sūn chéng zōng zi zhēn děng
孙承宗(子𨱅等)
sūn chéng zōng zì zhì shéng gāo yáng rén
孙承宗，字稚绳，高阳人。
mào qí wěi xū rán jǐ zhāng
貌奇伟，须髯戟张。
yú rén yán shēng yīn qiáng bì
与人言，声殷墙壁。
shǐ wèi xiàn xué shēng shòu jīng biān jùn
始为县学生，授经边郡。
wǎng lái fēi hú jù mǎ jiān zhí zǒu bái dēng yòu cóng hé gàn qīng bō gù dào nán xià
往来飞狐、拒马间，直走白登，又从纥干、清波故道南下。
xǐ cóng cái guān lǎo bīng jiū wèn xiǎn yào è sāi yòng shì xiǎo chàng biān shì
喜从材官老兵究问险要厄塞，用是晓畅边事。
wàn lì sān shí èr nián dēng jìn shì dì èr rén shòu biān xiū jìn zhōng yǔn
万历三十二年，登进士第二人，授编修，进中允。
tǐng jī biàn qǐ dà xué shì wú dào nán yǐ zī chéng zōng
“梃击”变起，大学士吴道南以谘承宗。
duì yuē shì guān dōng gōng bù kě bù wèn
对曰：“事关东宫，不可不问；
shì lián guì fēi bù kě shēn wèn
事连贵妃，不可深问。
páng bǎo liú chéng ér xià bù kě bù wèn yě
庞保、刘成而下，不可不问也；
páng bǎo liú chéng ér shàng bù kě shēn wèn yě
庞保、刘成而上，不可深问也。
dào nán rú qí yán jù jiē shàng zhī shì suì dìng
”道南如其言，具揭上之，事遂定。
chū diǎn yìng tiān xiāng shì fā cè zhe qí yǔ
出典应天乡试，发策著其语。
yīng dǎng rén jì jiāng yǐ dà jì chū zhū wài xué shì liú yī jǐng bǎo chí nǎi de miǎn
撄党人忌，将以大计出诸外，学士刘一景保持，乃得免。
lì yù dé xiǎn mǎ
历谕德、洗马。
xī zōng jí wèi yǐ zuǒ shù zǐ chōng rì jiǎng guān
熹宗即位，以左庶子充日讲官。
dì měi tīng chéng zōng jiǎng zhé yuē xīn kāi gù juàn zhù tè yīn
帝每听承宗讲，辄曰“心开”，故眷注特殷。
tiān qǐ yuán nián jìn shǎo zhān shì
天启元年进少詹事。
shí chén liáo xiāng jì shī jǔ cháo xiōng xiōng
时沈、辽相继失，举朝汹汹。
yù shǐ fāng zhèn rú qǐng bà bīng bù shàng shū cuī jǐng róng yǐ chéng zōng dài
御史方震孺请罢兵部尚书崔景荣，以承宗代。
tíng chén yì jiē yǐ chéng zōng zhī bīng suì tuī wèi bīng bù tiān shè shì láng zhǔ dōng shì
廷臣亦皆以承宗知兵，遂推为兵部添设侍郎，主东事。
dì bù yù chéng zōng lí jiǎng yán shū zài shàng bù xǔ
帝不欲承宗离讲筵，疏再上不许。
èr nián zhuó lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ
二年擢礼部右侍郎，协理詹事府。
wèi jǐ dà qīng bīng bī guǎng níng wáng huà zhēn qì chéng zǒu xióng tíng bì yǔ jù rù guān
未几，大清兵逼广宁，王化贞弃城走，熊廷弼与俱入关。
bīng bù shàng shū zhāng hè míng jù zuì chū xíng biān
兵部尚书张鹤鸣惧罪，出行边。
dì yì jí dōng shì suì bài chéng zōng bīng bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì rù zhí bàn shì
帝亦急东事，遂拜承宗兵部尚书兼东阁大学士，入直办事。
yuè shù rì mìng yǐ gé chén zhǎng bù wù
越数日，命以阁臣掌部务。
chéng zōng shàng shū yuē ěr nián bīng duō bù liàn xiǎng duō bù hé
承宗上疏曰：“迩年兵多不练，饷多不核。
yǐ jiāng yòng bīng ér yǐ wén guān zhāo liàn
以将用兵，而以文官招练；
yǐ jiāng lín zhèn ér yǐ wén guān zhǐ fā
以将临阵，而以文官指发；
yǐ wǔ lüè bèi biān ér rì zēng zhì wén guān yú mù
以武略备边，而日增置文官于幕；
yǐ biān rèn jīng fǔ ér rì wèn zhàn shǒu yú cháo
以边任经、抚，而日问战守于朝；
cǐ jí bì yě
此极弊也。
jīn tiān xià dāng zhòng jiāng quán zé yī chén xióng yǒu qì lüè zhě shòu zhī jié yuè de zì pì zhì piān pí yǐ xià wù shǐ wén lì yòng xiǎo jiàn zhān zhān líng qí shàng
今天下当重将权，择一沉雄有气略者，授之节钺，得自辟置偏裨以下，勿使文吏用小见沾沾陵其上。
biān jiāng xiǎo shèng xiǎo bài jiē bù zú wèn yào shǐ shǒu guān wú lán rù ér xú wèi huī fù jì
边疆小胜小败，皆不足问，要使守关无阑入，而徐为恢复计。
yīn liè shàng fǔ xī bù xù liáo mín jiǎn jīng jūn zēng yǒng píng dà shuài xiū jì zhèn tíng zhàng kāi jīng dōng tún tián shù cè dì bāo nà yān
”因列上抚西部、恤辽民、简京军、增永平大帅、修蓟镇亭障、开京东屯田数策，帝褒纳焉。
shí biān jǐng lǚ gào gé bù dà chén xìng dàn mù wú shì ér yán lù rì yì fēn náo
时边警屡告，阁部大臣幸旦暮无事，而言路日益纷呶。
chéng zōng nǎi qǐng xià tíng bì yú lǐ yǔ huà zhēn bìng yàn yòng zhèng cháo shì dǎng hù
承宗乃请下廷弼于理，与化贞并谳，用正朝士党护。
yòu qǐng dǎi jǐ shì zhōng míng shí jǔ yù shǐ li dá yǐ chéng sì chuān zhī zhāo bīng zhì kòu zhě
又请逮给事中明时举、御史李达，以惩四川之招兵致寇者。
yòu qǐng jié zé liáo dōng xún àn fāng zhèn rú dēng lái jiān jūn liáng zhī yuán jì zhōu bīng bèi shào kě lì yǐ jǐng zài wèi zhī wěi bèi zhě
又请诘责辽东巡按方震孺、登莱监军梁之垣、蓟州兵备邵可立，以警在位之骫骳者。
zhū rén yǐ cì huò qiǎn cháo yòu sǒng rán ér cè mù yuàn zī zhě yì zhòng yǐ
诸人以次获谴，朝右耸然，而侧目怨咨者亦众矣。
bīng bù shàng shū wáng zài jìn dài tíng bì jīng lüè liáo dōng yǔ zǒng dū wáng xiàng qián shēn xiāng yǐ jié
兵部尚书王在晋代廷弼经略辽东，与总督王象干深相倚结。
xiàng qián zài jì mén jiǔ xí zhī xī bù zhǒng lèi qíng xìng xī bù yì ài dài zhī rán shí wú tā cái wéi dàn yǐ cái wù xiāng jī mí jì dé yǐ lǎo jiě zhí ér yǐ
