼。
lín huì tā jiāng zhū wén dá gōng pò shí niú qīng shuǐ zhū cháo zhǎn bǔ sān bǎi liù shí yú rén shòu fèng rú gù
璘会他将朱文达攻破石牛、青水诸巢，斩捕三百六十余人，授俸如故。
shí dōng ān chū dìng lín dà xīng tǔ mù yíng sì miào yì bù zú qiě lēi qí chū zī
时东安初定，璘大兴土木，营寺庙，役部卒，且勒其出赀。
zú xián nù yīn shì chàng luàn lüè zhōu xiàn wèi xún àn yù shǐ luō yīng hè suǒ hé zhào duó lín guān
卒咸怒，因事倡乱，掠州县，为巡按御史罗应鹤所劾，诏夺璘官。
jì ér huò zéi nǎi chú zuì gǎi láng shān fù zǒng bīng
既而获贼，乃除罪，改狼山副总兵。
lín yǒu móu lüè shàn jiàng bīng rán suǒ zhì tān dú fù bèi hé chǐ guān
璘有谋略，善将兵，然所至贪黩，复被劾褫官。
fèi jiǔ zhī cháo shì duō xī qí cái bù gǎn jiàn
废久之，朝士多惜其才，不敢荐。
èr shí nián cháo xiǎn yòng bīng yǐ lín shú wēi qíng mìng tiān zhù shén jī qī yíng cān jiāng zhì zé gǎi shén shū yòu fù jiāng
二十年，朝鲜用兵，以璘熟倭情，命添注神机七营参将，至则改神枢右副将。
wú hé zhuó shǔ dū du qiān shì chōng fù zǒng bīng guān xié shǒu jì zhèn
无何，擢署都督佥事，充副总兵官，协守蓟镇。
míng nián zhēng yuè zhào yǐ běn guān tǒng jì liáo bǎo dìng shān dōng jūn yù wēi fáng hǎi
明年正月诏以本官统蓟、辽、保定、山东军，御倭防海。
huì yǒu fēng gòng zhī yì zàn xiū bīng gǎi lín xié shǒu zhāng cháo
会有封贡之议，暂休兵，改璘协守漳、潮。
zuò huì shí xīng wèi suǒ zòu fù bà guī
坐贿石星，为所奏，复罢归。
èr shí wǔ nián fēng shì bài qǐ lín gù guān tǒng guǎng dōng bīng wǔ qiān yuán cháo xiǎn
二十五年，封事败，起璘故官，统广东兵五千援朝鲜。
míng nián èr yuè zhuó yù wēi zǒng bīng guān yǔ má guì liú tīng bìng jiāng
明年二月，擢御倭总兵官，与麻贵、刘𬘩并将。
bù zú cì shān hǎi guān gǔ zào lín bèi zé
部卒次山海关鼓噪，璘被责。
xún lìng tí dū shuǐ jūn yǔ guì tīng jí dǒng yī yuán fēn dào jìn fù jiāng chén cán shān zi lóng yóu jī mǎ wén huàn jì jīn zhāng liáng xiāng děng jiē shǔ yān bīng wàn sān qiān yú rén zhàn jiàn shù bǎi fēn bù zhōng qīng quán luō qìng shàng zhū hǎi kǒu
寻令提督水军，与贵、𬘩及董一元分道进，副将陈蚕、邓子龙，游击马文焕、季金、张良相等皆属焉，兵万三千余人，战舰数百，分布忠清、全罗、庆尚诸海口。
chū zéi fàn hǎi chū mò guān jūn fá zhōu gù dé zhì
初，贼泛海出没，官军乏舟，故得志。
jí jiàn lín zhōu shī jù bù gǎn wǎng lái hǎi zhōng
及见璘舟师，惧不敢往来海中。
huì píng xiù jí sǐ zéi jiāng dùn lín jí qiǎn zi lóng xié cháo xiǎn jiāng lǐ shùn chén yāo zhī
会平秀吉死，贼将遁，璘急遣子龙偕朝鲜将李舜臣邀之。
zi lóng zhàn méi cán jīn děng jūn zhì yāo jī zhī wēi wú dòu zhì guān jūn fén qí zhōu
子龙战没，蚕、金等军至，邀击之，倭无斗志，官军焚其舟。
zéi dà bài tuō dēng àn zhě yòu wèi lù bīng suǒ jiān fén nì sǐ zhě wàn jì
贼大败，脱登岸者又为陆兵所歼，焚溺死者万计。
shí tīng fāng gōng háng zhǎng qū rù shùn tiān dà chéng
时𬘩方攻行长，驱入顺天大城。
lín yǐ zhōu shī jiā jī fù fén qí zhōu bǎi yú
璘以舟师夹击，复焚其舟百余。
shí màn zi xi yuán háng zhǎng lín yāo zhī bàn yáng jī shā zhī jiān qí tú sān bǎi yú
石曼子西援行长，璘邀之半洋，击杀之，歼其徒三百余。
zéi tuì bǎo jǐn shān guān jūn tiāo zhī bù chū
贼退保锦山，官军挑之不出。
yǐ dù nì yǐ shān
已，渡匿乙山。
yá shēn dào xiǎn jiàng shì bù gǎn jìn
崖深道险，将士不敢进。
lín yè qián rù wéi qí yán dòng
璘夜潜入，围其岩洞。
bǐ míng pào fā wēi dà jīng bēn hòu shān píng gāo yǐ jù
比明，炮发，倭大惊，奔后山，凭高以拒。
jiàng shì shū sǐ gōng zéi dùn zǒu
将士殊死攻，贼遁走。
lín fēn dào zhuī jī zéi wú tuō zhě
璘分道追击，贼无脱者。
lùn gōng lín wéi shǒu tīng cì zhī guì yòu cì zhī
