sì chuān tǔ sī
◎四川土司
sì chuān tǔ sī zhū jìng duō yǒu qù shǔ yuǎn qù diān qián jìn zhě
四川土司诸境,多有去蜀远,去滇、黔近者。
rú wū méng dōng chuān jìn yú diān wū sā zhèn xióng bō zhōu jìn yú qián
如乌蒙、东川近于滇,乌撒、镇雄、播州近于黔。
míng tài zǔ lüè dìng biān fāng shǒu píng shǔ xià zhì sì chuān bù zhèng sī shǐ zhāo yù zhū mán cì dì guī fù
明太祖略定边方,首平蜀夏,置四川布政司,使招谕诸蛮,次第归附。
gù wū méng wū sā dōng chuān máng bù jiù shǔ yún nán zhě jiē lì yú sì chuān bù guò suì shū gòng fù shì yǐ jī mí
故乌蒙、乌撒、东川、芒部旧属云南者,皆隶于四川,不过岁输贡赋,示以羁縻。
rán yí xìng guǎng hàn shì lì hǎo shā zhēng xiāng jìng shàng fén shāo jié lüè xí yǐ wéi héng
然夷性犷悍,嗜利好杀,争相竞尚,焚烧劫掠,习以为恒。
qù shěng diào yuǎn mò néng kòng zhì fù jìn biān mín xián bèi qí dú
去省窎远,莫能控制,附近边民,咸被其毒。
jiē yóu guī mó cǎo chuàng wèi cháng shè lì wén wǔ wèi zhī qián xiá tīng qí zì xiāng xióng zhǎng
皆由规模草创,未尝设立文武为之钤辖,听其自相雄长。
suī shòu tiān cháo jué hào shí zì wáng qí de
虽受天朝爵号,实自王其地。
yǐ gù zhōng míng zhī shì cháng fán tà fá
以故终明之世,常烦挞伐。
wéi jiàn chāng sōng mào děng chù shè lì wèi suǒ bō zhōu gǎi zūn yì píng yuè èr fǔ yǐ hòu shāo ān jí yún
唯建昌、松、茂等处设立卫所,播州改遵义、平越二府以后,稍安戢云。
sì chuān tǔ sī yī
四川土司一
wū méng wū sā dōng chuān zhèn xióng sì jūn mín fǔ mǎ hú jiàn chāng wèi níng fān wèi yuè guī wèi yán jǐng wèi huì chuān wèi mào zhōu wèi sōng pān wèi tiān quán liù fān zhāo tǎo sī lí zhōu ān fǔ sī
乌蒙乌撒东川镇雄四军民府马湖建昌卫(宁番卫越巂卫盐井卫会川卫) 茂州卫松潘卫天全六番招讨司黎州安抚司
wū méng wū sā dōng chuān máng bù gǔ wèi dòu de de ba dōng chuān dà xióng zhū diān jiē táng wū méng yì yě
乌蒙、乌撒、东川、芒部,古为窦地、的巴、东川、大雄诸甸,皆唐乌蒙裔也。
sòng yǒu fēng wū méng wáng zhě
宋有封乌蒙王者。
yuán chū zhì wū méng lù suì yǐ dōng chuān máng bù jiē lì yú wū méng wū sā děng chù xuān wèi sī
元初置乌蒙路,遂以东川、芒部皆隶于乌蒙、乌撒等处宣慰司。
wū sā fù shèng jiǎ zhū bù yuán shí cháng zhì jūn mín zǒng guǎn fǔ ér yú dōng chuān zhì wàn hù fǔ
乌撒富盛甲诸部,元时尝置军民总管府,而于东川置万户府。
dì shì bìng zài shǔ zhī dōng nán yǔ diān qián huài tǔ xiāng jiē jiē jù xiǎn zǔ shēn yǔ zhōng tǔ shēng jiào gé lí
地势并在蜀之东南,与滇、黔坏土相接,皆据险阻深,与中土声教隔离。
míng tài zǔ jì píng shǔ guī qǔ yún nán dà shī jiē jí yú chén yuán yù bìng jiǎn zhū mán yǐ tōng shǔ dào
明太祖既平蜀,规取云南,大师皆集于辰、沅,欲并剪诸蛮以通蜀道。
hóng wǔ shí sì nián qiǎn nèi chén jī chì yù wū méng wū sā zhū bù zhǎng yuē xī nán zhū bù zì gǔ jí jīn mò bù cháo gòng zhōng guó
洪武十四年遣内臣赍敕谕乌蒙、乌撒诸部长曰:“西南诸部,自古及今,莫不朝贡中国。
zhèn shòu tiān mìng wèi tiān xià zhǔ shí yǒu wǔ nián ér wū méng wū sā dōng chuān máng bù jiàn chāng zhū bù zhǎng yóu jié ào bù cháo
朕受天命为天下主十有五年,而乌蒙、乌撒、东川、芒部、建昌诸部长犹桀骜不朝。
zhèn yǐ qiǎn zhēng nán jiāng jūn yǐng chuān hóu zuǒ fù jiāng jūn yǒng chāng hóu yòu fù jiāng jūn xī píng hóu lǜ shī wǎng zhēng
朕已遣征南将军颍川侯、左副将军永昌侯、右副将军西平侯率师往征。
yóu kǒng zhū bù zhǎng wèi yù zhèn yì gù fù qiǎn nèi chén wǎng yù
犹恐诸部长未喻朕意,故复遣内臣往谕。
rú huǐ zuì xiàng yì dāng jí gōng qīn lái cháo huò qiǎn rén rù gòng jí shū chéng kuǎn zhèn dāng bà bīng yǐ ān lí shù
如悔罪向义,当即躬亲来朝,或遣人入贡,亟摅诚款,朕当罢兵,以安黎庶。
ěr gòng shěng zhī
尔共省之。
shí zhēng nán jiāng jūn fu you dé yǐ fēn qiǎn dū du hú hǎi yáng děng shuài shī wǔ wàn yóu yǒng níng qū wū sā fù zì lǜ shī yóu qǔ jìng xún gé gū shān ér nán yǐ tōng yǒng níng zhī bīng dǎo wū sā
”时征南将军傅友德已分遣都督胡海洋等帅师五万,由永宁趋乌撒,复自率师由曲靖循格孤山而南,以通永宁之兵,捣乌撒。
shí yuán yòu chéng shí bo wén hǎi yáng bīng zhì nǎi jù bīng chì shuǐ hé yǐ jù zhī
时元右丞实卜闻海洋兵至,乃聚兵赤水河以拒之。
jí wén dà jūn jì jìn jiē dùn
及闻大军继进,皆遁。
you dé lìng zhū jūn zhù chéng bǎn zhá fāng jù mán kòu dà jí
友德令诸军筑城,版闸方具,蛮寇大集。
you dé tún bīng shān gāng chí zhòng yǐ dài
友德屯兵山冈,持重以待。
jì zhī shì yǒng kě yòng nǎi zòng bīng jiē zhàn
既知士勇可用,乃纵兵接战。
yǒu máng bù tǔ qiú lǜ zhòng lái yuán shí bo bīng yǔ hé fēng shén ruì
有芒部土酋率众来援,实卜兵与合,锋甚锐。
dà jūn gǔ zào ér qián qí qiú zhǎng duō zhōng shuò zhuì mǎ sǐ
大军鼓噪而前,其酋长多中槊坠马死。
dà jūn yì fèn mán zhòng lì bù zhī dà kuì zhǎn shǒu sān qiān huò mǎ liù bǎi shí bo lǜ zhòng dùn
大军益奋,蛮众力不支,大溃,斩首三千,获马六百,实卜率众遁。
suì chéng wū sā kè qī xīng guān yǐ tōng bì jié yòu kè kě dù hé yú shì dōng chuān wū méng máng bù zhū mán zhèn zhé jiē wàng fēng jiàng fù
遂城乌撒,克七星关以通毕节,又克可渡河,于是东川、乌蒙、芒部诸蛮震詟,皆望风降附。
shí wǔ nián zhì dōng chuān wū sā wū méng máng bù zhū wèi zhǐ huī shǐ sī zhào yù zhū bù rén mín
十五年置东川、乌撒、乌蒙、芒部诸卫指挥使司,诏谕诸部人民。
yǐ yún nán yǐ xiáng fù yi yì xiào shùn zhōng guó yǐ xiǎng shēng píng
以云南已降附,宜益效顺中国,以享升平。
fù yù zhū bù zhǎng yuē jīn zhì yóu chuán tōng yún nán xuān shuài tǔ rén suí qí jiāng jiè yuǎn ěr kāi zhù dào lù gè guǎng shí zhàng zhǔn gǔ fǎ yǐ liù shí lǐ wèi yī yì
复谕诸部长曰:“今置邮传通云南,宣率土人,随其疆界远迩,开筑道路,各广十丈,准古法,以六十里为一驿。
fú zhì fèng xíng
符至奉行。
yòu chì zhēng nán jiāng jūn you dé děng yuē wū méng wū sā dōng chuān máng bù zhū qiú zhǎng suī yǐ xiáng kǒng dà jūn yī hái réng fù xiào jù
”又敕征南将军友德等曰:“乌蒙、乌撒、东川、芒部诸酋长虽已降,恐大军一还,仍复啸聚。
fú dào rì xī sòng qí qiú zhǎng rù cháo
符到日,悉送其酋长入朝。
yòu yù yǐ guì zhōu yǐ shè dōu zhǐ huī shǐ rán dì shì piān dōng jīn yí yú shí bo suǒ jū zhī de lì sī yǐ biàn kòng zhì qīng qí shěn zhī
”又谕以贵州已设都指挥使,然地势偏东,今宜于实卜所居之地立司,以便控制,卿其审之。
yǐ wū sā zhū mán fù pàn dì yù you dé yuē wū sā zhū mán cì guān jūn sàn chǔ jí yǒu cǐ biàn zhèn qián yǐ lǜ zhī jīn guǒ rán
”已,乌撒诸蛮复叛,帝谕友德曰:“乌撒诸蛮伺官军散处,即有此变,朕前已虑之,今果然。
rán yún nán zhī de rú qǔ jìng pǔ ān wū sā jiàn chāng shì zài bì shǒu qí dōng chuān máng bù wū méng wèi kě jù shǒu yě
然云南之地如曲靖、普安、乌撒、建昌,势在必守,其东川、芒部、乌蒙,未可遽守也。
qiě liú tún dà jūn dàng sǎo zhū mán lù qí qú cháng fāng kě fēn bīng shǒu yù ěr
且留屯大军荡埽诸蛮,戮其渠长,方可分兵守御耳。
nǎi mìng ān lù hóu wú fù wèi zǒng bīng píng liáng hóu fèi jù fù zhī zhēng wū sā wū méng zhū pàn mán
”乃命安陆侯吴复为总兵,平凉侯费聚副之,征乌撒、乌蒙诸叛蛮。
bìng yù wù yǔ mán zhàn yú guān suǒ lǐng shàng dāng fēn bīng yǎn xí zhí dǎo qí cháo shǐ bǐ gè bēn jiù qí jiā bù xiá bì bù gǎn chū yǐ kàng dà shī
并谕勿与蛮战于关索岭上,当分兵掩袭,直捣其巢,使彼各奔救其家不暇,必不敢出以抗大师。
sì sān jiāng jūn zhì pò qín zhī
俟三将军至,破擒之。
shì yuè fù jiāng jūn xī píng hóu mù yīng zì dà lǐ hái jūn huì yǒu dé jī wū sā dà bài qí zhòng zhǎn shǒu sān wàn yú jí huò mǎ niú yáng wàn jì yú zhòng xī dùn fù zhuī jī pò zhī
是月,副将军西平侯沐英自大理还军,会友德击乌撒,大败其众,斩首三万余级,获马牛羊万计,余众悉遁,复追击破之。
dì yù you dé děng shī jié hòu bì lù qí qú kuí shǐ zhī wèi jù
帝谕友德等,师捷后,必戮其渠魁,使之畏惧。
sōu qí yú dǎng jué qí gēn zhū shǐ bǐ zhì qióng lì qū chéng xīn kuǎn fù fāng kě liú bīng zhèn shǒu
搜其余党,绝其根株,使彼智穷力屈,诚心款附,方可留兵镇守。
yòu yù yí chéng bīng shì xiū zhì dào tú lìng tǔ qiú yù qí mín gè shū liáng yī shí yǐ gěi jūn wèi chí jiǔ jì
又谕宜乘兵势修治道途,令土酋谕其民,各输粮一石以给军,为持久计。
shí liù nián yǐ yún nán suǒ shǔ wū sā wū méng máng bù sān fǔ lì sì chuān bù zhèng shǐ sī
十六年以云南所属乌撒、乌蒙、芒部三府隶四川布政使司。
wū méng wū sā dōng chuān máng bù zhū bù zhǎng bǎi èr shí rén lái cháo gòng fāng wù
乌蒙、乌撒、东川、芒部诸部长百二十人来朝,贡方物。
zhào gè shòu yǐ guān cì cháo fú guàn dài jǐn qí chāo dìng yǒu chà
诏各授以官,赐朝服、冠带、锦骑、钞锭有差。
qí wū sā nǚ qiú shí bo jiā cì zhū cuì
其乌撒女酋实卜,加赐珠翠。
máng bù zhī fǔ fā shào wū méng zhī fǔ ā pǔ bìng zú zhào cì qǐ yī bìng guān liàn zhī jù qiǎn guān zhì jì guī qí jiù yú jiā
芒部知府发绍、乌蒙知府阿普病卒,诏赐绮衣并棺殓之具,遣官致祭,归其柩于家。
shí qī nián gē yún nán dōng chuān fǔ lì sì chuān bù zhèng fǔ sī bìng wū sā wū méng máng bù jiē gǎi wéi jūn mín fǔ ér dìng qí fù shuì
十七年割云南东川府隶四川布政府司,并乌撒、乌蒙、芒部皆改为军民府,而定其赋税。
wū sā suì shū èr wàn dàn zhān shān yī qiān wǔ bǎi lǐng
乌撒岁输二万石,毡衫一千五百领;
wū méng dōng chuān máng bù jiē suì shū bā qiān dàn zhān shān bā bǎi lǐng
乌蒙、东川、芒部皆岁输八千石,毡衫八百领。
yòu dìng chá yán bù pǐ yì mǎ zhī shù wū sā suì yì mǎ liù qiān wǔ bǎi pǐ wū méng dōng chuān máng bù jiē sì qiān pǐ
又定茶盐布疋易马之数,乌撒岁易马六千五百匹,乌蒙、东川、芒部皆四千匹。
fán mǎ yì pǐ gěi bù sān shí shū huò chá yī bǎi jīn yán rú zhī
凡马一匹,给布三十疋,或茶一百斤,盐如之。
shí bo fù gòng mǎ cì qǐ chāo
实卜复贡马,赐绮钞。
shí bā nián wū méng zhī fǔ yì dé yán mán de dāo gēng huǒ zhòng bǐ nián shuāng hàn jí yì mín jī jiǒng suì shū zhī liáng wú cóng zhēng nà
十八年,乌蒙知府亦德言,蛮地刀耕火种,比年霜旱疾疫,民饥窘,岁输之粮无从征纳。
zhào xī miǎn zhī
诏悉免之。
èr shí nián zhēng wū sā zhī fǔ ā néng fù jīng
二十年征乌撒知府阿能赴京。
èr shí yī nián mìng xī píng hóu mù yīng nán zhēng
二十一年命西平侯沐英南征。
yīng yán dōng chuān qiáng shèng jù wū shān lù zuò luàn zuì zhuàng yǐ zhe bì xiān jiā bīng
英言,东川强盛,据乌山路作乱,罪状已著,必先加兵。
dàn qí dì zhòng guān fù lǐng shàng xià sān bǎi yú lǐ rén jì zǔ jué xū yǐ dà bīng lín zhī
但其地重关复岭,上下三百余里,人迹阻绝,须以大兵临之。
dì mìng yǐng guó gōng fu you dé réng wèi zhēng nán jiāng jūn yīng yǔ chén xǐng wèi zuǒ huán fù jiāng jūn lǜ zhū jūn jìn tǎo
帝命颍国公傅友德仍为征南将军,英与陈醒为左桓副将军,率诸军进讨。
chì you dé děng yuē dōng chuān máng bù zhū yí zhǒng lèi jiē chū yú luō luō
敕友德等曰:“东川、芒部诸夷,种类皆出于罗罗。
jué hòu zǐ xìng fán yǎn gè lì jiāng chǎng nǎi yì qí míng yuē dōng chuān wū sā wū méng máng bù lù zhào shuǐ xī
厥后子姓蕃衍,各立疆场,乃异其名曰东川、乌撒、乌蒙、芒部、禄肇、水西。
wú shì zé hù qǐ zhēng duān yǒu shì zé xiāng wéi jiù yuán
无事则互起争端,有事则相为救援。
ruò táng shí gé luō fèng wáng jū dà lǐ táng bīng zhuī bǔ dào jīng máng bù zhū jìng jūn mán jù zhòng jù xiǎn shè fú
若唐时阁罗凤亡居大理,唐兵追捕,道经芒部诸境,君蛮聚众据险设伏。
táng jiāng bù bèi suì duò qí jì sàng shī èr shí wàn jiē jiàng shuài wú móu gù yě
唐将不备,遂堕其计,丧师二十万,皆将帅无谋故也。
jīn xū yù jiā fáng xián yán wèi zhī bèi
今须预加防闲,严为之备。
wū sā jūn mín fǔ yè yuán cháng xiàn mǎ sān bǎi pǐ mǐ sì bǎi shí yú zhēng nán jiāng jūn yǐ zī jūn yòng qiě yuàn shōu jí shì bīng cóng zhēng
”乌撒军民府叶原常献马三百匹、米四百石于征南将军,以资军用,且愿收集士兵从征。
yīng děng yǐ wén cóng zhī
英等以闻,从之。
fù mìng jǐng chuān hóu cáo zhèn jìng níng hòu yè shēng děng fēn tǎo dōng chuān píng zhī bǔ huò pàn mán wǔ qiān wǔ bǎi sān shí bā rén
复命景川侯曹震、靖宁侯叶升等分讨东川,平之,捕获叛蛮五千五百三十八人。
èr shí sān nián wū sā tǔ zhī fǔ ā néng wū méng máng bù tǔ guān gè qiǎn zǐ dì rù jiān dú shū
二十三年,乌撒土知府阿能,乌蒙、芒部土官,各遣子弟入监读书。
èr shí qī nián wū sā zhī fǔ bo mù zòu zhān yì zhōu lǚ qīn qí de mìng mù chūn yù zhī
二十七年,乌撒知府卜穆奏,沾益州屡侵其地,命沐春谕之。
èr shí bā nián hù bù yán wū sā wū méng máng bù dōng chuān suì fù zhān shān bù rú shù zhào yǐ miǎn zhēng
二十八年,户部言:“乌撒、乌蒙、芒部、东川岁赋毡衫不如数,诏已免征。
jīn yǒu sī réng zhuī zhī yi shēn míng
今有司仍追之,宜申明。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
èr shí jiǔ nián wū méng jūn mín fǔ zhī fǔ shí zhé gòng mǎ jí zhān shān
二十九年,乌蒙军民府知府实哲贡马及毡衫。
zì shì zhū tǔ zhī fǔ sān nián yī rù gòng yǐ wéi cháng huò yǒu ēn cì zé jìn mǎ jí fāng wù xiè ēn
自是,诸土知府三年一入贡,以为常,或有恩赐,则进马及方物谢恩。
xuān dé qī nián bīng bù shì láng wáng jì yán wū méng wū sā tǔ guān lù zhāo ní lù děng zhēng dì chóu shā yi qiǎn guān àn wèn
宣德七年,兵部侍郎王骥言,乌蒙、乌撒土官禄昭、尼禄等,争地仇杀,宜遣官按问。