象干在蓟门久，习知西部种类情性，西部亦爱戴之，然实无他才，惟啖以财物相羁縻，冀得以老解职而已。
zài jìn móu yòng xī bù xí guǎng níng xiàng qián jì zhī yuē de guǎng níng bù néng shǒu yě huò zuì zī dà
在晋谋用西部袭广宁，象干惎之曰：“得广宁，不能守也，获罪滋大。
bù rú zhòng guān shè xiǎn wèi shān hǎi yǐ wèi jīng shī
不如重关设险，卫山海以卫京师。
zài jìn nǎi qǐng yú shān hǎi guān wài bā lǐ pù zhù zhòng guān yòng sì wàn rén shǒu zhī
”在晋乃请于山海关外八里铺筑重关，用四万人守之。
qí liáo zuǒ yuán chóng huàn chén qǐ sūn yuán huà děng lì zhēng bù néng de zòu jì yú shǒu fǔ yè xiàng gāo
其僚佐袁崇焕、沈棨、孙元化等力争不能得，奏记于首辅叶向高。
xiàng gāo yuē shì wèi kě yì duó yě
向高曰：“是未可臆度也。
chéng zōng qǐng shēn wǎng jué zhī
”承宗请身往决之。
dì dà xǐ jiā tài zǐ tài bǎo cì mǎng yù yín bì
帝大喜，加太子太保，赐蟒玉、银币。
dǐ guān jí zài jìn yuē xīn chéng chéng jí yí jiù chéng sì wàn rén yǐ shǒu hu
抵关，诘在晋曰：“新城成，即移旧城四万人以守乎？
zài jìn yuē fǒu dāng gèng shè bīng
”在晋曰：“否，当更设兵。
yuē rú cǐ zé bā lǐ nèi shǒu bīng bā wàn yǐ
”曰：“如此，则八里内守兵八万矣。
yī piàn shí xī běi bù dàng shè bīng hu
一片石西北不当设兵乎？
qiě zhù guān zài bā lǐ nèi xīn chéng bèi jí jiù chéng zhǐ jiù chéng zhī pǐn kēng dì léi wèi dí rén shè yì wèi xīn bīng shè hu
且筑关在八里内，新城背即旧城趾，旧城之品坑地雷为敌人设，抑为新兵设乎？
xīn chéng kě shǒu ān yòng jiù chéng
新城可守，安用旧城？
rú bù kě shǒu zé sì wàn xīn bīng dǎo gē jiù chéng xià jiāng kāi guān yán rù hu yì bì guān yǐ wěi dí hu
如不可守，则四万新兵倒戈旧城下，将开关延入乎，抑闭关以委敌乎？
yuē guān wài yǒu sān dào guān kě rù yě
”曰：“关外有三道关可入也。
yuē ruò cǐ zé dí zhì ér bīng táo rú gù yě ān yòng zhòng guān
”曰：“若此，则敌至而兵逃如故也，安用重关？
yuē jiāng jiàn sān zhài yú shān yǐ dài kuì zú
”曰：“将建三寨于山，以待溃卒。
yuē bīng wèi kuì ér zhù zhài yǐ dài zhī shì jiào zhī kuì yě
”曰：“兵未溃而筑寨以待之，是教之溃也。
qiě kuì bīng kě rù dí yì kě wěi zhī rù
且溃兵可入，敌亦可尾之入。
jīn bù wéi huī fù jì huà guān ér shǒu jiāng jǐn chè fān lí rì hōng táng ào jī dōng qí yǒu níng yǔ hu
今不为恢复计，画关而守，将尽撤藩篱，日哄堂奥，畿东其有宁宇乎？
zài jìn wú yǐ nán
”在晋无以难。
chéng zōng nǎi yì shǒu guān wài
承宗乃议守关外。
jiān jūn yán míng tài zhǔ jué huá dǎo yuán chóng huàn zhǔ níng yuǎn wèi zài jìn chí bù kě zhǔ shǒu zhōng qián suǒ
监军阎鸣泰主觉华岛，袁崇焕主宁远卫，在晋持不可，主守中前所。
jiù jiān sī xíng shèn yán zhāng yīng wú táo zài guān jiē fù hè zhī
旧监司邢慎言、张应吾逃在关，皆附和之。
chū huà zhēn děng jì táo zì níng yuǎn yǐ xī wǔ chéng qī shí èr bǎo xī wèi hā lǎ shèn zhū bù suǒ jù shēng yán zhù shǒu biān
初，化贞等既逃，自宁远以西五城七十二堡悉为哈喇慎诸部所据，声言助守边。
qián shào yóu jī zuǒ fǔ míng zhù zhōng qián shí bù chū bā lǐ pù
前哨游击左辅名驻中前，实不出八里铺。
chéng zōng zhī zhū bù bù zú xìn ér níng yuǎn jué huá zhī kě shǒu yǐ jué jì jiāng zì zài jìn fā zhī tuī xīn gào yǔ fán qī zhòu yè zhōng bù yīng
孙承宗知道哈喇镇各部不足以信任，而宁远卫、觉华岛是可以守得住的，于是决定把自己的意见告诉王在晋，跟他推心置腹地谈了七天七夜，最终得不到他的响应。
hái cháo yán dí wèi dǐ zhèn wǔ ér wǒ zì shāo níng qián cǐ qián rì jīng fǔ zuì yě
还朝，言：“敌未抵镇武而我自烧宁、前，此前日经、抚罪也；
wǒ qì níng qián dí zhōng bù zhì ér wǒ bù gǎn chū guān yī bù cǐ jīn rì jiāng lì zuì yě
我弃宁、前，敌终不至，而我不敢出关一步，此今日将吏罪也。
jiāng lì nì guān nèi wú néng zhuǎn qí wèi dí zhī xīn yǐ wèi fǎ huà qí móu lì zhī zhì yǐ móu dí cǐ chén yǔ jīng chén zuì yě
将吏匿关内，无能转其畏敌之心以畏法，化其谋利之智以谋敌，此臣与经臣罪也。
yǔ qí yǐ bǎi wàn jīn qián làng zhì yú wú yòng zhī bǎn zhù hé ruò zhù níng yuǎn yào hài
与其以百万金钱浪掷于无用之版筑，曷若筑宁远要害？
yǐ shǒu bā lǐ pù zhī sì wàn rén dāng zhù yuǎn chōng yǔ jué huá xiāng jī jiǎo
以守八里铺之四万人当宁远冲，与觉华相犄角。
dí kuī chéng lìng dǎo shàng zú páng chū sān chà duàn fú qiáo rào qí hòu ér héng jī zhī
敌窥城，令岛上卒旁出三岔，断浮桥，绕其后而横击之。
jí wú shì yì qiě shōu èr bǎi lǐ jiāng tǔ
即无事，亦且收二百里疆土。
zǒng zhī dí rén zhī zhàng mù bì bù kě jìn guān mén xìng shān zhī nàn mín bì bù kě zhì mó wài
总之，敌人之帐幕必不可近关门，杏山之难民必不可置膜外。
bù jìn pò yōng rén zhī lùn liáo shì bù kě wèi yě
不尽破庸人之论，辽事不可为也。
qí tā zhì zhì jūn shì yòu shí yú shū
”其他制置军事又十余疏。
dì jiā nà
帝嘉纳。
wú hé yù jiǎng yán chéng zōng miàn zòu zài jìn bù zú rèn nǎi gǎi nán jīng bīng bù shàng shū bìng chì táo chén shèn yán děng ér bā lǐ zhù chéng zhī yì suì xī
无何，御讲筵，承宗面奏在晋不足任，乃改南京兵部尚书，并斥逃臣慎言等，而八里筑城之议遂熄。
zài jìn jì qù chéng zōng zì qǐng dū shī
在晋既去，承宗自请督师。
