明史 · 佚名 · Chapter 302 of 333

列传·卷一百九十

PinyinModern Translation
Size

liè nǚ èr

◎列女二

ōu yáng shì xú shì féng shì fāng shì yè shì pān shì yáng shì zhāng liè fù cài shì zhèng shì wáng liè fù xǔ liè fù wú shì chén shì liù jié fù huáng shì zhāng shì zhāng shì yè shì fàn shì liú shì èr nǚ sūn liè nǚ cài liè nǚ chén jiàn qī lǐ shì hú shì dài shì hú shì xǔ yuán chén qī hú shì hé yáng lǐ shì wú jié fù yáng shì xú yà zhǎng jiǎng liè fù yáng yù yīng zhāng chán yún ní shì péng shì liú shì liú shì èr xiào nǚ huáng shì shào shì bì yáng zhēn fù ní shì yáng shì dīng shì yóu shì lǐ shì sūn shì fāng xiào nǚ jiě xiào nǚ lǐ shì xiàng zhēn nǚ shòu chāng lǐ shì yù tíng xiàn jūn mǎ shì wáng shì liú shì yáng shì tán shì zhāng shì li liè fù huáng liè fù xū liè fù chén jié fù mǎ shì xiè liè fù zhāng shì wáng shì qī jiā fù jīn shì yáng shì wáng shì li xiào fù hóng shì ní shì liú shì

○欧阳氏(徐氏冯氏) 方氏(叶氏) 潘氏杨氏张烈妇(蔡氏郑氏)王烈妇(许烈妇) 吴氏沈氏六节妇黄氏(张氏) 张氏(叶氏范氏)刘氏二女孙烈女(蔡烈女) 陈谏妻李氏胡氏戴氏(胡氏)许元忱妻胡氏郃阳李氏吴节妇(杨氏) 徐亚长蒋烈妇杨玉英(张蝉云) 倪氏彭氏(刘氏) 刘氏二孝女黄氏邵氏婢杨贞妇(倪氏) 杨氏丁氏尤氏李氏孙氏方孝女(解孝女) 李氏项贞女寿昌李氏玉亭县君马氏王氏刘氏(杨氏) 谭氏(张氏) 李烈妇(黄烈妇) 须烈妇陈节妇(马氏) 谢烈妇张氏(王氏) 戚家妇金氏(杨氏) 王氏李孝妇(洪氏倪氏) 刘氏

ōu yáng shì jiǔ jiāng rén péng zé wáng jiā fu qī yě

欧阳氏,九江人,彭泽王佳傅妻也。

shì gū zhì xiào

事姑至孝。

fu wáng shì nián fāng shí bā fǔ yí fù zǐ fǎng jì wéi shēng

夫亡,氏年方十八,抚遗腹子,纺绩为生。

fù mǔ pò zhī jià nǎi zhēn cì qí é wèi shì sǐ shǒu jié zì mò niè zhī shēn rù fū lǐ lǐ rén chēng wéi hēi tóu jié fù yòu xú shì wū chéng rén

父母迫之嫁,乃针刺其额,为誓死守节字,墨涅之,深入肤里,里人称为黑头节妇”又徐氏,乌程人。

nián shí liù jià pān shùn

年十六,嫁潘顺。

wèi qī ér fū bìng dǔ gù xú yuē mǔ lǎo rǔ nián shào nài hé

未期而夫病笃,顾徐曰:“母老,汝年少,奈何?

xú qì xià jí yǐn dāo duàn zuǒ xiǎo zhǐ yǐ sǐ shì

”徐泣下,即引刀断左小指,以死誓。

fu sǐ bù yī cháng zhāi

夫死,布衣长斋。

nián qī shí bā zú

年七十八卒。

yí mìng qǔ duàn zhǐ rù guān zhōng

遗命取断指入棺中。

jiā rén chū qí zhǐ suǒ rǎn zhǎo hóng sè shàng cún

家人出其指,所染爪红色尚存。

féng shì xuān chéng liú qìng qī

冯氏,宣城刘庆妻。

nián shí jiǔ fu wáng shì shǒu jié

年十九,夫亡,誓守节。

qí dì sì fěng zhī yuē shǒu wèi yì yán fēi yǎo duàn tiě dīng zhě bù néng

其娣姒讽之曰:“守未易言,非咬断铁钉者不能。

féng jí tóu mèi qǐ bá bì shàng dīng niè zhī huò rán yǒu chǐ hén

”冯即投袂起,拔壁上钉啮之,剨然有齿痕。

fù jué bì ròu dīng zhe bì shàng yuē tuō yǒu yì zhì cǐ jí gǒu zhì ròu bù ruò

复抉臂肉,钉著壁上曰:“脱有异志,此即狗彘肉不若。

yǐ ér yí fù shēng zǐ yuē dà xián

”已而遗腹生子,曰大贤。

zhǎng qǔ lǐ shì dà xián yòu yāo gū fù xiāng shǒu zhì lǎo

长娶李氏,大贤又夭,姑妇相守至老。

zú qǔ shì bì dīng ròu shàng rèn bù fǔ chǐ hén rú xīn

卒,取视壁钉肉,尚韧不腐,齿痕如新。

fāng shì jīn huá jūn shì yuán jiān qī

方氏,金华军士袁坚妻。

jiān shì jiǔ bài jiā zú bìn chéng běi háo shàng

坚嗜酒败家,卒殡城北濠上。

fāng pín wú suǒ yī nǎi jí bìn chǔ zhì guān qǐn chǔ qí zhōng jī zé chū yǐn yú háo

方贫无所依,乃即殡处置棺,寝处其中,饥则出饮于濠。

jiǔ zhī bù fù chū zé sǐ yǐ

久之不复出,则死矣。

jùn shǒu liú xì wèi fēng tǔ jì zhī

郡守刘郤为封土祭之。

yòu yè shì lán xī rén

又叶氏,兰谿人。

shì shén wǔ zhōng wèi shè rén xǔ shēn

适神武中卫舍人许伸。

shēn jiā sù ráo yú cái yǐ bù jiǎn dàng qiě jǐn xié qī tóu suǒ qīn zú yú tōng zhōu

伸家素饶于财,以不检,荡且尽,携妻投所亲,卒于通州。

shì shǒu shī zhòu yè guì kū

氏守尸,昼夜跪哭。

huò yí zhī shí huò kuì jīn huò quàn yǐ gǎi jià jù què bù yīng

或遗之食,或馈金,或劝以改嫁,俱却不应。

shuǐ jiāng bù rù kǒu zhě shí sì rì jìng sǐ shī bàng nián èr shí yú zhōu rén wèi mǎi guān hé zàng

水浆不入口者十四日,竟死尸傍,年二十余,州人为买棺合葬。

pān shì hǎi níng rén

潘氏,海宁人。

nián shí liù guī xǔ zhāo shēng zǐ huái

年十六,归许钊,生子淮。

fu jī nián zhāo zú jì liàn pān zì jīng

甫期年,钊卒,既殓,潘自经。

sǐ yǐ liǎng rì yǐ yǒu lǎo yù guò zhī yuē shì kě huó yě

死已两日矣,有老妪过之曰:“是可活也。

tóu zhī yào gēng sū

”投之药,更苏。

zhāo zú xiōng yù bù lì yú gū sǒu pān gǎi shì pān huǐ róng zì shǐ

钊族兄欲不利于孤,嗾潘改适,潘毁容自矢。

zú xiōng zhě yè lǜ shì jiā pú shù shí rén wū yǐ zhài chuí mén rù

族兄者,夜率势家仆数十人诬以债,椎门入。

pān fù zǐ mào fēng yǔ yú yuán yì

潘负子,冒风雨,逾垣逸。

qián jù dà hé zhuī zhě pò pān hào tòng tóu yú hé

前距大河,追者迫,潘号恸投于河。

shì yǒu mù fú zhì píng yǐ dù dá mǔ jiā suì zhǐ bù guī

适有木浮至,凭以渡,达母家,遂止不归。

huái nián shí jiǔ shǐ guī

淮年十九,始归。

huái bǔ zhū shēng qǔ fù shēng wǔ zǐ

淮补诸生,娶妇生五子。

pān nián wǔ shí zōng rén jù ér zhù zú xiōng zhě yì zhì

潘年五十,宗人聚而祝,族兄者亦至。

pān yuē shì suǒ yǐ de yǒu jīn rì lài bó shì yù chéng

潘曰:“氏所以得有今日,赖伯氏玉成。

mù huái zhuó jiǔ yǐn bó zú jué běi xiàng bài yuē wèi wáng rén sān shí nián lái bīn sǐ zhě shù yǐ ér gù qiáng shēng dú yǐ huái gù ěr

”目淮酌酒饮伯,卒爵,北向拜曰:“未亡人,三十年来濒死者数矣,而顾强生,独以淮故耳。

jīn xìng chéng lì qiě duō zǐ fù hé hàn

今幸成立,且多子,复何憾。

yǔ bì rù shì

”语毕入室。

qǐng zhī yàn chè zhū zōng rén tóng huái rù xiè zé yì sǐ shì zhōng yǐ

顷之宴彻,诸宗人同淮入谢,则缢死室中矣。

yáng shì tóng chéng wú zhòng qí qī

杨氏,桐城吴仲淇妻。

zhòng qí zú jiā pín jiù yù gēng jià zhī

仲淇卒,家贫,舅欲更嫁之。

yáng yuē jí jī sǐ bì yǔ jiù gū jù

杨曰:“即饥死,必与舅姑俱。

jiù bù néng duó

”舅不能夺。

shù nián jiā yì pín jiù móu yú qí fù mǔ jiāng yǐ cháng zhài

数年,家益贫,舅谋于其父母,将以偿债。

yáng yǎng tiān hū yuē yǐ wú kǒu lèi jiù gū bù xiào

杨仰天呼曰:“以吾口累舅姑,不孝。

wú suǒ zhù yú pín bù rén

无所助于贫,不仁。

shī jié zé bù yì

失节则不义。

wú yǒu sǐ ér yǐ

吾有死而已。

yīn yàn fā ér sǐ

”因咽发而死。

zhāng liè fù wú hú zhū shēng miào fǔ qī

张烈妇,芜湖诸生缪釜妻。

nián shí bā guī fǔ

年十八,归釜。

yuè sì nián fǔ bìng shǔ zhāng shàn zì tuō

越四年,釜病,属张善自托。

zhāng qì yuē fu yǐ wú yǒu èr xīn hu

张泣曰:“夫以吾有二心乎?

