guǎng xī tǔ sī
◎广西土司
guǎng xī yáo tóng jū duō pán wàn lǐng zhī zhōng dāng sān jiāng zhī xiǎn liù shí sān shān yǐ wèi cháo xué sān shí liù yuán jù qí fù xīn qí sàn bù yú guì lín liǔ zhōu qìng yuǎn píng lè zhū jùn xiàn zhě suǒ zài màn yǎn
广西瑶、僮居多，盘万岭之中，当三江之险，六十三山倚为巢穴，三十六源踞其腹心，其散布于桂林、柳州、庆远、平乐诸郡县者，所在蔓衍。
ér tián zhōu sì chéng zhī shǔ yóu chēng qiáng hàn
而田州、泗城之属，尤称强悍。
zhǒng lèi zī fán mò kě méi jǔ
种类滋繁，莫可枚举。
mán shì zhī zhòng yǔ diān wèi liè
蛮势之众，与滇为埒。
jīn jiù qí yóu zhù zhě liè yú piān
今就其尤著者列于篇。
guān qí pàn fú bù cháng yán gé shū zhì kě yǐ chān zhōng guó zhī dé wēi zhī yí qíng zhī shùn nì wèi chóu biān zhě zhī yī zhù yún
观其叛服不常，沿革殊致，可以觇中国之德威，知夷情之顺逆，为筹边者之一助云。
guǎng xī tǔ sī yī
广西土司一
guì lín liǔ zhōu qìng yuǎn píng lè wú zhōu xún zhōu nán níng
△桂林柳州庆远平乐梧州浔州南宁
guì lín zì qín zhì jùn hàn shǐ ān táng guì zhōu tiān bǎo gǎi jiàn líng sòng jìng jiāng fǔ yuán jìng jiāng lù
桂林，自秦置郡，汉始安，唐桂州，天宝改建陵，宋静江府，元静江路。
míng chū gǎi guì lín fǔ wèi guǎng xī bù zhèng sī zhì suǒ shǔ nèi dì bù dàng liè yú tǔ sī
明初，改桂林府为广西布政司治所，属内地，不当列于土司。
rán guǎng xī wéi guì lín yǔ píng lè xún zhōu wú zhōu wèi shè tǔ guān ér wú dì wú yáo tóng
然广西惟桂林与平乐、浔州、梧州未设土官，而无地无瑶、僮。
guì lín zhī gǔ tián píng lè zhī fǔ jiāng xún zhōu zhī téng xiá wú zhōu zhī cén xī jiē fán dà zhēng ér hòu kè zú bù néng cǎo tì ér shòu xiǎn zhī shè fáng zhì shù shì shì wéi huàn shì yì bù dé ér lüè yān
桂林之古田，平乐之府江，浔州之藤峡，梧州之岑溪，皆烦大征而后克，卒不能草薙而兽狝之，设防置戍，世世为患，是亦不得而略焉。
hóng wǔ qī nián yǒng dào guì yáng zhū zhōu mán qiè fā mìng jīn wú yòu wèi zhǐ huī tóng zhī lù líng lǜ bīng tǎo píng zhī
洪武七年，永、道、桂阳诸州蛮窃发，命金吾右卫指挥同知陆龄率兵讨平之。
èr shí èr nián fù chuān xiàn táo lì shǒu cì jiū hé miáo zéi pán dà xiào děng wéi luàn shā zhī xiàn xú yuán shàn děng wǎng lái jié lüè
二十二年，富川县逃吏首赐纠合苗贼盘大孝等为乱，杀知县徐元善等，往来劫掠。
guǎng xī dōu zhǐ huī hán guān qiǎn qiān hù liáo chūn děng tǎo zhī qín shā dà xiào děng èr bǎi yú rén
广西都指挥韩观遣千户廖春等讨之，擒杀大孝等二百余人。
guān yīn yán líng tíng xiāng nǎi yáo mán chū rù de suī zhēng jiǎo yǒu nián wèi jǐn tiǎn miè yi yǐ guì lín děng wèi yíng yú jūn shì zhì qiān hù suǒ zhèn zhī
观因言：“灵亭乡乃瑶蛮出入地，虽征剿有年，未尽殄灭，宜以桂林等卫赢余军士，置千户所镇之。
zhào cóng qí qǐng
”诏从其请。
èr shí qī nián quán zhōu guàn yáng děng xiàn píng chuān zhū yuán yáo mín jù zhòng wéi luàn
二十七年，全州灌阳等县平川诸源瑶民，聚众为乱。
mìng hú guǎng guǎng xī èr dōu sī fā bīng tǎo zhī qín shā qiān sì bǎi yú rén zhū yáo bēn cuàn dùn qù zhì guàn yáng shǒu yù qiān hù suǒ
命湖广、广西二都司发兵讨之，擒杀千四百余人，诸瑶奔窜遁去，置灌阳守御千户所。
chū guàn yáng xiàn lì hú guǎng yīn guǎng xī píng chuān děng sān shí liù yuán yáo zéi zuò luàn gōng jī xiàn zhì zhào bǎo qìng wèi zhǐ huī sūn zōng zǒng bīng tǎo píng zhī
初，灌阳县隶湖广，因广西平川等三十六源瑶贼作乱，攻击县治，诏宝庆卫指挥孙宗总兵讨平之。
xiàn chéng li yuán qìng yīn zòu guàn yáng qù hú guǎng yuǎn lì guǎng xī jìn suì yǐ guàn yáng lì guì lín fǔ qiān hù suǒ mìng guǎng xī dōu zhǐ huī tóng zhī táo jǐn lǐng bīng zhù chéng shǒu zhī
县丞李原庆因奏灌阳去湖广远，隶广西近，遂以灌阳隶桂林府千户所，命广西都指挥同知陶瑾领兵筑城守之。
yǒng lè èr nián zǒng bīng hán guān zòu xún guì liǔ sān jùn mán kòu huáng tián děng lèi xíng jié lüè shā lǔ rén chù
永乐二年，总兵韩观奏：“浔、桂、柳三郡蛮寇黄田等累行劫掠，杀掳人畜。
yǐ diào dōu zhǐ huī zhū huī zhuī jiǎo zhǎn huò pō duō
已调都指挥朱辉追剿，斩获颇多。
xún méng qiǎn guān jī chì fǔ ān qí huáng tián děng yáo jiē yǐ xiàng huà xī guī suǒ lǔ rén chù
寻蒙遣官赍敕抚安，其黄田等瑶皆已向化，悉归所掳人畜。
dì mìng guān fù yè zhě shàn fǔ xù zhī
”帝命观，复业者善抚恤之。
xuān dé liù nián dū du shān yún zòu guǎng xī zuǒ yòu liǎng jiāng shè tǔ guān yá mén dà xiǎo sì shí jiǔ chù mán xìng wú cháng chóu shā bù jué
宣德六年，都督山云奏：“广西左、右两江设土官衙门大小四十九处，蛮性无常，仇杀不绝。
cháo tíng měi mìng chén tóng xún àn yù shǐ sān sī guān lǐ duàn yuán zhū chǔ jiē zhàng xiāng jiān yǒu gǔ dú sān nián zhī jiān qiǎn guān wǎng bǐ sǐ zhě fán shí qī rén shì jìng bù wán
朝廷每命臣同巡按御史三司官理断，缘诸处皆瘴乡，兼有蛊毒，三年之间，遣官往彼，死者凡十七人，事竟不完。
jīn tóng zhòng yì fán tǔ guān yá mén jūn wu zhòng shì jìng yì qí chù
今同众议，凡土官衙门军务重事，径诣其处。
qí yú zhēng lùn cí sòng jiù suǒ jìn wèi lǐ zhī
其余争论词讼，就所近卫理之。
bào kě
”报可。
jǐng tài wǔ nián guǎng xī gǔ dīng děng dòng zéi shǒu lán qié wéi wàn shān děng jiū hé mán lèi jié lüè nán níng shàng lín wǔ yuán zhū chǔ
景泰五年，广西古丁等洞贼首蓝伽、韦万山等，纠合蛮类，劫掠南宁、上林、武缘诸处。
zhèn shǒu fù zǒng bīng chén wàng yǐ wén zhào lìng zǒng dū mǎ áng děng jiǎo bǔ zhī
镇守副总兵陈旺以闻，诏令总督马昂等剿捕之。
chū guì lín gǔ tián tóng zhǒng shén fán zuì qiáng zhě yuē wéi yuē bì yuē bái ér jiē bìng yú wéi
初，桂林、古田僮种甚繁，最强者曰韦，曰闭，曰白，而皆并于韦。
zéi shǒu wéi cháo wēi jù gǔ tián xiàn guān cuàn huì chéng qiǎn diǎn shǐ rù xiàn fǔ yù pēng shí zhī
贼首韦朝威据古田，县官窜会城，遣典史入县抚谕，烹食之。
hóng zhì jiān dà zhēng shā fù zǒng bīng mǎ jùn cān yì mǎ xuàn
弘治间，大征，杀副总兵马俊、参议马铉。
zhèng dé chū zài zhēng shā tōng pàn zhī xiàn zhǐ huī děng guān
正德初再征，杀通判、知县、指挥等官。
jiā jìng chū yòu zhēng zhī shā zhǐ huī shū sōng děng
嘉靖初，又征之，杀指挥舒松等。
shí wéi yín bào yǔ qí cóng fù cháo měng gōng xiàn luò róng xiàn jù gǔ tián fēn qí de wéi shàng xià liù lǐ
时韦银豹与其从父朝猛攻陷洛容县，据古田，分其地为上、下六里。
yín bào chū lüè xié xià liù lǐ rén xíng ér shàng liù lǐ bù yǔ yān
银豹出掠，挟下六里人行，而上六里不与焉。
sì shí wǔ nián tí dū wú guì fāng yīn qí xián qiǎn diǎn shǐ liáo yuán rù shàng liù lǐ fǔ yù zhī zhū tóng fù yè zhě èr qiān rén yín bào shì gū qǐng xiáng
四十五年，提督吴桂芳因其闲，遣典史廖元入上六里抚谕之，诸僮复业者二千人，银豹势孤请降。
jiǔ zhī fù chāng jué cháng xié qí wǔ zǐ jù fèng huáng lián shuǐ èr zhài xí shā zhāo píng zhī xiàn wèi wén duān
久之，复猖獗，尝挟其五子据凤皇、连水二寨，袭杀昭平知县魏文端。
gēng zì yǒng fú rù guì lín jié bù zhèng sī kù shā shǔ shì cān zhèng lí mín zhōng zhuì chéng ér qù guān jūn zhuī bù jí
更自永福入桂林劫布政司库，杀署事参政黎民衷，缒城而去，官军追不及。
jiǔ zhī lín guì yǒng fú gè xiàn bīng qún qǐ bǔ zéi shǐ de zéi dǎng fú nèn tǔ pó xiǎn děng sān shí yú rén yú gè shān zhài zhōng
久之，临桂、永福各县兵群起捕贼，始得贼党扶嫩、土婆显等三十余人于各山寨中。
shí shǒu è wèi huò lóng qìng sān nián cháo yì yǐ guǎng xī zhuān shè xún fǔ tuī jiāng xī àn chá shǐ yīn zhèng mào wèi qiān dū yù shǐ yǐ wǎng
时首恶未获，隆庆三年，朝议以广西专设巡抚，推江西按察使殷正茂为佥都御史以往。
zhèng mào zhì zòu qǐng jiǎo zéi hé tǔ hàn bīng shí wàn jí zhòng yì
正茂至，奏请剿贼，合土汉兵十万，集众议。
shí bā zhài zhù nì zhòng yì xiān jiǎo chì shū yì yǒu xiān píng bā zhài xú tú gǔ tián zhī yǔ
时八寨助逆，众议先剿，敕书亦有先平八寨，徐图古田之语。
zhèng mào dú bù wèi rán xiān gěi bǎng yù bā zhài bā zhài tīng mìng
正茂独不谓然，先给榜谕八寨，八寨听命。
rán hòu fēn bīng qī shào yǐ zǒng bīng shù dà yóu tǒng zhī shǐ fù zǒng bīng mén chóng wén cān jiāng wáng shì kē huáng yīng jiǎ dū sī dǒng lóng lǔ guó xián yóu jī dīng shān děng gè lǐng yī shào fù fēn tǔ bīng wèi èr duì gēng fān qīng dào bì xiān qīng shù lǐ ér hòu xíng
然后分兵七哨，以总兵俞大猷统之，使副总兵门崇文，参将王世科、黄应甲，都司董龙、鲁国贤，游击丁山等各领一哨，复分土兵为二队，更番清道，必先清数里而后行。
jí zhì qí cháo hé yíng gōng zhī zhǎn qī qiān sì bǎi liù shí yú jí shēng qín cháo měng xiāo yú jūn fú huò nán nǚ qiān yú kǒu
及至其巢，合营攻之，斩七千四百六十余级，生擒朝猛，枭于军，俘获男女千余口。
yín bào qióng cù zé xiào jǐ zhě zhǎn shǒu xiàn jié wén
银豹穷蹙，择肖己者斩首献，捷闻。
jì ér shēng fù yín bào bìng qí zi fú zhī jiāo sòng jīng shī zhǎn zhī
既而生缚银豹并其子扶枝胶送京师，斩之。
gǔ tián píng
古田平。
nǎi bìng bā zhài yǔ lóng hā bù hāi wèi shí zhài lì zhǎng guān sī yǐ huáng chāng děng wéi zhǎng guān jí tǔ shè tīng shǒu yù diào dù
乃并八寨与龙哈、咘咳为十寨，立长官司，以黄昌等为长官及土舍，听守御调度。
gèng shēng gǔ tián xiàn wèi yǒng níng zhōu
更升古田县为永宁州。
yǐ ér yǒng níng tóng wéi láng yào yǔ qí dǎng huáng yín chéng yǒu xì xiāng chóu shā cháng ān xún jiǎn yù qióng zhì zhī
已而永宁僮韦狼要与其党黄银成有隙，相仇杀，常安巡检欲穷治之。
láng yào suì yǔ yòu jiāng lì pǔ shān wān zhū tóng chēng luàn
狼要遂与右江荔浦山湾诸僮称乱。
mìng zhǐ huī xú mín zhān jiàng bīng bǔ zhī mín zhān fú bīng zhí láng yào zhū yáo dà hòng
命指挥徐民瞻将兵捕之，民瞻伏兵执狼要，诸瑶大讧。
