明史 · 佚名 · Chapter 3 of 333

本纪·卷三

PinyinModern Translation
Size

tài zǔ sān

◎太祖三

shí wǔ nián chūn zhēng yuè xīn sì yàn qún chén yú jǐn shēn diàn shǐ yòng jiǔ zòu yuè

十五年春正月辛巳,宴群臣于谨身殿,始用九奏乐。

jǐng chuān hóu cáo zhèn dìng yuǎn hòu wáng bì xià wēi chu lù

景川侯曹震、定远侯王弼下威楚路。

rén wǔ yuán qǔ jìng xuān wèi sī jí zhōng qìng chéng jiāng wǔ dìng zhū lù jù jiàng yún nán píng

壬午,元曲靖宣慰司及中庆、澄江、武定诸路俱降,云南平。

jǐ chǒu jiǎn dà bì qiú

己丑,减大辟囚。

yǐ wèi dà sì tiān dì yú nán jiāo

乙未,大祀天地于南郊。

gēng xū mìng tiān xià cháo jìn guān gè jǔ suǒ zhī yī rén

庚戌,命天下朝觐官各举所知一人。

èr yuè rén zǐ

二月壬子。

hé jué hé nán mìng fù mǎ dū wèi li qí zhèn zhī

河决河南,命驸马都尉李祺振之。

jiǎ yín yǐ yún nán píng zhào tiān xià

甲寅,以云南平,诏天下。

rùn yuè guǐ mǎo lán yù mù yīng kè dà lǐ fēn bīng xùn hè qìng lì jiāng jīn chǐ jù xià

闰月癸卯,蓝玉、沐英克大理,分兵徇鹤庆、丽江、金齿,俱下。

sān yuè gēng wǔ hé jué cháo yì

三月庚午日,黄河溃决于朝邑。

xià sì yuè jiǎ shēn qiān yuán liáng wáng bǎ zā là wǎ r mì jí wēi shùn wáng zǐ bó bo děng jiā shǔ yú dān luō

夏四月甲申,迁元梁王把匝剌瓦儿密及威顺王子伯伯等家属于耽罗。

bǐng xū zhào tiān xià tōng sì kǒng zǐ

丙戌,诏天下通祀孔子。

rén chén miǎn jī nèi zhè jiāng jiāng xī hé nán shān dōng shuì liáng

壬辰,免畿内、浙江、江西、河南、山东税粮。

wǔ yuè yǐ chǒu tài xué chéng shì diàn yú xiān shī kǒng zǐ

五月乙丑,太学成,释奠于先师孔子。

bǐng zǐ guǎng píng fǔ lì wáng yǔn dào qǐng kāi cí zhōu tiě yě

丙子,广平府吏王允道请开磁州铁冶。

dì yuē zhèn wén wáng zhě shǐ tiān xià wú yí xián bù wén wú yí lì

帝曰:“朕闻王者使天下无遗贤,不闻无遗利。

jīn jūn qì bù fá ér mín yè yǐ dìng wú yì yú guó qiě zhòng rǎo mín

今军器不乏,而民业已定,无益于国,且重扰民。

zhàng zhī liú lǐng nán

”杖之,流岭南。

dīng chǒu qiǎn xíng rén fǎng jīng míng xíng xiū zhī shì

丁丑,遣行人访经明行修之士。

qiū qī yuè yǐ mǎo hé jué yíng zé yáng wǔ

秋七月乙卯,河决荥泽、阳武。

xīn yǒu ba sì fǔ guān

辛酉,罢四辅官。

yǐ hài fu you dé mù yīng jī wū sā mán dà bài zhī

乙亥,傅友德、沐英击乌撒蛮,大败之。

bā yuè dīng chǒu fù shè kē qǔ shì sān nián yī xíng wèi dìng zhì

八月丁丑,复设科取士,三年一行,为定制。

bǐng xū huáng hòu bēng

丙戌,皇后崩。

jǐ chǒu yán ān hóu táng shèng zōng cháng xīng hóu gěng bǐng wén tún tián shǎn xī

己丑,延安侯唐胜宗、长兴侯耿炳文屯田陕西。

dīng yǒu zhuó xiù cái céng tài wèi hù bù shàng shū

丁酉,擢秀才曾泰为户部尚书。

xīn chǒu mìng zhēng zhì xiù cái fēn liù kē shì yòng

辛丑,命征至秀才分六科试用。

jiǔ yuè jǐ yǒu lì bù yǐ jīng míng xíng xiū zhī shì zhèng tāo děng sān qiān qī bǎi yú rén rù jiàn lìng jǔ suǒ zhī fù qiǎn shǐ zhēng zhī

九月己酉,吏部以经明行修之士郑韬等三千七百余人入见,令举所知,复遣使征之。

cì tāo děng chāo xún gè shòu bù zhèng shǐ cān zhèng děng guān yǒu chà

赐韬等钞,寻各授布政使、参政等官有差。

gēng wǔ zàng xiào cí huáng hòu yú xiào líng

庚午,葬孝慈皇后于孝陵。

dōng shí yuè bǐng zǐ zhì dōu chá yuàn

冬十月丙子,置都察院。

bǐng shēn lù qiú

丙申,录囚。

jiǎ chén xú dá hái

甲辰,徐达还。

shì yuè guǎng dōng qún dào píng zhào zhào yōng bān shī

是月,广东群盗平,诏赵庸班师。

shí yī yuè wù wǔ zhì diàn gé dà xué shì yǐ shào zhì wú bó zōng sòng nè wú chén wèi zhī

十一月戊午,置殿阁大学士,以邵质、吴伯宗、宋讷、吴沉为之。

shí èr yuè xīn mǎo zhèn běi píng bèi zāi tún tián shì zú

十二月辛卯,振北平被灾屯田士卒。

yǐ hài yǒng chéng hóu xuē xiǎn lǐ shān xī jūn wù

乙亥,永城侯薛显理山西军务。

shì nián zhǎo wā liú qiú wū sī cáng zhàn chéng rù gòng

是年,爪哇、琉球、乌斯藏、占城入贡。

shí liù nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo dà sì tiān dì yú nán jiāo

十六年春正月乙卯,大祀天地于南郊。

wù wǔ xú dá zhèn běi píng

戊午,徐达镇北平。

èr yuè bǐng shēn chū mìng tiān xià xué xiào suì gòng shì yú jīng shī

二月丙申,初命天下学校岁贡士于京师。

sān yuè jiǎ chén zhào zhēng nán shī hái mù yīng liú zhèn yún nán

三月甲辰,召征南师还,沐英留镇云南。

bǐng yín fù fèng yáng lín huái èr xiàn mín yáo fù shì shì wú suǒ yǔ

丙寅,复凤阳、临淮二县民徭赋,世世无所与。

xià wǔ yuè gēng shēn miǎn jī nèi gè fǔ tián zū

夏五月庚申,免畿内各府田租。

liù yuè xīn mǎo miǎn jī nèi shí èr zhōu xiàn yǎng mǎ hù tián zū yī nián chú zhōu miǎn èr nián

六月辛卯,免畿内十二州县养马户田租一年,滁州免二年。

qiū qī yuè fēn qiǎn yù shǐ lù qiú

秋七月,分遣御史录囚。

bā yuè rén shēn shuò rì yǒu shí zhī

八月壬申朔,日有食之。

jiǔ yuè guǐ hài shēn guó gōng shān zhèn wèi zhēng nán jiāng jūn tǎo lóng quán shān kòu píng zhī

九月癸亥,申国公邓镇为征南将军,讨龙泉山寇,平之。

dōng shí yuè dīng chǒu zhào xú dá děng hái

冬十月丁丑,召徐达等还。

shí èr yuè jiǎ wǔ xíng bù shàng shū kāi jì yǒu zuì zhū

十二月甲午,刑部尚书开济有罪诛。

shì nián liú qiú zhàn chéng xī fān dǎ jiàn lú xiān luó xū wén dá nà rù gòng

是年,琉球、占城、西番、打箭炉、暹罗、须文达那入贡。

shí qī nián chūn zhēng yuè dīng wèi tài sì tiān de yú nán jiāo

十七年春正月丁未,太祀天地于南郊。

wù shēn xú dá zhèn běi píng

戊申,徐达镇北平。

rén xū tāng hé xún shì yán hǎi zhū chéng fáng wēi

壬戌,汤和巡视沿海诸城防倭。

sān yuè wù xū shuò bān kē jǔ qǔ shì shì

三月戊戌朔,颁科举取士式。

cáo guó gōng li wén zhōng zú

曹国公李文忠卒。

jiǎ zǐ dà shè tiān xià

甲子,大赦天下。

xià sì yuè rén wǔ lùn píng yún nán gōng jìn fēng fu you dé yǐng guó gōng chén huán héng děng hòu zhě sì rén dà lài jiàng shì

