liè nǚ sān
◎列女三
xú zhēn nǚ liú shì yú shì yú fèng niang lín zhēn nǚ wáng zhēn nǚ ní měi yù liú liè nǚ shàng hǎi mǒu shì gǔ shì bái shì gāo liè fù yú shì tái shì hú shì wáng shì liú xiào nǚ cuī shì gāo líng lǐ shì liè fù chái shì zhōu shì wáng shì jīng wā sòng shì lǐ shì chén shì qí shuǐ lǐ shì bì ā lái wàn shì wáng shì wǔ liè fù míng lún táng nǚ chén shì jī zé èr lǐ shì jiāng shì lù ān nǚ shí shì nǚ xiè shì zhuāng shì féng shì táng liè qī chén shì liú shì táng shì yán shì lú shì yú shì xiāo shì yáng shì zhòng shì nǚ hé shì zhào shì ní shì wáng shì hán shì shào shì lǐ shì jiāng shì yáng shì zhāng shì shí shì wáng shì děng guō shì yáo shì zhū shì xú shì nǚ dìng zhōu lǐ shì hú jìng qī yáo shì xióng shì qiū shì qián shì huáng shì xiǎn mǎ fàn fù xiàng shì léi shì shāng zhōu shào shì lǚ shì qǔ zhōu shào shì wáng shì wú zhī ruì qī zhāng shì hán dǐng yǔn qī liú shì jiāng dū chéng shì liù liè jiāng dū zhāng shì lán shì děng zhāng bǐng chún qī liú shì táo shì tián shì hé zhōu wáng shì fāng shì lù shì zǐ dào hóng qī yú shì xiàng shū měi wáng shì yǒng shàng sì liè fù xià shì
○徐贞女刘氏余氏虞凤娘林贞女王贞女倪美玉刘烈女上海某氏谷氏白氏高烈妇于氏(台氏) 胡氏王氏刘孝女崔氏高陵李氏烈妇柴氏周氏(王氏) 荆娲宋氏李氏陈氏蕲水李氏(婢阿来) 万氏(王氏五烈妇明伦堂女)陈氏鸡泽二李氏姜氏六安女石氏女(谢氏)庄氏冯氏唐烈妻陈氏(刘氏) 唐氏(颜氏) 卢氏于氏(萧氏杨氏)仲氏女何氏赵氏倪氏(王氏韩氏) 邵氏(李氏) 江氏杨氏张氏石氏(王氏等) 郭氏姚氏朱氏(徐氏女) 定州李氏胡敬妻姚氏熊氏丘氏(干氏黄氏) 洗马畈妇向氏雷氏商州邵氏吕氏曲周邵氏王氏吴之瑞妻张氏韩鼎允妻刘氏江都程氏六烈江都张氏(兰氏等) 张秉纯妻刘氏陶氏田氏和州王氏方氏陆氏(子道弘妻) 于氏项淑美(王氏)甬上四烈妇夏氏
xú zhēn nǚ xuān chéng rén
徐贞女,宣城人。
shǎo zì shī zhī jì
少字施之济。
nián shí wǔ lǐ háo tāng yī tài yàn zhī yǐ cóng zǐ jì jiǔ bīn yǐn qiáng wěi qín yān
年十五,里豪汤一泰艳之,倚从子祭酒宾尹,强委禽焉。
nǚ fù zǐ rén bù shòu yè qù shī yú nǚ guī
女父子仁不受,夜趣施舁女归。
yī tài huì shén xié yǒu sī shè shī fù yù tíng duó yǐ guī xiān shǐ rén zuó zhī jì fù zǐ jí méi shuò shù rén ōu zhī fǔ mén yǒu sī mò néng zhì
一泰恚甚,胁有司摄施妇,欲庭夺以归,先使人捽之济父子及媒妁数人,殴之府门,有司莫能制。
xú shì bèi shè hou lǐ cì chéng dōng lǚ shè sī bù miǎn yè cì rén jìng tóu chí zhōng sǐ yī shàng xià féng rèn bú jiàn cùn tǐ
徐氏被摄,候理,次城东旅舍,思不免,夜伺人静,投池中死,衣上下缝纫不见寸体。
guān zhě jiē qì xià gòng yú gǔ miào shèng xià yù zhēng ying bù gǎn jìn
观者皆泣下,共舁古庙,盛夏郁蒸,蝇不敢近。
jùn shǒu zhāng dé míng lín shì lì cí chéng dōng sì zhī
郡守张德明临视,立祠城东祀之。
liú shì jīng shī rén
刘氏,京师人。
yǒu sōng jiāng rén shù biān zhě zhà chēng wú qī qǔ liú
有松江人戍边者,诈称无妻,娶刘。
jì ér yù shè guī dài liú yuē wú zàn guī xǐng
既而遇赦归,绐刘曰:“吾暂归省。
jiǔ zhī bù fù zhì liú dǐ sōng fǎng zhī fu jù bù nà
”久之不复至,刘抵松访之,夫拒不纳。
liú kū yuē liáng rén qì wǒ wǒ jiāng ān guī
刘哭曰:“良人弃我,我将安归。
nǎi jiǎn fā wèi ní xíng qǐ shì shàng rén duō lián ér zhōu zhī
”乃翦发为尼,行乞市上,人多怜而周之。
liú zhì yī guān yè wò guān zhōng shù shí nián
刘置一棺,夜卧棺中数十年。
lín huǒ qǐ liú rù guān hū yuē qǐ yǔ hé guān yǐ bì wú shì
邻火起,刘入棺,呼曰:“乞与阖棺,以毕吾事。
suì fén sǐ
”遂焚死。
yú shì huáng gāng sòng méng qiè
余氏,黄冈宋蒙妾。
méng qī liú jǔ zǐ nǚ gè yī rén yú wú suǒ chū
蒙妻刘,举子女各一人,余无所出。
jí méng zú liú tā shì qiè xīn qín yù zhī
及蒙卒,刘他适,妾辛勤育之。
rì shì fǎng jì fēi bǐng yè bù xiū
日事纺绩,非丙夜不休。
hú zhèng yán sù qīn shǔ mò gǎn kuī qí mén
壶政严肃,亲属莫敢窥其门。
yú èr shí nián hū wèi zǐ nǚ yuē wú mìng jiāng jǐn bù néng zhōng shì ruò bèi wéi wàng ruò bèi wéi shàng liú rén ěr
逾二十年,忽谓子女曰:“吾命将尽,不能终视若辈,惟望若辈为上流人尔。
yuè shù rì wú jí ér shì
”越数日,无疾而逝。
yú fèng niang yì wū rén
虞凤娘,义乌人。
qí zǐ jià xú míng huī ér zú míng huī wén fèng niang xián kěn qí fù yù pìn wèi jì shì
其姊嫁徐明辉而卒,明辉闻凤娘贤,恳其父欲聘为继室。
nǚ zhī qì wèi fù mǔ yuē xiōng dì wèi cháng tóng qī jí zǐ mèi kě zhī
女知,泣谓父母曰:“兄弟未尝同妻,即姊妹可知。
fù zhí bù tīng nǚ jué kǒu bù yán zì jīng sǐ
”父执不听,女绝口不言,自经死。
lín zhēn nǚ hóu guān rén
林贞女,侯官人。
fù shùn dào guān cān zhèng
父舜道,官参政。
nǚ yòu xǔ cháng lè fù dōu yù shǐ chén shěng zǐ cháng yuán jì nà bì zhǎng yuán zú
女幼许长乐副都御史陈省子长源,既纳币,长源卒。
nǚ péng shǒu xuē zhī zé chēng jí wò chuáng kū wú shēng ér shén shāng
女蓬首削脂泽,称疾卧床,哭无声而神伤。
huò wèi wèi chéng fù hé zì kǔ
或谓未成妇,何自苦。
dá yuē zi míng shì suì yuè shì ér dú zhī yǐ guī chén rěn zì mèi zāi
答曰:“子名氏、岁月饰而椟之以归陈,忍自昧哉!
gù qǐng yú fù yù fù chén sàng fù wèi dá qí yì
”固请于父,欲赴陈丧,父为达其意。
chén fù dá yuē yǐ xiōng guī suǒ bù rěn yǐ hǎo guī chóu yǔ zhǔ zhī
陈父答曰:“以凶归,所不忍,以好归,畴与主之?
gū sì sàng chú
姑俟丧除。
nǚ dà bēi zhà yuē shì yù huǎn zhī jì duó wú zhì yě
”女大悲咤曰:“是欲缓之,觊夺吾志也。
suì bù shí jī qī rì ǒu xuè sǐ
”遂不食,积七日,呕血死。
wáng zhēn nǚ kūn shān rén tài pú qīng yǔ zhī sūn zhū shēng shù zhī nǚ zì shì láng gù zhāng zhì sūn tóng jí
王贞女,昆山人,太仆卿宇之孙,诸生述之女,字侍郎顾章志孙同吉。
wèi jǐ tóng jí zú
未几,同吉卒。
nǚ jí qù shì bái yī zhì fù mǔ qián bù yán yì bù qì ruò cù jià xíng zhě
女即去饰,白衣至父母前,不言亦不泣,若促驾行者。
fù mǔ yǒu nán sè shǐ yù gào qí jiù gū jiù gū sǎo tíng nèi dài zhī
父母有难色,使妪告其舅姑,舅姑扫庭内待之。
nǚ jì zhì bài jiù ér bù kū liǎn róng jiàn jiù gū yǒu zhōng yān zhī yì
女既至,拜柩而不哭,敛容见舅姑,有终焉之意。
gū hán lèi yuē r bù xìng zǎo wáng nài hé lèi xīn fù
姑含泪曰:“儿不幸早亡,奈何累新妇。
nǚ wén gū chēng xīn fù lèi sù sù xià suì liú zhí fù dào bù qù
”女闻姑称新妇,泪簌簌下,遂留执妇道不去。
zǎo wǎn guì diàn jiù qián shì gū mián shí wài zhé zì píng yī shì suī zhì qī qiǎn nǚ nú hòu shì jiē xiè jué yuē wú yì bú jiàn mén yǐ wài rén
早晚跪奠柩前,视姑眠食外,辄自屏一室,虽至戚遣女奴候视,皆谢绝,曰:“吾义不见门以外人。
hòu gū bìng nǚ fú qín zhòu yè bù xiè
”后姑病,女服勤,昼夜不懈。
jí bìng jù nǚ rén hou chuáng qián chū shì yào zào wǎng lái zài sān ruò yǒu suǒ wèi
及病剧,女人候床前,出视药灶,往来再三,若有所为。
qún bì kuī zhī ér mò de qí jī gū jì jìn yào zé shuì jué ér bìng lì jiān hū nǚ yuē xiàng yǐn wǒ zhě hé yào
群婢窥之而莫得其迹,姑既进药则睡,觉而病立间,呼女曰:“向饮我者何药?
nǎi sù yù rú shì
乃速愈如是。
yù zhí qí shǒu láo zhī nǚ suō shǒu yǒu nán jìn zhī zhuàng
”欲执其手劳之,女缩手有难进之状。
gū guài qǐ shì yǐ duàn yī zhǐ zhǔ yào zhōng yǐ
姑怪起视,已断一指煮药中矣。
gū tàn yuē wú yǐ tiān duó wú zǐ cháng yōu lǎo wú suǒ yǐ
姑叹曰:“吾以天夺吾子,常忧老无所倚。
jīn fù bù xī zhī tǐ yǐ liáo wú jí qǐ bù shèng yǒu zi yé
今妇不惜支体以疗吾疾,岂不胜有子耶!
