li biāo li guó mù pǔ zhōu dào dēng liú hóng xun qián lóng xī qián shì shēng shì jìn chéng jī mìng hé rú chǒng xiōng rú shēn qián xiàng kūn xú guāng qǐ zhèng yǐ wěi lín qiān wén zhèn mèng zhōu bǐng mó jiǎng dé jǐng huáng jǐng fǎng fāng yuè gòng qiū yú yú zi zhī táo
李标(李国〈木普〉 周道登) 刘鸿训钱龙锡(钱士升士晋) 成基命何如宠(兄如申钱象坤) 徐光启(郑以伟林钎) 文震孟(周炳谟) 蒋德璟(黄景昉) 方岳贡(邱瑜瑜子之陶)
li biāo zì rǔ lì gāo yì rén
李标,字汝立,高邑人。
wàn lì sān shí wǔ nián jìn shì
万历三十五年进士。
gǎi shù jí shì shòu jiǎn tǎo
改庶吉士,授检讨。
tài chāng shí lèi qiān shǎo zhān shì
泰昌时,累迁少詹事。
tiān qǐ zhōng zhuó bài lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ
天启中,擢拜礼部右侍郎,协理詹事府。
biāo shī tóng yì yuè nán xīng dǎng rén jì zhī liè míng dōng lín tóng zhì lù zhōng
标师同邑越南星,党人忌之,列名《东林同志录》中。
biāo jù huò yǐn jí guī
标惧祸,引疾归。
zhuāng liè dì sì wèi jí jiā bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì
庄烈帝嗣位,即家拜礼部尚书兼东阁大学士。
chóng zhēn yuán nián sān yuè rù cháo
崇祯元年三月入朝。
wèi jǐ li guó mù pǔ lái zōng dào yáng jǐng chén xiāng jì qù biāo suì wéi shǒu fǔ
未几,李国〈木普〉、来宗道、杨景辰相继去,标遂为首辅。
dì ruì yì tú zhì héng zhào dà chén miàn jué shù zhèng
帝锐意图治,恒召大臣面决庶政。
xuān fǔ xún fǔ li yǎng chōng shū yán qí wèi wǎng lái rú zhī zōng jì nán píng qiě lǜ fèi wú suǒ chū
宣府巡抚李养冲疏言旗尉往来如织,踪迹难凭,且虑费无所出。
dì yǐ shì biāo děng yuē biān qíng wēi jí qiǎn qí wèi zhēn tàn nài hé yǐ wéi wěi
帝以示标等曰:“边情危急,遣旗尉侦探,奈何以为伪?
qiě zǔ zōng cháo shè lì chǎng wèi xī wèi zhě
且祖宗朝设立厂卫,奚为者?
biāo duì yuē shì gù yi shèn
”标对曰:“事固宜慎。
yǎng chōng yǐ wéi bù lù kǒng huǐ yán rì zhì lù zhī zé wù lì nán shèng ěr
养冲以为不赂恐毁言日至,赂之则物力难胜耳。
dì mò rán
”皇帝沉默不语。
tóng guān liú hóng xun yǐ zēng chì shì wéi yù shǐ wú yù suǒ jiū dì yù zhì hóng xun yú fǎ biāo lì biàn qí nà huì zhī wū
同官刘鸿训以增敕事为御史吴玉所纠,帝欲置鸿训于法,标力辩其纳贿之诬。
wēn tǐ rén jié qián qiān yì yǐn jǐ jié zhè wéi shì wéi cí jǐ shì zhōng zhāng yǔn rú tíng bó zhī
温体仁讦钱谦益引己结浙闱事为词,给事中章允儒廷驳之。
dì nù bìng qiān yì jiāng zhòng qiǎn yòu yù zuì jǐ shì zhōng jù shì sì yù shǐ fáng kě zhuàng děng
帝怒,并谦益将重谴,又欲罪给事中瞿式耜、御史房可壮等。
biāo yán bì xià chǔ fèn qiān yì yǔn rú běn yīn tǐ rén yán tǐ rén nǎi bù ān qiú ba
标言:“陛下处分谦益、允儒,本因体仁言,体仁乃不安求罢。
qǐ bì xià niàn qiān yì shì jīng ēn zhào gū lìng huí jí
乞陛下念谦益事经恩诏,姑令回籍;
yú yǔn rú réng xǔ zì xīn ér shì sì děng gài cóng báo fá
于允儒仍许自新,而式耜等概从薄罚。
zhū chén ān tǐ rén yì ān
诸臣安,体仁亦安。
dì bù cóng zì shì shēn yí cháo chén yǒu dǎng biāo děng suì bù dé xíng qí zhì
”帝不从,自是深疑朝臣有党,标等遂不得行其志。
shì dōng hán kuàng hái cháo biāo ràng wéi shǒu fǔ xún yǔ kuàng děng dìng nì àn
是冬,韩爌还朝,标让为首辅,寻与爌等定逆案。
sān nián zhēng yuè kuàng ba biāo fù wéi shǒu fǔ lèi jiā zhì shǎo bǎo jiān tài zǐ tài bǎo hù bù shàng shū wǔ yīng diàn dà xué shì
三年正月,爌罢,标复为首辅,累加至少保兼太子太保、户部尚书、武英殿大学士。
xiān shì yǔ biāo bìng xiāng zhě liù rén zōng dào jǐng chén yǐ fù dāng chì hóng xun yǐ zēng chì shù zhōu dào dēng qián lóng xī bèi gōng qù dú biāo zài suì wǔ shū qǐ xiū
先是,与标并相者六人,宗道、景辰以附珰斥,鸿训以增敕戍,周道登、钱龙锡被攻去,独标在,遂五疏乞休。
zhì sān yuè de qǐng
至三月得请。
jiā jū liù nián zú
家居六年卒。
zèng shǎo fù shì wén jié
赠少傅,谥文节。
li guó mù pǔ zì yuán zhì gāo yáng rén
李国〈木普〉,字元治,高阳人。
wàn lì sì shí yī nián jìn shì
万历四十一年进士。
yóu shù jí shì lì guān zhān shì
由庶吉士历官詹事。
tiān qǐ liù nián qī yuè chāo zhuó lǐ bù shàng shū rù gé
天启六年七月,超擢礼部尚书入阁。
shì hè shí sì nián jí dēng zǎi fǔ wèi zhōng xián yǐ tóng xiāng gù yuán zhī yě
释褐十四年即登宰辅,魏忠贤以同乡故援之也。
rán guó mù pǔ měi chí zhèng lùn
然国〈木普〉每持正论。
liú zhì xuǎn hé zhāng guó jì yǐ hàn zhōng gōng guó mù pǔ yán zi bù yí zuǒ fù nán mǔ ér kuàng wú jiàn zhī fù mǔ hu
刘志选劾张国纪以撼中宫,国〈木普〉言:“子不宜佐父难母,而况无间之父母乎!
guó jì nǎi de miǎn zuì
”国纪乃得免罪。
yù shǐ fāng zhèn rú jí gāo yáng lìng táng shào yáo xì yù jiē lì wèi bǎo quán
御史方震孺及高阳令唐绍尧系狱,皆力为保全。
chóng zhēn chū yǐ dēng jí ēn jìn zuǒ zhù guó shǎo shī jiān tài zǐ tài shī lì bù shàng shū zhōng jí diàn dà xué shì
崇祯初,以登极恩进左柱国、少师兼太子太师、吏部尚书、中极殿大学士。
guó zǐ jiàn shēng hú huàn yóu hé guó mù pǔ děng chǐ yì guān guó mù pǔ jiàn fù zhī shí rén chēng wéi zhǎng hòu
国子监生胡焕猷劾国〈木普〉等褫衣冠,国〈木普〉荐复之,时人称为长厚。
yuán nián wǔ yuè de qǐng guī lǐ jiàn hán kuàng sūn chéng zōng zì dài
元年五月得请归里,荐韩爌、孙承宗自代。
zú zèng tài bǎo shì wén mǐn
卒,赠太保,谥文敏。
zōng dào jǐng chén shì jiàn huáng lì jí chuán zhōng
宗道、景辰事见《黄立极传》中。
zhōu dào dēng wú jiāng rén
周道登,吴江人。
wàn lì èr shí liù nián jìn shì
万历二十六年进士。
yóu shù jí shì lì qiān shǎo zhān shì
由庶吉士历迁少詹事。
tiān qǐ shí wèi lǐ bù zuǒ shì láng pō yǒu suǒ zhēng zhí
天启时,为礼部左侍郎,颇有所争执。
yǐ bìng guī
以病归。
wǔ nián qiū tíng tuī lǐ bù shàng shū wèi zhōng xián xuē qí jí
五年秋,廷推礼部尚书,魏忠贤削其籍。
chóng zhēn chū yǔ li biāo děng tóng rù gé
崇祯初,与李标等同入阁。
dào dēng wú xué shù zòu duì bǐ qiǎn chuán yǐ wéi xiào
道登无学术,奏对鄙浅,传以为笑。
yù shǐ tián shí zhèn liú shì zhēn wáng dào zhí wú zhī rén rèn zàn huà jǐ shì zhōng yán kě bì jiāo hé zhī xī xià tíng yì
御史田时震、刘士祯、王道直、吴之仁、任赞化,给事中阎可陛交劾之,悉下廷议。
lì bù shàng shū wáng yǒng guāng děng yán dào dēng dǎng hù shū chén wáng zài jìn jí zōng shēng zhū tǒng shì xiāng rén chén yú dǐng guǎn xuǎn shì jù yǒu shí jì nǎi bà guī
吏部尚书王永光等言道登党护枢臣王在晋及宗生朱统饰、乡人陈于鼎馆选事,俱有实迹,乃罢归。
yuè wǔ nián ér zú
阅五年而卒。
liú hóng xun zì mò chéng cháng shān rén
刘鸿训,字默承,长山人。
fù yī xiāng yóu jìn shì lì nán jīng lì kē jǐ shì zhōng
父一相,由进士历南京吏科给事中。
zhuī lùn gù xiāng zhāng jū zhèng shì zhí zhèng jì zhī chū wèi lǒng yòu qiān shì
追论故相张居正事,执政忌之,出为陇右佥事。
zhōng shǎn xī fù shǐ
终陕西副使。
wàn lì sì shí yī nián hóng xun dēng dì yóu shù jí shì shòu biān xiū
万历四十一年,鸿训登第,由庶吉士授编修。
shén guāng èr zōng xiāng jì bēng bān zhào cháo xiǎn
神、光二宗相继崩,颁诏朝鲜。
fu rù jìng liáo yáng xiàn
甫入境,辽阳陷。
cháo xiǎn wèi zào èr yáng bó cóng hǎi dào hái
朝鲜为造二洋舶,从海道还。
yán tú shōu nàn mín bó zhòng ér huài
沿途收难民,舶重而坏。
tiào qiǎn shā rù xiǎo zhōu piāo bó sān rì yè jǐn de dá dēng zhōu bào mìng
跳浅沙,入小舟,飘泊三日夜,仅得达登州报命。
zāo mǔ sāng fú què jìn yòu zhōng yǔn zhuǎn zuǒ yù dé fù sāng guī
遭母丧,服阕,进右中允,转左谕德,父丧归。
tiān qǐ liù nián dōng qǐ shǎo zhān shì wǔ wèi zhōng xián chì wèi mín
天启六年冬,起少詹事,忤魏忠贤,斥为民。
zhuāng liè dì jí wèi bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì cān yù jī wù qiǎn xíng rén zhào zhī
庄烈帝即位,拜礼部尚书兼东阁大学士,参预机务,遣行人召之。
sān cí bù yǔn
三辞,不允。
chóng zhēn yuán nián sì yuè hái cháo
崇祯元年四月还朝。
dàng shì shí zhōng xián suī bài qí dǎng yóu shèng yán lù xīn jìn zhě qún qǐ pēng jī zhī
当是时,忠贤虽败,其党犹盛,言路新进者群起抨击之。
zhū zhí zhèng cháng yǔ zhōng xián gòng shì bù gǎn xiǎn wéi bié bái
诸执政尝与忠贤共事,不敢显为别白。
hóng xun zhì yì rán zhǔ chí chì yáng wéi yuán lǐ héng mào yáng suǒ xiū tián jǐng xīn sūn zhī xiè yuán dà chéng xú shào jí zhāng nè li fán gǔ jì chūn huò wéi huá děng rén qíng dà kuài
鸿训至,毅然主持,斥杨维垣、李恒茂、杨所修、田景新、孙之獬、阮大铖、徐绍吉、张讷、李蕃、贾继春、霍维华等,人情大快。
ér yù shǐ yuán hóng xūn shǐ lí gāo jié běn yóu wéi yuán bèi jìn sī hé móu gōng qù hóng xun zé dǎng rén kě ān yě
而御史袁弘勋、史褵、高捷本由维垣辈进,思合谋攻去鸿训,则党人可安也。
hóng xūn nǎi yán suǒ xiū jì chūn wéi yuán jiā gōng biǎo lǐ zhī jiān yǒu gōng wú zuì ér zhū chú zì sān chén shǐ
弘勋乃言所修、继春、维垣夹攻表里之奸,有功无罪,而诛锄自三臣始;
yòu dǐ hóng xun shǐ cháo xiǎn mǎn zài diāo cān ér guī
又诋鸿训使朝鲜,满载貂参而归。
jǐn yī qiān shì zhāng dào jùn yì jié gōng hóng xun hóng xun zòu biàn
锦衣佥事张道浚亦讦攻鸿训,鸿训奏辩。
jǐ shì zhōng yán jì zǔ yán hóng xun xiān cháo xuē duó
给事中颜继祖言:“鸿训先朝削夺。
cháo xiǎn yī yì zhōu bài jǐn yǐ shēn miǎn
朝鲜一役,舟败,仅以身免。
qǐ yù hóng xun rù zhí gòng chóu ān rǎng zhī cè
乞谕鸿训入直,共筹安攘之策。
zhì hóng xūn zhī jiè tí qīng rén dào jùn zhī chū wèi luàn zhèng fēi zhòng chuāng wèi yǒu yǐ yě
至弘勋之借题倾人,道浚之出位乱政,非重创未有已也。
dì shì zhī
”帝是之。
jǐ shì zhōng shān yīng nǎi jǐn fā hóng xūn zāng sī qiě yán hóng xūn yǐ qiān jīn zhì wéi yuán de yù shǐ
给事中邓英乃尽发弘勋赃私,且言弘勋以千金贽维垣得御史。
dì nù luò hóng xūn zhí hou kān
帝怒,落弘勋职候勘。
yǐ ér gāo jié shàng shū yán hóng xùn chì jī jiān zhī wéi yuán suǒ xiū jì chūn dà chéng ér bù nà sūn zhī xiè liú tì zhōng yán
已而高捷上疏言鸿训斥击奸之维垣、所修、继春、大铖,而不纳孙之獬流涕忠言;
miù zhǔ fén huǐ yào diǎn yǐ biàn sī dǎng sūn shèn xíng jìn yòng
谬主焚毁《要典》,以便私党孙慎行进用。
dì zé yǐ wàng yán tíng qí fèng
帝责以妄言,停其俸。
shǐ shī fù zuǒ jié gōng zhī
史褷复佐捷攻之。
yán lù duō bù zhí liǎng rén liǎng rén suì bà qù
言路多不直两人,两人遂罢去。
qī yuè yǐ sì chuān zéi píng jiā hóng xun tài zǐ tài bǎo jìn wén yuān gé
七月,以四川贼平,加鸿训太子太保,进文渊阁。
dì shù zhào jiàn tíng chén
帝数召见廷臣。
hóng xun yìng duì dú mǐn wèi mín kùn yóu lì shī zhí qǐng dì jiǔ rèn zé chéng
鸿训应对独敏,谓民困由吏失职,请帝久任责成。
yǐ shàng shū bì zì yán shàn zhì fù wáng zài jìn shàn zhì bīng qǐng dì jiā yǐ xìn
以尚书毕自严善治赋,王在晋善治兵,请帝加倚信。
dì chū shén xiàng zhī
帝初甚向之。
guān mén bīng yǐ quē xiǎng gǔ zào dì yì zé hù bù ér hóng xun qǐng fā tǎng sān shí wàn shì bù cè ēn yóu shì shī dì zhǐ
关门兵以缺饷鼓噪,帝意责户部,而鸿训请发帑三十万,示不测恩,由是失帝指。
zhì jiǔ yuè ér yǒu gǎi chì shū zhī shì
至九月而有改敕书之事。
jiù lì dū jīng yíng zhě bù xiá xún bǔ jūn
旧例,督京营者,不辖巡捕军。
huì ān bó zhāng qìng zhēn zǒng dū jīng yíng chì yǒu jiān xiá bǔ yíng yǔ tí dū zhèng qí xīn yǐ qīn zhí lùn zhī
惠安伯张庆臻总督京营,敕有“兼辖捕营”语,提督郑其心以侵职论之。
mìng hé zhōng shū huì gǎi zhī gù xià shè rén tián jiā bì yù
命核中书贿改之故,下舍人田佳璧狱。
jǐ shì zhōng li jué sī yán gǎo jù bīng bù sòng fǔ chén cái dìng nǎi lìng zhōng shū shàn xiě
给事中李觉斯言:“稿具兵部,送辅臣裁定,乃令中书缮写。
xiě qì fù shěn shì jìn chéng
写讫,复审视进呈。
bīng bù jí fǔ chén jiē dāng wèn
兵部及辅臣皆当问。
shí yuè dì yù biàn diàn wèn gé chén jiē xiè bù zhī
”十月,帝御便殿,问阁臣,皆谢不知。
dì nù lìng tíng chén hé zòu
帝怒,令廷臣劾奏;
shàng shū zì yán děng yì xiè bù zhī dì yì nù
尚书自严等亦谢不知,帝益怒。
jǐ shì zhōng zhāng dǐng yán yù shǐ wáng dào zhí xián yán qìng zhēn xíng huì yǒu jī bù zhī shuí zhǔ shǐ
给事中张鼎延、御史王道直咸言庆臻行贿有迹,不知谁主使。
yù shǐ liú yù yán zhǔ shǐ zhě hóng xun yě
御史刘玉言:“主使者,鸿训也。
qìng zhēn yuē gǎi chì nǎi zhōng shū shì chén shí bù yù zhī
”庆臻曰:“改敕乃中书事,臣实不预知。
qiě zēng xiá bǔ zú qǔ lì jǐ hé nǎi xíng zhòng huì
且增辖捕卒,取利几何,乃行重贿?