夏四月壬午,论平云南功,进封傅友德颍国公,陈桓恒等侯者四人,大赉将士。

gēng yín shōu zhèn wáng yí hái

庚寅,收阵亡遗骸。

zēng zhù guó zǐ xué shě

增筑国子学舍。

wǔ yuè bǐng yín liáng zhōu zhǐ huī sòng shèng tǎo xī fān yú yì jí nǎi bài zhī

五月丙寅,凉州指挥宋晟讨西番于亦集乃,败之。

qiū qī yuè wù xū jìn nèi guān yù wài shì chì zhū sī wú tōng nèi guān jiān wén yí

秋七月戊戌,禁内官预外事,敕诸司毋通内官监文移。

guǐ chǒu zhào bǎi guān yíng yǎng fù mǔ zhě guān gěi zhōu chē

癸丑,诏百官迎养父母者,官给舟车。

dīng sì miǎn jī nèi jīn nián tián zū zhī bàn

丁巳,免畿内今年田租之半。

gēng shēn lù qiú

庚申,录囚。

rén xū xū yí rén xiàn tiān shū zhǎn zhī

壬戌,盱贻人献天书,斩之。

bā yuè bǐng yín hé jué kāi fēng

八月丙寅,河决开封。

rén shēn jué qǐ xiàn qiǎn guān sāi zhī

壬申,决杞县,遣官塞之。

jǐ chǒu juān hé nán zhū shěng bū fù

己丑,蠲河南诸省逋赋。

dōng shí yuè bǐng zǐ hé nán běi píng dà shuǐ fēn qiǎn fù mǎ dū wèi li qí děng zhèn zhī

冬十月丙子,河南、北平大水,分遣驸马都尉李祺等振之。

rùn yuè guǐ chǒu zhào tiān xià zuì qiú xíng bù dū chá yuàn xiáng yì dà lǐ sì fù yàn hòu zòu jué

闰月癸丑,诏天下罪囚,刑部、都察院详议,大理寺覆谳后奏决。

shì yuè zhào xú dá hái

是月,召徐达还。

shí èr yuè rén zǐ juān yún nán bū fù

十二月壬子,蠲云南逋赋。

shì nián liú qiú xiān luó ān nán zhàn chéng rù gòng

这一年,琉球、暹罗、安南、占城前来朝贡。

shí bā nián chūn zhēng yuè xīn wèi dà sì tiān dì yú nán jiāo

十八年春正月辛未,大祀天地于南郊。

guǐ yǒu cháo jìn guān fēn wǔ děng kǎo jì chù zhì yǒu chà

癸酉,朝觐官分五等考绩,黜陟有差。

èr yuè jiǎ chén yǐ jiǔ yīn yǔ léi báo zhào chén mín jí yán dé shī

二月甲辰,以久阴雨雷雹,诏臣民极言得失。

jǐ wèi wèi guó gōng xú dá zú

己未,魏国公徐达卒。

sān yuè rén xū cì dīng xiǎn děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

三月十一日,赐给丁显等人进士及第以及其他不同的出身。

zhào zhōng wài guān fù mǔ mò rèn suǒ zhě yǒu sī gěi zhōu chē guī qí sàng zhe wèi lìng

诏中外官父母殁任所者,有司给舟车归其丧,著为令。

yǐ hài miǎn jī nèi jīn nián tián zū

乙亥,免畿内今年田租。

mìng tiān xià jùn xiàn yì pù gǔ

命天下郡县瘗暴骨。

bǐng zǐ chū xuǎn jìn shì wèi hàn lín yuàn chéng chì jiān liù kē shù jí shì

丙子,初选进士为翰林院、承敕监、六科庶吉士。

jǐ chǒu hù bù shì láng guō huán zuò dào guān liáng zhū

己丑,户部侍郎郭桓坐盗官粮诛。

xià sì yuè dīng yǒu lì bù shàng shū yú xì yǐ zuì zhū

夏四月丁酉,吏部尚书余𪸕以罪诛。

bǐng chén sī zhōu mán pàn tāng hé wèi zhēng lǔ jiāng jūn zhōu dé xīng wéi fù jiāng jūn shuài shī cóng chǔ wáng zhēn tǎo zhī

丙辰,思州蛮叛,汤和为征虏将军,周德兴为副将军,帅师从楚王桢讨之。

liù yuè wù shēn dìng wài guān sān nián yī zhāo zhe wèi lìng

六月戊申,定外官三年一朝,著为令。

qiū qī yuè jiǎ xū fēng wáng wú wèi gāo lí guó wáng

秋七月甲戌,封王禑为高丽国王。

gēng chén wǔ kāi mán pàn

庚辰,五开蛮叛。

bā yuè gēng xū féng shèng fu you dé lán yù bèi biān běi píng

八月庚戌,冯胜、傅友德、蓝玉备边北平。

shì yuè zhèn hé nán shuǐ zāi

是月,振河南水灾。

dōng shí yuè jǐ chǒu bān dà gào yú tiān xià

冬十月己丑,颁《大诰》于天下。

guǐ mǎo zhào féng shèng hái

癸卯,召冯胜还。

jiǎ chén zhào yuē mèng zǐ chuán dào yǒu gōng míng jiào

甲辰,诏曰:“孟子传道,有功名教。

lì nián jì jiǔ zǐ sūn shèn wēi

历年既久,子孙甚微。

jìn yǒu yǐ zuì shū zuò zhě qǐ lǐ xiān xián zhī yì zāi

近有以罪输作者,岂礼先贤之意哉。

qí jiā yì xún fǎng fán shèng xián hòu yì shū zuò zhě jiē miǎn zhī

其加意询访,凡圣贤后裔输作者,皆免之。

shì yuè chǔ wáng zhēn xìn guó gōng tāng hé tǎo píng wǔ kāi mán

”是月,楚王桢、信国公汤和讨平五开蛮。

shí yī yuè yǐ hài juān hé nán shān dōng běi píng tián zū

十一月乙亥,蠲河南、山东、北平田租。

shí èr yuè bǐng wǔ zhào yǒu sī jǔ xiào lián

十二月丙午,诏有司举孝廉。

guǐ chǒu lù chuān píng miǎn xuān wèi shǐ sī lún fā fǎn dū du féng chéng bài jì qiān hù wáng shēng sǐ zhī

癸丑,麓川平缅宣慰使思伦发反,都督冯诚败绩,千户王升死之。

shì nián gāo lí liú qiú ān nán xiān luó rù gòng

是年,高丽、琉球、安南、暹罗入贡。

shí jiǔ nián chūn zhēng yuè xīn yǒu zhèn dà míng jí jiāng pǔ shuǐ zāi

十九年春正月辛酉,振大名及江浦水灾。

jiǎ zǐ dà sì tiān dì yú nán jiāo

甲子,大祀天地于南郊。

shì yuè zhēng mán shī hái

是月,征蛮师还。

èr yuè bǐng shēn gēng jí tián guǐ chǒu zhèn hé nán jī

二月丙申,耕耤田,癸丑,振河南饥。

xià sì yuè jiǎ chén zhào shú hé nán jī mín suǒ yù zǐ nǚ

夏四月甲辰,诏赎河南饥民所鬻子女。

liù yuè jiǎ chén zhào yǒu sī cún wèn gāo nián

六月甲辰,诏有司存问高年。

pín mín nián bā shí yǐ shàng yuè gěi mǐ wǔ dǒu jiǔ sān dòu ròu wǔ jīn

贫民年八十以上,月给米五斗,酒三斗,肉五斤;

jiǔ shí yǐ shàng suì jiā bó yì pǐ xù yī jīn

九十以上,岁加帛一匹,絮一斤;

yǒu tián chǎn zhě ba gěi mǐ

有田产者罢给米。

yìng tiān fèng yáng fù mín nián bā shí yǐ shàng cì jué shè shì jiǔ shí yǐ shàng xiāng shì

应天、凤阳富民年八十以上赐爵社士,九十以上乡士;

tiān xià fù mín bā shí yǐ shàng lǐ shì jiǔ shí yǐ shàng shè shì

天下富民八十以上里士,九十以上社士。

jiē yǔ xiàn guān jūn sì fù qí jiā

皆与县官均祀,复其家。

guān guǎ gū dú bù néng zì cún zhě suì gěi mǐ liù shí

鳏寡孤独不能自存者,岁给米六石。

shì zú zhàn shāng chú qí jí cì fù sān nián

士卒战伤除其籍,赐复三年。

jiàng xiào zhèn wáng qí zi shì xí jiā yī zhì

将校阵亡,其子世袭加一秩。

yán xué zhī shì yǐ lǐ pìn qiǎn

岩穴之士,以礼聘遣。

dīng wèi zhèn qīng zhōu jí zhèng zhōu jī

丁未,振青州及郑州饥。

qiū qī yuè guǐ wèi zhào jǔ jīng míng xíng xiū liàn dá shí wù zhī shì

秋七月癸未,诏举经明行修练达时务之士。

nián liù shí yǐ shàng zhě zhì hàn lín bèi gù wèn liù shí yǐ xià yú liù bù bù àn èr sī yòng zhī

年六十以上者,置翰林备顾问,六十以下,于六部、布按二司用之。

bā yuè jiǎ chén mìng huáng tài zǐ xiū sì zhōu xū yí zǔ líng zàng dé zǔ yǐ xià dì hòu miǎn fú

八月甲辰,命皇太子修泗州盱眙祖陵,葬德祖以下帝后冕服。

jiǔ yuè gēng shēn tún tián yún nán

九月庚申,屯田云南。

dōng shí yuè mìng guān jūn yǐ wáng zǐ nǚ yòu huò fù mǔ lǎo zhě jiē gěi quán fèng zhe wèi lìng