yǒu zi zé shǒu zhì fèng zhǔ qī dào yě

有子则守志奉主,妻道也。

wú zi zé jié shēn xùn fu fù jié yě

无子则洁身殉夫,妇节也。

nǎi mù yù gēng yī hé hù zì yì

”乃沐浴更衣,阖户自缢。

yuè rì ér fǔ nǎi zú

阅日,而釜乃卒。

yòu cài liè fù sōng yáng yè sān qī

又蔡烈妇,松阳叶三妻。

sān fù xīn wèi yè cài xiǎo xīn jìng shì

三负薪为业,蔡小心敬事。

sān jiǔ bìng zhī rèn gōng yào ěr

三久病,织纴供药饵。

bìng dǔ zhí fù shǒu jué yuē jí wǒ shēng ér jià wú shòu sān nián kǔ

病笃,执妇手诀曰:“及我生而嫁,无受三年苦。

fù shū xǐ gēng yī xiù dāo qián yuē wǒ xiān jià yǐ

”妇梳洗更衣,袖刀前曰:“我先嫁矣。

wěn jǐng sǐ

”刎颈死。

sān jīng tàn xín sǐ

三惊叹,寻死。

yòu zhèng shì ān lù zhào rén qī

又郑氏,安陆赵鈓妻。

xìng gāng liè guī fáng zhōng yán dòng bù shè fēi lǐ

性刚烈,闺房中言动不涉非礼。

mǒu guǎ fù gēng shì rén kuì yǐ chá bǐng

某寡妇更适人,馈以茶饼。

zhèng nù mìng qīng zhī

郑怒,命倾之。

fu xì yuē ruò wù mà xìng fū bù sǐ ěr

夫戏曰:“若勿骂,幸夫不死耳。

zhèng zhèng sè yuē jūn wù yōu wǒ qǐ wèi cǐ zhě

”郑正色曰:“君勿忧,我岂为此者。

hòu rén jí jiāng sǐ huí shì zhèng dèng mù bù míng

”后鈓疾将死,回视郑,瞪目不瞑。

zhèng yuē jūn de wú yí wǒ hu

郑曰:“君得毋疑我乎?

jí zì yì yú chuáng měi

”即自缢于床楣。

rén shǎo sū huí pàn chū lèi ér jué

鈓少苏,回盼,出泪而绝。

wáng liè fù shàng yuán rén

王烈妇,上元人。

fu shì jiǔ fèi yè jiù jū pò wū yī jiān yǐ zhú peng gé nèi wài

夫嗜酒废业,僦居破屋一间,以竹篷隔内外。

fù rì sāi hù zuò mén fēi jī má zì jǐ

妇日塞户,坐门扉绩麻自给。

fu yǔ bó tú li yóu

夫与博徒李游。

li yuè fù zī móu luàn zhī

李悦妇姿,谋乱之。

fu bèi jiǔ yǐ kuáng yán tián fù fù bēn mǔ jiā bì zhī

夫被酒,以狂言餂妇,妇奔母家避之。

fu bī zhī guī yè chí jiǔ fǔ yǔ li jù zhì yǐn fù zuò fù hài zǒu qiě mà

夫逼之归,夜持酒脯与李俱至,引妇坐,妇骇走且骂。

fu yǐ wēi jiā zhī fù jiān jù dà bèi péng chī

夫以威挟之,妇坚拒,大被搒笞。

fù dù bù miǎn yè xié yòu nǚ zuò hé gàn tòng kū tóu hé sǐ

妇度不免,夜携幼女坐河干,恸哭投河死。

shì yè dà fēng yǔ shī bù piào méi

是夜,大风雨,尸不漂没。

jí shǔ nǚ shàng shú shuì cǎo jiān

及曙,女尚熟睡草间。

yòu xǔ liè fù sōng jiāng rén xǔ chū nǚ

又许烈妇,松江人许初女。

fu yǐn bó bù zhì shēng

夫饮博不治生。

zhū bó tú jù móu yuē ruò fù shào ài hé bù gòng wǒ bèi huan rì kě de qián zhì jiǔ

诸博徒聚谋曰:“若妇少艾,曷不共我辈欢,日可得钱治酒。

fu jí yǐ yì yù fù fù huà zhī lǚ jiā chuí tà bù cóng

”夫即以意喻妇,妇叱之,屡加箠挞不从。

yī rì zhū è shǎo yǐ jiǔ yáo jìn

一日,诸恶少以酒肴进。

fù zǒu bì lín yù jiā qì gù huái zhōng nǚ yuē ér fù bù cái wú ān néng tiǎn yán zì cún sì rǔ zhī chéng mín yě

妇走避邻妪家,泣顾怀中女曰:“而父不才,吾安能腼颜自存,俟汝之成民也。

shǎo jiàn wén hé hù shēng

”少间,闻阖户声。

yù chān zhī zé bá dāo wěn jǐng pū de yǐ

妪觇之,则拔刀刎颈仆地矣。

fù qiè yī lái shì qǔ rè jī pí fēng zhī fù zhuā qù

父挈医来视,取热鸡皮封之,复抓去。

míng dàn qì jué nián èr shí wǔ

明旦气绝,年二十五。

wú shì yǒng fēng rén míng jí gū

吴氏,永丰人,名姞姑。

nián shí bā shì níng jí lüè

年十八,适宁集略。

wèi yī nián fu zú liù rì bù shí

未一年,夫卒,六日不食。

suǒ qīn bǎi fāng jiě pì shǐ shí zhōu zhāo mù yī yì mǐ

所亲百方解譬,始食粥,朝暮一溢米。

fú chú mǔ lián qí shǎo yù lìng gǎi shì

服除,母怜其少,欲令改适。

wǎng shì zhī tóng qǐn shí sān nián jìng bù gǎn chū yī yǔ

往视之,同寝食三年,竟不敢出一语。

guī wèi zhū fù yuē cǐ nǚ tiě shí xīn bù kě dòng yě

归谓诸妇曰:“此女铁石心,不可动也。

cí xī chén shì liù jié fù

慈谿沈氏六节妇。

zhāng shì zuò qī

章氏,祚妻。

zhōu shì xī lǔ qī

周氏,希鲁妻。

féng shì xìn kuí qī

冯氏,信魁妻。

chái shì wéi ruì qī

柴氏,惟瑞妻。

mèng shì hóng liàng qī

孟氏,弘量妻。

sūn shì lín qī

孙氏,琳妻。

suǒ jū míng chén sī qiáo jìn hǎi

所居名沈思桥,近海。

zú zhòng èr qiān rén duō xiāo xiá shàn dòu

族众二千人,多骁黠善斗。

jiā jìng zhōng wēi zéi rù fàn lǚ jiān qí kuí duó hái lǔ lüě

嘉靖中,倭贼入犯,屡歼其魁,夺还虏掠。

zéi shēn chóu zhī

贼深仇之。

yī rì zéi dà zhì chén shì háo shì yú zhòng yuē wú chū fù nǚ wú niǎn huò cái gòng yǐ sǐ shǒu wéi zhě zhū

一日,贼大至,沈氏豪誓于众曰:“无出妇女,无辇货财,共以死守,违者诛。

zhāng yì jí zú zhōng fù nǚ shì yuē nán zǐ sǐ dòu fù rén sǐ yì wú wéi zéi rǔ

”章亦集族中妇女誓曰:“男子死斗,妇人死义,无为贼辱。

zhòng sǒng xī tīng mìng

”众竦息听命。

zéi wéi hé qún fù jù yī lóu yǐ dài

贼围合,群妇聚一楼以待。

jì ér zéi rù zhāng xiān chū tóu yú hé zhōu yǔ féng cóng zhī

既而贼入,章先出投于河,周与冯从之。

zǐ fāng wèi fu lì rèn jí yǐ rèn zhuó zéi xuán zì rèn

紫方为夫砺刃,即以刃斫贼,旋自刃。

mèng yǔ sūn wèi zéi suǒ de duó zéi rèn zì cì sǐ

孟与孙为贼所得,夺贼刃自刺死。

shí zōng fù sǐ zhě sān shí yú rén ér cǐ liù rén yóu liè

时宗妇死者三十余人,而此六人尤烈。

huáng shì shā xiàn wáng xún qī

黄氏,沙县王珣妻。

jiā jìng zhōng wēi luàn liú jié qí xiāng

嘉靖中,倭乱,流劫其乡。

xiāng zhī bǐ lín jiē cāo zhōu wèi yè

乡之比邻,皆操舟为业。

zéi zhì zhòng fù dēng zhōu nì cāng zhōng huáng wù zuò qí wài

贼至,众妇登舟,匿舱中,黄兀坐其外。

zhòng fù hū zhī yuē bù yú zéi jiàn hu

众妇呼之曰:“不虞贼见乎?

huáng yuē péng chuāng ān zuò kǒng zéi zhì bù dé tuō wǒ jū wài biàn tóu shuǐ ěr

”黄曰:“篷窗安坐,恐贼至不得脱,我居外,便投水耳。

zéi zhì huáng yuè rù shuǐ zhōng sǐ

”贼至,黄跃入水中死。

shí tóng xiàn luō jǔ qī zhāng shì cóng fu bì luàn yán xué jiān

时同县罗举妻张氏,从夫避乱岩穴间。

zéi zhì zhāng yǔ qiè jí qiè zi jù wèi suǒ huò

贼至,张与妾及妾子俱为所获。

zéi jiàn zhāng měi yù fàn zhī bù cóng

贼见张美,欲犯之,不从。

zhì zhōng tú zhāng jiě fā zì yì zéi duàn zhī

至中途,张解发自缢,贼断之。

zhāng yòu jiě xíng chán zéi yòu jué zhī tú xiǎn qū zhì yíng

张又解行缠,贼又觉之,徒跣驱至营。

zéi kuí yù liú zhī zhāng lì shēng yuē sù cì yī sǐ

贼魁欲留之,张厉声曰:“速赐一死。

zéi yuē bù wèi sǐ wú shā rǔ qiè

”贼曰:“不畏死,吾杀汝妾。

zhāng yǐn jǐng yuē qǐng dài qiè liú fǔ hái yīng

”张引颈曰:“请代妾,留抚孩婴。

zéi yuē wú shā hái yīng

”贼曰:“吾杀孩婴。

zhāng yǐn jǐng yuē qǐng dài hái yīng cún fu sì

”张引颈曰:“请代孩婴,存夫嗣。

zéi lìng qiān chū shā zhī

”贼令牵出杀之。

zhāng xiān xíng liǎo wū jǔ sè

张先行,了无惧色。

zéi fāng yóu yù zhāng mà bù jué kǒu suì yù hài

贼方犹豫,张骂不绝口,遂遇害。

tóu shī yú hé shù rì shī fú rú shēng

投尸于河,数日尸浮如生。

zhāng shì zhèng hé yóu quán qī

张氏,政和游铨妻。

wō kòu jiāng zhì fù shù yǔ qí nǚ yuē fù dào wéi jié shì shàng zhí biàn zhī qióng yǒu ruò yǔ rèn ěr rǔ jǐn shí zhī

倭寇将至,妇数语其女曰:“妇道惟节是尚,值变之穷,有溺与刃耳,汝谨识之。

quán wén yǐ wéi bù xiáng

”铨闻,以为不祥。

fù yuē shǐ fù yǔ nǚ néng rú cǐ xiáng shú dà yān

妇曰:“使妇与女能如此,祥孰大焉。

wèi jǐ zéi xiàn zhèng hé zhāng dù bù tuō lián hū nǚ yuē shěng qián huì hu

”未几,贼陷政和,张度不脱,连呼女曰:“省前诲乎?

nǚ hàn zhī jí fù jǐng

”女颔之,即赴井。

zhāng hán xiào suí zhī bìng sǐ

张含笑随之,并死。

yòu yè shì sōng xī jiāng huá qī chén shì yè dì huì shèng qī xié lǐ rén bì wēi zhǎng tán