bā nián qiǎn xíng rén zhāng cōng hóu liǎn jī chì wǎng yù réng chì xún àn yǔ sān sī guān wǎng píng zhī
八年遣行人章聪、侯琏赍敕往谕,仍敕巡按与三司官往平之。
shè wū méng rú xué jiào shòu xùn dǎo gè yī yuán
设乌蒙儒学教授、训导各一员。
yǐ tōng pàn huáng fu yuè yán yuán shí běn fǔ xiàng yǒu xué xiào jīn wén miào suī cún shī rú wèi jiàn
以通判黄甫越言,元时本府向有学校,今文庙虽存,师儒未建。
qǐ chú jiào guān xuǎn jùn xiù zǐ dì rù xué dú shū yǐ guǎng wén zhì cóng zhī
乞除教官,选俊秀子弟入学读书,以广文治,从之。
zhèng tǒng qī nián cái wū sā jūn mín fǔ tōng pàn tuī guān zhī shì jiǎn jiào gè yī yuán
正统七年裁乌撒军民府通判、推官、知事、检校各一员。
shí yī nián cái wū méng dōng chuān zhī shì jiǎn jiào gè yī yuán bìng gé wū sā wū méng dì yùn suǒ
十一年裁乌蒙、东川知事、检校各一员,并革乌撒、乌蒙递运所。
jǐng tài yuán nián chì yù wū sā wū méng zhū fǔ tǔ guān pǔ mào děng yǐ guì zhōu zhū miáo pàn luàn kǒng zī màn lín jìn yi jiè yán fáng shǒu wú tīng zéi zhòng yòu huò tǎng lái bī fàn biàn dāng jiǎo shā
景泰元年敕谕乌撒、乌蒙诸府土官普茂等,以贵州诸苗叛乱,恐滋蔓邻近,宜戒严防守,毋听贼众诱惑,倘来逼犯,便当剿杀。
shí wū sā jìn wàn shòu biǎo yú qī bù yì yi jiū zhào yǐ yuǎn rén yòu zhī
时乌撒进万寿表逾期,部议宜究,诏以远人宥之。
sì hòu cháo gòng guò qī jí biǎo jiān bù zhì zhě cháo tíng lǜ yǐ tǔ guān duō cóng kuān dài yīng shǎng zhě gěi qí bàn
嗣后,朝贡过期及表笺不至者,朝廷率以土官多从宽贷,应赏者给其半。
tiān shùn yuán nián zhèn shǒu sì chuān zhōng guān chén qīng děng zòu máng bù suǒ xiá bái jiāng mán zéi qiān yú bèi zuò luàn gōng wéi yún lián xiàn zhì chì yù shǐ xiàng sù huì zhèn xún guān bǔ zhī
天顺元年,镇守四川中官陈清等奏,芒部所辖白江蛮贼千余备作乱,攻围筠连县治,敕御史项愫会镇巡官捕之。
chéng huà shí èr nián wū sā zhī fǔ lǒng jiù děng zòu tóng zhī gāng zhèng fǔ zì yǒu fāng mán mín xìn fú jīn jiǔ nián zhì mǎn qǐ zài rèn sān nián yǐ wèi qún wàng
成化十二年,乌撒知府陇旧等奏,同知刚正抚字有方,蛮民信服,今九年秩满,乞再任三年,以慰群望。
cóng zhī
从之。
hóng zhì shí sì nián wū sā suǒ xiá kě dù hé xún jiǎn sī yán zì rùn qī yuè èr shí qī rì dà léi yǔ bù zhǐ zhì èr shí jiǔ rì shuǐ zhǎng shān bēng dì liè shān wū rú niú hǒu dì xiàn yǒng chū qīng quán shù shí pài chōng huài lú shè qiáo liáng jí yā sǐ rén kǒu shēng chù wú suàn
弘治十四年,乌撒所辖可渡河巡检司言:“自闰七月二十七日,大雷雨不止,至二十九日,水涨山崩地裂,山呜如牛吼,地陷涌出清泉数十派,冲坏庐舍桥梁及压死人口牲畜无算。
yòu běn fǔ ā dōu dì fāng bā yuè yì bào fēng yǔ tián tǔ yǎn méi èr bǎi yú chù sǐ zhě sān bǎi yú rén
又本府阿都地方,八月亦暴风雨,田土渰没二百余处,死者三百余人。
zhèng dé shí wǔ nián tǎo zhǎn máng bù bó mán ā yòu sǎng děng
正德十五年讨斩芒部僰蛮阿又磉等。
chū máng bù tǔ shè lǒng shòu yǔ shù dì lǒng zhèng jí xiōng qī zhī lù zhēng xí chóu shā
初,芒部土舍陇寿,与庶弟陇政及兄妻支禄争袭仇杀。
suǒ bù bó mán ā yòu sǎng děng chéng jī chàng luàn liú jié
所部僰蛮阿又磉等乘机倡乱流劫。
shì wén mìng zhèn shǒu zhōng guān huì fǔ àn guān bǔ zhì
事闻,命镇守中官会抚按官捕治。
zhì shì guì zhōu cān zhèng fu xí dōu zhǐ huī xǔ zhào dū yǒng níng xuān fǔ sī nǚ tǔ guān shē jué děng tǎo qín ā yòu sǎng děng sì shí sān rén zhǎn yī bǎi shí jiǔ jí shì nǎi dìng
至是,贵州参政傅习、都指挥许诏,督永宁宣抚司女土官奢爵等,讨擒阿又磉等四十三人,斩一百十九级,事乃定。
jiā jìng yuán nián mìng máng bù hù yìn tǔ shè lǒng shòu xí zhī fǔ miǎn fù jīng
嘉靖元年命芒部护印土舍陇寿袭知府,免赴京。
gù shì tǔ guān jiǔ pǐn yǐ shàng jiē bǎo sòng zhì jīng nǎi xí
故事,土官九品以上,皆保送至京乃袭。
shí shòu zhèng děng zhēng xí bù gǎn lí rèn
时寿、政等争袭,不敢离任。
cháo tíng yǐ dí gù lì shòu kǒng shòu fù jīng ér zhèng děng běi xì wéi luàn gù yǒu shì mìng
朝廷以嫡故立寿,恐寿赴京而政等北隙为乱,故有是命。
rán zhèng yǔ zhī lù yǐ wū sā tǔ shè ān níng děng bīng lì chóu shā rú gù
然政与支禄倚乌撒土舍安宁等兵力,仇杀如故。
bà dǐ cān jiāng hé qīng qǐng yú xún fǔ xǔ tíng guāng
坝底参将何卿请于巡抚许廷光,
fā tǔ bīng èr wàn wǔ qiān rén
发土兵二万五千人,
mìng guì zhōu cān jiāng yáng rén děng jiāng zhī
命贵州参将杨仁等将之,
shòu hé qīng jié zhì
受何卿节制,
xiàng jī jìn jiǎo zhèng lù yáng tīng fǔ
相机进剿政、禄佯听抚,
qǐ huǎn shī
乞缓师,
ér lìng zéi dǎng ā hēi děng lüè zhōu ní zhàn qī xīng guān
而令贼党阿黑等掠周泥站、七星关,
fù qiǎn ā hé děng jiū jí zhū miáo
复遣阿核等纠集诸苗,
piāo lüè bì jié zhū chǔ
剽掠毕节诸处,
shā shāng guān jūn
杀伤官军,
huǐ guān mín fáng wū shén zhòng
毁官民房屋甚众。
bīng bù yán zéi shì chāng jué yi sù zhēng
兵部言贼势猖獗,宜速征。
yú shì kě qīng děng jìn jiǎo zhǎn shǒu èr bǎi yú jí fú èr shí yú rén jiàng qí zhòng shù bǎi zhèng bài bēn wū sā qīng xí wū sā tǔ shè ān níng tǔ fù shē wù qín zhī
于是可卿等进剿,斩首二百余级,俘二十余人,降其众数百,政败奔乌撒,卿檄乌撒土舍安宁、土妇奢勿擒之。
ān níng yáng xǔ nuò jǐn yǐ ā hé děng shī xiàn jìng bù chū zhèng bīng jiǔ bù jiě
安宁佯许诺,仅以阿核等尸献,竟不出政,兵久不解。
dōu yù shǐ tāng mù yǐ wén zhào qiè zé zhū jiāng jí shǒu xún guān zuì ér gé hé qīng guàn dài lìng jiǎo zéi zì shú
都御史汤沐以闻,诏切责诸将及守巡官罪,而革何卿冠带,令剿贼自赎。
sì nián zhèng yòu shā shòu duó qí yìn
四年,政诱杀寿,夺其印。
xún fǔ wáng yuè xún àn liú fú gè shàng qí shì
巡抚王𫐄、巡按刘黻各上其事。
fú yán cóng mán qíng lì zhī lù biàn
黻言从蛮情,立支禄便。
yuè yǐ lǒng zhèng zhī lù hù zhōng rěn è qiāng cháo tíng mìng lì zuì bù kě shè
𫐄以陇政、支禄怙终稔恶,戕朝廷命吏,罪不可赦。
nǎi mìng zhèn xún guān yù ān níng fù zhèng lù jí zhū zhù è zhě
乃命镇巡官谕安宁,缚政、禄及诸助恶者。
shí zhèng yǐ wèi guān jūn qín yú shuǐ xī zhuī huò máng bù yìn xìn qián hòu zhǎn shǒu liù bǎi qī shí sì jí shēng qín yī bǎi liù shí qī rén zhāo fǔ bái wū shí děng sì shí jiǔ zhài yǐ jié wén
时政已为官军擒于水西,追获芒部印信,前后斩首六百七十四级,生擒一百六十七人,招抚白乌石等四十九寨,以捷闻。
guì zhōu xún àn liú tíng fǔ yán wū sā suǒ xiàn ā hé děng shī jí shuǐ xī suǒ fù lǒng zhèng zhēn wěi wèi kě xìn kǒng shǒu è shàng zài bù wú hòu lǜ qǐng hé shí
贵州巡按刘廷簠言:“乌撒所献阿核等尸,及水西所缚陇政,真伪未可信,恐首恶尚在,不无后虑,请核实。
wǔ nián bīng bù zòu máng bù lǒng shì xìn qǐ xiāo qiáng sāo dòng liǎng shěng wáng shī dà jǔ shǐ kè dàng píng
”五年,兵部奏:“芒部陇氏,衅起萧墙,骚动两省,王师大举,始克荡平。
jīn qí běn shǔ qīn zhī yǐ jǐn wú rén chéng xí qǐng gǎi wéi zhèn xióng fǔ shè liú guān zhī fǔ tǒng zhī
今其本属亲支已尽,无人承袭,请改为镇雄府,设流官知府统之。
fēn shǔ yí liáng wú xiǎng luò jiǎo lì zhī de wèi huái dé guī huà wēi xìn ān jìng sì zhǎng guān sī shǐ lǒng shì shū shǔ ā jì bái shòu zǔ bǎo ā wàn sì rén tǒng zhī
分属夷良、毋响、落角利之地,为怀德、归化、威信、安静四长官司,使陇氏疏属阿济、白寿、祖保、阿万四人统之。
rú chéng fān fǔ lì lìng sān nián yī rù cháo gòng mǎ shí èr pǐ ér yǐ tōng pàn chéng guāng wèi shì zhī fǔ
如程番府例,令三年一入朝,贡马十二匹,而以通判程洸为试知府。
liù nián máng bù zéi shā bǎo děng móu fù lóng shì yōng lǒng shòu zi shèng jiū zhòng gōng xiàn zhèn xióng chéng zhí chéng guāng duó qí yìn shā shāng shù bǎi rén guāng bēn bì jié
六年,芒部贼沙保等谋复珑氏,拥陇寿子胜纠众攻陷镇雄城,执程洸,夺其印,杀伤数百人,洸奔毕节。
shì wén bīng kē jǐ shì zhōng zhèng zì bì děng yán zhèn xióng chū shè liú guān mán qíng wèi fú ér yǒu sī shī xiān shì zhī fáng bù jí shōu qiǎn yì lǒng shèng ér lìng shā bǎo de yōng rú zǐ zhì shān huò yī fāng
事闻,兵科给事中郑自壁等言:“镇雄初设流官,蛮情未服,而有司失先事之防,不亟收遣裔陇胜,而令沙保得拥孺子,致煽祸一方。
yi sù qiǎn zǒng bīng hé qīng bìng lì jiǎo kòu
宜速遣总兵何卿并力剿寇。
yú shì bīng bù fù yán lǒng shèng fēi zhēn lǒng shòu zi gù yì shè liú guān yǒu sī fǔ xún shī cè suì shēng pàn luàn
”于是兵部覆言:“陇胜非真陇寿子,故议设流官,有司抚循失策,遂生叛乱。
shā bǎo zuì bù róng zhū dāng jiǎo
沙保罪不容诛,当剿。
hé qīng fāng shǒu sōng pān shì nán xiāng yuán yi jí qù dōu yù shǐ wáng tíng xiāng zhī rèn bìng chì zǒng bīng niú huán diào bīng sù jìn
何卿方守松潘,势难相援,宜亟趣都御史王廷相之任,并敕总兵牛桓调兵速进。
shí shā bǎo chū zhèn xióng fǔ yìn qǐ xiáng rán shàng chí liǎng duān yù lì tǔ guān rú gù
”时沙保出镇雄府印乞降,然尚持两端,欲立土官如故。
sì chuān fǔ àn yǐ bǎo jiǎo hàn bù kě xún xí lú zhōu shǒu bèi dīng yǒng jī zhī
四川抚按以保狡悍不可驯,檄泸州守备丁勇击之。
yòu qiǎn shǐ láo cì máng bù fǔ yí xì liáng zuǒ shǐ jì qín shā bǎo
又遣使劳赐芒部抚夷郤良佐,使计擒沙保。
bǎo nù fù pàn
保怒,复叛。
qī nián chuān guì zhū jūn huì jiǎo bài shā bǎo děng qín zhǎn sān bǎi yú jí zhāo fǔ mán luō jiù fù yǐ qiān jì
七年,川、贵诸军会剿,败沙保等,擒斩三百余级,招抚蛮罗舅妇以千计。
jié wén shè zhèn xióng liú guān rú jiù
捷闻,设镇雄流官如旧。
ér máng bù wū sā wú xiǎng miáo mán lǒng gé děng fù qǐ gōng jié bì jié tún pù shā lüě shì mín fēn fēn jiàn gào
而芒部、乌撒、毋响苗蛮陇革等复起,攻劫毕节屯堡,杀掠士民,纷纷见告。
bīng bù shàng shū li chéng xūn yǐ wu wén dìng zhuān zhǔ yòng bīng wèi shī jì shū jí zhī
兵部尚书李承勋以伍文定专主用兵为失计,疏及之。
ér yù shǐ yáng yí fù yán máng bù gǎi tǔ yì liú fēi cháng cè yòu shí zhí huāng jǐn xiǎo mín jiù sǐ bù shàn hé néng qù zhàn
而御史杨彝复言芒部改土易流非长策,又时值荒馑,小民救死不赡,何能趣战。
shí dì yì zhěn niàn zāi shāng lìng ba máng bù bīng sì yǒu qiū zài yì zhēng tǎo
时帝亦轸念灾伤,令罢芒部兵,俟有秋再议征讨。
yú shì sì chuān xún fǔ táng fèng yí yán wū méng wū sā dōng chuān zhū tǔ guān gù yǔ máng bù wèi chún chǐ
于是四川巡抚唐凤仪言:“乌蒙、乌撒、东川诸土官,故与芒部为唇齿。
zì máng bù gǎi liú zhū bù nèi huái bù ān yǐ shì fǎn zhě shù qǐ
自芒部改流,诸部内怀不安,以是反者数起。
jīn huái dé zhǎng guān ā jì děng suī zì guǐ qín zéi qí xīn gù wàng lǒng shèng dé yī zhí yǐ cún lǒng hòu
今怀德长官阿济等虽自诡擒贼,其心固望陇胜得一职,以存陇后。
chén qǐng rú xuān dé zhōng fù ān nán gù shì fǔ shùn yú qíng zé bù jiǎ bīng ér huò yuán zì sāi
臣请如宣德中复安南故事,俯顺舆情,则不假兵而祸源自塞。
chuān guì xún àn dài jīn chén jiǎng děng zòu rú fèng yí yán
”川、贵巡按戴金、陈讲等奏如凤仪言。
jīn yòu yǐ shǒu è rú wú xiǎng zǔ bǎo děng yi jiǎo zhū yǐ zhé qí jiāo qì shǐ xià fǔ chù zhī lìng xǔ shēng xiàn shā bǎo děng dài ā jì yǐ bù sǐ rán hòu fù lǒng shèng gù zhí huò jiàng wèi zhī zhōu
金又以首恶如毋响、祖保等,宜剿诛以折其骄气,始下抚处之令,许生献沙保等,待阿济以不死,然后复陇胜故职,或降为知州。
qí zhǎng guān huò yīn huò gé huò fēn lì zhù cāo zòng dé yí ēn wēi bìng zhe
其长官或因或革,或分隶,庶操纵得宜,恩威并著。
zhāng xià bù fù nǎi gé zhèn xióng liú guān zhī fǔ ér yǐ lǒng shèng wèi tōng pàn shǔ zhèn xióng fǔ shì
章下部覆,乃革镇雄流官知府,而以陇胜为通判,署镇雄府事。
lìng sān nián hòu guǒ néng lǜ zhí fèng gòng zhǔn fù zhī fǔ jiù xián
令三年后果能率职奉贡,准复知府旧衔。
shí jiā jìng jiǔ nián sì yuè yě
时嘉靖九年四月也。
sān shí jiǔ nián mìng kān dōng chuān ā táng zhī luàn
三十九年命勘东川阿堂之乱。
chū dōng chuān tǔ zhī fǔ lù qìng sǐ zi wèi yòu qī ān shì shè fǔ shì
初,东川土知府禄庆死,子位幼,妻安氏摄府事。
yǒu yíng cháng ā de gé pō shàn quán móu duó qí guān
有营长阿得革颇擅权,谋夺其官。
yīn xiān qiú zhēng ān shì bù dé nǎi zòng huǒ fén fǔ zhì zǒu wǔ dìng zhōu wèi tǔ guān suǒ shā
因先求烝安氏不得,乃纵火焚府治,走武定州,为土官所杀。
de gé zi táng bēn shuǐ xi huì jié wū sā tǔ guān ān tài rù dōng chuān qiú ān shì duó qí yìn
得革子堂奔水西,贿结乌撒土官安泰,入东川,囚安氏,夺其印。
guì zhōu xuān wèi ān wàn quán gù yǔ lù shì yīn lián nǎi qǐ bīng gōng ā táng suǒ jū zhài pò zhī
贵州宣慰安万铨故与禄氏姻连,乃起兵攻阿堂所居寨,破之。
táng qī ā jù xié yòu zǐ bēn zhān yì zhōu tǔ guān ān jiǔ dǐng
堂妻阿聚携幼子奔沾益州土官安九鼎。
wàn quán xié jiǔ dǐng qǔ ā jù jí yòu zǐ shā zhī
万铨胁九鼎,取阿聚及幼子杀之。
táng yǐ shì yuàn jiǔ dǐng shí xiāng gōng jī
堂以是怨九鼎,时相攻击。
táng bīng qīn luō xióng zhōu jìng jiǔ dǐng jí lù wèi yǔ luō xióng tǔ guān zhě jùn děng gè shàng shū sòng táng zuì
堂兵侵罗雄州境,九鼎及禄位与罗雄土官者浚等,各上书讼堂罪。
zhào xià yún guì sì chuān fǔ àn guān huì kān
诏下云、贵、四川抚按官会勘。
táng tīng kān yú chē hóng jiāng jù fú zuì yuàn xiàn suǒ jié fǔ yìn bìng zhān yì luō xióng rén kǒu shēng chù jí qīn dì qǐ dài sǐ
堂听勘于车洪江,具服罪,愿献所劫府印并沾益、罗雄人口牲畜及侵地,乞贷死。