冬十月,命官军已亡子女幼或父母老者皆给全俸,著为令。

shí èr yuè guǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

十二月癸未朔,日有食之。

shì yuè mìng sòng guó gōng féng shèng fēn bīng fáng biān

是月,命宋国公冯胜分兵防边。

fā běi píng shān dōng shān xī hé nán mín yùn liáng yú dà níng

发北平、山东、山西、河南民运粮于大宁。

shì nián gāo lí liú qiú xiān luó zhàn chéng ān nán rù gòng

是年,高丽、琉球、暹罗、占城、安南入贡。

èr shí nián chūn zhēng yuè guǐ chǒu féng shèng wèi zhēng lǔ dà jiàng jūn fu you dé lán yù fù zhī lǜ shī zhēng nà hā chū

二十年春正月癸丑,冯胜为征虏大将军,傅友德、蓝玉副之,率师征纳哈出。

fén jǐn yī wèi xíng jù yǐ xì qiú fù xíng bù

焚锦衣卫刑具,以系囚付刑部。

jiǎ zǐ dà sì tiān dì yú nán jiāo

甲子,大祀天地于南郊。

lǐ chéng tiān qì qīng míng

礼成,天气清明。

shì chén jìn yuē cǐ bì xià jìng tiān zhī chéng suǒ zhì

侍臣进曰:“此陛下敬天之诚所致。

dì yuē suǒ wèi jìng tiān zhě bù dú yán ér yǒu lǐ dāng yǒu qí shí

”帝曰:“所谓敬天者,不独严而有礼,当有其实。

tiān yǐ zǐ mín zhī rèn fù yú jūn wèi jūn zhě yù qiú shì tiān bì xiān xù mín

天以子民之任付于君,为君者欲求事天,必先恤民。

xù mín zhě shì tiān zhī shí yě

恤民者,事天之实也。

jí rú guó jiā mìng rén rèn shǒu lìng zhī shì ruò bù néng fú mín zé shì qì jūn zhī mìng bù jìng shú dà yān

即如国家命人任守令之事,若不能福民,则是弃君之命,不敬孰大焉。

yòu yuē wéi rén jūn zhě fù tiān mǔ dì zǐ mín jiē zhí fèn zhī suǒ dāng jǐn sì tiān de fēi qí fú yú jǐ shí wèi tiān xià cāng shēng yě

”又曰:“为人君者,父天母地子民,皆职分之所当尽,祀天地,非祈福于己,实为天下苍生也。

èr yuè rén wǔ yuè wǔ

”二月壬午,阅武。

yǐ wèi gēng jí tián

乙未,耕耤田。

sān yuè xīn hài féng shèng lǜ shī chū sōng tíng guān chéng dà níng kuān hé huì zhōu fù yù

三月辛亥,冯胜率师出松亭关,城大宁、宽河、会州、富峪。

xià sì yuè wù zǐ jiāng xià hóu zhōu dé xīng zhù fú jiàn bīn hǎi chéng liàn bīng fáng wēi

夏四月戊子,江夏侯周德兴筑福建濒海城,练兵防倭。

liù yuè gēng zǐ lín jiāng hóu chén yōng cóng zhēng shī dào zhàn méi

六月庚子,临江侯陈镛从征失道,战没。

guǐ mǎo féng shèng bīng yú jīn shān

癸卯,冯胜兵逾金山。

dīng wèi nà hā chū jiàng

丁未,纳哈出降。

rùn yuè gēng shēn shī hái cì jīn shān dū du pú yīng diàn jūn yù fú sǐ zhī

闰月庚申,师还次金山,都督濮英殿军遇伏,死之。

qiū bā yuè guǐ yǒu shōu féng shèng jiāng jūn yìn zhào hái lán yù shè jūn shì

秋八月癸酉,收冯胜将军印,召还,蓝玉摄军事。

jǐng chuān hóu cáo zhèn tún tián yún nán pǐn diān

景川侯曹震屯田云南品甸。

jiǔ yuè wù yín fēng nà hā chū hǎi xi hóu

九月戊寅,封纳哈出海西侯。

guǐ wèi zhì dà níng dōu zhǐ huī shǐ sī

癸未,置大宁都指挥使司。

dīng yǒu ān zhì zhèng guó gōng cháng mào yú lóng zhōu

丁酉,安置郑国公常茂于龙州。

dīng wèi lán yù wèi zhēng lǔ dà jiàng jūn yán ān hóu táng shèng zōng wǔ dìng hóu guō yīng fù zhī běi zhēng shā mò

丁未,蓝玉为征虏大将军,延安侯唐胜宗、武定侯郭英副之,北征沙漠。

shì yuè chéng xī níng

是月,城西宁。

dōng shí yuè wù shēn fēng zhū shòu wèi zhú lú hóu zhāng hè wèi háng hǎi hóu

冬十月戊申,封朱寿为舳舻侯,张赫为航海侯。

shì yuè féng shèng bà guī fèng yáng fèng cháo qǐng

是月,冯胜罢归凤阳,奉朝请。

shí yī yuè rén wǔ pǔ dìng hóu chén huán jìng níng hòu yè shēng tún tián dìng biān yáo ān bì jié zhū wèi

十一月壬午,普定侯陈桓、靖宁侯叶升屯田定边、姚安、毕节诸卫。

jǐ chǒu tāng hé hái fán zhù níng hǎi lín shān děng wǔ shí jiǔ chéng

己丑,汤和还,凡筑宁海、临山等五十九城。

shí èr yuè zhèn dēng lái jī

十二月,振登、莱饥。

shì nián liú qiú ān nán gāo lí zhàn chéng zhēn là duo gān wū sī cáng rù gòng

是年,琉球、安南、高丽、占城、真腊、朵甘、乌斯藏入贡。

èr shí yī nián chūn zhēng yuè xīn sì lù chuān mán sī lún fā rù kòu mǎ lóng tā láng diān dū du nìng zhèng jī bài zhī

二十一年春正月辛巳,麓川蛮思伦发入寇马龙他郎甸,都督宁正击败之。

xīn mǎo dà sì tiān dì yú nán jiāo

辛卯,大祀天地于南郊。

jiǎ wǔ zhèn qīng zhōu jī dǎi zhì yǒu sī nì bù yǐ wén zhě

甲午,振青州饥,逮治有司匿不以闻者。

sān yuè yǐ hài cì rèn hēng tài děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

三月乙亥,赐任亨泰等进士及第、出身有差。

bǐng xū zhèn dōng chāng jī

丙戌,振东昌饥。

jiǎ chén mù yīng tǎo sī lún fā bài zhī

甲辰,沐英讨思伦发败之。

xià sì yuè bǐng chén lán yù xí pò yuán sì jūn yú bǔ yú r hǎi huò qí cì zǐ dì bǎo nú jí fēi zhǔ wáng gōng yǐ xià shù wàn rén ér hái

夏四月丙辰,蓝玉袭破元嗣君于捕鱼儿海,获其次子地保奴及妃主王公以下数万人而还。

wǔ yuè jiǎ xū shuò rì yǒu shí zhī

五月甲戌朔,日有食之。

liù yuè jiǎ chén xìn guó gōng tāng hé guī fèng yáng

六月甲辰,信国公汤和归凤阳。

jiǎ zǐ fu you dé wèi zhēng nán jiāng jūn mù yīng chén huán wèi zuǒ yòu fù jiāng jūn shuài shī tǎo dōng chuān pàn mán

甲子,傅友德为征南将军,沐英、陈桓为左、右副将军,帅师讨东川叛蛮。

qiū qī yuè wù yín ān zhì dì bǎo nú yú liú qiú

秋七月戊寅,安置地保奴于琉球。

bā yuè guǐ chǒu xǐ zé lù mín wú yè zhě kěn hé nán běi tián cì chāo bèi nóng jù fù sān nián

八月癸丑,徙泽、潞民无业者垦河南、北田,赐钞备农具,复三年。

dīng mǎo lán yù shī hái dà lài běi zhēng jiàng shì

丁卯,蓝玉师还,大赉北征将士。

wù chén fēng sūn kè wèi quán níng hòu

戊辰,封孙恪为全宁侯。

shì yuè yù zhì bā yù chì wǔ chén

是月,御制八谕饬武臣。

jiǔ yuè bǐng xū qín jìn yàn zhōu chu qí xiāng lǔ tán jiǔ wáng lái cháo

九月丙戌,秦、晋、燕、周、楚、齐、湘、鲁、潭九王来朝。

guǐ sì yuè zhōu mán ā zī pàn mù yīng huì fu you dé tǎo zhī

癸巳,越州蛮阿资叛,沐英会傅友德讨之。

dōng shí yuè dīng wèi dōng chuān mán píng

冬十月丁未,东川蛮平。

shí èr yuè rén xū jìn fēng lán yù liáng guó gōng

十二月壬戌,进封蓝玉凉国公。

shì nián gāo lí gǔ chéng liú qiú xiān luó zhēn là sā mǎ r hǎn ān nán rù gòng

是年,高丽、古城、琉球、暹罗、真腊、撒马儿罕、安南入贡。

zhào ān nán sān suì yī zhāo xiàng xī zhī shǔ wú xiàn

诏安南三岁一朝,象犀之属毋献。

ān nán lí jì máo shì qí zhǔ wěi

安南黎季牦弑其主炜。

èr shí èr nián chūn zhēng yuè bǐng xū gǎi dà zōng zhèng yuàn yuē zōng rén fǔ yǐ qín wáng shuǎng wèi zōng rén lìng jìn wáng yàn wáng dì wèi zuǒ yòu zōng zhèng zhōu wáng sù chǔ wáng zhēn wèi zuǒ yòu zōng rén