zhào gěi guān fáng chì shū yǐ yuán guān dū shān hǎi guān jí jì liáo tiān jīn dēng lái zhū chǔ jūn wù biàn yì xíng shì bù cóng zhōng zhì ér yǐ míng tài wèi liáo dōng xún fǔ
诏给关防敕书，以原官督山海关及蓟、辽、天津、登、莱诸处军务，便宜行事，不从中制，而以鸣泰为辽东巡抚。
chéng zōng nǎi pì zhí fāng zhǔ shì lù shàn jì wáng zé gǔ wèi zàn huà qǐng tǎng jīn bā shí wàn yǐ xíng
承宗乃辟职方主事鹿善继、王则古为赞画，请帑金八十万以行。
dì tè yù mén lín qiǎn cì shàng fāng jiàn zuò mǎng gé chén sòng zhī chóng wén mén wài
帝特御门临遣，赐尚方剑、坐蟒，阁臣送之崇文门外。
jì zhì guān
既至关，
lìng zǒng bīng jiāng yìng zhào dìng jūn zhì
令总兵江应诏定军制，
qiān shì chóng huàn jiàn yíng shè
佥事崇焕建营舍，
fèi jiāng li bǐng chéng liàn huǒ qì
废将李秉诚练火器，
zàn huà shàn jì zé gǔ zhì jūn chǔ
赞画善继、则古治军储，
chén qǐ dù yīng fāng shàn jiǎ zhàng
沈棨、杜应芳缮甲仗，
sī wù sūn yuán huà zhù pào tái
司务孙元化筑炮台，
zhōng shū shè rén sòng xiàn yǔ lín jīng lì chéng lún zhǔ shì mǎ
中书舍人宋献、羽林经历程仑主市马，
guǎng níng dào qiān shì wàn yǒu fú zhǔ cǎi mù
广宁道佥事万有孚主采木，
ér lìng yóu jī zǔ dà shòu zuǒ jīn guān yú jué huá
而令游击祖大寿佐金冠于觉华，
fù jiāng chén jiàn zhù zhào lǜ jiào yú qián zhūn
副将陈谏助赵率教于前屯，
yóu jī lǔ zhī jiǎ zhěng nàn mín
游击鲁之甲拯难民，
fù jiāng li chéng xiān liàn qí zú
副将李承先练骑卒，
cān jiāng yáng yīng qián mù liáo rén wéi jūn
参将杨应干募辽人为军。
shì shí guān shàng bīng míng qī wàn gù wú jì lǜ mào xiǎng duō
是时，关上兵名七万，顾无纪律，冒饷多。
chéng zōng dà yuè tài táo jiāng shù bǎi rén qiǎn hái hé nán zhēn dìng pí bīng wàn yú yǐ zhī jiǎ suǒ jiù nàn mín qī qiān fā qián zhūn wèi bīng
承宗大阅，汰逃将数百人，遣还河南、真定疲兵万余，以之甲所救难民七千发前屯为兵。
yīng qián suǒ mù liáo zú chū shù níng yuǎn zī cháo xiǎn shǐ zhù shēng yuán
应干所募辽卒出戍宁远，咨朝鲜使助声援。
kào máo wén lóng yú dōng jiāng lìng fù sì wèi
犒毛文龙于东江，令复四卫。
xí dēng shuài chén yǒu róng jìn jù guǎng lù dǎo
檄登帅沈有容进据广鹿岛。
yù yǐ chūn fáng gōng yì dēng lái shāng jìn qǔ ér zhōng cháo yì fāng jí liáo fú xǔ yě
欲以春防躬诣登、莱商进取，而中朝意方急辽，弗许也。
yìng zhào bèi hé chéng zōng qǐng yòng mǎ shì lóng dài zhī yǐ yóu shì lù wáng shì qīn wèi nán běi shuài tīng shì lóng jié zhì qiě wèi shì lóng qǐng shàng fāng jiàn
应诏被劾，承宗请用马世龙代之，以尤世禄、王世钦为南北帅，听世龙节制，且为世龙请尚方剑。
dì jiē kě zhī
帝皆可之。
shì lóng jì shòu shì chéng zōng wèi zhù tán bài xíng shòu yuè lǐ
世龙既受事，承宗为筑坛，拜行授钺礼。
lǜ jiào yǐ shǒu qián zhūn jǐn qū hā lǎ shèn zhū bù fǔ chǎng yóu zài bā lǐ pù
率教已守前屯，尽驱哈喇慎诸部，抚场犹在八里铺。
xiàng qián yì kāi shuǐ guān fǔ zhī guān nèi chéng zōng bù kě nǎi dìng yú gāo tái bǎo
象干议开水关，抚之关内，承宗不可，乃定于高台堡。
shí dà qīng bīng wěi guǎng níng qù liáo yí mín rù jū zhī
时大清兵委广宁去，辽遗民入居之。
chā hàn bù yǐ gào yǒu fú yǒu fú móu xié xī bù chéng jiàn jiān zhī mào huī fù gōng
插汉部以告有孚，有孚谋挟西部乘间歼之，冒恢复功。
chéng zōng xià xí yuē xī bù shā wǒ rén zhě zhì fá rú méng yán
承宗下檄曰：“西部杀我人者，致罚如盟言。
shì yì yě quán huó qiān yú rén
”是役也，全活千余人。
dì hǎo chá biān qíng shí lìng dōng chǎng qiǎn rén yì guān mén jù shì zhuàng zòu bào míng yuē jiào shì
帝好察边情，时令东厂遣人诣关门，具事状奏报，名曰“较事”。
jí wèi zhōng xián qiè zhèng
及魏忠贤窃政，
qiǎn qí dǎng liú cháo hú liáng fǔ jì yòng děng sì shí wǔ rén jī nèi kù shén pào jiǎ zhàng gōng shǐ zhī shǔ shù wàn zhì guān mén
遣其党刘朝、胡良辅、纪用等四十五人赍内库神炮、甲仗、弓矢之属数万至关门，
wèi jūn zhōng yòng
为军中用，
yòu yǐ bái jīn shí wàn
又以白金十万，
mǎng qí lín shī zi hǔ bào zhū bì bān lài jiàng shì
蟒、麒麟、狮子、虎、豹诸币颁赉将士，
ér cì chéng zōng mǎng fú bái jīn wèi láo zhī
而赐承宗蟒服、白金慰劳之，
shí chān jūn yě
实觇军也。
chéng zōng fāng chū guān xún níng yuǎn zhōng lù wén zhī lì shū yán zhōng shǐ guān bīng zì gǔ yǒu jiè
承宗方出关巡宁远，中路闻之，立疏言：“中使观兵，自古有戒。
dì wēn zhǐ bào zhī
”帝温旨报之。
shǐ zhě zhì jù bēi míng ér yǐ
使者至，具杯茗而已。
míng tài zhī wèi xún fǔ yě chéng zōng jiàn zhī
鸣泰之为巡抚也，承宗荐之。
hòu zhī qí wú shí jūn shì duō bù yǔ yì
后知其无实，军事多不与议。
míng tài yàng yàng qiú qù chéng zōng yì yǐn jí
鸣泰怏怏求去，承宗亦引疾。
yán guān gòng liú chéng zōng dǐ míng tài xún guān yù shǐ pān yún yì fù lùn hé zhī
言官共留承宗，诋鸣泰，巡关御史潘云翼复论劾之。
dì nǎi ba míng tài ér yǐ zhāng fèng yì dài
帝乃罢鸣泰，而以张凤翼代。
fèng yì qiè fù zhǔ shǒu guān yì
凤翼怯，复主守关议。
chéng zōng bú yuè nǎi fù chū guān xún shì
承宗不悦，乃复出关巡视。
dǐ níng yuǎn jí jiāng lì yì suǒ shǒu