dì huà zhī
”帝叱之。
yuè bīng bù jiē yǒu hóng xun pī xi sī fáng yǔ jiā bì yì gōng shòu hóng xun zhǐ shì suì bù kě jiě ér shì láng zhāng fèng xiáng dǐ zhī yóu lì
阅兵部揭有鸿训批西司房语,佳璧亦供受鸿训指,事遂不可解,而侍郎张凤翔诋之尤力。
gé chén li biāo qián lóng xī yán hóng xun bù yí yǒu cǐ qǐng gèng chá fǎng
阁臣李标、钱龙锡言鸿训不宜有此,请更察访。
dì yuē shì yǐ dà zhe hé gèng fǎng wèi
帝曰:“事已大著,何更访为?
cù lìng nǐ zhǐ
”促令拟旨。
biāo děng qūn xún wèi shàng lǐ bù shàng shū hé rú chǒng wèi hóng xun lì biàn dì yì zú bù kě huí
标等逡巡未上,礼部尚书何如宠为鸿训力辩,帝意卒不可回。
nǎi nǐ zhǐ hóng xun qìng zhēn bìng gé zhí hou kān
乃拟旨,鸿训、庆臻并革职候勘。
wú hé yù shǐ tián shí zhèn hé hóng xun yòng tián yǎng xún fǔ sì chuān nà huì èr qiān jīn
无何,御史田时震劾鸿训用田仰巡抚四川,纳贿二千金;
jǐ shì zhōng yán kě bì hé fù dōu yù shǐ gǔ yù xiáng yóu lù hóng xun zhuó yòng
给事中阎可陛劾副都御史贾毓祥由赂鸿训擢用。
hóng xun shù bèi hé lián zhāng lì biàn yīn yán dōu zhōng shén jiān dí xìng zhě guǐ kuāng qìng zhēn qiān jīn zhì chén wú gū shòu huò
鸿训数被劾,连章力辩,因言“都中神奸狄姓者,诡诓庆臻千金,致臣无辜受祸。
dì bù tīng xià tíng chén yì zuì
”帝不听,下廷臣议罪。
míng nián zhēng yuè lì bù shàng shū wáng yǒng guāng děng yán hóng xun qìng zhēn zuì wú kě cí ér lǜ yǒu yì guì tiáo qǐng kuān dài
明年正月,吏部尚书王永光等言:“鸿训、庆臻罪无可辞,而律有议贵条,请宽贷。
bīng bù shàng shū wáng zài jìn zhí fāng láng zhōng miáo sī shùn zāng zhèng wèi què nán xuán zuò
兵部尚书王在晋、职方郎中苗思顺赃证未确,难悬坐。
dì bù xǔ
”帝不许。
hóng xùn zhé shù dài zhōu zài jìn sī shùn bìng xuē jí qìng zhēn yǐ shì chén tíng lù sān nián
鸿训谪戍代州,在晋、思顺并削籍,庆臻以世臣停禄三年。
jué sī dǐng yán dào zhí yù shí zhèn yǐ zhí yán zēng zhì yī jí
觉斯、鼎延、道直、玉、时震以直言增秩一级。
hóng xun jū zhèng fǔ ruì yì rèn shì
鸿训居政府,锐意任事。
dì yǒu suǒ bù kě tuì ér yuē zhǔ shàng bì jìng shì chōng zhǔ
帝有所不可,退而曰:“主上毕竟是冲主。
dì wén shēn xián zhī yù zhì zhī sǐ
”帝闻,深衔之,欲置之死。
lài zhū dà chén lì jiù nǎi de shāo kuān
赖诸大臣力救,乃得稍宽。
qī nián wǔ yuè zú shù suǒ
七年五月卒戍所。
fú wáng shí fù guān
福王时,复官。
qián lóng xī zì zhì wén sōng jiāng huá tíng rén
钱龙锡,字稚文,松江华亭人。
wàn lì sān shí wǔ nián jìn shì
万历三十五年进士。
yóu shù jí shì shòu biān xiū lǚ qiān shǎo zhān shì
由庶吉士授编修,屡迁少詹事。
tiān qǐ sì nián zhuó lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ
天启四年擢礼部右侍郎,协理詹事府。
míng nián gǎi nán jīng lì bù yòu shì láng
明年改南京吏部右侍郎。
wǔ wèi zhōng xián xuē jí
忤魏忠贤,削籍。
zhuāng liè dì jí wèi yǐ gé chén huáng lì jí shī fèng lái zhāng ruì tú li guó mù pǔ jiē zhōng xián suǒ yòng bù zú yǐ zhào tíng chén tuī jǔ liè shàng shí rén
庄烈帝即位,以阁臣黄立极、施凤来、张瑞图、李国〈木普〉皆忠贤所用,不足倚,诏廷臣推举,列上十人。
dì fǎng gǔ méi bǔ diǎn zhù míng jīn ōu fén xiāng sù bài yǐ cì tàn zhī shǒu de lóng xī cì li biāo lái zōng dào yáng jǐng chén
帝仿古枚卜典,贮名金瓯,焚香肃拜,以次探之,首得龙锡,次李标、来宗道、杨景辰。
fǔ chén yǐ tiān xià duō gù qǐng yì yī èr rén fù de zhōu dào dēng liú hóng xun bìng bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì
辅臣以天下多故,请益一二人,复得周道登、刘鸿训,并拜礼部尚书兼东阁大学士。
míng nián liù yuè lóng xī rù cháo lì jí děng sì rén jù xiān ba zōng dào jǐng chén yì yǐ shì yuè qù
明年六月,龙锡入朝,立极等四人俱先罢,宗道、景辰亦以是月去。
biāo wéi shǒu fǔ lóng xī hóng xun xié xīn fǔ lǐ cháo zhèng shāo qīng
标为首辅,龙锡、鸿训协心辅理,朝政稍清。
xún yǐ shǔ kòu píng jiā tài zǐ tài bǎo gǎi wén yuān gé
寻以蜀寇平,加太子太保,改文渊阁。
dì hǎo chá biān shì pín qiǎn qí wèi zhēn tàn
帝好察边事,频遣旗尉侦探。
lóng xī yán jiù zhì zhǐ xíng yú dū chéng nèi wài ruò yuǎn qiǎn kǒng nán wěi xìn
龙锡言:“旧制止行于都城内外,若远遣恐难委信。
hǎi kòu fàn zhōng zuǒ suǒ zǒng bīng guān yú zī gāo qì chéng dùn zuì dāng zhū
”海寇犯中左所,总兵官俞咨皋弃城遁,罪当诛。
dì yù bìng zuì xún fǔ zhū yī féng
帝欲并罪巡抚朱一冯。
lóng xī yán yī féng suǒ zhù yuǎn fēi qì chéng zhě bǐ bà zhí yǐ zú bì gū
龙锡言:“一冯所驻远,非弃城者比,罢职已足蔽辜。
ruì wáng chū fēng hàn zhōng qǐng shí chuān yán
”瑞王出封汉中,请食川盐。
lóng xī yán hàn zhōng shí jìn yán ér ruì fān dú yòng chuān yán kǒng jiān tú jiè míng sī fàn mò gǎn jī chá
龙锡言:“汉中食晋盐,而瑞藩独用川盐,恐奸徒借名私贩,莫敢讥察。
gù shì zuǎn xiū shí lù fēn qiǎn guó xué shēng cǎi shì jì yú sì fāng lóng xī yán shí lù suǒ xū zài dǐ bào jí zhū sī zòu dú qiǎn shǐ wú yì tú zī rǎo yi tíng bà
”故事,纂修实录,分遣国学生采事迹于四方,龙锡言“实录所需在邸报及诸司奏牍,遣使无益,徒滋扰,宜停罢。
wū sā tǔ guān ān xiào liáng sǐ qí qī gǎi shì zhān yì tǔ guān ān biān yù jiān yǒu wū sā bù yì jiāng tīng zhī
”乌撒土官安效良死,其妻改适沾益土官安边,欲兼有乌撒,部议将听之。
lóng xī yán xiào liáng yǒu zi qí jué lì qí jué yǐ shōu wū sā cún wáng jì jué yú lǐ wèi shùn
龙锡言:“效良有子其爵,立其爵以收乌撒,存亡继绝,于理为顺。
ān biān yín luàn bù kě zhǎng yě
安边淫乱,不可长也。
dì xī cóng zhī
”帝悉从之。
míng nián dì yǐ cáo chuán wéi jìn yuè guān yù fù shè cáo yùn zǒng bīng guān
明年,帝以漕船违禁越关,欲复设漕运总兵官。
lóng xī yán jiǔ cái ér fù yi jí tíng chén yì dé shī
龙锡言:“久裁而复,宜集廷臣议得失。
shì jìng zhǐ
”事竟止。
tíng yì tài rǒng guān dì wèi xué guān yóu rǒng
廷议汰冗官,帝谓学官尤冗。
lóng xī yán xué guān jiù yòng suì gòng shēng jìn yīn jǔ rén qǐ ēn xuǎn gòng zuǎn xiū zhàn quē zhě duō suì gòng jī zhì èr qiān liù bǎi yǒu jī hào shǒu yǐ mò liáng kě mǐn
龙锡言:“学官旧用岁贡生,近因举人乞恩选贡,纂修占缺者多,岁贡积至二千六百有奇,皓首以殁,良可悯。
qiě zǔ zōng shè guān yú cǐ shāo kuān zhě yǐ shī rú zào shì xū lǎo chéng gù yě
且祖宗设官,于此稍宽者,以师儒造士需老成故也。
dì yì nà zhī
”帝亦纳之。
yán guān zōu yù zuò hán yī liáng zhāng yǔn rú liú sī lái huò qiǎn bìng wèi shēn jiù
言官邹毓祚、韩一良、章允儒、刘斯琜获谴,并为申救。
yù shǐ gāo jié shǐ shī jì ba wáng yǒng guāng lì yǐn zhī pō wéi lóng xī suǒ è liǎng rén dà hèn
御史高捷、史褷既罢,王永光力引之,颇为龙锡所扼,两人大恨。
nì àn zhī dìng bàn wèi lóng xī zhǔ chí jiān dǎng xián zhī cì gǔ
逆案之定,半为龙锡主持,奸党衔之次骨。
jí yuán chóng huàn shā máo wén lóng bào shū yún fǔ chén lóng xī wèi cǐ yī shì dī huí guò chén yù
及袁崇焕杀毛文龙,报疏云:“辅臣龙锡为此一事低徊过臣寓。
fù shàng shàn hòu shū yán gé chén shū chén wǎng fù shāng què chén yǐ shì de fèng xíng wú shī
”复上善后疏言:“阁臣枢臣,往复商确,臣以是得奉行无失。
shí wén lóng yōng bīng zì shàn yǒu bá hù shēng chóng huàn yī dàn chú zhī jí dāng zhù bù yǐ wèi zuì yě
”时文龙拥兵自擅,有跋扈声,崇焕一旦除之,即当宁不以为罪也。
qí dōng shí èr yuè dà qīng bīng báo dū chéng
其冬十二月,大清兵薄都城。
dì nù chóng huàn zhàn bù lì zhí xià yù ér jié shī yǐ wèi yǒng guāng yǐn yòng
帝怒崇焕战不力,执下狱,而捷、褷已为永光引用。
jié suì shàng zhāng zhǐ tōng kuǎn shā jiāng wèi lóng xī zuì qiě yán zǔ dà shòu shī kuì ér dōng yóu lóng xī suǒ tiāo jī
捷遂上章,指通款杀将为龙锡罪,且言祖大寿师溃而东,由龙锡所挑激。
dì yǐ lóng xī zhōng shèn jiè wú guò qiú
帝以龙锡忠慎,戒无过求。
lóng xī zòu biàn yán chóng huàn bì jiàn shí chén jiàn qí mào qǐn tuì wèi tóng guān cǐ rén kǒng bù shèng rèn
龙锡奏辩,言:“崇焕陛见时,臣见其貌寝,退谓同官‘此人恐不胜任’。
jí chóng huàn yǐ wǔ nián fù liáo zì guǐ wǎng xún fāng lüè chóng huàn yún huī fù dāng zì dōng jiāng shǐ
及崇焕以五年复辽自诡,往询方略,崇焕云:‘恢复当自东江始。
wén lóng kě yòng zé yòng zhī bù kě yòng zé qù zhī yì yì ěr
文龙可用则用之,不可用则去之易易耳。
dài chóng huàn tū zhū wén lóng shū yǒu chén dī huí yī yǔ
’迨崇焕突诛文龙,疏有‘臣低徊’一语。
chén niàn wén lóng gōng zuì cháo duān gòng zhī yīn zhì bù lǐ
臣念文龙功罪,朝端共知,因置不理。
nài hé yǐ chóng huàn kuā xǔ zhī cí zuò chén péng móu zuì
奈何以崇焕夸诩之词,坐臣朋谋罪?