liú tì jiǔ zhī
”流涕久之。
rén jiē chēng zhēn xiào nǚ yún
人皆称贞孝女云。
ní měi yù nián shí bā guī dǒng xù
倪美玉,年十八归董绪。
xù jū sāng guò huǐ de jí wèi qī yuē wú wú xiōng dì yòu wú zi
绪居丧过毁得疾,谓妻曰:“吾无兄弟,又无子。
wú sǐ fù mǔ sì jué yǐ
吾死,父母祀绝矣。
dāng yǐ wú wū wèi xiǎo zōng cí zhì sì tián shù mǔ xiǎo zōng rén dì zhǔ zhī chūn qiū xiǎng sì wú fù mǔ huò yǔ yān wú wú hàn yǐ
当以吾屋为小宗祠,置祀田数亩,小宗人递主之,春秋享祀,吾父母获与焉,吾无憾矣。
rǔ bì yǐ cǐ yì gào wǒ shū fù ér xíng zhī
汝必以此意告我叔父而行之。
xù zú ní lì cóng zǐ wèi hòu
”绪卒,倪立从子为后。
zhì sāng bì xié qí nǚ jí tián èr shí mǔ zhǔ qí sì yuē yǐ cǐ lèi mǔ
治丧毕,携其女及田二十亩嘱其姒曰:“以此累姆。
jí fū shū fù zì wài jùn zhì qì bài zhì fu mìng shū fù rú qí yán
”及夫叔父自外郡至,泣拜致夫命,叔父如其言。
shì jùn fù chū bài xiè jí rù shì wò bù shí
事竣,妇出拜谢,即入室卧不食。
jū shù rì mù yù zhěng yī yuē wáng fu zhào wǒ yǐ
居数日,沐浴整衣曰:“亡夫召我矣。
jǔ shǒu bié fù mǔ qīn shǔ ér shì nián èr shí èr
”举手别父母亲属而逝,年二十二。
liú liè nǚ qián táng rén
刘烈女,钱塘人。
shǎo zì wú jiā jiàn
少字吴嘉谏。
lín fù ér zhāng ā guān lǚ kuī zhī yī xī yuán tī rù
邻富儿张阿官屡窥之,一夕缘梯入。
nǚ hū fù mǔ gòng zhí zhī jiāng sòng guān
女呼父母共执之,将讼官。
zhāng zhī cóng zǐ chàng yán liú nǚ huì yín fù rén qǔ cái
张之从子倡言刘女诲淫,缚人取财。
rén duō xìn zhī
人多信之。
nǚ hū gào fù yuē zéi wū wǒ míng bù kě huó yǐ wǒ dāng su dì qiú zhí ěr
女呼告父曰:“贼污我名,不可活矣,我当诉帝求直耳。
jí zì yì
”即自缢。
shèng shǔ dài yàn bào rì xià wú shī qì
盛暑待验,暴日下无尸气。
jiā jiàn chū huò rén yán bù kū
嘉谏初惑人言,不哭。
xú chá zhī zhī qí wū yě fú shī dà tòng
徐察之,知其诬也,伏尸大恸。
nǚ mù hū kāi liú xiě lèi shù xíng ruò duì qì zhě
女目忽开,流血泪数行,若对泣者。
zhāng yán sòng shī dīng èr zhí qián shuō nǚ fu hún yú èr yuē ruò yǐ bǐ wū wǒ wǒ xiān shā rǔ
张延讼师丁二执前说,女傅魂于二曰:“若以笔污我,我先杀汝。
èr lì sǐ
”二立死。
shí jiāng tāo zhèn hǒu àn tǔ liè bēng shù shí zhàng rén yǐ wéi nǚ yuān suǒ zhì
时江涛震吼,岸土裂崩数十丈,人以为女冤所致。
yǒu sī suì zhàng shā ā guān jí cóng zǐ
有司遂杖杀阿官及从子。
shàng hǎi mǒu shì jì jià fu huàn fēng lài jiù gū móu duó yǐ qī shǎo zǐ
上海某氏,既嫁,夫患疯癞,舅姑谋夺以妻少子。
fù jué mì gào qí fu fu qì qiǎn zhī guī níng
妇觉,密告其夫,夫泣遣之归宁。
fù qián zhì liàn jù fu jì sǐ jiù gū bù yǐ gào bù hé guān lù zhì shuǐ bīn yǐ sú jì è jí yě
妇潜制殓具,夫既死,舅姑不以告,不阖棺,露置水滨,以俗忌恶疾也。
fù wén yú fàn lún jī xié yòu mèi zhì guān suǒ bào shī yù zhī liǎn yǐ yī qīn hé guān shè jì
妇闻,盂饭沦鸡,偕幼妹至棺所,抱尸浴之,敛以衣衾,阖棺设祭。
jì bì yǔ mèi jué yǐ jīn mù miàn tóu shuǐ sǐ
祭毕,与妹诀,以巾幕面,投水死。
gǔ shì yú yáo shǐ mào qī
谷氏,余姚史茂妻。
fù yǐ mào yǒu wén xué zhuì zhī yú jiā
父以茂有文学,赘之于家。
shù rì lín rén sòng sī zhēng zé yú fù jiàn shì měi suì zhǐ bū qián wèi pìn wù sòng zhī guān
数日,邻人宋思征责于父,见氏美,遂指逋钱为聘物,讼之官。
zhī xiàn mǎ cóng lóng chá qí wū zhàng qiǎn zhī
知县马从龙察其诬,杖遣之。
jí gǔ xià jiē mào jiāng fú yǐ xíng
及谷下阶,茂将扶以行。
gǔ gù wèi cháng chū guī gé jiàn lì rén lín lì ér fū yǐ shēn jìn jǐ cán fā chēng tuī mào yuǎn zhī
谷故未尝出闺阁,见隶人林立,而夫以身近己,惭发赪,推茂远之。
cóng lóng wàng jiàn yǐ gǔ yì bù shǔ mào yě lì gǎi pàn guī sī
从龙望见,以谷意不属茂也,立改判归思。
sī jí lǜ zhòng yōng yú zhōng ér qù gǔ mǔ suí zhī zhì sī shě
思即率众拥舆中而去,谷母随之至思舍。
gǔ hū háo qiú sù sǐ duàn fà shǔ mǔ yí mào
谷呼号求速死,断发属母遗茂。
sī zú fù shí yú rén huán xiāng quàn wèi bù kě jiě chéng jiàn yì sǐ
思族妇十余人,环相劝尉,不可解,乘间缢死。
cóng lóng wén zhī dà jīng bǔ sī sī wáng qù
从龙闻之大惊,捕思,思亡去。
mào gǎn qī yì zhōng shēn bù qǔ
茂感妻义,终身不娶。
bái shì qīng jiàn huì dào chāng qī
白氏,清涧惠道昌妻。
nián shí bā fu wáng
年十八,夫亡。
huái shēn liù yuè yù yǐ sǐ xùn
怀娠六月,欲以死殉。
zhòng yù zhī yuē hú bù shǎo dài jǔ zǐ yǐ yán fu sì
众谕之曰:“胡不少待,举子以延夫嗣。
shì qì yuē fēi bù niàn liáng rén wú hòu dàn xīn tòng bù néng xū yú huǎn ěr
”氏泣曰:“非不念良人无后,但心痛不能须臾缓耳。
qī rì bù shí ér sǐ
”七日不食而死。
gāo liè fù bó píng zhū shēng gǔ gāi qī
高烈妇,博平诸生贾垓妻。
gāi zú shì zì jì yuē sǐ jié yì shǒu jié nán
垓卒,氏自计曰:“死节易,守节难。
kuàng dāng bīng luàn zhī jì wú níng wèi qí yì zhě
况当兵乱之际,吾宁为其易者。
zhí gū shǒu qì yuē fù bù néng fèng shì jiù gū fǎn yí gū sūn wèi lèi
”执姑手泣曰:“妇不能奉事舅姑,反遗孤孙为累。
rán fù xùn fu wèi de zhèng wù guò tòng yě
然妇殉夫为得正,勿过痛也。
suì yì
”遂缢。
yú shì yǐng zhōu shān rèn qī
于氏,颍州邓任妻。
rèn bìng jiā pín yào ěr bù gěi shì qìng jià sì jiù zhī
任病,家贫,药饵不给,氏罄嫁笥救之。
yuè liù yuè bìng jí shì pìn zān èr wǎn yī yú fu fā zì wǎn qí yī fǔ rèn jǐng gěng yè yuē qiè bì bù fù jūn
阅六月病革,氏聘簪二,绾一于夫发,自绾其一,抚任颈哽咽曰:“妾必不负君。
nà zhǐ rèn kǒu zhōng lìng niè wèi xìn
”纳指任口中,令啮为信。
rèn mò sān rì yì sǐ
任殁三日,缢死。
zhōu yòu yǒu tái shì zhū shēng zhāng yún péng qī
州又有台氏,诸生张云鹏妻。
fu bìng shì dān yī shū shí dǎo tiān yuàn dài gē bì wèi mí yǐ jìn
夫病,氏单衣蔬食,祷天愿代,割臂为糜以进。
fu bìng wēi xǔ yǐ shēn xùn dìng qī sān rì
夫病危,许以身殉,订期三日。
fu fù hóng shuì wèi jué shì hào qì shòu zhī
夫付红帨为诀,氏号泣受之。
yuè sān rì jié suǒ shòu shuì jiù yì shì bì jiù bù sǐ hèn yuē hé wù nú bài wǒ shì
越三日,结所授帨就缢,侍婢救不死,恨曰:“何物奴,败我事!
lìng wǒ fù sān rì yuē
令我负三日约。
zì shì shuǐ jiāng bù rù kǒu jǔ shēng yī hào rè xuè bèng liú
”自是,水浆不入口,举声一号,热血迸流。
zhì qī rì dùn zú yuē chí yǐ láng de wú yí wǒ
至七日,顿足曰:“迟矣,郎得毋疑我。
mǔ ǒu chū zhì mù jiōng hù yì sǐ
”母偶出栉沐,扃户缢死。
hú shì zhū chéng rén suì píng zhī xiàn lì míng sūn nǚ yě
胡氏,诸城人,遂平知县丽明孙女也。
nián shí qī guī zhū shēng li jìng zhōng shēng yī nǚ ér fū zú
年十七,归诸生李敬中,生一女而夫卒。
chū kū yǒng shén āi bǐ sān rì bù kū guàn zhì bài jiù gū táng xià jiā rén guài zhī cóng róng dá yuē fù bù xìng shī suǒ tiān wú zi jiāng cóng sǐ zhě dì xià bù dé fù shì jiù gū xìng qiáng fàn zì ài
初哭踊甚哀,比三日不哭,盥栉拜舅姑堂下,家人怪之,从容答曰:“妇不幸失所天,无子,将从死者地下,不得复事舅姑,幸强饭自爱。
tā rì shū yǒu zi wèi wáng rén lì sì suì shí diàn mài fàn zú yǐ
他日叔有子,为亡人立嗣,岁时奠麦饭足矣。
gū jí qí mǔ qì zhǐ zhī bù kě nǎi fén xiāng gào jiù qián gù jiā rén yuē xǐ hán rǔ děng qīn zhī bù kě jìn nán zǐ
”姑及其母泣止之,不可,乃焚香告柩前,顾家人曰:“洗含汝等亲之,不可近男子。
suì rù hù zì jīng mǔ yǔ gū zhuì mén tòng kū jí hū zhōng bù gù ér sǐ
”遂入户自经,母与姑槌门痛哭疾呼,终不顾而死。
wáng shì zī chuān chéng xiàng qī
王氏,淄川成象妻。
fu sǐ tòng kū sān rì chún jiāo chǐ hēi
夫死,痛哭三日,唇焦齿黑。
fù bù rěn yǔ zhī shuǐ xiè wù yǐn
父不忍,予之水,谢勿饮。
yòu sān rì qì xī jiàn wēi qiáng qǐ yǔ fù yuē wēng gū wèi zàng fu yì lù bìn nài hé
又三日,气息渐微,强起语父曰:“翁姑未葬,夫亦露殡,奈何?