抵宁远，集将吏议所守。
zhòng duō rú fèng yì zhǐ dú shì lóng qǐng shǒu zhōng hòu suǒ ér chóng huàn shàn jì jí fù jiāng máo yuán yí lì qǐng shǒu níng yuǎn chéng zōng rán zhī yì nǎi dìng
众多如凤翼指，独世龙请守中后所，而崇焕、善继及副将茅元仪力请守宁远，承宗然之，议乃定。
lìng dà shòu xīng gōng chóng huàn mǎn guì shǒu zhī
令大寿兴工，崇焕、满桂守之。
xiān shì hǔ bù qiè chū dào lüě lǜ jiào bǔ zhǎn sì rén
先是，虎部窃出盗掠，率教捕斩四人。
xiàng qián yù zhǎn lǜ jiào xiè hǔ bù chéng zōng bù kě
象干欲斩率教谢虎部，承宗不可。
ér chéng zōng suǒ qiǎn wáng yíng shù zhōng yòu hù qí bīng chū cǎi mù wèi xī bù lǎng sù suǒ shā
而承宗所遣王楹戍中右，护其兵出采木，为西部朗素所杀。
chéng zōng nù qiǎn shì lóng jiǎo zhī
承宗怒，遣世龙剿之。
xiàng qián kǒng huài fǔ jú lìng láng sù fù táo rén wèi shā yíng zhě yǐ xiàn ér zēng shì shǎng qiān jīn
象干恐坏抚局，令郎素缚逃人为杀楹者以献，而增市赏千金。
chéng zōng fāng shū zhēng ér xiàng qián yǐ yōu qù
承宗方疏争，而象干以忧去。
chéng zōng huàn zhǔ kuǎn zhě náo jǐ quán yán dū shī zǒng dū kě wù jiān shè qǐng ba jǐ bù kě zé fú tuī zǒng dū
承宗患主款者挠己权，言督师、总督可勿兼设，请罢己，不可，则弗推总督。
bìng qǐng yǐ liáo fǔ yí zhù níng yuǎn
并请以辽抚移驻宁远。
dì mìng zhǐ zǒng dū tuī ér fèng yì wèi zhì jǐ sǐ dì yě yīn dà hèn
帝命止总督推，而凤翼谓置己死地也，因大恨。
yǔ qí xiāng rén yún yì yǒu fú děng lì huǐ shì lóng yǐ hàn chéng zōng
与其乡人云翼、有孚等力毁世龙，以撼承宗。
wú hé yǒu fú wèi jì fǔ yuè hé shēng suǒ hé yì yí shì lóng yǔ chóng huàn gòu xiàn nǎi gòng wèi fú yán náo chū guān jì
无何，有孚为蓟抚岳和声所劾，益疑世龙与崇焕构陷，乃共为浮言，挠出关计。
jǐ shì zhōng jiě xué lóng suì jí lùn shì lóng zuì
给事中解学龙遂极论世龙罪。
chéng zōng fèn kàng shū chén shǒu yù cè yán jù dí mén tíng zhī zhōng yǔ jù zhū mén tíng wài shì jì biàn
承宗愤，抗疏陈守御策，言：“拒敌门庭之中，与拒诸门庭外，势既辨。
wǒ cù dí èr bǎi lǐ wài dí cù wǒ èr bǎi lǐ zhōng shì yòu biàn
我促敌二百里外，敌促我二百里中，势又辨。
gài guǎng níng wǒ yuǎn ér dí jìn
盖广宁，我远而敌近；
níng yuǎn wǒ jìn ér dí yuǎn
宁远，我近而敌远。
wǒ bù jìn bī dí dí jiàng jìn ér bī wǒ
我不进逼敌，敌将进而逼我。
jīn rì jí bù néng huī liáo zuǒ ér níng yuǎn jué huá zhōng bù kě qì
今日即不能恢辽左，而宁远、觉华终不可弃。
qǐng chì tíng chén zá yì zhǔ kè zhī bīng kě fǒu jiǔ shù běn zhé zhī xiǎng kě fǒu jiǔ shū guān wài zhī tǔ dì rén mín kě fǒu juān qì zhūn zhù zhàn shǒu kě fǒu xīng jǔ zài chá dí rén qíng xíng guǒ fǒu zuò dài kě yǐ xiāo miè
请敕廷臣杂议主、客之兵可否久戍，本折之饷可否久输，关外之土地人民可否捐弃，屯筑战守可否兴举，再察敌人情形果否坐待可以消灭。
chén bù gǎn wèi bǎi nián jiǔ jì zhǐ jì jí wǔ nián jiān jiū jìng hé rú
臣不敢为百年久计，只计及五年间究竟何如。
tǎng chén yán bù dàng lì chì chén yǐ dìng dà jì wú yū huí bù jué shǐ quán qū bǎo qī zǐ zhī chén fù hé zhòng huì yǐ shā chén yī shēn ér wù tiān xià yě
倘臣言不当，立斥臣以定大计，无纡回不决，使全躯保妻子之臣附合众喙，以杀臣一身而误天下也。
fù wèi shì lóng biàn ér fā yǒu fú děng jiāo gòu zhuàng
”复为世龙辩，而发有孚等交构状。
yǒu fú zhě gù shì láng shì dé zi yě wèi guǎng níng lǐ xiǎng tóng zhī
有孚者，故侍郎世德子也，为广宁理饷同知。
chéng xiàn táo guī xiàng qián tí wèi guǎng níng dào qiān shì zhuān fǔ chā hàn qián méi duō
城陷逃归，象干题为广宁道佥事，专抚插汉，干没多。
zhì shì yǐ chéng zōng yán bèi chì
至是以承宗言被斥。
fèng yì yì yǐ yōu guī yù ān xìng dài
凤翼亦以忧归，喻安性代。
ér tíng chén yán zǒng dū bù kě cái mìng wú yòng xiān dū jì liáo dài xiàng qián
而廷臣言总督不可裁，命吴用先督蓟、辽，代象干。
chéng zōng è běn bīng yuè yàn duō zhōng zhì chēng jí qiú ba jǔ yàn zì dài yǐ kùn zhī tíng yì bù kě ér zhǐ
承宗恶本兵越彦多中制，称疾求罢，举彦自代以困之，廷议不可而止。
shí níng yuǎn chéng gōng jùn guān wài shǒu jù bì bèi
时宁远城工竣，关外守具毕备。
chéng zōng tú dà jǔ zòu yán qián shào yǐ zhì lián shān dà líng hé sù bì chén xiǎng èr shí sì wàn zé gōng kě lì zòu
承宗图大举，奏言：“前哨已置连山大凌河，速畀臣饷二十四万，则功可立奏。
dì mìng suǒ sī gěi zhī
”帝命所司给之。
bīng gōng èr bù xiāng yǔ móu yuē xiǎng zú qú jí wàng wéi bù rú xǔ ér bù yǔ wén yí wǎng fù jī huǎn zhī
兵、工二部相与谋曰：“饷足，渠即妄为，不如许而不与，文移往复稽缓之。
chéng zōng zài shū cù jù yǐ qíng gào
”承宗再疏促，具以情告。
dì wèi chì zhū cáo ér shī jìng bù guǒ chū
帝为饬诸曹，而师竟不果出。
chū fāng zhèn rú yóu shì rèn li dá míng shí jǔ zhī qiǎn chéng zōng shí hé zhī hòu jiē wèi qiú yòu
初，方震孺、游士任、李达、明时举之谴，承宗实劾之，后皆为求宥。
fù chēng yáng gǎo xióng tíng bì wáng huà zhēn zhī láo qǐng miǎn sǐ qiǎn shù cháo duān huá rán
复称杨镐、熊廷弼、王化贞之劳，请免死遣戍，朝端哗然。