论功，璘为首，𬘩次之，贵又次之。
jìn lín dū du tóng zhī shì yīn zhǐ huī qiān shì
进璘都督同知，世荫指挥佥事。
shī fu xuán huì yǒu zhēng bō zhī yì
师甫旋，会有征播之役。
mìng lín wèi hú guǎng zǒng bīng guān yóu piān qiáo jìn fù jiāng chén liáng pín yóu lóng quán shòu lín jié zhì
命璘为湖广总兵官，由偏桥进，副将陈良玭由龙泉，受璘节制。
èr shí bā nián èr yuè jūn cì bái ní yáng yìng lóng zi cháo dòng lǜ zhòng èr wàn dù wū jiāng yíng zhàn
二十八年二月，军次白泥，杨应龙子朝栋率众二万渡乌江迎战。
lín qián yù zhī ér fēn liǎng yì niè qí hòu
璘前御之，而分两翼蹑其后。
zéi shǎo cuò zhuī bēn zhì lóng xī shān zéi hé sì pái zéi gòng jù
贼少挫，追奔至龙溪山，贼合四牌贼共拒。
sì pái zài jiāng wài yǔ jiāng nèi qī pái jiē wǔ sī yí zhǒng jiǔ gǔ è miáo sù zhù zéi
四牌在江外，与江内七牌皆五司遗种、九股恶苗，素助贼。
lín guǎng zhāo fǔ nǎi jìn jūn lóng xī
璘广招抚，乃进军龙溪。
zhēn zhī zéi yǒu fú lìng yóu jī chén cè yòng huǒ qì jī zhī zéi jù xiǎn shǐ shí yǔ xià
侦知贼有伏，令游击陈策用火器击之，贼据险，矢石雨下。
lín xiān dēng zhǎn xiǎo xiào tuì zhě yǐ xùn bǎ zǒng wú yìng lóng děng xiàn zhèn zéi dà kuì tuì sì pái bǎo ér dùn
璘先登，斩小校退者以徇，把总吴应龙等陷阵，贼大溃，退四牌保儿囤。
lín èr pí jiàng bī zhī zhōng fú
璘二裨将逼之，中伏。
lín mù sǐ shì cóng yìng lóng děng fèn jī zéi fù kuì bēn jù dùn diān yè yóu shān hòu dùn
璘募死士从应龙等奋击，贼复溃，奔据囤巅，夜由山后遁。
lí míng zhuī jí yú yuán jiā dù fù bài zhī
黎明追及于袁家渡，复败之。
sì pái zhī zéi suì jǐn
四牌之贼遂尽。
sān yuè wàng zhū jūn wèi fú qiáo dù jiāng
三月望，诸军为浮桥渡江。
zhī zéi jiāng zhāng yòu xiè cháo fèng shí shèng fèng děng yíng qī pái yě zhū shān lín jí yè fā dǐ kǔ liàn píng
知贼将张佑、谢朝俸、石胜俸等营七牌野猪山，璘即夜发抵苦练坪。
qián fēng yǔ zhàn hòu jūn zhì jiā jī zhī zéi bài táo shēn jīng guān jūn suì rù kǔ cài guān
前锋与战，后军至，夹击之，贼败逃深箐，官军遂入苦菜关。
huì tóng yuán zhèn wū jiāng shī bài lín jù qǐng tuì shī zǒng dū li huà lóng bù kě
会童元镇乌江师败，璘惧，请退师，总督李化龙不可。
lín nǎi jìn yíng nán mù qiáo cì méi tán
璘乃进营楠木桥，次湄潭。
zéi xī jù qīng shé zhǎng kǎn mǎ nǎo bǎo zǐ sì dùn de jiē jué xiǎn ér qīng shé yóu shén
贼悉聚青蛇、长坎、玛瑙、保子四囤，地皆绝险，而青蛇尤甚。
lín yì tóng rì gōng zé bīng lì ruò zhǐ gōng yī dùn zé sān dùn bì xiāng zhù nǎi xiān gōng sān dùn cì jí qīng shé
璘议，同日攻则兵力弱，止攻一囤，则三囤必相助，乃先攻三囤，次及青蛇。
liáng pín shī yì lái huì lìng fú dùn hòu bié yǐ yī jūn shǒu bǎn jiǎo guān fáng zéi yì
良玭师亦来会，令伏囤后，别以一军守板角关，防贼逸。
lín dū zhū jiāng lì gōng sān rì zéi sǐ shāng wú suàn sān dùn suì xià
璘督诸将力攻三日，贼死伤无算，三囤遂下。
qīng shé sì miàn dǒu jué lín wéi qí sān miàn gòu sǐ shì cóng mǎ nǎo hòu fù gé zhì shān bèi jǔ pào zéi huáng hài zhū jūn jìn gōng fén qí máo wū
青蛇四面陡绝，璘围其三面，购死士从玛瑙后附葛至山背举炮，贼惶骇，诸军进攻，焚其茅屋。
zéi tuì rù dùn nèi mù shí jiāo xià
贼退入囤内，木石交下。
jiàng shì mào sǐ shàng huǐ dà zhà èr chóng qián hòu jī zhī zéi dà bài zhǎn shǒu yī qiān jiǔ bǎi yǒu jī qī pái zhī zéi yì jǐn
将士冒死上，毁大栅二重，前后击之，贼大败，斩首一千九百有奇，七牌之贼亦尽。
nǎi fēn bīng liù dào gōng kè dà xiǎo sān dù guān chéng shèng dǐ hǎi lóng dùn xià
乃分兵六道，攻克大小三渡关，乘胜抵海龙囤下。
zhū jiāng jù gōng dùn qián dú shuǐ xī ān jiāng chén gōng qí hòu xiāng chí sì shí yú rì
诸将俱攻囤前，独水西安疆臣攻其后，相持四十余日。