fù xǔ rèn qí shì shì jiù zhěn kòu tóu ér míng nián shí qī
”父许任其事,氏就枕叩头而瞑,年十七。
liú xiào nǚ jīng shī rén
刘孝女,京师人。
fù lán zú shǐ zhì bù jià yǐ yǎng qí mǔ
父兰卒,矢志不嫁,以养其母。
chóng zhēn yuán nián nián sì shí liù yǐ mǔ bìng mò nǚ suì jué lì xùn zhī
崇祯元年,年四十六矣,母病殁,女遂绝粒殉之。
cuī shì xiāng hé wáng xī tián qī
崔氏,香河王锡田妻。
chóng zhēn èr nián chéng pò shì yǔ zhòng jué yuē wǒ yì bù shòu rǔ
崇祯二年,城破,氏与众诀曰:“我义不受辱。
tì qì rǔ qí nǚ jiāng zì yì jiā rén lì chí bù dé suì
”涕泣乳其女,将自缢,家人力持不得遂。
bīng jí mén zhòng jù bēn shì cāng huáng yì yú hù hòu kǒng zéi jiàn qí mào huò jiě zhī yě
兵及门,众俱奔,氏仓皇缢于户后,恐贼见其貌,或解之也。
gāo líng lǐ shì zhèn fǔ liú guāng càn qī
高陵李氏,镇抚刘光灿妻。
fu mò lì zhì kǔ shǒu
夫殁,励志苦守。
chóng zhēn sì nián zéi xiàn gāo líng
崇祯四年,贼陷高陵。
nián qī shí jiǔ qí jiā yè zhī zǒu yuē wèi wáng rén qì xiān fū shì hé wǎng
年七十九,其家掖之走,曰:“未亡人弃先夫室何往?
yǔ wèi yǐ zéi lòu rèn rù
”语未已,贼露刃入。
jí qǔ dāo zì cì liú xiě lín lí
即取刀自刺,流血淋漓。
zéi zhuàng qí liè yǔ yǐn shí nù bù shòu yǐ wǎn jī zéi mà yuē wú rěn sǐ sì shí jiǔ nián jīn chuò zéi shí yé
贼壮其烈,与饮食,怒不受,以碗击贼,骂曰:“吾忍死四十九年,今啜贼食耶!
suì yù hài
”遂遇害。
liè fù chái shì xià xiàn sūn zhēn qī
烈妇柴氏,夏县孙贞妻。
chóng zhēn sì nián fū fù bì zéi shān zhōng
崇祯四年,夫妇避贼山中。
zéi sōu shān jiàn shì yuè zhī zhí qí shǒu
贼搜山,见氏悦之,执其手。
shì yǐ kǒu niè ròu qì zhī yuē zéi wū wú shǒu
氏以口啮肉弃之曰:“贼污吾手。
jì bān qí gōng yòu yǐ kǒu niè ròu qì zhī yuē zéi wū wú gōng
”继扳其肱,又以口啮肉弃之曰:“贼污吾肱。
zéi shě zhī qù shì mà bù jué shēng hái shā zhī
”贼舍之去,氏骂不绝声,还杀之。
zhōu shì xīn chéng wáng yǒng mìng qī dēng zhōu dū dū yù jí xiōng nǚ yě
周氏,新城王永命妻,登州都督遇吉兄女也。
yòu tōng xiào jīng liè nǚ zhuàn
幼通《孝经》、《列女传》。
chóng zhēn wǔ nián pàn jiāng gěng zhòng míng li jiǔ chéng děng jù dēng zhōu fǎn zòng bīng yín lüě
崇祯五年,叛将耿仲明、李九成等据登州反,纵兵淫掠。
yī xiǎo xiào jiāng rǔ zhī shì dài zhī qù jí tóu huán sǐ
一小校将辱之,氏绐之去,即投缳死。
míng rì zéi zhì nù qí kuáng jǐ zhī jiě zhī
明日,贼至,怒其诳己,支解之。
shì píng yǒng mìng zhēn zéi suǒ zài jī zhǎn zhī yǐ qí shǒu jì mù
事平,永命侦贼所在,击斩之,以其首祭墓。
shí péng lái pǔ yán xǐ qī wáng shì nián èr shí shǒu jié fǔ gū
时蓬莱浦延禧妻王氏,年二十,守节抚孤。
jiǔ chéng pàn chéng xiàn shū yǔn zhāng zhì qí jiā wèn suǒ xiàng
九成叛,城陷,叔允章至其家,问所向。
dá yuē r qǐ xiàng huàn nàn zhōng qiú huó
答曰:“儿岂向患难中求活。
shí yǒu má suǒ zài chuáng tóu shū yǐ shǒu zhèn zhī yuē yù jué jì yú cǐ hu
”时有麻索在床头,叔以手振之曰:“欲决计于此乎?
shì shǒu kěn cóng róng jiù yì
”氏首肯,从容就缢。
jīng wā shǎn xī chún huà rén xìng gāo shì
荆娲,陕西淳化人,姓高氏。
xiōng qǐ fèng yì zhū shēng
兄起凤,邑诸生。
chóng zhēn wǔ nián liú zéi lüè jì mǔ qín shì jí jīng wā qù qǐ fèng chí fù zéi yíng qǐng shú
崇祯五年,流贼掠继母秦氏及荆娲去,起凤驰赴贼营请赎。
zéi suǒ èr mǎ qǐ fèng qīng zī dé yī mǎ yǔ zhī
贼索二马,起凤倾赀得一马,予之。
zéi zhǐ hái qí mǔ
贼止还其母。
qǐ fèng yǔ mèi jué yuē wǒ qù rǔ jí sǐ
起凤与妹诀曰:“我去,汝即死。
zéi lìng quàn mèi cóng jǐ qiě yù liú wéi shū jì
”贼令劝妹从己,且欲留为书记。
qǐ fèng dà mà bù cóng bèi shā
起凤大骂不从,被杀。
bǎi jì xié jīng wā dà mà qiú sǐ
百计胁荆娲,大骂求死。
zéi yuè qí sè gē fā liè yī yǐ kǒng zhī
贼悦其色,割发裂衣以恐之。
wā yì mà bù yǐ zéi nǎi shā zhī nián fu shí liù
娲益骂不已,贼乃杀之,年甫十六。
xún àn wú shēn shàng qí shì xiōng mèi jiē jīng
巡按吴甡上其事,兄妹皆旌。
chén dān yú qī sòng shì
陈丹余妻宋氏。
dān yú wèi yún yáng zhū shēng
丹余为郧阳诸生。
chóng zhēn liù nián zéi zhì bèi lüè bìng zhí qí nǚ pò lìng rù kōng shì
崇祯六年,贼至被掠,并执其女,迫令入空室。
qián yǒu gǔ huái mǔ nǚ bào shù lì mà yuē wú mǔ zǐ sǐ bái rì xià qǐ shòu wū àn shì zhōng
前有古槐,母女抱树立,骂曰:“吾母子死白日下,岂受污暗室中。
dà mà bù xíng
”大骂不行。
zéi duàn qí shǒu yì dà mà jù bèi hài
贼断其手,益大骂,俱被害。
huáng rì fāng qiè lǐ shì chén shì
黄日芳妾李氏、陈氏。
rì fāng zhī huò qiū xiàn chóng zhēn bā nián jī jì bù rù jùn
日芳知霍丘县,崇祯八年,赍计簿入郡。
liú zéi tū zhì wéi chéng
流贼突至,围城。
èr rén xiāng wèi yuē zhǔ jūn wèi hái chéng bì bù shǒu wǒ liǎng rén dú yǒu yī sǐ ěr
二人相谓曰:“主君未还,城必不守,我两人独有一死耳。
mì féng nèi wài yī shén gù chéng xiàn nán wàng zài bài xié fù cáng tiān jiàn sǐ
”密缝内外衣甚固,城陷,南望再拜,携赴藏天涧死。
yuè sān rì rì fāng zhì hào kū jiàn cè
越三日,日芳至,号哭涧侧。
liǎng shī yīng shēng fú chū yán sè rú shēng shǒu shàng xiāng yuán
两尸应声浮出,颜色如生,手尚相援。
qí shuǐ lǐ shì zhū shēng hé zhī dàn qī
蕲水李氏,诸生何之旦妻。
liú zéi zhì qí zhí ér bī zhī qù bù cóng zé zhòng xié zhī
流贼至蕲,执而逼之去,不从,则众挟之。
li mà yì lì niè zéi qiú sǐ
李骂益厉,啮贼求死。
zéi nù cì zhī chuàng biàn tǐ wèi cháng yǒu jù sè zéi duàn qí jǐng sǐ
贼怒,刺之,创遍体,未尝有惧色,贼断其颈死。
cóng bì ā lái bào li yòu nǚ shǒu kū
从婢阿来抱李幼女,守哭。
zéi duó nǚ jiàng shā zhī bù yǔ fú dì yǐ shēn bì zhī
贼夺女将杀之,不与,伏地以身庇之。
cì shù shí chuàng bì nǚ jù sǐ
刺数十创,婢、女俱死。
wàn shì hé zhōu rú shì yáo shǒu zhōng qī quán zhōu zhī fǔ qìng nǚ sūn yě
万氏,和州儒士姚守中妻,泉州知府庆女孙也。
shēng liù zǐ jiē yǒu shì
生六子,皆有室。
chóng zhēn bā nián liú zéi xiàn qí chéng tòng kū shuāng gū qián mìng zhū fù yuē wǒ děng nǚ zǐ yě shì bì sǐ jié
崇祯八年,流贼陷其城,恸哭孀姑前,命诸妇曰:“我等女子也,誓必死节。
zhū zǐ huán qì jí huī zhī yuē rǔ bèi nán zǐ dāng tú cún zōng sì hé qì yān
”诸子环泣,急麾之曰:“汝辈男子,当图存宗祀,何泣焉?
zhǎng zǐ chéng shùn qì yuē r dú shū wéi shi zhōng xiào zì ěr yuàn wèi lì guǐ shā zéi hé rěn mǔ dú sǐ
”长子承舜泣曰:“儿读书,惟识忠孝字耳,愿为厉鬼杀贼,何忍母独死。
suì fù mǔ tóu yú táng
”遂负母投于塘。
zhū fù nǚ sūn xiāng suí sǐ zhě shí shù rén jǐn cún zi xī shùn qiú qí shī qí jù táng ào wú yī xiāng lí zhě
诸妇女孙相随死者十数人,仅存子希舜,求其尸,其聚塘坳,无一相离者。
liú zéi xiàn hé zhōu wáng shì yī shí wǔ liè fù
流贼陷和州,王氏一时五烈妇;
wáng yòng bīn qī yǐn shì yòng xián qī dù shì yòng pìn qī lǔ shì yòng jí qī dài shì yòu wáng shì liáng qì nǚ liú tái qī yě
王用宾妻尹氏,用贤妻杜氏,用聘妻鲁氏,用极妻戴氏,又王氏良器女,刘台妻也。
wǔ rén tóng nì chéng xi bié shù shì xié sǐ
五人同匿城西别墅,誓偕死。
jí zéi dēng pí hū shēng zhèn de
及贼登陴,呼声震地。
wǔ rén xiāng chí qì yuē jí sǐ jí sǐ wú wū zéi rèn
五人相持泣曰:“亟死亟死,毋污贼刃。
jié huán huán duàn shì yòng xián suǒ pèi jiàn guà bì shàng dù qū bá zhī zhēng mó yǐ jǐng cì dì sǐ
”结缳,缳断,适用贤所佩剑挂壁上,杜趋拔之,争磨以刭,次第死。
zhōu yòu yǒu nǚ shī qí xìng yǔ zhū fù gòng nì míng lún táng hòu
州又有女,失其姓,与诸妇共匿明伦堂后。
qí sì rén yǐ wèi zéi zhí yòng bó qiān zhī
其四人已为贼执,用帛牵之。
dú cǐ nǚ bù kěn jiù zhí duō fāng pò zhī bù dé
独此女不肯就执,多方迫之不得。
sì fù quàn zhī qì yuē wǒ chǔ nǚ yě kě tóng nán zǐ qù yé
四妇劝之,泣曰:“我处女也,可同男子去耶?