jǐ shì zhōng gù qí rén xǔ yù qīng yù shǐ yuán huà zhōng jiāo zhāng lùn bó dì jiē zhì fú shěng
给事中顾其仁、许誉卿，御史袁化中交章论驳，帝皆置弗省。
huì chéng zōng xù wǔ fáng xiào láo zhū chén qiě yǐn jí qǐ ba nǎi qiǎn zhōng guān liú yīng kūn děng jī tǎng jīn shí wàn kào jiàng shì ér cì chéng zōng zuò mǎng xī lán zuǒ yǐ jīn bì
会承宗叙五防效劳诸臣，且引疾乞罢，乃遣中官刘应坤等赍帑金十万犒将士，而赐承宗坐蟒、膝襕，佐以金币。
dàng shì shí zhōng xián yì dào bǐng
当是时，忠贤益盗柄。
yǐ chéng zōng gōng gāo yù qīn fù zhī lìng yīng kūn děng shēn yì
以承宗功高，欲亲附之，令应坤等申意。
chéng zōng bù yǔ jiāo yī yán zhōng xián yóu shì dà hàn
承宗不与交一言，忠贤由是大憾。
huì zhōng xián zhú yáng lián zhào nán xīng gāo pān lóng děng chéng zōng fāng xi xún jì chāng
会忠贤逐杨涟、赵南星、高攀龙等，承宗方西巡蓟、昌。
niàn kàng shū dì wèi bì qīn lǎn wǎng zài jiǎng yán měi zòu duì zhé yǒu rù nǎi qǐng yǐ hè shèng shòu rù cháo miàn zòu jī yí yù yīn shì lùn qí zuì
念抗疏帝未必亲览，往在讲筵，每奏对辄有入，乃请以贺圣寿入朝面奏机宜，欲因是论其罪。
wèi guǎng wēi wén zhī bēn gào zhōng xián chéng zōng yōng bīng shù wàn jiāng qīng jūn cè bīng bù shì láng li bāng huá wéi nèi zhǔ gōng lì jī fěn yǐ
魏广微闻之，奔告忠贤：“承宗拥兵数万将清君侧，兵部侍郎李邦华为内主，公立齑粉矣！
zhōng xián jì shén rào yù chuáng kū
”忠贤悸甚，绕御床哭。
dì yì wèi xīn dòng lìng nèi gé nǐ zhǐ
帝亦为心动，令内阁拟旨。
cì fǔ gù bǐng qiān fèn bǐ yuē wú zhǐ lí xìn dì fēi zǔ zōng fǎ wéi zhě bù yòu
次辅顾秉谦奋笔曰：“无旨离信地，非祖宗法，违者不宥。
yè qǐ jìn mén zhào bīng bù shàng shū rù lìng sān dào fēi qí zhǐ zhī
”夜启禁门召兵部尚书入，令三道飞骑止之。
yòu jiǎo zhǐ yù jiǔ mén shǒu yān chéng zōng ruò zhì qí huà mén fǎn jiē yǐ rù
又矫旨谕九门守阉，承宗若至齐化门，反接以入。
chéng zōng dǐ tōng zhōu wén mìng ér fǎn
承宗抵通州，闻命而返。
zhōng xián qiǎn rén zhēn zhī yī fú bèi zhì yú zhōng hòu chē lù shàn jì ér yǐ yì shǎo jiě
忠贤遣人侦之，一襆被置舆中，后车鹿善继而已，意少解。
ér qí dǎng li fán cuī chéng xiù xú dà huà lián shū dǐ zhī zhì bǐ zhī wáng dūn li huái guāng
而其党李蕃、崔呈秀、徐大化连疏诋之，至比之王敦、李怀光。
chéng zōng nǎi dù mén qiú ba
承宗乃杜门求罢。
wǔ nián sì yuè jǐ shì zhōng guō xìng zhì qǐng lìng tíng chén yì qù liú lùn mào xiǎng zhě fù zhǒng zhì suì xià tíng chén zá yì
五年四月，给事中郭兴治请令廷臣议去留，论冒饷者复踵至，遂下廷臣杂议。
lì bù shàng shū cuī jǐng róng chí zhī nǎi xià zhào miǎn liú ér yǐ jiǎn jiāng tài bīng qīng xiǎng sān shì zé chéng zōng
吏部尚书崔景荣持之，乃下诏勉留，而以简将、汰兵、清饷三事责承宗。
zòu bào chéng zōng fāng qiǎn zhū jiāng fēn shù jǐn zhōu dà xiǎo líng hé sōng xìng yòu zhūn zhū yào hài tuò dì fù èr bǎi lǐ ba dà jiàng shì qīn shì lù fù jiāng li bǐng chéng sūn jiàn tài jūn wàn qī qiān yú rén shěng dù zhī liù shí bā wàn
奏报，承宗方遣诸将分戍锦州、大小凌河、松、杏、右屯诸要害，拓地复二百里，罢大将世钦、世禄，副将李秉诚、孙谏，汰军万七千余人，省度支六十八万。
ér yán guān lùn shì lóng bù yǐ
而言官论世龙不已。
zhì jiǔ yuè suì yǒu liǔ hé zhī bài sǐ zhě sì bǎi yú rén yǔ xiáng shì lóng chuán
至九月，遂有柳河之败，死者四百余人，语详《世龙传》。
yú shì tái shěng hé shì lóng bìng jí chéng zōng zhāng shū shù shí shàng
于是台省劾世龙并及承宗，章疏数十上。
chéng zōng qiú qù yì lì shí yuè shǐ de qǐng
承宗求去益力，十月始得请。
xiān yǐ lǚ jiā zuǒ zhù guó shǎo shī tài zǐ tài shī zhōng jí diàn dà xué shì suì jiā tè jìn guāng lù dài fu yìn zǐ zhōng shū shè rén cì mǎng fú yín bì xíng rén hù guī
先已屡加左柱国、少师、太子太师、中极殿大学士，遂加特进光禄大夫，荫子中书舍人，赐蟒服、银币，行人护归。
ér yǐ bīng bù shàng shū gāo dì dài wéi jīng lüè
而以兵部尚书高第代为经略。
wú hé ān xìng yì ba suì fèi xún fǔ bù shè
无何，安性亦罢，遂废巡抚不设。
chū dì lì è chéng zōng qǐng chè guān wài yǐ shǒu guān nèi
初，第力扼承宗，请撤关外以守关内。
chéng zōng bó zhī dì shēn hàn
承宗驳之，第深憾。
míng nián níng yuǎn bèi wéi nǎi shū yán guān mén bīng zhǐ cún wǔ wàn yán zhě yì yǐ wéi chéng zōng zuì
明年，宁远被围，乃疏言关门兵止存五万，言者益以为承宗罪。
chéng zōng gào hù bù yuē dì chū lì guān cháng gěi shí yī wàn qī qiān rén xiǎng jīn dàn gěi wǔ wàn rén xiǎng zú yǐ
承宗告户部曰：“第初莅关，尝给十一万七千人饷，今但给五万人饷足矣。
dì guǒ yǐ wàng yán yǐn zuì
”第果以妄言引罪。
hòu zhōng xián qiǎn qí dǎng liáng mèng huán xún guān yù fù zhì chéng zōng zuì wú suǒ de ér zhǐ
后忠贤遣其党梁梦环巡关，欲傅致承宗罪，无所得而止。
chéng zōng zài guān sì nián
承宗在关四年，
qián hòu xiū fù dà chéng jiǔ bǎo sì shí wǔ
前后修复大城九、堡四十五，
liàn bīng shí yī wàn
练兵十一万，
lì chē yíng shí èr shuǐ yíng wǔ huǒ yíng èr qián fēng hòu jìn yíng bā
立车营十二、水营五、火营二、前锋后劲营八，