qí xià shòu zéi zhòng huì duō yǔ tōng qiě qián yǐ huǒ yào wèi zéi gù zéi bù bèi
其下受贼重贿，多与通，且潜以火药遗贼，故贼不备。
qí hòu lín zhī zhī yǔ jiān jūn zhě móu lìng jiāng chén tuì yī shè lín yí qí chù zhì tiě pái bǎi yú jù dùn zhàng xǔ zéi qiáng nǔ wú suǒ shī yòu wèi gū bǎn yú zhà qián zéi měi yè chū jié wèi dīng shāng bù gǎn fù chū
其后璘知之，与监军者谋，令疆臣退一舍，璘移其处，置铁牌百余，距囤丈许，贼强弩无所施，又为箛板于栅前，贼每夜出劫，为钉伤，不敢复出。
yìng lóng shì qióng xiāng jù kū
应龙势穷，相聚哭。
huà lóng chū yǒu lìng zhū jiāng fēn rì gōng
化龙初有令，诸将分日攻。
liù yuè liù rì lín yǔ wú guǎng dāng jìn bīng
六月六日，璘与吴广当进兵。
lín yè sì gēng xián méi shàng zéi hān shuì zhǎn qí shǒu guān zhě shù bái zhì míng pào zéi dà jīng kuì sàn yìng lóng zì fén
璘夜四更衔枚上，贼鼾睡，斩其守关者，树白帜，鸣炮，贼大惊溃散，应龙自焚。
guǎng jūn yì zhì zéi jǐn píng
广军亦至，贼尽平。
suì yí shī tǎo pí lín
遂移师讨皮林。
pí lín zài hú guì jiāo yǔ jiǔ gǔ miáo xiāng jiē
皮林在湖、贵交，与九股苗相接。
yǒu wú guó zuǒ zhě hóng zhōu sī tè tóng zhài miáo yě jié xiá wú lài qí cóng fù dà róng yǐ pàn zhū guó zuǒ shōu qí qiè
有吴国佐者，洪州司特峒寨苗也，桀黠无赖，其从父大荣以叛诛，国佐收其妾。
lí píng fǔ chí zhī jí
黎平府持之急，
suì fǎn
遂反，
zì chēng tiān huáng shàng jiàng
自称“天皇上将”，
qí dǎng shí zuǎn tài chēng tài bǎo
其党石纂太称“太保”，
hé gōng shàng huáng bǎo
合攻上黄堡，
yòu bài cān jiāng huáng chōng xiāo
诱败参将黄冲霄，
zhuī zhì yǒng cóng xiàn
追至永从县，
shā shǒu bèi zhāng shì zhōng
杀守备张世忠，
zhì ér dàn zhī
炙而啖之，
lüè tún pù qī shí yú
掠屯堡七十余，
fén wǔ kāi nán chéng
焚五开南城，
xiàn yǒng cóng
陷永从，
wéi zhōng cháo suǒ
围中潮所。
shí fāng zhēng bō zhōu wèi xiá tǎo
时方征播州，未暇讨。
jì píng bō piān yuán xún fǔ jiāng duó mìng lín yǔ liáng pín hé bīng tǎo zhī liáng pín shī lì
既平播，偏沅巡抚江铎命璘与良玭合兵讨之，良玭失利。
míng nián duó yí zhù jìng zhōu mìng lín lǜ fù jiāng li yù wén děng qī dào jìn lín qín miáo qiú yín gòng děng
明年，铎移驻靖州，命璘率副将李遇文等七道进，璘擒苗酋银贡等。
yóu jī sòng dà bīn gōng pò tè tóng fén zhī
游击宋大斌攻破特峒，焚之。
guó zuǒ táo tiān pǔ sì shí bā zhài fù rù gǔ zhōu máo dòng zhuī huò zhī
国佐逃天浦四十八寨，复入古州毛洞，追获之。
shí zuǎn tài táo guǎng xī shàng yán shān zhǐ huī xú shí dá yòu fù zhī
石纂太逃广西上岩山，指挥徐时达诱缚之。
zéi dǎng yáng yǒng lù lǜ zhòng wàn yú zhūn bái chōng
贼党杨永禄率众万余屯白冲。
yóu jī chén hóng yóu děng jiā gōng shēng qín yǒng lù
游击沈弘猷等夹攻，生擒永禄。
zhū miáo xī píng
诸苗悉平。
zhēng bō shí lín tóu huì li huà lóng jiā
征播时，璘投贿李化龙家。
huì liú tīng shǐ wèi huà lóng fù suǒ huī lín shǐ zǒu
会刘𬘩使为化龙父所麾，璘使走。
huà lóng shū yú cháo tīng huò zuì lín dú miǎn
化龙疏于朝，𬘩获罪，璘独免。
hòu bīng bù shàng shū tián lè tuī lín zhèn guì zhōu jǐ shì zhōng hóng zhān zǔ suì hé lín yíng qiú
后兵部尚书田乐推璘镇贵州，给事中洪瞻祖遂劾璘营求。
dì yǐ lín dōng xī jī zhàn gōng zú rú lè yì
帝以璘东西积战功，卒如乐议。
guì dōng xī èr lù miáo yuē zhòng jiā miáo pán jù guì lóng píng xīn jiān wèi zhū miáo jù kuí
贵东西二路苗：曰仲家苗，盘踞贵龙、平新间，为诸苗巨魁；
zài shuǐ xiàn shān jiè tóng rén sī shí zhě yuē shān miáo hóng miáo zhī yǔ yì yě
在水硍山介铜仁、思石者曰山苗，红苗之羽翼也。
zì píng bō hòu guì zhōu wù lì dà qū miáo yì shēng xīn piāo lüè wú xū rì
自平播后，贵州物力大屈，苗益生心，剽掠无虚日。
