guì zhōu tǔ sī
◎贵州土司
guì zhōu gǔ luō shī guǐ guó
贵州，古罗施鬼国。
hàn xī nán yí zāng kē wǔ líng zhū bàng jùn dì
汉西南夷牂牁、武陵诸傍郡地。
yuán zhì bā fān shùn yuán zhū jūn mín xuān wèi shǐ sī yǐ jī mí zhī
元置八番、顺元诸军民宣慰使司，以羁縻之。
míng tài zǔ jì kè chén you liàng bīng wēi yuǎn zhèn sī nán xuān wèi sī zhōu xuān fǔ shuài xiān guī fù jí lìng yǐ gù guān shì shǒu zhī shí zhì zhèng èr shí wǔ nián yě
明太祖既克陈友谅，兵威远振，思南宣慰、思州宣抚率先归附，即令以故官世守之，时至正二十五年也。
jí hóng wǔ wǔ nián guì zhōu xuān wèi ǎi cuì yǔ sòng měng gǔ è jí pǔ dìng fǔ nǚ zǒng guǎn shì ěr děng xiān hòu lái guī jiē yǔ yǐ yuán guān shì xí
及洪武五年，贵州宣慰霭翠与宋蒙古歹及普定府女总管适尔等先后来归，皆予以原官世袭。
dì fāng běi fá zhōng yuán wèi huáng jīng lǐ nán huāng
帝方北伐中原，未遑经理南荒。
yòu tián rén zhì děng suì xiū zhí gòng zuì gōng shùn nǎi yǐ wèi zhǐ huī qiān shì gù chéng zhù chéng yǐ shǒu fù shuì tīng zì shū nà wèi zhì jùn xiàn
又田仁智等岁修职贡，最恭顺，乃以卫指挥佥事顾成筑城以守，赋税听自输纳，未置郡县。
yǒng lè shí yī nián sī nán sī zhōu xiāng chóu shā shǐ mìng chéng yǐ bīng wǔ wàn zhí zhī sòng jīng shī
永乐十一年，思南、思州相仇杀，始命成以兵五万执之，送京师。
nǎi fēn qí de wèi bā fǔ sì zhōu shè guì zhōu bù zhèng shǐ sī ér yǐ zhǎng guān sī qī shí wǔ fēn lì yān shǔ hù bù
乃分其地为八府四州，设贵州布政使司，而以长官司七十五分隶焉，属户部。
zhì guì zhōu dōu zhǐ huī shǐ lǐng shí bā wèi ér yǐ zhǎng guān sī qī lì yān zhǔ bīng bù
置贵州都指挥使，领十八卫，而以长官司七隶焉，属兵部。
fǔ yǐ xià cān yòng tǔ guān
府以下参用土官。
qí tǔ guān zhī cháo gòng fú xìn shǔ lǐ bù chéng xí shǔ lì bù lǐng tǔ bīng zhě zhǔ bīng bù
其土官之朝贡符信属礼部，承袭属吏部，领土兵者属兵部。
qí hòu fǔ bìng wèi liù zhōu bìng wèi sì zhǎng guān sī huò fēn huò hé lí gé bù yī
其后府并为六，州并为四，长官司或分或合，厘革不一。
qí de xi jiē diān shǔ dōng lián jīng yuè
其地西接滇、蜀，东连荆、粤。
tài zǔ yú píng diān zhào shū yán ǎi cuì bèi bù jìn fú zhī suī yǒu yún nán bù néng shǒu yě zé zhì yǐ zài qián zhì chéng zǔ suì chéng zhī
太祖于《平滇诏书》言：“霭翠辈不尽服之，虽有云南不能守也”，则志已在黔，至成祖遂成之。
rán guì zhōu de jiē chóng shān shēn jīng niǎo dào cán cóng zhū mán zhǒng lèi shì yín hǎo shā pàn fú bù cháng
然贵州地皆崇山深菁，鸟道蚕丛，诸蛮种类，嗜淫好杀，畔服不常。
ǎi cuì guī fù zhī chū qǐng tǎo qí lǒng jū bù luò
霭翠归附之初，请讨其陇居部落。
dì yuē zhōng guó zhī bīng qǐ wài yí bào yuàn zhī jù
帝曰：“中国之兵，岂外夷报怨之具。
jí rén zhì rù cháo dì yù zhī yuē tiān xià shǒu tǔ zhī chén jiē cháo tíng mìng lì rén mín jiē cháo tíng chì zǐ rǔ guī shàn fǔ zhī shǐ gè ān qí shēng zé rǔ kě zhǎng xiǎng fù guì
”及仁智入朝，帝谕之曰：“天下守土之臣，皆朝廷命吏，人民皆朝廷赤子，汝归善抚之，使各安其生，则汝可长享富贵。
fu lǐ mò dà yú jìng shàng dé mò shèng yú ài xià néng jìng néng ài rén chén zhī dào yě
夫礼莫大于敬上，德莫盛于爱下，能敬能爱，人臣之道也。
èr shí yī nián bù chén yǐ guì zhōu bū fù qǐng dì yuē mán fāng pì yuǎn lái nà zū fù shì néng zūn shēng jiào yǐ
”二十一年，部臣以贵州逋赋请，帝曰：“蛮方僻远，来纳租赋，是能遵声教矣。
bū fù zhī gù bì yóu shuǐ hàn zhī zāi yi xíng juān miǎn
逋负之故，必由水旱之灾，宜行蠲免。
zì jīn dìng qí shù yǐ wéi cháng cóng kuān jiǎn yān
自今定其数以为常，从宽减焉。
èr shí jiǔ nián qīng shuǐ jiāng zhī luàn jì píng shǒu chén yǐ zéi shǒu nì xuān wèi jiā yi bìng zuì
”二十九年，清水江之乱既平，守臣以贼首匿宣慰家，宜并罪。
dì yuē mán rén chī zhāng shǔ fú zì qí cháng tài wù fù wèn
帝曰：“蛮人鸱张鼠伏，自其常态，勿复问。
míng chū yù mán zhī dào qí hòu shì zhī guī jiàn yě fū
”明初御蛮之道，其后世之龟鉴也夫。
guì yáng sī nán sī zhōu fù zhèn yuǎn tóng rén lí píng ān shùn dū yún píng yuè shí qiān xīn tiān jīn zhù ān fǔ sī fù
贵阳思南(思州附) 镇远铜仁黎平安顺都匀平越石阡新添(金筑安抚司附)
guì yáng fǔ jiù wèi chéng fān zhǎng guān sī
贵阳府，旧为程番长官司。
hóng wǔ chū zhì guì zhōu xuān wèi sī lì sì chuān
洪武初，置贵州宣慰司，隶四川。
yǒng lè shí yī nián gǎi lì guì zhōu
永乐十一年改隶贵州。
chéng huà shí èr nián zhì chéng fān fǔ
成化十二年置程番府。
lóng qìng sān nián yí chéng fān fǔ wèi guì yáng fǔ yǔ xuān wèi sī tóng chéng fǔ xiá chéng běi sī xiá chéng nán
隆庆三年移程番府为贵阳府，与宣慰司同城，府辖城北，司辖城南。
wàn lì shí gǎi wéi guì yáng jūn mín fǔ
万历时，改为贵阳军民府。
lǐng ān fǔ sī yī yuē jīn zhù
领安抚司一，曰金筑；
lǐng zhǎng guān sī shí bā
领长官司十八，
yuē guì zhú
曰贵竹，
yuē má xiàng
曰麻向，
yuē běn guā
曰本瓜，
yuē dà huá
曰大华，
yuē chéng fān
曰程番，
yuē wéi fān
曰韦番，
yuē fāng fān
曰方番，
yuē hóng fān
曰洪番，
yuē wò lóng fān
曰卧龙番，
yuē jīn shí fān
曰金石番，
yuē xiǎo lóng fān
曰小龙番，
yuē luō fān
曰罗番，
yuē dà lóng fān
曰大龙番，
yuē xiǎo chéng fān
曰小程番，
yuē shàng mǎ qiáo
曰上马桥，
yuē lú fān
曰卢番，
yuē lú shān
曰卢山，
yuē píng fá
曰平伐。
qí guì zhōu xuān wèi sī suǒ lǐng zhǎng guān sī jiǔ yuē shuǐ dōng yuē zhōng cáo yuē qīng shān yuē zhá zuǒ yuē lóng lǐ yuē bái nà yuē dǐ zhài yuē guāi xi yuē yǎng lóng kēng
其贵州宣慰司所领长官司九，曰水东，曰中曹，曰青山，曰札佐，曰龙里，曰白纳，曰底寨，曰乖西，曰养龙坑。
zì shǔ hàn shí jì huǒ cóng zhū gě liàng nán zhēng yǒu gōng fēng luó diàn guó wáng
自蜀汉时，济火从诸葛亮南征有功，封罗甸国王。
hòu wǔ shí liù dài wèi sòng pǔ guì chuán zhì yuán ā huà shì yǒu tǔ yú shuǐ xī xuān wèi sī
后五十六代为宋普贵，传至元阿画，世有土于水西宣慰司。
ǎi cuì qí yì yě hòu wèi ān shì
霭翠，其裔也，后为安氏。
hóng wǔ chū tóng xuān wèi sòng měng gǔ è lái guī cì míng qīn jù lìng lǐng yuán zhí shì xí
洪武初，同宣慰宋蒙古歹来归，赐名钦，俱令领原职世袭。
jí shè bù zhèng shǐ sī ér xuān wèi sī rú gù
及设布政使司，而宣慰司如故。
ān shì lǐng shuǐ xi sòng shì lǐng shuǐ dōng
安氏领水西，宋氏领水东。
bā fān jiàng zhě jiē lìng shì qí zhí
八番降者，皆令世其职。
liù nián zhào ǎi cuì wèi gè xuān wèi zhī shàng
六年诏霭翠位各宣慰之上。
ǎi cuì měi nián gòng fāng wù yǔ mǎ dì cì jǐn qǐ chāo bì yǒu jiā
霭翠每年贡方物与马，帝赐锦绮钞币有加。
shí sì nián sòng qīn sǐ qī liú shū zhēn suí qí zi chéng rù cháo cì mǐ sān shí shí chāo sān bǎi dìng yī sān xí
十四年，宋钦死，妻刘淑贞随其子诚入朝，赐米三十石、钞三百锭、衣三袭。
shí ǎi cuì yì sǐ qī shē xiāng dài xí
时霭翠亦死，妻奢香代袭。
dū du mǎ yè yù jǐn miè zhū luó dài yǐ liú guān gù yǐ shì tà xiāng jī wèi bīng duān
都督马晔欲尽灭诸罗，代以流官，故以事挞香，激为兵端。
zhū luó guǒ nù yù fǎn
诸罗果怒，欲反。
liú shū zhēn wén zhǐ zhī wèi zǒu yùn jīng shī
刘淑贞闻止之，为走酝京师。
dì jì zhào wèn mìng shū zhēn guī zhāo xiāng cì yǐ qǐ chāo
帝既召问，命淑贞归，招香，赐以绮钞。
shí qī nián shē xiāng lǜ suǒ shǔ lái cháo bìng su yè jī biàn zhuàng qiě yuàn xiào lì kāi xī bǐ shì shì bǎo jìng
十七年，奢香率所属来朝，并诉晔激变状，且愿效力开西鄙，世世保境。
dì yuè cì xiāng jǐn qǐ zhū cuì rú jìng guān jīn huán xí yī ér zhào yè hái zuì zhī
帝悦，赐香锦绮、珠翠、如竟冠、金环、袭衣，而召晔还，罪之。
xiāng suì kāi piān qiáo shuǐ dōng yǐ dá wū méng wū sā jí róng shān cǎo táng zhū jìng lì lóng chǎng jiǔ yì
香遂开偏桥、水东，以达乌蒙、乌撒及容山、草塘诸境，立龙场九驿。
èr shí nián xiāng jìn mǎ èr shí sān pǐ měi suì dìng shū fù sān wàn dàn
二十年，香进马二十三匹，每岁定输赋三万石。
zǐ ān de xí gòng mǎ xiè ēn
子安的袭，贡马谢恩。
dì yuē ān de jū shuǐ xī zuì wéi chéng kè
帝曰：“安的居水西，最为诚恪。
mìng lǐ bù hòu shǎng qí shǐ
”命礼部厚赏其使。
èr shí wǔ nián de lái cháo cì sān pǐn fú bìng xí yī jīn dài bái jīn sān bǎi liǎng chāo wǔ shí dìng
二十五年，的来朝，赐三品服并袭衣金带、白金三百两、钞五十锭。
xiāng fù qiǎn qí zǐ fù shē zhù jí qí bù zhǎng lái gòng mǎ liù shí liù pǐ zhào cì xiāng yín sì bǎi liǎng jǐn qǐ chāo bì yǒu chà
香复遣其子妇奢助及其部长来贡马六十六匹，诏赐香银四百两，锦绮钞币有差。
zì shì měi suì gòng xiàn bù jué bào shī zhī lóng yì fēi tā tǔ sī suǒ gǎn wàng yě
自是每岁贡献不绝，报施之隆，亦非他土司所敢望也。
èr shí jiǔ nián xiāng sǐ cháo tíng qiǎn shǐ jì zhī de gòng mǎ xiè ēn
二十九年，香死，朝廷遣使祭之，的贡马谢恩。
zhèng tǒng qī nián shuǐ xī xuān wèi lǒng fù zì chén zǔ fù yǐ lái lèi cháo jiē cì jīn dài
正统七年，水西宣慰陇富自陈：“祖父以来，累朝皆赐金带。
chén méng ēn shòu zhí qǐ rú lì
臣蒙恩受职，乞如例。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shì shí sòng chéng zhī zǐ bīn nián lǎo yǐ zi áng dài áng sǐ rán dài
是时，宋诚之子斌年老，以子昂代，昂死，然代。
shí sì nián cì chì lǒng fù mǔ zǐ jiā qí diào bīng bǎo jìng zhī gōng
十四年赐敕陇富母子，嘉其调兵保境之功。
lǒng fù pō jiāo
陇富颇骄。
tiān shùn sān nián dōng miáo zhī luàn fù bù shí chū bīng wén cháo tíng yǒu yì dū zhī nǎi jìn mǎ xiè zuì cì chì jǐng zhī
天顺三年，东苗之乱，富不时出兵，闻朝廷有意督之，乃进马谢罪，赐敕警之。
fù sǐ zhí guān xí
富死，侄观袭。
guān lǎo zi guì róng xí
观老，子贵荣袭。
xún fǔ chén yí yǐ xī bǎo shī zi kǒng zhī píng yóu guān yǔ zi guì róng tǒng bù zhòng èr wàn gōng bái shí yá sì xún ér kè jiā zì kuì xiǎng kǒu bù yán gōng tè gěi guān zhèng sān pǐn zhāo yǒng jiāng jūn gào