zǒng zhì yīn zhèng mào xún fǔ guō yìng pìn nǎi xí zhēng tián zhōu xiàng wǔ dōu kāng zhū tǔ bīng shǔ cān jiāng wáng ruì jìn jiǎo zhǎn liáo jīn jiàn liáo jīn zhǎn wéi yín huā wéi láng huà děng
总制殷正茂、巡抚郭应聘乃檄征田州、向武、都康诸土兵，属参将王瑞进剿，斩廖金鉴、廖金盏、韦银花、韦狼化等。
wàn lì liù nián zǒng zhì qián yún yì xún fǔ wú wén huá dà zhēng hé chí bù hāi zhū yáo zhǎn shǒu sì wàn bā bǎi yú jí lǐng biǎo xī píng
万历六年，总制潜云翼、巡抚吴文华大征河池、咘咳诸瑶，斩首四万八百余级，岭表悉平。
liǔ zhōu zhì zì táng zhēn guàn zhōng míng chū yí zhì yú mǎ píng
柳州置自唐贞观中，明初移治于马平。
suǒ shǔ zhōu èr xiàn shí
所属州二，县十。
nèi shǔ qiān yú nián wéi shàng lín xiàn shàng wèi tǔ guān ér bīn xiàng róng luō zhū yáo mán pán jié wèi kòu chéng wài wǔ lǐ jí zéi cháo jūn mín zhì wú de kě tián
内属千余年，惟上林县尚为土官，而宾、象、融、罗诸瑶蛮蟠结为寇，城外五里即贼巢，军民至无地可田。
hòu lǚ jiā zhēng jiǎo zhì tǔ xún jiǎn yú gè tóng ài shāo chēng níng yān
后屡加征剿，置土巡检于各峒隘，稍称宁焉。
hóng wǔ èr nián zhōng shū shěng chén yán guǎng xī zhū tóng suī píng yi qiān qí rén rù nèi de kě wú biān huàn
洪武二年，中书省臣言：“广西诸峒虽平，宜迁其人入内地，可无边患。
dì yuē xī dòng mán liáo zá chǔ qí rén bù zhī lǐ yì shùn zhī zé fú nì zhī zé biàn wèi kě qīng dòng
”帝曰：“溪洞蛮僚杂处，其人不知礼义，顺之则服，逆之则变，未可轻动。
wéi yǐ bīng fēn shǒu yào hài yǐ zhèn fú zhī bǐ rì jiàn jiào huà shù nián hòu kě wèi liáng mín hé bì qiān yě
惟以兵分守要害以镇服之，俾日渐教化，数年后，可为良民，何必迁也。
yǒng lè qī nián liǔ zhōu dào cūn zhài mán wéi bù dǎng děng zuò luàn dōu zhǐ huī zhōu yì lǜ bīng tǎo qín zhī
永乐七年，柳州道村寨蛮韦布党等作乱，都指挥周谊率兵讨擒之。
mìng zhǎn bù dǎng xiāo qí shǒu yú zhài
命斩布党，枭其首于寨。
guǎng xī dòng mán wéi fù róng zhōu luó chéng dòng mán pān fù qí gè jù zhòng wéi luàn liǔ zhōu děng wèi guān jūn bǔ zhǎn zhī
广西洞蛮韦父、融州罗城洞蛮潘父旗各聚众为乱，柳州等卫官军捕斩之。
jiǔ nián bīn zhōu qiān jiāng xiàn xiàng zhōu wǔ xian xiàn gǔ féng děng dòng mán liáo zuò luàn
九年，宾州迁江县、象州武仙县古逢等洞蛮僚作乱。
zhào fā liǔ zhōu nán níng guì lín děng wèi bīng tǎo zhī
诏发柳州、南宁、桂林等卫兵讨之。
shí sì nián róng zhōu yáo mín zuò luàn guān jūn tǎo píng zhī
十四年，融州瑶民作乱，官军讨平之。
shí qī nián xiàng zhōu tǔ lì tán rén yòng yán qí fù jǐng ān gù yuán shí cháng rèn běn zhōu xún jiǎn yǒu bīng tóng èr bǎi rén jīn jiē wèi mín qǐng shōu jí wèi jūn
十七年，象州土吏覃仁用言，其父景安，故元时常任本州巡检，有兵僮二百人，今皆为民，请收集为军。
dì bù xǔ
帝不许。
shí jiǔ nián róng xiàn mán zéi wǔ bǎi yú rén qún jù piāo lüè guǎng xī cān zhèng gěng wén bīn lǜ mín bīng huì guì lín wèi zhǐ huī píng zhī
十九年，融县蛮贼五百余人，群聚剽掠，广西参政耿文彬率民兵会桂林卫指挥平之。
liǔ zhōu děng fǔ shàng lín děng xiàn tóng mín liáng gōng sǒng děng liù qiān hù nán nǚ sān wàn sān qiān yú kǒu jí luó chéng xiàn tǔ qiú wéi gōng chéng qián děng sān bǎi yú hù fù yè
柳州等府上林等县僮民梁公竦等六千户，男女三万三千余口，及罗城县土酋韦公、成干等三百余户复业。
chū wéi gōng děng chàng luàn tóng mín duō wáng rù shān gǔ yǔ zhī xiāng jié
初，韦公等倡乱，僮民多亡入山谷，与之相结。
shì wén qiǎn yù shǐ wáng yù děng zhāo fǔ fù yè zhì shì jù zhì réng lì jí wèi mín
事闻，遣御史王煜等招抚复业，至是俱至，仍隶籍为民。
xuān dé chū mán kòu tán gōng wàng zuò luàn jù sī ēn xiàn dà xiǎo fù lóng sān shí yú tóng gù shǒu xiǎn zǔ yǐ jù guān jūn
宣德初，蛮寇覃公旺作乱，据思恩县大、小富龙三十余峒，固守险阻，以拒官军。
zǒng bīng guān gù xìng zǔ děng dū bīng fēn dào gōng zhī zhǎn gōng wàng bìng qí dǎng qiān wǔ shí yú rén
总兵官顾兴祖等督兵分道攻之，斩公旺并其党千五十余人。
jié zhì dì yuē mán mín yì zhèn chì zǐ shā zhì qiān shù qǐ wú xié cóng fēi gū zhě
捷至，帝曰：“蛮民亦朕赤子，杀至千数，岂无胁从非辜者。
yǐ hòu yi kāi shì ēn xìn fǔ wèi ér jiàng zhī rú gǔ cóng shù jiāo zhōu kě yě
以后宜开示恩信，抚慰而降之，如贾琮戍交州可也。
yuán nián liǔ zhōu tóng shǒu wéi jìng xiǎo děng guī fù
”元年，柳州僮首韦敬晓等归附。
èr nián guǎng xī sān sī zòu liǔ qìng děng fǔ zéi shǒu wéi wàn huáng wéi cháo chuán děng jù zhòng jié shā wèi mín hài
二年，广西三司奏：“柳庆等府贼首韦万黄、韦朝传等聚众劫杀为民害。
chì xìng zǔ jìn bīng jiǎo píng zhī
”敕兴祖进兵剿平之。
huái yuǎn wèi liǔ zhōu shǔ yì zài yòu jiāng shàng yóu páng jìn jìng suí lí píng zhū yáo qiè jù jiǔ
怀远为柳州属邑，在右江上游，旁近靖绥、黎平，诸瑶窃据久。
lóng qìng shí dà zhēng gǔ tián huái yuǎn zhī xiàn mǎ xī wǔ yù chéng jiàn zhù chéng zhào zhū yáo yì zhī xǔ kào bù yǔ
隆庆时，大征古田，怀远知县马希武欲乘间筑城，召诸瑶役之，许犒不与。
zhū yáo suì hé shéng pō tóu bǎn jiāng zhū tóng shā guān lì fǎn
诸瑶遂合绳坡头、板江诸峒，杀官吏反。
zǒng zhì yīn zhèng mào qǐng yú cháo qiǎn zǒng bīng guān li xī cān jiāng wáng shì kē tǒng bīng jìn tǎo
总制殷正茂请于朝，遣总兵官李锡、参将王世科统兵进讨。
guān bīng zhì bǎn jiāng yáo zéi jiē jù xiǎn sǐ shǒu
官兵至板江，瑶贼皆据险死守。
zhèng mào zhī zhū yáo dú wèi yǒng shùn gōu dāo shǒu jí láng bīng nǎi xí sān dào bīng shù wàn rén jī tài píng hé lǐ zhū cūn dà pò zhī lián bá shù zhài zhǎn zéi shǒu róng cái fù wú jīn tián děng qián hòu bǔ zhǎn fán sān qiān yú fú huò nán fù jí niú mǎ wú suàn
正茂知诸瑶独畏永顺钩刀手及狼兵，乃檄三道兵数万人击太平、河里诸村，大破之，连拔数寨，斩贼首荣才富、吴金田等，前后捕斩凡三千余，俘获男妇及牛马无算。
shì wén yì shè bīng fáng gǎi wàn dàn yí liáng dān yáng wèi tǔ xún sī zhūn tǔ bīng wǔ bǎi rén qiě gēng qiě shǒu
事闻，议设兵防，改万石、宜良、丹阳为土巡司，屯土兵五百人，且耕且守。
wàn lì yuán nián luò róng zhī xiàn shào tíng chén yǐ yǎng guī zhǔ bù xiè zhāng xíng xiàn shì
万历元年，洛容知县邵廷臣以养归，主簿谢漳行县事。
huì shàng yuán yè dān qí xún xí shān zhōng
会上元夜，单骑巡檄山中。
tóng mán wéi cháo yì lǜ shàng yóu gǔ dǐ zhū tóng yè bàn chū lüè zhú zhāng zhuī zhì chéng shā zhāng duó xiàn yìn qù
僮蛮韦朝义率上油、古底诸僮夜半出掠，逐漳，追至城，杀漳，夺县印去。
shì yè zhǐ huī zhū chāng yìn tǔ xún jiǎn wéi xiǎn zhōng gòng tí bīng jué zhàn zhǎn shǒu sān shí yī jí bīng xiào wén bīn huò cháo yì duó hái xiàn yìn shǒu xún guān yǐ wén
是夜，指挥朱昌胤、土巡检韦显忠共提兵决战，斩首三十一级，兵校文斌获朝义，夺还县印，守巡官以闻。
nǎi mìng zǒng bīng li xī cān jiāng wáng ruì kāng rén děng jiǎo zhī pò shàng yóu gǔ dǐ zhū zhài zhǎn tán jīn láng děng èr qiān bā bǎi sān shí yú jí fú èr bǎi èr shí yú rén niú mǎ qì xiè chēng shì
乃命总兵李锡，参将王瑞、康仁等剿之，破上油、古底诸寨，斩覃金狼等二千八百三十余级，俘二百二十余人，牛马器械称是。
hòu cán tóng huáng cháo guì fù hé róng xiàn yáo hào wàn rén shēng yán yù rù fù fú zhèn
后残僮黄朝贵复合融县瑶号万人，声言欲入富福镇。
wáng shì kē fù yǐn bīng jī zhī zhǎn wǔ shí yú rén
王世科复引兵击之，斩五十余人。
shǐ luò róng zài wàn shān zhōng chéng xiǎo wú zhì dié xiàn guān jiē yù fǔ chéng zhī xiàn yú hán qǐng qiān chéng yú bái lóng yán bù guǒ zhì shì xiè zhāng suì jí yú nán
始洛容在万山中，城小无雉堞，县官皆寓府城，知县余涵请迁城于白龙岩，不果，至是谢漳遂及于难。
yòu wéi wáng péng zhě mǎ píng tóng yě
又韦王朋者，马平僮也。
chū píng mǎ píng shí yīn jiàn yíng pù shǐ tǔ shè wéi zhì lóng tí bīng zhūn qí de
初平马平时，因建营堡，使土舍韦志隆提兵屯其地。
wáng péng shì bǎo bīng rú chóu cháng lǜ dōng ōu dà chǎn zhū mán yāo xié yíng pù
王朋视堡兵如仇，常率东欧、大产诸蛮要挟营堡。
bīng bèi zhōu hào shǐ qiān zǒng wǎng fǔ suì shā qiān zǒng jié cūn luò zǒng bīng wáng shàng fǔ jiǎo píng zhī
兵备周浩使千总往抚，遂杀千总，劫村落，总兵王尚父剿平之。
qìng yuǎn qín xiàng jùn hàn jiāo zhǐ rì nán èr jùn jiè hòu lún yú mán
庆远，秦象郡，汉交阯、日南二郡界，后沦于蛮。
táng shǐ zhì yuè zhōu tiān bǎo chū gǎi lóng shuǐ jùn shǔ lǐng nán dào qián fú zhōng gèng yí zhōu
唐始置粤州，天宝初，改龙水郡，属岭南道，干符中，更宜州。
sòng shēng qìng yuǎn jūn jié dù xián chún chū gǎi qìng yuǎn fǔ
宋升庆远军节度，咸淳初，改庆远府。
yuán wèi qìng yuán lù
元为庆元路。
hóng wǔ yuán nián réng gǎi qìng yuǎn fǔ
洪武元年仍改庆远府。
shí zhēng nán jiāng jūn yáng wén jì píng guǎng xī èr nián xíng shěng chén yán qìng yuǎn fǔ dì jiē bā fān xī dòng suǒ xiá nán dān yí shān děng chù sòng yuán jiē yòng qí tǔ qiú ān fǔ shǐ tǒng zhī
时征南将军杨文既平广西，二年，行省臣言：“庆远府地接八番溪洞，所辖南丹、宜山等处，宋、元皆用其土酋安抚使统之。
tiān bīng xià guǎng xī ān fǔ shǐ mò tiān hù shǒu lái kuǎn fù yi rú sòng yuán zhì lù yòng yǐ tǒng qí mín zé mán qíng yì fú shǒu bīng kě miè
天兵下广西，安抚使莫天护首来款附，宜如宋、元制，录用以统其民，则蛮情易服，守兵可灭。
dì cóng zhī zhào gǎi qìng yuǎn fǔ wèi qìng yuǎn nán dān jūn mín ān fǔ sī zhì ān fǔ shǐ tóng zhī fù shǐ jīng lì zhī shì gè yī yuán yǐ tiān hù wèi tóng zhī wáng yì wèi fù shǐ
”帝从之，诏改庆远府为庆远南丹军民安抚司，置安抚使、同知、副使、经历、知事各一员，以天护为同知，王毅为副使。
sān nián xíng shěng chén yán qìng yuǎn gù fǔ yě jīn wèi ān fǔ sī qí de jiē shēn shān kuàng yě qí mín jiē ān fǔ mò tiān hù zhī zú
三年，行省臣言：“庆远故府也，今为安抚司，其地皆深山旷野，其民皆安抚莫天护之族。