yòu biàn tiāo jī dà shòu zhī wū qǐng cì bà chù
”又辩挑激大寿之诬,请赐罢黜。
dì wèi yù zhī lóng xī jí qǐ shì shì
帝慰谕之,龙锡即起视事。
jié zài shū gōng dì yì pō dòng
捷再疏攻,帝意颇动。
lóng xī zài biàn yǐn jí suì fàng guī
龙锡再辩,引疾,遂放归。
shí bīng shì bàng wǔ wèi xiá jìng chóng huàn yù
时兵事旁午,未暇竟崇焕狱。
zhì sān nián bā yuè shī fù shàng shū yán lóng xī zhǔ zhāng chóng huàn zhǎn shuài zhì bīng chàng wèi kuǎn yì yǐ xìn wǔ nián chéng gōng zhī shuō
至三年八月,褷复上疏言:“龙锡主张崇焕斩帅致兵,倡为款议,以信五年成功之说。
mài guó qī jūn qí zuì mò huàn
卖国欺君,其罪莫逭。
lóng xī chū dōu yǐ chóng huàn suǒ bì zhòng huì shù wàn zhuǎn jì yīn jiā qiǎo wèi yíng gàn zhì guó fǎ bù shēn
龙锡出都,以崇焕所畀重贿数万,转寄姻家,巧为营干,致国法不伸。
dì nù chì xíng guān wǔ rì nèi jù yù
”帝怒,敕刑官五日内具狱。
yú shì jǐn yī liú qiáo shàng chóng huàn yù cí
于是锦衣刘侨上崇焕狱词。
dì zhào zhū chén yú píng tái zhì chóng huàn zhòng pì
帝召诸臣于平台,置崇焕重辟。
zé lóng xī sī jié biān chén méng yǐn bù jǔ lìng tíng chén yì zuì
责龙锡私结边臣,蒙隐不举,令廷臣议罪。
shì rì qún yì yú zhōng fǔ wèi zhǎn shuài suī lóng xī qǐ duān ér liǎng shū yǒu chǔ zhì shèn zhòng yǔ yì bù zài shàn shā shā wén lóng nǎi chóng huàn guò jǔ
是日,群议于中府,谓:“斩帅虽龙锡启端,而两书有‘处置慎重’语,意不在擅杀,杀文龙乃崇焕过举。
zhì jiǎng kuǎn chàng zì chóng huàn lóng xī shǐ dá yǐ zhuó liàng jì dá yǐ tiān zǐ shén wǔ bù yí jiǎng kuǎn
至讲款,倡自崇焕,龙锡始答以‘酌量’,继答以‘天子神武,不宜讲款’。
rán jūn guó dà shì sī zì shāng dù bù kàng shū fā jiān hé suǒ táo zuì
然军国大事,私自商度,不抗疏发奸,何所逃罪?
dì suì qiǎn shǐ dǎi zhī
”帝遂遣使逮之。
shí èr yuè dǎi zhì xià yù
十二月逮至,下狱。
fù shū biàn xī fēng shàng chóng huàn yuán shū jí suǒ dá shū dì bù xǐng
复疏辩,悉封上崇焕原书及所答书,帝不省。
shí qún xiǎo lì míng nì àn zhě jù móu zhǐ chóng huàn wèi nì shǒu lóng xī děng wéi nì dǎng
时群小丽名逆案者,聚谋指崇焕为逆首,龙锡等为逆党,。
gēng lì yī nì àn xiāng dǐ
更立一逆案相抵。
móu jì dìng yù zì bīng bù fā zhī shàng shū liáng tíng dòng dàn dì yīng míng bù gǎn rèn ér zhǐ
谋既定,欲自兵部发之,尚书梁廷栋惮帝英明,不敢任而止。
nǎi yì lóng xī dà bì qiě yòng xià yán gù shì shè chǎng xī shì yǐ dài
乃议龙锡大辟,且用夏言故事,设厂西市以待。
dì yǐ lóng xī wú nì móu lìng zhǎng xì
帝以龙锡无逆谋,令长系。
sì nián zhēng yuè yòu zhōng yǔn huáng dào zhōu shū yán lóng xī bù yí zuò sǐ zuì
四年正月,右中允黄道周疏言龙锡不宜坐死罪。
wǔ zhǐ biǎn zhì diào wài ér dì yì jìn jiě yǐ
忤旨,贬秩调外,而帝意浸解矣。
xià wǔ yuè dà hàn xíng bù shàng shū hú yīng tái děng qǐ yòu lóng xī jǐ shì zhōng liú sī lái jì yán zhī zhào suǒ sī zài yàn
夏五月大旱,刑部尚书胡应台等乞宥龙锡,给事中刘斯琜继言之,诏所司再谳。
nǎi shì yù shù dìng hǎi wèi
乃释狱,戍定海卫。
zài shù shí èr nián liǎng yù shè bù yuán
在戍十二年,两遇赦不原。
qí zi qǐng shū sù shú zuì huì zhōu yán rú zài dāng guó ní bù xíng
其子请输粟赎罪,会周延儒再当国,尼不行。
fú wáng shí fù guān guī lǐ
福王时,复官归里。
wèi jǐ zú nián liù shí yǒu bā
未几卒,年六十有八。
qián shì shēng zì yì zhī jiā shàn rén
钱士升,字抑之,嘉善人。
wàn lì sì shí sì nián diàn shì dì yī shòu xiū zhuàn
万历四十四年殿试第一,授修撰。
tiān qǐ chū yǐ yǎng mǔ qǐ guī
天启初,以养母乞归。
jiǔ zhī jìn zuǒ zhōng yǔn bù fù
久之,进左中允,不赴。
gāo yì zhào nán xīng tóng lǐ wèi dà zhōng shòu dāng huò jí jiāng xī tóng nián shēng wàn jing zhàng sǐ zhuī zāng jiē lì wèi yíng hù pò chǎn zhù zhī yǐ shì wèi dōng lín suǒ tuī
高邑赵南星、同里魏大中受珰祸,及江西同年生万燝杖死追赃,皆力为营护,破产助之,以是为东林所推。
chóng zhēn yuán nián qǐ shǎo zhān shì zhǎng nán jīng hàn lín yuàn
崇祯元年起少詹事,掌南京翰林院。
míng nián yǐ zhān shì zhào
明年以詹事召。
huì zuò zhǔ qián lóng xī bèi dǎi sòng zhī hé gàn jí xiè bìng guī
会座主钱龙锡被逮,送之河干,即谢病归。
sì nián qǐ nán jīng lǐ bù yòu shì láng shǔ shàng shū shì
四年,起南京礼部右侍郎,署尚书事。
jì gào fèng yáng líng qǐn shū chén hù kǒu liú wáng zhī zhuàng shén xī
祭告凤阳陵寝,疏陈户口流亡之状甚悉。
liù nián jiǔ yuè zhào bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì cān yù jī wù
六年九月,召拜礼部尚书兼东阁大学士,参预机务。
míng nián chūn rù cháo
明年春入朝。
qǐng tíng shì lì ba gǔ zhù yán zāng lì zhī zhū zhǐ qiǎn guān dū cuī xīn jiù xiǎng dì zé chéng yú fǔ àn
请停事例,罢鼓铸,严赃吏之诛,止遣官督催新旧饷,第责成于抚按。
dì xī cóng zhī
皇帝都听从了他。
dì cāo qiè wēn tǐ rén yǐ kè bó zuǒ zhī shàng xià áo rán
帝操切,温体仁以刻薄佐之,上下嚣然。
shì shēng yīn zhuàn sì zhēn yǐ xiàn dà zhǐ wèi kuān yǐ yù zhòng jiǎn yǐ lín xià xū yǐ zhái xīn píng yǐ chū zhèng qí yán shēn zhōng shí bìng
士升因撰《四箴》以献,大指谓宽以御众,简以临下,虚以宅心,平以出政,其言深中时病。
dì suī yōu zhǐ bào wén yì shū bù yì yě
帝虽优旨报闻,意殊不怿也。
wú hé wǔ shēng li jìn qǐng kuò jiāng nán fù hù bào míng shū guān xíng shǒu shí jí mò zhī fǎ
无何,武生李琎请括江南富户,报名输官,行首实籍没之法。
shì shēng è zhī nǐ zhǐ xià xíng bù tí wèn dì bù xǔ tóng guān wēn tǐ rén suì gǎi qīng nǐ
士升恶之,拟旨下刑部提问,帝不许,同官温体仁遂改轻拟。
shì shēng yuē cǐ luàn běn yě dāng yǐ qù jiù zhēng zhī
士升曰:“此乱本也,当以去就争之。
nǎi shū yán zì chén qǐ xīn yán shì zhuó zhì shěng tà
”乃疏言:“自陈启新言事,擢置省闼。
bǐ lái jiè duān xìng jìn zhě shí fán yǒu tú rán wèi yǒu dàn sì rú jìn zhě yě
比来借端幸进者,实繁有徒,然未有诞肆如琎者也。
qí yuē jìn shēn háo yòu zhī jiā dà zhě qiān bǎi wàn zhōng zhě bǎi shí wàn yǐ wàn jì zhě bù néng méi jǔ
其曰缙绅豪右之家,大者千百万,中者百十万,以万计者不能枚举。
chén bù zhī qí suǒ zhǐ hé de
臣不知其所指何地。
jiù jiāng nán lùn zhī fù jiā shù mǔ yǐ duì bǎi jì zhě shén liù qī qiān jì zhě shén sān sì wàn jì zhě qiān bǎi zhōng yī èr ěr
就江南论之,富家数亩以对,百计者什六七,千计者什三四,万计者千百中一二耳。
jiāng nán rú cǐ hé kuàng tā shěng
江南如此,何况他省。
qiě jùn yì yǒu fù jiā gù pín mín yī shí zhī yuán yě
且郡邑有富家,固贫民衣食之源也。
dì fāng shuǐ hàn yǒu sī lìng chū qián sù jūn tiào jì jī yī yù kòu jǐng lìng zhù chéng bǎo shǒu yù fù jiā wèi cháng wú yì yú guó
地方水旱,有司令出钱粟,均粜济饥,一遇寇警,令助城堡守御,富家未尝无益于国。
zhōu lǐ huāng zhèng shí èr bǎo fù jū yī
《周礼》荒政十二,保富居一。
jīn yǐ bīng huāng guī zuì yú fù jiā juān xuē yì kuò qí cái ér jí mò zhī cǐ qín huáng bù xíng yú ba qīng hàn wǔ bù xíng yú bo shì zhě ér yù xíng shèng míng zhī shì hu
今以兵荒归罪于富家朘削,议括其财而籍没之,此秦皇不行于巴清、汉武不行于卜式者,而欲行圣明之世乎?
jīn qín jìn chu yù yǐ wú nìng yǔ dú jiāng nán shù jùn shāo ān
今秦、晋、楚、豫已无宁宇,独江南数郡稍安。
cǐ yì yī chàng wú lài wáng mìng xiāng shuài ér yǔ fù jiā wéi nán bù qū tiān xià zhī mín xū wèi liú kòu bù zhǐ
此议一倡,无赖亡命相率而与富家为难,不驱天下之民胥为流寇不止。
huò yí cǐ bèi nǎi liú kòu xīn fù chàng hèng yì yǐ yáo rén xīn qǐ zhí jiè duān xìng jìn yǐ zāi
或疑此辈乃流寇心腹,倡横议以摇人心,岂直借端幸进已哉!
shū rù ér jìn yǐ xià fǎ sī tí wèn
”疏入,而琎已下法司提问。
dì bào yuē jí yù gū míng qián shū yǐ zú zhì zhī wú yōng jí jí
帝报曰:“即欲沽名,前疏已足致之,毋庸汲汲。
qián shū wèi sì zhēn yě
”前疏谓《四箴》也。
shì shēng huáng jù yǐn zuì qǐ xiū dì jí xǔ zhī
士升惶惧,引罪乞休,帝即许之。
shì shēng chū rù gé tǐ rén pō yuán zhī
士升初入阁,体仁颇援之。
tǐ rén tuī gǔ xiè shēng táng shì jì shì shēng jiē wèi zhù
体仁推毂谢升、唐世济,士升皆为助。
wén zhèn mèng bèi jǐ shì shēng fú néng jiù lùn zhě jiù zhī
文震孟被挤,士升弗能救,论者咎之。
zhì shì nǎi yǐ dǎng yán qù wèi
至是乃以谠言去位。
dì shì jìn wàn lì zhōng yóu jìn shì chú xíng bù zhǔ shì
弟士晋,万历中由进士除刑部主事。
xù xíng jī fǔ píng fǎn zhě qiān bǎi rén
恤刑畿辅,平反者千百人。
chóng zhēn shí yǐ shān dōng yòu bù zhèng zhuó yún nán xún fǔ
崇祯时,以山东右布政擢云南巡抚。
zhù shī zōng xīn huà liù chéng jùn jīn zhēn bái shā děng hé píng tǔ guān cén nóng liǎng xìng zhī luàn pō zhe láo jì
筑师宗、新化六城,浚金针、白沙等河,平土官岑、侬两姓之乱,颇著劳绩。
yǐ ér jīng lì wú kūn huà jié qí yíng huì tǐ rén jí nǐ yán zhǐ qiě shǔ tóng guān lín qiān fú xiè yù yīn dì yǐ zhú qí xiōng
已而经历吴鲲化讦其营贿,体仁即拟严旨,且属同官林钎弗泄,欲因弟以逐其兄。
mìng xià ér shì jìn yǐ zú shì nǎi yǐ
命下,而士晋已卒,事乃已。
shì shēng guó biàn hòu qī nián nǎi zú
士升,国变后七年乃卒。
chéng jī mìng zì jìng zhī dà míng rén hòu bì xuān zōng huì yǐ zì xíng
成基命,字靖之,大名人,后避宣宗讳,以字行。
wàn lì sān shí wǔ nián jìn shì
万历三十五年进士。
gǎi shù jí shì lì sī jīng jú xiǎn mǎ shǔ guó zǐ jiàn sī yè shì
改庶吉士,历司经局洗马,署国子监司业事。
tiān qǐ yuán nián shū qǐng xìng xué bù xiān bái zhèng fǔ zhí zhèng zhě bú yuè lìng yǐ yuán guān hái jú suì qǐng gào guī
天启元年,疏请幸学不先白政府,执政者不悦,令以原官还局,遂请告归。
xún qǐ shǎo zhān shì
寻起少詹事。
lèi guān lǐ bù yòu shì láng jiān tài zǐ bīn kè gǎi zhǎng nán jīng hàn lín yuàn shì
累官礼部右侍郎兼太子宾客,改掌南京翰林院事。
liù nián wèi zhōng xián yǐ jī mìng wèi yáng lián tóng mén shēng luò zhí xián zhù
六年,魏忠贤以基命为杨涟同门生,落职闲住。
chóng zhēn yuán nián qǐ lì bù zuǒ shì láng
崇祯元年,起吏部左侍郎。
míng nián shí yuè jīng shī jiè yán jī mìng qǐng zhào hái jiù fǔ sūn chéng zōng shěng yī qiè fú yì fǎng jiā jìng cháo gù shì zēng shè shū chén dì bìng kě zhī
明年十月,京师戒严,基命请召还旧辅孙承宗,省一切浮议,仿嘉靖朝故事,增设枢臣,帝并可之。
yú yuè bài lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì rù gé fǔ zhèng
逾月,拜礼部尚书兼东阁大学士,入阁辅政。
shù jí shì jīn shēng jiàn sēng shēn fǔ wèi jiāng
庶吉士金声荐僧申甫为将。
dì lìng jī mìng yuè qí suǒ bù bīng jí yán bù kě yòng hòu guǒ yī zhàn ér bài
帝令基命阅其所部兵,极言不可用,后果一战而败。
yuán chóng huàn zǔ dà shòu rù wèi dì zhào jiàn píng tái zhí chóng huàn shǔ lì dà shòu zài páng gǔ lì
袁崇焕、祖大寿入卫,帝召见平台,执崇焕属吏,大寿在旁股栗。
jī mìng dú kòu tóu qǐng shèn zhòng zhě zài dì yuē shèn zhòng jí yīn xún hé yì
基命独叩头请慎重者再,帝曰:“慎重即因循,何益?