zào jiǎ zhòu qì xiè gōng shǐ pào shí qú dá lǔ dùn zhī jù hé shù bǎi wàn
造甲胄、器械、弓矢、炮石、渠答、卤楯之具合数百万，
tuò dì sì bǎi lǐ
拓地四百里，
kāi tún wǔ qiān qǐng
开屯五千顷，
suì rù shí wǔ wàn
岁入十五万。
hòu xù níng yuǎn gōng yìn zǐ jǐn yī shì qiān hù
后叙宁远功，荫子锦衣世千户。
zhuāng liè dì jí wèi zài jìn rù wèi bīng bù shàng shū hèn chéng zōng bù zhì jí lùn shì lóng jí yuán yí yíng huò shū fǔ huài guān shì yòu sǒu tái shěng jiāo kǒu dǐ chéng zōng yǐ jū qí chū
庄烈帝即位，在晋入为兵部尚书，恨承宗不置，极论世龙及元仪荧惑枢辅坏关事，又嗾台省交口诋承宗，以沮其出。
èr nián shí yuè dà qīng bīng rù dà ān kǒu qǔ zūn huà jiāng báo dū chéng tíng chén zhēng qǐng zhào chéng zōng
二年十月，大清兵入大安口，取遵化，将薄都城，廷臣争请召承宗。
zhào yǐ yuán guān jiān bīng bù shàng shū shǒu tōng zhōu réng rù cháo bì jiàn
诏以原官兼兵部尚书守通州，仍入朝陛见。
chéng zōng zhì zhào duì píng tái
承宗至，召对平台。
dì wèi láo bì wèn fāng lüè
帝慰劳毕，问方略。
chéng zōng zòu chén wén yuán chóng huàn zhù jì zhōu mǎn guì zhù shùn yì hóu shì lù zhù sān hé cǐ wèi de cè
承宗奏：“臣闻袁崇焕驻蓟州，满桂驻顺义，侯世禄驻三河，此为得策。
yòu wén yóu shì wēi huí chāng píng shì lù zhù tōng zhōu shì wèi hé yi
又闻尤世威回昌平，世禄驻通州，似未合宜。
dì wèn qīng yù shǒu sān hé hé yì
”帝问：“卿欲守三河，何意？
duì yuē shǒu sān hé kě yǐ jū xi bēn è nán xià
”对曰：“守三河可以沮西奔，遏南下。
dì chēng shàn yuē ruò hé wèi zhèn bǎo hù jīng shī
”帝称善，曰：“若何为朕保护京师？
chéng zōng yán dāng huǎn jí zhī jì shǒu pí rén kǔ jī hán fēi wàn quán cè
”承宗言：“当缓急之际，守陴人苦饥寒，非万全策。
qǐng zhěng qì xiè hòu kào láo yǐ gù rén xīn
请整器械，厚犒劳，以固人心。
suǒ tiáo huà jù chēng zhǐ
”所条画俱称旨。
dì yuē qīng bù xū wǎng tōng qí wèi zhèn zǒng dū jīng chéng nèi wài shǒu yù shì wù réng cān wéi wò
帝曰：“卿不须往通，其为朕总督京城内外守御事务，仍参帷幄。
qù shǒu fǔ hán kuàng cǎo chì xià suǒ sī zhù guān fáng
”趣首辅韩爌草敕下所司铸关防。
chéng zōng chū lòu xià èr shí kè yǐ jí zhōu yuè dū chéng wǔ gǔ ér bì fù chū yuè zhòng chéng
承宗出，漏下二十刻矣，即周阅都城，五鼓而毕，复出阅重城。
míng rì yè bàn hū chuán zhǐ shǒu tōng zhōu
明日夜半，忽传旨守通州。
shí fēng huǒ biàn jìn jiāo chéng zōng cóng èr shí qī qí chū dōng biàn mén dào wáng qí sān jí chí dǐ tōng mén zhě jǐ bù nà
时烽火遍近郊，承宗从二十七骑出东便门，道亡其三，疾驰抵通，门者几不纳。
jì rù chéng yǔ bǎo dìng xún fǔ jiě jīng chuán yù shǐ fāng dà rèn zǒng bīng yáng guó dòng dēng pí gù shǒu
既入城，与保定巡抚解经传、御史方大任、总兵杨国栋登陴固守。
ér dà qīng bīng yǐ báo dū chéng nǎi jí qiǎn yóu jī yóu dài yǐ qí zú sān qiān fù yuán
而大清兵已薄都城，乃急遣游击尤岱以骑卒三千赴援。
xuán qiǎn fù jiāng liú guó zhù dū jūn èr qiān yǔ dài hé ér fā mì yún bīng sān qiān yíng dōng zhí mén bǎo dìng bīng wǔ qiān yíng guǎng níng mén
旋遣副将刘国柱督军二千与岱合，而发密云兵三千营东直门，保定兵五千营广宁门。
yǐ qí jiān qiǎn jiàng fù mǎ lán sān zhūn èr chéng
以其间遣将复马兰、三屯二城。
zhì shí èr yuè sì rì ér yǒu zǔ dà shòu zhī biàn
至十二月四日，而有祖大寿之变。
dà shòu liáo dōng qián fēng zǒng bīng guān yě xié chóng huàn rù wèi
大寿，辽东前锋总兵官也，偕崇焕入卫。
jiàn chóng huàn xià lì jù zhū suì yǔ fù jiāng hé kě gāng děng lǜ suǒ bù wàn wǔ qiān rén dōng kuì yuǎn jìn dà zhèn
见崇焕下吏，惧诛，遂与副将何可纲等率所部万五千人东溃，远近大震。
chéng zōng wén jí qiǎn dū sī gǔ dēng kē jī shǒu shū wèi yù dà shòu ér lìng yóu jī shí zhù guó chí fǔ zhū jūn
承宗闻，急遣都司贾登科赍手书慰谕大寿，而令游击石柱国驰抚诸军。
dà shòu jiàn dēng kē yán huī xià zú fù yuán lián zhàn jù jié jì de hòu shǎng
大寿见登科，言：“麾下卒赴援，连战俱捷，冀得厚赏。
chéng shàng rén qún lì wèi zéi tóu shí jī sǐ shù rén
城上人群詈为贼，投石击死数人。
suǒ qiǎn luó zú zhǐ wéi jiān dié ér shā zhī
所遣逻卒，指为间谍而杀之。
láo ér jiàn zuì shì yǐ bēn hái
劳而见罪，是以奔还。
dāng chū dǎo duo yán rán hòu shù shēn guī mìng
当出捣朵颜，然后束身归命。
zhù guó zhuī jí zhū jūn qí jiàng shì chí gōng dāo xiāng xiàng jiē chuí tì yán dū shī jì lù yòu jiāng yǐ dà pào jī bì wǒ jūn gù zhì cǐ
”柱国追及诸军，其将士持弓刀相向，皆垂涕，言：“督师既戮，又将以大炮击毙我军，故至此。
zhù guó fù qián zhuī dà shòu qù yǐ yuǎn nǎi fǎn
”柱国复前追，大寿去已远，乃返。
chéng zōng zòu yán dà shòu wēi yí yǐ shèn yòu bù kěn shòu mǎn guì jié zhì yīn é yán jī zhòng dōng bēn fēi bù xià jǐn yù pàn yě
承宗奏言：“大寿危疑已甚，又不肯受满桂节制，因讹言激众东奔，非部下尽欲叛也。
dāng dà kāi shēng lù qū shōu zhòng xīn
当大开生路，曲收众心。
liáo jiāng duō mǎ shì lóng jiù bù qū chén jǐn yòng pián yí qiǎn shì lóng chí yù qí jiàng shì bì jiě jiǎ guī dà shòu bù zú lǜ yě
辽将多马世龙旧部曲，臣谨用便宜，遣世龙驰谕，其将士必解甲归，大寿不足虑也。