tiān hù sù yōng ruò zōng zú qiáng zhě dòng sì bá hù zhì shā hé chí xiàn chéng gài ràng yǔ zhū mán xiāng shān wéi luàn cǐ qǐ kě gū xī yǐ tāi huò jiāng lái
天护素庸弱，宗族强者，动肆跋扈，至杀河池县丞盖让，与诸蛮相煽为乱，此岂可姑息以胎祸将来。
qǐ ba ān fǔ sī réng shè fǔ zhì wèi yǐ shǒu qí de
乞罢安抚司，仍设府置卫，以守其地。
bào kě
”报可。
nǎi mìng mò tiān hù fù jīng
乃命莫天护赴京。
qī nián cì guǎng xī tǔ guān mò jīn wén qǐ liù pǐ zhì nán dān zhōu lì qìng yuǎn fǔ yǐ mò jīn wèi zhī zhōu
七年，赐广西土官莫金文绮六匹，置南丹州，隶庆远府，以莫金为知州。
bā nián nà de xiàn tǔ guān luō mào lái cháo yǐ mào zhī xiàn shì
八年，那地县土官罗貌来朝，以貌知县事。
èr shí bā nián dōu zhǐ huī hán guān lǜ bīng bǔ huò yí shān děng xiàn mán kòu èr qiān bā bǎi yú rén zhǎn wěi dài wáng wéi zhào wěi wàn hù zhào chéng xiù wéi gōng wàng děng chuán shǒu jīng shī
二十八年，都指挥韩观率兵捕获宜山等县蛮寇二千八百余人，斩伪大王韦召，伪万户赵成秀、韦公旺等，传首京师。
shí lǐng nán shèng shǔ guān jūn duō bìng zhàng dì mìng guān bān shī
时岭南盛暑，官军多病瘴，帝命观班师。
nán dān tǔ guān mò jīn pàn dì mìng zhēng nán jiāng jūn yáng wén lóng zhōu píng hòu yí shī tǎo nán dān fèng yì děng chù
南丹土官莫金叛，帝命征南将军杨文，龙州平后，移师讨南丹、奉议等处。
lóng zhōu zhào zōng shòu lái cháo xiè zuì gòng fāng wù
龙州赵宗寿来朝谢罪，贡方物。
dà jūn jìn zhēng fèng yì diào cān jiāng liú zhēn fēn dào gōng nán dān pò zhī zhí mò jīn bìng fú qí zhòng
大军进征奉议，调参将刘真分道攻南丹，破之，执莫金并俘其众。
hòu qiǎn bǎo qìng wèi zhǐ huī sūn zōng děng fēn bīng jī ba lán děng zhài mán liáo jù fén zhài dùn qù guān bīng zhuī bǔ zhǎn zhī mán de xī dìng
后遣宝庆卫指挥孙宗等分兵击巴兰等寨，蛮僚惧，焚寨遁去，官兵追捕斩之，蛮地悉定。
zhào zhì nán dān fèng yì qìng yuǎn sān wèi yǐ guān jūn shǒu zhī
诏置南丹、奉议、庆远三卫，以官军守之。
èr shí jiǔ nián guǎng xī bù zhèng sī yán xīn shè nán dān děng sān wèi jí fù chuān qiān hù suǒ suì yòng jūn xiǎng èr shí yú wàn dàn yǒu sī suǒ zhēng bù zú yǐ gěi
二十九年，广西布政司言：“新设南丹等三卫及富川千户所，岁用军饷二十余万石，有司所征，不足以给。
dì mìng jù zhì tún tián gěi gēng zhòng
”帝命俱置屯田，给耕种。
xún qiǎn zhōng shǐ zhì guì lín děng fǔ shì niú gěi nán dān fèng yì zhū wèi jūn shì
寻遣中使至桂林等府市牛给南丹、奉议诸卫军士。
dōu zhǐ huī jiāng wàng tóng shèng lǜ bīng dǐ sī ēn xiàn zhèn níng děng cūn dòng shā huò pàn mán sān qiān yú rén jiàng yī qiān yī bǎi yú hù de gù sòng tóng yìn yī lái shàng
都指挥姜旺、童胜率兵抵思恩县镇宁等村洞，杀获叛蛮三千余人，降一千一百余户，得故宋铜印一来上。
yǒng lè èr nián qìng yuǎn fǔ yán xīn chéng yí shān èr xiàn dòng mán chén gōng xuān děng chū mò wèi kòu qǐng jiǎo bǔ
永乐二年，庆远府言：“忻城、宜山二县洞蛮陈公宣等出没为寇，请剿捕。
dì mìng dōu zhǐ huī zhū huī qīn wǎng fǔ yù gōng xuān děng xiāng shuài guī fù fán qiān sān shí wǔ hù
”帝命都指挥朱辉亲往抚谕，公宣等相率归附，凡千三十五户。
lì bō xiàn mín tán zhēn bǎo shàng yán xiàn zì hóng wǔ zhì jīn rén mín ān yè wéi bā shí èr dòng yáo mín wèi lì biān jí
荔波县民覃真保上言：“县自洪武至今，人民安业，惟八十二洞瑶民未隶编籍。
jīn wén cháo tíng jiā ēn fǔ suí xián yuàn wèi mín wú yóu zì dá qǐ qiǎn shǐ zhāo fǔ
今闻朝廷加恩抚绥，咸愿为民，无由自达，乞遣使招抚。
nǎi mìng yòu jūn dū du fǔ yí wén dū du hán guān qiǎn rén fǔ yù qí yuàn wèi mín zhě liàng gěi cì lài fù qí yáo yì sān nián
”乃命右军都督府移文都督韩观遣人抚谕，其愿为民者，量给赐赉，复其徭役三年。
xuān dé wǔ nián zǒng bīng guān shān yún tǎo qìng yuǎn mán kòu zhǎn shǒu qī qiān sì bǎi píng zhī
宣德五年，总兵官山云讨庆远蛮寇，斩首七千四百，平之。
jiǔ nián yún zòu sī ēn xiàn mán zéi tán gōng zhài děng lěi nián zuò luàn jīn wěi dōu zhǐ huī péng yì děng lǜ bīng jiǎo bǔ zhǎn zéi shǒu liáng gōng chéng pān tōng tiān děng xiāo zhī réng dū guān jūn sōu bǔ yú dǎng
九年，云奏：“思恩县蛮贼覃公砦等累年作乱，今委都指挥彭义等率兵剿捕，斩贼首梁公成、潘通天等枭之，仍督官军搜捕余党。
dì cì chì wèi láo
”帝赐敕慰劳。
yòu zòu qìng yuǎn yù lín děng zhōu xiàn mán kòu chū mò bì yi jiǎo chú ér bīng lì bù zú
又奏：“庆远、郁林等州县蛮寇出没，必宜剿除，而兵力不足。
dì mìng guǎng dōng dū sī diào fù jìn wèi suǒ jīng ruì shì zú qiān wǔ bǎi rén wěi dōu zhǐ huī yī yuán fù guǎng xī tīng yún diào yòng
”帝命广东都司调附近卫所精锐士卒千五百人，委都指挥一员，赴广西，听云调用。
shí nián nán dān tǔ guān mò zhēn lái cháo gòng mǎ cì cǎi bì
十年，南丹土官莫祯来朝，贡马，赐彩币。
zhèng tǒng sì nián mò zhēn zòu běn fǔ suǒ xiá dōng lán děng sān zhōu tǔ guān suǒ zhì lì nián yǐ lái dì fāng níng jìng
正统四年，莫祯奏：“本府所辖东兰等三州，土官所治，历年以来，地方宁靖。
yí shān děng liù xiàn liú guān suǒ zhì xī tóng zhū mán bù shí chū mò
宜山等六县，流官所治，溪峒诸蛮，不时出没。
yuán qí suǒ zì jiē yīn liú guān néng fǔ zì fù jìn liáng mín ér xī tóng zhū mán shì xiǎn wèi è zhě bù néng qián zhì qí chū mò
原其所自，皆因流官能抚字附近良民，而溪峒诸蛮恃险为恶者，不能钤制其出没。
měi diào jūn jiǎo bǔ gè xiàn jū mín yǔ zhū mán jié nà zhě yòu xiān lòu xiè jūn qíng zhì zéi qián dùn
每调军剿捕，各县居民与诸蛮结纳者，又先漏泄军情，致贼潜遁。
jí wén zhāo fǔ zhà wèi xiàng shùn réng sì jié lüè shì yǐ bīng lián huò jié wú nìng suì
及闻招抚，诈为向顺，仍肆劫掠，是以兵连祸结无宁岁。
chén qiè bù rěn liáng mín shòu hài yuàn shòu chén běn zhōu tǔ guān zhī fǔ liú guān zǒng lǐ fǔ shì ér chén zhuān bèi mán zéi wu qín bǔ tiǎn jué jī nián wéi hài zhě
臣窃不忍良民受害，愿授臣本州土官知府，流官总理府事，而臣专备蛮贼，务擒捕殄绝积年为害者。
qí yú zé biān wǔ zào cè shǐ tīng diào yòng
其余则编伍造册，使听调用。
jù yán xiǎn zhě jū jí píng dì shǐ wú suǒ shì
据岩险者，拘集平地，使无所恃。
zé yǒu míng wàng zhě lì wéi tóu mù jiā yì fǔ xù dū lì shēng lǐ
择有名望者立为头目，加意抚恤，督励生理。
gè cūn zhài jiē zhì shè xué shǐ jiàn fēng huà
各村寨皆置社学，使渐风化。
sān wǔ shí lǐ shè yī bǎo shǐ tǔ bīng shǒu bèi fán yǒu kòu luàn jí lǜ zhòng jiǎo shā
三五十里设一堡，使土兵守备，凡有寇乱，即率众剿杀。
rú zéi bù chú dì fāng bù jìng qǐ jiū chén kuáng wǎng zhī zuì
如贼不除，地方不靖，乞究臣诳罔之罪。
dì lǎn qí zòu jí chì zǒng bīng guān liǔ pǔ yuē yǐ mán gōng mán gǔ yǒu chéng shuō
”帝览其奏，即敕总兵官柳溥曰：“以蛮攻蛮，古有成说。
jīn mò zhēn suǒ zòu yì shén kě jiā bǐ guǒ néng xiào lì shěng wǒ biān fèi cháo tíng qǐ xī yī guān ěr qí zhuó zhī
今莫祯所奏，意甚可嘉，彼果能效力，省我边费，朝廷岂惜一官，尔其酌之。
hóng zhì jiǔ nián zǒng dū shān tíng zàn yán guǎng xī yáo tóng shù duō tǔ mín shù shǎo jiān gè wèi jūn shì shí wáng bā jiǔ fán yǒu zhēng diào quán yǐ tǔ bīng
弘治九年，总督邓廷瓒言：“广西瑶、僮数多，土民数少，兼各卫军士十亡八九，凡有征调，全倚土兵。
qǐ lìng dōng lán tǔ zhī zhōu wéi zǔ hóng zi yī rén lǐng tǔ bīng shù qiān yú gǔ tián lán má děng chù bō tián gēng shǒu hou píng gǔ tián gǎi shè zhǎng guān sī yǐ shòu zhī
乞令东兰土知州韦祖𬭎子一人，领土兵数千于古田、兰麻等处拨田耕守，候平古田，改设长官司以授之。
tíng yì yǐ gǔ tián mì ěr shěng zhì qí jiān tǔ dì duō liáng mín shì yè ruò yǐ zǔ hóng zi wèi tǔ guān kǒng shù nián zhī hòu liáng mín tián shuì jiē fēi wǒ yǒu
”廷议以古田密迩省治，其间土地多良民世业，若以祖𬭎子为土官，恐数年之后，良民田税皆非我有。
yù shè zhǎng guān sī zhī yí yú tǔ mín zhòng xuǎn bǔ
欲设长官司，祗宜于土民中选补。
tíng zàn yòu yán qìng yuǎn fǔ tiān hé xiàn jiù shí bā lǐ hòu jiàn wèi tóng zéi suǒ jù zhǐ yú cán mín bā lǐ qǐng fēn shè yī cháng guān sī zhì zhī
廷瓒又言：“庆远府天河县旧十八里，后渐为僮贼所据，止余残民八里，请分设一长官司治之。
bù yì zēng shè yǒng ān zhǎng guān sī shòu tǔ rén wéi wàn miào děng wéi zhèng fù zhǎng guān bìng liú guān lì mù yī yuán
”部议增设永安长官司，授土人韦万妙等为正、副长官，并流官吏目一员。
shì nián cái xīn chéng xiàn liú guān liú tǔ guān zhī xiàn zhǎng xiàn shì yì cóng tíng zàn zòu yě
是年，裁忻城县流官，留土官知县掌县事，亦从廷瓒奏也。
shí èr nián wéi zǔ hóng lǜ bīng wǔ qiān zhù sī ēn cén jùn gōng tián zhōu shā lüě nán nǚ bā bǎi yú rén qū zhī nì shuǐ sǐ zhě wú suàn
十二年，韦祖𬭎率兵五千助思恩岑浚攻田州，杀掠男女八百余人，驱之溺水死者无算。
fù zǒng bīng ōu pán yì tián zhōu bīng nǎi jiě
副总兵欧磐诣田州，兵乃解。
jiā jìng èr shí qī nián nà de zhōu tǔ guān luō tíng fèng tīng diào yǒu láo mìng xí tì miǎn fù jīng
嘉靖二十七年，那地州土官罗廷凤听调有劳，命袭替，免赴京。
sì shí èr nián lù píng yáo gōng shòu dōng lán zhōu nà de zhōu tǔ guān zhí
四十二年录平瑶功，授东兰州、那地州土官职。
qìng yuǎn lǐng zhōu sì
庆远领州四。
hé chí hóng zhì zhōng yǐ xiàn shēng zhōu gǎi liú guān
河池，弘治中以县升州，改流官。
qí dōng lán nà de nán dān jiē tǔ guān
其东兰、那地、南丹皆土官。
xiàn wǔ xīn chéng tǔ guān
县五，忻城土官。
yòu zhǎng guān sī èr yuē yǒng ān yǒng shùn
又长官司二，曰永安，永顺。
dōng lán zhōu zài fǔ chéng xī nán sì bǎi èr shí lǐ
东兰州，在府城西南四百二十里。
sòng shí yǒu wéi jūn cháo zhě jū wén lán tóng wèi mán zhǎng chuán zi yàn nào
宋时有韦君朝者，居文兰峒为蛮长，传子宴闹。
chóng níng wǔ nián nèi fù yīn zhì lán zhōu yǐ yàn nào zhī zhōu shì bǐ shì qí guān
崇宁五年内附，因置兰州，以宴闹知州事，俾世其官。