shí wèi jí dì zhuàn yǐ qián mò guān fǔ yīn xùn lù shì suǒ dāng xí zhě táng yǐ jǐ yòu zǐ guǐ míng lù zhé yǐ bào
时位及弟僎已前殁,官府因讯禄氏所当袭者,堂以己幼子诡名禄哲以报。
jù fǔ yìn rú gù fù yǔ jiǔ dǐng zhì bīng xiāng gōng
这样阿堂就像以前一样窃据了土知府的印信,又与安九鼎互相攻打起来。
jiǔ dǐng su zhī yún nán xún fǔ yóu jū jìng wèi táng hù luàn qǐng zhì tǎo qiě zì guǐ dāng lǜ suǒ bù wèi qián fēng bì qín táng yǐ xiàn
九鼎诉之云南巡抚游居敬,谓堂怙乱,请致讨,且自诡当率所部为前锋,必擒堂以献。
jū jìng xìn zhī suì shàng shū yán táng niàn è bù quān qǐng zhuān yì jìn jiǎo wéi dì fāng chú hài
居敬信之,遂上疏言堂念恶不悛,请专意进剿,为地方除害。
dì yǔn bù yì xíng chuān guì fǔ àn huì kān jù zòu
帝允部议,行川、贵抚按会勘具奏。
jū jìng jù diào tǔ hàn bīng wǔ wàn yú jìn jiǎo
居敬遽调土汉兵五万余进剿。
yún nán chéng píng jiǔ yī dàn bīng dòng fèi yòng bù zī fù liǎn bǎi chū zhū jūn wèi jí yǒu sī tǔ guān shě děng chéng zhī wèi jiān lì yuǎn jìn sāo dòng
云南承平久,一旦兵动,费用不赀,赋敛百出,诸军卫及有司土官舍等乘之为奸利,远近骚动。
xún àn wáng dà rèn yán nì táng duó yìn móu guān fǎ suǒ bì zhū
巡按王大任言:“逆堂夺印谋官,法所必诛。
dì bǐ yóu jiè cháo tíng zhī yìn yǐ yuē tǔ mán mào lù shì zhī zōng yǐ tú shì zhí ér sì chuān zhī chà shuì bàn nà yǐ shí yún guì zhī lín huài wèi jiàn qīn yuè cǐ qí fēi pàn míng yǐ
第彼犹借朝廷之印以约土蛮,冒禄氏之宗以图世职,而四川之差税办纳以时,云、贵之邻坏未见侵越,此其非叛明矣。
qí yǔ jiǔ dǐng zhì bīng xiāng gōng bǐ cǐ jù shǔ yǒu zuì
其与九鼎治兵相攻,彼此俱属有罪。
jū jìng nǎi xìn yī piān zhī guǐ cí wéi huì kān zhī míng zhǐ qīng dòng dà zhòng kǒng shēng yì wài huàn
居敬乃信一偏之诡辞,违会勘之明旨,轻动大众,恐生意外患。
qiě wài yì jí jí wèi jū jìng rù jiǔ dǐng zhòng huì yù wèi xuě yuàn jí shòu gè tǔ guān lù ràng dào tǎng jī jiē yǒu shí jì
且外议籍籍,谓居敬入九鼎重贿,欲为雪怨,及受各土官赂,攘盗帑积,皆有实迹。
qǐng jí ba jū jìng zàn tíng zhēng jiǎo wèi biàn
请亟罢居敬,暂停征剿为便。
nǎi mìng dǎi jū jìng
”乃命逮居敬。
shí táng wén dà bīng zhì dōng chuān táo shēn jīng zhū jiāng fēn bīng yú xīn jiù zhū chéng qióng sōu bù huò dì fāng mín yí dà zāo tú lüè
时堂闻大兵至东川,逃深箐,诸将分兵于新旧诸城,穷搜不获,地方民夷大遭屠掠。
sì shí nián yíng cháng zhě ā yì móu yú táng zhī xīn fù mǔ lēi ā jì děng yǎn shā táng yú jiá lái yǐ shí zhī de qí zi ā zhé jiù qín zhé shí nián bā suì
四十年,营长者阿易谋于堂之心腹母勒阿济等,掩杀堂于戛来矣石之地,其子阿哲就擒,哲时年八岁。
shì suī dìng ér fǔ yìn bù zhī suǒ zài
事虽定,而府印不知所在。
yú shì ān wàn quán qǔ dōng chuān fǔ jīng lì yìn bì lù wèi qī níng zhe shǔ zhī yǐ zhào mó yìn bì luō xióng tǔ guān zhě jùn ér yǐ níng zhe nǚ qī zhě jùn zi
于是安万铨取东川府经历印,畀禄位妻宁著署之,以照磨印畀罗雄土官者浚,而以宁著女妻者浚子。
réng liú shuǐ xī bīng sān qiān yú dōng chuān wèi níng zhe fáng wèi
仍留水西兵三千于东川,为宁著防卫。
shuǐ xī yǔ dōng chuān lín wàn quán běn shuǐ xī tǔ guān gù yì zhě wèi qí yǒu yīn jù dōng chuān zhī zhì
水西与东川邻,万铨本水西土官,故议者谓其有阴据东川之志。
xún àn wáng dà rèn yǐ zhū ā táng wén yīn yán dōng chuān dì fāng cán shāng gāi fǔ sān yìn xī wèi tǔ guān bù zhì qǐng tōng chì chuān guì zǒng dū jí zhèn xún guān àn jiū gè tǔ guān sī shàn biāo shǔ zhī zuì
巡按王大任以诛阿堂闻,因言:“东川地方残伤,该府三印悉为土官部置,请通敕川、贵总督及镇巡官,按究各土官私擅标署之罪。
bìng fǎng lù shì zhī pài zhī yi lì yǔ suǒ yǐ chù ā zhé zhě
并访禄氏支派之宜立,与所以处阿哲者。
bù fù bào kě
”部覆报可。
sì shí yī nián zhù gěi sì chuān dōng chuān fǔ yìn
四十一年铸给四川东川府印。
chū ā táng jì zhū suǒ fǔ yìn bù huò rén yí wéi ān wàn quán suǒ nì jí shì lǚ kān yìn shí wáng shī
初,阿堂既诛,索府印不获,人疑为安万铨所匿,及是屡勘,印实亡失。
ér lù wèi jìn pài xī jué wéi tóng liù shì zǔ yǒu yòu nán ā cǎi
而禄位近派悉绝,惟同六世祖有幼男阿采。
fǔ àn guān léi hè chén zàn qǐng yǐ cǎi xí lù shì zhí gū yǔ tóng zhī xián lìng níng zhe shǔ zhǎng hòu guǒ néng fǔ jí qí zhòng réng jìn xí zhī fǔ
抚按官雷贺、陈瓒请以采袭禄氏职,姑予同知衔,令宁著署掌,后果能抚辑其众,仍进袭知府。
qí xīn yìn qǐng gēng míng yǐ fáng jiān wěi
其新印请更名,以防奸伪。
yǒu zhǐ bù bì gèng yú rú yì
有旨不必更,余如议。
xiān shì wū sā yǔ yǒng níng wū méng zhān yì shuǐ xī zhū tǔ guān jìng tǔ xiāng lián shì qī qīn hòu jì ér yǐ gè sī suǒ qīn bǐ cǐ gòu huò zòu jié fēn yún xiáng sì chuān yǒng níng tǔ sī chuán zhōng dāng shì zhě pō yàn kǔ zhī
先是,乌撒与永宁、乌蒙、沾益、水西诸土官,境土相连,世戚亲厚,既而以各私所亲,彼此构祸,奏讦纷纭,详四川《永宁土司传》中,当事者颇厌苦之。
wàn lì liù nián nǎi lìng zhào mán sú fá niú lì chǔ fèn wu huǐ huò xī zhēng yǐ bǎo jìng ān mín rán zhōng bù néng jìng yě
万历六年乃令照蛮俗罚牛例处分,务悔祸息争,以保境安民,然终不能靖也。
sān shí bā nián zhào dōng chuān tǔ sī bìng tīng yún nán jié zhì
三十八年诏东川土司并听云南节制。
shí xún àn shān shui měi shū chēng shǔ zhī dōng chuān bī chǔ wǔ dìng xún diān zhū jùn zhǐ gé yī lǐng chū mò wú shí zhāo fā xī zhì
时巡按邓氵美疏称:“蜀之东川逼处武定、寻甸诸郡,只隔一岭,出没无时,朝发夕至。
qí qiú zhǎng lù shòu lù zhé xiōng dì ān rěn wú qīn rì xún gān gē
其酋长禄寿、禄哲兄弟,安忍无亲,日寻干戈。
qí bù luò yǐ jié shā wéi shēng bù shì gēng zuò
其部落以劫杀为生,不事耕作。
shǔ xiá liáo yuǎn fǎ jì yì shū
蜀辖辽远,法纪易疏。
diān yǐ fēi wǒ shǔ nèi hào lìng bù xíng
滇以非我属内,号令不行。
yǐ shì jiāo jiǎn chéng xí mù wú hàn fǎ
以是骄蹇成习,目无汉法。
jīn wéi gǎi chì diān fǔ jiān zhì dōng chuān
今惟改敕滇抚兼制东川。
yīn tiáo sān lì yǐ jìn zhào cóng zhī
”因条三利以进,诏从之。
xiān shì sì chuān wū sā jūn mín fǔ yún nán zhān yì zhōu suī diān shǔ yì xiá zōng pài yī yuán
先是,四川乌撒军民府,云南沾益州,虽滇、蜀异辖,宗派一源。
míng chū dà jūn nán xià nǚ tǔ guān shí bo yǔ fu dì ā gē èr rén lǜ zhòng guī shùn shòu shí bo yǐ wū sā tǔ zhī fǔ shòu ā gē yǐ zhān yì tǔ zhī zhōu
明初大军南下,女土官实卜与夫弟阿哥二人,率众归顺,授实卜以乌撒土知府,授阿哥以沾益土知州。
qí hòu bǐ jué cǐ jì tōng wèi yī jiā
其后,彼绝此继,通为一家。
wàn lì yuán nián zhān yì nǚ tǔ guān ān sù yí wú sì zòu yǐ tǔ zhī fǔ lù mò cì zǐ jì běn zhōu jí ān shào qìng yě
万历元年,沾益女土官安素仪无嗣,奏以土知府禄墨次子继本州,即安绍庆也。
yǐ lù mò jí zhǎng zǐ ān yún lóng yǔ liǎng sūn jù mò ān shào qìng zòu yǐ cì zǐ ān xiào liáng guī zōng xí tǔ zhī fǔ
已,禄墨及长子安云龙与两孙俱殁,安绍庆奏以次子安效良归宗,袭土知府。
ān yún lóng zhī qī lǒng shì jí zhèn xióng nǚ tǔ guān zhě shì zhī nǚ yě yǐ yún lóng suī gù shàng yǒu yí gū qiě xié wài jiā bīng lì yǔ shào qìng wèi dí
安云龙之妻陇氏,即镇雄女土官者氏之女也,以云龙虽故,尚有遗孤,且挟外家兵力,与绍庆为敌。
shào qìng zé yǐ lǒng shì suǒ chū míng xì jiǎ zǐ yì yǐ zhān yì bīng lì yǔ lǒng shì wéi nán
绍庆则以陇氏所出,明系假子,亦倚沾益兵力,与陇氏为难。
bǐ cǐ chóu shā liú dú yī fāng
彼此仇杀,流毒一方。
shì mín lián míng shàng zòu shì xíng liǎng shěng huì kān lì shí yǒu sì nián bù jié
士民连名上奏,事行两省会勘,历十有四年不结。
shì nián ān yún xiáng zòu chēng lǒng shì yǒu zi guān bǎo jīn yǐ cháng chéng
是年,安云翔奏称:“陇氏有子官保,今已长成。
xiào liáng yǐ fù bīng qiáng tú qiè jù shā lù wú gū
效良倚父兵,强图窃据,杀戮无辜。
yīn jí yán xiào liáng bù kě lì zhě shù shì
”因极言效良不可立者数事。
sān shí jiǔ nián tíng chén yì xíng chuān guì dà lì kān bào
三十九年,廷臣议行川、贵大吏勘报。
guì zhōu fǔ chén yǐ tǔ guān zhēng zhí zài yún nán ér wéi hài zài qián shǔ bì děi sān xǐng huì kān shǐ kě dìng yù
贵州抚臣以土官争职在云南,而为害在黔、蜀,必得三省会勘,始可定狱。
dì mìng sù kān nǎi mìng lǒng hè shū chéng xí zhèn xióng tǔ zhī fǔ
帝命速勘,乃命陇鹤书承袭镇雄土知府。
hè shū yuán míng ā bo zì qí shǐ zǔ lǒng fēi shā xiàn tǔ guī shùn shòu wèi shì zhí zhī fǔ wǔ chuán ér wèi zhù lǔ bo bié jū yú guǒ lì de yòu sì chuán ér wèi zhù lù gū bié jū yí liáng qī qiàn tóu dì yòu wǔ chuán ér lǒng shì zhī zhèng zhī zhǎn yǐ
鹤书,原名阿卜,自其始祖陇飞沙献土归顺,授为世职知府,五传而为庶鲁卜,别居于果利地,又四传而为庶禄姑,别居夷良、七欠头地,又五传而陇氏之正支斩矣。
shuǐ xī ān yáo chén zhuì yú lù yù yǎn yǒu zhī zhòng lùn bù píng shǐ yǒu qū ān lì lǒng zhī zòu fèng zhǐ chá lì lǒng hòu
水西安尧臣赘于禄,欲奄有之,众论不平,始有驱安立陇之奏,奉旨察立陇后。
nǚ guān zhě shì yǐ ā gù yīng
女官者氏以阿固应。
ā gù zhě lǔ bo zhī liù shì sūn ér yì míng lǒng zhèng míng zhě yě
阿固者,鲁卜之六世孙,而易名陇正名者也。
yú shì zhǔ lì ā gù ér xiān lì qí fù ā zhāng
于是主立阿固,而先立其父阿章。
zhāng xún bìng sǐ ā gù bù wéi yí zhòng suǒ fú wǎng fù chá kān
章寻病死,阿固不为夷众所服,往复察勘。
zhě shì jí sì shí bā mù shí wǔ huǒ tóu děng gòng tuī ā bo
者氏及四十八目、十五火头等共推阿卜。
ā bǔ zhě lù gū zhī wǔ shì sūn xián yǐ wéi zhǎng qiě xián ér zhě shì qiě yǐ yìn xiàn suì dìng lì ā bo ér yǐ ā gù chōng guǎn shì cóng xún fǔ qiáo yìng xīng zhī yì yě
阿卜者,禄姑之五世孙,咸以为长且贤,而者氏且以印献,遂定立阿卜,而以阿固充管事,从巡抚乔应星之议也。
sì shí yī nián wū sā tǔ shè ān xiào liáng chū yǔ ān yún xiáng zhēng lì cháo tíng yǐ dí pài lì xiào liáng
四十一年,乌撒土舍安效良初与安云翔争立,朝廷以嫡派立效良。
yún xiáng shù wéi luàn móu zhú xiào liáng fén jié wū sā
云翔数为乱,谋逐效良,焚劫乌撒。
sì chuān fǔ àn shàng qí shì yǐ xiào liáng wèi yún lóng qīn zhí yún xiáng nǎi qí táng dì qīn shū pàn rán xiào liáng zì dāng lì
四川抚按上其事,以效良为云龙亲侄,云翔乃其堂弟,亲疏判然,效良自当立。
yún xiáng rǎo hài dì fāng qī gāng cháo tíng zuì yuán nán shè dàn wèi jiān rén zhǐ shǐ qíng kě yuán gū zhǔn fù guàn dài
云翔扰害地方,欺冈朝廷,罪原难赦,但为奸人指使,情可原,姑准复冠带。
cóng zhī
从之。
sì shí sān nián yún nán xún àn wú yīng qí yán dōng chuān tǔ guān lù shòu lù zhé zhēng xí yǐ lái gè zòng bù zhòng yuè jìng jié lüè
四十三年,云南巡按吴应琦言:“东川土官禄寿、禄哲争袭以来,各纵部众,越境劫掠。
yōng zhòng qiān yú piāo lüè liǎng fǔ jiā xún zhī jiān cūn zhūn bìng sǎo tú dú wèi yǒu rú cǐ zhī shèn zhě
拥众千余,剽掠两府,浃旬之间,村屯并扫,荼毒未有如此之甚者。
huò fǔ huò jiǎo wú lìng yǎng huò rì zī
或抚或剿,毋令养祸日滋。
xià suǒ sī kān zòu
”下所司勘奏。
guì zhōu xún àn yù shǐ yáng hè yán wū sā tǔ guān zì ān yún lóng wù gù ān jǔ yǔ ān xiào liáng zhēng guān duó yìn chóu shā zhě èr shí nián
贵州巡按御史杨鹤言:“乌撒土官,自安云龙物故,安咀与安效良争官夺印,仇杀者二十年。
yí mín wú tǒng dào kòu fēng qǐ bǎo zhūn fén huǐ xíng gǔ gěng jué zhě yì èr shí nián
夷民无统,盗寇蜂起,堡屯焚毁,行贾梗绝者亦二十年。
shì zhēng guān duó yìn zhě shǔ zhī tǔ guān ér róu jiàn mí làn zhě qián zhī chì zǐ
是争官夺印者蜀之土官,而蹂践糜烂者黔之赤子。
chéng gǎi lì yú qián zé tán yā jì biàn gān gē kě jí
诚改隶于黔,则弹压既便,干戈可戢。
yòu yán wū sā zhě diān shǔ zhī yān hóu yào dì
”又言:“乌撒者,滇、蜀之咽喉要地。
chén yóu pǔ ān rù diān qī rì shǐ dá wū sā
臣由普安入滇,七日始达乌撒。
jiàn xiào liáng zhī fù ān shào qìng jù zhān yì dāng qǔ jìng zhī mén hù
见效良之父安绍庆据沾益,当曲靖之门户。
xiào liáng jù wū sā yòu è diān shǔ zhī yān hóu
效良据乌撒,又扼滇、蜀之咽喉。
fù zǐ gè jù yī fāng qiě huài de xiāng jiē wú tā jùn xiàn shàng sī yǐ gé jué qián zhì zhī jiāng lái wěi dà bù diào shí kě hán xīn
父子各据一方,且坏地相接,无他郡县上司以隔绝钤制之,将来尾大不掉,实可寒心。
gài qián yǒu kě zhì zhī shì ér wú qí quán
盖黔有可制之势,而无其权;
shǔ yǒu yáo zhì zhī míng ér wú qí shí
蜀有遥制之名,而无其实。
chéng yǐ wéi lì qián zhōng biàn
诚以为隶黔中便。
dì mìng suǒ sī sù yì
”帝命所司速议。
tài chāng yuán nián yún nán fǔ àn chén jǐng kài děng yán shǔ zhī dōng chuān yè fèng cháo mìng jiān zhì rán shì quán quán bù xiāng guān
泰昌元年,云南抚按沈儆炌等言:蜀之东川,业奉朝命兼制,然事权全不相关。
lù qiān zhōng lù ā jiā zòng zéi pī chāng wéi huàn bù yǐ
禄千钟、禄阿伽纵贼披猖,为患不已。
shì dōng chuān suī lì shǔ ér xiāng qù shén yuǎn suī bù lì diān ér huò shí zhèn lín
是东川虽隶蜀,而相去甚远,虽不隶滇,而祸实震邻。
yi tè chì shǔ fǔ àn fán yù xí tì wu hé liǎng shěng huì kān
宜特敕蜀抚按,凡遇袭替,务合两省会勘。
shǔ chá qí shì cì diān yì àn wú qīn fàn fāng xǔ qǐ sòng yì jī mí suí jìng zhī yào shù yě
蜀察其世次,滇亦按无侵犯,方许起送,亦羁縻绥静之要术也。
zhào xià suǒ sī
”诏下所司。
shí zhū tǔ sī jiē jié ào nán zhì wū sā dōng chuān wū méng zhèn xióng zhū fǔ dì jiè fù xiāng cuò yú chuān diān qián chu zhī jiān tǒng xiá jì fēn shì quán bù yī wǎng wǎng yì chū wèi zhū biān hài