二十二年春正月丙戌,改大宗正院曰宗人府,以秦王樉为宗人令,晋王、燕王棣为左、右宗正,周王橚、楚王桢为左、右宗人。

dīng hài dà sì tiān dì yú nán jiāo

丁亥,大祀天地于南郊。

yǐ wèi fu you dé pò ā zī yú pǔ ān

乙未,傅友德破阿资于普安。

èr yuè jǐ wèi lán yù liàn bīng sì chuān

二月己未,蓝玉练兵四川。

rén xū jìn wǔ chén yù mín shì

壬戌,禁武臣预民事。

guǐ hài hú guǎng qiān hù xià de zhōng jié jiǔ xī mán zuò luàn jìng níng hòu yè shēng tǎo píng zhī de zhōng fú zhū

癸亥,湖广千户夏得忠结九溪蛮作乱,靖宁侯叶升讨平之,得忠伏诛。

shì yuè ā zī jiàng

是月,阿资降。

sān yuè gēng wǔ fu you dé shuài zhū jiāng fēn tún sì chuān hú guǎng fáng xī nán mán

三月庚午,傅友德帅诸将分屯四川,湖广,防西南蛮。

xià sì yuè jǐ hài xǐ jiāng nán mín tián huái nán cì chāo bèi nóng jù fù sān nián

夏四月己亥,徙江南民田淮南,赐钞备农具,复三年。

guǐ chǒu wèi guó gōng xú yǔn gōng kāi guó gōng cháng shēng děng liàn bīng hú guǎng

癸丑,魏国公徐允恭、开国公常升等练兵湖广。

jiǎ yín xǐ yuán jiàng wáng yú dān luō

甲寅,徙元降王于眈罗。

shì yuè qiǎn yù shǐ àn shān dōng guān nì zāi bù zòu zhě

是月,遣御史按山东官匿灾不奏者。

wǔ yuè xīn mǎo zhì tài níng duo yán fú yú sān wèi yú wū liáng hā

五月辛卯,置泰宁、朵颜、福余三卫于兀良哈。

qiū qī yuè fu you dé děng hái

秋七月,傅友德等还。

bā yuè yǐ mǎo zhào tiān xià jǔ gāo nián yǒu dé shí shí wù zhě

八月乙卯,诏天下举高年有德识时务者。

shì yuè gēng dìng dà míng lǜ

是月,更定《大明律》。

jiǔ yuè bǐng yín shuò rì yǒu shí zhī

九月丙寅朔,日有食之。

dōng shí yī yuè bǐng yín xuān dé hóu jīn zhèn děng liàn bīng hú guǎng

冬十一月丙寅,宣德侯金镇等练兵湖广。

jǐ mǎo sī lún fā rù gòng xiè zuì lù chuān píng

己卯,思伦发入贡谢罪,麓川平。

shí èr yuè jiǎ chén zhōu wáng sù yǒu zuì qiān yún nán xún ba xǐ liú jū jīng shī

十二月甲辰,周王橚有罪,迁云南,寻罢徙,留居京师。

dìng yuǎn hòu wáng bì děng liàn bīng shān xī hé nán shǎn xī

定远侯王弼等练兵山西、河南、陕西。

shì nián gāo lí ān nán zhàn chéng xiān luó zhēn là rù gòng

是年,高丽、安南、占城、暹罗、真腊入贡。

yuán yě sù dié r shì qí zhǔ tuō gǔ sī tiē mù ér ér lì kūn tiē mù ér

元也速迭儿弑其主脱古思帖木儿而立坤帖木儿。

gāo lí fèi qí zhǔ wú yòu fèi qí zhǔ chāng

高丽废其主禑,又废其主昌。

ān nán lí jì máo fù shì qí zhǔ rì kūn

安南黎季牦复弑其主日焜。

èr shí sān nián chūn zhēng yuè dīng mǎo jìn wáng yàn wáng dì shuài shī zhēng yuán chéng xiàng yǎo zhù tài wèi nǎi r bù huā zhēng lǔ qián jiāng jūn yǐng guó gōng fu you dé děng jiē tīng jié zhì

二十三年春正月丁卯,晋王、燕王棣帅师征元丞相咬住、太尉乃儿不花,征虏前将军颍国公傅友德等皆听节制。

jǐ mǎo dà sì tiān dì yú nán jiāo

己卯,大祀天地于南郊。

gēng chén guì zhōu mán pàn yán ān hóu táng shèng zōng tǎo píng zhī

庚辰,贵州蛮叛,延安侯唐胜宗讨平之。

yǐ yǒu qí wáng fú shuài shī cóng yàn wáng dì běi zhēng

乙酉,齐王榑帅师从燕王棣北征。

gàn zhōu zéi wéi luàn dōng chuān hóu hú hǎi chōng zǒng bīng guān pǔ dìng hóu chén huán jìng níng hòu yè shēng wèi fù jiāng tǎo píng zhī

赣州贼为乱,东川侯胡海充总兵官,普定侯陈桓、靖宁侯叶升为副将,讨平之。

táng shèng zōng dū guì zhōu gè wèi tún tián

唐胜宗督贵州各卫屯田。

èr yuè wù shēn lán yù tǎo píng xī fān pàn mán

二月戊申,蓝玉讨平西番叛蛮。

bǐng chén gēng jí tián

二十二日,耕种耒昔田。

guǐ hài hé jué guī dé fā zhū jūn mín sāi zhī

癸亥,河决归德,发诸军民塞之。

sān yuè guǐ sì yàn wáng dì shī cì yǐ dōu yǎo zhù děng jiàng

三月癸巳,燕王棣师次迤都,咬住等降。

xià sì yuè jí ān hóu lù zhòng hēng děng zuò hú wéi yōng dǎng xià yù

夏四月,吉安侯陆仲亨等坐胡惟庸党下狱。

bǐng shēn tán wáng zǐ zì fén sǐ

丙申,潭王梓自焚死。

rùn yuè bǐng zǐ lán yù píng shī nán zhōng jiàn pàn mán

闰月丙子,蓝玉平施南、忠建叛蛮。

wǔ yuè jiǎ wǔ qiǎn zhū gōng hóu hái lǐ cì jīn bì yǒu chà

五月甲午,遣诸公侯还里,赐金币有差。

yǐ mǎo cì tài shī hán guó gōng li shàn zhǎng sǐ lù zhòng hēng děng jiē zuò zhū

乙卯,赐太师韩国公李善长死,陆仲亨等皆坐诛。

zuò zhāo shì jiān dǎng lù bù gào tiān xià

作《昭示奸党录》,布告天下。

liù yuè yǐ chǒu lán yù qiǎn fèng xiáng hóu zhāng lóng píng dū yún sàn máo zhū mán

六月乙丑,蓝玉遣凤翔侯张龙平都匀、散毛诸蛮。

gēng yín shòu qí mín yǒu cái dé zhī diǎn gù zhě guān

庚寅,授耆民有才德知典故者官。

qiū qī yuè rén chén hé jué kāi fēng zhèn zhī

秋七月壬辰,河决开封,振之。

guǐ sì chóng míng hǎi mén fēng yǔ hǎi yì qiǎn guān zhèn zhī fā mín èr shí wǔ wàn zhù dī

癸巳,崇明、海门风雨海溢,遣官振之,发民二十五万筑堤。

bā yuè rén shēn zhào wú yǐ lì zú chōng xuǎn jǔ

八月壬申,诏毋以吏卒充选举。

lán yù hái

蓝玉还。

shì yuè zhèn hé nán běi píng shān dōng shuǐ zāi

是月,振河南、北平、山东水灾。

jiǔ yuè gēng yín shuò rì yǒu shí zhī

九月庚寅朔,日有食之。

dōng shí yuè jǐ mǎo zhèn hú guǎng jī

冬十月己卯,振湖广饥。

shí yī yuè guǐ chǒu miǎn shān dōng bèi zāi tián zū

十一月癸丑,免山东被灾田租。

shí èr yuè guǐ hài lìng shū sǐ yǐ xià qiú shū sù běi biān zì shú

十二月癸亥,令殊死以下囚输粟北边自赎。

rén shēn ba tiān xià suì zhī wén qǐ

壬申,罢天下岁织文绮。

shì nián mò cì hā méi lǐ gāo lí zhàn chéng zhēn là liú qiú xiān luó rù gòng

是年,墨刺、哈梅里、高丽、占城、真腊、琉球、暹罗入贡。

èr shí sì nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo dà sì tiān dì yú nán jiāo

二十四年春正月癸卯,大祀天地于南郊。

wù shēn yǐng guó gōng fu you dé wèi zhēng lǔ jiāng jūn dìng yuǎn hòu wáng bì wǔ dìng hóu guō yīng fù zhī bèi běi píng biān

戊申,颍国公傅友德为征虏将军,定远侯王弼、武定侯郭英副之,备北平边。

dīng sì miǎn shān dōng tián zū

丁巳,免山东田租。

èr yuè rén shēn gēng jí tián

二月壬申,耕耤田。

sān yuè wù zǐ shuò rì yǒu shí zhī

三月戊子朔,日有食之。

wèi guó gōng xú huī zǔ cáo guó gōng li jǐng lóng liáng guó gōng lán yù děng bèi biān shǎn xī