sān shí sān nián dōng xún fǔ guō zi zhāng qǐng yú cháo
三十三年冬，巡抚郭子章请于朝。
míng nián sì yuè lìng lín jūn wàn rén gōng shuǐ xiàn yóu jī liú yuè dū xuān wèi ān jiāng chén bīng wàn rén gōng xi lù bìng kè zhī
明年四月，令璘军万人攻水硍，游击刘岳督宣慰安疆臣兵万人攻西路，并克之。
nǎi lìng lín yí xīn tiān dú gōng dōng lù fù kè zhī
乃令璘移新添，独攻东路，复克之。
shēng huò qiú shí èr rén zhǎn shǒu sān qiān yú jí zhāo xiáng zhě wàn sān qiān yú rén bù nèi suì jìng
生获酋十二人，斩首三千余级，招降者万三千余人，部内遂靖。
gǎi zhèn guǎng dōng zú guān
改镇广东，卒官。
xiān xù píng bō gōng jiā zuǒ dū du shì yīn zhǐ huī shǐ
先叙平播功，加左都督，世荫指挥使。
jì zú yǐ píng miáo gōng zèng tài zǐ tài bǎo zài yīn bǎi hù
死后，又因为平定苗民有功，追赠太子太保，再次荫封为百户。
wú guǎng guǎng dōng rén
吴广，广东人。
yǐ wǔ shēng cóng jūn lèi zhe zhàn gōng lì fú jiàn nán lù cān jiāng zuò shì bà guī
以武生从军，累著战功，历福建南路参将，坐事罢归。
huì cén xī yáo fǎn zǒng dū chén dà kē xí guǎng cóng zǒng bīng tóng yuán zhèn tǎo zhī
会岑溪瑶反，总督陈大科檄广从总兵童元镇讨之。
jiàng shì shǎo què guǎng shǒu zhǎn yī zú yǐ xùn suì dà pò zhī
将士少却，广手斩一卒以徇，遂大破之。
lùn gōng fù gù guān
论功，复故官。
wàn lì èr shí wǔ nián yǐ fù zǒng bīng cóng liú tīng yù wēi cháo xiǎn lǐng shuǐ jūn yǔ chén lín xiāng jī jiǎo fú zhǎn shén zhòng
万历二十五年，以副总兵从刘𬘩御倭朝鲜，领水军与陈璘相犄角，俘斩甚众。
fu bān shī dà zhēng bō zhōu zhuó guǎng zǒng bīng guān yǐ yī jūn chū hé jiāng
甫班师，大征播州，擢广总兵官，以一军出合江。
fù jiāng cáo xī bīn yǐ yī jūn chū yǒng níng shòu guǎng jié zhì
副将曹希彬以一军出永宁，受广节制。
guǎng zhūn èr láng bà dà xíng zhāo lái
广屯二郎坝，大行招徕。
zéi xiāo jiàng guō tōng xù yíng zhàn jiàng shì xí zǒu zhī
贼骁将郭通绪迎战，将士袭走之。
táo hóng ān cūn luō cūn sān zhài tǔ guān gè chū jiàng tā bù lái guī zhě shù wàn guǎng zé qí zhuàng zhě cóng jūn
陶洪、安村、罗村三砦土官各出降，他部来归者数万，广择其壮者从军。
tōng xù è chuān yá dùn guǎng dū tǔ hàn jūn jī pò zhī
通绪扼穿崖囤，广督土汉军击破之。
liú tīng mǎ kǒng yīng yǐ rù bō guǎng yóu dùn èr láng zǒng dū li huà lóng qù zhī
刘𬘩、马孔英已入播，广犹顿二郎，总督李化龙趣之。
nǎi yì fēn sì shào jìn gōng yá mén bié qiǎn yǒng níng nǚ tǔ guān shē shì xù děng dū yí bīng èr qiān è sāng mù yā zhū yào hài yǐ fáng xiǎng dào
乃议分四哨进攻崖门，别遣永宁女土官奢世续等督夷兵二千，扼桑木垭诸要害，以防𫗵道。
zhū jiāng lián pò shù dùn jìn yíng mǔ zhū táng
诸将连破数囤，进营母猪塘。
yáng yìng lóng jù lìng tōng xù jǐn fā guān wài bīng jù dí
杨应龙惧，令通绪尽发关外兵拒敌。
guǎng fú pào shǒu wǔ bǎi yú mó qiǎng yā wài nán gāng xià ér qiǎn pí jiàng zhào yīng kē tiǎo zhàn
广伏炮手五百于磨抢垭外南冈下，而遣裨将赵应科挑战。
yā jiā liǎng shān zhōng shén ài tōng xù héng shuò chōng yīng kē yīng kē yáng běi
垭夹两山中，甚隘，通绪横槊冲应科，应科佯北。
tōng xù zhuī chū yā yù fú jí xuán mǎ zhōng pào zhuì fāng yuè shàng tā mǎ fú bīng zǎn cì zhī yì yú zéi dà bēn
通绪追出垭，遇伏，急旋马，中炮坠，方跃上他马，伏兵攒刺之殪，余贼大奔。
guān jūn zhú běi zéi jǐn jiàng suì báo yá mén
官军逐北，贼尽降，遂薄崖门。
jìng xiǎo zhǐ róng yī qí zéi zhòng wàn yú chū guān jù zhàn
径小止容一骑，贼众万余出关拒战。
xī bīn xuán shǎng qiān jīn shì pān yá jìng jìn zhuī zhì dì sì guān guān shàng nán fù jǐn kū
希彬悬赏千金，士攀崖竞进，追至第四关，关上男妇尽哭。
zéi dǎng zì shā qí kuí luō jìn ēn lǜ wàn yú rén chū jiàng