dì xǐ cóng zhī
”帝喜从之。
chéng zōng mì zhá yù dà shòu jí shàng zhāng zì liè qiě lì gōng shú dū shī zuì ér jǐ dāng dài wèi pōu bái
承宗密札谕大寿急上章自列，且立功赎督师罪，而己当代为剖白。
dà shòu nuò zhī jù liè dōng bēn zhī gù xī rú jiàng shì yán
大寿诺之，具列东奔之故，悉如将士言。
dì yōu zhào bào zhī mìng chéng zōng yí zhèn guān mén
帝优诏报之，命承宗移镇关门。
zhū jiāng wén chéng zōng shì lóng zhì duō zì bá lái guī zhě
诸将闻承宗、世龙至，多自拔来归者。
dà shòu qī zuǒ shì yì yǐ dà yì zé qí fu dà shòu liǎn bīng dài mìng
大寿妻左氏亦以大义责其夫，大寿敛兵待命。
dāng kuì bīng chū guān guān chéng bèi jié lüè bì mén bà shì
当溃兵出关，关城被劫掠，闭门罢市。
chéng zōng zhì rén xīn shǐ dìng
承宗至，人心始定。
guān chéng gù shí liù lǐ wèi chéng zhǐ èr lǐ
关城故十六里，卫城止二里。
jīn dí zài nèi guān chéng wú kě shǒu wèi chéng lián guān kě bù xiè ér shàng yě
今敌在内，关城无可守，卫城连关，可步屟而上也。
nǎi bié zhù qiáng héng hù yú guān chéng xué zhī shǐ pào kě píng chū
乃别筑墙，横互于关城，穴之使炮可平出。
chéng zhōng shuǐ bù zú yī zhòu yè chuān záo bǎi jǐng
城中水不足，一昼夜穿凿百井。
jiù tài yá mén jiāng qiáo yù zhě qiān rén qióng ér sī luàn jiē lǐn zhī yú guān shǐ xún xíng jiē qú shǒu tái hù cāng jūn yǒu suǒ shì
旧汰牙门将侨寓者千人，穷而思乱，皆廪之于官，使巡行街衢，守台护仓，均有所事。
nèi jiān bù dé fā wài lái zhě zhé wèi luó qí suǒ de yóu shì guān mén shǒu wán
内间不得发，外来者辄为逻骑所得，由是关门守完。
nǎi qiǎn shì lóng dū bù qí bīng wàn wǔ qiān rù yuán lìng yóu jī zǔ kě fǎ děng lǜ qí bīng sì yíng xi shù fǔ níng
乃遣世龙督步骑兵万五千入援，令游击祖可法等率骑兵四营西戍抚宁。
sān nián zhēng yuè dà shòu rù guān yè chéng zōng qīn jūn wǔ bǎi rén jiǎ ér hou yú mén
三年正月，大寿入关谒承宗，亲军五百人甲而候于门。
chéng zōng kāi chéng yǔ yǔ jí rì liè qí suǒ tǒng bù qí sān wàn yú jiào chǎng xíng shì shī lǐ qún yí dùn shì
承宗开诚与语，即日列其所统步骑三万于教场，行誓师礼，群疑顿释。
shí wǒ dà qīng yǐ bá zūn huà ér shǒu zhī
时我大清已拔遵化而守之。
shì yuè sì rì bá yǒng píng
是月四日拔永平。
bā rì bá qiān ān suì xià luán zhōu
八日拔迁安，遂下滦州。
fēn bīng gōng fǔ níng kě fǎ děng jiān shǒu bù xià
分兵攻抚宁，可法等坚守不下。
dà qīng bīng suì xiàng shān hǎi guān lí sān shí lǐ ér yíng fù jiāng guān wéi xián děng lì zhàn
大清兵遂向山海关，离三十里而营，副将官惟贤等力战。
nǎi hái gōng fǔ níng jí chāng lí jù bù xià
乃还攻抚宁及昌黎，俱不下。
dàng shì shí jīng shī dào gěng chéng zōng dà shòu jūn zài dōng shì lóng jí sì fāng yuán jūn zài xi
当是时，京师道梗，承宗、大寿军在东，世龙及四方援军在西。
chéng zōng mù sǐ shì yán hǎi dá jīng shī shǐ zhī guān chéng shàng wú yàng
承宗募死士沿海达京师，始知关城尚无恙。
guān xī nán sān xiàn yuē fǔ níng chāng lí lào tíng xī běi sān chéng yuē shí mén tái tóu yàn hé
关西南三县：曰抚宁、昌黎、乐亭，西北三城：曰石门、台头、燕河。
liù chéng dōng hù guān mén xi rào yǒng píng jiē jìn guān yào dì
六城东护关门，西绕永平，皆近关要地。
chéng zōng chì zhū chéng yán shǒu ér qiǎn jiàng shù kāi píng fù jiàn chāng shēng yuán shǐ jiē
承宗饬诸城严守，而遣将戍开平，复建昌，声援始接。
fāng jīng shī jiè yán tiān xià qín wáng bīng xiān hòu zhì zhě èr shí wàn jiē bì yú jì mén jí jìn jī mò lì xiān jìn
方京师戒严，天下勤王兵先后至者二十万，皆壁于蓟门及近畿，莫利先进。
zhào zhǐ lǚ dū qù zhū jiāng yì shí zhàn gōng rán mò néng kè fù
诏旨屡督趣，诸将亦时战攻，然莫能克复。
shì lóng qǐng xiān fù zūn huà chéng zōng yuē bù rán zūn zài běi yì qǔ ér nán shǒu bù rú gū liú zhī yǐ fēn qí shì ér xiān tú luán
世龙请先复遵化，承宗曰：“不然，遵在北，易取而难守，不如姑留之，以分其势，而先图滦。
jīn dāng duō wèi shēng shì shì yù tú zūn zhī zhuàng yǐ qiān zhī
今当多为声势，示欲图遵之状以牵之。
zhū zhèn fù fēng rùn kāi píng lián guān bīng yǐ tú luán
诸镇赴丰润、开平，联关兵以图滦。
de luán zé yǐ kāi píng bīng shǒu zhī ér qí bīng jué zhàn yǐ tú yǒng
得滦则以开平兵守之，而骑兵决战以图永。
de luán yǒng zé guān yǒng hé ér qǔ zūn yì yì yǐ
得滦、永则关、永合，而取遵易易矣。
yì jì dìng nǎi lìng dōng xī zhū yíng bìng jìn qīn yì fǔ níng yǐ dū zhī
”议既定，乃令东西诸营并进，亲诣抚宁以督之。
wǔ yuè shí rì dà shòu jí zhāng chūn qiū hé jiā zhū jūn xiān dǐ luán chéng xià shì lóng jí yóu shì lù wú zì miǎn yáng qí wáng chéng ēn jì zhì yuè èr rì kè zhī ér fù jiāng wáng wéi chéng děng yì rù qiān ān
五月十日，大寿及张春、邱禾嘉诸军先抵滦城下，世龙及尤世禄、吴自勉、杨麒、王承恩继至，越二日克之，而副将王维城等亦入迁安。
wǒ dà qīng bīng shǒu yǒng píng zhě jǐn chè ér běi hái chéng zōng suì rù yǒng píng
我大清兵守永平者，尽撤而北还，承宗遂入永平。
shí liù rì zhū jiāng xiè shàng zhèng děng yì rù zūn huà
十六日，诸将谢尚政等亦入遵化。
sì chéng jù fù
四城俱复。