巡抚陈仪以西堡狮子孔之平，由观与子贵荣统部众二万攻白石崖，四旬而克，家自馈饷，口不言功，特给观正三品昭勇将军诰。
chū ān shì shì jū shuǐ xī guǎn miáo mín sì shí bā zú sòng shì shì jū guì zhōu chéng cè guǎn shuǐ dōng guì zhú děng shí zhǎng guān sī jiē shè zhì suǒ yú chéng nèi xián liè zuǒ yòu
初，安氏世居水西，管苗民四十八族，宋氏世居贵州城侧，管水东、贵竹等十长官司，皆设治所于城内，衔列左右。
ér ān shì zhǎng yìn fēi yǒu gōng shì bù dé shàn hái shuǐ xi
而安氏掌印，非有公事不得擅还水西。
zhì shì zǒng bīng guān wèi zhī qǐng xǔ qí yǐ shí xún lì suǒ bù qù bàn gòng fù tīng zàn hái shuǐ xi yǐ yìn shòu xuān wèi sòng rán dài lǐ
至是总兵官为之请，许其以时巡历所部，趣办贡赋，听暂还水西，以印授宣慰宋然代理。
guì róng lǎo qǐng yǐ zi zuǒ xí mìng cì guì róng fù zǐ jǐn zhù
贵荣老，请以子佐袭，命赐贵荣父子锦纻。
xiān shì sòng rán tān yín suǒ guǎn chén hú děng shí èr mǎ tóu kē hài miáo mín zhì jī biàn
先是，宋然贪淫，所管陈湖等十二马头科害苗民，致激变。
ér guì róng yù bìng rán de yòu qí zhòng zuò luàn
而贵荣欲并然地，诱其众作乱。
yú shì ā duo děng jù zhòng èr wàn yú shǔ lì míng hào gōng xiàn zhài pù xí jù rán suǒ jū dà yáng cháng rán jǐn yǐ shēn miǎn
于是阿朵等聚众二万余，署立名号，攻陷寨堡，袭据然所居大羊肠，然仅以身免。
guì róng jù yǐ zhuàng shàng jì lìng jǐ àn zhì zhī
贵荣遽以状上，冀令己按治之。
huì ā duo dǎng xiè qí qíng guān jūn jìn tǎo
会阿朵党泄其情，官军进讨。
guì róng jù nǎi zì lǜ suǒ bù wèi zhù
贵荣惧，乃自率所部为助。
jí zéi píng guì róng yǐ sǐ zuò zhuī duó rán zuò zhǎn
及贼平，贵荣已死，坐追夺，然坐斩。
rán zòu shì shòu jué tǔ fù guó hòu ēn
然奏世受爵土，负国厚恩。
dàn biàn qǐ yú róng ér shēn xiàn zhòng pì qǐ fēn shì
但变起于荣，而身陷重辟，乞分释。
yīn cóng mò jiǎn yī tǔ sú nà sù shú zuì
因从末减，依土俗纳粟赎罪。
dōu yù shǐ qǐng yǐ guì zhù píng fá qī zhǎng guān sī dì shè lì fǔ xiàn jiē yǐ liú guān fǔ lǐ
都御史请以贵筑、平伐七长官司地设立府县，皆以流官抚理。
xún fǔ fù zòu yǐ mán mín bù yuàn suì qǐn
巡抚覆奏以蛮民不愿，遂寝。
sòng shì yì suì shuāi zǐ sūn shǒu shì guān yì zū shí shuì tīng zhēng diào ér yǐ
宋氏亦遂衰，子孙守世官，衣租食税，听征调而已。
shí ān wàn zhōng yìng xí jiāo zòng bù fǎ
时安万钟应袭，骄纵不法。
hàn mín zhāng chún tǔ mù wū guà děng dǎo zhī yóu liè jiǔ hān zhé shè rén wèi xì
汉民张纯、土目乌挂等导之游猎，酒酣，辄射人为戏。
yòu cháng tà qí zuǒ yòu wèi suǒ shā
又尝挞其左右，为所杀。
wú zi qí cóng dì wàn yì yi xí yì yǐ zéi wèi huò cí
无子，其从弟万镒宜袭，镒以贼未获辞。
wū guà děng suì yǐ shū zú yòu zǐ pǔ zhě mào wàn zhōng dì yuē wàn jūn gào xí chéng kān guān rù qí huì suì zàn wěi zhōng qī shē bō shè shì
乌挂等遂以疏族幼子普者冒万钟弟曰万钧告袭，承勘官入其贿，遂暂委钟妻奢播摄事。
wàn yì huǐ bù lì ér hèn wū guà zhī zhǔ qí móu yě suì yǐ bīng xí wū guà wū guà yì fā bīng xiāng chóu shā jiē yǐ wàn zhōng zhī sǐ wèi cí
万镒悔不立，而恨乌挂之主其谋也，遂以兵袭乌挂，乌挂亦发兵相仇杀，皆以万钟之死为辞。
xún àn yù shǐ shàng qí zhuàng yǐ wàn yì yi xí dàn yǔ wū guà xiàng wū jié yi gè yòu shū shú
巡按御史上其状，以万镒宜袭，但与乌挂相诬讦，宜各宥输赎。
ér xiāo shā zhōng zhě bìng shù chún děng shòu qí huì zhě yì fá zhì zhào rú zhī
而枭杀钟者，并戍纯等，受其贿者亦罚治，诏如之。
wèi jǐ yì sǐ zi ā xiě yòu mìng yǐ wàn quán jiè xí
未几，镒死，子阿写幼，命以万铨借袭。
wàn quán yǒu zhù píng ā xiàng gōng tí dū shàng shū wu wén dìng wèi zhī qǐng
万铨有助平阿向功，提督尚书伍文定为之请。
wàn quán yì zì chén qí gōng qǐ jiā cān zhèng xián cì mǎng yī dì mìng cì yǐ yīng de zhī fú
万铨亦自陈其功，乞加参政衔，赐蟒衣，帝命赐以应得之服。
hòu ā xiě zhǎng xí zhí gǎi míng rén
后阿写长，袭职，改名仁。
wèi jǐ sǐ zi guó hēng xí
未几死，子国亨袭。
yín nüè nǎi yǐ shì shā wàn quán zhī zǐ xìn
淫虐，乃以事杀万铨之子信。
xìn xiōng zhì yǔ qí mǔ bié jū yú ān shùn zhōu wén zhī yīn gào guó hēng fǎn
信兄智与其母别居于安顺州，闻之，因告国亨反。
xún fǔ wáng zhèng jù qǐng fā bīng zhū guó hēng zhì suì wèi zǒng bīng ān dà cháo huà cè qiě yuē shū bīng liáng shù wàn
巡抚王诤遽请发兵诛国亨，智遂为总兵安大朝画策，且约输兵粮数万。
jí shī zhì lù guǎng hé zhì liáng bù zhì
及师至陆广河，智粮不至。
zhèng nǎi lìng rén yù guó hēng ér zhǐ dà cháo wú jìn
诤乃令人谕国亨，而止大朝毋进。
bīng yǐ dù hé wèi guó hēng suǒ bài
兵已渡河，为国亨所败。
guó hēng jù dà zhū qiǎn shǐ āi cí qǐ xiáng cháo tíng wèi zhī xǔ
国亨惧大诛，遣使哀辞乞降，朝廷未之许。
xún fǔ yuán wén zhōng zhì xí bǔ zhū fǎn zhě mì shǐ yǔ guó hēng jí chū zhū jiān tú gē dì yǐ chù ān zhì mǔ zǐ hái suǒ fèi bīng liáng cháo tíng dāng dài rǔ yǐ bù sǐ
巡抚阮文中至，檄捕诸反者，密使语国亨，亟出诸奸徒，割地以处安智母子，还所费兵粮，朝廷当待汝以不死。
yú shì guó hēng xī tīng mìng dì guǒ shè bù zhū ér mìng guó hēng zǐ mín xí
于是国亨悉听命，帝果赦不诛，而命国亨子民袭。
guó hēng shì qǐ yú lóng qìng sì nián zhì chéng lì wǔ nián nǎi yǐ
国亨事起于隆庆四年，至成历五年乃已。
guó hēng jì gé rèn rì qiǎn rén zhì jīng nà lù wèi qǐ fù de
国亨既革任，日遣人至京纳赂，为起复地。
shí sān nián bō zhōu xuān wèi yáng yìng lóng yǐ xiàn dà mù de cì fēi yú fú guó hēng yì qǐng yǐ dà mù jìn qǐ huán gěi guàn dài gào fēng rú bō lì
十三年，播州宣慰杨应龙以献大木得赐飞鱼服，国亨亦请以大木进，乞还给冠带诰封如播例。
jì ér mù jìng bù zhì nǎi wěi zuì yú mù shāng
既而木竟不至，乃诿罪于木商。
shàng nù mìng duó suǒ lài
上怒，命夺所赉。
guó hēng qǐng bǔ gòng yǐ míng bù qī shàng réng rú suǒ qǐng
国亨请补贡以明不欺，上仍如所请。
wàn lì èr shí liù nián guó hēng zi jiāng chén xí zhí
万历二十六年，国亨子疆臣袭职。
huì bō zhōu yáng yìng lóng fǎn jiāng chén yì yǐ qiāng shā ān dìng shì wéi yǒu sī suǒ àn
会播州杨应龙反，疆臣亦以戕杀安定事为有司所案。
kē chén yǒu yán qí nì jié jiàn méng zhě zhào bù wèn xǔ shā zéi tú gōng
科臣有言其逆节渐萌者，诏不问，许杀贼图功。
jiāng chén zòu chēng bō jǐng fāng yīn chén xīn wèi bái
疆臣奏称：“播警方殷，臣心未白。
shàng fù yōu zhào bào zhī
”上复优诏报之。
xún fǔ guō zi zhāng xǔ jiāng chén yǐ yìng lóng píng hòu hái bō suǒ qīn shuǐ xī wū jiāng de liù bǎi lǐ yǐ chóu gōng yú shì jiāng chén bīng cóng shā xī rù
巡抚郭子章许疆臣以应龙平后还播所侵水西乌江地六百里以酬功，于是疆臣兵从沙溪入。
yǒu fēi yǔ shuǐ xī zuǒ zéi zhě zǒng dū li huà lóng xí jí zhī jiāng chén suì zhí zéi èr shí yú rén lǜ suǒ bù duó luò méng guān zhì dà shuǐ tián fén táo xī zhuāng
有蜚语水西佐贼者，总督李化龙檄诘之，疆臣遂执贼二十余人，率所部夺落蒙关，至大水田，焚桃溪庄。
yìng lóng fú zhū
应龙伏诛。
chū yìng lóng zhī zǔ yǐ nèi nán zǒu shuǐ xī kè sǐ
初，应龙之祖以内难走水西，客死。
xuān wèi wàn quán xié zhī suǒ shuǐ yān tiān wàng dì tīng hái zàng qí de suì wèi shuǐ xī suǒ jù
宣慰万铨挟之，索水烟、天旺地，听还葬，其地遂为水西所据。
jí bō zhōu píng fēn qí de wèi zūn yì píng yuè èr fǔ fēn lì shǔ qián yǐ wèi hé zhōng xīn wèi jiè
及播州平，分其地为遵义、平越二府，分隶蜀、黔，以渭河中心为界。
zǒng dū wáng xiàng qián dài huà lóng mìng jiāng chén guī suǒ qīn bō zhōu de
总督王象干代化龙，命疆臣归所侵播州地。
zi zhāng zòu yán qīn dì shǐ yú wàn quán ér fēi jiāng chén
子章奏言：“侵地始于万铨，而非疆臣。
ān shì pò qǔ yú yáng xiāng sāng luàn zhī shí fēi shàn qǔ yú yìng lóng dàng píng zhī rì
安氏迫取于杨相丧乱之时，非擅取于应龙荡平之日。
qiě chén céng xǔ qí liè tǔ jīn fǎn duó qí gù dì chén wú miàn mù yǐ xiè jiāng chén yuàn bà qù
且臣曾许其裂土，今反夺其故地，臣无面目以谢疆臣，愿罢去。
xiàng qián shū yán jiāng chén zhēng fān jiān yìng lóng zi wéi liàn bù shí shǒu gōng kě zhī
”象干疏言：“疆臣征番，歼应龙子惟楝不实，首功可知。
zhì yáng bài qì zhèn sòng yào wǎng lái qī jūn zhù nì jī yǐ zhāo rán
至佯败弃阵，送药往来，欺君助逆，迹已昭然。
lìng hái qīn dì bù jiù jì wǎng yǐ shǔ guó jiā kuān dà
令还侵地，不咎既往，已属国家宽大。
ruò yīn qí xié ér yǔ zhī bǐ bù wéi ēn wǒ qiě shì ruò
若因其挟而予之，彼不为恩，我且示弱。
jiāng chén jì wú gōng bù yǔ zhī de zhèng suǒ yǐ quán fǔ chén zhī xìn
疆臣既无功，不与之地，正所以全抚臣之信。
yi liú fǔ chén ba chén yǐ wéi zhòng chén wú néng yǔ zuì ěr miáo zǔn tà zhě zhī jiè
宜留抚臣罢臣，以为重臣无能与蕞尔苗噂沓者之戒。
yú shì qīng jiāng zhī yì lěi nián bù jué
”于是清疆之议，累年不决。
bīng bù zé lìng liǎng shěng xún àn yù shǐ kān bào ér nán běi yán guān jiāo zhāng dǐ xiàng qián tān gōng qǐ xìn
兵部责令两省巡按御史勘报，而南北言官交章诋象干贪功起衅。
kē chén lǚ bāng yào fù hé zi zhāng nà huì zòng jiān zi zhāng qiú qù yì lì
科臣吕邦耀复劾子章纳贿纵奸，子章求去益力。
xiàng qián zhí jiāng chén suǒ qiǎn rù jīng xíng huì zhī rén yǔ jīn yǐ wén yú cháo
象干执疆臣所遣入京行贿之人与金，以闻于朝。
rán yì zhě duō yòu jiāng chén shàng shū xiāo dà hēng suì zhǔ xún àn li shí huá shū wèi zhēng bō zhī yì shuǐ xī bù wéi jiǎ dào qiě yòu zhù bīng
然议者多右疆臣，尚书萧大亨遂主巡按李时华疏，谓：“征播之役，水西不惟假道，且又助兵。
shěn shī zhī tǔ sī de zhī tǔ sī bō gù shū liáng shuǐ yì nà fù bù yí yǐ tǔ dì zhī gù shāng zì xiǎo zhī rén dì yí guī jiāng chén
矧失之土司，得之土司，播固输粮，水亦纳赋，不宜以土地之故伤字小之仁，地宜归疆臣。
yú shì jiāng chén zēng guān jìn zhì qí mǔ de cì jì shuǐ xī wěi dà zhī huàn yì yú shì hū bù kě zhì yǐ
”于是疆臣增官进秩，其母得赐祭，水西尾大之患，亦于是乎不可制矣。