时诸土司皆桀骜难制,乌撒、东川、乌蒙、镇雄诸府地界,复相错于川、滇、黔、楚之间,统辖既分,事权不一,往往轶出为诸边害。
gù fēng jiāng dà lì fēn fēn chén qíng jì ān biān yú ér zhōng shū zhī chén dòng wěi kān bào mí nián jīng yuè zú wú chéng huà yǐ zhì jiāng shì rì huài
故封疆大吏纷纷陈情,冀安边隅,而中枢之臣动诿勘报,弥年经月,卒无成画,以致疆事日坏。
bō zhōu chū píng yǒng níng yòu pàn shuǐ xī shān qǐ dōng chuān wū méng zhèn xióng jiē guān wàng qí qiáng xīn huái yí èr
播州初平,永宁又叛,水西煽起,东川、乌蒙、镇雄皆观望骑墙,心怀疑二。
yú shì ān xiào liáng yǐ wū sā shǒu fù nì yú bāng yàn bìng lì gōng lù guǎng fù hé zhān yì zéi wéi luó píng xiàn zhān yì wèi yún nán xún fǔ mǐn hóng xué suǒ bài
于是安效良以乌撒首附逆于邦彦,并力攻陆广,复合沾益贼围罗平,陷沾益,为云南巡抚闵洪学所败。
hóng xué yǐ bīng lì bù jì hǎo yǔ zhāo zhī lìng qín zéi zì shú xiào liáng yì yáng wéi gōng shùn
洪学以兵力不继,好语招之,令擒贼自赎,效良亦佯为恭顺。
yòu jiàn qián shī chū lù guǎng diān shī chū zhān yì shuǐ wū zhī shì yǐ chéng qí hǔ suì hé yǒng níng shuǐ xī zhū bù sān shí liù yíng zhí dǐ zhān yì duì lěi chéng xià wǔ rì
又见黔师出陆广,滇师出沾益,水、乌之势已成骑虎,遂合永宁、水西诸部三十六营,直抵沾益,对垒城下五日。
fù zǒng bīng yuán shàn xuān fǔ shǐ shā yuán děng dū jiàng shì lì zhàn chū qí bīng pò zhī xiào liáng bài sǐ
副总兵袁善、宣抚使沙源等督将士力战,出奇兵破之,效良败死。
qī ān shì wú zi qiè shè bái shēng qí jué qí lù
妻安氏无子,妾设白生其爵、其禄。
èr fù sù bù xiāng néng ān shì jū yán cāng shè bái mǔ zǐ jū bào dù
二妇素不相能,安氏居盐仓,设白母子居抱渡。
ān shì suì dài xiào liáng wèi tǔ guān rán yì wèi jué qí jué qí jué yì yǐ ān shì wèi ān wèi jie bù gǎn kàng
安氏遂代效良为土官,然亦未绝其爵,其爵亦以安氏为安位姐,不敢抗。
chóng zhēn yuán nián sì chuān xún fǔ chà guān li you zhī jī guàn dài jiǎng shǎng qí jué mǔ zǐ lìng guǎn wū sā
崇祯元年,四川巡抚差官李友芝赍冠带奖赏其爵母子,令管乌撒。
ān shì è fēn shǐ jué qí jué
安氏恶分,始绝其爵。
qí jué yè xí ān shì yán cāng bù kè yǔ shè bái qí lù táo dōng chuān jiè wèi dōng chuān suǒ jù ér bào dù yòu shī
其爵夜袭安氏盐仓,不克,与设白、其禄逃东川界,为东川所拒,而抱渡又失。
li you zhī wèi qǐng yú zhì fǔ fā diān bīng sān qiān yuán qí jué diān fǔ bù yīng
李友芝为请于制府,发滇兵三千援其爵,滇抚不应。
ān shì jù móu yíng zhān yì tǔ guān ān biān wèi hūn shòu zhī wū sā yǐ jù qí jué
安氏惧,谋迎沾益土官安边为婚,授之乌撒以拒其爵。
ān biān yì yù ǒu ān shì yǐ jù qí lù yǐ cuī liáng wèi míng zhì jiàn chāng
安边亦欲偶安氏以拒其禄,以催粮为名至建昌。
ān shì suì yíng biān zhì yán cāng chéng hūn
安氏遂迎边至盐仓成婚。
yī shí huáng huáng wèi shuǐ xī bì jiū zhān wū rù fàn
一时皇皇谓水西必纠沾、乌入犯。
yún nán xún fǔ xiè cún rén yǐ wén cún rén yīn yí zhèn qǔ jìng yǐ guān biàn
云南巡抚谢存仁以闻,存仁因移镇曲靖以观变。
ān biān ān shì qǐng fù wū sā wèi yǐ zì shú
安边、安氏请复乌撒卫以自赎。
èr nián zǒng dū zhū xiè yuán diào jí hàn tǔ bīng liè yíng zhān yì qù diān fǔ huì bīng jìn wū sā jìng
二年,总督朱燮元调集汉土兵,列营沾益,趣滇抚会兵进乌撒境。
ān biān ān shì táo bì piān qiáo
安边、安氏逃避偏桥。
dà bīng rù yán cāng bá nán mín yī qiān yú rén
大兵入盐仓,拔难民一千余人。
shī hái ān biān ān shì fù huán yán cāng qiǎn rén zhì jūn qián qǐng sì wū chéng kè fù shù shēn guī mìng yì shí huǎn shī
师还,安边、安氏复还盐仓,遣人至军前,请俟乌城克复,束身归命,意实缓师。
nǎi fù fā bīng zhú ān biān ān shì yǐ yán cāng shòu qí jué
乃复发兵逐安边、安氏,以盐仓授其爵。
bīng zhì wàng chéng pō yù zéi shào qí bǎi yú huī bīng fèn jī zéi jǐn bēn jīng zhōng suì fù wū sā chéng
兵至望城坡,遇贼哨骑百余,麾兵奋击,贼尽奔箐中,遂复乌撒城。
ān biān zhù sān shí lǐ wài yōng bīng qiú jiàn yù lìng shù shēn guī chéng
安边驻三十里外,拥兵求见,谕令束身归诚。
biān yè dùn suì qì yán cāng rù jiǔ lóng dùn
边夜遁,遂弃盐仓,入九龙囤。
wū sā xiàn zéi bā nián zhì shì shǐ fù
乌撒陷贼八年,至是始复。
nǎi zhào qí jué lái yán cāng lìng yuē shù jiǔ tóu mù yǐ shǒu qiě lìng tú xiàn ān biān ān shì
乃召其爵来盐仓,令约束九头目以守,且令图献安边、安氏。
qí jué yǐ yán cāng cán huǐ qǐ yí wū sā chéng cóng zhī
其爵以盐仓残毁,乞移乌撒城,从之。
shí qí jué shǔ wū sā zhī fǔ qí lù shǔ zhān yì zhī zhōu suī nuò zhì pō zhōng shùn qí mǔ yì pō yǒu zhǔ chí néng de zhòng
时其爵署乌撒知府,其禄署沾益知州,虽懦稚颇忠顺,其母亦颇有主持,能得众。
ān biān lǚ qǐ xiáng yú zǒng dū zhū xiè yuán yòng jiè shuǐ xī ān wèi dài shēn yǐ biān shí shào qìng dí sūn yi xí zhī zhōu qǐng zuì qí jué qí lù
安边屡乞降于总督朱燮元,用藉水西安位代申,以边实绍庆嫡孙,宜袭知州,请罪其爵、其禄。
xiè yuán qǔ wèi tiáo hù yù yǔ yǐ zhí xián fēn wū sā ān zhì zhī
燮元曲为调护,欲予以职衔,分乌撒安置之。
yún nán fǔ àn jiān zhí bù kě yǐ ān biān lìng qí dǎng lè bīng yú yě mǎ chuān fù yǐ qiān jīn yòu qí jué tóu mù rì wèi bìng tūn zhān wū jì
云南抚按坚执不可,以安边令其党勒兵于野马川,复以千金诱其爵头目,日为并吞沾、乌计。
wàn yī qí jué bèi xí zé wū sā shī ér qián gōng jìn qì
万一其爵被袭,则乌撒失,而前功尽弃。
wū sā shī zhān yì wēi ér quán diān dòng yáo fēi dàn zhèn lín shí nǎi qiè fū
乌撒失,沾益危,而全滇动摇,非但震邻,实乃切肤。
jìng bù xíng
竟不行。
ān biān nǎi qǐ shī yú ān wèi nà zhī zhān yì ér zhú qí lù shí ān shì zài yě
安边乃乞师于安位,纳之沾益,而逐其禄,时安氏在也。
jì ér ān shì sǐ
既而安氏死。
ān wèi yǔ zhī èr qí lù nǎi jiǎ shǒu luō cǎi lìng zhě bù fā nàn biān chuán sǐ
安位与之贰,其禄乃假手罗彩令者布发难,边遄死。
bù yí rì qí lù lǜ bīng zhì guǐ yán wèi qí shū bào chóu shì mín guī zhě rú liú yú shì qí lù fù yǒu zhān yì
不移日,其禄率兵至,诡言为其叔报仇,士民归者如流,于是其禄复有沾益。
ér miào táng zhī shàng fāng jí liú kòu bù fù néng wèn yún
而庙堂之上方急流寇,不复能问云。
mǎ hú hàn zāng kē jùn nèi dì yě yǒu lóng mǎ hú yīn míng yān
马湖,汉牂牁郡内地也,有龙马湖,因名焉。
táng wèi jī mí zhōu sì zǒng míng mǎ hú bù
唐为羁縻州四,总名马湖部。
hóng wǔ sì nián dōng mǎ hú lù zǒng guǎn ān jì qiǎn qí zi rén lái guī fù zhào gǎi mǎ hú lù wèi mǎ hú fǔ
洪武四年冬,马湖路总管安济,遣其子仁来归附,诏改马湖路为马湖府。
lǐng zhǎng guān sī sì yuē ní xī yuē píng yí yuē mán yí yuē shù chuān
领长官司四:“曰泥溪,曰平夷,曰蛮夷,曰沭川。
yǐ ān jì wèi zhī fǔ shì xí
以安济为知府,世袭。
liù nián ān jì yǐ bìng gào qǐ yǐ zǐ ān rén dài zhí zhào cóng zhī
六年,安济以病告,乞以子安仁代职,诏从之。
zì shì sān nián yī rù gòng
自是,三年一入贡。
qī nián mǎ hú zhī fǔ mín dé qiǎn qí dì ā mù shàng biǎo gòng mǎ tíng chén yán hóng wǔ sì nián dà bīng xià shǔ mín dé shū ān jì qiǎn zi rù cháo cháo tíng shòu yǐ shì xí zhī fǔ ēn zhì wò yǐ
七年,马湖知府珉德遣其弟阿穆上表贡马,廷臣言:“洪武四年,大兵下蜀,珉德叔安济遣子入朝,朝廷授以世袭知府,恩至渥矣。
jīn mín dé jì xí qí zhí bù zì lái cháo ér qiǎn qí dì fēi fèng shàng zhī dào
今珉德既袭其职,不自来朝而遣其弟,非奉上之道。
dì què qí suǒ gòng mǎ
”帝却其所贡马。
shí èr nián mín dé gòng xiāng nán mù zhào cì yī chāo
十二年,珉德贡香楠木,诏赐衣钞。
shí liù nián mín dé lái cháo xiàn mǎ shí bā pǐ cì yī yī xí mǐ èr shí shí chāo sān shí dìng
十六年,珉德来朝,献马十八匹,赐衣一袭、米二十石、钞三十锭。
yǒng lè shí èr nián ní xī píng yí mán yí mù chuān sì zhǎng guān sī qiǎn rén gòng fāng wù cì chāo bì
永乐十二年,泥溪、平夷、蛮夷、沐川四长官司遣人贡方物,赐钞币。
xuān dé bā nián píng yí zhǎng guān sī zòu bǐ zhě huǒ yán gōng xiè fán cháo tíng bān jiàng bǎng wén cāng kù shuì liáng qián bó jí àn dú jiē jiù miǎn qǐ yòu zuì bìng xiàn mǎ èr pǐ
宣德八年,平夷长官司奏,比者火延公廨,凡朝廷颁降榜文、仓库税粮钱帛及案牍皆救免,乞宥罪,并献马二匹。
dì yuē yuǎn mán néng gōng jǐn wèi fǎ rú cǐ
帝曰:“远蛮能恭谨畏法如此。
zhì bù wèn
”置不问。
zhèng tǒng èr nián ní xī tǔ guān yī xué zhèng kē tián jī dào guān cáng sī chāo yuán yǒng xuān shí lì biān yí yǒu fàn tīng yǐ mǎ shú xǔ zhī
正统二年,泥溪土官医学正科田玑盗官藏丝钞,援永、宣时例,边夷有犯,听以马赎,许之。
sān nián miǎn mǎ hú fǔ jǔ rén wáng yǒu xué qì lì
三年,免马湖府举人王有学弃吏。
xiān shì yǒu xué huì shì guò qī bù zhì lì chōng lì
先是,有学会试,过期不至,例充吏。
yǒu xué yuán jí zhǎng guān sī yīn qiǎn tōng shì gòng mǎ qǐ yòu zuì réng yì xí tài xué xǔ zhī
有学原籍长官司,因遣通事贡马,乞宥罪,仍肄习太学,许之。
hóng zhì bā nián tǔ zhī fǔ ān áo yǒu zuì fú zhū
弘治八年,土知府安鳌有罪,伏诛。
áo xìng cán rěn nüè mín jì kǒu fù qián suì rù yín wàn jì
鳌性残忍虐民,计口赋钱,岁入银万计。
tǔ mín yǒu fù nǚ duō yín zhī
土民有妇女,多淫之。
yòng yāo sēng bǎi zú yǎn mèi shā rén
用妖僧百足魇魅杀人。
yòu lìng rén shā píng yí zhǎng guān wáng dà qìng dà qìng wén ér táo nǎi shā qí dì
又令人杀平夷长官王大庆,大庆闻而逃,乃杀其弟。
wèi héng èr shí nián
为横二十年。
xún àn yù shǐ zhāng luán qǐng zhì zhī de shí fú zhū suì gǎi mǎ hú fǔ wèi liú guān zhī fǔ
巡按御史张鸾请治之,得实,伏诛,遂改马湖府为流官知府。
jiàn chāng wèi běn qióng dōu de
建昌卫,本邛都地。
hàn wǔ dì zhì yuè guī jùn
汉武帝置越巂郡。
suí táng jiē wèi guī zhōu
随、唐皆为巂州。
zhì dé chū méi yú tǔ fān
至德初,没于吐番。
zhēn yuán zhōng shōu fù
贞元中收复。
yì zōng shí wèi méng zhào suǒ jù gǎi jiàn chāng fǔ yǐ wū bái èr mán shí zhī
唐朝懿宗统治时期,该地被蒙诏所占据,改成建昌府,把乌、白二个蛮族的人口充实到该地。
yuán zhì yuán jiān zhì jiàn chāng lù yòu lì luō luō sī xuān wèi sī yǐ tǒng zhī
元至元间,置建昌路,又立罗罗斯宣慰司以统之。
hóng wǔ wǔ nián luō luō sī xuān wèi ān dìng lái cháo ér jiàn chāng shàng wèi guī fù shí sì nián qiǎn nèi chén jī chì yù zhī nǎi jiàng
洪武五年,罗罗斯宣慰安定来朝,而建昌尚未归附,十四年遣内臣赍敕谕之,乃降。
shí wǔ nián zhì jiàn chāng wèi zhǐ huī shǐ sī
十五年置建昌卫指挥使司。
yuán píng zhāng yuè lǔ tiē mù ér děng zì yún nán jiàn chāng lái gòng mǎ yī bǎi bā shí pǐ bìng shàng yuán suǒ shòu fú yìn
元平章月鲁帖木儿等自云南建昌来贡马一百八十匹,并上元所授符印。
zhào cì yuè lǔ tiē mù ér qǐ yī jīn dài xuē wà jiā rén mián bù yī bǎi liù shí shū chāo èr qiān sì bǎi sì shí dìng
诏赐月鲁帖木儿绮衣、金带、靴袜,家人绵布一百六十疋、钞二千四百四十锭。
yǐ yuè lǔ tiē mù ér wèi jiàn chāng wèi zhǐ huī shǐ yuè gěi sān pǐn fèng shàn qí jiā
以月鲁帖木儿为建昌卫指挥使,月给三品俸赡其家。
shí liù nián jiàn chāng tǔ guān ān pèi jí tǔ qiú ā pài xiān hòu lái cháo gòng mǎ jí fāng wù jiē cì zhī jīn wén qǐ yī mào xuē wà
十六年,建昌土官安配及土酋阿派先后来朝,贡马及方物,皆赐织金文绮、衣帽、靴袜。
shí bā nián yuè lǔ tiē mù ér jǔ jiā lái cháo qǐng qiǎn zi rù xué hòu cì qiǎn zhī
十八年,月鲁帖木儿举家来朝,请遣子入学,厚赐遣之。
èr shí yī nián jiàn chāng fǔ gù tǔ guān ān sī zhèng qī shī kè děng lái cháo gòng mǎ jiǔ shí jiǔ pǐ
二十一年,建昌府故土官安思正妻师克等来朝,贡马九十九匹。
zhào shòu shī kè zhī fǔ cì guàn dài xí yī wén qǐ chāo dìng yīn mìng shī kè tǎo dōng chuān máng bù jí chì shuǐ hé pàn mán
诏授师克知府,赐冠带、袭衣、文绮、钞锭,因命师克讨东川、芒部及赤水河叛蛮。
èr shí sān nián ān pèi qiǎn zi sēng bǎo děng sì shí èr rén rù jiān dú shū
二十三年,安配遣子僧保等四十二人入监读书。
èr shí wǔ nián zhì shì zhǐ huī ān pèi gòng mǎ zhào cì pèi jí qí bǎ shì wǔ shí sān rén bì shā yǒu chà
二十五年,致仕指挥安配贡马,诏赐配及其把事五十三人币纱有差。
yǐ ér yuè lǔ tiē mù ér fǎn hé dé chāng huì chuān mí yì bǎi xìng qióng bù bìng xī fān tǔ jūn wàn yú rén shā guān jūn nán fù èr bǎi yú kǒu lüè zhūn niú shāo yíng wū jié jūn liáng lǜ zhòng gōng chéng
已而月鲁帖木儿反,合德昌、会川、迷易、柏兴、邛部并西番土军万余人,杀官军男妇二百余口,掠屯牛,烧营屋,劫军粮,率众攻城。
zhǐ huī shǐ ān de yǐ suǒ bù bīng chū zhàn bài zhī zhǎn bā shí yú jí qín qí dǎng shí yú rén
指挥使安的以所部兵出战,败之,斩八十余级,擒其党十余人。
zéi tuì tún ā yí hé zhuǎn gōng sū zhōu
贼退屯阿宜河,转攻苏州。
zhǐ huī qiān shì lǔ yì lǜ jīng qí chū xī mén jī zhī zéi zhòng dà jí yì qiě zhàn qiě què fù rù chéng jù shǒu
指挥佥事鲁毅率精骑出西门击之,贼众大集,毅且战且却,复入城拒守。
zéi wéi chéng yì chéng jiàn qiǎn zhuàng shì wáng hàn tū rù zéi yíng zhuó zéi zéi jīng dùn
贼围城,毅乘间遣壮士王旱突入贼营,斫贼,贼惊遁。
yú shì zhì jiàn chāng sū zhōu èr jūn mín zhǐ huī shǐ sī jí huì chuān jūn mín qiān hù suǒ diào jīng wèi jí shǎn xī bīng wàn wǔ qiān yú rén wǎng shù zhī
于是置建昌、苏州二军民指挥使司及会川军民千户所,调京卫及陕西兵万五千余人往戍之。
réng yù jiàng shì hù xiāng yìng yuán shè fú chū qí bìng yù qín shǒu xiàn zhě shǎng qiān jīn