贼党自杀其魁罗进恩，率万余人出降。
qí dì yī guān yóu jù bù xià guǎng chéng yè jí jìn duó qí guān guān nèi mín zhēng xiàn niú jiǔ
其第一关犹拒不下，广乘夜疾进，夺其关，关内民争献牛酒。
liú tīng mǎ kǒng yīng yǐ rù guān li yīng xiáng chén lín yóu zài guān wài
刘𬘩、马孔英已入关，李应祥、陈璘犹在关外。
guǎng hé xī bīn jūn lián zhàn hóng wǎn shuǐ tǔ yá fēn shuǐ guān jiē jié suì jìn yíng shuǐ niú táng yìng lóng dà jù
广合希彬军连战红碗、水土崖、分水关皆捷，遂进营水牛塘，应龙大惧。
zhī guǎng jūn gū shēn rù móu yù xí zhī nǎi qiǎn rén zhà xiáng
知广军孤深入，谋欲袭之，乃遣人诈降。
guǎng cè qí zhà jiān bì yǐ dài yìng lóng yōng zhòng sān wàn zhí chōng dà yíng zhū jiāng shū sǐ zhàn
广测其诈，坚壁以待，应龙拥众三万直冲大营，诸将殊死战。
huì tā jiāng lái yuán zéi nǎi tuì
会他将来援，贼乃退。
guǎng suì yǔ zhū dào jūn bī hǎi lóng dùn
广遂与诸道军逼海龙囤。
zéi zhà lìng fù rén qǐ xiáng kū dùn shàng yòu zhà bào yìng lóng yǎng yào sǐ guǎng xìn zhī
贼诈令妇人乞降，哭囤上，又诈报应龙仰药死，广信之。
yǐ zhī qí zhà jí shāo dì èr guān duó sān shān jué zéi qiáo jí zéi yì jiǒng
已，知其诈，急烧第二关，夺三山，绝贼樵汲，贼益窘。
xuán yǔ chén lín cóng dùn hòu dēng yìng lóng jí zì fén sǐ
旋与陈璘从囤后登，应龙急自焚死。
huò qí zi cháo dòng chū yìng lóng shī liè yàn zhōng
获其子朝栋，出应龙尸烈焰中。
guǎng zhòng dú shǐ shī shēng jué ér fù sū suì yǐ běn guān zhèn sì chuān
广中毒矢，失声，绝而复苏，遂以本官镇四川。
yú nián zú
逾年卒。
chū guǎng zhī dùn èr láng yě yǒu yán qí shòu huì yǎng kòu zhě zhào zhé chōng wéi shì guān
初，广之顿二郎也，有言其受贿养寇者，诏谪充为事官。
hòu lùn gōng zèng dū du tóng zhī shì yīn qiān hù
后论功赠都督同知，世荫千户。
shān zi lóng fēng chéng rén
邓子龙，丰城人。
mào kuí wú xiāo jié jué lún
貌魁梧，骁捷绝伦。
jiā jìng zhōng jiāng xī zéi qǐ lüè zhāng shù zhèn
嘉靖中，江西贼起，掠樟树镇。
zi lóng yīng yǒu sī mù pò píng zhī
子龙应有司募，破平之。
lèi gōng shòu guǎng dōng bǎ zǒng
立下战功，授职广东把总。
wàn lì chū cóng dà shuài zhāng yuán xūn tǎo píng jù dào lài yuán jué
万历初，从大帅张元勋讨平巨盗赖元爵。
yǐ cóng píng chén jīn yīng luō shào qīng
已，从平陈金莺、罗绍清。
zéi kuí huáng gāo huī yì zi lóng rù shān shēng huò zhī
贼魁黄高晖逸，子龙入山生获之。
qiān tóng gǔ shí shǒu bèi
迁铜鼓石守备。
xún zhuó shǔ dōu zhǐ huī qiān shì zhǎng zhè jiāng dū sī
寻擢署都指挥佥事，掌浙江都司。
bèi lùn dāng duó zhí dì yǐ zi lóng fàn qīng huì má yáng miáo jīn dào lǚ děng zuò luàn zhuó cān jiāng tǎo zhī
被论当夺职，帝以子龙犯轻，会麻阳苗金道侣等作乱，擢参将讨之。
dà pò zéi jiě sàn qí dǎng
大破贼，解散其党。
wǔ kāi wèi zú hú ruò lú děng huǒ jiān sī xíng shǔ tà zhú shǒu bèi jí lí píng shǒu
五开卫卒胡若卢等火监司行署，挞逐守备及黎平守。
jìng zhōu tóng gǔ lóng lǐ zhū miáo xián xiǎng yìng wéi luàn
靖州、铜鼓、龙里诸苗咸响应为乱。
zi lóng huǒ qí dōng mén yǐ zhì zéi ér qián bīng rù běi mén zéi suì miè
子龙火其东门以致贼，而潜兵入北门，贼遂灭。
shí yī nián rùn èr yuè miǎn diàn fàn yún nán
十一年闰二月，缅甸犯云南。
zhào yí zi lóng yǒng chāng
诏移子龙永昌。
mù bāng bù gěng mǎ jiān rén hǎn qián yǔ yuè fèng tóng wèi nì shuō miǎn qiú mǎng yīng lǐ nèi qīn qián cóng lüè qiān yá nán diàn
木邦部耿马奸人罕虔与岳凤同为逆，说缅酋莽应里内侵，虔从掠千崖、南甸。
yǐ yǐn dù zhā lǐ jiāng zhí fàn yáo guān wān diān tǔ zhī zhōu jǐng zōng zhēn jí dì zōng cái zhù zhī
已，引渡查理江，直犯姚关，湾甸土知州景宗真及弟宗材助之。