又叶氏,松溪江华妻,陈氏,叶弟惠胜妻,偕里人避倭长潭。

zhí suì chú lǐ yù mì dāo wèi yòu nán tì fā fú de yè chū zhū huái zhōng

值岁除,里妪觅刀为幼男薙发弗得,叶出诸怀中。

zhòng wèn gù yuē yǐ bèi jí ěr

众问故,曰:“以备急耳。

jí wēi wéi zhǎng tán zhí èr fù gòng xì yī shéng

”及倭围长潭,执二妇,共系一绳。

yè wèi chén yuē wǒ èr rén bèi zhí zòng shēng huán yì bèi è míng sǐ wèi yù

叶谓陈曰:“我二人被絷,纵生还,亦被恶名,死为愈。

chén wěi wěi

”陈唯唯。

yè tàn dāo yú huái zé yǐ shī gè bào yòu nǚ tiào tán zhōng sǐ

叶探刀于怀,则已失,各抱幼女跳潭中死。

tóng shí lín shòu qī fàn shì yì yǔ zhòng fù nì shān wù

同时林寿妻范氏,亦与众妇匿山坞。

wēi sōu de zhòng fù xié zhì shuǐ nán fàn dú yǔ kàng

倭搜得众妇,偕至水南,范独与抗。

huò wèi gū shùn zhī jiā qiě lái shú

或谓姑顺之,家且来赎。

dá yuē shēn kě shú rǔ kě shú zāi

答曰:“身可赎,辱可赎哉!

wǒ zé níng sǐ

我则宁死。

zéi wén yán shā qí yòu nǚ kǒng zhī bù wéi xūn

”贼闻言,杀其幼女恐之,不为勋。

yuē bìng jí rǔ yǐ

曰:“并及汝矣。

lì shēng yuē gù wǒ yuàn yě

”厉声曰:“固我愿也!

zéi shā zhī

”贼杀之。

liú shì èr nǚ xīng huà rén

刘氏二女,兴化人。

jiā jìng sì shí yī nián yǔ lǐ zhōng fù tóng wèi wēi suǒ lüè xì lù bàng shén cí zhōng

嘉靖四十一年与里中妇同为倭所掠,系路傍神祠中。

wēi yǐn hān biàn shì xì zhōng xiān qǔ qí zǐ

倭饮酣,遍视系中,先取其姊。

zǐ lì shēng yuē wǒ míng jiā nǚ yě kěn wū zéi hu

姊厉声曰:“我名家女也,肯污贼乎?

wēi xiào wèi zhī yuē ruò cóng wǒ dāng xún fù mǔ guī rǔ

”倭笑慰之曰:“若从我,当询父母归汝。

nǚ yuē fù mǔ wèi kě zhī cǐ shí shàng lùn guī yé

”女曰:“父母未可知,此时尚论归耶?

wēi shàng fǔ bèi zuò kuǎn qǔ zhuàng

”倭尚抚背作款曲状。

nǚ nù dà mà

女怒,大骂。

shí huáng hūn wēi fāng zòng huǒ nǚ jí fù huǒ sǐ

时黄昏,倭方纵火,女即赴火死。

yǐ fù qīn qí mèi mèi yòu dà mà

已复侵其妹,妹又大骂。

wēi lòu rèn xié zhī bù wéi dòng yuē yù shā jí shā

倭露刃胁之,不为动,曰:“欲杀,即杀。

wēi yù qiáng fàn zhī nǚ dài yuē wú gù yuàn cóng sì zǐ gǔ jìn nǎi kě fǒu zé bù rěn yě

”倭欲强犯之,女绐曰:“吾固愿从,俟姊骨烬乃可,否则不忍也。

wēi xǐ fù xīn yì huǒ huǒ chì nǚ yòu fù huǒ sǐ

”倭喜负薪益火,火炽,女又赴火死。

shí tóng sǐ zhě sì shí qī rén èr nǚ wèi zuì

时同死者四十七人,二女为最。

sūn liè nǚ wǔ hé rén

孙烈女,五河人。

xìng zhēn jìng bù gǒu xī xiào

性贞静,不苟嬉笑。

mǔ zhū zú jì mǔ li xié qián fū zi zhèng zhōu r lái

母朱卒,继母李携前夫子郑州儿来。

zhōu r shì mǔ yù sī nǚ cháng yǐ shǒu tiāo zhī fèn pī qí jiá

州儿恃母欲私女,尝以手挑之,忿批其颊。

yī rì nǚ fāng zhì miàn zhōu r cóng hòu lǒu zhī

一日,女方治面,州儿从后搂之。

nǚ jiū fā mì rèn zhōu r niè qí bì de tuō

女揪发觅刃,州儿啮其臂得脱。

nǚ bēn su yú zǐ chù dì tòng kū yuē mǔ bù xìng fù yòu tā chū zéi zǐ gǎn rǔ wǒ bì rèn zhī ér hòu sǐ

女奔诉于姊,触地恸哭曰:“母不幸,父又他出,贼子敢辱我,必刃之而后死。

zǐ qū fǔ wèi

”姊曲抚慰。

nǎi yǐ bì hén shì li shǐ jiè jí zhī

乃以臂痕示李,使戒戢之。

zhōu r bù quān dài li yuē r cǎi xīn bì lì bù shèng zhì yí shù yú lù

州儿不悛,绐李曰:“儿采薪,臂力不胜,置遗束于路。

li wǎng qǔ zhī guī zé hù jiōng shén yán

”李往取之,归则户扃甚严。

cóng mǔ shū shì yì qū zhì yuē chū wén rú xiǎo dú bēi míng jì yòu xiǎng zhèn rú léi bì yǒu yì

从母舒氏亦趋至,曰:“初闻如小犊悲鸣,继又响震如雷,必有异。

bìng lì qǐ zhī zhōu r sǐ yù xià xiàng jǐ duàn nǚ yì yǐ bì sǐ

”并力启之,州儿死阈下,项几断,女亦倚壁死。

gài zhōu r kuáng mǔ chū diào nǚ

盖州儿诳母出,调女。

nǚ yáng nuò ér shǐ zhī bì mén jì niè qí hòu shā zhī yě

女阳诺而使之闭门,既蹑其后杀之也。

yòu cài liè nǚ shàng yuán rén

又蔡烈女,上元人。

shǎo gū yǔ zǔ mǔ jū

少孤,与祖母居。

yī rì zǔ mǔ chū yǒu zhú pū wèi sēng zhě lái qǐ shí tiāo zhī bù cóng

一日,祖母出,有逐仆为僧者来乞食,挑之,不从。

xié yǐ rèn nǚ tú shǒu bó zhī shòu shāng shí yú chǔ mà bù jué wǎn zhuǎn sǐ zào xià

挟以刃,女徒手搏之,受伤十余处,骂不绝,宛转死灶下。

zéi dùn qù guān xíng yàn hū lái shǒu fú

贼遁去,官行验,忽来首伏。

guān guài wèn gù

官怪问故。

zéi yuē nǚ jū wǒ zhì cǐ

贼曰:“女拘我至此。

suì dǐ zuì

”遂抵罪。

chén jiàn qī lǐ shì pān yú rén

陈谏妻李氏,番禺人。

jiàn jiā jìng shí yī nián jìn shì

谏,嘉靖十一年进士。

wèi tài píng tuī guān liǎng yuè zú qí dì fú chèn guī

为太平推官,两月卒,其弟扶榇归。

li yuē wú shǎo lí yě qǐ kě yǔ shū wàn lǐ tóng guī zāi

李曰:“吾少嫠也,岂可与叔万里同归哉!

suì bù shí sǐ

”遂不食死。

hú shì kuài jī rén

胡氏,会稽人。

zì tóng lǐ chén zhì

字同里沈袠。

jiāng jià ér zhì gòu fù liàn nán èr xiōng gǔn bāo zhàng sǐ sāi shàng zhì yǔ xiōng xiāng bìng dǎi xì xuān fǔ yù

将嫁,而袠遘父炼难,二兄衮、褒杖死塞上,袠与兄襄并逮系宣府狱。

zǒng dū yáng shùn féng yán sōng yì bì yù zhì èr zi sǐ péng lüě shù bǎi lìng yè fēn jù èr zi bìng zhuàng

总督杨顺逢严嵩意,必欲置二子死,搒掠数百,令夜分具二子病状。

huì shùn wèi jǐ shì zhōng wú shí lái suǒ hé jiù jiàn chē qù xiāng děng nǎi de shì

会顺为给事中吴时来所劾,就槛车去,襄等乃得释。

zì shì bìng ǒu xuè fú fù sāng guī bǐ fú què shǐ hūn hú nián yǐ èr shí qī

自是病呕血,扶父丧归,比服阕始婚,胡年已二十七。

yú liù yuè zhì zú hú āi kū bù jué shēng jǐn chū lián jù zhì sāng shì

逾六月,袠卒,胡哀哭不绝声,尽出奁具治丧事。

yǒu tā fěng zhě duàn fà lí miàn jué zhī

有他讽者,断发剺面绝之。

zhōng rì yī shì zhōng jí tóng chǎn fēi shí bú jiàn

终日一室中,即同产非时不见。

wǎn rǎn jí jiā rén jiàng yíng yī gào qí fù yuē guǎ fù zhī shǒu qǐ kě lìng tā rén shì

晚染疾,家人将迎医,告其父曰:“寡妇之手岂可令他人视。

bù yào ér zú nián wǔ shí yī

”不药而卒,年五十一。

yǐ xiāng zǐ sì

以襄子嗣。

dài shì pú tián rén míng qīng

戴氏,莆田人,名清。

guī cài běn chéng nián fu shí sì

归蔡本澄,年甫十四。

jū èr nián běn chéng yǐ shì jí shù liáo dōng mǎi qiè dài fù xíng

居二年,本澄以世籍戍辽东,买妾代妇行。

dài fù yǔ yuē yuē liáo zuǒ tiān mò wǔ nián bù guī wú nǚ dāng gǎi jià yǐ

戴父与约曰:“辽左天末,五年不归,吾女当改嫁矣。

zhì qī fù yǔ qīng rú yuē

”至期,父语清如约。

qì bù cóng dú jū shí yǒu wǔ nián

泣不从,独居十有五年。

běn chéng guī shēng yī zi wèi zuì fù zǐ xiāng jì wáng

本澄归,生一子,未晬,父子相继亡。

qīng āi huǐ jǐ jué

清哀毁几绝。

fù qián shòu wú shì pìn qīng wén zhī yuē rén hū nǚ cài běn chéng fù ěr hé yòu yún wú yé

父潜受吴氏聘,清闻之曰:“人呼女蔡本澄妇耳,何又云吴耶?