仍谕将士互相应援,设伏出奇,并谕擒首献者赏千金。
fù yù zǒng bīng guān liáng guó gōng lán yù yǐ yuè lǔ tiē mù ér guǐ zhà bù kě xìn qí jiàng zhì huǎn shī yǎng huò
复谕总兵官凉国公蓝玉,以月鲁帖木儿诡诈,不可信其降,致缓师养祸。
sì chuān dōu zhǐ huī shǐ jù néng lǜ gè wèi bīng zhì shuāng láng zhài qín wěi qiān hù duàn tài píng děng zéi zhòng dà kuì yuè lǔ tiē mù ér bài dùn
四川都指挥使瞿能率各卫兵至双狼寨,擒伪千户段太平等,贼众大溃,月鲁帖木儿败遁。
néng dū bīng zhuī bǔ gōng tuō luò zhài bá zhī
能督兵追捕,攻托落寨,拔之。
zhuǎn zhàn ér qián jìn zhì dǎ chōng hé sān lǐ suǒ yǔ yuè lǔ tiē mù ér yù dà zhàn yòu bài zhī
转战而前,进至打冲河三里所,与月鲁帖木儿遇,大战,又败之。
fú qí zhòng wǔ bǎi yú rén nì sǐ zhě qiān yú huò niú mǎ wú suàn
俘其众五百余人,溺死者千余,获牛马无算。
guān jūn rù dé chāng néng suì diào zhǐ huī tóng zhī xú kǎi fēn bīng rù pǔ jì zhōu sōu bǔ
官军入德昌,能遂调指挥同知徐凯分兵入普济州搜捕。
fù jià qiáo yú dǎ chōng hé qiǎn zhǐ huī li huá yǐn bīng zhuī tuō luò zhài yú niè jìn zhì shuǐ xī zhǎn yuè lǔ tiē mù ér bǎ shì qī rén qí jié lù zhài tǔ mán cháng shā nà de jiē zhōng shǐ sǐ
复驾桥于打冲河,遣指挥李华引兵追托落寨余孽,进至水西,斩月鲁帖木儿把事七人,其截路寨土蛮长沙、纳的皆中矢死。
néng hái gōng tiān xīng wò piào zhū zhài jiē kè zhī xiān hòu fú shā qiān bā bǎi yú rén
能还攻天星、卧漂诸寨,皆克之,先后俘杀千八百余人。
yuè lǔ tiē mù ér dùn rù bǎi xìng zhōu
月鲁帖木儿遁入柏兴州。
dì qiǎn yù lán yù yuē yuè lǔ tiē mù ér xìn qí nì dǎng dá dá yáng bǎ shì děng huò qiǎn zhī xiān jiàng huò qīn lái chān wǒ bù kě bù mì wèi fáng
帝遣谕蓝玉曰:“月鲁帖木儿信其逆党达达、杨把事等,或遣之先降,或亲来觇我,不可不密为防。
qí bǎi xìng zhōu gǔ hā lǎ jìng nèi mó xiē děng bù gèng xū liú yì
其柏兴州贾哈喇境内么些等部,更须留意。
gǔ hā lǎ zhě mó xiē dòng tǔ qiú yě
”贾哈喇者,么些洞土酋也。
chū wáng shī kè jiàn chāng shòu yǐ zhǐ huī zhī zhí zì shì cóng yuè lǔ tiē mù ér pàn
初,王师克建昌,授以指挥之职,自是从月鲁帖木儿叛。
yù lǜ bīng zhì bǎi xìng zhōu qiǎn bǎi hù máo hǎi yǐ jì yòu zhì yuè lǔ tiē mù ér bìng qí zi pàng bó suì jiàng qí zhòng sòng yuè lǔ tiē mù ér jīng shī fú zhū
玉率兵至柏兴州,遣百户毛海以计诱致月鲁帖木儿并其子胖伯,遂降其众,送月鲁帖木儿京师,伏诛。
yù yīn zòu sì chuān de kuàng shān xiǎn kòng è xī fān
玉因奏:“四川地旷山险,控扼西番。
sōng mào diāo lí dāng tǔ fān chū rù zhī de mǎ hú jiàn chāng jiā dìng jù wèi yào dào jiē yi zēng tún wèi
松、茂、碉、黎当吐番出入之地,马湖、建昌、嘉定俱为要道,皆宜增屯卫。
bào kě mìng yù bān shī
”报可,命玉班师。
èr shí qī nián mó xiē dòng mán kòu dǎ chōng hé xī shǒu bǎo dū du xú kǎi jī bài zhī
二十七年,么些洞蛮寇打冲河西守堡,都督徐凯击败之。
èr shí jiǔ nián wēi lóng tǔ zhī zhōu pǔ xí pàn
二十九年,威龙土知州普习叛。
pǔ xí yuè lǔ tiē mù ér qī xiōng yě
普习,月鲁帖木儿妻兄也。
guān jūn bǔ zhī pǔ xí zhōng liú shǐ sǐ
官军捕之,普习中流矢死。
sān shí yī nián xú kǎi děng píng bo mù wǎ zhài zhí gǔ hā lǎ sòng jīng shī zhū zhī
三十一年,徐凯等平卜木瓦寨,执贾哈喇,送京师,诛之。
zhài de jùn xiǎn sān bǎi dǒu jué xià lín dà jiāng jiāng liú hàn jí bù kě xíng zhōu wéi yī dào jǐn kě tōng rén xíng
寨地峻险,三百陡绝,下临大江,江流悍急,不可行舟,惟一道仅可通人行。
guān jūn zhì zhé zì shàng tóu shí bù dé jìn
官军至,辄自上投石,不得进。
kǎi nǎi duàn qí jí dào kùn zhī kòu qióng cù kǎi dū jiàng shì dǐ qí zhài lì gōng pò zhī suì jiù qín
凯乃断其汲道困之,寇穷促,凯督将士抵其寨,力攻破之,遂就擒。
yīn gǎi jiàn chāng lù wèi jiàn chāng wèi zhì jūn mín zhǐ huī shǐ sī
因改建昌路为建昌卫,置军民指挥使司。
ān shì shì xí zhǐ huī shǐ bù gěi yìn zhì qí jū yú chéng dōng guō wài lǐ xǔ
安氏世袭指挥使,不给印,置其居于城东郭外里许。
suǒ shǔ yǒu sì shí bā mǎ zhàn dà tóu tǔ fān bó rén zǐ bái yí mó xiē zuò gé lù bǎo luó dá dá huí hé zhū zhǒng sǎn jū shān gǔ jiān
所属有四十八马站,大头土番、僰人子、白夷、么些、作佫鹿、保罗、鞑靼、回纥诸种散居山谷间。
běi zhì dà dù nán jí jīn shā jiāng dōng dǐ wū méng xi qì yán jǐng yán mào qiān yú lǐ
北至大渡,南及金沙江,东抵乌蒙,西讫盐井,延袤千余里。
yǐ chāng zhōu pǔ jì wēi lóng sān zhōu zhǎng guān lì zhī yǒu bǎ shì sì rén shì xiá qí zhòng jiē jié zhì yú sì chuān xíng dū zhǐ huī shǐ sī
以昌州、普济、威龙三州长官隶之,有把事四人,世辖其众,皆节制于四川行都指挥使司。
xī nán tǔ guān ān shì dài wèi chēng shǒu
西南土官,安氏殆为称首。
pèi liù shì sūn ān zhōng wú hòu qī fèng shì guǎn zhǐ huī shǐ shì
配六世孙安忠无后,妻凤氏管指挥使事。
fèng shì sǐ zú rén ān dēng jì xí fù wú zi qī jù shì guǎn shì yǐ zú rén shì lóng sì
凤氏死,族人安登继袭,复无子,妻瞿氏管事,以族人世隆嗣。
shì lóng fù wú zi jì qī lù shì guǎn shì
世隆复无子,继妻禄氏管事。
lù sǐ yǐ zú zhí ān chóng yè sì
禄死,以族侄安崇业嗣。
chóng yè yǔ lù shì bù xiāng néng yīn yǎng nà gù wèi jiǎ zǐ qí nú lù qí cóng yú gòu nán suì chóu shā
崇业与禄氏不相能,因养那固为假子,其奴禄祈从臾构难,岁仇杀。
zhèn xún guān yàn zhī shā nà gù ér shù lù qí shì suì píng
镇巡官谳之,杀那固而戍禄祈,事遂平。
ān shì suǒ xiá sì yì yuē lù mǎ ā yòng bái shuǐ lú gū gè bǎi lǐ yǒu chà
安氏所辖四驿,曰禄马、阿用、白水、泸沽,各百里有差。
qí liáng shān tuō láng tóng cáo rè shuǐ zhū fān zé yǐ qiáng ruò wèi xiàng bèi
其凉山拖郎、桐槽、热水诸番,则以强弱为向背。
suǒ lǐng chāng zhōu děng sān cháng guān sī jiē zài wèi dōng xi nán sān bǎi lǐ nèi
所领昌州等三长官司,皆在卫东、西、南三百里内。
hóng wǔ shí bā nián tǔ guān lú ní gū jí sā jiā bái dī děng guī fù jiē lìng shì xí wèi zhī zhōu
洪武十八年,土官卢尼姑、吉撒加、白氐等归附,皆令世袭为知州。
yuè lǔ tiē mù ér zhī luàn zhū zhōu jiē fèi gé
月鲁帖木儿之乱,诸州皆废革。
yǒng lè yuán nián fù zhì xī gǎi wéi zhǎng guān sī réng lì jiàn chāng
永乐元年复置,悉改为长官司,仍隶建昌。
qí qiān hù suǒ zhī lì yú wèi zhě yǒu sān yuē lǐ zhōu yuē dǎ chōng hé yuē dé chāng
建昌卫所辖的千户所有三个:礼州,打冲河和德昌。
lǐ zhōu hàn sū shì xiàn
礼州,汉苏示县;
dǎ chōng hé táng shā yě chéng
打冲河,唐沙野城;
dé chāng yuán dìng chāng lù yě
德昌,元定昌路也。
níng fān wèi yuán shí lì yú qióng dōu zhī yě yuē sū zhōu
宁番卫,元时立于邛都之野,曰苏州。
hóng wǔ jiān tǔ guān pà wù tā cóng yuè lǔ tiē mù ér wéi luàn fèi zhōu zhì wèi
洪武间,土官怕兀它从月鲁帖木儿为乱,废州置卫。
huán ér jū zhě jiē xī fān zhǒng gù yuē níng fān
环而居者,皆西番种,故曰宁番。
yǒu miǎn shān zhèn xi lǐ zhōu zhōng sān qiān hù suǒ
有冕山、镇西、礼州中三千户所。
yuè guī wèi hàn qióng dōu jí lán èr xiàn dì
越巂卫,汉邛都及阑二县地。
yǒu nú nuò chéng jí shǔ hàn shí zhū gě liàng zhēng mán suǒ zhù yǐ qì jūn zhě yě
有奴诺城,即蜀汉时诸葛亮征蛮所筑以憩军者也。
yuán zhì qióng bù ān fǔ zhāo tǎo sī yǐ gǎi qióng bù zhōu
元置邛部安抚招讨司,已,改邛部州。
mǎn wǔ zhōng lǐng zhēn bó yǐ zhāo tǎo shǐ lái guī yīn gǎi wéi qióng bù jūn mín zhōu
满武中,岭真伯以招讨使来归,因改为邛部军民州。
hóng wǔ èr shí wǔ nián zhì yuè guī jūn mín zhǐ huī shǐ sī yú qióng bù zhōu mìng zhǐ huī qiān shì li zhì lǐng zhé shù jūn shì shǒu zhī
洪武二十五年置越巂军民指挥使司于邛部州,命指挥佥事李质领谪戍军士守之。
èr shí liù nián zhì yuè guī wèi
二十六年置越巂卫。
yǒng lè yuán nián gǎi qióng bù wèi zhǎng guān sī lì yuè guī wèi
永乐元年改邛部为长官司,隶越巂卫。
wàn lì zhōng tǔ guān lǐng bǎi sǐ niè zǐ yīng shēng fù yìn qù bǎi qiè shā shì zhēng zhī bù dé
万历中,土官岭柏死,孽子应升负印去,柏妾沙氏争之不得。
tǔ mù ā duī děng yōng shā shì fén lì jì zhàn lú shè yōng bīng lín chéng
土目阿堆等拥沙氏,焚利济站庐舍,拥兵临城。
zǒng bīng liú xiǎn lǜ bīng wǎng fǔ zhī shā shì huǐ huò shā ā duī děng zì shú xiǎn suì yǐ yìn shòu zhī
总兵刘显率兵往抚之,沙氏悔祸,杀阿堆等自赎,显遂以印授之。
hòu shā shì yín yú zú rén ā jì yìn fù wèi shēng suǒ duó
后沙氏淫于族人阿祭,印复为升所夺。
jì sǐ
祭死。
qí zi lǐng fèng qǐ sǒu tā fān cì shā yīng shēng
其子岭凤起嗾他番刺杀应升。
zhèn shǒu guān yīn píng mán zhī shī yòu fèng qǐ zhí zhī shōu qí yìn ér zhū cóng fèng qǐ wéi luàn zhě bǎi yú rén
镇守官因平蛮之师,诱凤起絷之,收其印,而诛从凤起为乱者百余人。
yìn wú suǒ guī jiān yú kù
印无所归,缄于库。
bù zhòng wú tǒng sì xíng wèi dào
部众无统,肆行为盗。
pǔ xióng bù zhòng gū zán děng chéng shì fēng qǐ yóu chuán bù tōng yuǎn jìn zhèn kǒng
普雄部众姑咱等乘势蜂起,邮传不通,远近震恐。
shí wǔ nián zhèn xún guān huì shī tǎo zhī zhǎn guó qiān shù fèng qǐ bìng sǐ qí zhòng zhēng guī fù yīn zhì píng yí guī huà èr bǎo yǐ jū zhī
十五年,镇巡官会师讨之,斩馘千数,凤起病死,其众争归附,因置平夷、归化二堡以居之。
yǒu zhèn xi qiān hù suǒ
有镇西千户所。
yán jǐng wèi gǔ dìng zé xiàn yě
盐井卫,古定笮县也。
yuán chū wèi luò lán bù
元初为落兰部。
zhì yuán zhōng yú hēi bái yán jǐng zhì rùn yán xiàn yú xiàn zhì bǎi xìng fǔ
至元中,于黑、白盐井置闰盐县,于县置柏兴府。
hóng wǔ zhōng gǎi wéi bǎi xìng qiān hù suǒ xuán gǎi yán jǐng wèi yòu yú èr jǐng zhì yán kè sī
洪武中,改为柏兴千户所,旋改盐井卫,又于二井置盐课司。
yǒng lè wǔ nián shè mǎ cì zhǎng guān sī
永乐五年设马刺长官司;
qí cūn luò duō bái yí jū zhī
其村落多白夷居之。
zhǎng guān mín ā shì hóng wǔ shí guī fù shòu shì zhí
长官民阿氏,洪武时归附,授世职。
dì jiē yún nán běi shèng zhōu chēng zhù fù rén yì rǎo xùn
地接云南北胜州,称庶富,人亦扰驯。
dǎ chōng hé shǒu yù zhōng zuǒ qiān hù suǒ qí tǔ qiān hù cì wù yú hóng wǔ èr shí wǔ nián zhēng gǔ hā lǎ shùn lái guī
打冲河守御中左千户所,其土千户刺兀,于洪武二十五年征贾哈喇顺来归。
qí zi mǎ cì fēi fù gòng mǎ fù jīng shòu běn suǒ fù qiān hù
其子马刺非复贡马赴京,授本所副千户。
yǒng lè shí yī nián shēng zhèng yǐ bié yú sì suǒ
永乐十一年升正,以别于四所。
de yǔ lì jiāng yǒng níng èr fǔ lín lì jiāng tǔ guān mù shì qīn xuē qí de jǐ bàn
地与丽江、永宁二府邻,丽江土官木氏侵削其地几半。
huì chuān wèi yuè guī zhī huì wú xiàn yě
会川卫,越巂之会无县也。
táng shàng yuán zhōng yí qióng dōu xiàn yú huì chuān zhèn yǐ chuān yuán bìng huì gù míng
唐上元中,移邛都县于会川镇,以川原并会故名。
sòng shǔ dà lǐ wèi huì chuān fǔ
宋属大理,为会川府。
yuán zhì huì chuān lù zhì wǔ ān zhōu lì luō luō sī xuān wèi sī
元置会川路,治武安州,隶罗罗斯宣慰司。
hóng wǔ shí qī nián huì chuān tǔ tóng zhī mǎ chéng lái cháo fù lì huì chuān fǔ lǐng wǔ ān yǒng chāng má lóng děng zhōu
洪武十七年,会川土同知马诚来朝,复立会川府,领武安、永昌、麻龙等州。
èr shí liù nián gé huì chuān fǔ
二十六年革会川府。
chū yuè lǔ tiē mù ér fǎn tǔ zhī fǔ wáng chūn xiàn huì chuān huǐ mín jū fǔ zhì zhì shì suì duò qí chéng
初,月鲁帖木儿反,土知府王春陷会川,毁民居府治,至是遂堕其城。
xún gǎi wéi huì chuān wèi jūn mín zhǐ huī shǐ sī lǐng mí yì qiān hù suǒ
寻改为会川卫军民指挥使司,领迷易千户所。
tǔ guān xián xìng qí xiān yún nán jǐng dōng bó zhǒng yě xǐ qí shǔ lái tián zhǒng
土官贤姓,其先云南景东僰种也,徙其属来田种。
hóng wǔ shí liù guī fù yǐ suí zhēng dōng chuān máng bù láo shòu shì xí fù qiān hù
洪武十六归附,以随征东川、芒部劳,授世袭副千户。
jū suǒ zhì chéng wài suǒ xiá bó mán jǐn bā bǎi hù
居所治城外,所辖僰蛮仅八百户。
mào zhōu gǔ rǎn mǎ lóng guó de
茂州,古冉〈马龙〉国地。
hàn wǔ dì zhì wèn shān jùn xuān dì wèi běi bù dū wèi
汉武帝置汶山郡,宣帝为北部都尉。
duò wèi shǔ zhōu xún gǎi huì zhōu
隋为蜀州,寻改会州。
táng zhēn guàn gǎi mào zhōu
唐贞观改茂州。
sòng yuán réng jiù zhì wèn shān xiàn
宋、元仍旧,治汶山县。
hóng wǔ liù nián mào zhōu quán zhī zhōu yáng zhě qī jí lǒng mù tou jìng zhōu yuè xī péng zhū tǔ guān lái cháo gòng
洪武六年,茂州权知州杨者七及陇木头、静州、岳希蓬诸土官来朝贡。
shí yī nián zhì mào zhōu wèi zhǐ huī shǐ sī
十一年置茂州卫指挥使司。
shí sì chuān dū sī qiǎn bīng xiū guàn xiàn qiáo liáng zhì táo guān wèn chuān tǔ qiú mèng dào guì yí zhī jí bù luò zǔ táo guān dào
时四川都司遣兵修灌县桥梁至陶关,汶川土酋孟道贵疑之,集部落阻陶关道。
dū sī qiǎn zhǐ huī hú yuān tóng shèng děng tǒng bīng fēn èr dào jī zhī yī yóu shí quán yī yóu guàn kǒu
都司遣指挥胡渊、童胜等统兵分二道击之,一由石泉,一由灌口。
yóu guàn kǒu zhě jìn cì táo guān mán zhòng fú liǎng shān jiān tóu shí yá xià bīng bù néng jìn
由灌口者进次陶关,蛮众伏两山间,投石崖下,兵不能进。
shì wèn chuān tǔ guān lái jiàng de qí jiān dào
适汶川土官来降,得其间道。
nǎi xuǎn yǒng shì juǎn qí jiǎ chéng yè qián chū liǎng shān hòu chí míng cóng shān dǐng zhāng qí zhì fā huǒ pào mán jīng kuì
乃选勇士卷旗甲,乘夜潜出两山后,迟明从山顶张旗帜,发火炮,蛮惊溃。
shī jìn yàn mén guān dào xiǎn mán fù jù zhī
师进雁门关,道险,蛮复据之。
nǎi zhù píng yě de xiǎo zhōu dù zhì lóng zhǐ tiě yě zhài jī pò zhī