yuán gǎi wéi dōng lán zhōu wéi shì shì xí rú gù
元改为东兰州，韦氏世袭如故。
hóng wǔ shí èr nián tǔ guān wéi fù náo qiǎn jiā rén wéi qián bǎo yì què shàng yuán suǒ shòu yìn gòng fāng wù
洪武十二年，土官韦富挠遣家人韦钱保诣阙，上元所授印，贡方物。
qián bǎo nì fù náo míng yǐ jǐ míng shàng yīn yǐ qián bǎo zhī dōng lán zhōu
钱保匿富挠名，以己名上，因以钱保知东兰州。
jì ér qián bǎo zhēng liǎn bào jí mín bù kān mìng yōng fù náo zuò luàn
既而钱保征敛暴急，民不堪命，拥富挠作乱。
guǎng xī dū sī tǎo píng zhī zhí qián bǎo zhèng qí zuì réng yǐ qí de guī wéi shì
广西都司讨平之，执钱保正其罪，仍以其地归韦氏。
nà de zhōu zài fǔ chéng xī nán èr bǎi sì shí lǐ
那地州，在府城西南二百四十里。
sòng xī níng chū tǔ rén luō shì niàn lái jiàng shòu shì zhí
宋熙宁初，土人罗世念来降，授世职。
chóng níng wǔ nián zhū mán nà tǔ suì zhì de nà èr zhōu yǐ luó shì shì zhī de zhōu
崇宁五年，诸蛮纳土，遂置地、那二州，以罗氏世知地州。
dà guān zhōng xī de zhōu zhì fú zhōu
大观中，析地州置孚州。
yuán réng wéi dì nà èr zhōu
元仍为地、那二州。
hóng wǔ yuán nián tǔ guān luō huáng mào guī fù zhào bìng nà rù dì wèi nà de zhōu yǔ yìn shòu huáng mào shì xí tǔ zhī zhōu yǐ liú guān lì mù zuǒ zhī
洪武元年，土官罗黄貌归附，诏并那入地，为那地州，予印，授黄貌世袭土知州，以流官吏目佐之。
nán dān zhōu sòng kāi bǎo chū tǔ guān mò hóng yān nèi fù
南丹州，宋开宝初，土官莫洪胭内附。
yuán fēng sān nián zhì nán dān zhōu guǎn xiá zhū mán lì shì chéng xí
元丰三年置南丹州，管辖诸蛮，历世承袭。
yuán zhì zhèng mò mò guó qí nà tǔ mìng wèi qìng yuǎn nán dān xī dòng ān fǔ shǐ
元至正末，莫国麒纳土，命为庆远南丹溪洞安抚使。
míng hóng wǔ chū ān fǔ shǐ mò tiān ràng guī fù
明洪武初，安抚使莫天让归附。
qī nián zhì zhōu shòu mò jīn zhī zhōu shì xí zuǒ yǐ liú guān lì mù
七年置州，授莫金知州，世袭，佐以流官吏目。
jīn yǐ pàn zhū fèi zhōu zhì wèi
金以叛诛，废州置卫。
hòu yīn qí de duō zhàng qiān zhī bīn zhōu
后因其地多瘴，迁之宾州。
jì ér mán mín zuò luàn fù zhì tǔ guān zhī zhōu yǐ jīn zi mò lù wèi zhī
既而蛮民作乱，复置土官知州，以金子莫禄为之。
xīn chéng sòng qìng lì jiān zhì xiàn lì yí zhōu
忻城，宋庆历间置县，隶宜州。
yuán yǐ tǔ guān mò bǎo wèi bā xiān zhūn qiān hù
元以土官莫保为八仙屯千户。
hóng wǔ chū shè liú guān zhī xiàn ba guǎn bīng guān jí qí tún bīng wèi mín mò shì suì xǐ jū xīn chéng jiè
洪武初，设流官知县，罢管兵官，籍其屯兵为民，莫氏遂徙居忻城界。
xuān zhèng hòu yáo tóng kuáng xìng zhī xiàn sū kuān bù rèn zhí
宣、正后，瑶、僮狂悻，知县苏宽不任职。
yáo lǎo wéi gōng tài děng jǔ mò bǎo zhī sūn chéng jìng wèi tǔ guān kuān wèi qǐng yú shàng guān jù zòu de shì xí zhī xiàn
瑶老韦公泰等举莫保之孙诚敬为土官，宽为请于上官，具奏，得世袭知县。
yóu shì yì yǒu èr lìng quán bù xiāng tǒng liú guān wò kōng yìn jiù jū fǔ chéng ér yǐ
由是邑有二令，权不相统，流官握空印，僦居府城而已。
hóng zhì jiān zǒng dū shān tíng zàn zòu gé liú guān tǔ rén wéi bǎo wèi nèi guān yīn zhǔ zhī shǐ dú rèn tǔ guān
弘治间，总督邓廷瓒奏革流官，土人韦保为内官，阴主之，始独任土官。
yǒng shùn sī yǒng ān sī jiù wèi yí shān xiàn
永顺司、永安司，旧为宜山县。
zhèng tǒng liù nián yīn mán mín fú jìng yǒu sī mò néng kòng yù qí mín huáng zǔ jì yǔ sī ēn tǔ guān cén yīng jiāo jié yù gē dì guī zhī sī ēn yīn móu yú zhī xiàn zhū bīn bèi
正统六年，因蛮民弗靖，有司莫能控御，耆民黄祖记与思恩土官岑瑛交结，欲割地归之思恩，因谋于知县朱斌备。
shí yīng fāng xióng liǎng jiāng dà jiàng duō yòu zhī bīn bèi yì yù jiè yǐ zì gù suì wèi jù zòu yǐ de gǎi shǔ sī ēn
时瑛方雄两江，大将多右之，斌备亦欲借以自固，遂为具奏，以地改属思恩。
tǔ mín bù fú wéi wàn xiù yǐ fù de wèi míng yīn ér chàng luàn
土民不服，韦万秀以复地为名，因而倡乱。
chéng huà èr shí èr nián tán zhào guǎn děng fù luàn lǚ zhēng bù jìng
成化二十二年，覃召管等复乱，屡征不靖。
hóng zhì yuán nián wěi guān fǔ zhī zhòng yuàn qǔ qián de bié lì zhǎng guān sī
弘治元年委官抚之，众愿取前地，别立长官司。
dōu yù shǐ shān tíng zàn wèi zòu zhì yǒng shùn yǒng ān èr sī gè shè zhǎng guān yī fù zhǎng guān yī yǐ shān wén mào děng sì rén wèi zhī jiē yí shān luò kǒu luò dōng zhū lǐ rén yě
都御史邓廷瓒为奏，置永顺、永安二司，各设长官一，副长官一，以邓文茂等四人为之，皆宜山洛口、洛东诸里人也。
zì shì yí shān dōng nán qì yī bǎi bā shí sì cūn de yí shān xī nán qì yī bǎi èr shí sì cūn de
自是宜山东南弃一百八十四村地，宜山西南弃一百二十四村地。
yì zhě yǐ xīn chéng zì táng sòng nèi shǔ yǐ èr bǎi yú nián yī dàn jǔ ér qì zhī yú mán wèi shī cè yún
议者以忻城自唐、宋内属已二百余年，一旦举而弃之于蛮，为失策云。
píng lè chū wèi xiàn yuán dà dé zhōng gǎi píng lè fǔ míng yīn zhī
平乐，初为县，元大德中改平乐府，明因之。
hóng wǔ èr shí yī nián guǎng xī dōu zhǐ huī shǐ yán píng lè fǔ fù chuān xiàn líng tíng shān pò zhǐ shān děng dòng yáo èr qiān yú rén zhàn gēng nèi dì xiào jù jié duó jū mín bèi rǎo gōng chéng hè xiàn jí hú guǎng dào zhōu yǒng míng děng xiàn zhī mín yì bèi hài
洪武二十一年，广西都指挥使言：“平乐府富川县灵亭山、破纸山等洞瑶二千余人，占耕内地，啸聚劫夺，居民被扰，恭城、贺县及湖广道州、永明等县之民亦被害。
bǐ diào wèi bīng shōu bǔ jí táo nì yán gǔ bīng tuì fù sì tiào liáng
比调卫兵收捕，即逃匿岩谷，兵退复肆跳梁。
chén děng yù yú qiū chéng shí tǒng suǒ bù huì yǒng dào zhū jūn liè zhūn zéi jìng è qí yào lù shōu qí suǒ zhǒng gǔ sù
臣等欲于秋成时，统所部会永、道诸军，列屯贼境，扼其要路，收其所种谷粟。
bǐ wú liáng shí shì bì zì qióng chéng jī qín lù kě jué hòu huàn
彼无粮食，势必自穷，乘机擒戮，可绝后患。
cóng zhī
从之。
èr shí jiǔ nián qiān fù chuān xiàn yú fù chuān qiān hù suǒ
二十九年迁富川县于富川千户所。
shí fù chuān qiān hù suǒ xīn lì yú ǎi shí chéng diǎn shǐ yán xiàn zhì wú chéng kǒng mán kòu qiè fā wú yǐ shǒu yù yi qiān chéng nèi wèi biàn
时富川千户所新立于矮石城，典史言：“县治无城，恐蛮寇窃发，无以守御，宜迁城内为便。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
hóng zhì yuán jiǔ nián zǒng dū shān tíng zàn yán píng lè fǔ zhī zhāo píng bǎo jiè zài wú zhōu píng lè jiān yáo tóng lǜ chū wéi huàn qǐ lìng shàng lín tǔ zhī xiàn huáng qióng guī dé tǔ zhī zhōu huáng tōng gè xuǎn zǐ dì yī rén lǐng tǔ bīng gè qiān rén wǎng zhù qí de
弘治元九年，总督邓廷瓒言：“平乐府之昭平堡介在梧州、平乐间，瑶、僮率出为患，乞令上林土知县黄琼、归德土知州黄通各选子弟一人，领土兵各千人，往驻其地。
réng zhù chéng yuán shè zhǎng guān sī shǔ lǐng bō píng lè xiàn xian huí tóng xián tián yǔ zhī gēng zhòng
仍筑城垣，设长官司署领，拨平乐县仙回峒闲田与之耕种。
qí guàn dài qiān fū zhǎng lóng biāo gǎi shòu zhāo píng xún jiǎn zào shào chuán sān shí shǐ wǎng lái fǔ jiāng xún shào liú guān tíng xuǎn
其冠带千夫长龙彪改授昭平巡检，造哨船三十，使往来府江巡哨，流官停选。
tíng yì yǐ zhāo píng bǎo xì nèi dì ruò zēng tǔ guān kǒng yí hòu huàn
”廷议以昭平堡系内地，若增土官，恐贻后患。
kuàng fǔ jiāng yí dài jìn yǐ shè àn chá sī fù shǐ yī yuán zhěng chì bīng bèi tǔ guān bù bì chāi qiǎn zhǐ lìng měi suì gè chū tǔ bīng yī qiān tīng diào
况府江一带，近已设按察司副使一员，整饬兵备，土官不必差遣，止令每岁各出土兵一千听调。
zhào cóng qí yì
诏从其议。
fǔ jiāng yǒu liǎng yá sān dòng zhū tóng jiē shǔ lì pǔ yán mào qiān yú lǐ zhōng jiān cháo tóng pán luò wèi yáo tóng kū xué
府江有两崖三洞诸僮，皆属荔浦，延袤千余里，中间巢峒盘络，为瑶、僮窟穴。
jiāng shàng zhū zéi yǐ wèi dǎng yuán rì yǔ fǔ jiāng qiú zhǎng yáng gōng mǎn děng lüè lì pǔ píng lè jí fēng mén nán yuán zhí yǒng ān zhī zhōu yáng wéi zhí shā zhǐ huī hú hàn qiān hù zhōu lián tǔ shè cén wén jí bīng mín wú suàn
江上诸贼倚为党援，日与府江酋长杨公满等掠荔浦、平乐及峰门、南源，执永安知州杨惟执，杀指挥胡翰、千户周濂、土舍岑文及兵民无算。
ér qiān jiāng zhī běi sān lái bīn zhī běi wǔ jiē yòu jiāng tóng yì shí yǔ dōng ōu xi lǐ jí sān dōu wǔ dōu zhū zéi xiāng yǐ fù mǎ duō rén jìn sú hào wèi huà mǎ zéi
而迁江之北三，来宾之北五，皆右江僮，亦时与东欧、西里及三都、五都诸贼相倚附，马多人劲，俗号为划马贼。
cháng chén bīng zǒu lǐng dōng lüè sān shuǐ qīng yuǎn zhū xiàn hái rù nán níng píng nán wǔ xuān lái bīn téng guì jié fǔ kù
常陈兵走岭东，掠三水、清远诸县，还入南宁、平南、武宣、来宾、藤、贵，劫府库。
yǐ ér jié lái bīn suǒ qiān hù huáng yuán jǔ shā tǔ lì huáng shèng jí qí zi sì rén bīng qī shí yú rén yòu shā míng jīng zhū shēng wáng cháo jīng zhōu sōng li mào jiāng jí děng bái zhòu jié shā dào jué xíng rén
已而劫来宾所千户黄元举，杀土吏黄胜及其子四人，兵七十余人，又杀明经诸生王朝经、周松、李茂、姜集等，白昼劫杀，道绝行人。
lóng qìng liù nián xún fǔ guō yìng pìn zǒng dū yīn zhèng mào qǐng tǎo
隆庆六年，巡抚郭应聘、总督殷正茂请讨。
zhào zǒng bīng guān li xī dū jūn jìn jiǎo
诏总兵官李锡督军进剿，
bìng diào dōng lán lóng yīng sì chéng nán dān guī shùn zhū tǔ bīng
并调东兰、龙英、泗城、南丹、归顺诸土兵，
ér yǐ tǔ lì wéi wén míng děng tǒng zhī
而以土吏韦文明等统之，
gōng gǔ xi yán kǒu sǔn shān gǔ zào jí liǎng fēng huáng dòng děng zhài
攻古西、岩口、笋山、古造及两峰、黄洞等寨，
zhǎn huò zéi qú
斩获贼渠，
yú dǎng cuàn rù xian huí gǔ dài zhū shān
余党窜入仙回、古带诸山，
sōu bǔ dài jìn
搜捕殆尽。
nǎi yí xí běi sān běi wǔ qù qí guī xiáng
乃移檄北三、北五，趣其归降。