yǐ tóu qiāng dì
”以头抢地。
zéi qiān qí zú ér yè zhī nǚ dà mà
贼搴其足而曳之,女大骂。
zéi nù yī shǒu qiān zú yǐ dāo cóng xià pī zhī tǐ liè wèi sì
贼怒,一手搴足,以刀从下劈之,体裂为四。
chén shì jīng yáng wáng shēng qī
陈氏,泾阳王生妻。
yǒu zi fāng zuì shēng jí jiāng sǐ yǐ yí hái shǔ chén
有子方晬,生疾将死,以遗孩属陈。
chén yuē wú dāng shēng sǐ yǐ zhī
陈曰:“吾当生死以之。
liú zéi zhì chén bào zǐ bì lóu shàng
”流贼至,陈抱子避楼上。
zéi shāo lóu chén cóng lóu yán tiào xià bù sǐ
贼烧楼,陈从楼檐跳下,不死。
zéi shì qí sè lì xié zhī mǎ shàng chén yuè shēn zhuì dì zhě zài
贼视其色丽,挟之马上,陈跃身坠地者再。
zuì hòu yǐ suǒ fù zhī xíng shù lǐ chén lì duàn suǒ xì suǒ bìng ān zhuì yān
最后以索缚之,行数里,陈力断所系索,并鞍坠焉。
zéi zhī bù kě duó nǎi shā zhī
贼知不可夺,乃杀之。
zéi tuì jiā rén shōu qí shī zi gū gū huái zhōng liǎng shǒu yóu jiān bào rú gù
贼退,家人收其尸,子呱呱怀中,两手犹坚抱如故。
jī zé èr lǐ shì
鸡泽二李氏。
yī tóng yì tián yùn xǐ qī
一同邑田蕴玺妻。
yù luàn yùn xǐ xiōng dì bèi shā
遇乱,蕴玺兄弟被杀。
li bào nǚ tóng sì wáng bào nán ér táo
李抱女同姒王抱男而逃。
wáng zú chuàng nán xíng lìng li sù qù
王足创难行,令李速去。
li yuē liáng rén xiōng dì jù sǐ dāng cún cǐ zi yǐ liú tián shì hòu
李曰:“良人兄弟俱死,当存此子以留田氏后。
suì qì jǐ nǚ bào qí zi fù chéng dé wú yàng
”遂弃己女,抱其子赴城,得无恙。
yī jià qǔ zhōu guō mǒu
一嫁曲周郭某。
zāo luàn jǔ jiā zǒu nì
遭乱,举家走匿。
wēng gū xuán bèi shā li xié yòu nán jí fū dì fāng qī suì zhě gòng táo lì ba bù néng jù quán
翁姑旋被杀,李携幼男及夫弟方七岁者共逃,力罢,不能俱全。
huò jiào zhī shě shū ér bào nán li yuē wēng gū sǐ yǐ shū qǐ zài de hu
或教之舍叔而抱男,李曰:“翁姑死矣,叔岂再得乎!
zi suī nán shè rán wú fu zài wài huò wèi sǐ shàng kě qī yě
子虽难舍,然吾夫在外,或未死,尚可期也。
jìng qì nán fù shū ér zǒu
”竟弃男,负叔而走。
sòng dé chéng qī jiāng shì lín qīng rén
宋德成妻姜氏,临清人。
dé chéng zhī zàn huáng xiàn kòu rù shǔ jiāng tóu jǐng
德成知赞皇县,寇入署,姜投井。
zéi chū zhī bī lìng shí mà yuē dài guān bīng jiǎo rǔ hǎi wèi pú wú dāng shí zhī
贼出之,逼令食,骂曰:“待官兵剿汝,醢为脯,吾当食之。
yǐ zān zì tī yī mù shì zéi yuē wú fèi rén yě sù shā wèi xìng
”以簪自剔一目示贼曰:“吾废人也,速杀为幸。
zéi nù shā zhī
”贼怒杀之。
lù ān nǚ shī qí xìng
六安女,失其姓。
chóng zhēn zhōng liú zéi rù jìng jiàn qí měi jiāng fàn zhī
崇祯中,流贼入境,见其美,将犯之。
yǐ pà méng qí tóu zhé huài zhī yuē wú wū wǒ fā
以帕蒙其头,辄坏之,曰:“毋污我发。
bèi yǐ jǐn yī yòu zhì zhī yuē wú wū wú shēn
”被以锦衣,又掷之曰:“毋污吾身。
qiáng yōng zhū mǎ shàng fù tóu dì dà mà qǐng sǐ
”强拥诸马上,复投地大骂请死。
zéi nù rèn zhī jì ér tàn yuē zhēn liè nǚ
贼怒刃之,既而叹曰:“真烈女。
shí shì nǚ shī qí yì lǐ suí fù shǒu rén yù wǔ hé
石氏女,失其邑里,随父守仁寓五河。
chóng zhēn shí nián liú zéi tū zhì zhí yù wū zhī
崇祯十年,流贼突至,执欲污之。
nǚ bào huái shù lì shēng mà zéi
女抱槐树厉声骂贼。
zéi shǐ shù rén qiān zhī bù jiě cuò qí liǎng shǒu mà rú chū
贼使数人牵之不解,剒其两手,骂如初。
yòu duàn qí zú yù mà bù jué tòng pū de yáng sǐ
又断其足,愈骂不绝,痛仆地佯死。
zéi jiù chǐ qí yī nǚ yǐ kǒu niè zéi zhǐ duàn qí sān hán xuè shēng xǔ pēn zéi nǎi míng
贼就褫其衣,女以口啮贼指,断其三,含血升许喷贼,乃瞑。
zéi yōng xīn fén zhī jué hòu suǒ fén de xuè hén gěng gěng yù yǔ zé zào yáng zé shī
贼拥薪焚之,厥后所焚地,血痕耿耿,遇雨则燥,旸则湿。
cūn rén hài yì jué qù zhī sè yì rù tǔ sān chǐ xǔ
村人骇异,掘去之,色亦入土三尺许。
yòu dāng tú jǔ rén wú chāng zuò qī xiè shì wéi luàn zú suǒ lüè
又当涂举人吴昌祚妻谢氏,为乱卒所掠。
xiè yǐ shǒu bào shù dà mà bù zhǐ
谢以手抱树,大骂不止。
zú nù duàn qí fù shù zhī zhǐ fù shi duàn zhǐ zhì zú miàn zú zhé shā zhī
卒怒,断其附树之指,复拾断指掷卒面,卒磔杀之。
zhōu yàn jìng qī zhuāng shì
周彦敬妻庄氏。
yàn jìng qī xiá zhī xiàn
彦敬,栖霞知县。
shì dú shū zhī dà yì luàn qǐ xiāng rén xī cuàn shān xué zhōng
氏读书知大义,乱起,乡人悉窜山穴中。
zhuāng yǐ nán nǚ wú bié yǒu nán sè
庄以男女无别,有难色。
yàn jìng qiáng zhī yuē bù rù qiě jiàn shā
彦敬强之曰:“不入,且见杀。
zhuāng yuē wú lǐ bù rú sǐ jūn yí wǒ nán sǐ hu
”庄曰:“无礼不如死,君疑我难死乎!
jì yǐn dāo zì cái
”既引刀自裁。
yàn jìng gǎn qí yì zhōng shēn bù fù qǔ
彦敬感其义,终身不复娶。
liáng níng xǐ qī féng shì
梁凝禧妻冯氏。
níng xǐ suí zhōu zhū shēng
凝禧,随州诸生。
chóng zhēn shí nián wén zéi jǐng fū fù mǎi zhōu bì nàn
崇祯十年,闻贼警,夫妇买舟避难。
xíng zhì xī hé zéi zhuī jí dēng àn bēn wèi jiā zhài
行至西河,贼追急,登岸奔魏家砦。
fū fù yào tóng sǐ shì jué níng xǐ yuē tóng sǐ gù gān dàn jūn shàng wú zi lǎo mǔ zài táng xìng sù táo míng zǎo kě yú cǐ de xún wǒ
夫妇要同死,氏诀凝禧曰:“同死固甘,但君尚无子,老母在堂,幸速逃,明早可于此地寻我。
níng xǐ suì táo cì zǎo guǒ de shī yú fēn shǒu chù
”凝禧遂逃,次早果得尸于分手处。
táng liè qī chén shì
唐烈妻陈氏。
liè xiào gǎn zhū shēng
烈,孝感诸生。
chóng zhēn shí nián cóng fu bì nàn shān zhài
崇祯十年,从夫避难山砦。
zéi tū zhì fu yǔ zi jù bēn sàn chén dú xíng shān gǔ jiān
贼突至,夫与子俱奔散,陈独行山谷间。
zhài rén yuē fēi táng shì yù hu
砦人曰:“非唐氏妪乎?
shì pò yǐ kě jí rù bǎo
事迫矣,可急入保。
chén wèn fu yǔ zi zhì wèi yuē wèi yě
”陈问夫与子至未,曰:“未也。
chén qì yuē wǒ qióng qióng yī fù rén mǐ yīn ér zhì
”陈泣曰:“我茕茕一妇人,靡因而至。
zhū jūn suī lián ér shēng wǒ wǒ hé miàn mù ān cí tǔ yé
诸君虽怜而生我,我何面目安兹土耶!
fu cún wáng wèi zhī yī rén yǐ shēng bù zhēn qì fū zhī nán bú yì
夫存亡未知,依人以生不贞,弃夫之难不义。
shī zhēn yǔ yì hé yǐ wéi rén
失贞与义,何以为人!
wú qí xíng yě
吾其行也。
zú bù rù
”卒不入。
yǐ zéi zhì bī qù bù cóng dà mà sǐ
已,贼至,逼去不从,大骂死。
yòu liú shì huái níng rén yìng tiān fǔ chéng yán sù zhī sūn fù yě
又刘氏,怀宁人,应天府丞颜素之孙妇也。
chóng zhēn mò luàn bīng fén lüě jiāng shì
崇祯末,乱兵焚掠江市。
qí jiù yǔ fu xiān zài nán jīng
其舅与夫先在南京。
liú jié shēn chū bì cāng huáng wú suǒ zhī jiàn nán fù zá zǒu dēng zhōu kǎi rán yuē wú chái fù rén bǎo mǔ bù zài yì bù chū wéi gǎn luàn qún hu
刘孑身出避,仓皇无所之,见男妇杂走登舟,慨然曰:“吾侪妇人,保姆不在,义不出帷,敢乱群乎!