jí wǎng fù jiā shǐ jué hūn

”即往父家,使绝婚。

wú sòng zhī guān lìng shǒu jié biǎo yuē guǎ fù qīng zhī mén

吴讼之官,令守节,表曰寡妇清之门。

shí fǔ yòu yǒu ōu mào rén qī hú shì shǒu jié yán kǔ nèi wài zhòng zhī

时莆又有欧茂仁妻胡氏,守节严苦,内外重之。

jùn yǒu yù jiǔ bù duàn rén yuē tài shǒu kě wèn hú guǎ fù

郡有狱久不断,人曰:“太守可问胡寡妇。

shǒu nǎi guò fù wèn zhī yī yán ér jué

”守乃过妇问之,一言而决。

hú shì yín xǔ yuán chén qī

胡氏,鄞许元忱妻。

yuán chén wèi xú zhù shī yǎng zǐ xí wū zhù shì

元忱为徐祝师养子,习巫祝事。

hú bǐ zhī quàn fu gǎi yè qiě quàn guī xǔ zōng

胡鄙之,劝夫改业,且劝归许宗。

wèi guǒ ér yuán chén yì sǐ

未果,而元忱疫死。

shì bìn zhī xǔ shì lú shàn wò jiù bàng yè yōng yī dāo wò

氏殡之许氏庐,苫卧柩傍,夜拥一刀卧。

lǐ mǒu qiú shì wèi ǒu shì huǐ miàn jié bìn fà duàn zuǒ shǒu sān zhǐ liú xiě lín lí mǒu jīng dùn

里某求氏为偶,氏毁面截鬓发,断左手三指,流血淋漓,某惊遁。

zú fù zūn xíng bào chí zhī dà tòng yīn lì yīng hòu zhě lìng zǐ zhī

族妇尊行抱持之,大恸,因立应后者,令子之。

shì fú sāng sān nián bù huàn bù zhì

氏服丧三年,不浣不栉。

bì zàng nǎi wèi zi qǔ fù

毕葬,乃为子娶妇。

fu yǒu dì shǎo liú yí yú wài fù wèi fǎn zhī xǔ shì lài yǐ fù qǐ

夫有弟少流移于外,复为返之,许氏赖以复起。

lǐ shì hé yáng ān shàng qǐ qī

李氏,郃阳安尚起妻。

shàng qǐ shāng hé nán bìng wáng

尚起商河南,病亡。

shì wén fù jǐn biàn chǎn wán fu zhài qiě zhì guān yǐ dài fu chèn guī guì gào zú dǎng yuē fán jǔ èr guān rù dì

氏闻讣,尽变产完夫债,且置棺以待夫榇归,跪告族党曰:“烦举二棺入地。

bì hù jiāng zì yì lín fù yù shēng zhī pái tà yuē ěr shàng yǒu suǒ bū hé jù sǐ

”闭户将自缢,邻妇欲生之,排闼曰:“尔尚有所逋,何遽死?

shì qǐ mén yīng yuē rán wú zī yǐ jǐn nài hé

”氏启门应曰:“然吾资已尽,奈何?

qǐng fù dài yī rì

请复待一日。

nǎi rèn lǚ yī shuāng wǎng bì zhī yuē de cǐ zú cháng yǐ

”乃纫履一双往畀之,曰:“得此足偿矣。

guī jiā suì yì sǐ

”归家,遂缢死。

wú jié fù wú wéi zhōu níng zhēn qī

吴节妇,无为周凝贞妻。

níng zhēn zú fù nián èr shí sì huǐ róng shì sǐ bù gēng shì yòng nǚ gōng yǐ fèng shuāng gū

凝贞卒,妇年二十四,毁容誓死,不更适,佣女工以奉孀姑。

gū lǎo wò bìng chǐ huǐ fú néng shí

姑老卧病,齿毁弗能食。

fù jué qí r rǔ yǐ rǔ gū dōng yuè wò yōng gū bèi yǐ nuǎn zhī wǎn zhuǎn chuáng xí zhě sān nián

妇绝其儿乳以乳姑,冬月卧拥姑背以暖之,宛转床席者三年。

gū zú āi huǐ gǔ lì nián qī shí wǔ zhōng

姑卒,哀毁骨立,年七十五终。

yòu yáng shì qīng yuàn liú shòu chāng qī

又杨氏,清苑刘寿昌妻。

nián shí jiǔ fu zú shì sǐ xùn

年十九,夫卒,誓死殉。

niàn gū bìng wú yī nǎi bù sǐ

念姑病无依,乃不死。

mǔ jiā lái yíng yǐ gū lǎo bù rěn qù cè jìng bù guī níng

母家来迎,以姑老不忍去侧,竟不归宁。

yuè sān shí nián gū zú zàng bì āi háo fu mù yuē qiè jīn de xiāng cóng dì xià yǐ

阅三十年,姑卒,葬毕,哀号夫墓曰:“妾今得相从地下矣。

suì jué lì

”遂绝粒。

jiā rén wèn yí yán

家人问遗言。

yuē gū fú zài shēn liàn yǐ bù sù

曰:“姑服在身,殓以布素。

suì míng

”遂瞑。

xú yà zhǎng dōng guǎn xú tiān nán nǚ

徐亚长,东莞徐添男女。

tiān nán wèi xú xìng pū shēng yà zhǎng sì suì ér sǐ

添男为徐姓仆,生亚长四岁而死。

mǔ yǐ yà zhǎng hái qí zhǔ qù ér bié shì

母以亚长还其主,去而别适。

bǐ cháng zhēn jìng guǎ yán xiào jū qún bì zhōng lǐn rán yǒu nán fàn zhī sè

比长,贞静寡言笑,居群婢中,凛然有难犯之色。

jiā tóng jìn wàng yù sī zhī bù kě

家童进旺欲私之,不可。

yà zhǎng fèng zhǔ mìng tì cǎo dòu tián zhōng jìn wàng jī ér pò zhī lì jù huò miǎn yīn kū yuē wén láng jūn dú shū yǒu guǎ fù shǒu wéi rén suǒ yǐn fǔ duàn qí shǒu kuàng wǒ shàng nǚ yě hé yǐ shēng wèi

亚长奉主命薙草豆田中,进旺迹而迫之,力拒获免,因哭曰:“闻郎君读书,有寡妇手为人所引,斧断其手,况我尚女也,何以生为!

suì tóu jiāng sǐ

”遂投江死。

jiǎng liè fù dān yáng jiāng shì jìn qī

蒋烈妇,丹阳姜士进妻。

yòu yǐng wù xǐ dú shū

幼颖悟,喜读书。

dì wén zhǐ fāng jiù wài fù

弟文止方就外傅。

yè guī zhé yǐ bǐng ěr dàn zhī lìng sòng rì suǒ shòu shū xī néng jì yì jiǔ zhī suì néng wén

夜归,辄以饼饵啖之,令诵日所授书,悉能记忆,久之遂能文。

guī shì jìn shù nián shì jìn bìng zhài sǐ

归士进数年,士进病瘵死。

fù xiè jīn hé jiǔ yǐn zhī bìng yǐn yán lǔ

妇屑金和酒饮之,并饮盐卤。

qí fù shù zhēn zhī bēn jiù miǎn

其父数侦知,奔救免。

bù shí zhě shí èr rì fù qǐ qí chǐ yǐn zhī yào fù bù sǐ

不食者十二日,父启其齿饮之药,复不死。

lǐ bù shàng shū bǎo shì jìn cóng fù yě zhī fù shì dú shū duō zhì gǔ tú shǐ yú qí qǐn suǒ lìng xù liú xiàng liè nǚ zhuàn

礼部尚书宝,士进从父也,知妇嗜读书,多置古图史于其寝所,令续刘向《列女传》。

fù xǔ nuò jiā rén bèi zhī yì jǐn

妇许诺,家人备之益谨。

yī rì fù mìng yú sī huì zhàng qián jué kǎn mái dà gāng zhù shuǐ xiào wèi jiā rén wú jiāng zhǒng bái lián yú cǐ cǐ huā chū ní nào wú suǒ rǎn lìng wáng zhě zhī yǔ xīn ěr

一日,妇命于纟惠帐前掘坎埋大缸贮水,笑谓家人:“吾将种白莲于此,此花出泥淖无所染,令亡者知予心耳。

yú shì rì zuǎn jí bù xiè

”于是日纂辑不懈。

shū jiāng chéng fáng zhě shāo bù jiè zé rú shǒu gāng zhōng sǐ yǐ

书将成,防者稍不戒,则濡首缸中死矣。

wéi wén tuō gǎo jí huǐ suǒ cún liè nǚ zhuàn jí kū fu wén sì piān mèng fu fù yī piān jiē wén zhǐ qiè ér de zhī zhě

为文脱稿即毁,所存《列女传》及《哭夫文》四篇、《梦夫赋》一篇,皆文止窃而得之者。

yù shǐ wén yú cháo bǎng qí mén yuē wén zhāng zhēn jié

御史闻于朝,榜其门曰文章贞节。

chū qí xiōng jiàn nǚ néng wén yǐ li yì ān zhū shū zhēn bǐ zhī zhé pín cù yuē yì ān gēng jià ér shū zhēn bù xián qí fu suī néng wén dà jié kuī yǐ

初,其兄见女能文,以李易安、朱淑真比之,辄嚬蹙曰:“易安更嫁,而淑真不慊其夫,虽能文,大节亏矣。

qí yòu shí zhì cāo yǐ rú cǐ

”其幼时志操已如此。

yáng yù yīng jiàn níng rén

杨玉英,建宁人。

shè liè shū shǐ shàn yín yǒng

涉猎书史,善吟咏。

nián shí bā xǔ zì guān shí zhōng

年十八,许字官时中。

shí zhōng yǒu fēi yì zhī yù fù mǔ gǎi shòu tā pìn

时中有非意之狱,父母改受他聘。

yù yīng wén zhī zhǔ qí bì yuē wú qiè yǒu pèi náng bù xié zhū wù yì rì yǐ yí guān guān rén

玉英闻之,嘱其婢曰:“吾箧有佩囊、布鞵诸物,异日以遗官官人。

bì fú wù zhū zhī

”婢弗悟,诸之。

yú shì qiè rù qǐn shì zì jīng sǐ mù bù míng

于是窃入寝室,自经死,目不瞑。

shí zhōng wén fù jù lǐ wǎng jì yǐ shǒu yǎn zhī suì míng

时中闻讣,具礼往祭,以手掩之,遂瞑。

bì chū suǒ yí wù fù fù mǔ qǐ zhī de shī yún kūn shān yī piàn yù jì shòu yǔ biàn hé

婢出所遗物,付父母启之,得诗云:“昆山一片玉,既售与卞和。

hé zú kǔ bèi yuè yù jiān bù kě mó

和足苦被刖,玉坚不可磨。

ruò zài fù tā rén qí rú píng shēng hé

若再付他人,其如平生何!