魏国公徐辉祖、曹国公李景隆、凉国公蓝玉等备边陕西。

yǐ wèi jìng níng hòu yè shēng liàn bīng gān sù

乙未,靖宁侯叶升练兵甘肃。

dīng yǒu cì xǔ guān děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

丁酉,赐许观等进士及第、出身有差。

xià sì yuè xīn wèi fēng huáng zǐ mù zhān wèi qìng wáng quán níng wáng pián mín wáng huì gǔ wáng sōng hán wáng mó wáng yíng ān wáng jìng táng wáng dòng yǐng wáng mù yí yī wáng

夏四月辛未,封皇子〈木旃〉为庆王,权宁王,楩岷王,橞谷王,松韩王,模王,楹安王,𣐕唐王,栋郢王,〈木彝〉伊王。

guǐ wèi yàn wáng dì dū fu you dé zhū jiāng chū sài bài dí ér hái

癸未,燕王棣督傅友德诸将出塞,败敌而还。

wǔ yuè wù xū hàn wèi gǔ qìng níng mín liù wáng liàn bīng lín qīng

五月戊戌,汉、卫、谷、庆、宁、岷六王练兵临清。

liù yuè jǐ wèi zhào tíng chén cān kǎo lì dài lǐ zhì gēng dìng guān fú jū shì qì yòng zhì dù

六月己未,诏廷臣参考历代礼制,更定冠服、居室、器用制度。

jiǎ zǐ jiǔ hàn lù qiú

甲子,久旱录囚。

qiū qī yuè gēng zǐ xǐ fù mín shí jīng shī

秋七月庚子,徙富民实京师。

xīn chǒu miǎn jī nèi guān tián zū zhī bàn

辛丑,免畿内官田租之半。

bā yuè yǐ mǎo qín wáng shuǎng yǒu zuì zhào hái jīng shī

八月乙卯,秦王樉有罪,召还京师。

yǐ chǒu huáng tài zǐ xún fǔ shǎn xī

乙丑,皇太子巡抚陕西。

yǐ hài dū du qiān shì liú zhēn sòng shèng tǎo hā méi lǐ bài zhī

乙亥,都督佥事刘真、宋晟讨哈梅里,败之。

jiǔ yuè yǐ yǒu qiǎn shǐ yù xī yù

九月乙酉,遣使谕西域。

shì yuè wō kòu léi zhōu bǎi hù li yù zhèn fǔ táo dǐng zhàn sǐ

是月,倭寇雷州,百户李玉、镇抚陶鼎战死。

dōng shí yuè dīng sì miǎn běi píng hé jiān bèi shuǐ tián zū

冬十月丁巳,免北平、河间被水田租。

shí yī yuè jiǎ wǔ wǔ kāi mán pàn dū du qiān shì máo dǐng tǎo píng zhī

十一月甲午,五开蛮叛,都督佥事茅鼎讨平之。

gēng xū huáng tài zǐ hái jīng shī jìn wáng lái cháo

庚戌,皇太子还京师,晋王来朝。

xīn hài zhèn hé nán shuǐ zāi

辛亥,振河南水灾。

shí èr yuè gēng wǔ zhōu wáng sù fù guó

十二月庚午,周王橚复国。

xīn sì ā zī fù pàn dū du qiān shì hé fú tǎo jiàng zhī

二十九日,阿资又反,都督佥事何福讨伐,降服了阿资。

shì nián tiān xià jùn xiàn fù yì huáng cè chéng jì hù qiān liù shí bā wàn sì qiān sì bǎi sān shí wǔ dīng wǔ qiān liù bǎi qī shí qī wàn sì qiān wǔ bǎi liù shí yī

是年,天下郡县赋役黄册成,计户千六十八万四千四百三十五,丁五千六百七十七万四千五百六十一。

liú qiú xiān luó bié shī bā lǐ sā mǎ r hǎn rù gòng

琉球、暹罗、别失八里、撒马儿罕入贡。

yǐ zhàn chéng yǒu cuàn nì shì què zhī

以占城有篡逆事,却之。

èr shí wǔ nián chūn zhēng yuè wù zǐ zhōu wáng sù lái cháo gēng yín hé jué yáng wǔ fā jūn mín sāi zhī miǎn bèi shuǐ tián zū

二十五年春正月戊子,周王橚来朝,庚寅,河决阳武,发军民塞之,免被水田租。

yǐ wèi dà sì tiān dì yú nán jiāo

乙未,大祀天地于南郊。

hé fú tǎo dū yún bì jié zhū mán píng zhī

何福讨都匀、毕节诸蛮,平之。

xīn chǒu lìng sǐ kùn shū sù sāi shí

辛丑,令死困输粟塞十。

rén yín jìn wáng yàn wáng dì chǔ wáng zhēn xiāng wáng bǎi lái cháo

壬寅,晋王、燕王棣、楚王桢、湘王柏来朝。

èr yuè wù wǔ zhào cáo guó gōng li jǐng lóng děng hái jīng shī

二月戊午,召曹国公李景隆等还京师。

jìng níng hòu yè shēng děng liàn bīng yú hé nán jí lín gǒng gān liáng yán qìng

靖宁侯叶升等练兵于河南及临、巩、甘、凉、延庆。

dū du máo dǐng děng píng wǔ kāi mán

都督茅鼎等平五开蛮。

bǐng yín gēng jí tián

丙寅,耕耤田。

gēng chén zhào tiān xià wèi suǒ jūn yǐ shí zhī qī tún tián

庚辰,诏天下卫所军以十之七屯田。

sān yuè guǐ wèi féng shèng děng shí sì rén fēn lǐ shǎn xī shān xī hé nán zhū wèi jūn wù

三月癸未,冯胜等十四人分理陕西、山西、河南诸卫军务。

gēng yín gǎi fēng yù wáng guì wèi dài wáng hàn wáng yǎng wèi sù wáng wèi wáng zhí wèi liáo wáng

庚寅,改封豫王桂为代王,汉王楧为肃王,卫王植为辽王。

xià sì yuè rén zǐ liáng guó gōng lán yù zhēng hǎn dōng

夏四月壬子,凉国公蓝玉征罕东。

guǐ chǒu jiàn chāng wèi zhǐ huī yuè lǔ tiē mù ér pàn zhǐ huī lǔ yì bài zhī

癸丑,建昌卫指挥月鲁帖木儿叛,指挥鲁毅败之。

bǐng zǐ huáng tài zǐ biāo hōng

丙子,皇太子标薨。

wù yín dū du niè wěi xú sī mǎ jù néng tǎo yuè lǔ tiē mù ér sì lán yù hái bìng tīng jié zhì

戊寅,都督聂纬、徐司马、瞿能讨月鲁帖木儿,俟蓝玉还,并听节制。

wǔ yuè xīn sì lán yù zhì hǎn dōng kòu dùn suì qū jiàn chāng

五月辛巳,蓝玉至罕东,寇遁,遂趋建昌。

jǐ chǒu zhèn chén zhōu yuán wǔ shuǐ zāi

己丑,振陈州原武水灾。

liù yuè dīng mǎo xī píng hou mù yīng zú yú yún nán

六月丁卯,西平候沐英卒于云南。

qiū qī yuè gēng chén qín wáng shuǎng fù guó

秋七月庚辰,秦王樉复国。

guǐ wèi zhǐ huī jù néng bài yuè lǔ tiē mù ér yú shuāng láng zhài

癸未,指挥瞿能败月鲁帖木儿于双狼寨。

bā yuè jǐ wèi jiāng xià hóu zhōu dé xìng zuò shì zhū

八月己未,江夏侯周德兴坐事诛。

dīng mǎo féng shèng fu you dé shuài kāi guó gōng cháng shēng děng fēn xíng shān xi jí mín wèi jūn tún tián yú dà tóng dōng shèng lì shí liù wèi

丁卯,冯胜、傅友德帅开国公常升等分行山西,籍民为军,屯田于大同、东胜,立十六卫。

jiǎ xū gěi gōng hóu suì lù guī cì tián yú guān

甲戌,给公侯岁禄,归赐田于官。

bǐng zǐ jìng níng hòu yè shēng zuò hú wéi yōng dǎng zhū

丙子,靖宁侯叶升坐胡惟庸党诛。

jiǔ yuè gēng yín lì huáng sūn yǔn wén wèi huáng tài sūn gāo lí lǐ chéng guì yōu qí zhǔ yáo ér zì lì yǐ guó rén biǎo lái qǐng mìng zhào tīng zhī gèng qí guó hào yuē cháo xiǎn

九月庚寅,立皇孙允炆为皇太孙,高丽李成桂幽其主瑶而自立,以国人表来请命,诏听之,更其国号曰朝鲜。

dōng shí yuè yǐ hài mù chūn xí fēng xī píng hóu zhèn yún nán

冬十月乙亥,沐春袭封西平侯,镇云南。

shí yī yuè jiǎ wǔ lán yù qín yuè lǔ tiē mù ér zhū zhī zhào yù hái

十一月甲午,蓝玉擒月鲁帖木儿,诛之,召玉还。

shí èr yuè jiǎ xū sòng guó gōng féng shèng yǐng guó gōng fu you dé děng jiān dōng gōng shī bǎo guān