suì tóu jiāng sǐ
”遂投江死。
táng shì guǎng jì pān lóng yuè qī
唐氏,广济潘龙跃妻。
chóng zhēn shí sān nián bì zéi líng guǒ shān
崇祯十三年避贼灵果山。
zéi zhì jiā rèn lóng yuè jǐng suǒ qián
贼至,加刃龙跃颈,索钱。
táng guì qì qǐ yǐ shēn dài fu bù xǔ
唐跪泣,乞以身代夫,不许。
nǚ xùn guì qì qǐ yǐ shēn dài fù bù xǔ
女巽跪泣,乞以身代父,不许。
táng zhī fū bù miǎn tóu yú táng nǚ cóng zhī
唐知夫不免,投于塘,女从之。
zéi chuàng rán shì qí fu
贼怆然释其夫。
yòu yán shì cháng lè zhū shēng huáng yìng yùn qī
又颜氏,长乐诸生黄应运妻。
chéng xiàn bīng zhì qí jiā yù shā yìng yùn shēng mǔ zhān shì yán qì sù yuàn shēn dài
城陷,兵至其家,欲杀应运生母詹氏,颜泣诉,愿身代。
jí yán fāng shòu rèn qiè céng yòu bēn hào yuē cǐ wǒ zhǔ mǔ wú suǒ chū yuàn shā wǒ yǐ quán qí mìng
及颜方受刃,妾曾又奔号曰:“此我主母,无所出,愿杀我以全其命。
zú gǎn qí yì liǎng shì zhī
”卒感其义,两释之。
yǐng zhōu lú shì wáng hàn qī
颍州卢氏,王瀚妻。
jiā pín chōng zhī zhōng suì
家贫,舂织终岁。
chóng zhēn shí sì nián dà jī fu huàn yì
崇祯十四年大饥,夫患疫。
shì yǔ fu yuē jūn sǐ wǒ dāng cóng
氏语夫曰:“君死,我当从。
jí fū sǐ shí rù shǔ shì qiú qīn qi liǎn qián yǐ zàng yuē wǒ dāng sǐ dàn kù rè wú yī guān kǒng gèng wéi qīn qī lèi chí zhī qiū shuǎng ěr
”及夫死,时溽暑,氏求亲戚敛钱以葬曰:“我当死,但酷热无衣棺,恐更为亲戚累,迟之秋爽耳。
wén zhě hāi zhī
”闻者咳之。
jí qiū jǐn tiào qí xīn gǔ zhì cū bù yī yú mǎi jiǔ shū sì fu mù
及秋,尽粜其新谷,置粗布衣,余买酒蔬祀夫墓。
guī zhì jiā shì lí shù shí jìn gū bìng yí zhóu lǐ yǔ rén yuē wǒ kě sǐ yǐ
归至家,市梨数十进姑,并贻妯娌,语人曰:“我可死矣。
yè bàn zì yì
”夜半自缢。
yú shì rǔ zhōu zhāng duó qī
于氏,汝州张铎妻。
chóng zhēn shí sì nián zéi pò chéng shì wèi liǎng bì yuē wú bèi jīn rì bì sǐ hé ruò xiān chū jī zéi shā zéi ér bì bù shī wéi yì liè guǐ
崇祯十四年,贼破城,氏谓两婢曰:“吾辈今日必死,曷若先出击贼,杀贼而毙,不失为义烈鬼。
yú shì zhí tǐng ér qián zéi xiān rù zhě sān chū bù yì xī wèi suǒ bó
”于是执梃而前,贼先入者三,出不意,悉为所踣。
qún zéi nù zǎn cì zhī jiē sǐ
群贼怒,攒刺之,皆死。
xiāo shì wàn ān lài nán shū qī
萧氏,万安赖南叔妻。
fu zǎo sàng wú zi yí yī nǚ
夫早丧,无子,遗一女。
kòu dà qǐ zhù shì yǔ nǚ gòng jū
寇大起,筑室与女共居。
dào tū zhì lǜ nǚ chí lì rèn zhē mén lì yuē xī níng huà céng shì fù lì zhài shā zéi
盗突至,率女持利刃遮门,詈曰:“昔宁化曾氏妇,立砦杀贼。
rǔ wèi wǒ rèn bù lì yá
汝谓我刃不利邪!
fàn wǒ bì shā rǔ
犯我必杀汝。
zéi nù zòng huǒ fén zhī èr rén xián jìn
”贼怒,纵火焚之,二人咸烬。
yòu yáng shì ān dìng jǔ rén zhāng guó hóng qiè
又杨氏,安定举人张国纮妾。
chóng zhēn shí liù nián zéi hè jǐn gōng chéng jí
崇祯十六年,贼贺锦攻城急。
guó hóng yǔ shǒu zhě yì dīng zhuàng dēng pí nǚ zǐ yùn shí
国纮与守者议,丁壮登陴,女子运石。
yáng xiān chàng chéng zhōng nǚ zi cóng zhī xū yú sì chéng jiē biàn
杨先倡,城中女子从之,须臾四城皆遍。
jí chéng xiàn yáng sǐ qiáo lóu páng
及城陷,杨死谯楼旁。
shì dìng jiā rén huò qí shī liǎng shǒu yóu bào shí bù tuō
事定,家人获其尸,两手犹抱石不脱。
zhòng shì nǚ hú zhōu rén suí fù gǔ hàn yáng
仲氏女,湖州人,随父贾汉阳。
chóng zhēn zhōng hàn yáng xiàn cóng qún fù jiāng chū chéng zéi shǒu mén zhě zhǐ zhī
崇祯中,汉阳陷,从群妇将出城,贼守门者止之。
yǒu qǐng zéi dà sì yín lüě jiàn nǚ měi zhí zhī
有顷,贼大肆淫掠,见女美,执之。
nǚ lí miàn pī fà dà mà
女剺面披发,大骂。
zéi jù mǎ mìng èr zéi xié zhī shàng lián zhuì shāng é zhōng bù kěn wǎng
贼具马,命二贼挟之上,连坠伤额,终不肯往。
zéi lòu rèn pò zhī yuē shēn wǎng hé rú tóu wǎng
贼露刃迫之曰:“身往何如头往?
xiào yuē tóu wǎng shàn
”笑曰:“头往善。
suì bèi hài
”遂被害。
kuàng bào yì qī hé shì
邝抱义妻何氏。
bào yì lín wǔ zhū shēng
抱义,临武诸生。
chóng zhēn mò shì wèi zéi suǒ zhí nǎi gòu miàn péng fā dài yǐ bìng yì zéi jù shì zhī
崇祯末,氏为贼所执,乃垢面蓬发绐以病疫,贼惧释之。
jí zéi tuì jiā rén xián xǐ hé qì yuē píng xī yè bài bǎi shū yóu zhě yán hàn fā
及贼退,家人咸喜,何泣曰:“平昔谒拜伯叔,犹赭颜汗发。
jīn nì shēn bù gù yǐ miàn mù duì zéi qiān bì yǐn jū suī miǎn wū rǔ hé yǐ wéi rén
今匿身不固,以面目对贼,牵臂引裾,虽免污辱,何以为人!
jìng fèn huì bù shí sǐ
”竟忿恚不食死。
tāng zǔ qì qī zhào shì
汤祖契妻赵氏。
zǔ qì huī zhōu zhū shēng
祖契,睢州诸生。
shì zhī shū yǒu zhì jié
氏知书,有志节。
chóng zhēn shí wǔ nián zéi xiàn tài kāng jiāng dǐ huī
崇祯十五年,贼陷太康,将抵睢。
shì yǔ jiā rén yuē zhōu wèi bīng chōng wèi yì bǎo yě
氏语家人曰:“州为兵冲,未易保也。
tuō biàn qǐ yǒu sǐ ěr
脱变起,有死耳。
jí chéng pò shǔ zǔ qì fù qí mǔ yǐ táo ér jǐ hé hù zì jīng jiā rén jiě zhī tóu jǐng fù wèi jiā rén suǒ zǔ nù yuē zéi zhì bù sǐ fēi jié yě sǐ bù yǐ shí fēi yì yě
”及城破,属祖契负其母以逃,而己阖户自经,家人解之,投井,复为家人所阻,怒曰:“贼至不死,非节也,死不以时,非义也。
zéi zhì huán rèn xiāng xiàng qiān zhī chū lì shēng hē zéi suì yù hài
”贼至,环刃相向,牵之出,厉声诃贼,遂遇害。
xiāo lái fèng qī ní shì
萧来凤妻倪氏。
lái fèng shāng chéng gòng shēng kāng kǎi yǒu dà jié
来凤,商城贡生,慷慨有大节。
zéi bī shòu zhí bù qū sǐ ní zì jīng cóng zhī
贼逼受职,不屈死,倪自经从之。
yòu yǒu sòng yù hēng shēn zé jǔ rén kòu zhì tóu jǐng sǐ
又有宋愈亨,深泽举人,寇至投井死。
qī wáng shì yuē fu jì rú cǐ wú gǎn xiāng fù
妻王氏曰:“夫既如此,吾敢相负。
xí hán shēng nán fu liù rì yuàn cóng sǐ xiāng duì yì
”媳韩生男甫六日,愿从死,相对缢。
shào shì zōu xiàn zhāng yī guì qī tóng qiè lǐ shì yù zéi
邵氏,邹县张一桂妻,同妾李氏遇贼。
yù pò li xíng shào mà yuē wáng fu yǐ qiè tuō wǒ qǐ lìng shòu zéi rǔ
欲迫李行,邵骂曰:“亡夫以妾托我,岂令受贼辱。
zéi nù shā zhī
”贼怒杀之。
li zhī bù miǎn dài yuē wǒ yǒu zān ěr mái hòu yuán jǐng páng
李知不免,绐曰:“我有簪珥埋后园井旁。
zéi suí li fā zhī zhì zé yuē zhǔ mǔ wèi wǒ sǐ wǒ qǐ dú shēng
”贼随李发之,至则曰:“主母为我死,我岂独生。
jí tóu jǐng
”即投井。
zéi xià jǐng fú zhī li pī fà pò miàn mà bù yǐ niǔ qí yī yù lìng bìng sǐ jǐng dǐ jiào shēng ruò léi
贼下井扶之,李披发破面骂不已,扭其衣欲令并死井底,叫声若雷。
zéi zhī bù kě qiáng nǎi rèn zhī
贼知不可强,乃刃之。
zōng yìn fāng qī jiāng shì lǔ shān rén
宗胤芳妻江氏,鲁山人。
zi lín xiáng jìn shì
子麟祥,进士。
liú zéi zhī luàn jiāng yǔ lín xiáng qī yuán shì lǜ sūn nǚ sūn fù jiǔ rén dēng lóu jù xuán yú liáng
流贼之乱,江与麟祥妻袁氏率孙女、孙妇九人登楼,俱悬于梁。
shì qí yǐ sǐ nǎi yǐn dāo zì jǐng
视其已死,乃引刀自刭。
cáo fù bīn qī yáng shì
曹复彬妻杨氏。
fù bīn jiāng dū zhū shēng
复彬,江都诸生。
chéng pò fù bīn chuàng pū de yáng nì pò wū zhōng
城破,复彬创仆地,杨匿破屋中。
cháng nǚ qiàn wén nián shí sì qù mǔ jué jì
长女蒨文,年十四,趣母决计。
cì nǚ qiàn hóng nián shí èr qǐng gēng yī sǐ
次女蒨红,年十二,请更衣死。
yáng zhǐ zhī fù bīn zhí bù kě nǎi wèi sān huán cì dì ér yì
杨止之,复彬执不可,乃为三缳,次第而缢。
liáng yǐ zhāng qī zhāng shì dà xīng rén
梁以樟妻张氏,大兴人。
yǐ zhāng zhī shāng qiū xiàn
以樟知商丘县。
chóng zhēn shí wǔ nián liú zéi wéi shāng qiū jí jī xīn lóu xià jí bì nǚ qí shàng jù lìng jiù yì
崇祯十五年,流贼围商丘,急积薪楼下,集婢女其上,俱令就缢。
wèi zi xiè yuē rǔ fù chéng shǒu mìng bù kě zhī zōng sì wéi rǔ shì lài
谓子燮曰:“汝父城守,命不可知,宗祀惟汝是赖。
shǔ rǔ ǎo nì mín jiā
”属乳媪匿民家。
zì yì sǐ
自缢死。
jiā rén jǔ huǒ zhū shī jù jìn
家人举火,诸尸俱烬。
zhèng wán wǒ mǔ shí shì gān zhōu wèi rén
郑完我母石氏,甘州卫人。
wán wǒ nán yáng fǔ tóng zhī jì zhī guān qī wáng shì fèng shí jiā jū
完我,南阳府同知,既之官,妻王氏奉石家居。
chóng zhēn shí liù nián zéi wéi gān zhōu shí yù jiè jiā rén jī xīn shì zhōng
崇祯十六年,贼围甘州,石预戒家人积薪室中。
jí chéng xiàn xié wáng jí yī sūn nǚ zòng huǒ zì fén
及城陷,携王及一孙女纵火自焚。
kòu tuì chū shī huī jìn jiān gū xí qiān wǎn bù shì shǒu
寇退,出尸灰烬间,姑媳牵挽不释手。
nǚ jù sān chǐ xǔ fù yǐ wèng qǐ shì sè rú shēng
女距三尺许,覆以瓮,启视色如生。
guō shì cháng zhì sòng tǐ dào qī
郭氏,长治宋体道妻。
chóng zhēn shí wǔ nián rèn guó qí zuò luàn tóng jū zhū fù jiē luō guì hū guō bù chū dú nì guǐ yuán
崇祯十五年,任国琦作乱,同居诸妇皆罗跪,呼郭不出,独匿垝垣。
zéi nù jí qí bù guì dèng mù lì shēng yuē wǒ guì yì sǐ bù guì yì sǐ yǐ ān pái bù huó yǐ
贼怒,诘其不跪,瞪目厉声曰:“我跪亦死,不跪亦死,已安排不活矣。
zéi jiā shù rèn qì sǐ mà bù jué kǒu
”贼加数刃,迄死骂不绝口。
yáo shì tóng chéng rén xiāng tán zhī xiàn zhī qí nǚ zhū shēng wú dào zhèn qī
姚氏,桐城人,湘潭知县之骐女,诸生吴道震妻。
nián shí jiǔ fu wáng yǐ zi dé jiān zài qiǎng bǎo rěn sǐ fǔ zhī
年十九,夫亡,以子德坚在襁褓,忍死抚之。
yuè èr shí liù nián zhì chóng zhēn mò liú zéi lüè tóng chéng
越二十六年,至崇祯末,流贼掠桐城。
xiōng sūn lín fèng mǔ bì qián shān shì xié xíng
兄孙林奉母避潜山,氏偕行。
zéi yǎn zhì sūn lín gé dòu sǐ dé jiān fù shì táo
贼奄至,孙林格斗死,德坚负氏逃。
shì yuē shì jí yǐ rǔ shū shēng yān néng fù wǒ yuǎn xíng tǎng zéi zhuī jí jí jù sǐ rǔ bù néng quán mǔ gù fǎn jué fù sì hu
氏曰:“事急矣,汝书生焉能负我远行,倘贼追及,即俱死,汝不能全母,顾反绝父祀乎!