jī mìng fù kòu tóu yuē dí zài chéng xià fēi tā shí bǐ
”基命复叩头曰:“敌在城下,非他时比。
dì zhōng bù xǐng
”帝终不省。
dà shòu zhì jūn jí yōng zhòng dōng kuì dì yōu zhī shén
大寿至军,即拥众东溃,帝忧之甚。
jī mìng yuē
基命曰;
lìng chóng huàn zuò shǒu zhá zhāo zhī dāng guī mìng yě
“令崇焕作手札招之,当归命也。
shí bīng shì kǒng jí jī mìng shù jiàn bái jiē yǔn xíng
”时兵事孔棘,基命数建白,皆允行。
jí jiè yán zhào duì wén huá diàn dì yán fǎ jì fèi chí yi lì zhèn shuā
及戒严,召对文华殿,帝言法纪废弛,宜力振刷。
jī mìng yuē zhì dào qù tài shèn pì lǐ luàn sī dāng mì qí xù zhòu fēn gēng yì rǎo luàn
基命曰:“治道去太甚,譬理乱丝,当觅其绪,骤纷更益扰乱。
dì yuē màn zé jiū zhī yǐ měng hé wèi fēn gēng
”帝曰:“慢则纠之以猛,何谓纷更?
qí hòu wēn tǐ rén yì dǎo dì yǐ cāo qiè tiān xià suì dà luàn
”其后温体仁益导帝以操切,天下遂大乱。
sān nián èr yuè gōng bù zhǔ shì li féng shēn hé jī mìng yù tuō yuán chóng huàn zuì gù qǐ shèn zhòng
三年二月,工部主事李逢申劾基命欲脱袁崇焕罪,故乞慎重。
jī mìng qiú ba dì wèi biǎn féng shēn yī zhì
基命求罢,帝为贬逢申一秩。
hán kuàng li biāo xiāng jì qù jī mìng suì wéi shǒu fǔ yǔ zhōu yán rú hé rú chǒng qián xiàng kūn gòng shì
韩爌、李标相继去,基命遂为首辅,与周延儒、何如宠、钱象坤共事。
yǐ huī fù yǒng píng xù gōng bìng jiā tài zǐ tài bǎo jìn wén yuān gé
以恢复永平叙功,并加太子太保,进文渊阁。
zhì liù yuè wēn tǐ rén wú zōng dá rù yán rú tǐ rén zuì wéi dì suǒ juàn bǐ ér qīng jī mìng jī mìng suì bù ān qí wèi yǐ
至六月,温体仁、吴宗达入,延儒、体仁最为帝所眷,比而倾基命,基命遂不安其位矣。
fāng chóng huàn zhī yì zuì yě jī mìng bìng zú bù rù zhí
方崇焕之议罪也,基命病足不入直。
jǐn yī zhāng dào jùn yǐ wěi xiè hé zhī gōng bù zhǔ shì lù chéng yuán shū jì shàng
锦衣张道浚以委卸劾之,工部主事陆澄源疏继上。
jī mìng zòu biàn yuē chéng yuán wèi chén dāng liǎng shǒu tíng tuī jiē hán kuàng děng yù jiè yǐ jiù chóng huàn
基命奏辩曰:“澄源谓臣当两首廷推,皆韩爌等欲借以救崇焕。
dāng tíng tuī shí chóng huàn fāng yǐ rèn ān zhī hòu rì zhī bài yù móu jiù zhī
当廷推时,崇焕方倚任,安知后日之败,预谋救之。
qí shuō zǔ féng shēn dào jùn bù zhú chén bù zhǐ qǐ fàng guī
其说祖逢申、道浚,不逐臣不止,乞放归。
dì wèi liú zhī
”帝慰留之。
zú sān shū zì yǐn qù
卒三疏自引去。
jī mìng xìng kuān hòu měi shì chí dà tǐ
基命性宽厚,每事持大体。
xiān shì sì chéng wèi fù bīng bù shàng shū liáng tíng dòng xián zǒng lǐ mǎ shì lóng jiāng gēng zhì zhī yǐ hàn shū fǔ chéng zōng jī mìng lì tiáo jì shì lóng zú shōu zūn yǒng gōng
先是,四城未复,兵部尚书梁廷栋衔总理马世龙,将更置之,以撼枢辅承宗,基命力调剂,世龙卒收遵、永功。
shàng shū zhāng fèng xiáng qiáo yǔn shēng hán jì sī xiāng jì xià lì bìng wèi shēn lǐ
尚书张凤翔、乔允升、韩继思相继下吏,并为申理。
fù dōu yù shǐ yì yīng chāng xià zhào yù yǐ jī mìng yán gǎi xià fǎ sī
副都御史易应昌下诏狱,以基命言,改下法司。
yù shǐ lǐ cháng chūn jǐ shì zhōng dù qí fāng zuò sī shū shì jiāng zhì zhòng diǎn
御史李长春、给事中杜齐芳坐私书事,将置重典。
jī mìng lì jiù bù tīng cháng guì huì jí mén yán zǔ zōng lì fǎ zhēn sǐ zuì yóu sān fù zòu qǐ yǒu zhào yù yī xùn jù zhì jí xíng
基命力救,不听,长跪会极门,言:“祖宗立法,真死罪犹三覆奏,岂有诏狱一讯遽置极刑?
zì chén zhì yǒu wèi qǐ
”自辰至酉未起。
dì yì jiě de qiǎn shù
帝意解,得遣戍。
féng shēn chū hé jī mìng hòu yǐ pào zhà xià yù nǐ shù dì yóu yǐ wéi qīng yì yǐ jī mìng yán de rú nǐ
逢申初劾基命,后以炮炸下狱拟戍,帝犹以为轻,亦以基命言得如拟。
wéi shǒu fǔ zhě shù yuè dì yù wěi zhèng yán rú suì wèi qí dǎng suǒ zhú
为首辅者数月,帝欲委政延儒,遂为其党所逐。
bā nián zú yú jiā
八年卒于家。
zèng shǎo bǎo shì wén mù
赠少保,谥文穆。
hé rú chǒng zì kāng hòu tóng chéng rén
何如宠,字康侯,桐城人。
fù sī áo zhī qī xiá xiàn yǒu dé yú mín
父思鳌,知栖霞县,有德于民。
rú chǒng dēng wàn lì èr shí liù nián jìn shì yóu shù jí shì lèi qiān guó zi jiān jì jiǔ
如宠登万历二十六年进士,由庶吉士累迁国子监祭酒。
tiān qǐ shí guān lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ
天启时,官礼部右侍郎,协理詹事府。
wǔ nián zhēng yuè tíng tuī zuǒ shì láng wèi guǎng wēi yán rú chǒng yǔ zuǒ guāng dòu tóng lǐ yǒu shàn suì duó zhí xián zhù
五年正月,廷推左侍郎,魏广微言如宠与左光斗同里友善,遂夺职闲住。
chóng zhēn yuán nián qǐ wèi lì bù yòu shì láng
崇祯元年,起为吏部右侍郎。
wèi zhì bài lǐ bù shàng shū
未至,拜礼部尚书。
zōng fān hūn jià mìng míng lì qǐng yú cháo
宗藩婚嫁命名,例请于朝。
pín zhě wèi bù suǒ jī zì wàn lì mò zhì shì jī shū lèi qiān yǒu bái shǒu bù néng wán jiā shì gǔ xiǔ ér shàng wèi míng zhě
贫者为部所稽,自万历末至是,积疏累千,有白首不能完家室,骨朽而尚未名者。
yòng rú chǒng qǐng pín zōng de jià qǔ zhě liù bǎi yú rén
用如宠请,贫宗得嫁娶者六百余人。
dà xué shì liú hóng xun yǐ zēng chì shì dì nù bù cè rú chǒng lì wèi pōu xī de miǎn sǐ shù biān
大学士刘鸿训以增敕事,帝怒不测,如宠力为剖析,得免死戍边。
míng nián dōng jīng shī jiè yán dōu rén jié xiá zhě qǐng yǐ sī cái jù zhòng zhù guān jūn cháo yì zhuàng zhī
明年冬,京师戒严,都人桀黠者,请以私财聚众助官军,朝议壮之。
rú chǒng lì yán qí pǒ cè bù shàn yòng bì qǐ nèi xìn
如宠力言其叵测,不善用,必启内衅。
dì zhào wèn duì rú chū
帝召问,对如初。
dì chū piàn zhǐ shì zhī zé de zhī zhēn shì yǔ rú chǒng yán hé yóu shì shòu zhī
帝出片纸示之,则得之侦事,与如宠言合,由是受知。
shí èr yuè mìng yǔ zhōu yán rú qián xiàng kūn jù yǐ běn guān jiān dōng gé dà xué shì rù gé fǔ zhèng
十二月,命与周延儒、钱象坤俱以本官兼东阁大学士,入阁辅政。
dì yù zú yuán chóng huàn yǐ rú chǒng shēn jiù miǎn sǐ zhě sān bǎi yú kǒu
帝欲族袁崇焕,以如宠申救,免死者三百余口。
lèi jiā shǎo bǎo hù bù shàng shū wǔ yīng diàn dà xué shì
累加少保、户部尚书、武英殿大学士。
sì nián chūn fù yán rú zǒng cái huì shì
四年春,副延儒总裁会试。
shì jùn jí qǐ xiū shū jiǔ shàng nǎi yǔn
事竣,即乞休,疏九上乃允。
bì cí chén dūn dà míng zuò zhī dào
陛辞,陈惇大明作之道。
dǐ jiā fù qǐng shí guān tōng jiàn chá gǔ jīn lǐ luàn zhōng nìng yǔ shén qiè
抵家,复请时观《通鉴》,察古今理乱忠佞,语甚切。
liù nián yán rú bà zhèng tǐ rén dāng wéi shǒu fǔ
六年,延儒罢政,体仁当为首辅。
ér yán rú hàn tǐ rén pái jǐ móu qǐ rú chǒng yǐ yì zhī rú chǒng wèi tǐ rén liù shū cí tǐ rén suì wéi shǒu fǔ
而延儒憾体仁排己,谋起如宠以抑之,如宠畏体仁,六疏辞,体仁遂为首辅。
rú chǒng xìng xiào yǒu
如宠性孝友。
mǔ nián jiǔ shí sè yǎng bù shuāi
母年九十,色养不衰。
cāo xíng tián yǎ yǔ wù wú jìng nan jin yi tui shì yóu gāo zhī
操行恬雅,与物无竞,难进易退,世尤高之。
shí sì nián zú
十四年卒。
fú wáng shí zèng tài bǎo shì wén duān
福王时,赠太保,谥文端。
xiōng rú shēn yǔ rú chǒng tóng jǔ jìn shì
兄如申,与如宠同举进士。
guān hù bù láng zhōng dū xiǎng liáo dōng
官户部郎中,督饷辽东。
yǒu qīng cāo jūn shì qǐng fù liú èr zài
有清操,军士请复留二载。
zhōng zhè jiāng yòu bù zhèng shǐ
终浙江右布政使。
qián xiàng kūn zì hóng zài kuài jī rén
钱象坤,字弘载,会稽人。
wàn lì èr shí jiǔ nián jìn shì
万历二十九年进士。
gǎi shù jí shì shòu jiǎn tǎo jìn yù dé zhuǎn shù zǐ
改庶吉士,授检讨,进谕德,转庶子。
tài chāng gǎi yuán guān shǎo zhān shì zhí jiǎng yán
泰昌改元,官少詹事,直讲筵。
jiǎng bì jiàn zhōng guān wáng ān yǔ zhí zhèng yì shì jí qū chū
讲毕,见中官王安与执政议事,即趋出。
ān shǐ rén yán zhī jiān bù rù
安使人延之,坚不入。
tiān qǐ zhōng jǐ shì zhōng lùn zhī zào yǔ qīn zhōng guì zhào yǔ zhàng gé chén jiù bù dé
天启中,给事中论织造,语侵中贵,诏予杖,阁臣救不得。
xiàng kūn yǔ yè xiàng gāo jiǎng yán miàn zòu zhī nǎi miǎn
象坤语叶向高讲筵面奏之,乃免。
shí xíng lì jiā fǎ cǎn shén xiàng kūn bái zhī dì duō suǒ kuān shì
时行立枷法,惨甚,象坤白之帝,多所宽释。
zài qiān lǐ bù yòu shì láng jiān tài zǐ bīn kè
再迁礼部右侍郎兼太子宾客。
sì nián qī yuè xiàng gāo cí wèi
四年七月,向高辞位。
yù shǐ huáng gōng fǔ lǜ xiàng kūn bǐng zhèng qǐng liú xiàng gāo dǐ xiàng kūn shén lì
御史黄公辅虑象坤柄政,请留向高,诋象坤甚力。
xiàng kūn suì cí qù
象坤遂辞去。
liù nián tíng tuī nán jīng lǐ bù shàng shū
六年,廷推南京礼部尚书。
wèi zhōng xián sī rén zhǐ wèi miào chāng qī dǎng luò zhí xián zhù
魏忠贤私人指为缪昌期党,落职闲住。
chóng zhēn yuán nián zhào bài lǐ bù shàng shū xié lǐ zhān shì fǔ
崇祯元年,召拜礼部尚书,协理詹事府。
míng nián dōng dū chéng bèi bīng tiáo yù dí sān cè
明年冬,都城被兵,条御敌三策。
fèng mìng dēng pí fēn shǒu qí hán bù xiè
奉命登陴分守,祁寒不懈。
dì chān zhī suì yǔ hé rú chǒng bìng xiāng
帝觇知,遂与何如宠并相。
míng nián wēn tǐ rén rù xiàng kūn qí mén shēng ràng ér jū qí xià
明年,温体仁入,象坤其门生,让而居其下。
lèi jiā shǎo bǎo jìn wǔ yīng diàn
累加少保,进武英殿。
xiàng kūn zài hàn lín yǔ lóng xī qiān yì shì shēng bìng fù wù wàng yǒu sì qián zhī mù
象坤在翰林,与龙锡、谦益、士升并负物望,有“四钱”之目。
jí tǐ rén xiāng wú fù hè jī
及体仁相,无附和迹。
sì nián yù shǐ shuǐ jiā yǔn lián hé bīng bù shàng shū liáng tíng dòng tíng dòng bù dài zhǐ jí zòu biàn
四年,御史水佳允连劾兵部尚书梁廷栋,廷栋不待旨即奏辩。
tíng dòng gù chū xiàng kūn mén jiā yǔn yí xiàng kūn xiè zhī yǔ qīn xiàng kūn
廷栋故出象坤门,佳允疑象坤泄之,语侵象坤。
yán rú yǐ tíng dòng cháng fā qí sī rén zāng zuì è zhī bìng è xiàng kūn
延儒以廷栋尝发其私人赃罪,恶之,并恶象坤。
xiàng kūn suì wǔ shū yǐn jí qù tíng dòng luò zhí
象坤遂五疏引疾去,廷栋落职。