sān shí liù nián jiāng chén sǐ dì yáo chén xí
三十六年，疆臣死，弟尧臣袭。
sì shí yī nián wū sā tǔ shè móu zhú ān xiào liáng yáo chén yǐ zhuī yìn wèi míng lǐng bīng shù wàn cháng qū rù diān zhí báo zhān yì zhōu suǒ guò fén lüě bèi jí cǎn dú
四十一年，乌撒土舍谋逐安效良，尧臣以追印为名，领兵数万长驱入滇，直薄沾益州，所过焚掠，备极惨毒。
cháo tíng fāng yǐ yuè jìng shàn bīng yù jiā yáo chén zuì ér yáo chén sǐ
朝廷方以越境擅兵欲加尧臣罪，而尧臣死。
zi wèi yòu mìng qí qī shē shè huī shè shì
子位幼，命其妻奢社辉摄事。
shè huī yǒng níng xuān fǔ shē chóng míng nǚ dì
社辉，永宁宣抚奢崇明女弟。
chóng míng zi yín guǎng hàn yǔ shè huī zhēng dì xiāng chóu hèn
崇明子寅犷悍，与社辉争地，相仇恨。
ér ān bāng yàn zhě wèi zhī shū fù yě sù huái yì zhì yīn yǔ chóng míng hé
而安邦彦者，位之叔父也，素怀异志，阴与崇明合。
jí chóng míng fǎn diào bīng shuǐ xī bāng yàn suì xié wèi pàn yǐ yīng zhī wèi yòu ruò bù néng zhì
及崇明反，调兵水西，邦彦遂挟位叛以应之，位幼弱不能制。
bāng yàn gèng zhāo gù xuān wèi tǔ shè sòng wàn huà wèi zhù lǜ bīng qū bì jié xiàn zhī fēn bīng pò ān shùn píng bà zhān yì
邦彦更招故宣慰土舍宋万化为助，率兵趋毕节，陷之，分兵破安顺、平坝、沾益。
ér wàn huà yì lǜ miáo zhòng jiǔ gǔ xiàn lóng lǐ suì wéi guì yáng zì chēng luó diàn wáng shí tiān qǐ èr nián èr yuè yě
而万化亦率苗仲九股陷龙里，遂围贵阳，自称罗甸王，时天启二年二月也。
xún fǔ li yùn fāng shòu dài wén biàn yǔ xún àn yù shǐ shǐ yǒng ān xī lì jù shǒu
巡抚李枟方受代，闻变，与巡按御史史永安悉力拒守。
zéi gōng bù néng kè zé yán yán zhì zhà duàn chéng zhōng chū rù
贼攻不能克，则沿岩制栅，断城中出入。
zhèn jiāng zhāng yàn fāng jiàng bīng èr wàn fù yuán gé lóng lǐ bù dé jìn
镇将张彦芳将兵二万赴援，隔龙里不得进。
guì zhōu zǒng bīng yáng yù mào tuī guān guō xiàng yí yǔ zéi zhàn yú jiāng mén ér sǐ
贵州总兵杨愈懋、推官郭象仪与贼战于江门而死。
wài yuán jì jué gōng yì jí chéng zhōng liáng jǐn rén xiāng shí ér jù shǒu bù yí yú lì
外援既绝，攻益急，城中粮尽，人相食，而拒守不遗余力。
zhōng cháo fāng jí liáo bù zhī shěng
中朝方急辽，不之省。
yǐ yǐ wáng sān shàn wèi xún fǔ cāng cù diào bīng shí dà huì jiàng shì fēn bīng èr dào jìn
已，以王三善为巡抚，仓卒调兵食，大会将士，分兵二道进。
sān rì dǐ lóng tóu yíng lǚ bài zéi bīng suì duó lóng lǐ
三日抵龙头营，屡败贼兵，遂夺龙里。
bāng yàn wén xīn fǔ zì jiāng dà bīng shù shí wàn jù shén suì tuì tún lóng dòng
邦彦闻新抚自将大兵数十万，惧甚，遂退屯龙洞。
qián fēng yáng míng jiè lǜ wū luō bīng jī sǐ ān bāng jùn suì chéng shèng dǐ guì yáng chéng xià xiān yǐ wǔ qí chuán hū yuē xīn fǔ zhì yǐ
前锋杨明楷率乌罗兵击死安邦俊，遂乘胜抵贵阳城下，先以五骑传呼曰：“新抚至矣。
jǔ chéng huān hū gēng shēng
”举城欢呼更生。
guì yáng bèi wéi shí yú yuè chéng zhōng jūn mín nán fù sì shí wàn zhì shì è sǐ jǐ jǐn jǐn yú èr bǎi rén
贵阳被围十余月，城中军民男妇四十万，至是饿死几尽，仅余二百人。
xiáng li yùn jí sān shàn chuán zhōng
详《李枟》及《三善传》中。
guì yáng wéi jì jiě bāng yàn yuǎn dùn lù guǎng hé wài
贵阳围既解，邦彦远遁陆广河外。
sān shàn qiǎn shǐ yù shè huī mǔ zǐ fù bāng yàn yǐ jiàng
三善遣使谕社辉母子缚邦彦以降。
dà jūn zhì zhě rì yì zhòng sān shàn yù yīn liáng yú dí
大军至者日益众，三善欲因粮于敌。
yòu zhū jūn shì zéi guò yì yáng míng jiè yíng yú sān shí lǐ wài
又诸军视贼过易，杨明楷营于三十里外。
bāng yàn fù jiū zhū miáo lái gōng shī bài míng jiè wèi suǒ zhí
邦彦复纠诸苗来攻，师败，明楷为所执。
bāng yàn shì fù zhāng hé zhòng yù zài wéi guì yáng
邦彦势复张，合众欲再围贵阳。
sān shàn qiǎn bīng sān lù yù zhī pò shēng miáo zhài èr bǎi yú qín wàn huà děng fén qí jī jù shù wàn
三善遣兵三路御之，破生苗寨二百余，擒万化等，焚其积聚数万。
lóng lǐ dìng fān sì lù bìng tōng zhū miáo pàn zhě xiāng jì jiàng
龙里、定番四路并通，诸苗畔者相继降。
bāng yàn qì duó bù gǎn chū yú yā chí lù guǎng zhū yào de jué qiàn tún bīng wèi zì shǒu jì
邦彦气夺不敢出，于鸭池、陆广诸要地掘堑屯兵，为自守计。
shí shē chóng míng wèi shǔ bīng suǒ bài jì qióng tóu shuǐ xi yǔ bāng yàn hé
时奢崇明为蜀兵所败，计穷投水西，与邦彦合。
sān nián sān shàn dū bīng gōng dà fāng zéi cháo qín tǔ sī hé zhōng wèi děng jìn yíng hóng yá
三年，三善督兵攻大方贼巢，擒土司何中尉等，进营红崖。
lián pò tiān tāi shuǐ jiǎo děng qī dùn duó qí tiān xiǎn
连破天台、水脚等七囤，夺其天险。
bié jiāng yì pò zéi yú yáng ěr zhuī zhì yā chí hé duó qí zhàn xiàng
别将亦破贼于羊耳，追至鸭池河，夺其战象。
suì shēn rù zhì hóng niǎo gāng zhū miáo bēn kuì
遂深入至红鸟冈，诸苗奔溃。
sān shàn lǜ bīng zhí rù dà fāng shē shè huī ān wèi fén qí cháo cuàn huǒ zhuó bǎo bāng yàn bēn zhī jīn
三善率兵直入大方，奢社辉、安位焚其巢，窜火灼堡，邦彦奔织金。
wèi suì qiǎn rén fù zhèn yuǎn qǐ xiáng yú zǒng dū yáng shù zhōng
位遂遣人赴镇远，乞降于总督杨述中。
xǔ zhī lìng qín chóng míng fù zǐ zì shú yī yì zhǔ fǔ
许之，令擒崇明父子自赎，一意主抚。
ér sān shàn zé bìng xiàn bāng yàn dāng bìng yòng jiǎo yì bù hé
而三善责并献邦彦，当并用剿，议不合。
wǎng fǎn jiān yǐ yú shù yuè bāng yàn dé yì bīng wèi bèi
往返间已逾数月，邦彦得益兵为备。
sān shàn liáng bù jì fén dà fāng hái guì zhōu dào yù zéi sān shàn wèi suǒ hài
三善粮不继，焚大方，还贵州，道遇贼，三善为所害。
bāng yàn lǜ shù wàn zhòng lái zhuī zǒng lǐ lǔ qīn lì yù zhī dà zhàn shù rì dà jūn wú liáng chéng yè jiē kuì qīn zì jǐng
邦彦率数万众来追，总理鲁钦力御之，大战数日，大军无粮，乘夜皆溃，钦自刭。
zéi shāo jié zhū bǎo miáo bīng fù zhù nì guì yáng sān shí lǐ wài qiáo sū bù xíng chéng zhōng fù dà zhèn
贼烧劫诸堡，苗兵复助逆，贵阳三十里外樵苏不行，城中复大震。
chū dà fāng dōng yǐ bō běi yǐ lìn xiāng wéi jǐ jiǎo
初，大方东倚播，北倚蔺，相为掎角。
hòu bō lìn jì píng zéi wéi shì wū sā wèi yuán ér bì jié wèi sì yí jiāo tōng chù
后播、蔺既平，贼惟恃乌撒为援，而毕节为四夷交通处。
dāng sān shàn yóu guì yáng lù guǎng shēn rù dà fāng bǎi qī shí lǐ jiē luō guǐ cháo kū yǐ shī dì lì ér xiàn
当三善由贵阳陆广深入大方百七十里，皆罗鬼巢窟，以失地利而陷。
tiān qǐ jiān zhū xiè yuán wèi shǔ dū jiàn yì diān bīng chū zhān yì è ān xiào liáng yìng yuán fēn bīng yú tiān shēng qiáo xún diān děng chù yǐ jué qí zǒu
天启间，朱燮元为蜀督，建议滇兵出沾益，遏安效良应援，分兵于天生桥、寻甸等处，以绝其走；
shǔ bīng lín bì jié è qí jiāo tōng zhī lù ér bié chū lóng chǎng yán hòu yǐ duó qí xiǎn
蜀兵临毕节，扼其交通之路，而别出龙场岩后，以夺其险；
qián bīng yóu pǔ dìng dù sī xī hé jìng qū bāng yàn cháo yóu lù guǎng yā chí dǎo qí xū
黔兵由普定渡思腊河，径趋邦彦巢，由陆广、鸭池捣其虚；
yuè xi bīng chū sì chéng fēn dào cè yìng
粤西兵出泗城，分道策应；
rán hòu dà jūn yóu zūn yì gǔ xíng ér qián
然后大军由遵义鼓行而前。
xún yǐ yōu qù wèi jí yòng
寻以忧去，未及用。
zǒng dū mǐn mèng de jì zhī yì yǐ guì zhōu dǐ dà fāng lù xiǎn zéi wéi shì bì jié yí lù wài tōng
总督闵梦得继之，亦以贵州抵大方路险，贼惟恃毕节一路外通。
wǒ bīng yi cóng yǒng níng shǐ zì yǒng níng ér pǔ shì ér mó ní ér chì shuǐ bǎi wǔ shí lǐ jiē tǎn tú
我兵宜从永宁始，自永宁而普市，而摩泥，而赤水，百五十里皆坦途。
chì shuǐ yǒu chéng guō kě píng ér shǒu yi jié yíng jìn bī
赤水有城郭可凭而守，宜结营进逼。
sì shí lǐ wèi bái yán liù shí lǐ wèi céng tái yòu liù shí lǐ wèi bì jié
四十里为白岩，六十里为层台，又六十里为毕节。
bì jié zhì dà fāng bù jí liù shí lǐ zéi bì bìng lì lái yù xū zhòng bīng è zhī duàn qí sì zǒu zhī lù rán hòu zūn yì guì yáng kè qī ér jìn yì bù guǒ yòng
毕节至大方不及六十里，贼必并力来御，须重兵扼之，断其四走之路，然后遵义、贵阳克期而进，亦不果用。
jí shì qián shì jí zhào qǐ xiè yuán zǒng dū guì yún chuān guǎng
及是黔事棘，诏起燮元总督贵、云、川、广。
yú shì xiè yuán zài lì qián shí chóng zhēn yuán nián yě
于是燮元再莅黔，时崇祯元年也。
shē chóng míng zì hào dà liáng wáng ān bāng yàn zì hào sì yì dà zhǎng lǎo qí bù zhòng xī hào yuán shuài
奢崇明自号大梁王，安邦彦自号四裔大长老，其部众悉号元帅。
xī lì qū yǒng níng xiān fàn chì shuǐ
悉力趋永宁，先犯赤水。
xiè yuán shòu yì shǒu jiāng yáng běi yòu shēn rù dù zéi yǐ dǐ yǒng níng fēn qiǎn bié jiāng lín zhào dǐng cóng sān chà rù wáng guó zhēn cóng lù guǎng rù liú yǎng kūn cóng zūn yì rù
燮元授意守将佯北，诱深入，度贼已抵永宁，分遣别将林兆鼎从三岔入，王国祯从陆广入，刘养鲲从遵义入。
bāng yàn fēn bīng sì yīng lì bù zhī
邦彦分兵四应，力不支。
luō qián xiàng fù yǐ qí bīng rào qí bèi jí jī zhī zéi dà jīng kuì chóng míng bāng yàn jiē shòu shǒu
罗乾象复以奇兵绕其背，急击之，贼大惊溃，崇明、邦彦皆授首。
bāng yàn luàn qī nián ér zhū
邦彦乱七年而诛。
xiè yuán nǎi yí xí ān wèi shè qí zuì xǔ guī fù
燮元乃移檄安位，赦其罪，许归附。
wèi shù zǐ bù néng jué qí xià móu hé kuì bīng lái jù
位竖子不能决，其下谋合溃兵来拒。
xiè yuán è qí yào hài sì miàn dié gōng zhǎn shǒu wàn yú jí
燮元扼其要害，四面迭攻，斩首万余级。
fù de xiàng dǎo zhé fā jiào sù jiù shí zéi yì jī
复得向导，辄发窖粟就食，贼益饥。
fù qiǎn rén zhì dà fāng shāo qí shì lú wèi dà kǒng suì lǜ sì shí bā mù chū jiàng
复遣人至大方烧其室庐，位大恐，遂率四十八目出降。
xiè yuán zòu qǐng xǔ zhī bào kě
燮元奏请许之，报可。
ér qián zhù bāng yàn gù xuān wèi sòng wàn huà zhī zǐ sì yīn yì zhì shì shǐ jiǎo miè
而前助邦彦故宣慰宋万化之子嗣殷亦至是始剿灭。