tóng lǎo wéi fǎ zhēn tóng bèi lǔ lái bīn qiān jiāng mín méng yǎn děng yì jūn qián qǐ xiáng xǔ zhī nǎi dìng shàn hòu liù cè yǐ wén
峒老韦法真同被掳来宾、迁江民蒙演等诣军前乞降，许之，乃定善后六策以闻。
chū lì pǔ zhī fēng mén nán yuán xiū rén zhī lì bì yǒng ān zhī gǔ méi zhū xún sī wèi zhū tóng suǒ duó
初，荔浦之峰门、南源，修仁之丽壁，永安之古眉诸巡司，为诸僮所夺。
zhì shì yì gǎi tǔ xún jiǎn tuī zé yǒu cái wǔ zhě gěi guàn dài guǎn shì sān zài chèn zhí shǐ shì xí
至是议改土巡检，推择有才武者，给冠带管事，三载称职，始世袭。
wàn lì liù nián běi shān mán tán gōng bǐng xié dú nǔ sì shāng xíng lǚ měi yī chū shí bǎi wéi qún
万历六年，北山蛮谭公柄挟毒弩，肆伤行旅，每一出十百为群。
zì shā huáng shèng hòu fù jù dǎng yǐ sān qiān rén chū xiān fèng shān guī biē táng yǔ hé táng wéi sòng wǔ bàng jiāng jié zhài
自杀黄胜后，复聚党以三千人出仚凤山、龟鳖塘，与河塘韦宋武傍江结寨。
shí yì níng yǒng níng yǒng fú zhū tóng qún qǐ xiāng shā lüè dào lù bù tōng
时义宁、永宁、永福诸僮群起，相杀掠，道路不通。
huì bù hāi zhài lán gōng chán zhí tǔ lì huáng rú jīn duó qí sī
会咘咳寨蓝公潺执土吏黄如金，夺其司。
xún fǔ wú wén huá xí shǒu xún dào wú shàn chén jùn zhēng yǒng shùn bái shān bīng jí láng bīng jiǎo zhī píng héng shān bù hāi zhū cháo
巡抚吴文华檄守巡道吴善、陈俊征永顺白山兵及狼兵剿之，平横山、咘咳诸巢。
zhū yáo qǐng hái qīn dì jí suǒ lǔ shēng kǒu yuàn shū fù wèi liáng mín suì bān shī
诸瑶请还侵地及所掳生口，愿输赋为良民，遂班师。
yòu jiāng shí zhài lóng qìng zhōng zǒng dū yīn zhèng mào jī pò gǔ tián jí yǐ xí qù bā zhài guī xiáng de dài sǐ
右江十寨，隆庆中，总督殷正茂击破古田，即以檄趣八寨归降，得贷死。
yú shì zhài lǎo fán gōng xuán wéi gōng liáng děng zhǒng jūn mén shàng yè zì yán shí zhài gòng yī bǎi èr shí bā cūn huán cūn ér jū zhě èr qiān yī bǎi èr shí yú jiā jiē qǐng shòu fù
于是寨老樊公悬、韦公良等踵军门上谒，自言十寨共一百二十八村，环村而居者二千一百二十余家，皆请受赋。
yòu jiāng bīng bèi zhèng yī lóng cān jiāng wáng shì kē wèi shí zhài jì qǐng wèi máng dāng yǐ shí jiā wèi lǜ fù mǐ yī shí
右江兵备郑一龙、参将王世科，谓十寨既请为氓，当以十家为率，赋米一石。
cūn lì yī jiǎ zhǎng zhài lì yī tóng lǎo wèi zhēng fù jì
村立一甲长，寨立一峒老，为征赋计。
ér yǐ sī gǔ zhōu ān luò hóng gǔ mǎo lóng hā lì yī zhōu shǔ xiàng wǔ tǔ guān huáng jiǔ chóu
而以思古、周安、落红、古卯、龙哈立一州，属向武土官黄九畴；
luō mò gǔ bō gǔ píng dōu běi bù hāi lì yī zhōu shǔ nà dì tǔ guān huáng yáng
罗墨、古钵、古凭、都北、咘咳立一州，属那地土官黄旸；
jiē wèi tǔ zhī zhōu
皆为土知州。
yǐ yí sī ēn shǒu bèi yú zhōu ān bǎo ér bù zhèng shǐ yǐ wéi bù biàn zǒng zhì nǎi yì lì bā zhài wèi zhǎng guān sī yǐ bīng bā qiān rén shǔ huáng yáng wèi zhǎng guān huáng chāng wéi fù jiē gěi guàn dài wèi tǔ shè yì gè yǐn bīng èr bǎi shǒu yān
已，移思恩守备于周安堡，而布政使以为不便，总制乃议立八寨为长官司，以兵八千人属黄旸为长官，黄昌、韦富皆给冠带为土舍，亦各引兵二百守焉。
jiǔ zhī shí zhài fù jù dǎng zuò luàn jù mín tián chǎn bái zhòu rù dū shì piāo lüè shèn zhì gōng chéng jié kù qiāng guān mín
久之，十寨复聚党作乱，据民田产，白昼入都市剽掠，甚至攻城劫库，戕官民。
zǒng zhì liú yáo huì xún fǔ zhāng rèn jí tǒng bīng jìn jiǎo zhǎn shǒu yī wàn liù qiān jiǔ bǎi yǒu jī huò qì zhàng sān qiān èr bǎi niú mǎ èr bǎi sān shí jiǔ
总制刘尧诲、巡抚张任急统兵进剿，斩首一万六千九百有奇，获器仗三千二百，牛马二百三十九。
dì nǎi shēng shǎng zhū tǔ lì gōng fù fēn bā zhài wèi sān zhèn gè jiàn yī chéng ér yǐ dōng lán zhōu wéi yīng kūn wéi xiǎn néng jí tián zhōu huáng féng kè wèi tǔ xún jiǎn liú bīng yī qiān rén shù zhī
帝乃升赏诸土吏功，复分八寨为三镇，各建一城，而以东兰州韦应鲲、韦显能及田州黄冯克为土巡检，留兵一千人戍之。
yú sān lǐ zēng jiàn èr bǎo zì yáng dù shuǐ wèi jiè kěn tián tún zhǒng gěi nán dān wèi tōng dào qìng yuǎn bīn zhōu shǐ sī ēn sān lǐ lián luò bù jué yú shì yòu jiāng shí zhài fù ān jí shū fù
于三里增建二堡，自杨渡水为界，垦田屯种，给南丹卫，通道庆远、宾州，使思恩、三里联络不绝，于是右江十寨复安辑输赋。
sān shí èr nián guì lín píng lè yáo tóng jù xiǎn sì luàn shā zhī xiàn zhāng shì yì fén jié wú xū yuè
三十二年，桂林、平乐瑶、僮据险肆乱，杀知县张士毅，焚劫无虚月。
zǒng dū yīng jiǎ xí zǒng bīng guān gù huán dū bīng jìn jiǎo qín zhǎn sì bǎi bā shí sì fú huò nán nǚ sān bǎi sì shí niú mǎ qì xiè shén zhòng
总督应槚檄总兵官顾寰督兵进剿，擒斩四百八十四，俘获男女三百四十，牛马器械甚众。
shǒu chén yǐ jié wén bìng shàng qiān shì máo kūn cān jiāng wáng chǒng dōu zhǐ huī zhōng kūn xiù cān zhèng zhāng qiān bǎi hù wú tōng děng gōng zhuàng gè shēng yīn yǒu chà
守臣以捷闻，并上佥事茅坤、参将王宠、都指挥钟坤秀、参政张谦、百户吴通等功状，各升荫有差。
píng lè jiè guì wú xī běi jìn chu qīng xiāng jiǔ yí yù xiāng jiū jié
平乐界桂、梧，西北近楚，清湘、九嶷，郁相樛结。
dōng nán rù wú xī dòng lín jīng duō wèi yáo rén pán jù
东南入梧，溪洞林箐，多为瑶人盘据。
zì shù jīng dà zhēng hòu kān shān tōng dào zhǎn wèi zhōu xíng ér yòu zēng zhì lóu chuán shàn xiū xiào lěi jū mín xíng lǚ jiē tiē xí yáo tóng yì qīn xiāo xùn xí yú wén zhì yún
自数经大征后，刊山通道，展为周行，而又增置楼船，缮修校垒，居民行旅皆帖席，瑶、僮亦骎骁驯习于文治云。
wú zhōu hàn zhī cāng wú jùn yě
梧州，汉之苍梧郡也。
yuán zhì yuán zhōng gǎi zhì wú zhōu lù
元至元中，改置梧州路。
hóng wǔ yuán nián zhēng nán jiāng jūn liáo yǒng zhōng cān zhèng zhū liàng zǔ děng jì píng guǎng dōng yǐn bīng zhì wú zhōu jìng
洪武元年，征南将军廖永忠、参政朱亮祖等既平广东，引兵至梧州境。
yuán dá lǔ huā chì bài zhù lǜ guān lì fù lǎo yíng jiàng liàng zǔ zhù bīng téng zhōu
元达鲁花赤拜住率官吏父老迎降，亮祖驻兵滕州。
yú shì xún guì děng zhōu xiàn yǐ cì jiàng fù
于是浔、贵等州县以次降附。
èr nián bìng nán liú xiàn yú yù lín zhōu pǔ níng xiàn yú róng zhōu bìng téng mián jiē lì wú zhōu fǔ
二年并南流县于郁林州，普宁县于容州，并藤绵皆隶梧州府。
sì nián zhì wú zhōu shǒu yù qiān hù suǒ
四年置梧州守御千户所。
èr shí sān nián zhì róng xiàn shǒu yù qiān hù suǒ
二十三年置容县守御千户所。
guǎng xī quán shěng wéi cāng wú yī dào wú tǔ sī yáo huàn yì xī
广西全省惟苍梧一道无土司，瑶患亦稀。
wàn lì chū cén xī yǒu pān jī shàn zhě tiě hào píng tiān wáng yǔ liù shí sān shān liù shān qī shān zhū yáo tóng jù shān wèi kòu jū mín qǐng jiǎo
万历初，岑溪有潘积善者，僣号平天王，与六十三山、六山、七山诸瑶、僮据山为寇，居民请剿。
huì dà bīng zhēng luō páng bù xiá jí zǒng zhì líng yún yì xí yǐ huò fú jī shàn yuàn guī xiáng shū fù nǎi dài qí sǐ qiě yǐ qí zi rù xué
会大兵征罗旁不暇及，总制凌云翼檄以祸福，积善愿归降输赋，乃贷其死，且以其子入学。
yì zhě wèi qī shān wèi cāng téng xìn dì liù shān wéi róng xiàn běi liú zhōng chōng běi kē wèi liù shí sān shān yān hóu huái jí wèi hè xiàn zhū cūn chū rù zhī suǒ
议者谓七山为苍、藤信地，六山为容县、北流中冲，北科为六十三山咽喉，怀集为贺县诸村出入之所。
yīn lì wǔ dà yíng yíng liù bǎi rén hé de sān qiān rén shè cān jiāng jí tún pù sān shí zhì yān
因立五大营，营六百人，合得三千人，设参将及屯堡三十治焉。
ér huái jí yáo zéi zài zhèng dé zhōng yǐ xióng jù shí wǔ zhài huán èr bǎi yú lǐ wèi zhōu xiàn huàn
而怀集瑶贼，在正德中已雄据十五寨，环二百余里，为州县患。
guān jūn lǚ tǎo zhī guī xiáng rán pán hù rú gù wǎng wǎng xiāng jié zhū tóng mán jié lüè shā bǎi hù zhū cháng jí bǎ zǒng luó dìng cháo cūn mín wèi zhī dōng xī zǒu nì
官军屡讨之，归降，然盘互如故，往往相结诸峒蛮劫掠，杀百户朱裳及把总罗定朝，村民畏之，东西走匿。
dōu yù shǐ wú shàn xí zǒng bīng qī jì guāng zhēng bīng yú luó dìng sì chéng dōu kāng zhū tǔ sī fēn wǔ dào mìng cān jiāng dài yīng lín děng jī jīn jī sōng bǎi zhū zhài zhǎn qú kuí fǔ sì bǎi yú rén
都御史吴善檄总兵戚继光征兵于罗定、泗城、都康诸土司，分五道，命参将戴应麟等击金鸡、松柏诸寨，斩渠魁，抚四百余人。
shí yù lín yáo yì jié ào shù jiū zhū shēng yáo pò zhū cūn zhài rù kòu xīng yè xiàn
时郁林瑶亦桀骜，数纠诸生瑶破诸村寨，入寇兴业县。
bīng xún dào fù shǐ wáng yuán xiāng gào yú zǒng zhì diào bīng jī pò zhī zhū yáo xī píng
兵巡道副使王原相告于总制，调兵击破之，诸瑶悉平。
xún zhōu jiāng yuē xún jiāng dōng chéng mén yuē xún yáng jùn míng qǔ yān
浔州，江曰浔江，东城门曰浔阳，郡名取焉。
hóng wǔ bā nián xún zhōu dà téng xiá yáo zéi qiè fā liǔ zhōu wèi guān jūn qín bǔ zhī
洪武八年，浔州大藤峡瑶贼窃发，柳州卫官军擒捕之。
èr shí nián zhī fǔ chén xìn yán fǔ jìng jiē lián liǔ xiàng wú téng děng zhōu shān xī xiǎn jùn yáo zéi chū mò bù cháng
二十年，知府沈信言：“府境接连柳、象、梧、藤等州，山溪险峻，瑶贼出没不常。
jìn zhě guǎng xī bù zhèng sī cān yì yáng jìng gōng wèi dà hēng lǎo shǔ luō lù shān shēng yáo suǒ shā guān jūn tǎo zhī zéi dēng yán pān shù jié rú yuán yòu zhuī xí bù jí
近者广西布政司参议杨敬恭为大亨、老鼠、罗碌山生瑶所杀，官军讨之，贼登岩攀树，捷如猿狖，追袭不及。
ruò jiǔ zhù bīng zé zhàng lì shí fā bīng duō jí yì yòu nán jìn qǔ bīng tuì fù chū wéi huàn
若久驻兵，则瘴疠时发，兵多疾疫，又难进取，兵退复出为患。
chén yǐ wéi guì píng píng nán èr xiàn jiù fù yáo mín jiē biàn xí gōng nǔ guàn lì xiǎn zǔ
臣以为桂平、平南二县，旧附瑶民，皆便习弓弩，惯历险阻。
ruò xuǎn qí shào zhuàng qiān yú rén miǎn qí chà yáo gěi yǐ jūn qì yī zhuāng bǐ gè tuán cūn zhài zhì fēng huǒ yǔ guān bīng xiāng wéi shēng yuán xié tóng bǔ zhú kě yǐ jiān zhī