yòu zhāng chán yún pú chéng rén xǔ zì shù guì

”又张蝉云,蒲城人,许字俞桧。

wàn lì zhōng guì bèi wū xì yù

万历中,桧被诬系狱。

nǚ wén kě huì tuō móu zhū mǔ yù huò zhuāng lián zhù zhī

女闻可贿脱,谋诸母,欲货妆奁助之。

mǔ bù kě yuē rǔ wèi jià hé wéi ruò cǐ

母不可,曰:“汝未嫁,何为若此。

nǚ fāng shí jí yǐ wǎn zhì dì huì bù yǔ

”女方食,即以碗掷地,恚不语。

rù mù zì yì sǐ

入暮自缢死。

chén xiāng qī ní shì

陈襄妻倪氏。

xiāng wèi yín zhū shēng zǎo zú

襄为鄞诸生,早卒。

fù nián sān shí wú zi jiā pín lì nǚ gōng yǎng gū

妇年三十,无子,家贫,力女红养姑。

yǒu mù qí zī zhě qiǎn méi bái gū

有慕其姿者,遣媒白姑。

fù jiān fèi tāng zì zì qí miàn zuǒ mù bào chū yòu yǐ yān méi tu shāng chù suì chéng níng è zhuàng

妇煎沸汤自渍其面,左目爆出,又以烟煤涂伤处,遂成狞恶状。

méi guò zhī jīng zǒu bù gǎn fù yǐ pìn gào

媒过之,惊走,不敢复以聘告。

lì èr shí nián gū shòu qī shí yú zú fù āi tòng bù shí sǐ

历二十年,姑寿七十余卒,妇哀恸不食死。

péng shì ān qiū rén

彭氏,安丘人。

yòu zì wáng méi gāo

幼字王枚皋。

wèi jià méi gāo zú shì bù zài shì

未嫁,枚皋卒,誓不再适。

wéi xiàn dīng dào píng mì zhǔ qí fù yù qǔ zhī

潍县丁道平密嘱其父欲娶之。

péng chá zhī liù rì bù shí

彭察知,六日不食。

dào píng huǐ ér zhǐ xīn jìng nǚ jié liè hòu wén qí jí gé bù qǐ zèng yǐ guān

道平悔而止,心敬女节烈,后闻其疾革不起,赠以棺。

péng yǔ fù yuē kě shù wěi mái wǒ jí hái dīng shì guān dì xià yù jiàn wáng méi gāo yě

彭语父曰:“可束苇埋我,亟还丁氏棺,地下欲见王枚皋也。

suì sǐ

”遂死。

yòu liú shì yǐng zhōu liú méi nǚ xǔ pìn li zhī běn

又刘氏,颍州刘梅女,许聘李之本。

zhī běn mò nǚ qì xuè bù shí yǔ fù yuē

之本殁,女泣血不食,语父曰;

r wèi li láng fú sān nián xū dì shāo zhǎng rán hòu xùn

“儿为李郎服三年,需弟稍长,然后殉。

jì yǔ wēng qiě wù wèi láng zhì guǒ

寄语翁,且勿为郎置椁。

suì jǐn qù qiān huá jiào dì dú shū qīn zhèng jù dòu

”遂尽去铅华,教弟读书,亲正句读。

yuè yī nián méi qián xǔ tián jiā

越一年,梅潜许田家。

nǚ wén zhōng yè kāi qiè qǔ li bì tiǎo dēng zhì yī yī zhī yì sǐ

女闻,中夜开箧,取李币,挑灯制衣,衣之,缢死。

zhī fǔ xiè zhào lín qí sàng lín lǐ diào zhě rú shì

知府谢诏临其丧,邻里吊者如市。

tián jiā yì jù diàn fù jǔ jiǔ fāng lèi jiù qián chéng guàn wǎ pén huá rán ér suì qǐ gāo zhàng yú rào yán rú dié zhuì

田家亦具奠赙,举酒方酹,柩前承灌瓦盆划然而碎,起高丈余,绕檐如蝶坠。

guān zhě zhèn sè

观者震色。

liú shì èr xiào nǚ rǔ yáng rén

刘氏二孝女,汝阳人。

fù yù shēng qī nǚ jiā pín lì tián

父玉生七女,家贫力田。

cháng zhì lǒng shàng tàn yuē shēng nǚ bù shēng nán shǐ wǒ fú lí bù chuò

尝至陇上,叹曰:“生女不生男,使我扶犁不辍。

qí dì sì dì liù nǚ wén zhī cè rán shì bù jià zhe duǎn yī dài fù gēng zuò

”其第四、第六女闻之恻然,誓不嫁,著短衣代父耕作。

jí fù mǔ xiāng jì zú wú lì yíng zàng èr nǚ jí wū wèi qiū bù lí qīn cè

及父母相继卒,无力营葬,二女即屋为丘,不离亲侧。

lóng qìng sì nián dū xué fù shǐ yáng jùn mín zhī fǔ shǐ guì fāng yì qí shě qǐng jiàn èr nǚ nián jiē yú liù shí yǐ

隆庆四年,督学副使杨俊民、知府史桂芳诣其舍请见,二女年皆逾六十矣。

huáng shì jiāng níng chén bó qī

黄氏,江宁陈伯妻。

nián shí bā guī bó

年十八,归伯。

fù sǐ mǔ yù gǎi jié shì kǔ jiàn bù cóng

父死,母欲改节,氏苦谏不从。

yī rì mǔ lái shěng nǚ bì mén bù yǔ xiāng jiàn mǔ cán qù

一日,母来省,女闭门不与相见,母惭去。

hòu bó jí dǔ huáng shì bù dú shēng

后伯疾笃,黄誓不独生。

yī rì gū fú bó qǐ zuò huáng shú shì yuē jiē hū

一日,姑扶伯起坐,黄熟视曰:“嗟乎!

bìng zhì cǐ wú wú wàng yǐ

病至此,吾无望矣。

zǒu zào xià suì shí qì cì hóu bù shū yǐ chú dāo zì wěn sǐ nián èr shí yī

”走灶下,碎食器刺喉不殊,以厨刀自刎死,年二十一。

shào shì dān yáng dà xiá shào fāng jiā bì yě

邵氏,丹阳大侠邵方家婢也。

fāng zǐ yí lìng bì shì zhī

方子仪,令婢视之。

gù xiāng xú jiē gāo gǒng bìng jiā jū fāng yǐ cè gàn jiē jiē bù yòng jí zǒu yè gǒng wèi yíng fù xiāng míng qīng zhōng wài

故相徐阶、高拱并家居,方以策干阶,阶不用,即走谒拱,为营复相,名倾中外。

wàn lì chū gǒng ba zhāng jū zhèng shǔ xún fǔ zhāng jiā yìn bǔ shā fāng bìng dǎi yí

万历初,拱罢,张居正属巡抚张佳胤捕杀方,并逮仪。

yí fu sān suì bǔ zhě yǐ rì mù wèi fā bì fāng suǒ jū zhái shǒu zhī

仪甫三岁,捕者以日暮未发,闭方所居宅,守之。

fāng nǚ fū wǔ jìn chén yīng kuí yì liè shì fù qì yǒu lì shí wéi zhū shēng niàn yí sǐ shào shì jué jiāng wǎng jiù zhī

方女夫武进沈应奎,义烈士,负气有力,时为诸生,念仪死,邵氏绝,将往救之。

ér fǔ tuī guān yǔ yīng kuí shàn gù yāo yǐn yè fēn nǎi ba

而府推官与应奎善,固邀饮,夜分乃罢。

wǔ jìn jù fāng jū wǔ shí lǐ yīng kuí yú chéng chū yè bàn dǐ fāng jiā yú qiáng rù bì fāng zuò dēng xià bào yí qì yuē ān dé shěn láng lái shǔ yǐ cǐ zi

武进距方居五十里,应奎逾城出,夜半抵方家,逾墙入,婢方坐灯下,抱仪泣曰:“安得沈郎来,属以此子。

yīng kuí cāng cù qián bì lì yǐ yí shòu zhī dùn shǒu yuē shào shì zhī sì zài jūn yǐ

”应奎仓卒前,婢立以仪授之,顿首曰:“邵氏之祀在君矣。

cǐ zi shēng bì sǐ wú hàn

此子生,婢死无憾。

yīng kuí nì yí qù chen yè tuī guān

”应奎匿仪去,晨谒推官。

dàn rì bǔ zhě shī yí xì bì dú lüě zhōng wú yán

旦日,捕者失仪,系婢毒掠,终无言。

huò yán yú shǒu yuē bì yìng kuí nì zhī

或言于守曰:“必应奎匿之。

kuí suǒ shàn tuī guān zài zuò dà xiào yuē yuān zāi

”奎所善推官在坐,大笑曰:“冤哉!

yīng kuí yè yǐn yú yú chen yòu yè yú yě

应奎夜饮于余,晨又谒余也。

huì yǒu wéi fāng jiě zhě shì nǎi qǐn bì fǔ qí zi yǐ lǎo

”会有为方解者,事乃寝,婢抚其子以老。

yáng zhēn fù tóng guān wèi rén zì guō héng

杨贞妇,潼关卫人,字郭恒。

wàn lì chū kè yóu hú nán jiǔ bù guī

万历初,客游湖南,久不归。

fù yì nà tā pìn nǚ bù kě duàn fà zì shǒu

父议纳他聘,女不可,断发自守。

jiā yǒu yán bì xué qiáng jū zhī chuí tuó yǐ tōng yǐn shí rú shì zhě èr shí liù nián

家有岩壁,穴墙居之,垂橐以通饮食,如是者二十六年。

héng guī nǎi chéng lǐ

恒归,乃成礼。

yòu yǒu ní shì guī ān rén xǔ pìn chén mǐn

又有倪氏,归安人,许聘陈敏。

mǐn cóng zhēng chuán wèi yǐ sǐ

敏从征,传为已死。

yú wǔ shí zài shǐ guī

逾五十载始归。

ní shǒu zhì bù jià zhì shì chéng hūn nián liù shí yī yǐ

倪守志不嫁,至是成婚,年六十一矣。

yáng shì níng guó ráo dǐng qī

杨氏,宁国饶鼎妻。

dǐng yǐ dān yī nì sǐ hú zhōng yáng zhāo hún zàng zhī kè èr zi chéng lì dōng bù yī jiā

鼎以单衣溺死湖中,杨招魂葬之,课二子成立,冬不衣袷。

wàn lì chū nián bā shí jìng dān yī rù zhái páng chí zhōng duān zuò sǐ

万历初,年八十,竟单衣入宅旁池中,端坐死。

dīng shì wǔ hé wáng xù lǐ qī

丁氏,五河王序礼妻。

xù lǐ dì xù jué kè wài wèi zéi suǒ shā qí qī guō shì huái yùn wèi jí xùn

序礼弟序爵客外,为贼所杀,其妻郭氏怀孕未即殉。

jí shēng zǐ yuè yuè tóu huán sǐ

及生子越月,投缳死。

shí dīng shì shì shēng nǚ qì wèi xù lǐ yuē shū bù xìng kè sǐ shěn fù xùn qì gū bù yǎng zé zài jūn yǔ qiè yě

时丁氏适生女,泣谓序礼曰:“叔不幸客死,婶复殉,弃孤不养,责在君与妾也。

qiè chū jǔ nǚ hòu shàng yǒu qī gū wáng zé zhǎn shū zhī sì qiě fù shěn yǐ

妾初举女,后尚有期,孤亡则斩叔之嗣,且负婶矣。

suì qì nǚ rǔ zhí

”遂弃女乳侄。

wèi jǐ xù lǐ yì sǐ jìng wú zǐ nǚ

未几,序礼亦死,竟无子女。

shì nián fāng shǎo fǔ zhí zhǎng jué wú yuàn huǐ

氏年方少,抚侄长,绝无怨悔。

yóu shì kūn shān gòng shēng yōng nǚ

尤氏,昆山贡生镛女。

jià zhū shēng zhào yī fèng zǎo sǐ jiāng xùn zhī gù èr zi fāng qiǎng bǎo wèi qiáng shí