huà zhī qù dé jiān qì fú rěn shì tuī zhī zhuì céng yá xià
”叱之去,德坚泣弗忍,氏推之坠层崖下。
xū yú zéi zhì huà yuē chū jīn kě miǎn
须臾贼至,叱曰:“出金可免。
shì yuē wǒ liú lí yuǎn dào ān dé yǒu jīn
”氏曰:“我流离远道,安得有金。
zéi lìng jiě yī yàn zhī mà yuē hé wù zéi nú gǎn zuò cǐ yǔ
”贼令解衣验之,骂曰:“何物贼奴,敢作此语!
zéi nù rèn jiāo xià sǐ
”贼怒,刃交下死。
zhū shì wú wéi rén xú bì zhāng qī
朱氏,无为人,徐毕璋妻。
nián shí qī guī zhāng
年十七,归璋。
zhāng yǒu mèi míng jīng nián shí wǔ wèi zì
璋有妹名京,年十五,未字。
chóng zhēn shí wǔ nián liú zéi pò chéng
崇祯十五年,流贼破城。
zhū fāng huái yùn bēn jǐng biān wèi jīng yuē wú rèn zài huái jǐng kǒu xiá kě tuī ér nà zhī
朱方怀孕,奔井边,谓京曰:“吾妊在怀,井口狭,可推而纳之。
jīng yuē wéi
”京曰:“唯。
nà bì jí kū hū yuē fù mǔ ān zài hu wú bàn sǎo sǐ yǐ
”纳毕,即哭呼曰:“父母安在乎,吾伴嫂死矣!
yuè ér rù
”跃而入。
lǐ shì dìng zhōu rén guǎng píng jiào shòu yuán jiàn nǚ guī tóng lǐ hǎo shēng
李氏,定州人,广平教授元荐女,归同里郝生。
chóng zhēn shí liù nián zhōu bèi bīng
崇祯十六年,州被兵。
shēng jiāng fèng qīn bì shān zhōng liú li yǔ èr zi jū qí mǔ jiā
生将奉亲避山中,留李与二子居其母家。
shēng kòng mǎ jiāng fā li kū bài mǎ qián zhǐ tíng zhōng jǐng jué yuē ruò yǒu biàn jí jié shēn cǐ zhōng yǐ yī mèi wèi shi páng yǒu bái xiàn yī xíng zhě jí wǒ yě
生控马将发,李哭拜马前,指庭中井诀曰:“若有变,即洁身此中,以衣袂为识,旁有白线一行者,即我也。
bǐ chéng pò cáng èr zi tā suǒ rù jǐng sǐ
”比城破,藏二子他所,入井死。
bīng tuì shēng chū qí shī yán sè rú shēng
兵退,生出其尸,颜色如生。
hú jìng qī yáo shì
胡敬妻姚氏。
jìng xiào gǎn gòng shēng
敬,孝感贡生。
liú zéi xiàn xiào gǎn yáo chéng zhōu bì nàn nán hú xī xū bù yǐ
流贼陷孝感,姚乘舟避难南湖,欷歔不已。
lín zhōu fù jiě zhī yuē zéi rù huáng cóng wèi shā rén hé wèi yě
邻舟妇解之曰:“贼入黄,从未杀人,何畏也?
yáo yuē wǒ fēi wèi shā wèi qí bù shā ěr
”姚曰:“我非畏杀,畏其不杀耳。
wén zéi jiāng rù hú tàn yuē zéi zhì ér sǐ rǔ yǐ
”闻贼将入湖,叹曰:“贼至而死,辱矣。
suì xié èr nǚ tóng tóu shuǐ sǐ
”遂携二女僮投水死。
xióng shì wǔ chāng li jìn chén qī dà míng zhī xiàn zhèng nán nǚ
熊氏,武昌李荩臣妻,大名知县正南女。
jìn chén fù zhōu huá guān gàn zhōu zhī guān jìn chén cóng fù zhī rèn liú fù yú jiā
荩臣父周华,官赣州知官,荩臣从父之任,留妇于家。
chóng zhēn shí liù nián wǔ chāng xiàn fù nì lín sǒu zhōng wèi zéi suǒ de duó dāo zì wěn
崇祯十六年,武昌陷,妇匿林薮中,为贼所得,夺刀自刎。
zéi qù lín yù jiù huó zhī
贼去,邻妪救活之。
míng nián lǐ zì chéng lǜ cán zú nán bēn fù zhī shēn cuàn shān gǔ
明年,李自成率残卒南奔,妇只身窜山谷。
yǒu hú xìng zhě yù wèi zi qǔ zhī
有胡姓者,欲为子娶之。
fù yuē wú jǐng kě duàn rǔ bù wén qián shì hu
妇曰:“吾颈可断,汝不闻前事乎!
yǐ jìn chén zì jiāng xī guī yù zéi bèi shā
”已,荩臣自江西归,遇贼被杀。
fù tòng sān rì zì yì sǐ
妇恸三日,自缢死。
qiū shì xiào gǎn liú yìng jǐng qī
丘氏,孝感刘应景妻。
chóng zhēn mò wèi zéi suǒ zhí bī cóng bù kě
崇祯末,为贼所执,逼从,不可。
zéi yuē rèn rǔ
贼曰:“刃汝。
qiū yuē de sǐ wèi xìng
”丘曰:“得死为幸。
zéi zhù yóu mǎn wèng zì qí yī yǔ tóng lèi yuē cǐ fù jué jiàng jiāng yǎn zhī
”贼注油满瓮,渍其衣,语同类曰:“此妇倔强,将𪩘之。
qiū shěn yuē ruò wèi sǐ ruò sǐ fén sǐ rèn yǒu jiàn hu
”丘哂曰:“若谓死溺、死焚、死刃有间乎?
guān bīng dàn xī zhì ruò qiú rú wǒ de zāi
官兵旦夕至,若求如我,得哉!
zéi nù shù yú mù fén zhī huǒ chì mà bù jué kǒu
”贼怒,束于木焚之,火炽,骂不绝口。
tóng yì qián shì nián shí qī guī gāo wén huàn
同邑干氏,年十七,归高文焕。
wén huàn zú wú zi bá dāo zì cái
文焕卒,无子,拔刀自裁。
mǔ jí gū jiù zhī yuè sān rì fù sū
母及姑救之,越三日复苏。
zì shì duàn hūn rì bù zài shí
自是断荤,日不再食。
chóng zhēn shí liù nián wén zéi xiàn dé ān jiāng jí xiào gǎn
崇祯十六年,闻贼陷德安,将及孝感。
cóng zǐ gāo qiān jiāng fú bì shān zhài shì yuē wú lǎo yǐ qǐ fù chū mén qiú huó
从子高骞将扶避山砦,氏曰:“吾老矣,岂复出门求活。
xíng wú sì shí nián qián zhī zhì kě yě
行吾四十年前之志,可也。
tóu hòu yuán chí zhōng sǐ
”投后园池中死。
yì yòu yǒu huáng shì zhāng tǐng rán qī
邑又有黄氏,张挺然妻。
chóng zhēn mò zéi shuài bái wàng xiàn dé ān shòu tǐng rán wěi zhǎng lǚ
崇祯末,贼帅白旺陷德安,授挺然伪掌旅。
huáng qì zhǐ zhī bù tīng
黄泣止之,不听。
zéi lìng tǐng rán qǔ fù wèi zhì huáng xié shí suì r nì qīng shān zhài
贼令挺然取妇为质,黄携十岁儿匿青山砦。
tǐng rán yòu yǐ lì jié yǐ bīng qiě shǐ qīn qī zhāo zhī jiē bù yīng
挺然诱以利,劫以兵,且使亲戚招之,皆不应。
yǐ ér pò zhài fén jǐ jū yǐ qióng huáng huáng nì yù shēn jìng bù kě de
已而破砦,焚己居以穷黄,黄匿愈深,竟不可得。
tǐng rán jì ér jīn zān r yǐ wǎn fā huáng nù bá qì zhī yuē hé wéi yǐ zéi wù wū shǒu
挺然寄儿金簪,儿以绾发,黄怒,拔弃之曰:“何为以贼物污首!
jiǔ zhī zéi bài tǐng rán zǒu sǐ xiāng yáng huáng gēng zhī yǐ fǔ qí zi xiāng rén yì zhī
”久之,贼败,挺然走死襄阳,黄耕织以抚其子,乡人义之。
qí shuǐ xiǎn mǎ fàn mǒu shì wèi zéi suǒ zhí bù cóng
蕲水洗马畈某氏,为贼所执,不从。
zéi rèn qí fù yī shǒu bào yīng ér yī shǒu pěng fù shǐ qì bù jí jǐn yǐ dài fu
贼刃其腹,一手抱婴儿,一手捧腹,使气不即尽以待夫。
fu zhì fù r fàng shǒu ér bì
夫至,付儿,放手而毙。
xiàng shì huáng pí rén
向氏,黄陂人。
nián shí bā guī wáng dàn shì
年十八,归王旦士。
wèi jiǔ zéi xiàn huáng pí bèi zhí
未久,贼陷黄陂,被执。
zéi chí dāo pò zhī shì mà bù jué kǒu
贼持刀迫之,氏骂不绝口。
zéi zhǐ zhòng yuē ruò fēi rǔ fù mǔ jí jiù gū xiōng dì bì jǐn shā ér hòu jí rǔ
贼指众曰:“若非汝父母,即舅姑兄弟,必尽杀,而后及汝。
shì yuē wǒ yì bù rǔ yǔ jiā rén hé yǔ
”氏曰:“我义不辱,与家人何与!