nǎi yǐ sòng shì hóng biān shí èr mǎ tóu de zhì kāi zhōu jiàn chéng shè guān
乃以宋氏洪边十二马头地置开州，建城设官。
xiè yuán fù qiǎn bīng píng bǎi jīn wǔ dòng zhū pàn miáo shuǐ xī shì yì gū
燮元复遣兵平摆金五洞诸叛苗，水西势益孤。
shí nián ān wèi sǐ wú sì zú shǔ zhēng lì
十年，安位死，无嗣，族属争立。
cháo yì yù chéng qí bì jùn xiàn zhī
朝议欲乘其敝郡县之。
xiè yuán zòu wèi kě zhòu nǎi chuán xí tǔ mù yù yǐ wēi dé zhū miáo zhēng nà tǔ xiàn yìn
燮元奏未可骤，乃传檄土目，谕以威德，诸苗争纳土献印。
guì yáng fu dìng ér míng yì xuán wáng yǐ
贵阳甫定，而明亦旋亡矣。
sī nán jí táng sī zhōu
思南，即唐思州。
sòng xuān hé zhōng fān bù tián yòu gōng nèi fù shì yǒu qí de
宋宣和中，番部田祐恭内附，世有其地。
yuán gǎi xuān wèi sī
元改宣慰司。
míng hóng wǔ chū xī wèi èr xuān wèi shǔ hú guǎng
明洪武初，析为二宣慰，属湖广。
yǒng lè shí yī nián zhì sī nán fǔ lǐng zhǎng guān sī sì yuē shuǐ dé jiāng yuē mán yí yuē yán hé yòu xī yuē lǎng xī
永乐十一年置思南府，领长官司四：曰水德江，曰蛮夷，曰沿河祐溪，曰朗溪。
sī zhōu lǐng zhǎng guān sī sì yuē dōu píng é yì xī yuē dōu sù yuē shī xī yuē huáng dào xī
思州领长官司四：曰都坪峨异溪，曰都素，曰施溪，曰黄道溪。
chū tài zǔ qǐ bīng píng wěi hàn lüè dì hú nán
初，太祖起兵平伪汉，略地湖南。
sī nán xuān wèi shǐ tián rén zhì qiǎn dōu shì yáng chēn lái guī fù bìng nà yuán suǒ shòu xuān wèi gào
思南宣慰使田仁智遣都事杨琛来归附，并纳元所授宣慰诰。
dì yǐ shuài xiān lái guī bǐ réng wèi sī nán dào xuān wèi shǐ yǐ sān pǐn yín yìn gěi zhī bìng shòu chēn wèi xuān fǔ shǐ
帝以率先来归，俾仍为思南道宣慰使，以三品银印给之，并授琛为宣抚使。
sī zhōu xuān fǔ shǐ tián rén hòu yì qiǎn dōu shì lín xiàn wàn hù zhāng sī wēn lái xiàn zhèn yuǎn gǔ zhōu jūn mín èr fǔ wù chuān gōng shuǐ cháng níng děng shí xiàn lóng quán ruì xī yán hé děng sān shí sì zhōu
思州宣抚使田仁厚亦遣都事林宪、万户张思温来献镇远、古州军民二府，婺川、功水、常宁等十县，龙泉、瑞溪、沿河等三十四州。
yú shì mìng gǎi sī zhōu xuān fǔ wèi sī nán zhèn xi děng chù xuān wèi shǐ sī yǐ rén hòu wèi shǐ jù suì cháo gòng bù jué
于是命改思州宣抚为思南镇西等处宣慰使司，以仁厚为使，俱岁朝贡不绝。
èr nián rén hòu sǐ zi hóng zhèng xí
二年，仁厚死，子弘正袭。
dì yǐ sī nán tǔ guān shì jū huāng fú wèi cháng yì què zhào lìng lǜ qí bù zhǎng rù cháo
帝以思南土官世居荒服，未尝诣阙，诏令率其部长入朝。
jiǔ nián rén zhì rù jìn jiā cì zhī jīn wén qǐ bìng yù yǐ jìng shàng ài xià bǎo shǒu jué lù zhī dào
九年，仁智入觐，加赐织金文绮，并谕以敬上爱下保守爵禄之道。
rén zhì cí guī zhì jiǔ jiāng lóng chéng yì bìng zú
仁智辞归，至九江龙城驿病卒。
yǒu sī yǐ wén qiǎn guān zhì jì bìng chì sòng jiù guī sī nán
有司以闻，遣官致祭，并敕送柩归思南。
shí sī zhōu tián hóng zhèng yǔ qí dì hóng dào děng lái cháo dì mìng lǐ bù jiē yōu cì
时思州田弘正与其弟弘道等来朝，帝命礼部皆优赐。
shí yī nián rén zhì zi dà yá xí fèng biǎo xiè ēn
十一年，仁智子大雅袭，奉表谢恩。
mìng sī nán shōu jí gè dòng nǔ shǒu èr qiān rén bèi zhēng diào
命思南收集各洞弩手二千人，备征调。
shí sì nián dà yá rù cháo
十四年，大雅入朝。
shí bā nián sī zhōu zhū dòng mán zuò luàn mìng xìn guó gōng tāng hé děng tǎo zhī
十八年，思州诸洞蛮作乱，命信国公汤和等讨之。
shí kòu chū mò bù cháng wén shī zhì zhé cuàn shān gǔ jiān tuì zé fù chū piāo lüè
时寇出没不常，闻师至，辄窜山谷间，退则复出剽掠。
hé děng shī dǐ qí de kǒng mán rén jīng kuì nǎi lìng jūn shì yú zhū dòng fēn zhūn lì zhà yǔ mán rén zá gēng shǐ bù fù yí
和等师抵其地，恐蛮人惊溃，乃令军士于诸洞分屯立栅，与蛮人杂耕，使不复疑。
jiǔ zhī yǐ jì qín qí kuí yú dǎng xī dìng liú bīng zhèn zhī
久之，以计擒其魁，余党悉定，留兵镇之。
èr shí nián yí sī nán xuān wèi yú zhèn yuǎn
二十年移思南宣慰于镇远。
dà yá lái xiè ēn
大雅来谢恩。
sī zhōu xuān wèi hóng zhèng sǐ zi chēn xí
思州宣慰弘正死，子琛袭。
sān shí nián dà yá mǔ yáng shì lái cháo
三十年，大雅母杨氏来朝。
yǒng lè bā nián dà yá sǐ zi zōng dǐng xí
永乐八年，大雅死，子宗鼎袭。
chū zōng dǐng xiōng bào yǔ qí fù shǐ huáng xǐ gòu yuàn zòu jié lěi nián
初，宗鼎凶暴，与其副使黄禧构怨，奏讦累年。
cháo tíng yǐ tián shì shì shǒu qí tǔ yòu xiān guī chéng qū yǔ bǎo quán gǎi xǐ wèi chén zhōu zhī fǔ
朝廷以田氏世守其土，又先归诚，曲与保全，改禧为辰州知府。
wèi jǐ sī zhōu xuān wèi tián chēn yǔ zōng dǐng zhēng shā kēng de yǒu yuàn
未几，思州宣慰田琛与宗鼎争沙坑地有怨。
xǐ suì yǔ chēn jié tú zōng dǐng gòu bīng
禧遂与琛结，图宗鼎，构兵。
chēn zì chēng tiān zhǔ xǐ wèi dà jiàng lǜ bīng gōng sī nán
琛自称天主，禧为大将，率兵攻思南。
zōng dǐng qiè jiā zǒu chēn shā qí dì fā qí fén mù bìng lù qí mǔ shī
宗鼎挈家走，琛杀其弟，发其坟墓，并戮其母尸。
zōng dǐng su yú cháo lǚ chì chēn xǐ fù quē zì biàn jiē jù mìng bù zhì qián shǐ jiān rén rù jiào fang sī sì xì wèi biàn
宗鼎诉于朝，屡敕琛、禧赴阙自辨，皆拒命不至，潜使奸人入教坊司，伺隙为变。
shì jué qiǎn xíng rén jiǎng tíng zàn zhào zhī mìng zhèn yuǎn hóu gù chéng yǐ bīng yā qí jìng zhí chēn xǐ xiè sòng jīng shī jiē yǐn fú
事觉，遣行人蒋廷瓒召之，命镇远侯顾成以兵压其境，执琛、禧械送京师，皆引服。
chēn qī rǎn shì yóu qiáng hàn qiǎn rén zhāo yòu tái luō děng zhài miáo pǔ liàng wéi luàn jì cháo tíng qiǎn chēn hái zhāo fǔ yǐ miǎn sǐ
琛妻冉氏尤强悍，遣人招诱台罗等寨苗普亮为乱，冀朝廷遣琛还招抚，以免死。
dì wén ér gù zhī
帝闻而锢之。
yǐ zōng dǐng qióng cù lái guī de wèi jiǎn lìng fù zhí hái sī nán
以宗鼎穷蹙来归，得未减，令复职，还思南。
ér zōng dǐng bì děi bào yuàn yǐ jué huò gēn
而宗鼎必得报怨，以绝祸根。
dì yǐ zōng dǐng xìng miǎn huò bù zì chéng nǎi gèng chěng fèn yì liú zhī
帝以宗鼎幸免祸，不自惩，乃更逞忿，亦留之。
zōng dǐng chū fěi yán yīn fā zǔ mǔ yīn shì wèi yǔ xǐ jiān shí zào huò běn
宗鼎出诽言，因发祖母阴事，谓与禧奸，实造祸本。
zǔ mǔ yì fā zōng dǐng yì shā qīn mǔ dú luàn rén lún shì
祖母亦发宗鼎缢杀亲母渎乱人伦事。
dì mìng xíng bù zhèng qí zuì yù hù bù shàng shū xià yuán jí yuē chēn zōng dǐng fēn zhì sī zhōu sī nán jiē wèi mín hài
帝命刑部正其罪，谕户部尚书夏原吉曰：“琛、宗鼎分治思州、思南，皆为民害。
chēn bù dào yǐ zhèng qí gū
琛不道，已正其辜。
zōng dǐng miè lún zuì bù kě yòu
宗鼎灭伦，罪不可宥。
qí sī zhōu sī nán sān shí jiǔ zhǎng guān de kě gèng jùn xiàn shè guì zhōu bù zhèng shǐ sī zǒng xiá zhī
其思州、思南三十九长官地，可更郡县，设贵州布政使司总辖之。
mìng gù chéng jiǎo tái luō zhū zhài
”命顾成剿台罗诸寨。
chéng zhǎn miáo zéi pǔ liàng sī zhōu nǎi píng
成斩苗贼普亮，思州乃平。
shí èr nián suì fēn qí de wèi bā fǔ sì zhōu guì zhōu wèi nèi dì zì shì shǐ
十二年遂分其地为八府四州，贵州为内地，自是始。
liǎng xuān wèi fèi tián shì suì wáng
两宣慰废，田氏遂亡。
zhèng tǒng chū mán yí zhǎng guān sī zòu tǔ guān yá mén hūn yīn jiē cóng tǔ sú qǐ bān ēn mìng
正统初，蛮夷长官司奏土官衙门婚姻，皆从土俗，乞颁恩命。
dì yǐ tǔ sī xún xí jiù sú yīn qīn jié hūn zhě jì lèi jīng shè yòu bù lùn jì jīn xī yī cháo tíng lǐ fǎ wéi zhě zuì zhī
帝以土司循袭旧俗，因亲结婚者，既累经赦宥不论，继今悉依朝廷礼法，违者罪之。
jǐng tài jiān sī nán fǔ zòu fǔ sì miàn jiē shān guān ài wǔ chù wú chéng kě shǒu qǐ fā fù jìn tǔ jūn xiū zhù
景泰间，思南府奏府四面皆山，关隘五处，无城可守，乞发附近土军修筑。
mìng xún fǔ wáng lái jīng huà zhī
命巡抚王来经画之。
zhèn yuǎn gù wèi shù yǎn dà tián xī dòng
镇远，故为竖眼大田溪洞。
yuán chū zhì zhèn yuǎn yán biān xī dòng zhāo tǎo shǐ hòu gǎi wéi zhèn yuǎn fǔ
元初，置镇远沿边溪洞招讨使，后改为镇远府。
hóng wǔ wǔ nián gǎi wéi zhōu lì hú guǎng
洪武五年改为州，隶湖广。
yǒng lè shí yī nián réng gǎi fǔ shǔ guì zhōu
永乐十一年仍改府，属贵州。
lǐng zhǎng guān sī èr yuē biàn qiáo yuē qióng shuǐ shí wǔ dòng
领长官司二：曰遍桥，曰邛水十五洞。
lǐng xiàn èr yuē zhèn yuǎn jí jīn róng jīn dá yáng xī gōng é èr zhǎng guān sī dì
领县二：曰镇远，即金容金达、杨溪公俄二长官司地；
yuē shī bǐng jí shī bǐng zhǎng guān sī dì yě
曰施秉，即施秉长官司地也。
hóng wǔ èr shí nián tǔ guān zhào shì néng lái cháo gòng mǎ
洪武二十年，土官赵士能来朝，贡马。
sān shí nián zhèn yuǎn guǐ zhǎng jīng děng chù miáo mín zuò luàn zhǐ huī wàn jì bǎi hù wú bīn zhàn sǐ
三十年，镇远鬼长菁等处苗民作乱，指挥万继、百户吴彬战死。
dōu zhǐ huī xǔ néng lǜ bīng huì piān qiáo wèi jūn jī bài zhī zhòng sàn zǒu
都指挥许能率兵会偏桥卫军击败之，众散走。
yǒng lè chū zhèn yuǎn zhǎng guān hé huì yán měi suì xiū zhì qīng làng jiāo xī zhèn yuǎn sān qiáo gōng fèi hào dà
永乐初，镇远长官何惠言：“每岁修治清浪、焦溪、镇远三桥，工费浩大。
suǒ bù lín xī bù mín jiē yáng kuǎng rén miáo liáo lì bù shèng yì qǐ lìng jūn mín cān zhù
所部临溪部民，皆佯、𠆲、亻苗、佬，力不胜役，乞令军民参助。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
xuān dé chū zhèn yuǎn qióng shuǐ ào dòng mán miáo zhāng nú jié lüè qīng làng dào zhōng wèi sī zhōu dū píng é yì xī zhǎng guān sī suǒ huò
宣德初，镇远邛水奥洞蛮苗章奴劫掠清浪道中，为思州都坪峨异溪长官司所获。
qí fù miáo yín zǒng jié qǔ zhī jù bīng yù gōng sī zhōu
其父苗银总劫取之，聚兵欲攻思州。
yīn lìng chì xī dòng zhǎng guān yáng tōng liàng wǎng fǔ yín zǒng fú bīng shā liàng yòu lüè gěng dòng
因令赤溪洞长官杨通谅往抚，银总伏兵杀谅，又掠埂洞。
mìng zǒng bīng guān xiāo shòu diào chén yuán zhū wèi bīng wàn sì qiān rén jiǎo zhī huì yú qīng làng wèi zhǐ huī zhāng míng tǎo yín zǒng kè ào dòng jǐn shā qí dǎng yín zǒng dùn