嫁诸生赵一凤,早死,将殉之,顾二子方襁褓,为强食。

èr zi fù shāng tòng yuē kě yǐ cóng fu yǐ

二子复殇,恸曰:“可以从夫矣。

tòng fu wèi zàng jí yíng zhūn xī

”痛夫未葬,即营窀穸。

è shào nián yàn qí sè zǐ qí mù yuē bǐ pàn měi ér liú wū néng jiǔ yě

恶少年艳其色,訾其目曰:“彼盼美而流,乌能久也。

fù wén zhī yè qǔ shí huī shǒu ruó mù xuè chū lì kū

”妇闻之,夜取石灰手挼目,血出立枯。

zhì guān zì suí

置棺自随。

fu zàng bì jí zì yì huò jiě zhī nǎi chù shí liè é qū wò guān zhōng sǐ

夫葬毕,即自缢,或解之,乃触石裂额,趋卧棺中死。

lǐ shì wáng chǒng lín jì qī

李氏,王宠麟继妻。

chǒng lín shì zhī fǔ zú shì nián èr shí yú kū qì bù shí jīng sì shí rì jí gé

宠麟仕知府卒,氏年二十余,哭泣不食,经四十日疾革。

zhī zú rén lì qí zī bì yǐ è yǔ qīng qián qī zi yù jiè jiā rén zhì jǐ guān zhōng wù fēng liàn

知族人利其资,必以恶语倾前妻子,预戒家人置己棺中,勿封殓。

zhòng guǒ wèi jí zào gū shā mǔ

众果猬集,噪孤杀母。

shì cóng guān zhōng yán yǐ zhī rǔ bèi jì bì chū cǐ yě

氏从棺中言:“已知汝辈计必出此也。

zhòng dà cán ér qù rán hòu míng

”众大惭而去,然后瞑。

sūn shì ōu níng rén

孙氏,瓯宁人。

yòu jiě jīng shǐ zì wú tíng guì

幼解经史,字吴廷桂。

tíng guì sǐ sūn yù zuǒ sàng jiā rén zhǐ bù dé fù wéi mìng yú

廷桂死,孙欲左丧,家人止不得,父为命舆。

yuē bēn sāng ér yú kě hu

曰:“奔丧而舆,可乎?

rù yè tú bù wǎng xié nà cǎi shuāng jīn què yǐ jiàn jiù gū

”入夜,徒步往,挟纳采双金雀以见舅姑。

bài bì diàn jiù cè suì bù lí cì qī bì sǐ

拜毕,奠柩侧,遂不离次,期必死。

wú jiā gù pín suǒ zhì guān qǔ jù ér yǐ

吴家故贫,所治棺,取具而已。

hào shì zhě zhù yǐ měi jiǎ sūn shì zhī yuē mù yǐ měi yú wú fu fēi lǐ yǐ

好事者助以美槚,孙视之曰:“木以美逾吾夫,非礼矣。

què zhī

”却之。

yǐ huì dú lái nǎi xǔ

以槥椟来,乃许。

jiè qī yì sǐ shū yī dài zhōng yún nán wú fù shī nǚ wú qǐ yī

届期缢死,书衣带中云:“男毋附尸,女毋启衣。

fāng xiào nǚ pú tián rén

方孝女,莆田人。

fù lán guān yí zhì láng zhōng zú jīng shī

父澜,官仪制郎中,卒京师。

nǚ nián shí sì wú tā xiōng dì yǔ shū fù fú chèn guī

女年十四,无他兄弟,与叔父扶榇归。

dù yáng zǐ jiāng zhōng liú zhōu fù chèn fú

渡扬子江,中流舟覆,榇浮。

nǚ shí jū bié zhōu huáng jù hū jiù fēng tāo xiōng nù rén mò gǎn qián

女时居别舟,皇遽呼救,风涛汹怒,人莫敢前。

nǚ yǎng tiān dà kū suì fù shuǐ sǐ

女仰天大哭,遂赴水死。

jīng sān rì shī fú bàng fù chèn tóng pō nán àn

经三日,尸浮,傍父榇,同泊南岸。

yòu yǒu jiě xiào nǚ níng líng rén

又有解孝女,宁陵人。

nián shí sì tóng mǔ huàn yī

年十四,同母浣衣。

mǔ wù nì shuǐ nǚ sì gù wú rén hào qì tóu shuǐ

母误溺水,女四顾无人,号泣投水。

é xiōng shào wǔ zhì qiú ér de zhī mǔ nǚ jiē sǐ

俄兄绍武至,泅而得之,母女皆死。

nǚ shǒu wǎn mǔ shén jiān xiōng jiù mǔ jiǔ zhī fù sū

女手挽母甚坚,兄救母,久之复苏。

nǚ shǒu réng bù jiě xiōng kū fǔ zhī yuē mǔ yǐ shēng mèi kě wèi yǐ

女手仍不解,兄哭抚之曰:“母已生,妹可慰矣。

nǎi jiě

”乃解。

lǐ shì dōng xiāng hé xuán qī

李氏,东乡何璇妻。

xuán kè sǐ

璇客死。

li yǒu shū sè fù pò zhī jià

李有殊色,父迫之嫁。

suì yǐ zān rù ěr zhōng shǒu zì quán zhī zhì méi fù bá chū xuè jiàn rú zhù

遂以簪入耳中,手自拳之至没,复拔出,血溅如注。

gū jué hū jiā rén jiù zé yǐ sǐ yǐ

姑觉,呼家人救,则已死矣。

xiàng zhēn nǚ xiù shuǐ rén

项贞女,秀水人。

guó zǐ shēng dào hēng nǚ zì wú jiāng zhōu yīng qí

国子生道亨女,字吴江周应祁。

jīng nǚ gōng jiě qín sè tōng liè nǚ zhuàn shì zǔ mǔ jí mǔ jí xiào

精女工,解琴瑟,通《列女传》,事祖母及母极孝。

nián shí jiǔ wén zhōu bìng zhài jí chí zhāi rán xiāng dēng lǐ fó mò yǒu suǒ zhù shì nǚ bèi qiè tīng wēi wén yǐ shēn dài yǔ

年十九,闻周病瘵,即持斋、燃香灯礼佛,默有所祝,侍女辈窃听,微闻以身代语。

yī rì wèi rǔ ǎo yuē wèi jià ér fū wáng dāng nài hé

一日,谓乳媪曰:“未嫁而夫亡,当奈何?

yuē wèi chéng fù gǎi zì wú hài

”曰:“未成妇,改字无害。

nǚ zhèng róng yuē xī xián yǐ yī jiàn xǔ rén yóu bù rěn fù kuàng shēn hu

”女正容曰:“昔贤以一剑许人,犹不忍负,况身乎?

jí fù wén fù mǔ mì qí shì rán chuán wú jiāng rén lái nǚ yǐ yù

”及讣闻,父母秘其事,然传吴江人来,女已喻。

zǔ mǔ shǔ qí mǔ rù shì nǚ liú mǔ zuò sè shén wēn mǔ shì rán qù

祖母属其母入视,女留母坐,色甚温,母释然去。

yè cì zhū bì shú shuì dú qǐ yǐ sù sī yuē fā yī nèi wài xī yì yǐ gǎo ér rèn qí xià cháng

夜伺诸婢熟睡,独起以素丝约发,衣内外悉易以缟,而纫其下裳。

jiǎn yī wù dāng láo zhū bì zhě míng biāo zhī liè zhū chuáng shàng

检衣物当劳诸婢者,名标之,列诸床上。

dà shū yú jǐ yuē shàng gào fù mǔ r bù dé fèng yī rì huān jīn wèi zhōu láng sǐ yǐ

大书于几曰:“上告父母,儿不得奉一日驩,今为周郎死矣。

suì zì yì

”遂自缢。

liǎng jiā fù mǔ cóng qí zhì jìng hé zàng yān

两家父母从其志,竟合葬焉。

lǐ shì shòu chāng rén

李氏,寿昌人。

nián shí sān shòu wēng yìng zhào pìn

年十三,受翁应兆聘。

yìng zhào bào zú nǚ jǐn qǔ bèi jià yī shì fén zhī yǐ shēn fù huǒ wèi fù mǔ jiù zhǐ

应兆暴卒,女尽取备嫁衣饰焚之,以身赴火,为父母救止。

nǎi fù wēng jiā āi gào jiù gū qǐ lì sì fù qǐ yī xiǎo lóu shè fu wèi zuò wò yú páng diàn shí xiāng duì fēi gū bù jiē miàn

乃赴翁家,哀告舅姑乞立嗣,复乞一小楼,设夫位,坐卧于旁,奠食相对,非姑不接面。

jiù wáng jiā luò rěn jī fǎng jì yǐ yǎng gū

舅亡,家落,忍饥纺绩以养姑。

wèi jǐ gū yì wáng lín huǒ dà qǐ yè bàn dá dàn yán bǎi yú jiā

未几,姑亦亡,邻火大起,夜半达旦,延百余家。

lín fù qū shàng lóu quàn zhī bì fù yuē cǐ zhèng wǒ shòu mìng shí yě

邻妇趋上楼,劝之避,妇曰:“此正我授命时也。

bào fu mù zhǔ dài fén

”抱夫木主待焚。

xū yú sì miàn jiē jìn xiǎo lóu dú cún

须臾四面皆烬,小楼独存。

yù tíng xiàn jūn yī fǔ zōng shì diǎn bǐng nǚ

玉亭县君,伊府宗室典柄女。

nián èr shí sì shì yáng rèn

年二十四,适杨仞。

bù liǎng yuè rèn zú hào tòng bù shí

不两月仞卒,号恸不食。

huò quàn yǐ jiù gū nián lǎo qiě yǒu yí yùn nǎi rěn sǐ xiāng shì

或劝以舅姑年老,且有遗孕,乃忍死襄事。

jí shēng nán jiā rì luò

及生男,家日落。

wàn lì èr shí yī nián hé nán dà jī zōng lù jiǔ quē fǎng jì sān rì bù dé yī sūn mǔ zǐ xiāng chí tòng kū