乃驻平野,得小舟渡,至龙止铁冶寨,击破之。
qí yóu shí quán zhě cì ní chí mán xī zhòng jù
其由石泉者次泥池,蛮悉众拒。
qiān hù xuē wén tū zhèn shè què zhī shì zú fèn jī dà bài qí zhòng
千户薛文突阵射却之,士卒奋击,大败其众。
liǎng jūn suì huì yú mào zhōu yáng zhě qī yíng jiàng yǐ zhě qī réng lǐng qí zhōu
两军遂会于茂州,杨者七迎降,以者七仍领其州。
nǎi zhào lì mào zhōu wèi liú zhǐ huī chu huá jiàng bīng sān qiān shǒu zhī
乃诏立茂州卫,留指挥楚华将兵三千守之。
shí wǔ nián zhě qī yīn jié shēng fān yuē rì fú bīng xiàn chéng
十五年,者七阴结生番,约日伏兵陷城。
yǒu xiǎo xiào mì gào yú guān suì fā bīng bǔ zhǎn zhě qī
有小校密告于官,遂发兵捕斩者七。
shēng fān bù zhī jué rú qī rù kòu guān jūn yǎn jī bài zhī yú shì jǐn xǐ qiāng mín yú chéng wài
生番不之觉,如期入寇,官军掩击败之,于是尽徙羌民于城外。
zhèng dé èr nián tài jiàn luō yuè zòu mào zhōu suǒ xiá bo nán cūn qū shān děng zhài qǐ wèi bái rén yuàn nà liáng chà
正德二年,太监罗籥奏,茂州所辖卜南村、曲山等寨,乞为白人,愿纳粮差。
qí sú yǐ bái wéi shàn yǐ hēi wèi è
其俗以白为善,以黑为恶。
lǐ bù fù fān rén xiàng huà yi lìng rù gòng gěi shǎng
礼部覆,番人向化,宜令入贡给赏。
cóng zhī
从之。
shí sì nián xún fǔ mǎ hào diào sōng pān bīng gōng xiǎo dōng lù fān zhài ér mào zhōu hé táo gōu shàng xià guān fān mán jù suì jiū bái shí luō dǎ gǔ zhū zhài shēng fān gōng wéi chéng bǎo yóu jī zhāng jié bài jì
十四年,巡抚马昊调松潘兵,攻小东路番寨,而茂州核桃沟上、下关番蛮惧,遂纠白石、罗打鼓诸寨生番,攻围城堡,游击张杰败绩。
shí wǔ nián xún fǔ shèng yìng qī zòu chāo tóu fān fàn sōng zhōu zǒng bīng zhāng jié kè zhī fù fàn xióng xī zhūn zhǐ huī dù qīn bài zhī yān chóng děng zhài jiē jiàng
十五年,巡抚盛应期奏,绰头番犯松州,总兵张杰克之,复犯雄溪屯,指挥杜钦败之,烟崇等寨皆降。
wàn lì shí jiǔ nián wēi mào zhū fān zuò luàn gōng pò xīn qiáo chéng shì wéi pǔ ān děng bǎo
万历十九年,威、茂诸番作乱,攻破新桥,乘势围普安等堡。
sì chuān xún fǔ li shàng zhōng xí zhū lù bīng zhuī jiǎo guò hé pǔ ān zhū bǎo dé yǐ bǎo quán
四川巡抚李尚忠檄诸路兵追剿过河,普安诸堡得以保全。
mào zhōu dì fāng shù qiān lǐ zì táng wǔ dé gǎi jùn huì zhōu lǐng jī mí zhōu jiǔ qián hòu jiē mán zú xiàng wú chéng guō
茂州地方数千里,自唐武德改郡会州,领羁縻州九,前后皆蛮族,向无城郭。
sòng xī níng zhōng fàn bǎi cháng zhī mào zhōu mín qǐng zhù chéng ér mán rén lái zhēng
宋熙宁中,范百常知茂州,民请筑城,而蛮人来争。
bǎi cháng yǔ zhī jù qiě zhàn qiě zhù chéng nǎi de lì
百常与之拒,且战且筑,城乃得立。
zì sòng qì yuán jiē wèi qiāng rén suǒ jù bù zhì zhōu xiàn zhě jǐ èr bǎi nián
自宋迄元,皆为羌人所据,不置州县者几二百年。
hóng wǔ shí yī nián píng shǔ zhì lěi xī yòu qiān hù suǒ lì mào zhōu wèi
洪武十一年平蜀,置垒溪右千户所,隶茂州卫。
ér zhì wēi mào dào kāi fǔ mào zhōu fēn yóu jī yǐ zhù dié xī guī fáng shǐ lì
而置威茂道,开府茂州,分游击以驻叠溪,规防始立。
rán dōng lù shēng qiāng bái cǎo zuì qiáng yòu yǔ sōng pān huáng máo dá xiāng tōng chū mò wèi kòu xiāng yán bù jué yún
然东路生羌,白草最强,又与松潘黄毛鞑相通,出没为寇,相沿不绝云。
qí tōng xī yù yào lù wèi táo píng jí gǔ táo guān yě yǒu shéng qiáo dù jiāng
其通西域要路,为桃坪,即古桃关也,有绳桥渡江。
shǒu táo píng zhě wèi lǒng mù sī
守桃坪者,为陇木司。
mào zhōu zhǎng guān sī sān yuē lǒng mù yuē jìng zhōu yuē dié xī
茂州长官司三:曰陇木,曰静州,曰叠溪。
lǒng mù zhǎng guān sī qí zhǎng guān jí lǒng mù lǐ rén yě
陇木长官司,其长官即陇木里人也。
hóng wǔ shí guī fù shòu chéng zhí láng shì xí zhǎng guān suì gòng mǎ èr pǐ
洪武时归附,授承直郎,世袭长官,岁贡马二匹。
suǒ shǔ yù tíng shén xī shí èr zhài jù wèi biān méng yǒu bǎo cháng tǒng zhī
所属玉亭、神溪十二寨,俱为编氓,有保长统之。
jìng zhōu zhǎng guān sī qí de jí táng zhī xī táng xiàn qí zhǎng guān yì jìng zhōu lǐ rén yě
静州长官司,其地即唐之悉唐县,其长官亦静州里人也。
xí guān gòng mǎ yǔ lǒng mù tóng
袭官贡马,与陇木同。
zhèng dé jiān yǔ yuè xī péng jié xiào wéi luàn gōng mào chéng duàn shuǐ dào qī rì
正德间,与岳希蓬、节孝为乱,攻茂城,断水道七日。
jié xiào dì chē sháo qián yǐn shuǐ yǐ jì wǒ jūn
节孝弟车勺潜引水以济我军。
shì píng shǐ chē sháo xí zhí xiá fǎ hǔ hé táo gōu bā zhài jù biān hù wèi máng yì yǒu bǎo cháng tǒng zhī
事平,使车勺袭职,辖法虎、核桃沟八寨,俱编户为氓,亦有保长统之。
dié xī qiān hù suǒ yǒng lè sì nián zhì
叠溪千户所,永乐四年置。
lǐng zhǎng guān sī èr yuē dié xī zài zhì běi yī lǐ
领长官司二:曰叠溪,在治北一里;
yuē yù jí zài zhì xi shí wǔ lǐ
曰郁即,在治西十五里。
dié xī yù shì hóng wǔ shí wǔ nián guī fù gěi yìn shì xí fán sān nián gòng mǎ sì pǐ
叠溪郁氏,洪武十五年归附,给印世袭,凡三年贡马四匹。
zhǎng guān suǒ xiá hé dōng shú fān bā zhài jiē dà xìng jí mǎ lù xiǎo guān qī zú
长官所辖河东熟番八寨,皆大姓,及马路、小关七族。
qí tǔ shè xiá hé xī xiǎo xìng liù zhài
其土舍辖河西小姓六寨。
dì tǔ guǎng yuǎn
地土广远。
ráo xù chǎn kē mài lù jī
饶畜产,稞麦路积。
rén jiē xiāo xiá míng suī shú fān yǔ shēng fān děng
人皆枭黠,名虽熟番,与生番等。
yù jí zhǎng guān dàn bǎo wàn lì shí bā nián yǔ hēi shuǐ sōng píng chēng bīng gōng xīn qiáo míng nián fú zhū
郁即长官啖保,万历十八年与黑水、松坪称兵,攻新桥,明年伏诛。
hàn guān dūn fù jìn zhū xiǎo xìng jiù shǔ yù jí zhì shì gǎi shǔ dié xī
汉关墩附近诸小姓,旧属郁即,至是改属叠溪。
chū dū du fāng zhèng píng lì rì zhū zhài shè cháng níng ān fǔ sī lì sōng pān
初,都督方政平历日诸寨,设长宁安抚司,隶松潘。
zhì zhèng tǒng yuán nián zǒng bīng jiǎng guì yán qí liáo kuò yì gǎi lì yú dié xī shǒu yù qiān hù
至正统元年,总兵蒋贵言其辽阔,亦改隶于叠溪守御千户。
sōng pān gǔ dī qiāng de
松潘,古氐羌地。
xī hàn zhì hù qiāng xiào wèi yú cǐ
西汉置护羌校尉于此。
táng chū zhì sōng zhōu dū dū guǎng dé chū xiàn yú tǔ bō
唐初置松州都督,广德初,陷于吐蕃。
sòng shí tǔ bō jiāng pān luō zhī lǐng zhī míng pān zhōu
宋时,吐蕃将潘罗支领之,名潘州。
yuán zhì tǔ bō xuān wèi sī
元置吐蕃宣慰司。
hóng wǔ shí èr nián mìng píng qiāng jiāng jūn yù shǐ dài fū dīng yù dìng qí de chì zhī yuē sōng pān pì zài wàn shān jiē xī róng zhī jìng zhèn qǐ yù qióng bīng yuǎn tǎo dàn qiāng róng lǚ kòu biān zhēng zhī bù huò yǐ yě
洪武十二年,命平羌将军御史大夫丁玉定其地,敕之曰:“松潘僻在万山,接西戎之境,朕岂欲穷兵远讨,但羌戎屡寇边,征之不获已也。
jīn jié zhì zhī sōng zhōu yǐ kè xú jiāng zī liáng yú róng zhōu jìn qǔ pān zhōu
今捷至,知松州已克,徐将资粮于容州,进取潘州。
ruò jǐn sān zhōu zhī de zé dié zhōu bù xū qióng bīng zì dāng lái fú
若尽三州之地,则叠州不须穷兵,自当来服。
xū zé shì yǒng zhě shǒu nà dōu dié xī lù qí yì dào wú zǔ è zhě bù kě shǒu yě
须择士勇者守纳都、叠溪路,其驿道无阻遏者,不可守也。
lái jiàng zhū róng zhǎng bì qiǎn rù cháo zhèn qīn fǔ yù zhī
来降诸戎长,必遣入朝,朕亲抚谕之。
suì bìng pān zhōu yú sōng zhōu zhì sōng zhōu wèi zhǐ huī shǐ sī
”遂并潘州于松州,置松州卫指挥使司。
dīng yù qiǎn níng zhōu wèi zhǐ huī gāo xiǎn chéng qí de
丁玉遣宁州卫指挥高显城其地。
shí sān nián dì yǐ sōng zhōu wèi yuǎn zài shān gǔ tún zhǒng bù gěi kuì xiǎng wéi nán mìng ba zhī
十三年,帝以松州卫远在山谷,屯种不给,馈饷为难,命罢之。
wèi jǐ zhǐ huī gěng zhōng jīng lüè qí de zòu yán sōng zhōu wèi fān shǔ yào hài de bù kě ba mìng fù zhì
未几,指挥耿忠经略其地,奏言松州为番蜀要害地,不可罢,命复置。
shí sì nián zhì sōng pān děng chù ān fǔ sī yǐ lóng zhōu zhī zhōu xuē wén shèng wèi ān fǔ shǐ zhì cóng wǔ pǐn
十四年置松潘等处安抚司,以龙州知州薛文胜为安抚使,秩从五品。
yòu zhì shí sān zú zhǎng guān sī zhì zhèng qī pǐn yuē lēi dōu yuē ā xī dòng yuē běi dìng yuē móu lì jié yuē gé zā yuē qí mìng yuē shān dòng yuē mài zā yuē zhě duō yuē zhàn cáng xiān jié yuē bāo cáng xiān jié yuē bān bān yuē bái mǎ lù
又置十三族长官司,秩正七品:曰勒都,曰阿昔洞,曰北定,曰牟力结,曰蛒匝,曰祈命,曰山洞,曰麦匝,曰者多,曰占藏先结,曰包藏先结,曰班班,曰白马路。
qí hòu fù lì sōng pān zhě zhǎng guān sī sì yuē ā sī yuē sī náng r yuē ā yòng yuē pān wò zhài
棋后复隶松潘者,长官司四,曰阿思,曰思囊儿,曰阿用,曰潘斡寨;
ān fǔ sī sì yuē bā láng yuē ā jiǎo zhài yuē má r zā yuē máng ér zhě
安抚司四,曰八郎,曰阿角寨,曰麻儿匝,曰芒儿者。
hòu yòu yǐ sī nǎng rì ān fǔ sī fù yān
后又以思曩日安抚司附焉。
zhū zhǎng guān sī měi sān nián rù gòng shǎng cì rú lì
诸长官司每三年入贡,赏赐如例。
shí wǔ nián zhàn cáng xiān jié děng tǔ qiú lái cháo gòng mǎ yī bǎi sān pǐ zhào cì qǐ chāo yǒu chà
十五年,占藏先结等土酋来朝,贡马一百三匹,诏赐绮钞有差。
shí liù nián qiū zhōng yán chén suǒ xiá sōng pān děng chù ān fǔ sī shǔ gè zhǎng guān sī yi yǐ qí hù kǒu zhī shù liàng qí mín lì suì lìng nà mǎ zhì yì ér jí qí mín chōng yì fū gōng yáo yì
十六年,秋忠言:“臣所辖松潘等处安抚司属各长官司,宜以其户口之数,量其民力,岁令纳马置驿,而籍其民充驿夫,供徭役。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
jì ér sōng pān qiāng mín zuò luàn guān bīng tǎo píng zhī
既而松潘羌民作乱,官兵讨平之。
zhòu sōng zhōu jí dié xī chéng
甃松州及叠溪城。
shí qī nián sōng pān bā jī zú lǎo hǔ děng zhài mán luàn
十七年,松潘八积族老虎等寨蛮乱。
guān bīng jī pò zhī huò mǎ yī bǎi èr shí piān niú sān bǎi máo niú jiǔ shí
官兵击破之,获马一百二十,犏牛三百,牦牛九十。
jǐng chuān hóu cáo zhèn qǐng zé liáng mǎ gòng jīng shī yú gěi jūn qí piān niú máo niú fēi zhōng guó suǒ chù lìng yì liáng xiǎng kào jūn cóng zhī
景川侯曹震请择良马贡京师,余给军,其犏牛、牦牛非中国所畜,令易粮饷犒军,从之。
shí bā nián sōng zhōu qiāng fǎn
十八年,松州羌反。
chéng dū wèi zhǐ huī chéng xìn děng lǜ bīng gōng qí móu lì děng zhài pò zhī
成都卫指挥成信等率兵攻其牟力等寨,破之。
bīng hái yòu yù zéi sān qiān rén yú dào fù jī bài zhī zhuī zhì qǐ cì hé nǎi hái
兵还,又遇贼三千人于道,复击败之,追至乞刺河乃还。
èr shí nián gǎi sōng zhōu wèi sōng pān děng chù jūn mín zhǐ huī shǐ sī gǎi sōng pān ān fǔ sī wèi lóng zhōu
二十年改松州卫松潘等处军民指挥使司,改松潘安抚司为龙州。
èr shí yī nián zá gòng shēng fān zé lù nán xiàng děng yǐn cǎo dì shēng fān qiān yú rén kòu pān zhōu ā xī dòng zhǎng guān sī shā shāng rén kǒu
二十一年,杂贡生番则路、南向等引草地生番千余人寇潘州阿昔洞长官司,杀伤人口。
zhǐ huī zhōu zhù lǜ mǎ bù jūn tóng sōng pān wèi jūn tǎo zhī fān kòu lǜ zhòng yíng zhàn qiān hù liú dé pò zhī zhǎn shǒu sān shí sì jí huò mǎ sān shí yú pǐ
指挥周助率马步军同松潘卫军讨之,番寇率众迎战,千户刘德破之,斩首三十四级,获马三十余匹。
zéi kuì dù hé sì shí yú lǐ fù shōu bài zú tún jù
贼溃,渡河四十余里,复收败卒屯聚。
zhǐ huī zhōu néng zhuī jī zhī zhǎn shǒu yī bǎi sān shí yú jí huò mǎ liù shí yú pǐ nì sǐ shén zhòng qún fān yuǎn dùn
指挥周能追击之,斩首一百三十余级,获马六十余匹,溺死甚众,群番远遁。
èr shí liù nián xī fān sī nǎng rì děng zú lái guī jìn mǎ bǎi sān shí pǐ mìng gěi jīn tóng xìn fú bìng cì wén qǐ xí yī
二十六年,西番思曩日等族来归,进马百三十匹,命给金铜信符并赐文绮袭衣。
xuān dé èr nián má r zā shùn huà lǎ ma zhe bā ràng bo lái guī
宣德二年,麻儿匝顺化,喇嘛著八让卜来归。
zhì má r zā ān fǔ sī yǐ lǎ ma zhe bā ràng bo wèi ān fǔ
置麻儿匝安抚司,以喇嘛著八让卜为安抚。
má r zā zài ā lè dì qù sōng pān qī bǎi yú lǐ
麻儿匝在阿乐地,去松潘七百余里。
chū zhe bā ràng bo shí qīn lüè biān mín jí zhē bā láng ān fǔ sī cháo gòng lù
初,著八让卜时侵掠边民及遮八郎安抚司朝贡路。
sōng pān wèi zhǐ huī wú wěi qiǎn rén zhāo zhī yīn qiǎn qí zhí wán bo lái gòng xiàn yán qí de guǎng mín zhòng guò yú bā láng qǐng zhì xuān fǔ sī yǐ xiá zhī
松潘卫指挥吴玮遣人招之,因遣其侄完卜来贡献,言其地广民众,过于八郎,请置宣抚司以辖之。
dì mìng zhì ān fǔ qiǎn chì yù zhī
帝命置安抚,遣敕谕之。
sì chuān xún àn děng zòu sōng pān wèi suǒ xiá ā yòng děng zhài mán kòu yōng zhòng wàn yú shāng bài guān jūn qǐng tǎo zhī
四川巡按等奏松潘卫所辖阿用等寨蛮寇,拥众万余,伤败官军,请讨之。
dì yì biān jiāng bì yǒu jī zhī zhě
帝意边将必有激之者。
jì sì chuān dū sī zòu zhì yán bìng fēi fān kòu
既四川都司奏至,言并非番寇。
shí yóu qiān hù qián hóng yīn diào fā sōng pān guān jūn wǎng zhēng jiāo zhǐ zhòng dàn xíng hóng guǐ yán fān kòu zhì dāng zhuī bǔ jì miǎn diào
实由千户钱宏因调发松潘官军往征交址,众惮行,宏诡言番寇至,当追捕,冀免调。
yòu lǐng jūn tū rù mài zā zhū zú bī qǔ niú mǎ zhì fān rén fèn yuàn
又领军突入麦匝诸族,逼取牛马,致番人忿怨。
fù yǐ dà jūn jiāng zhì tǎo shè zhī fān zhòng jīng kuì yuē hēi shuǐ shēng fān wéi luàn
复以大军将致讨慑之,番众惊溃,约黑水生番为乱。
dì mìng dǎi hóng děng ér zé zhū sī dài wán biān wù jí bǔ zhū shāng guān jūn zhě