若选其少壮千余人，免其差徭，给以军器衣装，俾各团村寨置烽火，与官兵相为声援，协同捕逐，可以歼之。
dì yǐ mán yí gěng huà sù xī gù rán dàn dāng jǐn qí fáng yù shǐ bù wéi huàn
”帝以蛮夷梗化，夙昔固然，但当谨其防御，使不为患。
rú wèi kòu bù yǐ zé fā bīng tǎo zhī hé bì tuán zhài
如为寇不已，则发兵讨之，何必团寨。
yǒng lè sān nián zǒng bīng hán guān zòu guì píng xiàn mán mín wéi luàn qǐng fā bīng jiǎo bǔ
永乐三年，总兵韩观奏桂平县蛮民为乱，请发兵剿捕。
dì mìng gū fǔ zhī wù yòng bīng
帝命姑抚之，勿用兵。
xuān dé sì nián zǒng bīng shān yún tǎo xún liǔ èr zhōu kòu bìng zhū cóng kòu èr qiān sì bǎi bā shí rén xiāo shǒu jìng shàng
宣德四年，总兵山云讨浔、柳二州寇，并诛从寇二千四百八十人，枭首境上。
qī nián yún zòu zhǎn huò guì píng děng xiàn mán kòu tán gōng zhuān děng shǒu jí shù
七年，云奏斩获桂平等县蛮寇覃公专等首级数。
dì gù zuǒ yòu yuē mán kòu hài wǒ liáng mín pì zhī máo zéi hài jia bù kě bù qù
帝顾左右曰：“蛮寇害我良民，譬之蟊贼害稼，不可不去。
rán shā zhī guò duō yì suǒ bù rěn
然杀之过多，亦所不忍。
suī bǐ zì qǔ miè wáng zhèn zì yǐ tiān dì zhī xīn wèi xīn yě
虽彼自取灭亡，朕自以天地之心为心也。
jiǔ nián yún zòu xún zhōu děng chù mán kòu jié lüè liáng mín zhǐ huī tián zhēn shuài bīng yú dà téng xiá děng chù qián hòu zhǎn shǒu jiǔ shí liù jí guī suǒ lüè nán fù èr bǎi sān rén
”九年，云奏浔州等处蛮寇劫掠良民，指挥田真率兵于大藤峡等处，前后斩首九十六级，归所掠男妇二百三人。
zhèng tǒng yuán nián bīng bù shàng shū wáng jì zòu guì píng dà téng xiá děng chù mán kòu gōng jié xiāng cūn
正统元年，兵部尚书王骥奏：“桂平大藤峡等处蛮寇，攻劫乡村。
yīn diào guǎng dōng guān jūn èr qiān rén jīn yǐ yú nián jūn qì yī zhuāng sǔn huài yi rú guì zhōu zhū jūn lì yǔ jiàn gēng
因调广东官军二千人，今已逾年，军器衣装损坏，宜如贵州诸军例，予践更。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
èr nián shān yún zòu xún zhōu fǔ píng nán děng xiàn qí mín yán dà téng xiá děng shān yáo kòu bù shí chū mò jié lüè jū mín zǔ jué xíng lǚ
二年，山云奏：“浔州府平南等县耆民言：‘大藤峡等山，瑶寇不时出没，劫掠居民，阻绝行旅。
jìn shān huāng tián wèi zéi zhàn gēng ér zuǒ yòu liǎng jiāng rén duō shí shǎo qí láng bīng sù yǒng wèi zéi suǒ dàn
近山荒田，为贼占耕，而左、右两江，人多食少，其狼兵素勇，为贼所惮。
ruò xuǎn wěi tóu mù tún zhǒng jìn shān huāng tián duàn zéi chū mò zhī lù bù guò shù nián zéi tú zuò kùn dì fāng níng jìng yǐ
若选委头目，屯种近山荒田，断贼出没之路，不过数年，贼徒坐困，地方宁靖矣。
chén yǐ huì tóng xún àn zhū sī jì yì liàng bō tián zhōu děng fǔ zú mù tǔ bīng fēn jiè gēng shǒu jí wěi tǔ guān dōu zhǐ huī huáng hóng lǐng zhī
’臣已会同巡按诸司计议，量拨田州等府族目土兵，分界耕守，即委土官都指挥黄竑领之。
yù zéi chū mò xié tóng jiǎo shā
遇贼出没，协同剿杀。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
qī nián yáo zéi lán shòu èr děng shì suǒ jū dà téng xiá shān xiǎn jiū jí dà xìn děng shān shān lǎo shān dīng shù bǎi rén dì nián shā lüě
七年，瑶贼蓝受贰等恃所居大藤峡山险，纠集大信等山山老、山丁数百人，递年杀掠。
qiān hù mǎn zhì děng yòu shā shí rén dì mìng xiāo zhī jiā kǒu gěi cì yǒu gōng zhī jiā
千户满智等诱杀十人，帝命枭之，家口给赐有功之家。
shí yī nián dà téng xiá mán zéi liú jié xiāng cūn qīn fàn zhū xiàn xún àn wàn jié yǐ wén
十一年，大藤峡蛮贼流劫乡村，侵犯诸县，巡按万节以闻。
jǐng tài qī nián dà téng xiá zéi jiū hé lì pǔ děng chù zéi jié lüè xiàn zhì shā lǔ jū mín mìng zǒng bīng liǔ pǔ děng jiǎo zhī
景泰七年，大藤峡贼纠合荔浦等处贼，劫掠县治，杀掳居民，命总兵柳溥等剿之。
tiān shùn wǔ nián zhèn shǒu guǎng dōng zhōng guān yuán suí zòu dà téng xiá yáo zéi chū mò liǎng guǎng wèi è lěi nián ěr lái yù shén
天顺五年，镇守广东中官阮随奏：“大藤峡瑶贼出没两广，为恶累年，迩来愈甚。
suī cháng huì bīng jiǎo bǔ yuán dì lǐ liáo yuǎn qiě liǎng guǎng jūn mǎ bù xiāng tǒng shǔ wèi yì chéng gōng yi dà jǔ dǎo qí cháo xué zhù jué mín huàn
虽常会兵剿捕，缘地里辽远，且两广军马不相统属，未易成功，宜大举捣其巢穴，庶绝民患。
nǎi mìng dū du qiān shì yán biāo pèi zhēng yí jiāng jūn yìn diào nán jīng jiāng xī jí zhí lì jiǔ jiāng děng wèi guān jūn yī wàn lì zhī
”乃命都督佥事颜彪佩征夷将军印，调南京、江西及直隶九江等卫官军一万隶之。
liù nián biāo zòu chén shuài jūn jìn jiǎo dà téng gōng pò qī bǎi èr shí yī zhài zhǎn shǒu sān qiān èr bǎi qī shí yī jí fù suǒ lüè nán fù wǔ bǎi yú kǒu
六年，彪奏：“臣率军进剿大藤，攻破七百二十一寨，斩首三千二百七十一级，复所掠男妇五百余口。
dì chì jiǎng zhī
”帝敕奖之。
qī nián dà téng xiá zéi yè rù wú zhōu chéng
七年，大藤峡贼夜入梧州城。
shí zǒng bīng guān tài níng hóu chén jīng zhù bīng chéng zhōng huì tài jiàn zhū xiáng xún àn wú lín fù shǐ zhōu shú qiān shì dǒng yīng zhěn cān yì lù zhēn dōu zhǐ huī dù héng tǔ guān dōu zhǐ huī cén yīng děng yì diào bīng
时总兵官泰宁侯陈泾驻兵城中，会太监朱祥、巡按吴璘、副使周璹、佥事董应轸、参议陆祯、都指挥杜衡、土官都指挥岑瑛等议调兵。
yè bàn zéi jià tī shàng chéng jīng děng bù jué suì rù fǔ zhì jié kù fàng qiú shā sǐ jūn mín wú suàn dà lüè chéng zhōng zhí fù shǐ zhōu shú wèi zhì shā xùn dǎo rèn qú
夜半，贼驾梯上城，泾等不觉，遂入府治，劫库放囚，杀死军民无算，大掠城中，执副使周璹为质，杀训导任璩。
jīng děng cāng cù wú jì wéi yōng bīng zì wèi suí jūn qì xiè bìng bèi shǎng yín wù jiē wèi zéi yǒu
泾等仓卒无计，惟拥兵自卫，随军器械并备赏银物，皆为贼有。
bù zhèng shǐ sòng qīn shí zhì shì jiā jū tǐng shēn chū yǐ dà yì yù zéi wèi suǒ hài
布政使宋钦时致仕家居，挺身出，以大义谕贼，为所害。
lí míng zéi shēng yán guān jūn ruò dòng zé shā zhōu fù shǐ
黎明，贼声言官军若动，则杀周副使。
jīng děng nǎi qiǎn rén yǔ zéi jiǎng jiě bū shí zòng zhī chū chéng
泾等乃遣人与贼讲解，晡时，纵之出城。
zéi jì chū nǎi zòng shú hái
贼既出，乃纵璹还。
shí guān jūn shù qiān zéi jǐn qī bǎi ér yǐ
时官军数千，贼仅七百而已。
dōu zhǐ huī xíng bīn zòu zhì dì yuē wú zhōu zuì ěr xiǎo chéng zǒng bīng zhèn xún sān sī jù yōng zhòng bīng zhù chéng zhōng nǎi wèi xiǎo zéi suǒ miè shì kuàng yù dà dí hu
都指挥邢斌奏至，帝曰：“梧州蕞尔小城，总兵、镇、巡、三司俱拥重兵驻城中，乃为小贼所蔑视，况遇大敌乎！
ěr bīng bù qí jí yì chǔ xíng
尔兵部其即议处行。
bā nián guó zǐ jiàn shēng fēng dēng zòu xún zhōu jiā jiāng zhū shān shān hán xiā jié yè xiá zhōng yǒu dà téng rú dòu yán gèn liǎng yá shì rú tú gàng mán zhòng yǐ dù hào dà téng xiá zuì xiǎn è de yì zuì gāo
八年，国子监生封登奏：“浔州夹江诸山，〈山含〉岈嶻嶪，峡中有大藤如斗，延亘两崖，势如徒杠，蛮众蚁渡，号大藤峡，最险恶，地亦最高。
dēng téng xiá diān shù bǎi lǐ jiē lì lì mù qián jūn lǚ zhī jù sàn wǎng lái kě gù pàn jǐn zhū mán yǐ wèi ào qū
登藤峡巅，数百里皆历历目前，军旅之聚散往来，可顾盼尽，诸蛮倚为奥区。
guì píng dà xuān xiāng chóng jiāng lǐ wèi qián tíng xiàng zhōu dōng xiāng wǔ xuān běi xiāng wèi hòu hù téng xiàn wǔ zhūn zhàng qí zuǒ guì xiàn lóng shān jù qí yòu ruò liǎng bì rán
桂平大宣乡崇姜里为前庭，象州东乡、武宣北乡为后户，藤县五屯障其左，贵县龙山据其右，若两臂然。
xiá běi yán tóng yǐ bǎi jì xiān rén guān jiǔ céng yá jí xiǎn jùn xiá yǐ nán yǒu niú cháng dà hù zhū cūn jiē yuán jiāng lì zhài
峡北岩峒以百计，仙人关、九层崖极险峻，峡以南有牛肠、大岵诸村，皆缘江立寨。
téng xiá fǔ jiāng zhī jiān wéi lì shān lì shān zhī xiǎn bèi yú téng xiá
藤峡、府江之间为力山，力山之险倍于藤峡。
yòu nán zé wèi fǔ jiāng qí zhōng duō míng yán ào gǔ jué bì céng yá shí bù jiǔ zhé shī zú yǔn shēn
又南则为府江，其中多冥岩奥谷，绝壁层崖，十步九折，失足陨身。
zhōng chǎn yáo rén lán hú hóu pán sì xìng wèi qú kuí
中产瑶人，蓝、胡、侯、槃四姓为渠魁。
lì shān yòu yǒu tóng rén shàn fu dú yào nǔ shǐ zhōng rén wú bù lì bì sì xìng yáo yì dàn zhī
力山又有僮人，善傅毒药弩矢，中人无不立毙，四姓瑶亦惮之。
zì jǐng tài yǐ lái xiào jù zhì wàn rén huī chéng shā lì
自景泰以来，啸聚至万人，隳城杀吏。
ér xiū rén lì pǔ píng lè lì shān zhū yáo yīng zhī qí shì yì zhāng
而修仁、荔浦、平乐、力山诸瑶应之，其势益张。
qú cháng hóu dà gǒu cháng xuán qiān jīn gòu mò néng de
渠长侯大狗尝悬千金购，莫能得。
yù lín bó bái xīn huì xìn yí xīng ān mǎ píng lái bīn yì shān dòng suǒ zhì qiū xū wèi mín hài
郁林、博白、新会、信宜、兴安、马平、来宾亦煽动，所至丘墟，为民害。
qǐ xuǎn liáng jiāng duō diào guān jūn láng bīng jí miè zéi
乞选良将，多调官军、狼兵急灭贼。
bào wén
”报闻。
chéng huà yuán nián biān xiū qiū jùn tiáo shàng liǎng guǎng yòng bīng jī yí
成化元年，编修丘浚条上两广用兵机宜。
bīng bù shàng shū wáng hóng zòu yán xiá zéi chēng luàn rì jiǔ jiē yóu shǒu chén yǐ zhāo fǔ wèi gōng zhì niàng dà huàn fēi dà chuàng bù zhǐ
兵部尚书王竑奏言：“峡贼称乱日久，皆由守臣以招抚为功，致酿大患，非大创不止。
yīn jiàn zhè jiāng cān zhèng hán yōng yǒu wén wǔ cái
”因荐浙江参政韩雍有文武才。
mìng yǐ yōng wèi qiān dū yù shǐ dū du tóng zhī zhào fǔ wèi zhēng yí jiāng jūn hé yǒng wèi yóu jī jiāng jūn lǜ shī tǎo zhī
命以雍为佥都御史，都督同知赵辅为征夷将军，和勇为游击将军，率师讨之。
shí dà téng xiá zéi sān qiān yú xiàn píng nán xiàn shā diǎn shǐ zhōu chéng lǔ qí qī zǐ bìng jié xiàn yìn
时大藤峡贼三千余陷平南县，杀典史周诚，掳其妻子，并劫县印。