十二月甲戌,宋国公冯胜、颍国公傅友德等兼东宫师保官。

rùn yuè wù xū féng shèng wèi zǒng bīng guān fu you dé fù zhī liàn bīng shān xī hé nán jiān lǐng tún wèi

闰月戊戌,冯胜为总兵官,傅友德副之,练兵山西、河南、兼领屯卫。

shì nián liú qiú zhōng shān shān nán gāo lí hā méi lǐ rù gòng

是年,琉球中山、山南、高丽,哈梅里入贡。

èr shí liù nián chūn zhēng yuè wù shēn miǎn tiān xià qí mín lái cháo

二十六年春正月戊申,免天下耆民来朝。

xīn yǒu dà sì tiān dì yú nán jiāo

辛酉,大祀天地于南郊。

èr yuè dīng chǒu jìn wáng tǒng shān xī hé nán jūn chū sài zhào féng shèng fu you dé cháng shēng wáng bì děng hái

二月丁丑,晋王统山西、河南军出塞,召冯胜、傅友德、常升、王弼等还。

yǐ yǒu shǔ wáng chūn lái cháo

乙酉,蜀王椿来朝。

liáng guó gōng lán yù yǐ móu fǎn bìng hè qìng hóu zhāng yì pǔ dìng hóu chén huán jǐng chuān hóu cáo zhèn zhú lú hóu zhū shòu dōng guǎn bó hé róng lì bù shàng shū zhān huī děng jiē zuò zhū

凉国公蓝玉以谋反,并鹤庆侯张翼、普定侯陈桓、景川侯曹震、舳舻侯朱寿、东莞伯何荣、吏部尚书詹徽等皆坐诛。

jǐ chǒu bān nì chén lù yú tiān xià

己丑,颁《逆臣录》于天下。

gēng yín gēng jí tián

庚寅,耕耤田。

sān yuè xīn hài dài wáng guì lǜ hù wèi bīng chū sài tīng jìn wáng jié zhì

三月辛亥,代王桂率护卫兵出塞,听晋王节制。

cháng xīng hóu gěng bǐng wén liàn bīng shǎn xī

长兴侯耿炳文练兵陕西。

bǐng chén féng shèng fu you dé bèi biān shān xī běi píng qí shǔ wèi jiàng xiào xī tīng jìn wáng yàn wáng jié zhì

丙辰,冯胜、傅友德备边山西、北平,其属卫将校悉听晋王、燕王节制。

gēng shēn zhào èr wáng jūn wù dà zhě shǐ yǐ wén

庚申,诏二王军务大者始以闻。

rén xū huì níng hóu zhāng wēn zuò lán yù dǎng zhū

壬戌,会宁侯张温坐蓝玉党诛。

xià sì yuè yǐ hài xiào gǎn jī qiǎn shǐ chéng chuán fā cāng dài zhī

夏四月乙亥,孝感饥,遣使乘传发仓贷之。

zhào zì jīn yù suì jī xiān dài hòu wén zhe wèi lìng

诏自今遇岁饥,先贷后闻,著为令。

wù zǐ zhōu wáng sù lái cháo

戊子,周王橚来朝。

gēng yín hàn zhào qún chén zhí yán dé shī shěng yù qiú

庚寅,旱,诏群臣直言得失,省狱囚。

bǐng shēn yǐ ān nán shàn fèi lì jué qí cháo gòng

丙申,以安南擅废立,绝其朝贡。

qiū qī yuè jiǎ chén shuò rì yǒu shí zhī

秋七月甲辰朔,日有食之。

wù shēn xuǎn xiù cái zhāng zōng jùn děng suí zhān shì fǔ guān fēn zhí wén huá diàn shì huáng tài sūn

戊申,选秀才张宗浚等随詹事府官分直文华殿,侍皇太孙。

bā yuè qín jìn yàn zhōu qí wǔ wáng lái cháo

八月,秦、晋、燕、周、齐五王来朝。

jiǔ yuè guǐ chǒu dài sù liáo qìng níng wǔ wáng lái cháo

九月癸丑,代、肃、辽、庆、宁五王来朝。

shè hú wéi yōng lán yù yú dǎng

赦胡惟庸、蓝玉余党。

dōng shí yuè bǐng shēn zhuó guó zǐ jiàn shēng liù shí sì rén wèi bù zhèng shǐ děng guān

冬十月丙申,擢国子监生六十四人为布政使等官。

shí èr yuè bān yǒng jiàn lù yú zhū wáng

十二月,颁《永鉴录》于诸王。

shì nián liú qiú zhǎo wā xiān luó rù gòng

是年,琉球、爪哇、暹罗入贡。

èr shí qī nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo dà sì tiān dì yú nán jiāo

二十七年春正月乙卯,大祀天地于南郊。

xīn yǒu li jǐng lóng wèi píng qiāng jiāng jūn zhèn gān sù

辛酉,李景隆为平羌将军,镇甘肃。

fā tiān xià cāng gǔ dài pín mín

发天下仓谷贷贫民。

sān yuè gēng zǐ cì zhāng xìn děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

三月庚子,赐张信等进士及第、出身有差。

xīn chǒu wèi guó gōng xú huī zǔ ān lù hóu wú jié bèi wēi zhè jiāng

辛丑,魏国公徐辉祖、安陆侯吴杰备倭浙江。

gēng xū kè mín shù sāng zǎo mù mián

庚戌,课民树桑枣木棉。

jiǎ zǐ yǐ sì fāng dǐ píng shōu cáng jiá bīng shì bù fù yòng

甲子,以四方底平,收藏甲兵,示不复用。

qiū bā yuè jiǎ xū wú jié jí yǒng dìng hóu zhāng quán lǜ zhì shì wǔ chén bèi wēi guǎng dōng

秋八月甲戌,吴杰及永定侯张铨率致仕武臣,备倭广东。

yǐ hài qiǎn guó zǐ jiàn shēng fēn xíng tiān xià

乙亥,遣国子监生分行天下。

dū lì mín xiū shuǐ lì

督吏民修水利。

bǐng xū jiē wén jūn luàn dū du nìng zhèng wèi píng qiāng jiāng jūn tǎo zhī

丙戌,阶、文军乱,都督宁正为平羌将军讨之。

jiǔ yuè xú huī zǔ jié zhì shǎn xī yán biān zhū jūn

九月,徐辉祖节制陕西沿边诸军。

dōng shí yī yuè yǐ chǒu yǐng guó gōng fu you dé zuò shì zhū

冬十一月乙丑,颍国公傅友德坐事诛。

ā zī fù pàn xī píng hóu mù chūn jī bài zhī

阿资复叛,西平侯沐春击败之。

shí èr yuè yǐ hài dìng yuǎn hòu wáng bì zuò shì zhū

十二月乙亥,定远侯王弼坐事诛。

shì nián wū sī cáng liú qiú miǎn duo gān zhǎo wā sā mǎ r hǎn cháo xiǎn rù gòng

是年,乌斯藏、琉球、缅、朵甘、爪哇、撒马儿罕、朝鲜入贡。

ān nán lái gòng què zhī

安南来贡,却之。

èr shí bā nián chūn zhēng yuè bǐng wǔ jiē wén kòu píng nìng zhèng yǐ bīng cóng qín wáng shuǎng zhēng táo zhōu pàn fān

二十八年春正月丙午,阶、文寇平,宁正以兵从秦王樉征洮州叛番。

dīng wèi dà sì tiān dì yú nán jiāo

丁未,大祀天地于南郊。

jiǎ zǐ xī píng hóu mù chūn qín zhǎn ā zī yuè zhōu píng

甲子,西平侯沐春擒斩阿资,越州平。

shì yuè zhōu wáng sù jìn wáng lǜ hé nán shān xī zhū wèi jūn chū sài zhù chéng tún tián

是月,周王橚、晋王、率河南、山西诸卫军出塞,筑城屯田。

yàn wáng dì shuài zǒng bīng guān zhōu xìng chū liáo dōng sāi

燕王棣帅总兵官周兴出辽东塞。

èr yuè dīng mǎo sòng guó gōng féng shèng zuò shì zhū

二月丁卯,宋国公冯胜坐事诛。

jǐ chǒu yù hù bù biān mín bǎi hù wèi lǐ

己丑,谕户部编民百户为里。

hūn yīn sǐ sàng jí bìng huàn nàn lǐ zhōng fù zhě zhù cái pín zhě zhù lì

婚姻死丧疾病患难,里中富者助财,贫者助力。

chūn qiū gēng huò tōng lì hé zuò yǐ jiào mín mù

春秋耕获,通力合作,以教民睦。

xià liù yuè rén shēn zhào zhū tǔ sī jiē lì rú xué

夏六月壬申,诏诸土司皆立儒学。

xīn sì zhōu xìng děng zì kāi yuán zhuī dí zhì fu dá mí chéng bù jí ér hái

辛巳,周兴等自开原追敌至甫答迷城,不及而还。

jǐ chǒu yù fèng tiān mén yù qún chén yuē zhèn qǐ bīng zhì jīn sì shí yú nián zhuó jiàn qíng wěi chéng chuàng jiān wán huò fǎ wài yòng xíng běn fēi cháng diǎn