zi lóng jí zhàn pān zhī shù xià zhèn zhǎn zōng zhēn qián shēng huò zōng cái
子龙急战攀枝树下，阵斩宗真、虔，生获宗材。
qián zi zhāo hǎn zhāo sè bēn sān jiān shān lìng shū hǎn lǎo lǜ pú rén yào nǔ shǒu wǔ bǎi zǔ yào hài zi lóng ěr pú rén yǐ jīn jǐn zhī zéi jiàn dào
虔子招罕、招色奔三尖山，令叔罕老率蒲人药弩手五百阻要害，子龙饵蒲人以金，尽知贼间道。
nǎi mìng pí jiàng shān yǒng děng tí běi shèng làng qú zhū fān bīng zhí dǎo zéi cháo ér yù fú bīng shān hòu jiā jī
乃命裨将邓勇等提北胜、蒗渠诸番兵，直捣贼巢，而预伏兵山后夹击。
yè bàn shàng shēng qín zhāo hǎn zhāo sè hǎn lǎo jí qí dǎng bǎi sān shí yú rén zhǎn shǒu wǔ bǎi yú jí jiān shān cháo kōng nǎi fǔ liú yí shù qiān rén
夜半上，生擒招罕、招色、罕老及其党百三十余人，斩首五百余级，尖山巢空，乃抚流移数千人。
huì liú tīng yì fú yuè fèng yǐ xiàn
会刘𬘩亦俘岳凤以献。
dì yuè jìn zi lóng fù zǒng bīng yǔ shì yīn
帝悦，进子龙副总兵，予世荫。
wú hé miǎn rén fù kòu měng mì bǎ zǒng gāo guó chūn dà pò zhī
无何，缅人复寇猛密，把总高国春大破之。
zi lóng yǐ jī jiǎo gōng yì yōu xù
子龙以犄角功，亦优叙。
zì shì mán rén xiān fù miǎn zhě duō lái fù
自是，蛮人先附缅者，多来附。
yǒng chāng téng chōng sù hào lè tǔ zì yuè hǎn chāng luàn shǐ yì mù bīng suǒ mù duō wáng mìng nǎi lì téng chōng yáo ān liǎng yíng
永昌、腾冲夙号乐土，自岳、罕猖乱，始议募兵，所募多亡命，乃立腾冲、姚安两营。
liú tīng jiāng téng jūn zi lóng jiāng yáo jūn bù xiāng néng liǎng jūn dòu
刘𬘩将腾军，子龙将姚军，不相能，两军斗。
dì yǐ liǎng jiāng jiē yǒu gōng zhì bù wèn
帝以两将皆有功，置不问。
jì ér tīng ba liú tiān fèng dài
既而𬘩罢，刘天俸代；
tiān fèng dǎi suì yǐ zi lóng jiān tǒng zhī
天俸逮，遂以子龙兼统之。
zi lóng yì téng bīng měi gōng zuò zhé nüè yòng zhī ér yòu yáo bīng
子龙抑腾兵，每工作，辄虐用之，而右姚兵。
jí yòng shī lǒng chuān zi lóng gù wèi dī áng chuí niú xiǎng shì yáo bīng bèi téng bīng téng bīng dà bù kān yù sàn qù
及用师陇川，子龙故为低昂，椎牛飨士，姚兵倍腾兵，腾兵大不堪，欲散去。
fù shǐ jiāng xīn lìng tā jiāng xiá zhī nǎi dìng
副使姜忻令他将辖之，乃定。
ér yáo bīng jiǔ jiāo yīn suǒ xiǎng zuò luàn yóu yǒng chāng dà lǐ dǐ huì chéng suǒ guò piāo lüè
而姚兵久骄，因索饷作乱，由永昌、大理抵会城，所过剽掠。
zhū bīng jiā jī zhī zhǎn bā shí sì jí fú sì bǎi yú rén luàn shǐ jìng
诸兵夹击之，斩八十四级，俘四百余人，乱始靖。
zi lóng zuò chǐ guān xià lì
子龙坐褫官下吏。
shí bā nián mèng yǎng zéi sī gè pàn
十八年，孟养贼思个叛。
zi lóng fāng duì bù xún fǔ wú dìng qǐng lìng lì gōng zì shú dì xǔ zhī
子龙方对簿，巡抚吴定请令立功自赎，帝许之。
mìng wèi zhì dìng yǐ yǔ qián guó gōng mù chāng zuò qiǎn jiàng què zhī
命未至，定已与黔国公沐昌祚遣将却之。
wú hé dīng gǎi shí zhài zéi pǔ yīng chūn bà shēng děng zuò luàn shì zhāng shén
无何，丁改十寨贼普应春、霸生等作乱，势张甚。
dìng dà zhēng hàn tǔ jūn lìng zǐ lóng jūn qí yòu yóu jī yáng wēi jūn qí zuǒ dà pò zhī zhǎn shǒu yī qiān èr bǎi jí zhāo xiáng liù qiān liù bǎi rén
定大征汉土军，令子龙军其右，游击杨威军其左，大破之，斩首一千二百级，招降六千六百人。
dì wèi gào xiè jiāo miào xuān jié shòu hè fù zǐ lóng fù zǒng bīng shǔ jīn shān cān jiāng shì
帝为告谢郊庙，宣捷受贺，复子龙副总兵，署金山参将事。
xiān shì měng guǎng tǔ guān sī rén zhēng qí sǎo gān xiàn gū yù qī zhī fú kè
先是，猛广土官思仁烝其嫂甘线姑，欲妻之，弗克。
xié qí dǎng bǐng cè pàn guī miǎn shù dǎo rù kòu
偕其党丙测叛归缅，数导入寇。
èr shí nián gōng mèng yǎng fàn mán mò tǔ tóng zhī sī jì bēn děng liàn shān
二十年攻孟养，犯蛮莫，土同知思纪奔等练山。