帝命逮宏等,而责诸司怠玩边务,亟捕诸伤官军者。
qiǎn dōu zhǐ huī qiān shì jiǎng guì wǎng tóng sōng pān wèi zhǐ huī wú wěi zhāo fǔ fān kòu lìng diào fù jìn zhū wèi jūn èr wàn rén yǐ xíng
遣都指挥佥事蒋贵往,同松潘卫指挥吴玮招抚番寇,令调附近诸卫军二万人以行。
shí zéi wéi sōng pān dié xī mào zhōu duàn suǒ qiáo guān jūn yǔ zhàn jiē bài chū lüè mián zhú zhū xiàn guān shǔ mín jū jiē bèi fén huǐ zhèn fǔ hóu liǎn sǐ zhī
时贼围松潘、叠溪、茂州,断索桥,官军与战皆败,出掠绵竹诸县,官署民居皆被焚毁,镇抚侯琏死之。
shǔ wáng hù wèi guān xiào qī qiān rén lái yuán mìng dū du chén huái yǔ zhǐ huī jiǎng guì děng hé shī jí tǎo zhī ér xiāo hóng yú sōng pān yǐ xùn bìng cuàn zhū jiāng zhī tān yín wán kòu zhě
蜀王护卫官校七千人来援,命都督陈怀与指挥蒋贵等合师亟讨之,而枭宏于松潘以徇,并窜诸将之贪淫玩寇者。
sān nián chén huái děng lǜ zhū jūn lǚ bài zéi yú yì dá bà yè táng guān duó yǒng zhèn děng qiáo fù dié xī fǔ dìng qí mìng děng shí zú yòu zhāo xiáng kě zhuō děng èr shí yú zhài sōng pān píng
三年,陈怀等率诸军屡败贼于圪答坝、叶棠关,夺永镇等桥,复叠溪,抚定祁命等十族,又招降渴卓等二十余寨,松潘平。
bā nián bā bù ān fǔ sī jí sī náng r shí sì zú cháo gòng zhī shǐ bì cí lìng jī chì hái yù qí tǔ guān bǐ yuē shù suǒ xiá mán mín ān fèn xún lǐ wú zuò guò yǐ qǔ zuì lì
八年,八部安抚司及思囊儿十四族朝贡之使陛辞,令赍敕还谕其土官,俾约束所辖蛮民,安分循理,毋作过以取罪戾。
jiǔ nián chì zhǐ huī qiān shì fāng zhèng jiǎng guì děng fǔ jiǎo sōng pān
九年,敕指挥佥事方政、蒋贵等抚剿松潘。
zhèng děng zhì bǎng yù huò fú wēi mào zhū wèi jù tīng mìng wéi sōng pān dié xī suǒ xiá rèn chāng ba zhū hēi hǔ děng zhài gěng huà
政等至,榜谕祸福,威、茂诸卫俱听命,惟松潘、叠溪所辖任昌、巴猪、黑虎等寨梗化。
zhèng lìng zhǐ huī zhào de gōng jù děng yǐ cì jìn bīng píng lóng xī děng sān shí qī zhài bān shī hái
政令指挥赵得、宫聚等以次进兵,平龙溪等三十七寨,班师还。
mìng jiǎng guì pèi píng mán jiāng jūn yìn zhèn shǒu sōng pān
命蒋贵佩平蛮将军印,镇守松潘。
shí nián guì zòu bǐ yīn fān rén bù jìng sōng pān dié xī zhū chǔ cāng liáng xiāo dài jìn bié wú chǔ jī
十年,贵奏,比因番人不靖,松潘、叠溪诸处仓粮,销殆尽,别无储积。
dì mìng hù bù yú sì chuān suì yùn zhī shù liàng yì èr fēn gěi zhī
帝命户部于四川岁运之数,量益二分给之。
zhèng tǒng sān nián yán zhōu zhǎng guān sī ràng dá zuò luàn qīn zá dào zhū biān yào dào zhǎng guān ān bái su yú cháo
正统三年,岩州长官司让达作乱,侵杂道诸边,要道长官安白诉于朝。
dì mìng sì chuān sān sī wǎng yù zhī jiē guī fú
帝命四川三司往谕之,皆归服。
sì nián sōng pān zhǐ huī zhào de zòu qí mìng zú fān kòu shāng ba zuò luàn guān jūn bǔ qín zhī
四年,松潘指挥赵得奏:“祁命族番寇商巴作乱,官军捕擒之。
qí dì xiǎo shāng ba fù jù pǔ jiāng xīn táng děng guān jù xiǎn jié lüè qǐ fā dà jūn jiǎo chú
其弟小商巴复聚浦江、新塘等关,据险劫掠,乞发大军剿除。
dì mìng lǐ ān qì zǒng bīng guān wáng áo cān zàn jūn wù diào chéng dū zuǒ wèi guān jūn jí sōng pān tǔ bīng hé èr wàn rén zhēng zhī
”帝命李安弃总兵官,王翱参赞军务,调成都左卫官军及松潘土兵,合二万人征之。
yǐ áo zhī shāng ba wèi dōu zhǐ huī zhào liàng suǒ xiàn nǎi àn zhū liàng ér shì shāng ba děng shì suì yǐ
已,翱知商巴为都指挥赵谅所陷,乃按诛谅而释商巴等,事遂已。
jiǔ nián sōng pān zhǐ huī qiān shì wáng gǎo zòu bǐ zhě hēi hǔ děng zhài fān mán gōng wéi jiāo yuán sōng xī děng guān pù shā shāng guān mín
九年,松潘指挥佥事王杲奏:“比者,黑虎等寨番蛮攻围椒园、松溪等关堡,杀伤官民。
yù xíng qín jiǎo kǒng gè zhài jīng yí yīng yù néng qín zéi zhě zhòng shǎng zhī
欲行擒剿,恐各寨惊疑,应谕能擒贼者重赏之。
bào kě
”报可。
shí nián hēi hǔ zhài zéi shǒu duō r tài fú zhū
十年,黑虎寨贼首多儿太伏诛。
chū duō r tài lüè mào zhōu jìng wèi guān jūn suǒ huò chéng ér shì zhī
初,多儿太掠茂州境,为官军所获,诚而释之。
wèi jǐ fù jiū zhū zhài rù lüè
未几,复纠诸寨入掠。
dì mìng xù bān qí quán wǎng yù zhū zhài qín duō r tài zhì jīng xiāo qí shǒu
帝命序班祁全往谕诸寨,擒多儿太至京,枭其首。
shí yī nián yǐ kòu shēn wéi qiān dū yù shǐ tí dū sōng pān bīng bèi
十一年以寇深为佥都御史,提督松潘兵备。
shí sōng pān jiē yǐ xiàng huà wéi wāi dì gǔ lù cù èr shí zhài bù fú mìng dū gāo guǎng wáng gǎo děng jiǎo zhī
时松潘皆已向化,惟歪地骨鹿簇二十寨不服,命督高广、王杲等剿之。
shè sī nǎng rì ān fǔ sī yǐ ā sī guān wèi zhī shǐ lì sōng pān wèi
设思曩日安抚司,以阿思观为之使,隶松潘卫。
xiān shì ā sī guān fù duān gé hóng wǔ zhōng guī shùn gěi jīn pái fǔ fān zhì ā sī guān yòu néng zhāo fǔ gù yǒu shì mìng
先是,阿思观父端葛,洪武中归顺,给金牌抚番,至阿思观又能招抚,故有是命。
jǐng tài sān nián zhèn shǒu sōng pān xíng bù zuǒ shì láng luó qǐ děng zòu xuě ér bo zhài zéi shǒu zhuō shí fāng děng yān chóng zhài zéi shǒu ā r jié děng lěi nián jiū hé yú ān huà guān jié lüè
景泰三年,镇守松潘刑部左侍郎罗绮等奏:“雪儿卜寨贼首卓时芳等,烟崇寨贼首阿儿结等,累年纠合于安化关劫掠。
chén huì shī dǐ qí cháo xué zhǎn shǒu bù jì qí shù shēng qín zhuō shí fāng ā r jié děng xiāo zhǎn yú shì
臣会师抵其巢穴,斩首不计其数,生擒卓时芳、阿儿结等,枭斩于市。
qī nián tí dū sōng pān luó qǐ fù zòu sōng pān tǔ fān wáng yǒng xí xìng r guǎng cháng shā qí tǔ guān gāo mào lín nán fù wǔ bǎi yú kǒu jí gù tǔ guān dǒng mǐn zi bó hào děng èr shí yú rén
”七年,提督松潘罗绮复奏:“松潘土番王永习性儿犷,尝杀其土官高茂林男妇五百余口,及故土官董敏子伯浩等二十余人。
jīn yòu jiū hé fān mán gōng jié dì fāng
今又纠合番蛮,攻劫地方。
chén yǔ zhǐ huī zhōu guì děng tǒng lǐng guān jūn zhí dǐ sāng píng yǐ jiāng yǒng děng zhū miè biān jìng sù qīng
臣与指挥周贵等统领官军,直抵桑坪,已将永等诛灭,边境肃清。
jiàng chì bāo shǎng
”降敕褒赏。
tiān shùn wǔ nián fān zhòng rù lóng ān shí quán děng chù rǎo liáng dào
天顺五年,番众入龙安、石泉等处,扰粮道。
liù nián chì sōng pān zǒng bīng xǔ guì yuē xù zhōu mán zéi chū mò wéi huàn bǐ sōng pān yóu shén qí chí wǎng huì jiǎo
六年敕松潘总兵许贵曰:“叙州蛮贼出没为患,比松潘尤甚,其驰往会剿。
guì wén mìng huì bīng xù zhōu zhuī tǎo xī guāi jiàn mò dòng dōu yè sān zhài fēn bīng liǎng shào kè yìng zhài sì shí yú zhǎn shǒu yī qiān yī bǎi yú jí
”贵闻命,会兵叙州,追讨昔乖件、莫洞、都夜三寨,分兵两哨,克硬寨四十余,斩首一千一百余级。
chéng huà èr nián zhèn shǒu tài jiàn yán lǐ zòu sōng mào dié xī suǒ xiá bái cǎo bà děng zhài fān qiāng jù zhòng wǔ bǎi rén yuè lóng zhōu jìng piāo lüè
成化二年,镇守太监阎礼奏:“松、茂、叠溪所辖白草坝等寨,番羌聚众五百人,越龙州境剽掠。
bái cǎo fān zhě táng tǔ bō zàn pǔ yí zhǒng shàng xià fán shí bā zhài
白草番者,唐吐蕃赞普遗种,上下凡十八寨。
bù qǔ sù qiáng shì qí xiǎn zǔ wǎng wǎng piāo duó wéi huàn
部曲素强,恃其险阻,往往剽夺为患。
sì nián lǐ fù zòu bái cǎo zhū fān yōng zhòng kòu ān xiàn shí quán zhū chǔ yīn gè jūn jù diào zhēng shān dōu zhǎng mán zhì zhǐ huī wáng jǐng bèi yù bù jǐn
”四年,礼复奏:“白草诸番拥众寇安县、石泉诸处,因各军俱调征山都掌蛮,致指挥王璟备御不谨。
mìng fù zǒng bīng lú néng jiǎo zhī
命副总兵卢能剿之。
néng qiǎn zhǐ huī yán bīn xún biān zhì miào zi gōu fān zéi sān bǎi tū zhì shā shāng xiāng dāng
能遣指挥阎斌巡边至庙子沟,番贼三百突至,杀伤相当。
bīn yǐ shī jī dǎi zhì
斌以失机逮治。
jiǔ nián xún fǔ xià xūn zòu hēi hǔ zhài zéi shǒu yè hé děng gōng guān bǎo zuǒ cān jiāng zǎi yòng bīng bèi fù shǐ chén cóng dū bīng chí yì sōng xī bǎo bài zhī zhǎn huò yè hé děng sān shí liù jí
九年,巡抚夏埙奏:“黑虎寨贼首夜合等攻关堡,左参将宰用、兵备副使沈琮督兵驰诣松溪堡败之,斩获夜合等三十六级。
sōng pān zhǐ huī qiān shì yáo yù zòu chén yǔ bīng bèi chén cóng fēn jiǎo bái mǎ lù shuǐ tǔ rú r děng fān zhài dà kè zhī
”松潘指挥佥事尧彧奏:“臣与兵备沈琮分剿白马路水土、茹儿等番寨,大克之。
hóng zhì èr nián sōng pān fān kòu shā shāng píng yí bǎo guān jūn mìng dǎi zhǐ huī yǐ xià gè guān zhì zhī
弘治二年,松潘番寇杀伤平夷堡官军,命逮指挥以下各官治之。
sān nián miǎn sī nǎng rì ān fǔ děng shí liù zú míng nián cháo jìn yǐ shǒu chén yán qí dì fāng zāi shāng yě
三年免思曩日安抚等十六族明年朝觐,以守臣言其地方灾伤也。
qī nián sōng pān kōng xīn zhài fān zéi fàn biān dōu zhǐ huī qiān shì li gǎo bài zhī
七年,松潘空心寨番贼犯边,都指挥佥事李镐败之。
shí sān nián fān zéi rù fàn sōng pān bà zhōu pō dǐ guān shì yì jué
十三年,番贼入犯松潘坝州坡抵关,势益獗。
mìng dǎi zhǐ huī tāng gāng děng ér chì xún fǔ zhāng zàn diào hàn tǔ guān bīng wǔ wàn yóu dōng nán èr lù fēn jiǎo pò bái yáng lǐng é yǐn xī děng sān shí yī zhài zhǎn sì bǎi yú jí
”命逮指挥汤纲等,而敕巡抚张瓒调汉、土官兵五万,由东南二路分剿,破白羊岭、鹅饮溪等三十一寨,斩四百余级。
shāng ba děng èr shí liù zú jiē nà kuǎn
商巴等二十六族皆纳款。
shí sì nián fù gōng huáng tóu qīng shuǐ zhū zhài qián hòu shā huò nán fù qī bǎi yú rén zhě qí diāo fáng jiǔ bǎi zhuì yá sǐ zhě bù kě shèng jì zhū fān shāo jìng
十四年复攻黄头、青水诸寨,前后杀获男妇七百余人,赭其碉房九百,坠崖死者不可胜计,诸番稍靖。
zhèng dé yuán nián xún fǔ liú hóng zòu qí mìng zú bā zhǎng guān sī suǒ shè fān zhòng duō zhì sān shí zhài shǎo yì èr shí yú zhài huán bù sōng pān liǎng hé
正德元年,巡抚刘洪奏:“祈命族八长官司所摄番众多至三十寨,少亦二十余寨,环布松潘两河。
qí tǔ guān yǐ gù zǐ sūn zì yìng chéng xí
其土官已故子孙,自应承袭。
jīn yi chá kān yǒu yuán jiàng yìn xìn zhě fāng xǔ xí
今宜察勘,有原降印信者,方许袭。
bào kě
”报可。
shí liù nián sōng pān wèi shú fān bā dà ráng děng zuò luàn tóng zhī dù qīn píng zhī
十六年,松潘卫熟番八大禳等作乱,同知杜钦平之。
jiā jìng wǔ nián mìng dū du qiān shì hé qīng zhèn shǒu sōng pān
嘉靖五年命都督佥事何卿镇守松潘。
shí hēi hǔ wǔ zhài jí wū dōu bó gē zhū fān pàn qīng cì dì píng zhī jiàng zhě rì zhì
时黑虎五寨及乌都、鹁鸽诸番叛,卿次第平之,降者日至。
qīng yǒu wēi wàng zài zhèn shí qī nián sōng pān yǐ níng
卿有威望,在镇十七年,松潘以宁。
èr shí sān nián yǐ běi jǐng zhào qīng rù wèi jì zhī zhě li jué gāo gāng fèng wèi jǐ jiē wèi xún fǔ hé ba
二十三年以北警召卿入卫,继之者李爵、高冈凤,未几皆为巡抚劾罢。
èr shí liù nián fù mìng qīng wǎng zhèn
二十六年复命卿往镇。
shí bái cǎo fān luàn qīng huì xún fǔ zhāng shí chè tǎo qín qú è shù rén fú zhǎn jiǔ bǎi qī shí yú jí kè yíng zhài sì shí qī huǐ diāo fáng sì qiān bā bǎi huò mǎ niú qì xiè chǔ jī wú suàn
时白草番乱,卿会巡抚张时彻讨擒渠恶数人,俘斩九百七十余级,克营寨四十七,毁碉房四千八百,获马牛器械储积无算。
zhōng jiā jìng shì sōng pān zhèn hào dé rén biān jìng ān dǔ yān
终嘉靖世,松潘镇号得人,边境安堵焉。
chū lóng zhōu xuē wén shèng yú hóng wǔ liù nián lái jiàng mìng réng zhī lóng zhōu
初,龙州薛文胜于洪武六年来降,命仍知龙州。
jì zhì sōng pān ān fǔ sī mìng wén shèng wèi ān fǔ shǐ
既置松潘安抚司,命文胜为安抚使。
jì zhì sōng zhōu wèi réng yǐ sōng pān wèi lóng zhōu
既置松州卫,仍以松潘为龙州。
xuān dé qī nián shēng lóng zhōu wèi xuān fǔ sī yǐ tǔ zhī zhōu xuē zhōng yì wèi xuān fǔ shǐ
宣德七年升龙州为宣抚司,以土知州薛忠义为宣抚使。
lóng zhōu zhě hàn yīn píng dào yě
龙州者,汉阴平道也。
sòng jǐng dìng jiān lín qióng jìn shì xuē yán lái shǒu shì zhōu hàn wèi yǒu gōng de shì xí
宋景定间,临邛进士薛严来守是州,捍卫有功,得世袭。
zì wén shèng guī fù qí bù zhǎng li rén guǎng wáng xiáng jiē shū liáng xiǎng yǒu gōng yì de shì xí
自文胜归附,其部长李仁广、王祥皆输粮饷有功,亦得世袭。
jí xuān dé zhōng yǐ zhēng sōng pān gōng shēng zhōu wèi xuān fǔ shǐ rén guǎng wéi fù shǐ xiáng wèi qiān shì gè tǒng bīng wǔ bǎi shì shǒu bái mǎ bái cǎo mù guā fān dì
及宣德中,以征松潘功,升州为宣抚使,仁广为副使,祥为佥事,各统兵五百世守白马、白草、木瓜番地。
zhì jiā jìng sì shí sì nián xuān fǔ xuē zhào qián yǔ fù shǐ li fán xiāng chóu jié zhào qián lǜ zhòng wéi zhí fán fù zǐ ōu shā zhī
至嘉靖四十四年,宣抚薛兆干与副使李蕃相仇讦,兆干率众围执蕃父子,殴杀之。
fǔ àn xí bīng bèi qiān shì zhào jiào kān qí shì
抚按檄兵备佥事赵教勘其事。
zhào qián jù yǔ mǔ chén shì jí zhū zuǒ yòu jiū bái cǎo fān zhòng shù qiān rén fēn jù gè guān ài jù mìng jué sōng pān xiǎng dào
兆干惧,与母陈氏及诸左右纠白草番众数千人,分据各关隘拒命,绝松潘饷道。
xié qiān shì wáng huá bù cóng tú qí jiā
胁佥事王华,不从,屠其家。
jū mín bèi fén lüě zhě wú suàn
居民被焚掠者无算。
shì nián chūn yǔ guān jūn zhàn bù lì qiú jiù yú shàng xià shí bā zú fān mán jiē bù yīng
是年春,与官军战,不利,求救于上下十八族番蛮,皆不应。
zhào qián lǜ qí jiā shǔ bēn zhì shí bà guān jūn zhuī jí zhī jiù qín
兆干率其家属奔至石坝,官军追及之,就擒。