己丑,御奉天门,谕群臣曰:“朕起兵至今四十余年,灼见情伪,惩创奸顽或法外用刑,本非常典。

hòu sì zhǐ bān lǜ yǔ dà gào bù xǔ yòng qíng là fèi yì yān gē zhī xíng

后嗣止颁《律》与《大诰》,不许用黥剌、剕、劓、阉割之刑。

chén xià gǎn yǐ qǐng zhě zhì zhòng diǎn

臣下敢以请者,置重典。

yòu yuē zhèn ba chéng xiàng shè fǔ bù dū chá yuàn fēn lǐ shù zhèng shì quán guī yú cháo tíng

”又曰:“朕罢丞相,设府、部、都察院分理庶政,事权归于朝廷。

sì jūn bù xǔ fù lì chéng xiàng

嗣君不许复立丞相。

chén xià gǎn yǐ qǐng zhě zhì zhòng diǎn

臣下敢以请者置重典。

huáng qīn wéi móu nì bù shè

皇亲惟谋逆不赦。

yú zuì zōng qīn huì yì qǔ shàng cái

余罪,宗亲会议取上裁。

fǎ sī zhǐ xǔ jǔ zòu wú de shàn dǎi

法司只许举奏,毋得擅逮。

lēi zhū diǎn zhāng yǒng wèi zūn shǒu

勒诸典章,永为遵守。

qiū bā yuè dīng mǎo dū du yáng wén wèi zhēng nán jiāng jūn zhǐ huī hán guān dū du qiān shì sòng shèng fù zhī tǎo lóng zhōu shì guān zhào zōng shòu

秋八月丁卯,都督杨文为征南将军,指挥韩观、都督佥事宋晟副之,讨龙州士官赵宗寿。

wù chén xìn guó gōng tāng hé zú

戊辰,信国公汤和卒。

xīn sì zhào zōng shòu fú zuì lái cháo yáng wén yí bīng tǎo fèng yì nán dān pàn mán

辛巳,赵宗寿伏罪来朝,杨文移兵讨奉议、南丹叛蛮。

jiǔ yuè dīng yǒu miǎn jī nèi shān dōng qiū liáng

九月丁酉,免畿内、山东秋粮。

gēng xū bān huáng míng zǔ xùn tiáo zhāng yú zhōng wài hòu shì yǒu yán gèng zǔ zhì zhě yǐ jiān chén lùn

庚戌,颁《皇明祖训条章》于中外,“后世有言更祖制者,以奸臣论”。

shí yī yuè yǐ hài fèng yì nán dān mán xī píng

十一月乙亥,奉议、南丹蛮悉平。

shí èr yuè rén chén zhào hé nán shān dōng sāng zǎo jí èr shí qī nián hòu xīn kěn tián wú zhēng shuì

十二月壬辰,诏河南、山东桑枣及二十七年后新垦田,毋征税。

shì nián cháo xiǎn liú qiú xiān luó rù gòng

是年,朝鲜、琉球、暹罗入贡。

èr shí jiǔ nián chūn zhēng yuè rén shēn dà sì tiān dì yú nán jiāo

二十九年春正月壬申,大祀天地于南郊。

èr yuè guǐ mǎo zhēng lǔ qián jiāng jūn hú miǎn tǎo chēn guì mán píng zhī

二月癸卯,征虏前将军胡冕讨郴、桂蛮,平之。

xīn hài yàn wáng dì shuài shī xún dà níng zhōu shì zǐ yǒu dūn shuài shī xún běi píng guān ài

辛亥,燕王棣帅师巡大宁,周世子有敦帅师巡北平关隘。

sān yuè xīn yǒu chǔ wáng zhēn xiāng wáng bǎi lái cháo

三月辛酉,楚王桢、湘王柏来朝。

jiǎ zǐ yàn wáng bài dí yú chè chè r shān yòu zhuī bài zhī yú wū liáng hā tū chéng ér hái

甲子,燕王败敌于彻彻儿山,又追败之于兀良哈秃城而还。

qiū bā yuè dīng wèi miǎn yìng tiān tài píng wǔ fǔ tián zū

秋八月丁未,免应天、太平五府田租。

jiǔ yuè yǐ hài zhào zhì shì wǔ chén èr qiān wǔ bǎi yú rén rù cháo dà lài zhī gè jìn zhì yī jí

九月乙亥,召致仕武臣二千五百余人入朝,大赉之,各进秩一级。

shì nián liú qiú ān nán cháo xiǎn wū sī mào rù gòng

是年,琉球、安南、朝鲜、乌斯茂入贡。

sān shí nián chūn zhēng yuè bǐng chén gěng bǐng wén wèi zhēng xi jiāng jūn guō yīng fù zhī xún xī běi biān

三十年春正月丙辰,耿炳文为征西将军,郭英副之,巡西北边。

bǐng yín dà sì tiān dì yú nán jiāo

丙寅,大祀天地于南郊。

dīng mǎo zhì xíng tài pú sì yú shān xī běi píng shǎn xī gān sù liáo dōng zhǎng mǎ zhèng

丁卯,置行太仆寺于山西、北平、陕西、甘肃、辽东,掌马政。

jǐ sì zuǒ dū du yáng wén tún tián liáo dōng

己巳,左都督杨文屯田辽东。

shì yuè miǎn xiàn dào qǐ zhào gěng bǐng wén tǎo zhī

是月,沔县盗起,诏耿炳文讨之。

èr yuè gēng yín shuǐ xī mán pàn dū du qiān shì gù chéng wèi zhēng nán jiāng jūn tǎo píng zhī

二月庚寅,水西蛮叛,都督佥事顾成为征南将军,讨平之。

sān yuè guǐ chǒu cì chén ān fù děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

三月癸丑,赐陈安阝等进士及第、出身有差。

gēng chén gǔ zhōu mán pàn lóng lǐ qiān hù wú de zhèn fǔ jǐng fú zhàn sǐ

庚辰,古州蛮叛,龙里千户吴得、镇抚井孚战死。

xià sì yuè jǐ hài dōu zhǐ huī qí ràng wèi píng qiāng jiāng jūn tǎo zhī

夏四月己亥,都指挥齐让为平羌将军,讨之。

rén yín shuǐ xī mán píng

壬寅,水西蛮平。

wǔ yuè rén zǐ shuò rì yǒu shí zhī

五月壬子朔,日有食之。

yǐ mǎo chǔ wáng zhēn xiāng wáng bǎi shuài shī tǎo gǔ zhōu mán

乙卯,楚王桢、湘王柏帅师讨古州蛮。

liù yuè xīn sì cì lǐ bù fù shì gòng shì hán kè zhōng děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà

六月辛巳,赐礼部覆试贡士韩克忠等进士及第、出身有差。

jǐ yǒu fù mǎ dū wèi ōu yáng lún yǒu zuì cì sǐ

己酉,驸马都尉欧阳伦有罪赐死。

qiū bā yuè dīng hài hé jué kāi fēng

秋八月丁亥,河决开封。

jiǎ wǔ li jǐng lóng wèi zhēng lǔ dà jiàng jūn liàn bīng hé nán

甲午,李景隆为征虏大将军,练兵河南。

jiǔ yuè gēng xū hàn miǎn kòu píng

九月庚戌,汉、沔寇平。

wù chén lù chuān píng miǎn tǔ qiú dāo gàn mèng zhú qí xuān wèi shǐ sī lún fā yǐ pàn

戊辰,麓川平缅土酋刀干孟逐其宣慰使思伦发以叛。

yǐ hài dū du yáng wén wèi zhēng lǔ jiāng jūn dài qí ràng

乙亥,都督杨文为征虏将军,代齐让。

dōng shí yuè wù zǐ tíng liáo dōng hǎi yùn

冬十月戊子,停辽东海运。

xīn mǎo gěng bǐng wén liàn bīng shǎn xī

辛卯,耿炳文练兵陕西。

yǐ wèi chóng jiàn guó zǐ jiàn xiān shī miào chéng

乙未,重建国子监先师庙成。

shí yī yuè guǐ yǒu mù chūn wèi zhēng lǔ qián jiāng jūn dū du hé fú děng fù zhī tǎo dāo gàn mèng

十一月癸酉,沐春为征虏前将军,都督何福等副之,讨刀干孟。

shì nián liú qiú zhàn chéng cháo xiǎn xiān luó wū sī cáng ní bā là rù gòng

是年,琉球、占城、朝鲜、暹罗、乌斯藏、泥八剌入贡。

sān shí yī nián chūn zhēng yuè rén xū dà sì tiān dì yú nán jiāo

三十一年春正月壬戌,大祀天地于南郊。

yǐ chǒu qiǎn shǐ zhī shān dōng hé nán kè gēng

乙丑,遣使之山东、河南课耕。

èr yuè yǐ yǒu wō kòu níng hǎi zhǐ huī táo duó jī bài zhī

二月乙酉,倭寇宁海,指挥陶铎击败之。

xīn chǒu gǔ zhōu mán píng zhào yáng wén hái

辛丑,古州蛮平,召杨文还。

jiǎ chén dū du qiān shì xú kǎi tǎo píng me xiē mán

甲辰,都督佥事徐凯讨平么些蛮。

xià sì yuè gēng chén tíng chén yǐ cháo xiǎn lǚ shēng xìn xì qǐng tǎo bù xǔ

夏四月庚辰,廷臣以朝鲜屡生衅隙请讨,不许。

wǔ yuè dīng wèi mù chūn jī dāo gàn mèng dà bài zhī

五月丁未,沐春击刀干孟,大败之。

jiǎ yín dì bù yù

甲寅,帝不豫。

wù wǔ dū du yáng wén cóng yàn wáng dì wǔ dìng hóu guō yīng cóng liáo wáng zhí bèi yù kāi píng jù tīng yàn wáng jié zhì