jǐ shì zhōng wú zhí yù fu cháo yòu chēng xiàng kūn nan jin yi tui bù dàng yǐ mén shēng lèi bù tīng
给事中吴执御、傅朝佑称象坤难进易退,不当以门生累,不听。
jiā jū shí nián wú bìng ér zú
家居十年,无病而卒。
zèng tài bǎo shì wén zhēn yīn yī zi zhōng shū shè rén
赠太保,谥文贞,荫一子中书舍人。
xú guāng qǐ zì zi xiān shàng hǎi rén
徐光启,字子先,上海人。
wàn lì èr shí wǔ nián jǔ xiāng shì dì yī yòu qī nián chéng jìn shì
万历二十五年举乡试第一,又七年成进士。
yóu shù jí shì lì zàn shàn
由庶吉士历赞善。
cóng xī yáng rén lì mǎ dòu xué tiān wén lì suàn huǒ qì jǐn qí shù
从西洋人利玛窦学天文、历算、火器,尽其术。
suì biàn xí bīng jī tún tián yán cè shuǐ lì zhū shū
遂遍习兵机、屯田、盐策、水利诸书。
yáng gǎo sì lù sàng shī jīng shī dà zhèn
杨镐四路丧师,京师大震。
lèi shū qǐng liàn bīng zì xiào shén zōng zhuàng zhī chāo zhuó shǎo zhān shì jiān hé nán dào yù shǐ
累疏请练兵自效,神宗壮之,超擢少詹事兼河南道御史。
liàn bīng tōng zhōu liè shàng shí yì
练兵通州,列上十议。
shí liáo shì fāng jí bù néng rú suǒ qǐng
时辽事方急,不能如所请。
guāng qǐ shū zhēng nǎi shāo gěi yǐ mín bīng róng xiè
光启疏争,乃稍给以民兵戎械。
wèi jǐ xī zōng jí wèi
未几,熹宗即位。
guāng qǐ zhì bù dé zhǎn qǐng cái qù bù tīng
光启志不得展,请裁去,不听。
jì ér yǐ jí guī
既而以疾归。
liáo yáng pò zhào qǐ zhī
辽阳破,召起之。
hái cháo lì qǐng duō zhù xī yáng dà pào yǐ zī chéng shǒu
还朝,力请多铸西洋大炮,以资城守。
dì shàn qí yán
帝善其言。
fāng yì yòng ér guāng qǐ yǔ bīng bù shàng shū cuī jǐng róng yì bù hé yù shǐ qiū zhào lín hé zhī fù yí jí guī
方议用,而光启与兵部尚书崔景荣议不合,御史邱兆麟劾之,复移疾归。
tiān qǐ sān nián qǐ gù guān xuán zhuó lǐ bù yòu shì láng
天启三年起故官,旋擢礼部右侍郎。
wǔ nián wèi zhōng xián dǎng zhì dìng hé zhī luò zhí xián zhù
五年,魏忠贤党智铤劾之,落职闲住。
chóng zhēn yuán nián zhào hái fù shēn liàn bīng zhī shuō
崇祯元年召还,复申练兵之说。
wèi jǐ yǐ zuǒ shì láng lǐ bù shì
未几,以左侍郎理部事。
dì yōu guó yòng bù zú chì tíng chén xiàn zhūn yán shàn cè
帝忧国用不足,敕廷臣献屯盐善策。
guāng qǐ yán tún zhèng zài hu kěn huāng yán zhèng zài yán jìn sī fàn
光启言屯政在乎垦荒,盐政在严禁私贩。
dì bāo nà zhī zhuó běn bù shàng shū
帝褒纳之,擢本部尚书。
shí dì yǐ rì shí shī yàn yù zuì tái guān
时帝以日食失验,欲罪台官。
guāng qǐ yán tái guān cè hòu běn guō shǒu jìng fǎ
光启言:“台官测候本郭守敬法。
yuán shí cháng dāng shí bù shí shǒu jìng qiě ěr wú guài tái guān zhī shī zhàn
元时尝当食不食,守敬且尔,无怪台官之失占。
chén wén lì jiǔ bì chà yi jí shí xiū zhèng
臣闻历久必差,宜及时修正。
dì cóng qí yán zhào xī yáng rén lóng huá mín shān yù hán luō yā gǔ děng tuī suàn lì fǎ guāng qǐ wèi jiān dū
”帝从其言,诏西洋人龙华民、邓玉函、罗雅谷等推算历法,光启为监督。
sì nián chūn zhēng yuè guāng qǐ jìn rì chán lì zhǐ yī juàn cè tiān yuē shuō èr juǎn dà cè èr juǎn rì chán biǎo èr juǎn gē yuán bā xiàn biǎo liù juǎn huáng dào shēng dù qī juǎn huáng chì jù dù biǎo yī juàn tōng lǜ biǎo yī juàn
四年春正月,光启进《日躔历指》一卷、《测天约说》二卷、《大测》二卷、《日躔表》二卷、《割圜八线表》六卷、《黄道升度》七卷、《黄赤距度表》一卷、《通率表》一卷。
shì dōng shí yuè xīn chǒu shuò rì shí fù shàng cè hou sì shuō
这年冬天十月初一,日食,又上测侯四说。
qí biàn shí chà lǐ chà zhī fǎ zuì wéi xiáng mì
其辩时差里差之法,最为详密。
wǔ nián wǔ yuè yǐ běn guān jiān dōng gé dà xué shì rù cān jī wù yǔ zhèng yǐ wěi bìng mìng
五年五月,以本官兼东阁大学士,入参机务,与郑以伟并命。
xún jiā tài zǐ tài bǎo jìn wén yuān gé
寻加太子太保,进文渊阁。
guāng qǐ yā fù jīng jì cái yǒu zhì yòng shì
光启雅负经济才,有志用世。
jí bǐng yòng nián yǐ lǎo zhí zhōu yán rú wēn tǐ rén zhuān zhèng bù néng yǒu suǒ jiàn bái
及柄用,年已老,值周延儒、温体仁专政,不能有所建白。
míng nián shí yuè zú
明年十月卒。
zèng shǎo bǎo
赠少保。
zhèng yǐ wěi zì zi qì shàng ráo rén
郑以伟,字子器,上饶人。
wàn lì èr shí jiǔ nián jìn shì
万历二十九年进士。
gǎi shù jí shì shòu jiǎn tǎo lèi qiān shǎo zhān shì
改庶吉士,授检讨,累迁少詹事。
tài chāng yuán nián guān lǐ bù yòu shì láng
泰昌元年,官礼部右侍郎。
tiān qǐ yuán nián guāng zōng fù miào dāng tiāo xiàn zōng tài cháng shǎo qīng hóng wén héng yǐ ruì zōng bù dàng rù miào qǐng tiāo fèng yù zhī gōng yǐ wěi bù kě ér zhǐ lùn zhě zú shì wén héng
天启元年,光宗祔庙,当祧宪宗,太常少卿洪文衡以睿宗不当入庙,请祧奉玉芝宫,以伟不可而止,论者卒是文衡。
xún yǐ zuǒ shì láng xié lǐ zhān shì fǔ
寻以左侍郎协理詹事府。
sì nián yǐ wěi zhí jiǎng yán yǔ dāng wǔ shàng shū gào guī
四年,以伟直讲筵,与珰忤,上疏告归。
chóng zhēn èr nián zhào bài lǐ bù shàng shū
崇祯二年,召拜礼部尚书。
jiǔ zhī yǔ guāng qǐ bìng xiāng zài cí bù yǔn
久之,与光启并相,再辞,不允。
yǐ wěi xiū jié zì hào shū guò mù bù wàng wén zhāng ào bó ér piào nǐ fēi qí suǒ zhǎng
以伟修洁自好,书过目不忘,文章奥博,而票拟非其所长。
cháng yuē wú fù yú wàn juàn jiǒng yú shù xíng nǎi wèi hòu jìn suǒ miǎo
尝曰:“吾富于万卷,窘于数行,乃为后进所藐。
zhāng shū zhōng yǒu hé kuàng èr zì wù yǐ wéi rén míng yě nǐ zhǐ tí wèn dì bó gǎi shǐ wù
”章疏中有“何况”二字,误以为人名也,拟旨提问,帝驳改始悟。
zì shì cí chén wèi dì qīng suì yǒu guǎn yuán xū lì tuī zhī zhī yù ér gé chén bù zhuān yòng hàn lín yǐ
自是词臣为帝轻,遂有馆员须历推知之谕,而阁臣不专用翰林矣。
yǐ wěi lèi qǐ xiū bù yǔn
以伟累乞休,不允。
míng nián liù yuè zú guān zèng tài zǐ tài bǎo
明年六月,卒官,赠太子太保。
yù shǐ yán guāng qǐ yǐ wěi xiāng jì méi gài guān zhī rì náng wú yú zī qǐng yōu xù yǐ kuì tān mò zhě
御史言光启、以伟相继没,盖棺之日,囊无余赀,请优恤以愧贪墨者。
dì nà zhī nǎi shì guāng qǐ wén dìng yǐ wěi wén kè
帝纳之,乃谥光启文定,以伟文恪。
qí hòu èr nián tóng ān lín qiān wèi dà xué shì wèi bàn suì ér zú
其后二年,同安林钎为大学士,未半岁而卒。
yì yǒu yán qí qīng zhě de shì wén mù
亦有言其清者,得谥文穆。
qiān zì shí fu wàn lì sì shí sì nián diàn shì dì sān rén shòu biān xiū
钎,字实甫,万历四十四年殿试第三人,授编修。
tiān qǐ shí rèn guó zǐ sī yè
天启时,任国子司业。
jiàn shēng liù wàn líng qǐng jiàn wèi zhōng xián cí yú tài xué páng jù bù jù jīn qiáng qiān wèi chàng
监生陆万龄请建魏忠贤祠于太学旁,具簿醵金,强钎为倡。
qiān yuán bǐ tú mǒ jí xī guà guān líng xīng mén jìng guī zhōng xián jiǎo zhǐ xuē qí jí
钎援笔涂抹,即夕挂冠棂星门径归,忠贤矫旨削其籍。
chóng zhēn gǎi yuán qǐ shǎo zhān shì
崇祯改元,起少詹事。
jiǔ nián yóu lǐ bù shì láng rù gé yǒu jǐn yuàn chéng kè zhī chēng
九年由礼部侍郎入阁,有谨愿诚恪之称。
jiǔ zhī dì niàn guāng qǐ bó xué qiáng zhì suǒ qí jiā qiǎn shū
久之,帝念光启博学强识,索其家遣书。
zi jì rù xiè jìn nóng zhèng quán shū liù shí juǎn
子骥入谢,进《农政全书》六十卷。
zhào lìng yǒu sī kān bù jiā zèng tài bǎo qí sūn wèi zhōng shū shè rén
诏令有司刊布,加赠太保,其孙为中书舍人。
wén zhèn mèng zì wén qǐ wú xiàn rén dài zhào zhēng míng zēng sūn yě
文震孟,字文起,吴县人,待诏征明曾孙也。
zǔ guó zi bó shì péng fù wèi huī tóng zhī yuán fā bìng yǒu míng xíng
祖国子博士彭,父卫辉同知元发,并有名行。
zhèn mèng ruò guàn yǐ chūn qiū jǔ yú xiāng shí fù huì shì
震孟弱冠以《春秋》举于乡,十赴会试。
zhì tiān qǐ èr nián diàn shì dì yī shòu xiū zhuàn
至天启二年,殿试第一,授修撰。
shí wèi zhōng xián jiàn yòng shì wài tíng yīng zhī shù chì zhú dà chén
时魏忠贤渐用事,外廷应之,数斥逐大臣。
zhèn mèng fèn yú shì dōng shí yuè shàng qín zhèng jiǎng xué shū yán jīn sì fāng duō gù wú suì bù cù dì xiàn chéng fù jūn shā jiāng nǎi dà xiǎo chén gōng wò xīn cháng dǎn zhī rì
震孟愤,于是冬十月上《勤政讲学疏》,言:“今四方多故,无岁不蹙地陷城,覆军杀将,乃大小臣工卧薪尝胆之日。
ér yīn xún fěn shì jiāng shǐ zǔ zōng tiān xià rì xiāo yuè xuē
而因循粉饰,将使祖宗天下日销月削。
fēi bì xià dà pò cháng gé gǔ wǔ háo jié xīn tiān xià shì wèi zhī suǒ zhōng yě
非陛下大破常格,鼓舞豪杰心,天下事未知所终也。
bì xià mèi shuǎng lín cháo hán shǔ mǐ chuò zhèng fēi bù qín rán hóng lú yǐn zòu guì bài qǐ lì rú kuǐ lěi dēng chǎng yǐ ěr
陛下昧爽临朝,寒暑靡辍,政非不勤,然鸿胪引奏,跪拜起立,如傀儡登场已耳。
qǐng àn zǔ zōng zhì chàng liù bù liù kē zé liù bù liù kē yǐ cì bái shì jiū dàn fū zòu bì xià yǔ fǔ bì dà chén miàn cái jué yān
请按祖宗制,唱六部六科,则六部六科以次白事,纠弹敷奏,陛下与辅弼大臣面裁决焉。
zé shèng zhì rì yì míng xí ér bǎi zhí shì gè yǒu fèn xīn
则圣智日益明习,而百执事各有奋心。
ruò jǐn jiē tiě yī zhǐ cháng guì yī nuò běi miàn yī yī ān qǔ cǐ yuān xíng zhì xiù héng yù yāo jīn zhě wèi
若仅揭帖一纸,长跪一诺,北面一揖,安取此鸳行豸绣、横玉腰金者为?
jīng yán rì jiǎng lín yù yǒu qī xué fēi bù jiǎng rán shì chén jìn dú pū xù wén cí rú méng shī sòng shuō yǐ ěr
经筵日讲,临御有期,学非不讲,然侍臣进读,铺叙文辞,如蒙师诵说已耳。
zǔ zōng zhī cháo jūn chén xiāng duì rú jiā rén fù zǐ
祖宗之朝,君臣相对,如家人父子。
zī fǎng jūn guó zhòng shì lǘ yán yǐn wēi qíng xíng bì zhào jiān zhà wú suǒ cáng zuǒ yòu jìn xí yì wú yuán méng bì
咨访军国重事,闾阎隐微,情形毕照,奸诈无所藏,左右近习亦无缘蒙蔽。
ruò jǐn zūn yán rú shén shàng xià gǒng shǒu jīng zhuàn diǎn mó tú xún gù shì ān qǔ cǐ zhèng hù chuí shēn zhǎn shū zān bǐ zhě wèi
若仅尊严如神,上下拱手,经传典谟徒循故事,安取此正笏垂绅、展书簪笔者为?
qiě bì xià jì yǔ qún chén bù qià zhāo xī shì yù bù yuè zhōng juān zhī bèi qǐ zhī dì wáng hóng yuǎn guī mó
且陛下既与群臣不洽,朝夕侍御不越中涓之辈,岂知帝王宏远规模?