zi lóng jī bài zhī nǎi qù
子龙击败之，乃去。
zi lóng xún bèi hé bà guī
子龙寻被劾罢归。
èr shí liù nián cháo xiǎn yòng shī
二十六年，朝鲜用师。
zhào yǐ gù guān lǐng shuǐ jūn cóng chén lín dōng zhēng
诏以故官领水军，从陈璘东征。
wēi jiāng dù hǎi dùn lín qiǎn zi lóng xié cháo xiǎn tǒng zhì shǐ lǐ shùn chén dū shuǐ jūn qiān rén jià sān jù jiàn wèi qián fēng yāo zhī fǔ shān nán hǎi
倭将渡海遁，璘遣子龙偕朝鲜统制使李舜臣督水军千人，驾三巨舰为前锋，邀之釜山南海。
zi lóng sù kāng kǎi nián yú qī shí yì qì mí lì yù de shǒu gōng jí xié zhuàng shì èr bǎi rén yuè shàng cháo xiān zhōu zhí qián fèn jī zéi sǐ shāng wú suàn
子龙素慷慨，年逾七十，意气弥厉，欲得首功，急携壮士二百人跃上朝鲜舟，直前奋击，贼死伤无算。
tā zhōu wù zhì huǒ qì rù zǐ lóng zhōu zhōu zhōng huǒ zéi chéng zhī zi lóng zhàn sǐ
他舟误掷火器入子龙舟，舟中火，贼乘之，子龙战死。
shùn chén fù jiù yì sǐ
舜臣赴救，亦死。
shì wén zèng dū du qiān shì shì yīn yī zi miào sì cháo xiǎn
事闻，赠都督佥事，世荫一子，庙祀朝鲜。
mǎ kǒng yīng zhě xuān fǔ sài wài jiàng dīng yě jī zhàn gōng wèi níng xià cān jiāng
马孔英者，宣府塞外降丁也，积战功为宁夏参将。
wàn lì èr shí nián pò bài fǎn yǐn tào kòu rù lüè kǒng yīng lǚ jī bài zhī
万历二十年，哱拜反，引套寇入掠，孔英屡击败之。
bo shī tù rù xià mǎ guān cóng má guì yāo jī dà huò
卜失兔入下马关，从麻贵邀击，大获。
jìn běn zhèn fù zǒng bīng
进本镇副总兵。
èr shí sì nián jiǔ yuè zhuó lì tù zǎi sēng fàn píng lǔ héng chéng
二十四年九月，着力兔、宰僧犯平虏、横城。
kǒng yīng xié cān jiāng shān fèng lì zhàn zhǎn shǒu èr bǎi qī shí yǒu jī cì jīn bì
孔英偕参将邓凤力战，斩首二百七十有奇，赐金币。
lìng tuī dà jiàng quē nǎi zhuó shǔ dū du qiān shì yǐ zǒng bīng guān lì jiù rèn xún jìn zhì wéi zhēn
令推大将缺，乃擢署都督佥事，以总兵官莅旧任，寻进秩为真。
èr shí qī nián zhuó lì tù zǎi sēng fù fàn píng lǔ xìng wǔ kǒng yīng yǔ dù tóng děng fēn dào xí bài zhī
二十七年，着力兔、宰僧复犯平虏、兴武，孔英与杜桐等分道袭败之。
zài rù yòu bài zhī
再入，又败之。
huì dà zhēng bō zhōu yáng yìng lóng
会大征播州杨应龙。
zhào fā shǎn xī sì zhèn bīng lìng kǒng yīng jiāng yǐ wǎng
诏发陕西四镇兵，令孔英将以往。
bīng fēn bā dào kǒng yīng dào nán chuān dú xiǎn yuǎn qù yìng lóng hǎi lóng dùn liù qī bǎi lǐ
兵分八道，孔英道南川，独险远，去应龙海龙囤六七百里。
wèi zhì chóng qìng tuī guān gāo zhé zhī jiān jì jūn shì qǐng dú dāng yī miàn
未至，重庆推官高折枝监纪军事，请独当一面。
nǎi yǔ cān jiāng zhōu guó zhù xiān yǐ shí zhǔ xuān fǔ mǎ qiān shèng bīng pò zéi jīn zhù fù dū yǒu yáng xuān fǔ rǎn yù lóng bài zéi yú guān bà
乃与参将周国柱先以石砫宣抚马千乘兵破贼金筑，复督酉阳宣抚冉御龙败贼于官坝。
kǒng yīng zhì jūn píng chá yì méi bīng yì jí jūn róng shén zhuàng
孔英至军，平茶、邑梅兵亦集，军容甚壮。
xiān shī qī yī rì rù zhēn zhōu yòng tǔ guān zhèng kuí lù lín wèi xiāng dào bié qiǎn biān bīng qiān è míng yuè guān
先师期一日入真州，用土官郑葵、路麟为乡道，别遣边兵千扼明月关。
zhū jūn gǔ xíng qián lián pò sì zhài cì chì yá dǐ qīng shuǐ píng fēng níng guān pò zéi yíng shí shù bī sāng mù guān guān nèi mín jiàng zhě rì qiān jì
诸军鼓行前，连破四寨，次赤崖，抵清水坪、封宁关，破贼营十数，逼桑木关，关内民降者日千计。
zhé zhī jié sān dà zhài chù zhī jìn shā lüè jiàng zhě rì zhòng zéi yì gū
折枝结三大砦处之，禁杀掠，降者日众，贼益孤。
guān wèi zéi yào hài shān xiǎn jīng shēn zéi píng gāo jù
关为贼要害，山险箐深，贼凭高拒。
nǎi lìng qiān shèng yù lóng chū guān zuǒ yòu guó zhù dǎo qí zhōng