yòu rù téng xiàn chéng lüè guān kù jié xiàn yìn zhèn shǒu zǒng bīng ōu xìn yǐ wén
又入藤县城，掠官库，劫县印，镇守总兵欧信以闻。
yú shì zǒng bīng guān zhào fǔ shuài jūn zhì zòu yán dà téng mán zéi yǐ xiū rén lì pǔ wèi yǔ yì jīn dà jūn yā jìng yi xiān jiǎo zhī
于是总兵官赵辅率军至，奏言：“大藤蛮贼以修仁、荔浦为羽翼，今大军压境，宜先剿之。
nǎi hé zhū jūn shí liù wàn rén fēn wǔ dào jìn xiān pò xiū rén qióng zhuī zhì lì shān shēng qín qiān èr bǎi yú rén zhǎn shǒu qī qiān sān bǎi yú jí
”乃合诸军十六万人，分五道进，先破修仁，穷追至力山，生擒千二百余人，斩首七千三百余级。
èr nián zhào fǔ hán yōng děng zòu yuán nián shí yī yuè shī cì xún zhōu móu shēn rù yǐ fù qí cháo
二年，赵辅、韩雍等奏：“元年十一月，师次浔州，谋深入以覆其巢。
suì diào zǒng bīng guān ōu xìn děng fēn bīng wǔ shào qǔ dào shān běi yǐ jìn
遂调总兵官欧信等分兵五哨，取道山北以进。
chén jí zhǐ huī bái quán fēn bīng bā shào zhí dǐ xún zhōu yǐ dǎo shān nán
臣及指挥白全分兵八哨，直抵浔州，以捣山南。
fù lìng cān jiāng sūn zhèn fēn bīng èr shào cóng shuǐ lù rù
复令参将孙震分兵二哨，从水路入。
bié qiǎn zhǐ huī pān duó děng yǐ bīng fēn shǒu zhū shān ài kǒu kè qī shí èr yuè shuò rì shuǐ lù bìng jìn fù bèi jiāo gōng
别遣指挥潘铎等以兵分守诸山隘口，克期十二月朔日，水陆并进，腹背交攻。
zéi zhī shī zhì xiān yí qī zǐ qián mǐ rù guì zhōu héng shí táng děng chù cáng nì
贼知师至，先移妻子钱米入桂州横石塘等处藏匿。
nǎi yú shān nán gè zhài lì zhà zì gù yòng mù shí biāo qiāng yào nǔ píng xiǎn jù shǒu
乃于山南各寨，立栅自固，用木石镖枪药弩，凭险拒守。
guān jūn yòng tuán pái pá shān hǔ děng qì yú guàn ér jìn
官军用团牌、扒山虎等器，鱼贯而进。
shì shū sǐ zhàn yī rì zhī jiān gōng pò shān nán shí mén lín tóng shā tián gǔ yíng zhū cháo zòng huǒ fén qí jī jù zéi jiē bēn kuì
士殊死战，一日之间，攻破山南、石门、林峒、沙田、古营诸巢，纵火焚其积聚，贼皆奔溃。
fù dū bīng zhuī niè chǎn shān kāi lù zhí dǐ héng shí táng jí jiǔ céng lóu děng shān
复督兵追蹑，铲山开路，直抵横石塘及九层楼等山。
zéi yǐ jù xiǎn lì zhà shù zhòng fù yòng mù shí qiāng nǔ jù shǒu
贼已据险立栅数重，复用木石、枪弩拒守。
chén děng duō shè yí bīng yòu zéi pāo zhì mù shí jǐ jǐn bié qiǎn zhuàng shì yú zéi suǒ bù bèi chù gāo shān jué dǐng jǔ pào wèi hào
臣等多设疑兵，诱贼抛掷木石几尽，别遣壮士于贼所不备处，高山绝顶，举炮为号。
zhū jūn yuán mù pān luó yǐ fù ér shàng sì miàn jiā gōng lián rì áo zhàn zéi bù néng zhī
诸军缘木攀萝，蚁附而上，四面夹攻，连日鏖战，贼不能支。
pò zéi zhài sān bǎi èr shí sì suǒ zhǎn shǒu sān qiān èr bǎi qī jí shēng qín qī bǎi bā shí èr rén huò zéi fù nǚ èr qiān qī bǎi yī shí bā rén zhàn nì sǐ zhě bù kě shèng jì
破贼寨三百二十四所，斩首三千二百七级，生擒七百八十二人，获贼妇女二千七百一十八人，战溺死者不可胜计。
yǐ jiāng dà téng xiá gǎi wéi duàn téng xiá kè shí jì zhī yǐ zhāo tiān tǎo
已将大藤峡改为断藤峡，刻石纪之，以昭天讨。
jié wén dì jiàng chì bāo yù réng chì fǔ jì yì cháng cè yǒng jué hòu huàn
”捷闻，帝降敕褒谕，仍敕辅计议长策，永绝后患。
wèi jǐ yōng zòu duàn téng xiá cán zéi hóu zhèng áng děng qī bǎi yú rén yè rù xún zhōu fǔ chéng fén jūn yíng chéng lóu duó bǎi hù suǒ yìn sān kē shā lüě nán fù shù shí rén
未几，雍奏断藤峡残贼侯郑昂等七百余人，夜入浔州府城，焚军营城楼，夺百户所印三颗，杀掠男妇数十人。
xuán wèi cān jiāng sūn zhèn zhǐ huī zhāng yīng shuài jūn jī zhǎn zéi kuí yú dǎng réng bēn rù cháo
旋为参将孙震、指挥张英率军击斩贼魁，余党仍奔入巢。
jì yōng yòu zòu zhū yáo zhī xìng dàn jiàn guān lì shè yǐ liú guān zhōng nán jìng luàn
既雍又奏：“诸瑶之性，惮见官吏，摄以流官，终难靖乱。
qǐng gǎi shè wǔ xuān xiàn dōng xiāng děng xún jiǎn sī yǐ tǔ rén li shēng děng wéi fù xún jiǎn
请改设武宣县东乡等巡检司，以土人李升等为副巡检；
shè wǔ jìng zhōu yú xiá nèi yǐ shàng lóng zhōu zhī zhōu cén duó zhī zhōu shì tǔ rén tán zhòng yīng shì xí tǔ guān lì mù
设武靖州于峡内，以上隆州知州岑铎知州事，土人覃仲英世袭土官吏目。
rán fǔ jiāng dōng xi liǎng àn dà xiǎo tóng jiāng luò kǒu yǔ duàn téng xiá méng lóng sān huáng děng chù cūn cháo jiē rǎng lù dào qí qū jù zhòng jié lüè zhōng bù néng chú
”然府江东西两岸，大、小桐江、洛口与断藤峡、朦胧、三黄等处，村巢接壤，路道崎岖，聚众劫掠，终不能除。
zhèng dé shí yī nián
正德十一年，
zǒng dū chén jīn fù dū diào liǎng guǎng guān jūn tǔ bīng
总督陈金复督调两广官军土兵，
fēn wéi liù dà shào
分为六大哨，
àn chá shǐ zōng xǐ
按察使宗玺，
bù zhèng shǐ wú tíng jǔ
布政使吴廷举，
fù zǒng bīng fáng rùn
副总兵房闰，
zhèn shǒu tài jiàn fu lún
镇守太监傅伦，
cān jiāng niú huán
参将牛桓，
dōu zhǐ huī lǔ zōng guàn wáng yīng jiāng zhī
都指挥鲁宗贯、王瑛将之，
shuǐ lù bìng jìn
水陆并进，
zhǎn qī qiān wǔ bǎi liù shí yú jí
斩七千五百六十余级。
jīn wèi zhū mán lì yú yán ěr nǎi yǔ yuē shāng chuán rù xiá zhě jì chuán dà xiǎo gěi zhī yú yán
金谓诸蛮利鱼盐耳，乃与约，商船入峡者，计船大小，给之鱼盐。
mán jiù shuǐ bīn shòu qù rú què shuì rán bù dé wèi gěng
蛮就水滨受去，如榷税然，不得为梗。
mán chū huò lì tīng yuē dào pō tōng
蛮初获利听约，道颇通。
jīn yǐ cǐ fǎ kě jiǔ yì xiá míng yǒng tōng
金以此法可久，易峡名永通。
zhū mán yuán cǐ wú jì dà sì lüè duó shāo bù qiè jí shā zhī
诸蛮缘此无忌，大肆掠夺，稍不惬，即杀之。
yīn xún chāng jué jiāng lù wèi duàn
因循猖獗，江路为断。
shí zǒng dū wáng shǒu rén dìng tián zhōu hái liǎng jiāng fù lǎo zhē dào yán xiá zéi zǔ hài zhuàng
时总督王守仁定田州还，两江父老遮道言峡贼阻害状。
shǒu rén shàng shū qǐng tǎo bào kě
守仁上疏请讨，报可。
shǒu rén lǜ hú nán bīng zhì nán níng yuē rì huì bīng
守仁率湖南兵至南宁，约日会兵。
kòu wén hú bīng qiě zhì jiē táo nì
寇闻湖兵且至，皆逃匿。
shǒu rén gù wèi sàn qiǎn zhū bīng zhuàng kòu chí bù wéi bèi nǎi lìng guān jūn tū jìn lián pò yóu shí zhǎi shí bì dà pí děng zhài zéi bēn duàn téng xiá fù zhuī jī pò zhī
守仁故为散遣诸兵状，寇弛不为备，乃令官军突进，连破油〈石窄〉、石壁、大皮等寨，贼奔断藤峡，复追击破之。
zéi bēn dù héng shí jiāng nì sǐ liù bǎi yú rén fú zhǎn shén zhòng zéi kuì sàn
贼奔渡横石江，溺死六百余人，俘斩甚众，贼溃散。
suì yí bīng xiān tái huā xiāng bái zhú gǔ táo luō fèng zhū chǔ zéi bù zhī bēn rù yǒng ān lì shān guān jūn cì dì pò zhī qín zhǎn sān qiān yú fú huò wú suàn
遂移兵仙台、花相、白竹、古陶、罗凤诸处，贼不支，奔入永安力山，官军次第破之，擒斩三千余，俘获无算。
bā zhài píng liǎng jiāng xī dìng
八寨平，两江悉定。
shǒu rén suì yǐ tǔ guān cén měng zǐ bāng zuǒ wèi wǔ jìng zhī zhōu shǐ jìng yí niè
守仁遂以土官岑猛子邦佐为武靖知州，使靖遗孽。
bāng zuǒ bù néng ji zhòng qiě tān de zéi huì xiá běi zéi fù jué
邦佐不能辑众，且贪得贼贿，峡北贼复獗。
yǒu hóu shèng hǎi zhě wéi shǒu zhǐ huī pān hàn chén yòu shā zhī shèng hǎi dì gōng dīng jù zhòng zào chéng xià
有侯胜海者为首，指挥潘翰臣诱杀之，胜海弟公丁聚众噪城下。
qiān shì wū yuè cān yì sūn jì zǔ yán yú dū yù shǐ pān dàn qǐng tǎo zhī
佥事邬阅、参议孙继祖言于都御史潘旦，请讨之。
cān jiāng chén xī yí yǐ wéi yi xū chūn jiāng zhǎng shùn liú xià nǎi kě pò zéi bù tīng
参将沈希仪以为宜需春江涨，顺流下，乃可破贼，不听。
yuè yǔ jì zǔ yǐ qiān rén wǎng jī zéi dùn zhǎn yī wāng kòu hái
阅与继祖以千人往击，贼遁，斩一尫寇还。
màn yán zéi tuì qǐng zhì bǎo
漫言贼退，请置堡。
bǎo chéng yuè lìng tǔ mù huáng guì wéi xiāng yǐ sān bǎi rén wǎng shù
堡成，阅令土目黄贵、韦香以三百人往戍。
chū guì xiāng lì shèng hǎi tián lú gù shuō hàn chén shā hǎi zhì shì wǎng shù suì duó shèng hǎi tián lú
初，贵、香利胜海田庐，故说翰臣杀海，至是往戍，遂夺胜海田庐。
yú shì zhū yáo jù huì bāng zuǒ yòu yīn dǎng zhī gōng dīng suì xiào jù èr qiān yú rén chéng yè xiàn bǎo chéng shā shù bīng èr bǎi rén guì xiāng zǒu miǎn
于是诸瑶俱恚，邦佐又阴党之，公丁遂啸聚二千余人，乘夜陷堡城，杀戍兵二百人，贵、香走免。
xún àn yǐ wén nǎi ba yuè yǔ jì zǔ dàn yì dài qù mìng shì láng cài jīng dū bīng tǎo zhī
巡按以闻，乃罢阅与继祖，旦亦代去，命侍郎蔡经督兵讨之。
huì cháo yì yù zhēng ān nán shì suì yǐ
会朝议欲征安南，事遂已。
gōng dīng děng yì héng shí chū shā lüě
公丁等益横，时出杀掠。
jiǔ zhī jīng nǎi huì ān yuǎn hóu liǔ xún jué jì fā bīng yǐ bīng shì shǔ fù shǐ wēng wàn dá
久之，经乃会安远侯柳珣决计发兵，以兵事属副使翁万达。
wàn dá lián de bǎi hù xǔ xióng tōng zéi zhuàng jí zhī
万达廉得百户许雄通贼状，诘之。
xióng jù qǐng zì xiào
雄惧，请自效。
wàn dá yáng bì gōng dīng bǔ xì jié sòng gōng dīng zhě shù rén
万达佯庇公丁，捕系讦讼公丁者数人。
gōng dīng guǒ qiǎn rén zì liè wàn dá yáng xǔ zhī yòu lìng xióng jiǎ chēng dài wèi huì gōng dīng xǐ yì xìn xióng
公丁果遣人自列，万达佯许之，又令雄假称贷为贿，公丁喜，益信雄。
huì wàn dá xún tā jùn yǐ shì shǔ cān yì tián rǔ chéng
会万达巡他郡，以事属参议田汝成。
rǔ chéng zhào xióng shēn chì zhī xióng dài gōng dīng yì rǔ chéng zì liè yán kòu bǎo shì yóu tā yáo rǔ chéng yì wèi qiǎn zhī
汝成召雄申饬之，雄绐公丁诣汝成自列，言寇堡事由他瑶，汝成亦慰遣之。
nǎi mì shòu yì chéng zhōng jū mín bèi zéi hài zhě jiā chū ōu gōng dīng yī shì jiē huā yóu xí bìng dǎi gōng dīng rù xì yù
乃密授意城中居民被贼害者家，出殴公丁，一市皆哗，游檄并逮公丁入系狱。
qiǎn xióng yù qí dǎng yuē kòu bǎo shì gōng dīng wěi zuì zhū yáo guǒ fǒu
遣雄谕其党曰：“寇堡事公丁委罪诸瑶，果否？