duó rèn zì wěn
”夺刃自刎。
zéi nù lì zhé zhī
贼怒,立磔之。
liú cháng gēng qiè léi shì
刘长庚妾雷氏。
cháng gēng wèi tóng zhōu zhū shēng
长庚为同州诸生。
zéi xiàn tóng guān jiāng jí zhōu cháng gēng bài jiā miào zhào qī jí èr zǐ yuē rǔ nián zhǎng qiě yǒu zi dāng táo
贼陷潼关,将及州,长庚拜家庙,召妻及二子曰:“汝年长,且有子,当逃。
zhào léi jí suǒ shēng nǚ yuē rǔ nián shào dāng cóng wú sǐ
”召雷及所生女曰:“汝年少,当从吾死。
léi yuē qiè zhì yě
”雷曰:“妾志也。
cháng gēng xié jiǔ dēng lóu wèi qiè yuē rǔ píng rì bù yǐn jīn dāng gòng zuì
”长庚携酒登楼,谓妾曰:“汝平日不饮,今当共醉。
qiè xīn rán yǐn mǎn
”妾欣然引满。
cháng gēng qiě yǐn qiě gē yè bàn biàn tí sì bì bá dāo shì qiè yuē kě yǐ xíng hu
长庚且饮且歌,夜半遍题四壁,拔刀示妾曰:“可以行乎?
duì yuē qǐng xiān zhī
”对曰:“请先之。
duó dāo zì wěn
”夺刀自刎。
cháng gēng nǎi jiě suǒ xì tiáo yì yú liáng
长庚乃解所系条,缢于梁。
nǚ fāng qī suì héng dāo yú bì yǐ jǐng jiù zhī ér sǐ
女方七岁,横刀于壁,以颈就之而死。
shào shì shāng zhōu rén bù zhèng shǐ kě lì nǚ shì láng luò nán xuē guó yòng zi kuāng lún qī yě
邵氏,商州人,布政使可立女,侍郎雒南薛国用子匡伦妻也。
liú zéi jiāng zhì bì zhī mǔ jiā
流贼将至,避之母家。
shāng zhōu xiàn zéi qū shǐ zhí cuàn mà yuē wú dà jiā nǚ jià dà chén zi kěn wèi gǒu zéi zuò fàn yé
商州陷,贼驱使执爨,骂曰:“吾大家女,嫁大臣子,肯为狗贼作饭耶!
zéi nù zhuó qí zú mà yì lì duàn shé cùn zhé zhī
”贼怒,斫其足,骂益厉,断舌寸磔之。
guān chén jiàn qī lǚ shì
关陈谏妻吕氏。
chén jiàn yún mèng zhū shēng
陈谏,云梦诸生。
zú yǒu ān shì zhě xùn qí fu guān kūn lǚ měi tán jí zhé gǎn kǎi xī xū yuē fù rén yì dāng rú shì
族有安氏者,殉其夫关坤,吕每谈及,辄感慨欷歔曰:“妇人义当如是。
chóng zhēn mò kòu xiàn lín jùn lǚ wèi fu yuē zéi yàn fāng zhāng bù rú zǎo wéi zhī suǒ
”崇祯末,寇陷邻郡,吕谓夫曰:“贼焰方张,不如早为之所。
qǔ yú wǎng jié qí tǐ shén gù
”取鱼网结其体甚固。
é kòu zhì bǐ féng yī lǚ tóu jiǎn pò zéi miàn mà yuē zéi gǎn rǔ wǒ zhēn zhǐ hu
俄寇至,俾缝衣,吕投剪破贼面,骂曰:“贼敢辱我针黹乎!
shǒu kě duàn yī bù kě fèng
手可断,衣不可缝。
zéi nù zhé zhī tóu yú shuǐ
”贼怒,磔之,投于水。
shào shì qǔ zhōu lǐ chún shèng qī
邵氏,曲周李纯盛妻。
kòu zhì gū zǐ mèi jù bì dì dòng zhōng
寇至,姑姊妹俱避地洞中。
shào wèi kòu suǒ de wèn dòng suǒ zài
邵为寇所得,问洞所在。
dài zhī xíng kòu xǐ suí zhī jìng wǎng jǐng bàng tóu jǐng sǐ
绐之行,寇喜随之,径往井傍,投井死。
dòng zhōng wǔ shí yú rén jù huò miǎn
洞中五十余人俱获免。
wáng shì wǎn píng liú yìng lóng qī
王氏,宛平刘应龙妻。
nián shí liù jià yìng lóng
年十六,嫁应龙。
jiā pín yǐ nǚ gōng yǎng jiù gū
家贫,以女红养舅姑。
yìng lóng fù zǐ xiāng jì wáng wáng shì gū fǔ zi
应龙父子相继亡,王事姑抚子。
yuè èr shí nián zéi xiàn dū chéng qì bài qí gū yuē liú zhǎng sūn fèng shì zǔ mǔ fù sǐ yǐ jué
阅二十年,贼陷都城,泣拜其姑曰:“留长孙奉事祖母,妇死已决。
suì xié yòu zǐ tóu jǐng sǐ
”遂携幼子投井死。
wú zhī ruì qī zhāng shì
吴之瑞妻张氏。
zhī ruì sù sōng zhū shēng
之瑞,宿松诸生。
fú wáng shí chéng xiàn jūn shì yù wū zhī
福王时,城陷,军士欲污之。
zhāng kǒng huò jí fu yǔ zi dài yuē cǐ wú jiā shú shī xié qí zi zài cǐ
张恐祸及夫与子,绐曰:“此吾家塾师,携其子在此。
wú chǒu zhī ruò qiǎn qù zé wéi mìng
吾丑之,若遣去,则惟命。
fu yǔ èr zi qù yǐ yuǎn zhāng nǎi lì shēng tuò mà zhuàng shí sǐ
”夫与二子去已远,张乃厉声唾骂,撞石死。
hán dǐng yǔn qī liú shì
韩鼎允妻刘氏。
dǐng yǔn wèi huái níng zhū shēng
鼎允为怀宁诸生。
fú wáng shí chéng kuì
福王时,城溃。
jiù gū shuāng jiù bìn yú táng liú shǒu bù qù
舅姑双柩殡于堂,刘守不去。
zéi yù pōu guān liú bào guān hào kū zéi shì zhī
贼欲剖棺,刘抱棺号哭,贼释之。
yī nǚ nián shí sān zéi yù zòng huǒ ér shù pàn qí nǚ
一女年十三,贼欲纵火,而数盼其女。
liú dài zhī yuē gǒu bù jīng xiān jiù nǚ fēi suǒ xī yě
刘绐之曰:“苟不惊先柩,女非所惜也。
zéi xǐ tóu jù xié nǚ qù
”贼喜投炬,携女去。
liú sòng nǚ mù mén wài chí shì zhī nǚ jí tóu chí sǐ
刘送女,目门外池示之,女即投池死。
zéi nù rèn liú liú mà bù jué kǒu sǐ
贼怒,刃刘,刘骂不绝口死。
jiāng dū chéng shì liù liè
江都程氏六烈。
chéng yù jié zhě jiāng dū zhū shēng yě
程煜节者,江都诸生也。
qí zǔ gū yǒu shì lín zhě qí gū yǒu shì li zhě qí shū mǔ yuē liú shì zōu shì hú shì
其祖姑有适林者,其姑有适李者,其叔母曰刘氏、邹氏、胡氏。
ér yù jié zhī mèi yuē chéng é wèi zì
而煜节之妹曰程娥,未字。
chéng bèi wéi yǔ liú yuē jù sǐ gè yǐ dà dài zhì xiù zhōng
城被围,与刘约俱死,各以大带置袖中。
chéng pò nǚ lǐ fà gēng yī zài bài bié qí mǔ suì yì sǐ
城破,女理发更衣,再拜别其母,遂缢死。
liú yǒu nǚ fǔ yī suì tí shén cǎn
刘有女甫一岁,啼甚惨。
liú rǔ zhī fù yǐ gāo ěr yī qì zhì nǚ cè nǎi sǐ
刘乳之,复以糕饵一器置女侧,乃死。
zōu yǔ hú yì tóng sǐ
邹与胡亦同死。
shì lín zhě tóu jǐng sǐ
适林者,投井死。
shì li zhě zāo lüè dài zú zhì jǐng páng dà mà tóu jǐng sǐ
适李者,遭掠,绐卒至井旁,大骂投井死。
shí chēng yī mén liù liè
时称一门六烈。
zhāng shì jiāng dū shǐ zhe xīn qī
张氏,江都史著馨妻。
nián èr shí liù fu wáng
年二十六,夫亡。
jí chéng xiàn fǔ qí zi qì yuē xiàng yě fǔ gū wéi nán jīn yě quán jié wèi dà
及城陷,抚其子泣曰:“向也抚孤为难,今也全节为大。
r qí shàn tú wú bù néng gù yǐ
儿其善图,吾不能顾矣。
suì fù shuǐ sǐ
”遂赴水死。
yòu lán shì sūn dào shēng jì qī
又兰氏,孙道升继妻。
qí qián qī nǚ yuē sì lán suǒ shēng nǚ yuē qī jiē jià gǔ shì
其前妻女曰四,兰所生女曰七,皆嫁古氏。
cì yuē cún sūn nǚ yuē xùn jiē wèi jià
次曰存,孙女曰巽,皆未嫁。
qí dì dào qián dào xīn bìng xiān zú
其弟道干、道新并先卒。
dào qián qī wáng shì zi tiān lín qī dīng shì dào xīn qī gǔ shì qí cóng dì zi qǐ xiān qī dǒng shì
道干妻王氏,子天麟妻丁氏,道新妻古氏,其从弟子启先妻董氏。
jiāng dū zhī wéi zhū fù nǚ gè shǒu yī rèn yī shéng zì suí
江都之围,诸妇女各手一刃一绳自随。
chéng pò xùn xiān yì sǐ
城破,巽先缢死。
lán shí wǔ shí sì yǐn shéng zì yì sǐ
兰时五十四,引绳自缢死。
wáng shì dīng shì tóu shě hòu wāng zhōng sǐ
王氏、丁氏投舍后汪中死。
gǔ shì yì wǔ shí sì shǒu jié sān shí nián tóu jǐn bái tóu jǐng sǐ
古氏亦五十四,守节三十年,头尽白,投井死。
yǒu nǚ jià yú wú shēng nǚ yuē ruì fāng bā suì shì zài wài jiā cóng sǐ yú jǐng
有女嫁于吴,生女曰睿,方八岁,适在外家,从死于井。
dǒng shì yǐ dài xì mén shū yì sǐ
董氏以带系门枢,缢死。
cún bìng zú lì jí tóu jǐng sǐ
存病足,力疾投井死。
dǒng shì zhī dì yǒu zǔ mǔ yuē chén shì fāng jì jū yǔ dǒng shì tóng chǔ yì zì yì sǐ
董氏之娣,有祖母曰陈氏,方寄居,与董氏同处,亦自缢死。
sì yǔ qī tóng yì yú chuáng sǐ
四与七同缢于床死。
tóng shí yǒu zhāng tíng xuàn zhě qī xuē shì chéng pò zì yì sǐ
同时有张廷铉者,妻薛氏,城破自缢死。
tíng xuàn zhī mèi yuē wǔ yù zú biān tà shǐ cóng jǐ dà hū yuē shā jí shā hé biān wèi
廷铉之妹曰五,遇卒鞭挞使从己,大呼曰:“杀即杀,何鞭为!