乃令千乘、御龙出关左右，国柱捣其中。
zéi yòng biāo qiāng yào shǐ ruì shén
贼用标枪药矢，锐甚。
guān jūn shū sǐ zhàn duó qí guān zhú běi zhì fēng kǎn guān zéi fù dà bài
官军殊死战，夺其关，逐北至风坎关，贼复大败。
lián pò jiǔ chǔ hēi shuǐ zhū guān kǔ zhú yáng yá tóng gǔ zhū zhài
连破九杵、黑水诸关，苦竹、羊崖、铜鼓诸寨。
guó zhù gōng jīn zi bà wú yī rén yí yǒu fú fén kōng zhài shí jiǔ yán bīng yǐ dài zéi guǒ tū chū jī bài zhī
国柱攻金子坝，无一人，疑有伏，焚空砦十九，严兵以待，贼果突出，击败之。
kǒng yīng nǎi liú wáng zhī hàn bīng shǒu bái yù tái wèi xiǎng dào píng chá yì méi bīng shǒu sāng mù guān ér qīn shuài dà jūn jìn yíng jīn zi bà
孔英乃留王之翰兵守白玉台，卫𫗵道，平茶、邑梅兵守桑木关，而亲帅大军进营金子坝。
yìng lóng wén sāng mù guān pò dà jù qiǎn dì shì lóng jí yáng zhū yǐ ruì zú jié zhī hàn yíng
应龙闻桑木关破，大惧，遣弟世龙及杨珠以锐卒劫之翰营。
zhī hàn zǒu shā xiǎng zú wú suàn
之翰走，杀𫗵卒无算。
píng chá bīng lái yuán zéi shǐ tuì kǒng yīng huán jī shì lóng fù què
平茶兵来援，贼始退，孔英还击世龙，复却。
pí jiàng liú shèng fèn jī zéi nǎi bēn
裨将刘胜奋击，贼乃奔。
guān jūn jìn lǎng shān kǒu yóu láng shān jìn méng zi qiáo shēn jīng wěng yì zéi chǔ chù shè fú xī jiǎo píng zhī
官军进朗山口，由郎山进蒙子桥，深箐蓊翳，贼处处设伏，悉剿平之。
yìng lóng yì jù qiǎn qí dǎng zhà xiáng móu wèi nèi yìng zhé zhī jǐn zhǎn zhī fú yǐ dài
应龙益惧，遣其党诈降，谋为内应，折枝尽斩之，伏以待。
zhū guǒ yè jié yíng fú fā zéi jīng kuì zhuī bēn zhì gāo píng
珠果夜劫营，伏发，贼惊溃，追奔至高坪。
yǐ duó zéi yǎng mǎ chéng zhí dǐ hǎi lóng dì èr guān xià zéi shǒu bīng yì duō
已，夺贼养马城，直抵海龙第二关下，贼守兵益多。
kǒng yīng jūn yǐ shēn rù ér zhū dào wèi yǒu zhì zhě
孔英军已深入，而诸道未有至者。
yǒu yáng yán suí bīng jiē tuì zéi niè shā guān jūn liù shí rén
酉阳、延绥兵皆退，贼蹑杀官军六十人。
jū shù rì liú tīng bīng zhì nǎi hé bīng lián kè hǎi yá hǎi mén zhū guān
居数日，刘𬘩兵至，乃合兵连克海崖、海门诸关。
zéi zǒu bǎo dùn shàng jìng fù miè
贼走保囤上，竟覆灭。
chū zǒng dū li huà lóng kè shī qī zhū jiāng mò lì xiān rù
初，总督李化龙克师期，诸将莫利先入。
kǒng yīng suǒ jiāng biān zú jí zhū tǔ bīng jiē guǎng hàn jiān jì zhé zhī yǒng ér yǒu móu gù shī dú xiān
孔英所将边卒及诸土兵，皆犷悍，监纪折枝勇而有谋，故师独先。
bā dào wéi hǎi lóng zhū jiāng yǐ dùn hòu yì gōng zhēng zǒu qí hòu kǒng yīng dú bì guān qián
八道围海龙，诸将以囤后易攻，争走其后，孔英独壁关前。
lù gōng jìn dū du tóng zhī shì yīn qiān hù
录功，进都督同知，世荫千户。
jiǔ zhī yǐ zǒng bīng guān zhèn guì zhōu
久之，以总兵官镇贵州。
píng jīn zhù dìng fān pàn miáo shēng qín shǒu è ā bāo ā yá děng
平金筑、定番叛苗，生擒首恶阿包、阿牙等。
yǐ ér yù xí huáng bò shān miáo
已而欲袭黄柏山苗。
miáo zhī zhī xiān fā bài guān bīng nì bù bào
苗知之，先发，败官兵，匿不报。
yòu yòu zhí miáo qiú shí ā sì chēng zhèn qín mào gōng
又诱执苗酋石阿四，称阵擒冒功。
wèi xún fǔ hú guì fāng suǒ hé bà guī zú
为巡抚胡桂芳所劾，罢归卒。
zàn yuē bō zhōu zhī yì zhū jiāng yòng mìng hé bā dào shī lì shí wǔ yuè jǐn nǎi kè zhī kě wèi láo yǐ
赞曰：播州之役，诸将用命，合八道师，历时五月，仅乃克之，可谓劳矣。
liú tīng yǒng lüè guān zhū jiāng láo zuì duō qí hòu sǐ shì yì zuì liè
刘𬘩勇略冠诸将，劳最多，其后死事亦最烈。
shān zi lóng shǐ shì yáo ān míng yǔ tīng gàn chuí lǎo zhì mìng miào sì hǎi yú
邓子龙始事姚安，名与𬘩干，垂老致命，庙祀海隅。
xī rén wèi wǔ guān bù xī sǐ liǎng rén zhě gài wú kuì yú sī yán yě fū
昔人谓“武官不惜死”，两人者盖无愧于斯言也夫。