戊午,都督杨文从燕王棣,武定侯郭英从辽王植,备御开平,俱听燕王节制。

rùn yuè guǐ wèi dì jí dà jiàn

闰月癸未,帝疾大渐。

yǐ yǒu bēng yú xī gōng nián qī shí yǒu yī

乙酉,崩于西宫,年七十有一。

yí zhào yuē zhèn yīng tiān mìng sān shí yǒu yī nián yōu wēi jī xīn rì qín bù dài wu yǒu yì yú mín

遗诏曰:“朕膺天命三十有一年,忧危积心,日勤不怠,务有益于民。

nài qǐ zì hán wēi wú gǔ rén zhī bó zhī hǎo shàn wù è bù jí yuǎn yǐ

奈起自寒微,无古人之博知,好善恶恶,不及远矣。

jīn de wàn wù zì rán zhī lǐ qí xī āi niàn zhī yǒu

今得万物自然之理,其奚哀念之有。

huáng tài sūn yǔn wén rén míng xiào yǒu tiān xià guī xīn yi dēng dà wèi

皇太孙允炆仁明孝友,天下归心,宜登大位。

nèi wài wén wǔ chén liáo tóng xīn fǔ zhèng yǐ ān wú mín

内外文武臣僚同心辅政,以安吾民。

sàng jì yí wù wú yòng jīn yù

丧祭仪物,毋用金玉。

xiào líng shān chuān yīn qí gù wú gǎi zuò

孝陵山川因其故,毋改作。

tiān xià chén mín kū lín sān rì jiē shì fú wú fáng jià qǔ

天下臣民,哭临三日,皆释服,毋妨嫁娶。

zhū wáng lín guó zhōng wú zhì jīng shī

诸王临国中,毋至京师。

zhū bù zài lìng zhōng zhě tuī cǐ lìng cóng shì

诸不在令中者,推此令从事。

xīn mǎo zàng xiào líng

”辛卯,葬孝陵。

shì yuē gāo huáng dì miào hào tài zǔ

谥曰高皇帝,庙号太祖。

yǒng lè yuán nián shì shèng shén wén wǔ qīn míng qǐ yùn jùn dé chéng gōng tǒng tiān dà xiào gāo huáng dì

永乐元年,谥圣神文武钦明启运俊德成功统天大孝高皇帝。

jiā jìng shí qī nián zēng shì kāi tiān háng dào zhào jì lì jí dà shèng zhì shén rén wén yì wǔ jùn dé chéng gōng gāo huáng dì

嘉靖十七年,增谥开天行道肇纪立极大圣至神仁文义武俊德成功高皇帝。

dì tiān shòu zhì yǒng tǒng yī fāng xià wěi wǔ jīng wén wèi hàn táng sòng zhū jūn suǒ wèi jí

帝天授智勇,统一方夏,纬武经文,为汉、唐、宋诸君所未及。

dāng qí zhào zào zhī chū néng chén jǐ guān biàn cì dì jīng lüè chāo yǒu chéng suàn

当其肇造之初,能沉几观变,次第经略,绰有成算。

cháng yǔ zhū chén lùn qǔ tiān xià zhī lüè yuē zhèn zāo shí sāng luàn chū qǐ xiāng tǔ běn tú zì quán

尝与诸臣论取天下之略,曰:“朕遭时丧乱,初起乡土,本图自全。

jí dù jiāng yǐ lái guān qún xióng suǒ wéi tú wéi shēng mín zhī huàn ér zhāng shì chéng chén you liàng yóu wéi jù dù

及渡江以来,观群雄所为,徒为生民之患,而张士诚、陈友谅尤为巨蠹。

shì chéng shì fù you liàng shì qiáng zhèn dú wú suǒ shì

士诚恃富,友谅恃强,朕独无所恃。

wéi bù shì shā rén bù xìn yì xíng jié jiǎn yǔ qīng děng tóng xīn gòng jì

惟不嗜杀人,布信义,行节俭,与卿等同心共济。

chū yǔ èr kòu xiāng chí shì chéng yóu bī jìn

初与二寇相持,士诚尤逼近。

huò wèi yi xiān jī zhī

或谓宜先击之。

zhèn yǐ you liàng zhì jiāo shì chéng qì xiǎo zhì jiāo zé hǎo shēng shì qì xiǎo zé wú yuǎn yuán gù xiān gōng you liàng

朕以友谅志骄,士诚器小,志骄则好生事,器小则无远圆,故先攻友谅。

pó yáng zhī yì shì chéng zú bù néng chū gū sū yī bù yǐ wéi zhī yuán

鄱阳之役,士诚卒不能出姑苏一步以为之援。

xiàng shǐ xiān gōng shì chéng zhè xi fù gù jiān shǒu you liàng bì kōng guó ér lái wú fù bèi shòu dí yǐ

向使先攻士诚,浙西负固坚守,友谅必空国而来,吾腹背受敌矣。

èr kòu jì chú

二寇既除,

běi dìng zhōng yuán

北定中原,

suǒ yǐ xiān shān dōng cì hé luò

所以先山东、次河洛,

zhǐ tóng guān zhī bīng bù jù qǔ qín lǒng zhě

止潼关之兵不遽取秦、陇者,

gài kuò kuò tiē mù ér li sī qí zhāng sī dào jiē bǎi zhàn zhī yú

盖扩廓帖木儿、李思齐、张思道皆百战之余,

wèi kěn jù xià

未肯遽下,

jí zhī zé bìng lì yī yú

急之则并力一隅,

cù wèi yì dìng

猝未易定,

gù chū qí bù yì

故出其不意,

fǎn pèi ér běi

反旆而北。

yàn dōu jì jǔ rán hòu xī zhēng

燕都既举,然后西征。

zhāng li wàng jué shì qióng bù zhàn ér kè rán kuò kuò yóu lì kàng bù qū

张、李望绝势穷,不战而克,然扩廓犹力抗不屈。

xiàng lìng wèi xià yàn dōu zhòu yǔ jué lì shèng fù wèi kě zhī yě

向令未下燕都,骤与角力,胜负未可知也。

dì zhī xióng cái dà lüè liào dí zhì shèng lǜ lèi cǐ

”帝之雄才大略,料敌制胜,率类此。

gù néng kān dìng huò luàn yǐ yǒu tiān xià

故能戡定祸乱,以有天下。

yǔ yún tiān dào hòu qǐ zhě shèng qǐ ǒu rán zāi

语云“天道后起者胜”,岂偶然哉。

zàn yuē tài zǔ yǐ cōng míng shén wǔ zhī zī bào jì shì ān mín zhī zhì chéng shí yìng yùn háo jié yǐng cóng kān luàn cuī qiáng shí wǔ zài ér chéng dì yè

赞曰:太祖以聪明神武之资,抱济世安民之志,乘时应运,豪杰景从,戡乱摧强,十五载而成帝业。

jué qǐ bù yī yǎn diàn hǎi yǔ xī hàn yǐ hòu suǒ wèi yǒu yě

崛起布衣,奄奠海宇,西汉以后所未有也。

chéng yuán zhèng fèi chí zhì shàng yán jùn

惩元政废弛,治尚严峻。

ér néng lǐ zhì qí rú kǎo lǐ dìng lè zhāo jiē jīng yì zūn chóng zhèng xué jiā ēn shèng guó chéng qīng lì zhì xiū rén jì chóng fèng dōu zhèng hòu gōng míng yì nèi zhì sù qīng jìn huàn shù bù dé gàn zhèng wǔ fǔ liù bù guān zhí xiāng wéi zhì wèi tún tián bīng shí jù zú

而能礼致耆儒,考礼定乐,昭揭经义,尊崇正学,加恩胜国,澄清吏治,修人纪,崇凤都,正后宫名义,内治肃清,禁宦竖不得干政,五府六部官职相维,置卫屯田,兵食俱足。

wǔ dìng huò luàn wén zhì tài píng tài zǔ shí shēn jiān zhī

武定祸乱,文致太平,太祖实身兼之。

zhì yú yǎ shàng zhì jié tīng cài zi yīng běi guī

至于雅尚志节,听蔡子英北归。

wǎn suì yōu mín yì qiè cháng yǐ yī suì kāi zhī hé jì táng yàn shù wàn yǐ lì nóng sāng bèi hàn lǎo

晚岁忧民益切,尝以一岁开支河暨塘堰数万以利农桑、备旱潦。

yòng cǐ zǐ sūn chéng yè èr bǎi yú nián shì zhòng míng yì lǘ yán chōng shí

用此子孙承业二百余年,士重名义,闾阎充实。

zhì jīn miáo yì méng zé shàng rú dōng lóu bái mǎ shì chéng xiān sì yǒu yǐ zāi

至今苗裔蒙泽,尚如东楼、白马,世承先祀,有以哉。

✦ You read 本纪·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.