命总兵官萧授调辰、沅诸卫兵万四千人剿之，会于清浪卫，指挥张名讨银总，克奥洞，尽杀其党，银总遁。
zhèng tǒng sān nián gé zhèn yuǎn zhōu yǐ zhèn yuǎn shī bǐng èr zhǎng guān sī lì zhèn yuǎn fǔ
正统三年革镇远州，以镇远、施秉二长官司隶镇远府。
shí èr nián xún àn yù shǐ yú zhēn zòu guì zhōu mán zéi chū mò fǔ zhī bù cóng bǔ zhī bù dé ruò fēi shè cè nán yǐ kòng zhì
十二年，巡按御史虞祯奏：“贵州蛮贼出没，抚之不从，捕之不得，若非设策，难以控制。
chén guān qīng shuǐ jiāng děng chù qiào bì céng yá jǐn tōng yī jìng chū rù bǐ dé shì xiǎn wèi è
臣观清水江等处，峭壁层崖，仅通一径出入，彼得恃险为恶。
ruò jiāng jiāng wài shān kǒu jìn xíng bì sè jiāng nèi shān kǒu bìng jīn dù jù shè guān pù tún bīng shǒu yù yòu zé zhài cháng yǒu cái gàn zhě wèi bàn shì guān zhù wú shū yú
若将江外山口尽行闭塞，江内山口并津渡俱设关堡，屯兵守御，又择寨长有才干者为办事官，庶毋疏虞。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí sì nián mìng zhèn piān qiáo wèi yǐ bèi miáo kòu shā lüě bù néng zì cún yǒu sī yǐ qǐng cóng zhī
十四年命振偏桥卫，以被苗寇杀掠，不能自存，有司以请，从之。
tiān shùn qī nián zhèn shǒu hú guǎng tài jiàn guō mǐn zòu guì zhōu hóng jiāng zéi miáo chóng xiā děng jiū hé èr qiān yú rén wěi chēng wáng hóu gōng jié zhèn yuǎn zhūn zhài
天顺七年，镇守湖广太监郭闵奏：“贵州洪江贼苗虫虾等纠合二千余人，伪称王侯，攻劫镇远屯寨。
fǔ yù bù fú qǐng hé bīng jìn tǎo
抚谕不服，请合兵进讨。
mìng zǒng bīng guān li zhèn lǐ ān děng fēn dào rù zéi tuì shǒu píng kūn zhài guān bīng zhuī zhì qīng shuǐ jiāng huò chóng xiā bìng zhǎn zéi shǒu fēi tiān hóu miáo lǎo dǐ é tóu děng liù bǎi sì shí yú rén bìng fù lí píng zhī chì xī nǎn dòng zéi píng
”命总兵官李震、李安等分道入，贼退守平坤寨，官兵追至清水江，获虫虾，并斩贼首飞天侯、苗老底、额头等六百四十余人，并复黎平之赤溪湳洞，贼平。
hóng zhì shí nián gǎi zhèn yuǎn jīn róng jīn dá zhǎng guān sī wèi zhèn yuǎn zhōu shè liú guān
弘治十年改镇远金容金达长官司为镇远州，设流官。
shí tǔ guān lǔn fù zǐ zuì sǐ tǔ rén sī de liú guān shǒu chén yǐ wén bào kě
时土官碖父子罪死，土人思得流官，守臣以闻，报可。
wàn lì mò qióng shuǐ zhǎng guān sī yáng guāng chūn tān bào tǔ mù péng bì xìn jì zhī jī liǎn
万历末，邛水长官司杨光春贪暴，土目彭必信济之箕敛。
miáo bù kān jiāng shàng sù gǎi shè liú guān guāng chūn yǔ bì xìn suì móu fǎn yán guān bīng yù jiǎo zhū miáo dāng liǎn jīn shú de jīn wǔ bǎi yú
苗不堪，将上诉改设流官，光春与必信遂谋反，言官兵欲剿诸苗，当敛金赎，得金五百余。
dōu yù shǐ hé qǐ míng xiòng zhī zhī bǔ guāng chūn xià yù yǔ sǐ
都御史何起鸣诇知之，捕光春下狱，瘐死。
yú shì měi sì hù zé zhuàng bīng yī rén lì sì shào bù wéi bīng zhě zuǒ qiǔ liáng yú yán jiǎn tǔ lì hé wén kuí děng zhǎng zhī
于是每四户择壮兵一人，立四哨，不为兵者佐糗粮鱼盐，简土吏何文奎等掌之。
bì xìn fù jù zhū miáo jīn su yú cháo yán ba yě liáng zhǐ zhū zhài wéi luàn zhǐ huī shǐ táo xiào zhōng bù wèn fǎn suǒ tǔ guān yáng guāng chūn jīn ér shā zhī
必信复醵诸苗金，诉于朝，言巴也、梁止诸寨为乱，指挥使陶效忠不问，反索土官杨光春金而杀之。
gǎi jiù lì yòng xīn fǎ bù biàn
改旧例用新法，不便。
shū shàng yì zì dé guī yè zhī fǔ wáng yī lín
书上，意自得，归谒知府王一麟。
yī lín fù zhī xià yù xí zhū miáo yán ruò děng shí wǔ dòng suǒ kǔ zhě yǐ bīng xiǎng yuè mǐ sān dòu guò shèn ěr
一麟缚之下狱，檄诸苗，言：“若等十五洞所苦者，以兵饷月米三斗过甚耳。
rán suì gěi bái chóng pù mǐ měi dòng yuè bā dǒu tā yú píng xī yì shèng yú zhēng yín liǎng jiē kě zú xiǎng
然岁给白虫铺米，每洞月八斗，他于平溪驿剩余征银两，皆可足饷。
wǒ wèi ruò tōng zhī wú wèi bì xìn suǒ wū
我为若通之，毋为必信所诬。
miáo jiē yuè fú nǎi zuò bì xìn zuì
”苗皆悦服，乃坐必信罪。
shí yǒu tǔ shě yáng zài qīng zhě yìng xí tuī guān cháng zhōng guì zhōu xiāng shì mìng yú běn wèi jiā fèng jí yōu yì zhī
时有土舍杨载清者应袭推官，尝中贵州乡试，命于本卫加俸级优异之。
tiān qǐ wǔ nián
天启五年，
xún fǔ fu zōng lóng zòu miáo kòu pī chāng
巡抚傅宗龙奏：“苗寇披猖，
dì fāng shòu hài
地方受害，
qǐ chì piān yuán fǔ chén yí zhèn piān qiáo
乞敕偏沅抚臣移镇偏桥，
wù fù huí yuán
勿复回沅，
fán sī shí piān zhèn děng chù bǐ liàn bīng wàn yú rén
凡思、石、偏、镇等处俾练兵万余人，
píng shí yǐ zhī jiǎo miáo
平时以之剿苗，
dà zhēng jí tǒng wèi dū chén hòu jìn
大征即统为督臣后劲，
zhù miáo huàn níng ér xi zéi zhī qì yì jiàn duó yǐ
庶苗患宁而西贼之气亦渐夺矣。
bào kě
”报可。
tóng rén yuán wèi tóng rén dà xiǎo jiāng děng chù jūn mín zhǎng guān sī
铜仁，元为铜人大小江等处军民长官司。
hóng wǔ chū gǎi wéi tóng rén zhǎng guān sī
洪武初，改为铜仁长官司。
yǒng lè shí yī nián zhì tóng rén fǔ
永乐十一年置铜仁府。
wàn lì èr shí liù nián shǐ gǎi tóng rén zhǎng guān sī wèi xiàn zhì
万历二十六年始改铜仁长官司为县治。
lǐng zhǎng guān sī wǔ yuē shěng xī yuē tí xī yuē dà wàn shān yuē wū luō yuē píng tóu zhe kě
领长官司五：曰省溪，曰提溪，曰大万山，曰乌罗，曰平头著可。
wū luó zhě běn yǒng lè shí fēn zhì guì zhōu bā fǔ zhī yī yě suǒ shǔ yǒu lǎng xī zhǎng guān sī dá yì zhǎng guān sī zhì gǔ zhǎng guān sī ér píng tóu zhe kě zhǎng guān sī yì lì yān
乌罗者，本永乐时分置贵州八府之一也，所属有朗溪长官司、答意长官司、治古长官司，而平头著可长官司亦隶焉。
xuān dé wǔ nián wū luō zhī fǔ yán lǜ jǐ yán suǒ shǔ zhì gǔ dá yì èr zhǎng guān shí gè yě děng jù zhòng chū mò tóng rén píng tóu wèng qiáo zhū chǔ yòu xié mán zéi shí jī niang bìng gān zi píng zhǎng guān wú bì láng děng gòng wéi luàn zhāo fǔ bù cóng
宣德五年，乌罗知府严律己言：“所属治古、答意二长官石各野等聚众出没铜仁、平头、瓮桥诸处，诱胁蛮贼石鸡娘并筸子坪长官吴毕郎等共为乱，招抚不从。
yuán qí de yǔ zhèn xī yǒu yáng zhū mán jiē jìng kǒng xiāng shān wéi luàn
缘其地与镇溪、酉阳诸蛮接境，恐相煽为乱。
qǐng diào guān tǔ jūn fēn jù yào dì jué qí liáng dào qiě bǔ qiě fǔ
请调官土军分据要地，绝其粮道，且捕且抚。
shì píng zhī hòu yi zhì wèi suǒ xún sī yǐ shǒu zhī
事平之后，宜置卫所巡司以守之。
shì wén mìng zǒng bīng guān xiāo shòu jí zhèn xún zhū sī yì
”事闻，命总兵官萧授及镇巡诸司议。
yú shì shòu zhù èr shí sì bǎo huán qí de shǒu zhī
于是授筑二十四堡，环其地守之。
bīng lì fēn zú nán gǎn yù
兵力分，卒难扞御。
zéi sì chū jié lüè shā qīng làng wèi zhèn fǔ yè shòu shì yì jué
贼四出劫掠，杀清浪卫镇抚叶受，势益獗。
qī nián xún àn yù shǐ yǐ wén qiě yán shēng miáo zhī de bù guò sān bǎi yú lǐ qǐ bié qiǎn liáng jiàng dū zhū jūn tiǎn miè
七年，巡按御史以闻，且言生苗之地不过三百余里，乞别遣良将督诸军殄灭。
shòu yán cán miáo wú bù ěr děng dùn rù gān zi píng jié shēng miáo lóng bù dēng děng gōng jié hú guǎng wǔ zhài jí bái yá zhū zhài wéi huàn zī shén
授言：“残苗吴不尔等遁入筸子坪，结生苗龙不登等攻劫湖广五寨及白崖诸寨，为患滋甚。
yi lìng chuān hú guì zhōu jiē jìng zhū guān jūn tǔ bīng fēn lù bìng lì gōng jiǎo zhù chú biān huàn
宜令川、湖、贵州接境诸官军、土兵分路并力攻剿，庶除边患。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
jì jiàng chì yù shòu yán bào shī jiǔ kǒng cuō diē wèi mán xiū huò fǔ huò jiǎo zhèn guān chéng gōng bù cóng zhōng zhì
既降敕谕授，言：“暴师久，恐蹉跌为蛮羞，或抚或剿，朕观成功，不从中制。
bā nián shòu zòu yán chén shòu mìng tǒng shuài zhū jūn jìn gōng zéi cháo pò xīn láng děng zhài qián hòu shēng qín zéi shǒu wú bù tiào děng èr bǎi yī shí èr rén zhǎn wú bù ěr wáng lǎo hǔ lóng ān zhóu děng wǔ bǎi jiǔ shí yú jí jiē xiāo yǐ xùn yú dǎng xī píng
八年，授奏言：“臣受命统率诸军进攻贼巢，破新郎等寨，前后生擒贼首吴不跳等二百一十二人，斩吴不尔、王老虎、龙安轴等五百九十余级，皆枭以徇，余党悉平。
hái suǒ lüè jūn mín nán fù jiǔ shí bā kǒu xī gěi suǒ qīn
还所掠军民男妇九十八口，悉给所亲。
huò zéi fù nǚ yòu ruò yī qiān liù bǎi yú kǒu yǐ gěi cóng zhēng jiàng shì
获贼妇女幼弱一千六百余口，以给从征将士。
bìng xiè wú bù tiào děng xiàn jīng shī
”并械吴不跳等献京师。
dì gù wèi shì chén yuē mán miáo hǎo luàn zì qǔ miè wáng rán yú zhèn xīn bù néng wú cè rán yě
帝顾谓侍臣曰：“蛮苗好乱，自取灭亡，然于朕心，不能无恻然也。
shòu wēi fú nán huāng qián hòu fán èr shí yú nián
”授威服南荒，前后凡二十余年。
zhèng tǒng sān nián gé wū luō fǔ suǒ shǔ zhì gǔ dá yì èr zhǎng guān sī luàn hòu cán mín wú jǐ yì bìng gé zhī yǐ wū luō píng tóu zhe kě lì tóng rén yǐ lǎng xī lì sī nán cóng xún àn yù shǐ qǐng yě
正统三年革乌罗府，所属治古、答意二长官司，乱后残民无几，亦并革之，以乌罗、平头著可隶铜仁，以朗溪隶思南，从巡按御史请也。
jǐng tài qī nián píng tóu zhe kě zhǎng guān sī zòu qí de duō wèi mán zéi qīn hài qǐ lì tǔ chéng gù shǒu cóng zhī
景泰七年，平头著可长官司奏其地多为蛮贼侵害，乞立土城固守，从之。
chéng huà shí yī nián zǒng bīng guān li zhèn zòu wū luō miáo rén shí quán zhōu wàng chēng yuán mò míng shì zǐ sūn tiě chēng míng wáng jiū zhòng yú zhí yín děng chù zuò luàn lín dòng duō yìng zhī
成化十一年，总兵官李震奏：“乌罗苗人石全州，妄称元末明氏子孙，僣称明王，纠众于执银等处作乱，邻洞多应之。
yīn diào guān jūn wǎng jiǎo shí quán zhōu yǐ jiù qín ér zhū miáo gōng jié wèi yǐ
因调官军往剿，石全州已就擒，而诸苗攻劫未已。
mìng zhèn xún guān shè cè fǔ bǔ wèi jǐ píng
”命镇巡官设策抚捕，未几平。