yú shì wēi rú shān hǎi ér gé chén yī chū mò wǎn tōu ān zhī xí
于是危如山海,而阁臣一出,莫挽偷安之习;
cǎn rú qián wéi ér fǔ chén zuò shì bù wén yán qiǎn zhī shī
惨如黔围,而抚臣坐视,不闻严谴之施。
jìn rì jǔ dòng yóu kě yì zhě
近日举动,尤可异者。
zōu yuán biāo qù wèi féng cóng wú dù mén shǒu kuí zhǒng zǎi yì xiāng shuài qiú tuì
邹元标去位,冯从吾杜门,首揆冢宰亦相率求退。
kōng rén guó yǐ yíng sī kū jǐ shì zhuó liú zhī tóu
空人国以营私窟,几似浊流之投;
lì dào xué yǐ zhú míng xián yǒu shèn wěi xué zhī jìn
詈道学以逐名贤,有甚伪学之禁。
táng sòng mò jì kě wèi qián jiàn
唐、宋末季,可为前鉴。
shū rù zhōng xián píng bù jí zòu
”疏入,忠贤屏不即奏。
chéng dì guān jù zhāi shū zhōng kuǐ lěi dēng chǎng yǔ wèi bǐ dì yú ǒu rén bù shā wú yǐ shì tiān xià dì hàn zhī
乘帝观剧,摘疏中“傀儡登场”语,谓比帝于偶人,不杀无以示天下,帝颔之。
yī rì jiǎng yán bì zhōng xián chuán zhǐ tíng zhàng zhèn mèng bā shí
一日,讲筵毕,忠贤传旨,廷杖震孟八十。
shǒu fǔ yè xiàng gāo zài gào cì fǔ hán kuàng lì zhēng
首辅叶向高在告,次辅韩爌力争。
huì shù jí shì zhèng màn shū fù rù nèi pī jù biǎn zhì diào wài
会庶吉士郑鄤疏复入,内批俱贬秩调外。
yán guān jiāo zhāng lùn jiù bù nà
言官交章论救,不纳。
zhèn mèng yì bù fù diào ér guī
震孟亦不赴调而归。
liù nián dōng tài cāng jìn shì gù tóng yín shēng yuán sūn wén zhì zuò yǐ shī dào xī xióng tíng bì wèi bīng mǎ sī jī huò
六年冬,太仓进士顾同寅、生员孙文豸坐以诗悼惜熊廷弼,为兵马司缉获。
yù shǐ mén kè xīn zhǐ wèi yāo yán bō jí zhèn mèng yǔ biān xiū chén rén xī shù jí shì zhèng màn bìng chì wèi mín
御史门克新指为妖言,波及震孟,与编修陈仁锡、庶吉士郑鄤并斥为民。
chóng zhēn yuán nián yǐ shì dú zhào
崇祯元年以侍读召。
gǎi zuǒ zhōng yǔn chōng rì jiǎng guān
改左中允,充日讲官。
sān nián chūn fǔ chén dìng nì àn zhě xiāng jì qù guó zhōng xián yí dǎng wáng yǒng guāng bèi rì chéng jī bào fù zhèn mèng kàng shū jiū zhī
三年春,辅臣定逆案者相继去国,忠贤遗党王永光辈日乘机报复,震孟抗疏纠之。
dì fāng juàn yǒng guāng bù bào
帝方眷永光,不报。
zhèn mèng xún jìn zuǒ yù dé zhǎng sī jīng jú zhí jiǎng rú gù
震孟寻进左谕德,掌司经局,直讲如故。
wǔ yuè fù shàng shū yuē qún xiǎo hé móu yù jiè biān cái fān nì àn
五月,复上疏曰:“群小合谋,欲借边才翻逆案。
tiān xià yǒu wú cái wù shì zhī jūn zǐ bì wú huái zhōng bào guó zhī xiǎo rén
天下有无才误事之君子,必无怀忠报国之小人。
jīn yǒu píng shēng wú chǐ cǎn shā míng xián zhī lǚ chún rú qiě jiè ào yuán sī biàn xuě
今有平生无耻,惨杀名贤之吕纯如,且藉奥援思辩雪。
yǒng guāng wèi liù qīng zhǎng jiǎ qiè wēi fú dào zhì yòng shè wú shì bù zhuān ér jì yǐ hěn fā niàn bì qī ér shì yǐ pǔ yǐ nián lì dà diǎn ér biàn luàn zǔ zhì yǐ kǎo xuǎn shèng jǔ ér bìn chì qīng cái
永光为六卿长,假窃威福,倒置用舍,无事不专而济以狠,发念必欺而饰以朴,以年例大典而变乱祖制,以考选盛举而摈斥清才。
jǔ cháo zhèn kǒng mò gǎn sòng yán
举朝震恐,莫敢讼言。
chén xià léi tóng qǐ guó zhī fú
臣下雷同,岂国之福!
dì lìng zhǐ shí zài zòu
”帝令指实再奏。
zhèn mèng yán shā míng xián zhě gù lì bù láng zhōu shùn chāng
震孟言:“杀名贤者,故吏部郎周顺昌。
nián lì zé yì lì kē dū jǐ shì zhōng chén liáng xun kǎo xuǎn zé bìn zhōng shū shè rén chén shì qí pān yǒu gōng shì yě
年例则抑吏科都给事中陈良训,考选则摈中书舍人陈士奇、潘有功是也。
yǒng guāng jiǒng shén mì jié dà yǎn wáng yǒng zuò wèi shì qí chū yáo xī mèng mén zhèn mèng xī mèng jiù yě
”永光窘甚,密结大奄王永祚谓士奇出姚希孟门,震孟,希孟舅也。
dì xīn yí zhī
帝心疑之。
yǒng guāng biàn shū de wēn zhǐ ér zé zhèn mèng rèn qíng qiān dǐ
永光辩疏得温旨,而责震孟任情牵诋。
rán qún xiǎo fān àn zhī móu yì yóu shì zhōng jū
然群小翻案之谋亦由是中沮。
zhèn mèng zài jiǎng yán zuì yán zhèng
震孟在讲筵,最严正。
shí dà chén shù dǎi xì zhèn mèng jiǎng lǔ lùn jūn shǐ chén yǐ lǐ yī zhāng fǎn fù guī fěng dì jí jiàng zhǐ chū shàng shū qiáo yǔn shēng shì láng hú shì shǎng yú yù
时大臣数逮系,震孟讲《鲁论》“君使臣以礼”一章,反复规讽,帝即降旨出尚书乔允升、侍郎胡世赏于狱。
dì cháng zú jiā yú xī shì jiǎng wǔ zǐ zhī gē zhì wéi rén shàng zhě nài hé bù jìng yǐ mù shì dì zú dì jí xiù yǎn zhī xú wèi yǐn xià
帝尝足加于膝,适讲《五子之歌》,至“为人上者,奈何不敬”,以目视帝足,帝即袖掩之,徐为引下。
shí chēng zhēn jiǎng guān
时称“真讲官”。
jì wǔ quán chén yù bì qù
既忤权臣,欲避去。
chū fēng yì fǔ biàn dào guī suì bù fù chū
出封益府,便道归,遂不复出。
wǔ nián jí jiā zhuó yòu shù zǐ
五年,即家擢右庶子。
jiǔ zhī jìn shǎo zhān shì
久之,进少詹事。
chū tiān qǐ shí zhào xiū guāng zōng shí lù lǐ bù shì láng zhōu bǐng mó zài shén zōng shí chǔ wèi niè wù jí yāo shū tǐng jī zhū shì zhí bǐ wú suǒ ā
初,天启时,诏修《光宗实录》,礼部侍郎周炳谟载神宗时储位臲卼及“妖书”、“梃击”诸事,直笔无所阿。
qí hòu zhōng xián dào bǐng yù shǐ shí sān wèi hé xuē bǐng mó zhí
其后忠贤盗柄,御史石三畏劾削炳谟职。
zhōng xián shǐ qí dǎng chóng xiū shì fēi dào zhì
忠贤使其党重修,是非倒置。
zhèn mèng zhāi yóu miù zhě shù tiáo shū qǐng gǎi zhèng
震孟摘尤谬者数条,疏请改正。
dì tè yù píng tái zhào tíng chén miàn yì zú wèi wēn tǐ rén wáng yīng xióng suǒ jū
帝特御平台,召廷臣面议,卒为温体仁、王应熊所沮。
bā nián zhēng yuè zéi fàn fèng yáng huáng líng
八年正月,贼犯凤阳皇陵。
zhèn mèng lì chén zhì luàn zhī yuán yīn yán dāng shì zhū chén bù néng yōu guó fèng gōng yī tǒng zhī cháo qiáng fēn zhěn yù jiā xī zhuì yuān zǒng yóu ēn yuàn
震孟历陈致乱之源,因言:“当事诸臣,不能忧国奉公,一统之朝,强分畛域,加膝坠渊,总由恩怨。
shù nián lái zhèn gāng sù jì zhě hé shì tuī xián yòng néng zhě hé rén ān nèi rǎng wài zhě hé dào fù guó qiáng bīng zhě hé cè
数年来,振纲肃纪者何事,推贤用能者何人,安内攘外者何道,富国强兵者何策?
bì xià yi fèn rán yī nù fā āi tòng zhī zhào àn shī lǜ zhī zhū zhèng wù guó zhī zuì xíng fǔ suí zhī shí zhèng kuān lǘ yán zhī jī bū
陛下宜奋然一怒,发哀痛之诏,按失律之诛,正误国之罪,行抚绥之实政,宽闾阎之积逋。
xiān shōu rén xīn yǐ è kòu dào xú yì jùn cái zhī yuán wú tú jié zé ér yú
先收人心以遏寇盗,徐议浚财之源,毋徒竭泽而渔。
jǐn chì huàn dé huàn shī zhī bǐ fū guǎng jí qún cè qún lì yǐ dìng luàn guó shì shù yǒu chōu hu
尽斥患得患失之鄙夫,广集群策群力以定乱,国事庶有瘳乎!
dì yōu zhǐ bào zhī rán yì bù néng jìn xíng yě
”帝优旨报之,然亦不能尽行也。
gù shì jiǎng yán bù liè chūn qiū
故事,讲筵不列《春秋》。
dì yǐ yǒu bì zhì luàn lìng zé rén jìn jiǎng
帝以有裨治乱,令择人进讲。
zhèn mèng chūn qiū míng jiā wèi tǐ rén suǒ jì yǐn bù jǔ
震孟,《春秋》名家,为体仁所忌,隐不举。
cì fǔ qián shì shēng zhǐ jí zhī tǐ rén yáng jīng yuē jǐ shī cǐ rén
次辅钱士升指及之,体仁佯惊曰:“几失此人!
suì yǐ qí míng shàng
”遂以其名上。
jí jìn jiǎng guǒ chēng dì zhǐ
及进讲,果称帝旨。
liù yuè dì jiāng zēng zhì gé chén zhào tíng chén shù shí rén shì yǐ piào nǐ
六月,帝将增置阁臣,召廷臣数十人,试以票拟。
zhèn mèng yǐn jí bù rù tǐ rén fāng zài gào
震孟引疾不入,体仁方在告。
qī yuè dì tè zhuó zhèn mèng lǐ bù zuǒ shì láng jiān dōng gé dà xué shì rù gé yù zhèng
七月,帝特擢震孟礼部左侍郎兼东阁大学士,入阁预政。
liǎng shū gù cí bù xǔ
两疏固辞,不许。
gé chén bèi mìng jí tóu cì sī lǐ dà yǎn jiān zhì yí zhuàng zhèn mèng dú fǒu
阁臣被命,即投刺司礼大奄,兼致仪状,震孟独否。
zhǎng sī lǐ zhě cáo huà chún gù shǔ wáng ān cóng yǎn yǎ mù zhèn mèng lìng rén zhǎn zhuǎn dào yì zú bù wǎng
掌司礼者曹化淳,故属王安从奄,雅慕震孟,令人辗转道意,卒不往。
zhèn mèng jì rù zhí tǐ rén měi nǐ zhǐ bì shāng zhī yǒu suǒ gǎi bì cóng xǐ wèi rén yuē wēn gōng xū huái hé yún jiān yě
震孟既入直,体仁每拟旨必商之,有所改必从,喜谓人曰:“温公虚怀,何云奸也?
tóng guān hé wú zōu yuē cǐ rén jī shēn jù kě qīng xìn
”同官何吾驺曰:“此人机深,讵可轻信?
yuè shí yú rì tǐ rén kuī qí shū suǒ nǐ bù dàng zhé lìng gǎi bù cóng zé jìng mǒ qù
”越十余日,体仁窥其疏,所拟不当,辄令改,不从,则径抹去。
zhèn mèng dà yùn yǐ zhū shū zhì tǐ rén qián tǐ rén yì bù gù
震孟大愠,以诸疏掷体仁前,体仁亦不顾。
dū jǐ shì zhōng xǔ yù qīng zhě gù hé zhōng xián yǒu shēng zhèn mèng jí wú zōu yù yòng wèi nán jīng tài cháng qīng
都给事中许誉卿者,故劾忠贤有声,震孟及吾驺欲用为南京太常卿。
tǐ rén jì yù qīng gāng zhí fěng lì bù shàng shū xiè shēng hé qí yǔ fú jiàn bù zhèng shǐ shēn shào fāng yíng qiú měi guān
体仁忌誉卿伉直,讽吏部尚书谢升劾其与福建布政使申绍芳营求美官。
tǐ rén nǐ yǐ biǎn zhé dù dì yù zhòng nǐ bì fā gǎi yǐ ér guǒ rán
体仁拟以贬谪,度帝欲重拟必发改,已而果然。
suì nǐ chì yù qīng wèi mín shào fāng tí wèn
遂拟斥誉卿为民,绍芳提问。
zhèn mèng zhēng zhī bù dé fú rán yuē kē dào wèi mín shì tiān xià jí róng shì lài gōng yù chéng zhī
震孟争之不得,咈然曰:“科道为民,是天下极荣事,赖公玉成之。
tǐ rén jù yǐ wén
”体仁遽以闻。
dì guǒ nù zé wú zōu zhèn mèng xùn sī náo luàn
帝果怒,责吾驺、震孟徇私挠乱。
wú zōu ba zhèn mèng luò zhí xián zhù
吾驺罢,震孟落职闲住。
fāng zhèn mèng zhī bài mìng yě jí yǒu zhǐ chè zhèn shǒu zhōng guān
方震孟之拜命也,即有旨撤镇守中官。
jí cì fǔ wáng yīng xióng zhī qù jì zhě wèi zhèn mèng wèi zhī
及次辅王应熊之去,忌者谓震孟为之。
yóu shì yǒu zèn qí jū gōng zhě dì yì suì yí
由是有谮其居功者,帝意遂移。
zhèn mèng gāng fāng zhēn jiè yǒu gǔ dà chén fēng xī sān yuè ér chì wèi jìng qí yòng
震孟刚方贞介,有古大臣风,惜三月而斥,未竟其用。
guī bàn suì huì shēng yáo xī mèng zú kū zhī tòng yì zú
归半岁,会甥姚希孟卒,哭之恸,亦卒。
tíng chén qǐng xù bù yǔn
廷臣请恤,不允。
shí èr nián zhào fù gù guān
十二年,诏复故官。
shí wǔ nián zèng lǐ bù shàng shū cì jì zàng guān yī zi
十五年,赠礼部尚书,赐祭葬,官一子。
fú wáng shí zhuī shì wén sù
福王时,追谥文肃。
èr zi bǐng chéng
二子秉、乘。
chéng zāo guó biàn sǐ yú nán
乘遭国变,死于难。
zhōu bǐng mó zi zhòng jìn wú xī rén
周炳谟,子仲觐,无锡人。
fù zǐ yì jiā jìng zhōng shù jí shì wàn lì zhōng shì zhì lì bù shì láng zú shì wén kè
父子义,嘉靖中庶吉士,万历中仕至吏部侍郎,卒谥文恪。
bǐng mó wàn lì sān shí èr nián jìn shì
炳谟,万历三十二年进士。
dāng chóng xiū guāng zōng shí lù shí bǐng mó yǐ xiān zú
当重修《光宗实录》时,炳谟已先卒。
chóng zhēn chū zèng lǐ bù shàng shū shì wén jiǎn
崇祯初,赠礼部尚书,谥文简。
fù zǐ jiē yǐ xué xíng chēng yú shì
父子皆以学行称于世。
jiǎng dé jǐng zì shēn bǎo jìn jiāng rén
蒋德璟,字申葆,晋江人。
fù guāng yàn jiāng xī fù shǐ
父光彦,江西副使。
dé jǐng tiān qǐ èr nián jìn shì
德璟,天启二年进士。
gǎi shù jí shì shòu biān xiū
改庶吉士,授编修。
chóng zhēn shí yóu shì dú lì qiān shǎo zhān shì tiáo zòu jiù huāng shì yí
崇祯时,由侍读历迁少詹事,条奏救荒事宜。
xún zhuó lǐ bù yòu shì láng
寻擢礼部右侍郎。
shí yì xiàn mín tián dé jǐng yán mín tián bù kě duó ér zú shí mò rú guì sù
时议限民田,德璟言:“民田不可夺,而足食莫如贵粟。
běi píng shān shǎn jiāng běi zhū chǔ yi tīng mín kāi kěn jí kè zhǒng sāng zǎo xiū nóng tián shuǐ lì
北平、山、陕、江北诸处,宜听民开垦,及课种桑枣,修农田水利。
fǔ xiàn guān kǎo mǎn yǐ shì wèi diàn zuì
府县官考满,以是为殿最。
zhì cháng píng yì cāng suì shū běn shǎi yī lìng jiǎ xíng zhī zú yǐ
至常平义仓,岁输本色,依令甲行之足矣。
shí sì nián chūn yáng sì chāng zú yú jūn mìng jiǔ qīng yì zuì
”十四年春,杨嗣昌卒于军,命九卿议罪。
dé jǐng yì yuē sì chāng chàng jù liǎn zhī yì jiā jiǎo xiǎng liàn xiǎng zhì tiān xià mín qióng cái jìn xū wèi dào yòu nì shī shì shì shǒu gōng
德璟议曰:“嗣昌倡聚敛之议,加剿饷、练饷,致天下民穷财尽,胥为盗,又匿失事,饰首功。
yi àn chóu luán shì zhuī zhèng qí zuì
宜按仇鸾事,追正其罪。
bù cóng
”不从。
shí wǔ nián èr yuè gēng jí lǐ chéng qǐng zhào huán yuán rèn shì láng chén zi zhuàng jì jiǔ ní yuán lù děng dì jiē lù yòng
十五年二月,耕耤礼成,请召还原任侍郎陈子壮、祭酒倪元璐等,帝皆录用。
liù yuè tíng tuī gé chén shǒu dé jǐng
六月,廷推阁臣,首德璟。
rù duì yán biān chén xū jiǔ rèn jì dū bàn zǎi gèng wǔ rén shì jiāng yì fèi chí
入对,言边臣须久任,蓟督半载更五人,事将益废弛。
dì yuē bù chēng dāng gèng
帝曰:“不称当更。
duì yuē yǔ qí gèng yú hòu hé ruò shèn yú chū
”对曰:“与其更于后,曷若慎于初。
dì wèn tiān biàn hé yóu mǐ
”帝问:“天变何由弭?