suì shā sǐ
”遂杀死。
zhāng bǐng chún qī liú shì
张秉纯妻刘氏。
bǐng chún hé zhōu zhū shēng
秉纯,和州诸生。
jiā gù pín shì cāo jǐng jiù chǔ zhī yí rán
家故贫,氏操井臼,处之怡然。
guó wáng bǐng chún jué lì sǐ
国亡,秉纯绝粒死。
shì yī sháo shuǐ bù rù kǒu yuè shí yǒu liù rì jī gǔ xiāo shuò mìng zi fú zhì jiù qián jì bài tòng kū ér jué
氏一勺水不入口,阅十有六日,肌骨销铄,命子扶至柩前祭拜,痛哭而绝。
táo shì dāng tú sūn shì yì qī shǒu jié shí nián
陶氏,当涂孙士毅妻,守节十年。
nán dōu fù wèi zú suǒ lüè fù qí shǒu jiè rèn yú liǎng zhǐ zhī jiān yuē cóng wǒ zé wán fǒu zé liè
南都覆,为卒所掠,缚其手介刃于两指之间,曰:“从我则完,否则裂。
táo yuē yì bù yǐ shēn rǔ sù jǐn wèi huì
”陶曰:“义不以身辱,速尽为惠。
bīng bù rěn shā shāo chuàng qí zhǐ xuè liú jìng shǒu yuē cóng hu
”兵不忍杀,稍创其指,血流竟手,曰:“从乎?
yuē bù cóng
”曰:“不从。
zú nù liè qí shǒu ér xià qiě wān qí xiōng cùn zhé sǐ
”卒怒,裂其手而下,且剜其胸,寸磔死。
táo mǔ bēn hù yì bèi shā
陶母奔护,亦被杀。
tián shì yí zhēn lǐ tiě jiang qī zī shén měi
田氏,仪真李铁匠妻,姿甚美。
gāo jié bù zú lüè jiāng shàng zhí fàn zhī tián yǐ sǐ jù
高杰步卒掠江上,执犯之,田以死拒。
xié mǎ shàng zhì chéng nán xiǎo qiáo mǎ bù néng dù
挟马上,至城南小桥,马不能渡。
tián dài zú qiān yī xíng dǔ zhōng liú jí tuān yè èr zú fù shuǐ bìng nì sǐ
田绐卒牵衣行,睹中流急湍,曳二卒赴水,并溺死。
wáng shì hé zhōu zhū shēng zhāng lǚ yán qī
王氏,和州诸生张侣颜妻。
nán dōu bù shǒu liú liáng zuǒ bù zú sì lüě
南都不守,刘良佐部卒肆掠。
shì tóng mǔ nì zhāo yáng dòng zú gōng dòng jí shì yǐ zi fù mǔ yuē zéi shì xiōng xiōng wǒ shào fù jí gǒu miǎn hé miàn mù huí fū jiā
氏同母匿朝阳洞,卒攻洞急,氏以子付母曰:“贼势汹汹,我少妇,即苟免,何面目回夫家。
cǐ zhāng shì yī xiàn shàn fǔ zhī
此张氏一线,善抚之。
yán qì tǐng shēn tiào dòng wài dòng gāo shù shí rèn luàn shí chán yán ruò fēng rèn suì shēn sǐ yān
”言讫,挺身跳洞外,洞高数十仞,乱石巉岩若锋刃,碎身死焉。
fāng shì tóng chéng qián bǐng dèng qī
方氏,桐城钱秉镫妻。
bì kòu yù nán dōu
避寇寓南都。
suì yī zhān zhōu bù gěi yǐ nǚ gōng yì mǐ shí qí fu jǐ yǔ bì pú zá shí kāng hé
岁祎,𫗴粥不给,以女红易米食其夫,己与婢仆杂食糠籺。
kè guò jié míng zhì zhuàn qǔ zhū zān ěr yǔ bǐng dèng yóu zhě wèi cháng zhī qí pín yě
客过,洁茗治馔,取诸簪珥,与秉镫游者,未尝知其贫也。
bǐng dèng yǔ yuán dà chéng tóng lǐ yǒu xì bì wú zhōng
秉镫与阮大铖同里,有隙,避吴中。
fāng qiè zǐ nǚ zhuī xún de zhī
方挈子女追寻,得之。
yǐ ér wú zhōng yì luàn fāng zhī bù miǎn nǎi mì rèn shàng xià fú bào nǚ fù shuǐ sǐ
已而吴中亦乱,方知不免,乃密纫上下服,抱女赴水死。
lù shì jiā dìng huáng yīng jué qī
陆氏,嘉定黄应爵妻。
shǎo sàng fu jiā pín fǎng jì zì jǐ yú sān shí nián
少丧夫,家贫,纺绩自给逾三十年。
fu mò jiā dìng chéng pò
甫殁,嘉定城破。
zǐ dào hóng qī wáng qí xìng chí èr nǚ cāng cù yù fù jǐng
子道弘妻,亡其姓,持二女仓卒欲赴井。
cháng nǚ yuē ruò shǐ mǔ xiān tóu bì liàn niàn wú èr nǚ bù rú xiān zhī
长女曰:“若使母先投,必恋念吾二女,不如先之。
nǎi wǎn mèi jí rù dào hóng qī jì zhī bìng nì sǐ
”乃挽妹亟入,道弘妻继之,并溺死。
yú shì dān yáng jīng chán qī
于氏,丹阳荆潹妻。
chán fù dà chè wéi luàn bīng suǒ shā
潹父大澈为乱兵所杀。
yú wén biàn zhī bù miǎn wèi chán yuē qǐng xiān shā qiè
于闻变,知不免,谓潹曰:“请先杀妾。
chán bù rěn nù yuē jūn bù zì shā yù liú wéi luàn bīng wū yé
”潹不忍,怒曰:“君不自杀,欲留为乱兵污耶!
chán tòng kū cóng zhī
”潹恸哭从之。
xiàng shū měi chún ān rén shì fāng xī wén
项淑美,淳安人,适方希文。
xī wén hǎo xù shū
希文好蓄书。
háng zhōu bù shǒu dà shuài fāng guó ān kuì bīng lüè jiāng hǔ shù bǎi lǐ wú nìng yǔ
杭州不守,大帅方国安溃兵掠江浒,数百里无宁宇。
xī wén bì shān jiān zǎi shū yǐ wǎng
希文避山间,载书以往。
huì yòu zǐ bìng zhěn xī wén chū yán yī shū měi yǔ yī yù yī bì chù
会幼子病疹,希文出延医,淑美与一妪一婢处。
shì xī luàn bīng tū zhì zòng huǒ sì lüě
是夕,乱兵突至,纵火肆掠。
bì wǎn shū měi yī yù yǔ jù chū zhèng sè huà yuē chū zé sǐ yú bīng bù chū sǐ yú huǒ děng sǐ ěr sǐ huǒ bù rǔ
婢挽淑美衣,欲与俱出,正色叱曰:“出则死于兵,不出死于火,等死耳,死火不辱。
shí yù yǐ xiān qù jiàn huǒ chì fù rù hū yuē huǒ zhì nài hé fú chū
”时妪已先去,见火炽复入,呼曰:“火至,奈何弗出?
shū měi bù yīng jí qǔ shū huò zuǒ yòu gāo yǔ shēn děng zuò qí zhōng
”淑美不应,急取书霍左右,高与身等,坐其中。
xū yú huǒ pò shū jǐn fén suì sǐ
须臾火迫,书尽焚,遂死。
zéi tuì xī wén guī zé yú jìn xuán ér chéng duī ruò hù qí gǔ zhě
贼退,希文归,则余烬旋而成堆,若护其骨者。
yī tòng huī jí sàn nǎi shōu gǔ yì xiān zhào
一恸,灰即散,乃收骨瘗先兆。
xiān shì yǒu cí xī wáng shì guī tóng lǐ fāng xìng
先是,有慈谿王氏,归同里方姓。
fu yú yuè huǒ qǐ yán jí qí wū
甫逾月,火起,延及其屋。
fu shì tā chū shì jiān zuò xiǎo lóu bù xià suì bèi fén hái gǔ jù jìn wéi xīn dú cún
夫适他出,氏坚坐小楼不下,遂被焚,骸骨俱烬,惟心独存。
fu guī pěng zhī cháng hào wèi qǐng jí huà
夫归,捧之长号,未顷即化。
yǒng shàng sì liè fù
甬上四烈妇。
qián táng zhāng shì yín xiàn jǔ rén yáng wén zàn qī
钱塘张氏,鄞县举人杨文瓒妻。
guó biàn hòu wén zàn yǔ xiōng wén qí you huá xià tú xiàn chén jù zuò sǐ
国变后,文瓒与兄文琦,友华夏、屠献宸,俱坐死。
zhāng rèn zhēn lián qí shǒu guān liàn bì jí shèng fú tí jué mìng shī biàn bài zú qī
张纫箴联其首,棺殓毕,即盛服题绝命诗,遍拜族戚。
tūn nǎo zi bù sǐ yǐ pèi dài zì yì ér zú
吞脑子不死,以佩带自缢而卒。
wén qí qī chén shì yì zì yì
文琦妻沈氏亦自缢。
xià jì qī lù shì jié shuì yú liáng yǐn jǐng jiù yì shēn féi zhòng shuì jué duò dì
夏继妻陆氏结帨于梁,引颈就缢,身肥重,帨绝堕地。
shí yán shǔ liú hàn zhān yī nǎi zuò ér yáo shàn wèi qí rén yuē yú qiě yī liáng
时炎暑,流汗沾衣,乃坐而摇扇,谓其人曰:“余且一凉。
jì fù qǔ shuì jié zhī ér jǐn
”既复取帨结之而尽。
yǒu sī wén yáng huá sān fù zhī yì qiǎn gài fù sì rén zhì xiàn chén jiā fáng qí qī zhū shì shén yán
有司闻杨、华三妇之缢,遣丐妇四人至献宸家,防其妻朱氏甚严。
zhū bù dé jiān yáng wèi huān xiào yǐ jiē zhī qiě shí shí qiào sān fù zhī tú zì kǔ yě
朱不得间,阳为欢笑以接之,且时时诮三妇之徒自苦也。
shù rì fáng zhě shāo xiè yīn wèi zhī yuē wǒ jiāng yī yù rǔ chái kě zàn píng
数日,防者稍懈,因谓之曰:“我将一浴,汝侪可暂屏。
gài fù tīng zhī hé hù zì jìn
”丐妇听之,阖户自尽。
shí chēng yǒng shàng sì liè fù
时称“甬上四烈妇。
xià shì qián guó gōng mù tiān bō shì nǚ yě
夏氏,黔国公沐天波侍女也。
shā dìng zhōu zhī luàn tiān bō chū zǒu mǔ chén qī jiāo yì bì wài shè
沙定州之乱,天波出走,母陈、妻焦亦避外舍。
jù zéi pò jiāo wèi gū yuē wú bèi jiē mìng fù kě xiàn zéi shǒu hu
惧贼迫,焦谓姑曰:“吾辈皆命妇,可陷贼手乎!
jǔ huǒ zì fén sǐ
”举火自焚死。
xià guī qí mǔ jiā huò miǎn
夏归其母家,获免。
hòu tiān bō zì yǒng chāng hái xià fù guī fǔ zé yǐ tì wèi ní yǐ
后天波自永昌还,夏复归府,则已薙为尼矣。
tiān bō gǎn qí yì bǐ zuǒ nèi zhèng
天波感其义,俾佐内政。
jí tiān bō cóng wáng miǎn diàn xià suì zì jīng
及天波从亡缅甸,夏遂自经。
shí chéng zhōng dà luàn sǐ zhě zài dào shī wèi wū quǎn suǒ shí xuè ròu láng jí xià shī qì shí yú rì dú wú fàn zhě
时城中大乱,死者载道,尸为乌犬所食,血肉狼籍,夏尸弃十余日,独无犯者。