jiā jìng èr shí èr nián píng tóu miáo zéi lóng sāng kē zuò luàn liú jié hú guǎng guì yáng jiān shén jué
嘉靖二十二年，平头苗贼龙桑科作乱，流劫湖广桂阳间，甚獗。
dì yǐ zhū miáo zài pàn zé jī luàn zhě ér qǐ dōu yù shǐ wàn tāng wǎng tǎo zhī
帝以诸苗再叛，责激乱者，而起都御史万镗往讨之。
míng nián tāng zòu pàn miáo yǐ cì tiǎn miè wéi lóng mǔ sōu suī jiàng rán qí zuì dà yi zhì zhòng diǎn
明年，镗奏叛苗以次殄灭，惟龙母叟虽降，然其罪大，宜置重典。
mìng ān zhì liáo dōng
命安置辽东。
wèi jǐ lóng zǐ xián fù pàn
未几，龙子贤复叛。
èr shí liù nián hú guì xún àn yù shǐ zòu guān jūn tǎo zéi bù lì jiàng zhǐ qiè zé
二十六年，湖贵巡按御史奏官军讨贼不力，降旨切责。
sān shí jiǔ nián zǒng bīng guān shí bāng xiàn jiǎo zhī qín shǒu è lóng lǎo luō děng suì píng
三十九年，总兵官石邦宪剿之，擒首恶龙老罗等，遂平。
lí píng yuán tán xī de yě
黎平，元潭溪地也。
hóng wǔ chū réng gè zhǎng guān sī
洪武初，仍各长官司。
yǒng lè shí yī nián gǎi zhì lí píng xīn huà èr fǔ
永乐十一年改置黎平、新化二府。
xuān dé shí nián bìng xīn huà rù lí píng
宣德十年并新化入黎平。
lǐng zhǎng guān sī shí sān yuē tán xī yuē bā zhōu yuē hóng zhōu pō lǐ yuē cáo dī dòng yuē gǔ zhōu yuē xī shān yáng dòng yuē hú ěr yuē liàng zhài yuē ōu yáng yuē xīn huà yuē zhōng lín yàn dòng yuē chì xī nǎn dòng yuē lóng lǐ
领长官司十三：曰潭溪，曰八舟，曰洪舟泊里，曰曹滴洞，曰古州，曰西山阳洞，曰湖耳，曰亮寨，曰欧阳，曰新化，曰中林验洞，曰赤溪湳洞，曰龙里。
chū hóng wǔ sān nián chén zhōu wèi zhǐ huī liú xuān wǔ lǜ bīng zhāo xiáng hú ěr tán xī xīn huà wàn píng jiāng ōu yáng zhū dòng yú shì zhū dòng zhǎng guān jiē lái cháo nà yuán suǒ shòu yìn chì
初，洪武三年，辰州卫指挥刘宣武率兵招降湖耳、潭溪、新化、万平江、欧阳诸洞，于是诸洞长官皆来朝，纳元所授印敕。
dì mìng jiē réng qí yuán guān yǐ xiá dòng mín lì chén zhōu wèi
帝命皆仍其原官，以辖洞民，隶辰州卫。
jì gǎi lóng lǐ zhǎng guān sī wèi lóng lǐ wèi yòu zēng lì wǔ kāi wèi yǐ zhèn zhī lì sī zhōu
既改龙里长官司为龙里卫，又增立五开卫以镇之，隶思州。
èr shí jiǔ nián qīng shuǐ jiāng mán jīn pái huáng zuò luàn dū sī fā bīng bǔ zhī jīn pái huáng dùn qù
二十九年，清水江蛮金牌黄作乱，都司发兵捕之，金牌黄遁去。
bǔ huò qí dǎng wǔ bǎi yú rén xiè zhì jīng yǐ qí xié cóng yòu sǐ shù yuǎn wèi
捕获其党五百余人，械至京，以其胁从，宥死，戍远卫。
jì yǒu yán jīn pái huáng nì xuān wèi jiā zhě zhào wù wèn
既有言金牌黄匿宣慰家者，诏勿问。
sān shí nián gǔ zhōu dòng mán lín kuān zhě zì hào xiǎo shī jù zhòng zuò luàn gōng lóng lǐ
三十年，古州洞蛮林宽者，自号小师，聚众作乱，攻龙里。
qiān hù wú de zhèn fǔ jǐng fú lì zhàn sǐ zhī
千户吴得、镇抚井孚力战死之。
kuān suì fàn xīn huà tū zhì píng chá qiān hù jì dá lǜ zhuàng shì jī zhī
宽遂犯新化，突至平茶，千户纪达率壮士击之。
dá tū zhèn shā shù rén yǐ qiāng héng tiāo yī rén zhì zhī liú shǐ zhōng bì dá bá shǐ fù zhàn
达突阵杀数人，以枪横挑一人掷之，流矢中臂，达拔矢复战。
zéi jīng yuē shì píng chá jì méng yá
贼惊曰：“是平茶纪蒙邪？
dùn qù
”遁去。
mán chēng guān wèi méng yún
蛮称官为蒙云。
yǐ fù chì mìng hú guǎng dōu zhǐ huī shǐ qí ràng wèi píng qiāng jiāng jūn tǒng bīng wǔ wàn zhēng zhī
已，复炽，命湖广都指挥使齐让为平羌将军，统兵五万征之。
jì yǐ ràng dòu liú mìng yáng wén dài zhī
既以让逗遛，命杨文代之。
yòu mìng chǔ wáng zhēn xiāng wáng bǎi gè lǜ hù wèi bīng jìn tǎo chéng tóng gǔ wèi
又命楚王桢、湘王柏各率护卫兵进讨，城铜鼓卫。
wèi jǐ ràng qín kuān děng xiè rù jīng zhū zhī
未几，让擒宽等，械入京，诛之。
sān shí yī nián fù píng qí yú dǎng bìng fú huò sān shí gāng děng chù dòng mán èr qiān jiǔ bǎi rén yǐ guī suì bān shī
三十一年复平其余党，并俘获三十冈等处洞蛮二千九百人以归，遂班师。
yǒng lè wǔ nián zhài cháng wéi wàn mù lái cháo zì chén suǒ tǒng sì shí qī zhài qǐ shè guān
永乐五年，寨长韦万木来朝，自陈所统四十七寨，乞设官。
yīn shè xī shān yáng dòng zhǎng guān sī yǐ wàn mù wèi tún zhǎng
因设西山阳洞长官司，以万木为屯长。
xuān dé liù nián gǎi yǒng cóng mán yí zhǎng guān sī wèi yǒng cóng xiàn zhì liú guān yǐ tǔ guān li yīng jué gù yě
宣德六年改永从蛮夷长官司为永从县，置流官，以土官李瑛绝故也。
yòu gē sī zhōu xīn xī děng shí yī zhài lì lí píng chì xī nǎn dòng zhǎng guān sī
又割思州新溪等十一寨隶黎平赤溪湳洞长官司。
zhèng tǒng sì nián jì shā miáo zéi miáo jīn chóng děng jiū hé hóng jiāng shēng miáo wěi lì tǒng qiān hóu tǒng wàn hóu míng hào jié lüè sì chū mìng dū du xiāo shòu diào bīng jiǎo zhī
正统四年，计砂苗贼苗金虫等纠合洪江生苗，伪立统千侯、统万侯名号，劫掠四出，命都督萧授调兵剿之。
zéi shǒu miáo zǒng pái děng wéi dū du wú liàng suǒ lù hóng jiāng shēng miáo suì yì jūn mén jiàng
贼首苗总牌等为都督吴亮所戮，洪江生苗遂诣军门降。
shòu yù qiǎn zhī mìng qiān hù yǐn shèng yòu zhí miáo jīn chóng zhǎn yǐ xùn
授谕遣之，命千户尹胜诱执苗金虫，斩以徇。
jǐng tài wǔ nián xún fǔ wáng yǒng shòu yǐ miáo zéi méng néng gōng wéi lóng lǐ xīn huà tóng gǔ zhū chéng qǐ diào bīng jiǎo zhī
景泰五年，巡抚王永寿以苗贼蒙能攻围龙里、新化、铜鼓诸城，乞调兵剿之。
shí zéi yù qǔ lóng lǐ wèi cháo xué gōng pò liàng zhài tóng gǔ luō wéi bǎo zhū chéng dōu zhǐ huī wāng dí wèi zéi suǒ shā
时贼欲取龙里为巢穴，攻破亮寨、铜鼓、罗围堡诸城，都指挥汪迪为贼所杀。
cháo yì yǐ nán hé bó fāng yīng wèi píng mán jiāng jūn tǒng hú guǎng zhū jūn tǎo zhī
朝议以南和伯方瑛为平蛮将军，统湖广诸军讨之。
méng néng jiū zéi zhòng sān wàn chū gōng píng xī wèi yīng qiǎn zhǐ huī zhèng tài děng yǐ huǒ qiāng gōng bì zéi sān qiān rén néng yì sǐ
蒙能纠贼众三万出攻平溪卫，瑛遣指挥郑泰等以火枪攻，毙贼三千人，能亦死。
ér néng dǎng li zhēn děng shàng shān huò miáo zhòng guān jūn jì qín zhī kè fù tóng gǔ ǒu dòng lián pò guǐ bǎn děng yī bǎi liù shí yú zhài tán dòng shàng lóng zhū miáo xī jiàng
而能党李珍等尚煽惑苗众，官军计擒之，克复铜鼓、藕洞，连破鬼板等一百六十余寨，覃洞、上隆诸苗悉降。
tiān shùn yuán nián zhèn shǒu tài jiàn yuán ràng yán dōng miáo wèi guì zhōu zhū miáo zhī shǒu fù gù jù xiǎn tiě hào chēng wáng bī xié tā zhǒng dōng miáo píng zé zhū miáo fú
天顺元年，镇守太监阮让言：“东苗为贵州诸苗之首，负固据险，僣号称王，逼胁他种，东苗平则诸苗服。
chén huì tóng fāng yīng jì yì bìng qǐng shī qī
臣会同方瑛计议，并请师期。
yú shì bān yù sì chuān hú guǎng zhū xuān wèi xuān fǔ huì shī tǎo zéi
”于是颁谕四川、湖广诸宣慰、宣抚会师讨贼。
sān nián dū lǐ jūn wù dōu yù shǐ bái guī yǐ gǔ zhǒng shān jīng nǎi dōng miáo yǔ yì yi xiān jiǎo
三年，督理军务都御史白圭以谷种山箐，乃东苗羽翼，宜先剿。
yīn tóng yīng jìn qīng yá lìng zǒng bīng li guì jìn niú pí jīng cān jiāng liú yù jìn gǔ zhǒng cān jiāng li zhèn jìn guǐ shān
因同瑛进青崖，令总兵李贵进牛皮箐，参将刘玉进谷种，参将李震进鬼山。
suǒ xiàng jiē jié kè shuǐ chē bà děng yī bǎi shí qī zhài
所向皆捷，克水车坝等一百十七寨。
zhū jiāng fù hé bīng qīng yá gōng shí mén shān kè bǎi shāng děng sān shí jiǔ zhài
诸将复合兵青崖，攻石门山，克摆伤等三十九寨。
réng fēn bīng sì lù jìn gōng dǒng nóng zhú gài jiǎ dǐ děng sì bǎi sān shí qī zhài
仍分兵四路，进攻董农、竹盖、甲底等四百三十七寨。
zéi shǒu gàn bǎ zhū tuì shǒu liù měi shān
贼首干把猪退守六美山。
hé bīng dà jìn zhǎn wǔ qiān yú jí shēng qín gàn bǎ zhū sòng jīng shī fú zhū
合兵大进，斩五千余级，生擒干把猪，送京师伏诛。
xiān shì má chéng rén li tiān bǎo yǐ bū fù táo rù miáo zhōng guǐ chēng táng hòu jù zhòng wàn yú tiě chēng wáng jiàn yuán wǔ liè
先是，麻城人李添保以逋赋逃入苗中，诡称唐后，聚众万余，僣称王，建元武烈。
shǔ gù zéi shǒu méng néng zǐ cōng wèi zǒng bīng guān yí zhī yín yìn chì shū zòng bīng piāo lüè zhèn dòng yuǎn jìn
署故贼首蒙能子聪为总兵官，遗之银印敕书，纵兵剽掠，震动远近。
zhì shì wèi li zhèn suǒ bài yú zéi dà kuì
至是为李震所败，余贼大溃。
tiān bǎo jǐn yǐ shēn miǎn qián rù guǐ chí jí jiǎo dòng zhū zhài fù shān zhū miáo jié gōng zhōng lín lóng lǐ yì wèi zhèn qín fú zhū
添保仅以身免，潜入鬼池及绞洞诸寨，复煽诸苗劫攻中林、龙里，亦为震擒，伏诛。
wàn lì èr shí bā nián pí lín nì miáo wú guó zuǒ shí zuǎn tài děng zuò luàn
万历二十八年，皮林逆苗吴国佐、石纂太等作乱。
guó zuǒ běn hóng zhōu sī tè dòng zhài miáo pō zhī shū cháng rù yǒng cóng xué wéi shēng yuán sù jié xiá pí lín zhū miáo tuī fú zhī
国佐本洪州司特洞寨苗，颇知书，尝入永从学为生员，素桀黠，皮林诸苗推服之。
yīn qǔ pàn rén wú dà róng qiè wèi lí píng fǔ suǒ chí suì fǎn
因娶叛人吴大荣妾，为黎平府所持，遂反。
zì chēng tiān huáng shàng jiàng yáng tīng fǔ ér yīn yǔ bō zéi tōng
自称天皇上将，阳听抚而阴与播贼通。
zuǎn tài yì zì chēng tài bǎo shā bǎi hù huáng zhōng děng bǎi yú rén yǔ guó zuǒ hé bīng wéi shàng huáng bǎo
纂太亦自称太保，杀百户黄钟等百余人，与国佐合兵围上黄堡。
cān jiāng huáng chōng xiāo tǎo zhī bài jì
参将黄冲霄讨之，败绩。
shā shǒu bèi zhāng shì zhōng fén wǔ kāi pò yǒng cóng xiàn wéi zhōng cháo suǒ
杀守备张世忠，焚五开，破永从县，围中潮所。
zǒng bīng chén liáng pín chén lín hé hú guì bīng jìn tǎo yì shī lì guó zuǒ yì héng
总兵陈良玭、陈璘合湖、贵兵进讨，亦失利，国佐益横。
èr shí jiǔ nián mìng xún fǔ jiāng duó huì bīng fēn qī lù jìn jiǎo miáo jù xiǎn bù chū
二十九年命巡抚江铎会兵分七路进剿，苗据险不出。
chén lín qián shī duó ài zòng huǒ fén qí cháo
陈璘潜师夺隘，纵火焚其巢。
guó zuǒ táo qín zhī zuǎn tài yì wèi tā jiāng yòu fù jiē fú zhū