dì wèi gào xiè jiāo miào dà xíng shǎng lài jiā chéng zōng tài fù cì mǎng fú bái jīn shì xí jǐn yī wèi zhǐ huī qiān shì
帝为告谢郊庙，大行赏赉，加承宗太傅，赐蟒服、白金，世袭锦衣卫指挥佥事。
lì cí tài fù bù shòu ér lǚ shū chēng jí qǐ xiū yōu zhào bù yǔn
力辞太傅不受，而屡疏称疾乞休，优诏不允。
duo yán shù bù de fǎn fù chéng zōng lìng dà jiàng wáng wēi jī bài zhī fù lài yín bì
朵颜束不的反复，承宗令大将王威击败之，复赉银币。
xiān yǐ cè lì dōng gōng jiā tài bǎo
先以册立东宫，加太保；
jí shén zōng shí lù chéng jiā guān yì rú zhī
及《神宗实录》成，加官亦如之。
bìng cí miǎn ér qǐ xiū bù yǐ
并辞免，而乞休不已。
dì mìng gé chén yì qù liú bù néng jué
帝命阁臣议去留，不能决。
tè qiǎn zhōng shū jī shǒu zhào wèi wèn nǎi qǐ shì shì
特遣中书赍手诏慰问，乃起视事。
sì nián zhēng yuè chū guān dōng xún dǐ sōng shān jǐn zhōu hái rù guān fù xi xún biàn yuè sān xié shí èr lù ér fǎn
四年正月出关东巡，抵松山、锦州，还入关，复西巡，遍阅三协十二路而返。
tiáo shàng dōng xī biān zhèng bā shì dì xián cǎi nà
条上东西边政八事，帝咸采纳。
wǔ yuè yǐ kǎo mǎn zhào jiā tài fù jiān shí shàng shū fèng yīn shàng bǎo sī chéng lài mǎng fú yín bì yáng jiǔ fù cí tài fù bù shòu
五月以考满，诏加太傅兼食尚书俸，荫尚宝司丞，赉蟒服、银币、羊酒，复辞太傅不受。
chū yòu zhūn dà líng hé èr chéng chéng zōng yǐ shè bīng shù shǒu
初，右屯、大凌河二城，承宗已设兵戍守。
hòu gāo dì lái dài jǐn chè zhī èr chéng suì bèi huǐ
后高第来代，尽撤之，二城遂被毁。
zhì shì hé jiā xún fǔ liáo dōng yì fù qǔ guǎng níng yì zhōu yòu zhūn sān chéng
至是，禾嘉巡抚辽东，议复取广宁、义州、右屯三城。
chéng zōng yán guǎng níng dào yuǎn dāng xiān jù yòu zhūn zhù chéng dà líng hé yǐ jiàn ér jìn
承宗言广宁道远，当先据右屯，筑城大凌河，以渐而进。
bīng bù shàng shū liáng tíng dòng zhǔ zhī suì yǐ qī yuè xīng gōng gōng fu jùn wǒ dà qīng bīng dà zhì wéi shù zhōu
兵部尚书梁廷栋主之，遂以七月兴工，工甫竣，我大清兵大至，围数周。
chéng zōng wén chí fù jǐn zhōu qiǎn wú xiāng sòng wěi wǎng jiù
承宗闻，驰赴锦州，遣吴襄、宋伟往救。
hé jiā lǚ yì shī qī wěi yǔ xiāng yòu bù xiāng néng suì dà bài yú cháng shān
禾嘉屡易师期，伟与襄又不相能，遂大败于长山。
zhì shí yuè chéng zhōng liáng jìn yuán jué shǒu jiāng zǔ dà shòu lì qū chū jiàng chéng fù bèi huǐ
至十月，城中粮尽援绝，守将祖大寿力屈出降，城复被毁。
tíng chén zhuī jiù zhù chéng fēi cè yě jiāo zhāng lùn hé jiā jí chéng zōng chéng zōng fù lián shū yǐn jí
廷臣追咎筑城非策也，交章论禾嘉及承宗，承宗复连疏引疾。
shí yī yuè de qǐng cì yín bì chéng chuán guī
十一月得请，赐银币乘传归。
yán zhě zhuī lùn qí sàng shī rǔ guó duó guān xián zhù bìng duó níng yuǎn shì yīn
言者追论其丧师辱国，夺官闲住，并夺宁远世荫。
chéng zōng fù liè shàng biān jì shí liù shì ér jí yán hé jiā jūn móu dǐ wǔ zhī shī dì bào wén ér yǐ
承宗复列上边计十六事，而极言禾嘉军谋抵牾之失，帝报闻而已。
jiā jū qī nián zhōng wài lǚ qǐng zhào yòng bù bào
家居七年，中外屡请召用，不报。
shí yī nián wǒ dà qīng bīng shēn rù nèi dì
十一年，我大清兵深入内地。
yǐ shí yī yuè jiǔ rì gōng gāo yáng chéng zōng lǜ jiā rén jù shǒu
以十一月九日攻高阳，承宗率家人拒守。
dà bīng jiāng yǐn qù rào chéng nà hǎn zhě sān shǒu zhě yì yīng zhī sān yuē cǐ chéng xiào yě yú fǎ dāng pò wéi fù hé
大兵将引去，绕城纳喊者三，守者亦应之三，曰“此城笑也，于法当破”，围复合。
míng rì chéng xiàn bèi zhí
明日城陷，被执。
wàng quē kòu tóu tóu huán ér sǐ nián qī shí yǒu liù
望阙叩头，投缳而死，年七十有六。
zi jǔ rén zhēn shàng bǎo chéng yào guān shēng shì shēng yuán hán gǎo cóng zǐ liàn jí sūn zhī hàng zhī pāng zhī hòng zhī jié zhī xiàn cóng sūn zhī chè zhī shui měi zhī yǒng zhī zé zhī huàn zhī hàn jiē zhàn sǐ
子举人𨱅，尚宝丞钥，官生铈，生员鋡、镐，从子炼，及孙之沆、之滂、之澋、之洁、之瀗，从孙之澈、之氵美、之泳、之泽、之涣、之瀚，皆战死。
dū shī zhōng guān gāo qǐ qián yǐ wén
督师中官高起潜以闻。
dì jiē dào mìng suǒ sī yōu xù
帝嗟悼，命所司优恤。
dāng guó zhě yáng sì chāng xuē guó guān bèi yīn è zhī dàn fù gù guān yǔ jì zàng ér yǐ
当国者杨嗣昌、薛国观辈阴扼之，但复故官，予祭葬而已。
fú wáng shí shǐ zèng tài shī shì wén zhōng
福王时，始赠太师，谥文忠。
zàn yuē chéng zōng yǐ zǎi xiàng zài shì shī jiē cū yǒu chéng xiào yǐ yǎn shù dǒu shāo hòu xiān yǐ è zú píng zhū tián yě zhì hé mén gāo fǔ jīn zhì ér xù diǎn bù jiā
赞曰：承宗以宰相再视师，皆粗有成效矣，奄竖斗筲，后先𬺈扼，卒屏诸田野，至阖门膏斧钅质，而恤典不加。
guó shì rú cǐ qiú wú wēi ān kě de yě
国是如此，求无危，安可得也。
fu gōng bù zú zhě shǒu yǒu yú dù bǐ zhī cái huī fù gù wèi yì yán lìng zhuān rèn zhī yóu zú yǐ shèn gù fēng shǒu
夫攻不足者守有余，度彼之才，恢复固未易言，令专任之，犹足以慎固封守；
ér tíng lùn fēn náo jí xíng jiǎn chú
而廷论纷呶，亟行翦除。
gài tiān juàn yǒu dé qì yùn jiāng gèng yǒu mò zhī wèi ér wèi zhě fu
盖天眷有德，气运将更，有莫之为而为者夫。