duì yuē mò rú zhěng bǎi xìng
”对曰:“莫如拯百姓。
jìn jiā liáo xiǎng qiān wàn liàn xiǎng qī bǎi wàn mín hé yǐ kān
近加辽饷千万,练饷七百万,民何以堪!
zǔ zhì sān xié zhǐ yī dū yī fǔ yī zǒng bīng jīn zēng èr dū sān fǔ liù zǒng bīng yòu shè fù jiāng shù shí rén quán bù tǒng yī hé yóu zhì shèng
祖制,三协止一督、一抚、一总兵,今增二督、三抚、六总兵,又设副将数十人,权不统一,何由制胜!
dì hàn zhī
”帝颔之。
shǒu fǔ zhōu yán rú cháng jiàn dé jǐng yuān bó kě bèi gù wèn wén tǐ huá shàn yi yòng zhī dài yán
首辅周延儒尝荐德璟渊博,可备顾问,文体华赡,宜用之代言。
suì zhuó dé jǐng jí huáng jǐng fǎng wú shēn wèi lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì tóng rù zhí
遂擢德璟及黄景昉、吴甡为礼部尚书兼东阁大学士,同入直。
yán rú shēn gè shù mén hù dé jǐng wú suǒ bǐ
延儒、甡各树门户,德璟无所比。
xìng gěng zhí huáng dào zhōu zhào yòng liú zōng zhōu miǎn zuì dé jǐng zhī lì jū duō
性鲠直,黄道周召用,刘宗周免罪,德璟之力居多。
kāi fēng jiǔ bèi wéi zì qǐng chí dū zhū jiāng zhàn yōu zhào bù yǔn
开封久被围,自请驰督诸将战,优诏不允。
míng nián jìn yù lǎn bèi biān cè fán jiǔ biān shí liù zhèn xīn jiù bīng shí zhī shù jí zhūn yán mín yùn cáo liáng mǎ jià xī zhì yān
明年,进《御览备边册》,凡九边十六镇新旧兵食之数,及屯、盐、民运、漕粮、马价悉志焉。
yǐ jìn zhū biān fǔ shǎng cè jí yù lǎn jiǎn míng cè
已,进《诸边抚赏册》及《御览简明册》。
dì shēn jiā zhī
帝深嘉之。
zhū biān shì mǎ bào hù bù zhě fú bīng bù guò bàn hào liáng jū duō ér tún tián yán yǐn mín yùn měi zhèn zhì shù shí bǎi wàn yī tīng zhī biān chén
诸边士马报户部者,浮兵部过半,耗粮居多,而屯田、盐引、民运,每镇至数十百万,一听之边臣。
tiān jīn hǎi dào shū jì liáo suì mǐ dòu sān bǎi wàn wéi cāng chǎng dū chén jí tiān jīn fǔ chén chū rù bù zhōng jiē bù jī hé
天津海道输蓟、辽岁米豆三百万,惟仓场督臣及天津抚臣出入,部中皆不稽核。
dé jǐng yǔ bù chén hé bù yùn jīn yùn gè biān mín yùn zhūn yán tōng wèi jì huà xiǎng é kě zú ér jiā pài zhī xiǎng kě cái
德璟语部臣,合部运津运、各边民运、屯、盐,通为计画,饷额可足,而加派之饷可裁。
yīn fù tiáo shí shì yǐ zé bù chén rán zú bù néng jǐn lí yě
因复条十事以责部臣,然卒不能尽厘也。
yī rì zhào duì dì yǔ jí liàn bīng
一日召对,帝语及练兵。
dé jǐng yuē huì diǎn gāo huáng dì jiào liàn jūn shì yī yǐ gōng nǔ dāo qiāng xíng shǎng fá cǐ liàn jūn fǎ
德璟曰:“《会典》,高皇帝教练军士,一以弓弩刀枪行赏罚,此练军法。
wèi suǒ zǒng xiǎo qí bǔ yì yǐ qiāng shèng fù wèi shēng jiàng
卫所总、小旗补役,以枪胜负为升降。
fán wǔ biàn bǐ shì bì qí shè jīng xián fāng zhǔn xí tì cǐ liàn jiāng fǎ
凡武弁比试,必骑射精娴,方准袭替,此练将法。
qǐ zhì jīn fāng shè bīng
岂至今方设兵?
dì wèi sǒng rán
”帝为悚然。
yòu yán zǔ zhì gè biān yǎng jūn zhǐ zhūn yán mín yùn sān zhě yuán wú jīng yùn yín
又言:“祖制,各边养军止屯、盐、民运三者,原无京运银。
zì zhèng tǒng shí shǐ yǒu shù wàn qì wàn lì mò yì zhǐ sān bǎi yú wàn
自正统时始有数万,迄万历末,亦止三百余万。
jīn zé liáo xiǎng liàn xiǎng bìng jiù xiǎng jì èr qiān yú wàn ér bīng fǎn shǎo yú wǎng shí hào dù nǎi rú cǐ
今则辽饷、练饷并旧饷计二千余万,而兵反少于往时,耗蠹乃如此。
yòu yán wén huáng dì shè jīng wèi qī shí èr jì jūn sì shí wàn
”又言:“文皇帝设京卫七十二,计军四十万。
jī nèi bā fǔ jūn èr shí bā wàn
畿内八府,军二十八万。
yòu yǒu zhōng bù dà níng shān dōng hé nán bān jūn shí liù wàn
又有中部、大宁、山东、河南班军十六万。
chūn qiū rù jīng cāo yǎn shēn de jū zhòng yù qīng shì
春秋入京操演,深得居重驭轻势。
jīn jiē xū mào
今皆虚冒。
qiě zì lái zhēng tǎo jiē yòng wèi suǒ guān jūn jiā jìng mò shǐ mù bīng suì zhì jūn bù yòng
且自来征讨皆用卫所官军,嘉靖末,始募兵,遂置军不用。
zhì jiā pài rì zēng jūn mín liǎng kùn
至加派日增,军民两困。
yuàn xiàn zhāng èr zǔ xiū fù jiù zhì
愿宪章二祖,修复旧制。
dì shì zhī ér bù guǒ xíng
”帝是之,而不果行。
shí qī nián hù bù zhǔ shì jiǎng chén qǐng xíng chāo fǎ yán suì zào sān qiān wàn guàn yī guàn jià yī liǎng suì kě de yín sān qiān wàn liǎng
十七年,户部主事蒋臣请行钞法,言岁造三千万贯,一贯价一两,岁可得银三千万两。
shì láng wáng áo yǒng zàn xíng zhī
侍郎王鳌永赞行之。
dì tè shè nèi bǎo chāo jú zhòu yè dū zào mù shāng fā mài wú yī rén yīng zhě
帝特设内宝钞局,昼夜督造,募商发卖,无一人应者。
dé jǐng yán bǎi xìng suī yú shuí kěn yǐ yī jīn mǎi yī zhǐ
德璟言:“百姓虽愚,谁肯以一金买一纸。
dì bù tīng
”帝不听。
yòu yīn jú guān yán zé qǔ sāng ráng èr bǎi wàn jīn yú jī fǔ shān dōng hé nán zhè jiāng
又因局官言,责取桑穰二百万斤于畿辅、山东、河南、浙江。
dé jǐng lì zhēng dì liú qí jiē bù xià hòu jìng huò miǎn
德璟力争,帝留其揭不下,后竟获免。
xiān yǐ jūn chǔ bù zú suì qiān jī fǔ shān dōng hé nán fù hù gěi zhí lìng mǎi mǐ dòu shū tiān jīn duō zhì bǎi wàn mín dà rǎo
先以军储不足,岁佥畿辅、山东、河南富户,给值令买米豆输天津,多至百万,民大扰。
dé jǐng yīn zhào duì miàn chén qí hài dì jí lìng nǐ yù ba zhī
德璟因召对面陈其害,帝即令拟谕罢之。
èr yuè dì yǐ zéi shì jiàn bī lìng qún chén huì yì yǐ èr shí èr rì zòu wén
二月,帝以贼势渐逼,令群臣会议,以二十二日奏闻。
dōu yù shǐ li bāng huá mì shū yún fǔ chén zhī ér bù gǎn yán
都御史李邦华密疏云辅臣知而不敢言。
yì rì dì shǒu qí shū wèn hé shì
翼日,帝手其疏问何事。
chén yǎn yǐ shǎo zhān shì xiàng yù dōng gōng nán qiān yì duì dì qǔ shì mò rán
陈演以少詹事项煜东宫南迁议对,帝取视默然。
dé jǐng cóng páng lì zàn dì bù dá
德璟从旁力赞,帝不答。
jǐ shì zhōng guāng shí hēng zhuī lùn liàn xiǎng zhī hài
给事中光时亨追论练饷之害。
dé jǐng nǐ zhǐ xiàng lái jù liǎn xiǎo rén chàng wèi liàn xiǎng zhì mín qióng huò jié wù guó liáng shēn
德璟拟旨:“向来聚敛小人倡为练饷,致民穷祸结,误国良深。
dì bú yuè jí yuē jù liǎn xiǎo rén shuí yě
”帝不悦,诘曰:“聚敛小人谁也?
dé jǐng bù gǎn chì sì chāng yǐ gù shàng shū li dài wèn duì
”德璟不敢斥嗣昌,以故尚书李待问对。
dì yuē zhèn fēi jù liǎn dàn yù liàn bīng ěr
帝曰:“朕非聚敛,但欲练兵耳。
dé jǐng yuē bì xià qǐ kěn jù liǎn
”德璟曰:“陛下岂肯聚敛。
rán jì yǒu jiù xiǎng wǔ bǎi wàn xīn xiǎng jiǔ bǎi yú wàn fù zēng liàn xiǎng qī bǎi sān shí wàn chén bù shí nán cí zé
然既有旧饷五百万,新饷九百余万,复增练饷七百三十万,臣部实难辞责。
qiě suǒ liàn bīng mǎ ān zài
且所练兵马安在?
jì dū liàn sì wàn wǔ qiān jīn zhǐ èr wàn wǔ qiān
蓟督练四万五千,今止二万五千。
bǎo dū liàn sān wàn jīn zhǐ èr qiān wǔ bǎi
保督练三万,今止二千五百;
bǎo zhèn liàn yī wàn jīn zhǐ èr bǎi
保镇练一万,今止二百;
ruò shān yǒng bīng qī wàn bā qiān jì mì bīng shí wàn chāng píng bīng sì wàn xuān dà shān xī jí shǎn xī sān biān gè èr shí yú wàn yī jīng chōu liàn yuán é bīng mǎ jù bù wèn bìng suǒ chōu yì wèi liàn tú zēng xiǎng qī bǎi yú wàn wèi mín lèi ěr
若山、永兵七万八千,蓟、密兵十万,昌平兵四万,宣大、山西及陕西三边各二十余万,一经抽练,原额兵马俱不问,并所抽亦未练,徒增饷七百余万,为民累耳。
dì yuē jīn yǐ bìng sān xiǎng wèi yī hé bì duō yán
”帝曰:“今已并三饷为一,何必多言!