国佐逃，擒之，纂太亦为他将诱缚，皆伏诛。
ān shùn pǔ lǐ bù mán suǒ jū
安顺，普里部蛮所居。
yuán shì zǔ zhì pǔ dìng fǔ chéng zōng shí gǎi pǔ dìng lù yòu wèi pǔ ān lù bìng shǔ yún nán
元世祖置普定府，成宗时改普定路，又为普安路，并属云南。
hóng wǔ chū wèi pǔ dìng fǔ shí liù nián gǎi wéi ān shùn zhōu lì sì chuān
洪武初为普定府，十六年改为安顺州，隶四川。
zhèng tǒng sān nián gǎi shǔ guì zhōu
正统三年改属贵州。
wàn lì zhōng gǎi ān shùn jūn mín fǔ yǐ pǔ ān děng zhōu shǔ yān
万历中改安顺军民府，以普安等州属焉。
pǔ ān gù jūn mín fǔ yě chū lì yún nán xún fèi wèi wèi
普安，故军民府也，初隶云南，寻废为卫。
yǒng lè jiān gǎi wéi zhōu shǐ lì guì zhōu lǐng zhǎng guān sī èr yuē níng gǔ yuē xi bǎo
永乐间改为州，始隶贵州，领长官司二：曰宁谷，曰西堡。
hóng wǔ wǔ nián pǔ dìng fǔ nǚ zǒng guǎn shì ěr jí qí dì ā wèng lái cháo suì mìng shì ěr wèi zhī fǔ xǔ shì xí
洪武五年，普定府女总管适尔及其弟阿瓮来朝，遂命适尔为知府，许世袭。
liù nián shè pǔ dìng fǔ liú guān èr yuán
六年设普定府流官二员。
shí sì nián chéng pǔ dìng
十四年城普定。
shí wǔ nián pǔ dìng jūn mín zhī fǔ zhě é lái cháo cì mǐ jí yī chāo mìng yù qí bù zhòng yǒu zǐ dì jiē lìng rù guó xué
十五年，普定军民知府者额来朝，赐米及衣钞，命谕其部众，有子弟皆令入国学。
shí liù nián zhě é qiǎn dì ā chāng jí bā shí yī zhài zhǎng ā wō děng lái cháo
十六年，者额遣弟阿昌及八十一砦长阿窝等来朝。
èr shí nián zhào zhēng pǔ dìng ān shùn děng zhōu liù zhǎng guān fù jīng mìng yǐ yín èr shí wàn bèi dí qiǎn pǔ dìng hóu chén huán děng lǜ zhū jūn zhù pǔ ān tún tián míng nián yuè zhōu pàn miáo ā zī lǜ zhòng kòu pǔ ān shāo fǔ zhì dà sì piāo lüè
二十年诏征普定、安顺等州六长官赴京，命以银二十万备籴，遣普定侯陈桓等率诸军驻普安屯田，明年，越州叛苗阿资率众寇普安，烧府治，大肆剽掠。
zhēng nán jiāng jūn fu you dé jī zǒu zhī dàn yì jūn mén jiàng suì gǎi jūn mín fǔ wèi zhǐ huī shǐ sī
征南将军傅友德击走之，旦诣军门降，遂改军民府为指挥使司。
èr shí sān nián xī píng hóu mù yīng zòu pǔ ān bǎi fū zhǎng mì jí pàn shā tún tián guān jūn jí yì chéng shì bǎi hù
二十三年，西平侯沐英奏普安百夫长密即叛，杀屯田官军及驿丞试百户。
diào zhǐ huī zhāng tài tǎo zhī yú pán jiāng mù zhǎi guān guān jūn shī lì
调指挥张泰讨之于盘江木窄关，官军失利。
gēng diào zhǐ huī jiǎng wén tǒng wū sā bì jié yǒng níng sān wèi jūn jiǎo zhī nǎi dùn
更调指挥蒋文统乌撒、毕节、永宁三卫军剿之，乃遁。
èr shí liù nián pǔ dìng xi bǎo zhǎng guān sī ā dé jí zhū zhài cháng zuò luàn mìng guì zhōu dōu zhǐ huī gù chéng tǎo píng zhī
二十六年，普定西堡长官司阿德及诸寨长作乱，命贵州都指挥顾成讨平之。
èr shí bā nián chéng tǎo píng xi bǎo tǔ guān ā bàng
二十八年，成讨平西堡土官阿傍。
sān shí yī nián xi bǎo cāng láng zhài cháng bì mò zhě jù zhòng luàn ā gé bàng děng yì jiū sān qiān yú rén zhù è
三十一年，西堡沧浪寨长必莫者聚众乱，阿革傍等亦纠三千余人助恶。
chéng jiē jī zhǎn zhī qí de xī píng
成皆击斩之，其地悉平。
yǒng lè yuán nián gù pǔ ān ān fǔ zhě chāng zhī zǐ cí cháng yán jiàn wén shí fù rèn shì zhí yi xí lì bù ba zhī
永乐元年，故普安安抚者昌之子慈长言：“建文时父任是职，宜袭，吏部罢之。
běn jìng dì kuò mín chóu shū liáng sān qiān yú shí qǐ réng qián zhí bào xiào
本境地阔民稠，输粮三千余石，乞仍前职报效。
mìng réng yǔ ān fǔ
”命仍予安抚。
shí sān nián gǎi pǔ ān ān fǔ sī wèi pǔ ān zhōu
十三年改普安安抚司为普安州。
shí sì nián cí zhǎng móu zhàn yíng cháng de qiě qiáng qǔ mín rén qī wèi qiè shā qí fu yān qí zi
十四年，慈长谋占营长地，且强娶民人妻为妾，杀其夫，阉其子。
shì wén mìng bù zhèng sī mèng jì àn zhuàng
事闻，命布政司孟骥按状。
cí zhǎng jiū bīng wàn yú wéi jì jì yǐ jì qín zhī dǎi zhì jīng sǐ yú yù
慈长纠兵万余围骥，骥以计擒之，逮至京，死于狱。
tiān shùn sì nián xi bǎo mán zéi jù zhòng fén jié zhèn shǒu guì zhōu nèi guān zhèng zhōng yòu fù zǒng bīng li guì qǐng diào chuān yún dū sī guān bīng èr wàn bìng guì zhōu xuān wèi ān lǒng fù bīng èr wàn jìn jiǎo
天顺四年，西堡蛮贼聚众焚劫，镇守贵州内官郑忠、右副总兵李贵请调川云都司官兵二万，并贵州宣慰安陇富兵二万进剿。
zhì ā guǒ qín zéi shǒu chu de lóng děng zhǎn shǒu èr bǎi yú jí
至阿果，擒贼首楚得隆等，斩首二百余级。
yú zéi bēn bái shí yá fù zhǎn jí qī bǎi yú fén qí cháo ér hái
余贼奔白石崖，复斩级七百余，焚其巢而还。
shí nián ān shùn tǔ zhī zhōu zhāng chéng zǔ yǔ suǒ shǔ níng gǔ zhài cháng guān gù zhōng zhēng dì chóu shā
十年，安顺土知州张承祖与所属宁谷寨长官顾钟争地仇杀。
xià xún fǔ jiū zhì mìng gè gòng mǎ shú zuì
下巡抚究治，命各贡马赎罪。
chéng huà shí sì nián guì zhōu zǒng bīng wú jīng zòu xi bǎo shī zi kǒng dòng děng miáo zuò luàn xiān diào yún nán jūn bā qiān zhù fáng shǒu
成化十四年，贵州总兵吴经奏，西堡狮子孔洞等苗作乱，先调云南军八千助防守。
wén yún nán yǒu jǐng qǐ gǎi diào yuán zhōu qīng làng zhū jūn yìng yuán
闻云南有警，乞改调沅州、清浪诸军应援。
shí wǔ nián jīng zòu yǐ qín zhǎn zéi shǒu ā tún jiān lóu děng yǐ jié wén
十五年，经奏已擒斩贼首阿屯、坚娄等，以捷闻。
hóng zhì shí yī nián pǔ ān zhōu tǔ pàn guān lóng chàng qī mǐ lǔ fǎn
弘治十一年，普安州土判官隆畅妻米鲁反。
mǐ lǔ zhě zhān yì zhōu tǔ zhī zhōu ān mín nǚ yě shì chàng bèi chū jū qí fù jiā
米鲁者，沾益州土知州安民女也，适畅被出，居其父家。
chàng lǎo qián qī zi lǐ xí fù zǐ bù xiāng néng
畅老，前妻子礼袭，父子不相能。
mǐ lǔ yǔ yíng cháng ā bǎo tōng yīn lìng ā bǎo fěng lǐ yíng jǐ lǐ yǔ ā bǎo tóng zhēng zhī
米鲁与营长阿保通，因令阿保讽礼迎己，礼与阿保同烝之。
chàng wén nù lì shā lǐ huǐ ā bǎo zhài
畅闻怒，立杀礼，毁阿保寨。
ā bǎo xié lǔ yǔ qí zi ā zhǎ děng gōng chàng chàng zǒu yún nán
阿保挟鲁与其子阿鲊等攻畅，畅走云南。
shí dōng níng bó jiāo jùn wèi zǒng bīng guān yǔ xún fǔ qián yuè hé jiě zhī
时东宁伯焦俊为总兵官，与巡抚钱钺和解之。
lǔ yú dào zhōng dú chàng sǐ suì yǔ bǎo jù zhài fǎn
鲁于道中毒畅死，遂与保据寨反。
chàng qiè yuē shì wū shēng èr zi bié jū nán ān
畅妾曰适乌，生二子，别居南安。
mǐ lǔ yù bìng shā zhī zhù zhài wéi qí chéng
米鲁欲并杀之，筑寨围其城。
yòu bié zhù sān zhài yú pǔ ān ér lìng ā zhǎ děng fáng shǒu
又别筑三寨于普安，而令阿鲊等防守。
míng suǒ jū zhài yuē chéng tiān zì hào wú dí tiān wáng chū rù jiàn huáng dào guān bīng bù néng zhì zhèn xún yǐ wén
名所居寨曰承天，自号无敌天王，出入建黄纛，官兵不能制，镇巡以闻。
fā shí wèi jí zhū tǔ bīng wàn sān qiān rén fēn dào jìn zé ān mín shā zéi zì shú
发十卫及诸土兵万三千人分道进，责安民杀贼自赎。
mín nǎi gōng zhǎn ā bǎo fù zǐ yú chá là zhài mǐ lǔ wáng zǒu
民乃攻斩阿保父子于查剌寨，米鲁亡走。
jiāo jùn děng zé ān mín xiàn lǔ mín yīn zī lǔ bīng wǔ bǎi xí shā shì wū jí qí èr zi jù bié zhài shā lüě yòu zì qǐng xí wèi nǚ tǔ guān
焦俊等责安民献鲁，民阴资鲁兵五百袭杀适乌及其二子，据别寨杀掠，又自请袭为女土官。
zhèn xún guān jiē shòu lǔ lù qǐng yòu lǔ
镇巡官皆受鲁赂，请宥鲁。
yán zhǐ qiè zé bì děi lǔ nǎi yǐ
严旨切责，必得鲁乃已。
guì zhōu fù shǐ liú fú yīn suǒ lù yú lǔ gù huǎn shī
贵州副使刘福阴索赂于鲁，故缓师。
zéi yì chì guān bīng bài yú ā mǎ pō dōu zhǐ huī wú yuǎn bèi lǔ pǔ ān jǐ xiàn
贼益炽，官兵败于阿马坡，都指挥吴远被掳，普安几陷。
dì mìng nán jīng hù bù shàng shū wáng shì xún fǔ chén jīn dōu zhǐ huī li zhèng jìn jiǎo pò èr shí yú zhài
帝命南京户部尚书王轼、巡抚陈金、都指挥李政进剿，破二十余寨。
lǔ cuàn mǎ yǐ lóng guān bīng wéi zhī jiù qín fú zhū
鲁窜马尾笼，官兵围之，就擒，伏诛。
ān mín zì biàn de shè
安民自辨，得赦。
zhèng dé yuán nián chàng zú fù shì cā xí tǔ pàn guān fù jīng cháo gòng dì jiā zhī
正德元年，畅族妇适擦袭土判官，赴京朝贡，帝嘉之。
huò yuē shì cā yì chàng qiè yún
或曰适擦亦畅妾云。
xi bǎo ā de shī zi kǒng ā jiāng èr zhǒng jiē gé liáo yě
西堡阿得、狮子孔阿江二种，皆革僚也。
chū jù cāng láng liù zhài bù gōng cháng fù
初据沧浪六寨，不供常赋。
tǔ guān wēn kǎi jù zuì zì yì qí zi tíng yù qǐng miǎn fù bù yǔn
土官温恺惧罪自缢，其子廷玉请免赋，不允。
wǎng zhēng wèi qí zhài cháng miē lǚ děng suǒ shā
往征，为其寨长乜吕等所杀。
liù nián tíng yù dì tíng ruì su yú shǒu chén huì miē lǚ sǐ zhǐ huī yáng rén fǔ qí zhòng
六年，廷玉弟廷瑞诉于守臣，会乜吕死，指挥杨仁抚其众。
xún fǔ xiāo chōng qǐng lìng qí shū fù miǎn yòng bīng cóng zhī
巡抚萧翀请令其输赋，免用兵，从之。
dū yún yuán yuē dōu yún
都匀，元曰都云。
hóng wǔ shí jiǔ nián zhì dōu yún ān fǔ sī
洪武十九年置都匀安抚司。
èr shí jiǔ nián gǎi wéi jūn mín zhǐ huī shǐ sī shǔ sì chuān
二十九年改为军民指挥使司，属四川。
yǒng lè shí yī nián gǎi lì guì zhōu
永乐十一年改隶贵州。
hóng zhì qī nián zhì fǔ lǐng zhōu èr yuē má hā yuē dú shān jí hé jiāng zhōu chén méng làn tǔ zhǎng guān sī de
弘治七年置府，领州二，曰麻哈，曰独山，即合江洲陈蒙烂土长官司地。
lǐng xiàn yī yuē qīng píng jí qīng píng zhǎng guān sī dì yě
领县一，曰清平，即清平长官司地也。
lǐng zhǎng guān sī bā shǔ fǔ zhě yuē dū yún yuē píng làng yuē bāng shuǐ yuē píng zhōu liù dòng
领长官司八：属府者曰都匀，曰平浪，曰邦水，曰平州六洞；
shǔ dú shān zhě yuē jiǔ míng jiǔ xìng yuē fēng níng
属独山者曰九名九姓，曰丰宁；
shǔ má hā zhě yuē lè píng yuē píng dìng
属麻哈者曰乐平，曰平定。
hóng wǔ èr shí èr nián dū du hé fú zòu tǎo dū yún pàn miáo zhǎn sì qiān qī bǎi yú jí qín huò liù qiān sān bǎi jiǔ shí yú rén shōu xiáng zhài dòng yī bǎi wǔ shí èr chǔ