万历二十一年,河南大饥,宗禄久缺,纺绩三日,不得一飧,母子相持恸哭。

yè fēn mèng shén yǔ yuē rǔ jié xíng shàng wén yú tiān dāng yǒu yǐ xiāng zhù

夜分梦神语曰:“汝节行上闻于天,当有以相助。

chén xīng mǔ zǐ shù suǒ mèng jiē fú pō guài zhī

”晨兴,母子述所梦皆符,颇怪之。

qí zǐ yuē qǔ wū hòu tǔ zuò pī yì sù

其子曰:“取屋后土作坯,易粟。

qí rì jué tǔ de qián shù bǎi

”其日掘土,得钱数百。

zì shì měi jué zhé de qián

自是,每掘辄得钱。

yī rì shě bàng dì xiàn de shí tàn yī jiào qǔ yǐ gòng cuàn

一日,舍傍地陷,得石炭一窖,取以供爨。

yán liǎng yuè yú guān fèng yì zhì rén yǐ wéi kǔ jié suǒ gǎn

延两月余,官俸亦至,人以为苦节所感。

mǎ jié fù nián shí liù guī píng hú zhū shēng liú lián

马节妇,年十六,归平湖诸生刘濂。

shí qī ér guǎ

十七而寡。

wēng jiā shén pín lì qí zài shì bì yù duó qí zhì

翁家甚贫,利其再适,必欲夺其志。

bù yǔ yǐn shí bǎi jì cuò zhī zhì yì lì

不与饮食,百计挫之,志益厉。

cháng bì mén zì jīng huò jiù zhī zé xì jué ér zhuì yú de sǐ yǐ

尝闭门自经,或救之,则系绝而坠于地死矣。

jí jiě zhī jiàn sū

急解之,渐苏。

wēng yòu yīn nà chén shì pìn qí gū yòu yǔ jù chū lìng nǚ nú bào chí nà shěn zhōu

翁又阴纳沈氏聘,其姑诱与俱出,令女奴抱持纳沈舟。

fù tóu hé bù dé jí hū tiān jiù wǒ

妇投河不得,疾呼天救我。

xū yú fēng yǔ zhòu huì jí léi jī zhōu yù fù zhě shù sì

须臾风雨昼晦,疾雷击舟,欲覆者数四。

chén jù nǎi xuán zhōu hái zhī

沈惧,乃旋舟还之。

shì wén yú xiàn xiàn lìng fù bié jū

事闻于县,县令妇别居。

shí fù xiōng jǐn mò wú kě guī jiǎ yù yī xué shè guān shàn zhī yǐ lǎo

时父兄尽殁,无可归,假寓一学舍,官赡之以老。

wáng shì dōng guǎn yè qí ruì qī

王氏,东莞叶其瑞妻。

qí ruì pín cāo zhōu wǎng lái lín jìng yī yuè yī guī

其瑞贫,操舟往来邻境,一月一归。

fù fǎng jì yì shí

妇纺绩易食。

wàn lì èr shí sì nián lǐng nán dà jī mín duō zhōu qī zǐ

万历二十四年,岭南大饥,民多鬻妻子。

qí ruì jiāng zhōu fù bó luó mín jiā quàn chéng zài qí rén jù lái

其瑞将鬻妇博罗民家,券成,载其人俱来。

rù mén jiàn shì léi shén wèn zhī bù zhān zhōu shù rì yǐ

入门见氏羸甚,问之,不𫗴粥数日矣。

qí ruì qì yǔ zhī gù qiě shì zhī jīn fù xiào ér xǔ zhī

其瑞泣语之故,且示之金,妇笑而许之。

jí zhōu fā bǎo tán yuè rù tán zhōng sǐ

及舟发宝潭,跃入潭中死。

liǎng àn guān zhě rú dǔ jiē wèi shuǐ xùn shī liú wú suǒ dǐ

两岸观者如堵,皆谓水迅,尸流无所底。

qí ruì zhì cóng shàng liú kū shù shēng shī hū yǒng chū qù suǒ tóu chù yǐ nì liú shù shí bù yǐ

其瑞至,从上流哭数声,尸忽涌出,去所投处,已逆流数十步矣。

liú shì bó píng wú jìn xué qī

刘氏,博平吴进学妻。

yáng shì jìn xìng qī

杨氏,进性妻。

jìn xué yì sǐ jì zàng liú yè pú fú yì yú mù suǒ

进学疫死,既葬,刘夜匍匐缢于墓所。

wèi jǐ jìn xìng yì yì sǐ yáng yī tòng jǐ jué

未几,进性亦疫死,杨一恸几绝。

gū yì jià zhī yáng yuē wǒ hé yǐ bù rú sì

姑议嫁之,杨曰:“我何以不如姒。

suì yì sǐ

”遂缢死。

tán shì nán hǎi fāng cún yè qī

谭氏,南海方存业妻。

shēng zǐ sān yuè fu wáng bēi hào yù xùn

生子三月,夫亡,悲号欲殉。

mǔ nǎi gū jiāo zhǐ zhī qiě fěng gǎi shì

母乃姑交止之,且讽改适。

shì chuí tì yuē wú jiǔ bù lè shēng tè niàn gū yǔ r ěr

氏垂涕曰:“吾久不乐生,特念姑与儿耳。

gěng yè liú tì bù zhǐ èr rén bù gǎn fù yán

”哽咽流涕不止,二人不敢复言。

jí zi qī suì qiǎn jiù shú shī xiān lìng bài gū wēi shì fù tuō yì qiè zì xǐ yuē wú jīn kě yǐ suì zhì yǐ

及子七岁,遣就塾师,先令拜姑,微示付托意,窃自喜曰:“吾今可以遂志矣。

yī rì méi shì zhì fù quàn gǎi shì shì yù fèn zhōng yè yì sǐ

”一日,媒氏至,复劝改适,氏愈愤,中夜缢死。

yòu zhāng shì lín qīng lín yǔ qí qī

又张氏,临清林与岐妻。

fu wáng yù zì yì jiù gū wèi zhī yuē ěr sǐ rú yí gū hé

夫亡,欲自缢,舅姑慰之曰:“尔死,如遗孤何?

shì yǐ yī wù qiàn rǔ yù yù qí zi sān yuè zhī zǐ ān rǔ yù suì bù shí sǐ

”氏以衣物倩乳妪育其子,三月,知子安乳妪,遂不食死。

li liè fù yú yáo wú jiāng qī

李烈妇,余姚吴江妻。

nián èr shí fu yǔ jiù jù zú jiā kù pín fù fǎng jì yǎng gū jǐ héng dòng něi

年二十,夫与舅俱卒,家酷贫,妇纺绩养姑,己恒冻馁。

yǒu huáng mǒu zhě móu qǔ zhī huì fu zú mǒu shǐ ěr qí gū wèi jí cóng

有黄某者,谋娶之,贿夫族某使铒其姑,未即从。

mǒu nǎi yīn yǔ huáng jí fù jiā yuē guǐ chēng qí mǔ bào bìng jiān yú lái yíng

某乃阴与黄及父家约,诡称其母暴病,肩舆来迎。

fù cāng cù shēng yú jì jí mén fēi fù jiā yě

妇仓卒升舆,既及门,非父家也。

gū yì xún zhì bù jǐ xí sù shǐ chéng lǐ

姑亦寻至,布几席,速使成礼。

fù yáng yuē suǒ yǐ bù yù jià zhě wèi gū lǎo wú yī ěr

妇佯曰:“所以不欲嫁者,为姑老无依耳。

gū jì xǔ fù hé yán

姑既许,复何言。

rán qiè zì fu mò wèi cháng jiě dài jīn yuàn yī xǐ mù

然妾自夫殁未尝解带,今愿一洗沐。

yòu wèn pìn cái jǐ hé

”又问:“聘财几何?

gū yǐ shù duì

”姑以数对。

yuē jí huái zhī qù

曰:“亟怀之去。

gū zài wǒ jí cóng rén shū nǎn yán yě

姑在,我即从人,殊赧颜也。

zhòng xǐ cù gū xíng wèi jù tāng

”众喜,促姑行,为具汤。

tāng zhì jiǔ bù chū pì hù shì zhī zé yì sǐ yǐ

汤至,久不出,辟户视之,则缢死矣。

qí hòu chóng zhēn shí wǔ nián yú yáo yòu yǒu huáng liè fù zhě jīn yī lóng qī

其后,崇祯十五年,余姚又有黄烈妇者,金一龙妻。

fu zǎo mò huáng jié zhǐ zì shì lì cóng zǐ wèi sì yǔ gū xiāng yī

夫早殁,黄截指自誓,立从子为嗣,与姑相依。

xióng shì zi yù qǔ zhī mǔ dǎng lì qí cái dài lìng huán jiā jiàn dào sòng yú xióng

熊氏子欲娶之,母党利其财,绐令还家,间道送于熊。

huáng zhī shì bù kě wǎn yuàn sōu guā suǒ yǒu yǐ cháng pìn jīn bù tīng xiāng chí zhì yè shēn yǐn dāo zì wěn wèi yǔn

黄知势不可挽,愿搜括所有以偿聘金,不听,相持至夜深,引刀自刎未殒。

qí gū wén zhī jí qū shì huáng yuē fù suǒ yǐ wèi jí sǐ zhě yù gū yī miàn ěr jīn fù hé qiú

其姑闻之,急趋视,黄曰:“妇所以未即死者,欲姑一面耳,今复何求。

suì wān hóu yǐ jué

”遂剜喉以绝。

jùn yì wén zhī bì xióng shì zi yù zhōng

郡邑闻之,毙熊氏子狱中。

xū liè fù wú xiàn rén

须烈妇,吴县人。

fu li sǐ shì ér yuè qí sè zhēng yù qǔ zhī

夫李死,市儿悦其色,争欲娶之。

fù qì yuē wú fāng sòng yī fū xuán yíng yī fū

妇泣曰:“吾方送一夫,旋迎一夫。

qiě lì wú fu zhī sǐ ér qī wǒ bù yóu shā wǒ fu yé

且利吾夫之死而妻我,不犹杀我夫耶!

shì ér nǎi jiū dǎng jù móu jiāng lüè zhī

”市儿乃纠党聚谋,将掠之。

fù jīng bēn mǔ mǔ jù bù gǎn liú

妇惊奔母,母惧不敢留。

fǎn yú gū gū jù zhī mǔ

返于姑,姑惧知母。

tóu zǐ zǐ yì bù gǎn liú fù qì ér guī

投姊,姊益不敢留,妇泣而归。

lín rén quàn zhī yuē ruò jí sǐ shuí jīng ruò jié zhě hé zì kǔ ruò cǐ

邻人劝之曰:“若即死,谁旌若节者,何自苦若此?

fù dù zhōng bù miǎn zì jīng sǐ

”妇度终不免,自经死。

chén jié fù ān lù rén

陈节妇,安陆人。

shì li xìng zǎo guǎ jié rán yī shēn guī fù jiā shǒu zhì zuò wò xiǎo lóu zú bù xià lóu zhě sān shí nián

适李姓,早寡,孑然一身,归父家守志,坐卧小楼,足不下楼者三十年。

lín zhōng wèi qí bì yuē wú sǐ shèn wù yǐ nán zǐ yú wǒ

临终,谓其婢曰:“吾死,慎勿以男子舁我。

jiā rén hū qí yán lìng nán zǐ dēng lóu jǔ zhī qì jué yú shí yǐ qǐ zuò yuē shǐ wǒ hé yán ér lìng ruò bèi zhì cǐ