dé jǐng yuē hù bù suī bìng wèi yī zhōu xiàn zhuī bǐ réng shì sān xiǎng
”德璟曰:“户部虽并为一,州县追比,仍是三饷。
dì zhèn nù zé yǐ péng bǐ
”帝震怒,责以朋比。
dé jǐng lì biàn zhū fǔ chén wèi shēn jiù
德璟力辩,诸辅臣为申救。
shàng shū ní yuán lù yǐ chāo xiǎng nǎi hù bù zhí zì yǐn jiù dì yì shāo jiě
尚书倪元璐以钞饷乃户部职,自引咎,帝意稍解。
míng rì dé jǐng jù shū yǐn zuì
明日,德璟具疏引罪。
dì suī xuán ba liàn xiǎng ér dé jǐng jìng yǐ sān yuè èr rì qù wèi
帝虽旋罢练饷,而德璟竟以三月二日去位。
jǐ shì zhōng wāng wéi xiào jiǎn tǎo fu dǐng quán děng jiāo zhāng qǐ liú bù tīng
给事中汪惟效、检讨傅鼎铨等交章乞留,不听。
dé jǐng wén shān xī xiàn wèi gǎn xíng
德璟闻山西陷,未敢行。
jí zhī tíng chén liú jǐ jí cí cháo yí yù wài chéng
及知廷臣留己,即辞朝,移寓外城。
zéi zhì de wáng qù
贼至,得亡去。
fú wáng lì yú nán jīng zhào rù gé
福王立于南京,召入阁。
zì chén sān zuì gù cí
自陈三罪,固辞。
míng nián táng wáng lì yú fú zhōu yǔ hé wú zōu huáng jǐng fǎng bìng zhào
明年,唐王立于福州,与何吾驺、黄景昉并召。
yòu míng nián yǐ zú jí cí guī
又明年以足疾辞归。
jiǔ yuè wáng shì bài ér dé jǐng shì bìng dǔ suì yǐ shì yuè zú
九月,王事败,而德璟适病笃,遂以是月卒。
huáng jǐng fǎng zì tài zhì yì jìn jiāng rén
黄景昉,字太稚,亦晋江人。
tiān qǐ wǔ nián jìn shì
天启五年进士。
yóu shù jí shì lì guān shù zǐ zhí rì jiǎng
由庶吉士历官庶子,直日讲。
chóng zhēn shí yī nián dì yù jīng yán wèn yòng rén zhī dào
崇祯十一年,帝御经筵,问用人之道。
jǐng fǎng yán jìn rì kǎo xuǎn bù gōng tuī guān chéng yǒng zhū tiān lín lián néng sù zhe nǎi bù dé yù qīng huá xuǎn
景昉言“近日考选不公,推官成勇、朱天麟廉能素著,乃不得预清华选。
yòu yán xíng bù shàng shū zhèng sān jùn sì cháo yuán lǎo zhì qīng wú chóu bù dàng jiǔ xì yù
”又言“刑部尚书郑三俊四朝元老,至清无俦,不当久系狱。
tuì fù shàng zhāng lùn zhī sān jùn xuán huò shì yǒng děng yì jù gǎi guān
”退复上章论之,三俊旋获释,勇等亦俱改官。
jǐng fǎng xún jìn shǎo zhān shì
景昉寻进少詹事。
cháng zhào duì yán jìn chè hái jiān shì zhōng guān gāo qǐ qián guān wài zhé wén jǐng bào yí cǐ zhōng yǒu yǐn qíng
尝召对,言:“近撤还监视中官高起潜,关外辄闻警报,疑此中有隐情。
chén jiā hǎi bīn jiàn yán hǎi jiāng lì měi yù diào fā jí bào hǎi jǐng jì de fù liú
臣家海滨,见沿海将吏每遇调发,即报海警,冀得复留。
chù lèi ér tuī qí qíng zì xiàn
触类而推,其情自见。
dì hàn zhī
”帝颔之。
shí sì nián yǐ zhān shì jiān zhǎng hàn lín yuàn
十四年以詹事兼掌翰林院。
shí shù cháng tíng xuǎn yǐ jiǔ jǐng fǎng jù shū qǐng fù yòu qǐng zhào hái xiū zhuàn liú tóng shēng biān xiū zhào shì chūn jiē bù bào
时庶常停选已久,景昉具疏请复,又请召还修撰刘同升、编修赵士春,皆不报。
shí wǔ nián liù yuè zhào duì chēng zhǐ yǔ jiǎng dé jǐng wú shēn bìng xiāng
十五年六月召对称旨,与蒋德璟、吴甡并相。
míng nián bìng jiā tài zǐ shǎo bǎo gǎi hù bù shàng shū wén yuān gé
明年并加太子少保,改户部尚书、文渊阁。
nán jīng cāo jiāng gù shè wén wǔ èr yuán dì yù cái qù wén chén zhuān rèn chéng yì bó liú kǒng zhāo
南京操江故设文武二员,帝欲裁去文臣,专任诚意伯刘孔昭。
fù dōu yù shǐ huì shì yáng chí jiǔ bù zhì dì mìng xuē qí jí
副都御史惠世扬迟久不至,帝命削其籍。
jǐng fǎng jù jiē zhēng dì bú yuè suì lián shū yǐn guī
景昉俱揭争,帝不悦,遂连疏引归。
táng wáng shí zhào rù zhí wèi jǐ fù gào guī
唐王时,召入直,未几,复告归。
guó biàn hòu jiā jū shí shù nián shǐ zú
国变后,家居十数年始卒。
fāng yuè gòng zì sì zhǎng gǔ chéng rén
方岳贡,字四长,谷城人。
tiān qǐ èr nián jìn shì
天启二年进士。
shòu hù bù zhǔ shì jìn láng zhōng
授户部主事,进郎中。
lì diǎn cāng kù dū yǒng píng liáng chǔ bìng yǐ lián jǐn wén
历典仓库,督永平粮储,并以廉谨闻。
chóng zhēn yuán nián chū wèi sōng jiāng zhī fǔ
崇祯元年,出为松江知府。
hǎi bīn duō dào bǔ de zhé zhàng shā zhī
海滨多盗贼,抓捕到就用木棍打死。
jùn dōng nán lín dà hǎi jù cháo chōng jī shí wéi mín huàn zhù shí dī èr shí lǐ xǔ suì wèi yǒng lì
郡东南临大海,飓潮冲击,时为民患,筑石堤二十里许,遂为永利。
jùn cáo jīng shī shù shí wàn shí ér zhū cāng nǎi xiāng jù wǔ lǐ wèi zhù chéng yuán hù zhī míng yuē cāng chéng
郡漕京师数十万石,而诸仓乃相距五里,为筑城垣护之,名曰“仓城”。
tā jiù huāng zhù yì xiū xué kè shì xián yǒu chéng jī jǔ zhuó yì zhě shù yǐ
他救荒助役、修学课士,咸有成绩,举卓异者数矣。
xuē guó guān bài qí sī rén shàng hǎi wáng bì yàn xià lì sù yǒu xì yīn yán yuè gòng cháng kuì guó guān sān qiān jīn suì bèi dǎi
薛国观败,其私人上海王陛彦下吏,素有隙,因言岳贡尝馈国观三千金,遂被逮。
shì mín yì què sòng yuān xún fǔ huáng xī yì bái qí wū xià fǎ sī yàn zòu
士民诣阙讼冤,巡抚黄希亦白其诬,下法司谳奏。
yī rì dì yàn jiàn fǔ chén wèn yǒu yī zhī fǔ jī fèng shí yú nián lǚ jǔ zhuó yì zhě shuí yě
一日,帝晏见辅臣,问:“有一知府积俸十余年,屡举卓异者谁也?
jiǎng dé jǐng yǐ yuè gòng duì
”蒋德璟以岳贡对。
dì yuē jīn ān zài
帝曰:“今安在?
dé jǐng fù yǐ bì yàn zhū lián duì dì hàn zhī
”德璟复以陛彦株连对,帝颔之。
fǎ sī yàn shàng yán xíng huì wú shí jī yi fù guān
法司谳上,言行贿无实迹,宜复官。
dì jiǎng qí qīng zhí bào kě
帝奖其清执,报可。
wú hé jǐ shì zhōng fāng shì liàng jiàn yuè gòng jí sū zhōu zhī fǔ chén hóng mì nǎi zhuó shān dōng fù shǐ jiān yòu cān yì zǒng lǐ jiāng nán liáng chǔ
无何,给事中方士亮荐岳贡及苏州知府陈洪谧,乃擢山东副使兼右参议,总理江南粮储。
suǒ dū cáo sōu rú qī dǐ tōng zhōu
所督漕艘,如期抵通州。
dì dà xǐ
帝大喜。
lì bù shàng shū zhèng sān jùn jǔ tiān xià lián néng jiān sī wǔ rén yuè gòng yǔ yān
吏部尚书郑三俊举天下廉能监司五人,岳贡与焉。
dì cù shǐ rù duì jiàn yú píng tái wèn wéi zhèng hé xiān duì yuē yù tiān xià zhì píng zài zé shǒu lìng
帝趣使入对,见于平台,问为政何先,对曰:“欲天下治平,在择守令;
chá shǒu lìng xián fǒu zài jiān sī
察守令贤否,在监司;
chá jiān sī xián fǒu zài xún fāng
察监司贤否,在巡方;
chá xún fāng xián fǒu zài zǒng xiàn
察巡方贤否,在总宪。
zǒng xiàn dé rén yù shǐ ān gǎn yǐ shēn shì fǎ
总宪得人,御史安敢以身试法。
dì shàn zhī cì shí rì bū nǎi chū
”帝善之,赐食,日晡乃出。
yuè liù rì jí chāo zhuó zuǒ fù dōu yù shǐ
越六日,即超擢左副都御史。
cháng zhào duì dì shì yǐ shì jí lì bù shàng shū li yù zhī
尝召对,帝适以事诘吏部尚书李遇知。
yù zhī yuē chén zhèng jiū bó
遇知曰:“臣正纠驳。
yuè gòng yuē hé bù jí tí cān
”岳贡曰:“何不即题参?
shēn hé dì yì
”深合帝意。
yì rì mìng yǐ běn guān jiān dōng gé dà xué shì shí shí liù nián shí yī yuè yě
翼日,命以本官兼东阁大学士,时十六年十一月也。
gù shì gé chén wú dài dōu yù shǐ xián zhě zì yuè gòng shǐ
故事,阁臣无带都御史衔者,自岳贡始。
yuè gòng běn lì cái
岳贡本吏材。
jí wèi xiāng wu gōu jiǎn bù shū qǐng hé shè qián jiù fù yì zhǔ sōu guā shēng míng shén sǔn
及为相,务勾检簿书,请核赦前旧赋,意主搜括,声名甚损。
shí qī nián èr yuè mìng yǐ hù bīng èr bù shàng shū jiān wén yuān gé dà xué shì zǒng dū cáo yùn tún tián liàn bīng zhū wù zhù jǐ níng
十七年二月命以户、兵二部尚书兼文渊阁大学士总督漕运、屯田、练兵诸务,驻济宁。
yǐ ér bù xíng
已而不行。
lǐ zì chéng xiàn jīng shī yuè gòng jí qiū yú bèi zhí yōu liú zōng mǐn suǒ
李自成陷京师,岳贡及邱瑜被执,幽刘宗敏所。
zéi suǒ yín yuè gòng sù lián pín wú yǐ yīng kǎo lüě bèi zhì
贼索银,岳贡素廉,贫无以应,拷掠备至。
sōu qí dǐ wú suǒ yǒu sōng jiāng gǔ rén wèi dài shū qiān jīn
搜其邸,无所有,松江贾人为代输千金。
sì yuè shuò rì yǔ yú bìng shì
四月朔日与瑜并释。
shí èr rì zéi jì shā chén yǎn děng lìng jiān shǒu zhě bìng shā èr rén jiān shǒu zhě fèng yǐ huán èr rén bìng yì sǐ
十二日,贼既杀陈演等,令监守者并杀二人,监守者奉以缳,二人并缢死。
qiū yú yí chéng rén
邱瑜,宜城人。
tiān qǐ wǔ nián jìn shì
天启五年进士。
yóu shù jí shì shòu jiǎn tǎo
由庶吉士授检讨。
chóng zhēn zhōng lǚ qiān shǎo zhān shì
崇祯中,屡迁少詹事。
xiāng yáng xiàn yú shàng xù nán zōng zé cái lì jīng sǐ jié tíng cuī zhēng sū yóu kùn jìn láo yì liù shì
襄阳陷,瑜上恤难宗、择才吏、旌死节、停催征、苏邮困、禁劳役六事。
dì cǎi nà yān
帝采纳焉。
lì lǐ bù zuǒ yòu shì láng
历礼部左右侍郎。
yīn zhào duì yán dū shī sūn chuán tíng chū guān ān wēi suǒ xì shèn wù cù zhī qīng chū
因召对,言:“督师孙传庭出关,安危所系,慎勿促之轻出。
bǐ zhèn dìng guān zhōng yóu kě hào zhào zhū jiāng xiàng jī jìn jiǎo
俾镇定关中,犹可号召诸将,相机进剿。
dì bù néng cóng
”帝不能从。
shí qī nián zhēng yuè yǐ běn guān jiān dōng gé dà xué shì tóng fàn jǐng wén rù gé
十七年正月以本官兼东阁大学士,同范景文入阁。
dū chéng xiàn shòu kǎo lüě zhě zài sōu huò zhǐ èr qiān jīn jì ér bèi hài
都城陷,受拷掠者再,搜获止二千金,既而被害。
yú zi zhī táo nián shào yǒu gàn lüè
瑜子之陶,年少有干略。
lǐ zì chéng xiàn yí chéng yú fù mín zhōng mà zéi ér sǐ
李自成陷宜城,瑜父民忠骂贼而死。
zhī táo bèi huò yòng wèi bīng zhèng fǔ cóng shì xún yǐ běn fǔ shì láng shǒu xiāng yáng
之陶被获,用为兵政府从事,寻以本府侍郎守襄阳。
xiāng yáng yǐn niú quán zéi xiāng jīn xīng zi qí yǐ rèn bù rú yě
襄阳尹牛佺,贼相金星子,其倚任不如也。
zhī táo yǐ là wán shū yí chuán tíng yuē dū shī yǔ zhī zhàn wú guǐ yán zuǒ zhèn bīng dà zhì yáo qí xīn bǐ bì fǎn gù
之陶以蜡丸书贻传庭曰:“督师与之战,吾诡言左镇兵大至,摇其心,彼必返顾。
dū shī jī qí hòu wú cóng zhōng qǐ zéi kě miè yě
督师击其后,吾从中起,贼可灭也。
chuán tíng dà xǐ bào shū rú qí yán wèi zéi luó zhě suǒ de
”传庭大喜,报书如其言,为贼逻者所得。
chuán tíng shì nèi yìng lián yíng qián jìn zhī táo guǒ jǔ huǒ bào zuǒ bīng dà zhì
传庭恃内应,连营前进,之陶果举火,报左兵大至。
zì chéng yàn de qí zhà zhào ér shì yǐ chuán tíng shū zé qí fù jǐ
自成验得其诈,召而示以传庭书,责其负己。
zhī táo dà mà yuē wú hèn bù zhǎn rǔ wàn duàn qǐ cóng rǔ fǎn yé
之陶大骂曰:“吾恨不斩汝万段,岂从汝反耶!
zéi nù zhī jiě zhī
”贼怒,支解之。
zàn yuē zhuāng liè dì zài wèi jǐn shí qī nián fǔ xiāng zhì wǔ shí yú rén
赞曰:庄烈帝在位仅十七年,辅相至五十余人。
qí kè bǎo lìng míng zhě shù rén ér yǐ ruò biāo děng shì yě
其克保令名者,数人而已,若标等是也。
jī mìng néng tuī gǔ jiù fǔ yǐ dìng wēi nàn zhèn mèng yǐ fēng jié xiǎn dé jǐng ān xī jiù zhāng
基命能推毂旧辅以定危难,震孟以风节显,德璟谙悉旧章。
yǐ lù xǐ zhī lùn xuē yíng zhě guān zhī suǒ wèi kǎn rán tǐ guó zhí zhèng bù jù zhēn zhuó shí yí shí xiàn wēi yì zhě hu
以陆喜之论薛莹者观之,所谓侃然体国,执正不惧,斟酌时宜,时献微益者乎。
zhì yú fú wēi dìng qīng dài fēi yì yán yě
至于扶危定倾,殆非易言也。
wū hū guó bù fāng jiān rén cái yì yǔ jù jǐn qí suǒ yóu lái zhě jiàn yǐ
呜呼,国步方艰,人材亦与俱尽,其所由来者渐矣。