zhū yáo suì yán shì zì gōng dīng tīng lùn zuò bù gǎn dǎng
”诸瑶遂言事自公丁，听论坐，不敢党。
nǎi kǎn zhì gōng dīng yú jūn mén lì zhī
乃槛致公丁于军门，砾之。
rǔ chéng yīn yán yú jīng wèi shǒu è jì zhū yí chéng shì jìn bīng tǎo zéi
汝成因言于经，谓首恶既诛，宜乘势进兵讨贼。
nǎi yǐ fù zǒng bīng zhāng jīng dōu zhǐ huī gāo qián fēn jiāng zuǒ yòu èr jūn wàn dá jí fù shǐ liáng tíng zhèn jiān zhī fù shǐ xiāo wǎn jì gōng cān zhèng lín shì yuán jí rǔ chéng dū xiǎng
乃以副总兵张经、都指挥高干分将左右二军，万达及副使梁廷振监之，副使萧畹纪功，参政林士元及汝成督饷。
jiā jìng shí bā nián èr yuè liǎng jūn qí fā zuǒ jūn sān wàn wǔ qiān rén fēn liù dào gōng zǐ jīng shí mén méi lǐng mù mǎo téng chōng dà kēng děng cháo
嘉靖十八年二月，两军齐发：左军三万五千人，分六道，攻紫荆、石门、梅岭、木昴、藤冲、大坑等巢；
yòu jūn wàn liù qiān rén fēn sì dào gōng bì tān luō lù shàng zhōng xià dòng děng cháo
右军万六千人，分四道，攻碧滩，罗渌上、中、下洞等巢。
nán běi jiā jī zéi dà jiǒng suì yōng zhòng bēn lín tóng ér dōng
南北夹击，贼大窘，遂拥众奔林峒而东。
wáng liáng fǔ yāo jī zhī zhōng duàn fù xi bēn
王良辅邀击之，中断，复西奔。
zhū jūn hé jī dà pò zhī zhǎn shǒu qiān èr bǎi jí zhuī zhì luō yùn shān yòu zhǎn bǎi yú jí
诸军合击，大破之，斩首千二百级，追至罗运山，又斩百余级。
píng nán xiàn yǒu xiǎo tián luō yīng gǔ táo gǔ sī zhū yáo yì jù xiǎn wù jìng
平南县有小田、罗应、古陶、古思诸瑶亦据险勿靖。
wàn dá děng yí bīng jiǎo zhī zhāo xiáng zéi dǎng èr bǎi yú rén jiāng nán hú xìng zhū yáo guī shùn zhě yì qiān yú rén téng xiá fù píng
万达等移兵剿之，招降贼党二百余人，江南胡姓诸瑶归顺者亦千余人，藤峡复平。
lóng qìng sān nián yòu jiāng zhū yáo tóng fù luàn xún fǔ guō yìng pìn qǐng gěi xiǎng jiǎo chú
隆庆三年，右江诸瑶、僮复乱，巡抚郭应聘请给饷剿除。
jǐ shì zhōng liáng wèn mèng yǐ zéi dǎng zhòng bù kě jǐn miè yi lìng shǒu chén shú jì
给事中梁问孟以贼党众，不可尽灭，宜令守臣熟计。
bīng bù yán fǔ jiāng zì zhèng dé shí èr nián dōu yù shǐ chén jīn zhēng tǎo zhī hòu qiě liù shí nián
兵部言：“府江自正德十二年都御史陈金征讨之后，且六十年。
ér yòu jiāng běi sān běi wǔ děng cháo sù wèi chéng chuàng shēng chǐ rì fán suì sì chāng jué
而右江北三、北五等巢，素未惩创，生齿日繁，遂肆猖獗。
qīng zhě dà zhēng gǔ tián gè cháo xián wèi wēi liǎn jí dú fǔ jiāng yòu jiāng shì xiǎn wéi luàn ruò fù zòng zhī fēi wéi wú yǐ gù bā zhài huái yuǎn zhī zhāo yì kǒng yǐ qǐ gǔ tián xié èr zhī jiàn jiǎo zhī biàn
顷者大征古田，各巢咸畏威敛戢，独府江、右江恃险为乱，若复纵之，非惟无以固八寨怀远之招，亦恐以启古田携贰之渐，剿之便。
dàn bīng zài wàn quán yi jí yǐ kē chén suǒ lǜ bèi xíng tí dū yīn zhèng mào jí xún fǔ guō yīng chěng děng pián yí xíng zhī
但兵在万全，宜即以科臣所虑，备行提督殷正茂及巡抚郭应骋等便宜行之。
yìng pìn suì xí zǒng bīng guān li xī děng jiàng bīng wǎng tǎo yǐ jié wén
”应聘遂檄总兵官李锡等将兵往讨，以捷闻。
nán níng táng zhī yōng zhōu yě
南宁，唐之邕州也。
yuán yōng zhōu lù
元，邕州路。
tài dìng zhōng gǎi nán níng lù
泰定中，改南宁路。
hóng wǔ èr nián mìng tán zhōu wèi zhǐ huī tóng zhī qiū guǎng wéi zǒng bīng guān bǎo qìng wèi zhǐ huī qiān shì hú hǎi guǎng xī wèi zhǐ huī qiān shì zuǒ jūn bì fù zhī lǜ bīng tǎo zuǒ jiāng shàng sī zhōu mán zéi huáng lóng guān děng
洪武二年命潭州卫指挥同知丘广为总兵官，宝庆卫指挥佥事胡海、广西卫指挥佥事左君弼副之，率兵讨左江上思州蛮贼黄龙冠等。
lóng guān yī míng yīng jié shí jù zhòng wàn yú kòu yù lín zhōu
龙冠一名英杰，时聚众万余，寇郁林州。
zhī zhōu zhào jiàn tóng zhī wáng bīn jí mín dīng jù shǒu zéi wéi bàn yuè bù xià
知州赵鉴、同知王彬集民丁拒守，贼围半月不下。
hǎi běi děng wèi guān jūn lái yuán zéi yè dùn zhuī zhì shàng sī zhōu jìng pò zhī zéi zǒu hái réng jié jù bù jiě
海北等卫官军来援，贼夜遁，追至上思州境，破之，贼走还，仍结聚不解。
shì wén gù mìng guǎng děng tǎo zhī
事闻，故命广等讨之。
guǎng děng bīng zhì shàng sī zhōu zéi jù zhàn jī bài zhī qín cóng zéi huáng quán děng
广等兵至上思州，贼拒战，击败之，擒从贼黄权等。
yīng jié zǒu shí wàn shān guān jūn zhuī jí zhǎn zhī shàng sī zhōu píng
英杰走十万山，官军追及，斩之，上思州平。
sān nián zhì nán níng liǔ zhōu èr wèi
三年，置南宁、柳州二卫。
shí guǎng xī shěng chén yán guǎng xī dì jiē yún nán jiāo zhǐ suǒ zhì jiē xī dòng miáo mán xìng láng lì duō pàn
时广西省臣言：“广西地接云南、交阯，所治皆溪洞苗蛮，性狼戾多畔。
fǔ wèi bīng yuǎn zài jìng jiāng shù bǎi lǐ wài zú yǒu jǐng nán xiāng yuán qǐ lì wèi zhì bīng yǐ zhèn
府卫兵远在靖江数百里外，卒有警，难相援，乞立卫置兵以镇。
yòu yán guǎng hǎi sú sù guǎng lì dòng xiāng chóu shā gài yuán jùn xiàn wú bīng yǐ yù zhī
”又言：“广海俗素犷戾，动相仇杀，盖缘郡县无兵以驭之。
jìn dào kòu yù lín tóng zhī jí mín bīng jù shǒu xún zhōu jīng lì xú chéng zǔ yì yǐ mín bīng qiān yú bài zéi shì tǔ bīng wèi shǐ bù kě yòng
近盗寇郁林，同知集民兵拒守，浔州经历徐成祖亦以民兵千余败贼，是土兵未始不可用。
qǐ lìng biān jìng jùn xiàn ji mín dīng zhī zhuàng zhě zhì yī jiǎ qì xiè jí zhī yǒu sī yǒu shì zé bǔ zéi wú shì zé wù nóng
乞令边境郡县辑民丁之壮者，置衣甲器械，籍之有司，有事则捕贼，无事则务农。
zhào cóng zhī
”诏从之。
suì zhì wèi yì bīng shǒu yù shǎng wáng bīn xú chéng zǔ děng yǒu gōng zhě
遂置卫，益兵守御，赏王彬、徐成祖等有功者。
wǔ nián xuān huà dào qǐ jié lüè nán níng fǔ zhào fā guǎng xī guān jūn tǎo píng zhī
五年，宣化盗起，劫掠南宁府，诏发广西官军讨平之。
chū nán níng wèi zhǐ huī qiān shì zuǒ jūn bì hé mín zhī wú jiè zhě wèi jūn yòu zòng suǒ bù rù shān fá mù mín duō rǎo suì xiāng gòu wèi dào
初，南宁卫指挥佥事左君弼核民之无藉者为军，又纵所部入山伐木，民多扰，遂相构为盗。
zhì shì tǎo píng mìng dà dū du fǔ àn jūn bì zuì
至是讨平，命大都督府按君弼罪。
nán níng gù chēng yōng guǎn zāng kē zhì qí xī běi jiāo zhǐ jù qí xī nán sān shí liù dòng cuò rǎng ér jū yán mào jǐ qiān lǐ héng shān yǒng píng yóu yào hài
南宁故称邕管，牂牁峙其西北，交阯踞其西南，三十六洞错壤而居，延袤几千里，横山、永平尤要害。
lì táng jí sòng jiàn yá zhì shuài yǔ guì zhōu děng
历唐及宋，建牙置帅，与桂州等。
yòu jùn dì yí kuàng kě sù shù wàn shī
又郡地夷旷，可宿数万师。
chéng huà shí zhēng tián zhōu jí jīng lüè ān nán jǔ mǐ jié cí tǔ
成化时，征田州及经略安南，举弭节兹土。
hòu yīn yáo mán bù jìng wǎng wǎng zhàng láng bīng jí zé jiè wèi qián qū huǎn zé xí wèi shǒu yù
后因瑶蛮不靖，往往仗狼兵，急则藉为前驱，缓则檄为守御。
zhū yáo nǎi shāo shāo jiāo zì bù kě jǐn shéng yǐ fǎ
诸瑶乃稍稍骄恣，不可尽绳以法。
yì yōng shì zhě wèi yi kāi zhòng zhèn yǐ fù yōng zhōu dū fǔ zhī jiù yún
议邕事者谓宜开重镇，以复邕州督府之旧云。
nán níng lǐng zhōu sì
南宁领州四。
yuē xīn níng yuē héng zhōu wèi liú guān
曰新宁，曰横州，为流官。
yuē shàng sī zhōu yuē xià léi zhōu wèi tǔ guān
曰上思州，曰下雷州，为土官。
xiàn sān yuē xuān huà yuē lóng huà yuē yǒng chún
县三，曰宣化，曰隆化，曰永淳。
guī dé zhōu sòng xī níng zhōng zhì
归德州，宋熙宁中置。
yuán shǔ tián zhōu lù
元属田州路。
hóng wǔ èr nián tǔ guān huáng huáng chéng guī fù shòu zhī zhōu yǐ liú guān lì mù zuǒ zhī
洪武二年，土官黄隍城归附，授知州，以流官吏目佐之。
guǒ huà zhōu sòng shǐ zhì
果化州，宋始置。
yuán shǔ tián zhōu lù
元属田州路。
hóng wǔ èr nián tǔ guān zhào róng guī fù shòu shì xí zhī zhōu yǐ liú guān lì mù zuǒ zhī
洪武二年，土官赵荣归附，授世袭知州，以流官吏目佐之。
hóng xī yuán nián guǒ huà zhōu tǔ guān zhào yīng qiǎn zú rén zhào chéng děng gòng mǎ jí fāng wù
洪熙元年，果化州土官赵英遣族人赵诚等贡马及方物。
hóng zhì jiān zhōu yǔ guī dé jiē wèi tián zhōu suǒ qīn xuē yīn gǎi lì yú nán níng
弘治间，州与归德皆为田州所侵削，因改隶于南宁。
shàng sī zhōu táng shǐ zhì
上思州，唐始置。
yuán shǔ sī míng lù hóng wǔ chū tǔ guān huáng zhōng róng nèi fù shòu zhī zhōu zǐ sūn pàn fú bù cháng
元属思明路，洪武初，土官黄中荣内附，授知州，子孙畔服不常。
hóng zhì shí bā nián gǎi liú guān shǔ nán níng fǔ
弘治十八年改流官，属南宁府。
zhèng dé liù nián tǔ mù huáng zī jù zhòng gōng chéng dōu yù shǐ lín tíng xuǎn bǔ zhī xià yù
正德六年，土目黄锱聚众攻城，都御史林廷选捕之，下狱。
yǐ yuè yù fù pàn guān jūn yù zhī zhà xiáng gōng pò zhōu chéng fù bǔ huò zhī fú zhū
已，越狱复叛，官军御之，诈降，攻破州城，复捕获之，伏诛。
jiā jìng yuán nián dōu yù shǐ zhāng dǐng yán shàng sī zhōu běn tǔ guān hòu gǎi liú suì zhì tǔ rén chēng luàn
嘉靖元年，都御史张嵿言：“上思州本土官，后改流，遂致土人称乱。
yi réng qí jiù zé tǔ lì zhī liáng zhě rèn zhī
宜仍其旧，择土吏之良者任之。
yì yǐ wéi rán réng yǐ tǔ guān xí
”议以为然，仍以土官袭。
xià léi zhōu sòng zhì
下雷州，宋置。
míng chū yìn shī fèi wèi tóng zài hú rùn zhài shǔ zhèn ān fǔ
明初，印失，废为峒，在湖润寨，属镇安府。
tóng zhǎng xǔ yǒng tōng fèng diào yǒu gōng gěi guàn dài
峒长许永通奉调有功，给冠带。
chuán shì liè guó rén jì xí tóng shì
传世烈、国仁继袭峒事。
jiā jìng shí sì nián huò jiù yìn
嘉靖十四年获旧印。
guó rén jí zi zōng yīn lǚ lì zhàn gōng
国仁及子宗荫屡立战功。
sì shí sān nián gǎi shǔ nán níng fǔ
四十三年改属南宁府。
wàn lì shí bā nián yǐ de bī jiāo nán zòu shēng wèi zhōu bān yìn shòu zōng yīn zi yīng guī wèi tǔ pàn guān liú guān lì mù zuǒ zhī
万历十八年以地逼交南，奏升为州，颁印，授宗荫子应珪为土判官，流官吏目佐之。