”家人忽其言,令男子登楼举之,气绝逾时矣,起坐曰:“始我何言,而令若辈至此。

jiā rén jīng bù ér xià mù nǎi míng

”家人惊怖而下,目乃瞑。

mǎ shì shān yīn liú jìn xiào qī

马氏,山阴刘晋啸妻。

wàn lì zhōng jìn xiào kè sǐ mǎ nián èr shí xǔ jiā wú lì zhuī

万历中,晋啸客死,马年二十许,家无立锥。

bó shì yǒu lóu suì yǔ mǔ jì jū qí shàng yǐ shí zhǐ jǐ yǎng bù xià tī zhě shù shí nián

伯氏有楼,遂与母寄居其上,以十指给养,不下梯者数十年。

cháng yòng wǎ pén zhù xīn tǔ yǐ zú fù zhī

常用瓦盆贮新土,以足附之。

lín fù wèn gù yuē wú yǐ fú tǔ qì ěr

邻妇问故,曰:“吾以服土气耳。

nián liù shí wǔ zú

”年六十五卒。

xiè liè fù míng yù huá pān yú cáo shì xìng qī

谢烈妇,名玉华,番禺曹世兴妻。

shì xīng wéi féng shì shú shī fu chéng hūn jí fù jí wǎng

世兴为冯氏塾师,甫成婚,即负笈往。

wáng hé bìng guī bù néng qǐ fù shì bù gǎi shì

亡何病归,不能起,妇誓不改适。

cáo zú zhī lǎo jiā zhī yì fēn jì tián yǐ shàn

曹族之老嘉之,议分祭田以赡。

huò wèi fù nián fāng shèng dāng sì xiāng shì bì lìng guī níng fù yáng nuò

或谓妇年方盛,当俟襄事毕,令归宁,妇佯诺。

jí qī jià yú yù xíng bié zhū sì duō zuò jué yǔ xú rù shì bì hù yǐ dāo zì duàn qí jǐng

及期,驾舆欲行,别诸姒,多作诀语,徐入室闭户,以刀自断其颈。

jiā rén jí xué bǎn rù xuè liú mǎn yī shàng wèi jué jiàn zhū rén rù jí yǐ zuǒ shǒu cóng duàn chù tàn hóu chū zhī yòu shǒu yǐn dāo yī gē nǎi míng

家人亟穴板入,血流满衣,尚未绝,见诸人入,亟以左手从断处探喉出之,右手引刀一割,乃瞑。

zhāng shì tóng chéng li dòng qī

张氏,桐城李栋妻。

dòng sǐ wú zi zhāng zì jīng yú chuáng

栋死无子,张自经于床。

mǔ jiù zhī fèn shēn qǐ yǐn fǔ zhuó zuǒ bì zhě sān

母救之,奋身起,引斧斫左臂者三。

jiā rén duó fǔ yì ér zuò zhī rù jiān zhāng kuì mèn bù yǔ

家人夺斧,抑而坐之蓐间,张瞆闷不语。

jiā rén shāo tuì zhāng jù yǎn shēn chū hù tóu yú shuǐ

家人稍退,张遽揜身出户投于水。

shuǐ fāng bīng yǐ shǒu chù xué rù suì sǐ

水方冰,以首触穴入,遂死。

yì yòu yǒu liè fù wáng shì gāo wén xué qī

”邑又有烈妇王氏,高文学妻。

wén xué sǐ fù dào měi lái diào wèi wáng yuē wú guò āi

文学死,父道美来吊,谓王曰:“无过哀。

shì yǒu sān děng zài rǔ zì wèi zhī

事有三等,在汝自为之。

wáng chuò qì wèn zhī fù yuē qí yī cóng fu dì xià wèi liè cì zé bīng shuāng yǐ shì wēng gū wèi jié sān zé héng rén shì yě

”王辍泣问之,父曰:“其一从夫地下为烈,次则冰霜以事翁姑为节,三则恒人事也。

wáng jí jiàn hù jué lì bù shí yuè qī rì ér sǐ

”王即键户,绝粒不食,越七日而死。

yòu yǒu qī jiā fù zhě bǎo yìng rén

又有戚家妇者,宝应人。

fu hé jǐn ér fū bào mò

甫合卺,而夫暴殁。

fù kū zhī āi tóu mén wài wāng zhōng sǐ

妇哭之哀,投门外汪中死。

hòu rén míng qí sǐ suǒ wèi qī jiā wāng yún

后人名其死所为戚家汪云。

jīn shì tōng wèi liú dà jùn qī

金氏,通渭刘大俊妻。

nián shí jiǔ fu bìng fēng bì jīn fú yù wēn quán

年十九,夫病风痹,金扶浴温泉。

bào fēng yǔ shān shuǐ dǒu fā fū bù néng dòng lìng jīn jí zǒu

暴风雨,山水陡发,夫不能动,令金急走。

jīn hào qì jiān chí bù kěn shě bìng nì sǐ

金号泣坚持不肯舍,并溺死。

shī liú shù shí lǐ ér chū shǒu yóu wǎn fū bù shì yún

尸流数十里而出,手犹挽夫不释云。

yòu yīng shān zhū shēng wáng fāng qī yáng shì

又应山诸生王芳妻杨氏。

fāng zuì zhuì táng zhōng shì fù shuǐ jiù zhī

芳醉坠塘中,氏赴水救之。

fu rù shuǐ yì shēn shì zhuī shēn chù xié sǐ

夫入水益深,氏追深处偕死。

wáng shì shān yīn chén bó xiè qī

王氏,山阴沈伯燮妻。

yì hūn shù nián bó xiè bìng lì shǒu luán fā tū fù mǔ yǒu tā yì

议婚数年,伯燮病厉,手挛发秃,父母有他意。

nǚ wèn shěn láng bìng shǐ hé rì

女问:“沈郎病始何日?

fù yuē chū xǔ shí gù jiā ér jīn nǎi bìng

”父曰:“初许时固佳儿,今乃病。

nǚ yuē jì xǔ ér bìng mìng yě wéi mìng bù xiáng

”女曰:“既许而病,命也,违命不祥。

jìng guī zhī

”竟归之。

bó xiè bìng qiě bèi wáng fèng shì wú shǎo dài

伯燮病且惫,王奉事无少怠。

jū bā nián zú sì qí cóng zǐ

居八年卒,嗣其从子。

gèng chū zān ěr zuǒ jiù mǎi qiè gèng de zi

更出簪珥佐舅买妾,更得子。

yú nián jiù gū xiāng jì wáng wáng dú fǔ èr yòu gū yù shǒu shí zhī bìng chéng lì

逾年,舅姑相继亡,王独抚二幼孤,鬻手食之,并成立。

li xiào fù lín wǔ rén míng zhōng gū shì jiāng xī guì tíng fèng

李孝妇,临武人,名中姑,适江西桂廷凤。

gū shān huàn tán jí jiāng bù qǐ fù tì qì yōu dào

姑邓患痰疾,将不起,妇涕泣忧悼。

wén yǒu yán rǔ ròu kě liáo zhě xīn shí zhī

闻有言乳肉可疗者,心识之。

yī rì zhǔ yào yǎn xiāng dǎo zào shén zì gē yī rǔ hūn pū yú de qì yǐ jué

一日,煮药,𪩘香祷灶神,自割一乳,昏仆于地,气已绝。

tíng fèng hū yào bù zhì chū shì jiàn xuè liú mǎn de dà jīng hū jiù qīng hài chéng shì yì cháng zuǒ jiē yì qí lú mìng jí zhì

廷凤呼药不至,出视,见血流满地,大惊呼救,倾骇城市,邑长佐皆诣其庐,命亟治。

é yǒu sēng zhǒng mén yuē yǐ shì zhōng qí ài fu zhī jí yù

俄有僧踵门曰:“以室中蕲艾傅之,即愈。

rú qí yán guǒ sū bǐ qiú sēng bù fù jiàn yǐ

”如其言,果苏,比求僧不复见矣。

nǎi qǔ rǔ huò yào fèng gū gū jìng huò quán

乃取乳和药奉姑,姑竟获全。

yòu hóng shì huái níng zhāng chóng yā qī

又洪氏,怀宁章崇雅妻。

chóng yā zǎo zú hóng shǒu zhì shí nián

崇雅早卒,洪守志十年。

gū xǔ jí bù néng qǐ hóng wān rǔ ròu wèi gēng ér yǐn zhī huò yù yú ròu tóu chí zhōng bù lìng rén zhī

姑许,疾不能起,洪剜乳肉为羹而饮之,获愈,余肉投池中,不令人知。

shù rì hòu qún yā zì shuǐ zhōng xián chū míng zào huí xiáng xiǎo tóng huò yǐ gào gū

数日后,群鸭自水中衔出,鸣噪回翔,小童获以告姑。

gū qǐ shì zhī rǔ xuè yóu lín lí yě

姑起视之,乳血犹淋漓也。

qí fu xiōng chóng gǔ yì zǎo wáng sì zhū shì shì sǐ mǐ tā zhóu lǐ xiāng shǒu wǔ shí nián yún

其夫兄崇古亦早亡,姒朱氏誓死靡他,妯娌相守五十年云。

ní shì xīng huà lù áo qī

倪氏,兴化陆鳌妻。

xìng chún xiào jiù zǎo shì mǐn gū lǎo zhāo xī shì qǐn chù yǔ fu kuí yì zhě shí wǔ nián

性纯孝,舅早世,悯姑老,朝夕侍寝处,与夫睽异者十五年。

gū bí huàn jū chuí bì gōng wèi shǔn zhì bù yù nǎi yè fén xiāng gào tiān gē zuǒ bì ròu yǐ jìn gū dàn zhī yù

姑鼻患疽垂毙,躬为吮治,不愈,乃夜焚香告天,割左臂肉以进,姑啖之愈。

yuǎn jìn chēng xiào fù

远近称孝妇。

liú shì zhāng néng xìn qī tài pú qīng xiàn chǒng nǚ gōng bù shàng shū jiǔ dé fù yě

刘氏,张能信妻,太仆卿宪宠女,工部尚书九德妇也。

xìng zhì xiào gū bìng shí nián shì tāng yào bù lí cè

性至孝,姑病十年,侍汤药不离侧。

jí bìng jù jǔ dāo kuī bì shì bì jīng chí zhī

及病剧,举刀刲臂,侍婢惊持之。

jiù wén zhǔ yī yán bìng bù yí jìn xīng nì lì zhǐ zhī

舅闻,嘱医言病不宜近腥腻,力止之。

yú rì jìng kuī ròu zhǔ mí yǐ jìn zé nǎi gū yǐ bù néng shí nǎi dà huǐ hèn yuē yī dài wǒ shǐ gū wèi jiàn wǒ xīn

逾日,竟刲肉煮糜以进,则乃姑已不能食,乃大悔恨曰:“医绐我,使姑未鉴我心。

fù kuī ròu cùn xǔ tòng kū diàn zé qián jiāng hé guān qǔ suǒ diàn zhì guān zhōng yuē fù bù huò fù shì wǒ gū yǐ cǐ ròu bàn gū cè yóu shēn shì gū yě

”复刲肉寸许,恸哭奠箦前,将阖棺,取所奠置棺中曰:“妇不获复事我姑,以此肉伴姑侧,犹身事姑也。

xiāng rén mò bù chēng qí xiào

”乡人莫不称其孝。

✦ You read 列传·卷一百九十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.