sì shí wǔ nián zhào qián fú zhū jí qí jiā mǔ jí qí dǎng èr shí èr rén jiē yǐ tóng móu lùn zhǎn yú dǎng xī píng
四十五年,兆干伏诛,籍其家,母及其党二十二人皆以同谋论斩,余党悉平。
suì gǎi lóng zhōu xuān fǔ sī wèi lóng ān fǔ shè lì liú guān rú mǎ hú ér gē bǎo níng zhī jiāng yóu chéng dū zhī shí quán èr xiàn fēn lì zhī
遂改龙州宣抚司为龙安府,设立流官如马湖,而割保宁之江油、成都之石泉二县分隶之。
wàn lì bā nián xuě shān guó shī lǎ ma děng sì shí bā zhài gōu běi biān bù luò wèi kòu wéi zhāng xī shǒu bèi zhāng liáng xián pò zhī
万历八年,雪山国师喇嘛等四十八寨,勾北边部落为寇,围漳腊,守备张良贤破之。
fàn zhèn lǔ bǎi hù dù shì rén lì zhàn chéng de quán shì rén sǐ yān
犯镇虏,百户杜世仁力战,城得全,世仁死焉。
yòu fàn zhì tái liáng xián fù jī zhī zhuī zhì sī dá nòng lián zhàn dà pò zhī huǒ luò chì zhī zhí xiǎo wáng zǐ sǐ yān
又犯制台,良贤复击之,追至思答弄,连战大破之,火落赤之侄小王子死焉。
shí jiǔ nián xún àn li huà lóng yán sōng pān wèi sì chuān píng bì dié mào wèi sōng pān yān hóu
十九年,巡按李化龙言:“松潘为四川屏蔽,叠、茂为松潘咽喉。
fān róng zuò gěng sōng pān lì bù néng zhī yi yí sì chuān zǒng bīng yú sōng pān yǐ bèi fáng yù
番戎作梗,松潘力不能支,宜移四川总兵于松潘以备防御。
shì shí dié mào zhū fān zhòng jiū jié wéi luàn zhèn xún guān lǜ bīng jiǎo zhī fú guó bā bǎi yú jí fān kòu yì zhǎn qí bù zhǎng hēi bo bái shén děng xiàn gōng shú zuì
”是时叠、茂诸番众纠结为乱,镇巡官率兵剿之,俘馘八百余级,番寇亦斩其部长黑卜、白什等,献功赎罪。
ér sōng píng zhū è tún jù dà xuě shān dǐng zhū jiāng zú sōu tǎo yì yǒu zhǎn huò
而松坪诸恶屯据大雪山顶,诸将卒搜讨,亦有斩获。
yǐ jié wén suì shè píng wǔ xiàn yú lóng ān fǔ
以捷闻,遂设平武县于龙安府。
sōng pān yǐ gū chéng jiè jué yù jì yī xiàn kuì yùn lù yú lóng zhōu zhì shǒu wéi nán
松潘以孤城介绝域,寄一线馈运路于龙州,制守为难。
hóng wǔ shí yù qì zhě shù yǐ xíng shèng è xiǎn bù kě ba nǎi nèi xiū zhūn wu wài ji qiāng róng yīn sú fǔ xún zé rén wéi lǐ fān zhòng xiāng ān zhě chuí sì shí yú nián
洪武时欲弃者数,以形胜扼险,不可罢,乃内修屯务,外辑羌戎,因俗拊循,择人为理,番众相安者垂四十余年。
jí xuān dé chū diào bīng qǐ xìn zhì dòng gān gē zì shì zhì zhèn jiàn yá sù zhòng bīng yǐ zī tán yā yì shí fú shí pàn
及宣德初,调兵启衅,致动干戈,自是置镇建牙,宿重兵以资弹压,亦时服时叛。
zì zhāng xī yǐ běi jí wéi dà huāng sī chóu biān zhě zhī suǒ jí tú yě
自漳腊以北即为大荒,斯筹边者之所亟图也。
tiān quán gǔ dī qiāng de
天全,古氐羌地。
wǔ dài mèng shǔ shí zhì diāo mén lí yā cháng hé xi yú tōng níng yuǎn liù jūn ān fǔ sī
五代孟蜀时,置碉门、黎、雅、长河西、鱼通、宁远六军安抚司。
sòng yīn zhī lì yā zhōu
宋因之,隶雅州。
yuán zhì lù ān fǔ sī shǔ tǔ fān děng chù xuān wèi sī hòu gǎi liù fān zhāo tǎo yòu fēn zhì tiān quán zhāo tǎo sī
元置六安抚司,属土番等处宣慰司,后改六番招讨,又分置天全招讨司。
míng chū bìng wèi tiān quán liù fān zhāo tǎo sī lì sì chuān dū sī
明初并为天全六番招讨司,隶四川都司。
hóng wǔ liù nián tiān quán liù fān zhāo tǎo shǐ gāo yīng qiǎn zi jìng yán děng lái cháo gòng fāng wù
洪武六年,天全六番招讨使高英遣子敬严等来朝,贡方物。
dì cì yǐ wén qǐ lóng yī
帝赐以文绮龙衣。
yǐ yīng wèi zhèng zhāo tǎo yáng cáng bo wèi fù zhāo tǎo zhì cóng wǔ pǐn měi sān suì rù gòng cì yǔ shén hòu
以英为正招讨,杨藏卜为副招讨,秩从五品,每三岁入贡,赐予甚厚。
èr shí yī nián yáng cáng bo lái cháo yán chá hù xiàng yǔ xī fān mào yì suì shōu qí kè
二十一年,杨藏卜来朝,言茶户向与西番贸易,岁收其课。
jìn zài guān shōu mǎi é suì kuī qǐ cóng mín biàn xǔ zhī
近在官收买,额遂亏,乞从民便,许之。
xiān shì gāo jìng yán xí zhāo tǎo shǐ xié yáng cáng bo zòu qǐng jiǎn tǔ mín wèi bīng yǐ shǒu biān jìng zhào xǔ zhī
先是,高敬严袭招讨使,偕杨藏卜奏请简土民为兵,以守边境,诏许之。
jìng yán děng suì zhāo xuǎn tǔ mín jiào yǐ zhàn zhèn de mǎ bù zú qiān yú rén
敬严等遂招选土民,教以战阵,得马步卒千余人。
zhì shì cáng bo lái cháo zòu qí shì zhào gèng tiān quán liù fān zhāo tǎo sī wèi wǔ zhí lìng shù shǒu biān jiè kòng zhì xī fān
至是藏卜来朝,奏其事,诏更天全六番招讨司为武职,令戍守边界,控制西番。
sān shí yī nián dì yù zuǒ dū du xú zēng shòu yuē nǎng yīn diāo mén jù cháng hé xī kǒu dào lù xiǎn ài yǐ zhì wǎng lái bá shè jiān nán shì mǎ shù shǎo
三十一年,帝谕左都督徐增寿曰:“曩因碉门拒长河西口,道路险隘,以致往来跋涉艰难,市马数少。
jīn wén yǒu lù zì diāo mén chū kū mù rèn chǎng jìng dǐ cháng hé xī kǒu tōng zá dào cháng guān sī dào lù píng tǎn wǎng lái jìng zhí kě jí xí suǒ sī kāi tuò yǐ biàn wǎng lái
今闻有路自碉门出枯木任场径抵长河西口,通杂道长官司,道路平坦,往来径直,可即檄所司开拓,以便往来。
yǒng lè èr nián gāo jìng ràng lái cháo bìng hè lì huáng tài zǐ qiě qiǎn qí zi hǔ rù guó zǐ xué cì hǔ yī qīn děng wù
永乐二年,高敬让来朝,并贺立皇太子,且遣其子虎入国子学,赐虎衣衾等物。
shí nián jìng ràng qiǎn zi hǔ gòng mǎ
十年,敬让遣子虎贡马。
chū hǔ rù guó xué dú shū yǐ dīng mǔ yōu qù zhì shì fú què hái jiān huáng tài zǐ mìng lǐ bù cì yǔ rú lì
初,虎入国学读书,以丁母忧去,至是服阕还监,皇太子命礼部赐予如例。
xuān dé wǔ nián liù fān zhāo tǎo sī zòu jiù é suì bàn wū chá wǔ wàn jīn èr nián yī cì yùn fù diāo mén chá mǎ sī yì mǎ
宣德五年,六番招讨司奏:“旧额岁办乌茶五万斤,二年一次,运付碉门茶马司易马。
jīn hù bù lìng zài bàn yá chá èr qiān èr bǎi jīn shān shēn de jí jiān yú cǎi bàn qǐ jiǎn qí shù
今户部令再办芽茶二千二百斤,山深地瘠,艰于采办,乞减其数。
dì lìng miǎn wū chá zhǐ bàn yá chá
”帝令免乌茶只办芽茶。
shí nián mìng gāo fèng shǔ tiān quán liù fān zhāo tǎo sī shì
十年命高凤署天全六番招讨司事。
xiān shì jìng ràng yǐ zuì xià yù sǐ
先是,敬让以罪下狱死。
zhì shì qí zi fèng qǐ xí fù zhí
至是,其子凤乞袭父职。
dì niàn qí zǔ yǒu fǔ suí gōng mìng zàn lǐ zhāo tǎo shì
帝念其祖有抚绥功,命暂理招讨事。
zhèng tǒng sì nián mìng fèng xí
正统四年命凤袭。
zhèng dé shí wǔ nián zhāo tǎo gāo wén lín fù zǐ chēng bīng luàn fù zhāo tǎo yáng shì rén yì zhù è
正德十五年,招讨高文林父子称兵乱,副招讨杨世仁亦助恶。
mìng sì chuān fǔ àn guān tǎo zhī
命四川抚按官讨之。
chū wén lín děng yǔ lú shān xiàn mín zhēng tián gòu xìn zhī xiàn chǔ zhì shī yí zhì pàn luàn
初,文林等与芦山县民争田构衅,知县处置失宜,致叛乱。
yú nián tǎo zhǎn wén lín qín qí zi jì ēn zé qí zōng rén chéng xí
逾年,讨斩文林,擒其子继恩,择其宗人承袭。
chū tiān quán zhāo tǎo sī zhì diāo mén chéng yuán zhī diāo mén ān fǔ sī yě zài yā zhōu jìng
初,天全招讨司治碉门城,元之碉门安抚司也,在雅州境。
míng chū xuān wèi yú sī cōng wáng dé guì guī fù shǐ jiàng sī wèi zhōu shè yā zhōu qiān hù suǒ ér shè diāo mén bǎi hù jìn tiān quán liù fān zhī jiè
明初,宣慰余思聪、王德贵归附,始降司为州,设雅州千户所,而设碉门百户,近天全六番之界。
yòu zhì chá kè sī yǐ píng hù shì
又置茶课司以平互市。
gài qí de wèi nán zhào yān hóu sān shí liù fān cháo gòng chū rù zhī lù
盖其地为南诏咽喉,三十六番朝贡出入之路。
sān shí liù fān zhě jiē xī nán zhū bù luò hóng wǔ chū xiān hòu zhì jīng shòu zhí cì yìn
三十六番者,皆西南诸部落,洪武初,先后至京,授职赐印。
lì dōu zhǐ huī shǐ èr yuē wū sī cáng yuē duo gān
立都指挥使二:曰乌斯藏,曰朵甘。
wèi xuān wèi sī zhě sān yuē duo gān yuē dǒng bo hán hú yuē cháng hé xi yú tōng níng yuǎn
为宣慰司者三:曰朵甘,曰董卜韩胡,曰长河西鱼通宁远。
wèi zhāo tǎo sī zhě liù wèi wàn hù fǔ zhě sì wèi qiān hù suǒ zhě shí qī shì wèi sān shí liù zhǒng
为招讨司者六,为万户府者四,为千户所者十七,是为三十六种。
huò sān nián huò wǔ nián yī zhāo gòng qí dào jiē yóu yā zhōu rù xiáng xī fān chuán
或三年,或五年一朝贡,其道皆由雅州入,详《西番传》。
lí zhōu hàn chén lí jùn dì
黎州,汉沈黎郡地。
shǐ jì chēng yuè guī yǐ dōng běi jūn zhǎng yǐ shí shù zuó dōu zuì dà
《史记》称越巂以东北,君长以十数,筰都最大。
zì táng méng tōng yè láng qióng zuó zhī jūn qǐng wèi nèi chén yīn zhì zuó dōu xiàn fù yuē máo niú xiàn
自唐蒙通夜郎,邛、筰之君请为内臣,因置筰都县,复曰旄牛县。
yuán dǐng zhōng yǐ wéi chén lí jùn
元鼎中,以为沈黎郡。
táng gē yā guī èr zhōu zhì lí zhōu
唐割雅、巂二州置黎州。
tiān bǎo chū gǎi wéi hóng yuán jùn xún gǎi hàn yuán
天宝初,改为洪源郡,寻改汉源。
sòng shǔ chéng dū lù
宋属成都路。
yuán shǔ tǔ fān děng chù xuān wèi sī
元属土番等处宣慰司。
hóng wǔ bā nián shěng hàn yuán xiàn zhì lí zhōu zhǎng guān sī yǐ sháo dé wèi zhǎng guān
洪武八年省汉源县,置黎州长官司,以芍德为长官。
dé yún nán rén mǎ xìng
德,云南人,马姓。
zǔ shì yuán shì xí qióng bù zhōu liù fān zhāo tǎo shǐ
祖仕元,世袭邛部州六番招讨使。
míng shì jù shǔ dé xiōng ān fù wèi lí zhōu zhāo tǎo shǐ
明氏据蜀,德兄安复为黎州招讨使。
míng shì wáng mán mín kuì sàn dé fèng mǔ hái jū qióng bù
明氏亡,蛮民溃散,德奉母还居邛部。
zhì shì sì chuān bù zhèng sī zhāo zhī dé suì lái cháo gòng mǎ qǐng zhì zhǎng guān sī
至是,四川布政司招之,德遂来朝贡马,请置长官司。
zhào yǐ dé wèi lí zhōu zhǎng guān cì yìn jí yī fú qǐ bó shí yī nián shēng wèi lí zhōu ān fǔ sī jí yǐ dé wèi shǐ
诏以德为黎州长官,赐印及衣服绮帛,十一年升为黎州安抚司,即以德为使。
shí sì nián dé qiǎn shǐ gòng mǎ
十四年,德遣使贡马。
zhào cì dé chāo wǔ shí sì dìng wén qǐ qī shū
诏赐德钞五十四锭、文绮七疋。
zì shì sān nián yī rù gòng
自是,三年一入贡。
hóng zhì shí sì nián mìng lí zhōu ān fǔ lì sì chuān dū sī
弘治十四年命黎州安抚隶四川都司。
wàn lì shí jiǔ nián ān fǔ mǎ xiáng wú hòu qī jù shì zhǎng sī shì qǔ jù xìng zi fǔ zhī jiāng yǒu tā zhì
万历十九年,安抚马祥无后,妻瞿氏掌司事,取瞿姓子抚之,将有他志。
xiáng zhí shàng shè jū sōng píng zhě suì xīng bīng gōng chéng duó yìn fān zhòng chéng jī piāo lüè
祥侄上舍居松坪者,遂兴兵攻城,夺印,番众乘机剽掠。
shí cān jiāng wú wén jié fāng yǒu zhēng dōng zhī yì yí shī jiǎo píng zhī
时参将吴文杰方有征东之役,移师剿平之。
èr shí sì nián jiàng lí zhōu ān fǔ sī wèi qiān hù suǒ lì suǒ zhì yú sī nán sān shí lǐ dà tián shān bà
二十四年降黎州安抚司为千户所,立所治于司南三十里大田山坝。
fēn shàng qī zhī biān hù shǔ dà dù hé qiān hù suǒ xià qī zhī réng shǔ sōng píng mǎ shì yuē shù
分上七枝编户,属大渡河千户所,下七枝仍属松坪马氏约束。
sōng píng zài sī zhī dōng nán zì chǎo mǐ chéng zhí jiē é méi gāo shān jùn bǎn sān bǎi yú lǐ jiē ān fǔ zú rén jū zhī
松坪在司之东南,自炒米城直接峨眉,高山峻坂三百余里,皆安抚族人居之。
lí yā zhū mán sòng shí lǚ wèi biān huàn
黎、雅诸蛮,宋时屡为边患。
míng xìng yǐ zhū mán jiē tiān quán liù fān zhū bù sǎn jū yú èr zhōu zhī jìng suì yú lí zhōu shè ān fǔ yú tiān quán liù fān shè zhāo tǎo yǐ shì jī mí
明兴,以诸蛮皆天全六番诸部,散居于二州之境,遂于黎州设安抚,于天全六番设招讨,以示羁縻。
ér yā zhōu suǒ shǔ yǔ zhāo tǎo suǒ xiá zhī mán mín jìng tǔ xiāng lián shí yǒu zhēng sòng
而雅州所属,与招讨所辖之蛮民,境土相连,时有争讼。
jiǎo wài dà xiǎo mù guā zhǒng fēn sān zhī nì nǎi bo zuì qiáng shì jū xī hé
徼外大、小木瓜种分三枝,腻乃卜最强,世居西河。
chū shǔ mǎ hú tǔ guān ān shì qián xiá zì mǎ hú gǎi liú zhū guā pàn rù qióng bù guī lǐng shì
初属马湖土官安氏钤辖,自马湖改流,诸瓜叛入邛部,归岭氏。
qí de zì xī hé zhì liáng shān xuě shān zhū chǔ zhōu wéi pán jù
其地自西河至凉山、雪山诸处,周围蟠据。
jiā jìng mò zhū guā xù mù fán shèng shí kuī biān qióng bù zhǎng guān lǐng bǎi bù néng zhì jiā é qián wéi zhū biān jiē wèi qīn rǎo
嘉靖末,诸瓜畜牧蕃盛,时窥边,邛部长官岭柏不能制,嘉、峨、犍为诸边皆为侵扰。
zhèn xún guān dū qióng bù bīng bǔ zhī guā bīng yì chì nǎi yì dà zhēng fēn jiàn chāng yuè guī mǎ hú sān lù bīng jìn tǎo
镇巡官督邛部兵捕之,瓜兵益炽,乃议大征,分建昌、越巂、马湖三路兵进讨。
guā bù shǐ huáng hài qǐng xiáng yuàn suì gòng mǎ fāng wù nǎi dìng
瓜部始惶骇请降,愿岁贡马方物,乃定。
qí de sì qiān bā bǎi sì shí yú mǔ zhēng liáng sì bǎi sì shí yú shí shū é méi xiàn
其地四千八百四十余亩,征粮四百四十余石,输峨眉县。
míng chū yǔ ān fǔ sī tóng zhì zhě yǒu dà dù hé shǒu yù qiān hù suǒ
明初与安抚司同置者,有大渡河守御千户所。
táng shí hé píng guǎng kě tōng cáo shù jiāng yī bù shǒu zé lí yā qióng jiā chéng dū jiē dòng yáo
唐时,河平广可通漕,戍将一不守,则黎、雅、邛、嘉、成都皆动摇。
sòng jiàn lóng sān nián wáng quán bīn píng shǔ yǐ tú lái shàng
宋建隆三年,王全斌平蜀,以图来上。
yì zhě yù yīn bīng wēi fù yuè guī yì zǔ yǐ yù fǔ huà tú yuē wài cǐ wú bù yǒu yě
议者欲因兵威复越巂,艺祖以玉斧画图曰:“外此,吾不有也。
zì shì zhī hòu hé zhōng liú hū xiàn xià wǔ liù shí zhàng shuǐ zhì cǐ xiōng yǒng rú kōng zhōng luò chuán fá bù tōng míng wéi yē kǒu dài tiān shè xiǎn yǐ xiàn nèi wài yún
”自是之后,河中流忽陷下五六十丈,水至此,汹涌如空中落,船筏不通,名为噎口,殆天设险以限内外云。