洪武二十二年，都督何福奏讨都匀叛苗，斩四千七百余级，擒获六千三百九十余人，收降寨洞一百五十二处。
èr shí sān nián chéng dū yún wèi mìng zhǐ huī tóng zhī dǒng yōng shǒu zhī
二十三年城都匀卫，命指挥同知董庸守之。
èr shí wǔ nián jiǔ míng jiǔ xìng mán luàn mìng hé fú píng zhī
二十五年，九名九姓蛮乱，命何福平之。
èr shí bā nián fēng níng sān lán děng zhài luàn mìng gù chéng píng zhī
二十八年，丰宁三蓝等寨乱，命顾成平之。
èr shí jiǔ nián píng làng mán shā tǔ guān wáng yìng míng dōu zhǐ huī chéng xiān píng zhī
二十九年，平浪蛮杀土官王应名，都指挥程暹平之。
yìng míng qī wú xié jiǔ suì zi ā tóng lái su zhào yǔ xí
应名妻吴携九岁子阿童来诉，诏予袭。
yǒng lè sì nián zhèn yuǎn hóu gù chéng zhāo yù hé jiāng zhōu shí wǔ zhài lái guī
永乐四年，镇远侯顾成招谕合江州十五寨来归。
xuān dé yuán nián píng làng zéi jì nà ā lǔ děng zhàn fù zhǎng guān de shā lüě yè guǒ zhū zhài zhāo yù bù tīng
宣德元年，平浪贼纪那、阿鲁等占副长官地，杀掠叶果诸寨，招谕不听。
zhào xiāo shòu píng zhī
诏萧授平之。
qī nián chén méng làn tǔ fù zhǎng guān zhāng miǎn zòu suǒ sī qù wèi yuǎn de lián gǔ zhōu shēng miáo yǔ guǎng xī liáo dòng jìn huà cóng zhài cháng wéi wēng tóng děng shān luàn qǐ lì bǎo bìng qǐng diào sì chéng zhōu tǔ bīng yī qiān zhèn shǒu cóng zhī
七年，陈蒙烂土副长官张勉奏，所司去卫远，地连古州生苗，与广西僚洞近，化从寨长韦翁同等煽乱，乞立堡，并请调泗城州土兵一千镇守，从之。
jiǔ nián wēng tóng jiū xià gāo tài dāo mán hé guǎng xī zéi wéi wàn liáng děng zì shā lüě
九年，翁同纠下高太刀蛮合广西贼韦万良等恣杀掠。
zhǐ huī chén yuán tǎo qín wàn liáng děng sān rén wēng tóng suì tīng fǔ ér luò chāng cài láng děng sì shí zhài réng jù zhòng jù dí
指挥陈原讨擒万良等三人，翁同遂听抚，而落昌、蔡郎等四十寨仍聚众拒敌。
zǒng bīng xiāo shòu qiǎn zhǐ huī gù yǒng jìn tǎo píng zhī
总兵萧授遣指挥顾勇进讨，平之。
chéng huà shí sì nián chén méng làn tǔ zhǎng guān sī zhāng yōng zòu yāo bà gàn zéi shǒu jī guǒ qīn lüè qǐng yú suǒ qīn dà chén dà bù děng zhài shè yī sī lì ān níng xuān fǔ
成化十四年，陈蒙烂土长官司张镛奏：“夭坝干贼首赍果侵掠，请于所侵大陈、大步等寨设一司，隶安宁宣抚。
ér fēng níng zhǎng guān sī yáng tài yì zòu fēng tóng lù guāng wēng děng jù làn tǔ wéi luàn
”而丰宁长官司杨泰亦奏峰峒陆光翁等聚烂土为乱。
xiān shì xuān wèi yáng huī píng yāo bà gàn hòu jí wān xī lì ān níng xuān fǔ sī
先是，宣慰杨辉平夭坝干后，即湾溪立安宁宣抚司。
làn tǔ zhū miáo è qí bī jǐ zhì shì guǒ děng jì gōng xiàn yāo piào suì wéi fēng níng
烂土诸苗恶其逼己，至是果等既攻陷夭漂，遂围丰宁。
shí huī yǐ zhì shì zǐ ài chéng xí lì fú zhī qiú yuán yú chuān guì èr zhèn
时辉已致仕，子爱承袭，力弗支，求援于川、贵二镇。
gè zòu wén mìng réng qǐ huī huì bīng tǎo zhī
各奏闻，命仍起辉，会兵讨之。
shí liù nián yōng fù zòu jī guǒ jiū hé jiǔ xìng fēng níng bìng lì bō zéi wàn rén gōng piāo yù jí
十六年，镛复奏赍果纠合九姓、丰宁并荔波贼万人，攻剽愈亟。
dì zé zhū shǒu chén wán kòu
帝责诸守臣玩寇。
yú shì xún fǔ xiè gǎo yán zì tiān shùn sì nián yǐ lái zhū miáo gōng jié zhōu xī děng chù bù jìng zhì jīn
于是巡抚谢杲言：“自天顺四年以来，诸苗攻劫舟溪等处，不靖至今。
nǎi mìng zhèn shǒu tài jiàn zhāng chéng zǒng bīng wú jīng xiàng jī jiǎo fǔ
”乃命镇守太监张成、总兵吴经相机剿抚。
èr shí nián làn tǔ miáo zéi lóng luò dào qián hào chēng wáng shēng yán fàn dū yún qīng píng zhū wèi
二十年，烂土苗贼龙洛道潜号称王，声言犯都匀、清平诸卫。
fēng níng zhǎng guān yáng tài yǔ tǔ mù yáng hé yǒu xì yòu guǎng xī sì chéng zhōu nóng mín jiǔ qiān yú tiě kēng děng yī bǎi yú zhài shā lüě yú shì miáo huàn yù shèng
丰宁长官杨泰与土目杨和有隙，诱广西泗城州农民九千，于銕坑等一百余寨杀掠，于是苗患愈盛。
hóng zhì èr nián miáo zéi qī qiān rén gōng wéi yáng ān bǎo dōu zhǐ huī liú yīng tǒng bīng chān zhī wèi suǒ kùn
弘治二年，苗贼七千人攻围杨安堡，都指挥刘英统兵觇之，为所困。
mìng zhèn xún guān wǎng yuán nǎi dé chū
命镇巡官往援，乃得出。
wǔ nián mìng zhèn yuǎn hóu gù pǔ lǜ guān bīng bā wàn rén xún fǔ shān tíng zàn tí dū jūn wù tài jiàn jiāng dé jiān zhū jūn wǎng zhēng zhī
五年命镇远侯顾溥率官兵八万人，巡抚邓廷瓒提督军务，太监江德监诸军，往征之。
qī nián zhū jūn fēn dào jìn jiǎo lìng shú miáo zhà xiáng yú zéi yòu lìng rù kòu fú bīng qín zhī zhí dǎo qí cháo fán pò yī bǎi shí yú zhài yǐ jié wén
七年，诸军分道进剿，令熟苗诈降于贼，诱令入寇，伏兵擒之，直捣其巢，凡破一百十余寨，以捷闻。
yú shì kāi zhì dū yún fǔ jí dú shān má hā èr zhōu
于是开置都匀府及独山、麻哈二州。
zhèng dé sān nián dū yún zhǎng guān sī wú qīn yǔ qí zú wú mǐn zhēng xí chóu shā zhèn xún yǐ wén yán qīn zhī zǔ lài hóng wǔ jiān lì gōng wèi zhǎng guān zhèn wáng
正德三年，都匀长官司吴钦与其族吴敏争袭仇杀，镇巡以闻，言：“钦之祖赖洪武间立功为长官，阵亡。
zi cóng yòu dì guì shǔ zhī
子琮幼，弟贵署之。
jí cóng zhǎng réng xí chuán zhì qīn sān shì
及琮长，仍袭，传至钦三世。
mǐn bù dé yǐ guì gù wàng zhēng
敏不得以贵故妄争。
zhào kě zhī
”诏可之。
jiā jìng shí wǔ nián píng làng pàn miáo wáng cōng gōng duó kǎi kǒu zhūn zhí cān jiāng li yòu děng
嘉靖十五年，平浪叛苗王聪攻夺凯口屯，执参将李佑等。
chū wáng ā xiàng xiān shì wèi tǔ guān wèi wáng zhòng wǔ xiān rén suǒ duó zhì ā xiàng yǔ zhòng wǔ zhēng yìn shān luàn
初，王阿向先世为土官，为王仲武先人所夺，至阿向，与仲武争印煽乱。
zǒng bīng yáng rén xún fǔ chén kè zhái píng zhī zhǎn ā xiàng děng jǐn zhú qí dǎng yǐ de shǔ dū yún fǔ gǎi míng miè miáo zhèn
总兵杨仁、巡抚陈克宅平之，斩阿向等，尽逐其党，以地属都匀府，改名灭苗镇。
zhòng wǔ yīn zhū miáo shī yè yīn wèi zhāo fù xuán kē suǒ zhī
仲武因诸苗失业，阴为招复，旋科索之。
zhū miáo bù shèng yuàn suì tuī ā xiàng yú niè wáng cōng wáng yòu wéi zhǔ
诸苗不胜怨，遂推阿向余孽王聪、王佑为主。
xún àn yáng chūn fāng qiǎn li yòu děng fǔ yù zhī zéi zhì yòu děng qǐ hái tǔ tián guān yìn nǎi shì zhī sān yuè bù kè fù diào xuān wèi ān wàn quán bīng hé jiǎo
巡按杨春芳遣李佑等抚谕之，贼质佑等，乞还土田官印，乃释之三月不克，复调宣慰安万铨兵合剿。
wàn quán lì zhàn pò zéi cōng děng jiē fú zhū qián hòu zhǎn shǒu èr bǎi liù shí yú jí jiàng miáo zhài yī bǎi wǔ shí yú nán fù èr wàn yú kǒu
万铨力战破贼，聪等皆伏诛，前后斩首二百六十余级，降苗寨一百五十余，男妇二万余口。
jié wén xù gōng shǎng lài yǒu chà
捷闻，叙功赏赉有差。
yòu yǒu hēi miáo yuē yāo piào zhě zài hú guì chuān guǎng jiè yǔ zhě yà dǐng zú jū
又有黑苗曰夭漂者，在湖、贵、川、广界，与者亚鼎足居。
wàn lì liù nián yāo piào qǐng nèi fù
万历六年，夭漂请内附。
dōu yù shǐ qiǎn zhǐ huī guō huái ēn jí zhǎng guān jīn zhuàn wǎng wèn zhuàng ér zǔ yú zhě yà nǎi yuǎn cóng dān zhāng jiàn dào tōng yāo piào
都御史遣指挥郭怀恩及长官金篆往问状，而阻于者亚，乃远从丹彰间道通夭漂。
huì miáo píng dǎng yín děng yì yǐ gé yú zhě yà bù dé tōng dōu yù shǐ wáng jī qiǎn shǐ zé zhě yà bù zhǎng ā dǒu
会苗坪、党银等亦以格于者亚不得通，都御史王缉遣使责者亚部长阿斗。
dòu yuàn guī fù píng dìng jī wèi dòu gù yǎng shàn pái bù hé gù yù shǔ píng dìng bì yǒu tā móu
斗愿归附平定，缉谓斗故养善牌部，何故欲属平定，必有他谋。
xià lì àn yàn guǒ de shí gài yù wǎng píng dìng jiè zhū méng bīng xí yǎng shàn jiē nèi dì jiān rén yāo jīn guì děng dǎo zhī
下吏按验，果得实，盖欲往平定借诸蒙兵袭养善，皆内地奸人夭金贵等导之。
suì zhì jīn guì zuì yǐ zhě yà réng shǔ yǎng shàn lù suì tōng
遂治金贵罪，以者亚仍属养善，路遂通。
yú shì miáo píng yāo piào jiē qǐng fèng gòng fù bǐ biān méng míng qí de yuē guī huà lì dū yún fǔ
于是苗坪、夭漂皆请奉贡赋，比编氓，名其地曰归化，隶都匀府。
fán shǐ mìng wǎng lái zì shēng chǐ yǐ shàng xī guì bài yíng sòng jiā zōu cóng xíng qián chuī lú shēng chàng mán gē hū dǎo ér chí
凡使命往来，自生齿以上，悉跪拜迎送，夹驺从行，前吹芦笙，唱蛮歌，呼导而驰。
shì wén dì jiā zhī
事闻，帝嘉之。
qī nián zhě yà ā dǒu yǐ fǎn zhū nǎi ba lè píng lì mù zēng shè má hā zhōu zhōu pàn yī yuán lìng jū lè píng sī yǐ yǎng é zhě yà yáng cháng zhū miáo shǔ zhī
七年，者亚、阿斗以反诛，乃罢乐平吏目，增设麻哈州州判一员，令居乐平司，以养鹅、者亚、羊肠诸苗属之。
chū zhě yà ā dǒu fǎn dá gàn zhài ā qí yīng zhī
初，者亚、阿斗反，答干寨阿其应之。
dòu zhū ā qí lǚ fàn shùn
斗诛，阿其屡犯顺。
shí sì nián tǔ shè wú nán wáng guó pìn lǜ ā qí pǒ cè huò jí jǐ qǐng yǐ dá gàn jī gǔ jiǎ duō zhū zhài shǔ méng zhào lì xuān wēi yíng suì shū fù
十四年，土舍吴楠、王国聘虑阿其叵测祸及己，请以答干、鸡贾、甲多诸寨属蒙诏，立宣威营，岁输赋。
dú ā qí bù fú yǐn zhě yà cán miáo wéi xuān wēi yíng dà zào yuē cǐ wǒ de shuí lìng ěr yíng cǐ
独阿其不服，引者亚残苗围宣威营大噪，曰：“此我地，谁令尔营此？
méng zhào cháng zhēng qiū shuì ā qí dù shǐ zhì yǐ xuè xìn mén lìng wù tōng
”蒙诏常征秋税，阿其度使至，以血衅门，令勿通。
jū cháng zhāng sǎn gǔ jiǎo huì lóng fèng qì suì yǔ jī gǔ jiǎ duō yǎng kū zhū miáo jī niú jiǔ wèi shì jié guī huà guān bīng bù gǎn jìn
居常张伞鼓角，绘龙凤器，遂与鸡贾、甲多、仰枯诸苗击牛酒为誓，劫归化，官兵不敢近。
dú shān tǔ lì méng tiān juàn yuàn yǐ bīng jìn jiǎo nǎi shǐ rén yáng yán hàn yǐ chù méng zhào lìng yǐ xuān wēi yíng dì hái ā qí dàn mù chè bīng qù yǐ
独山土吏蒙天眷愿以兵进剿，乃使人佯言，汉已黜蒙诏，令以宣威营地还阿其，旦暮撤兵去矣。
ā qí nǎi qīn chí lè bāng niú chǎng xiòng shì yán rén rén tóng suì chí bèi
阿其乃亲驰乐邦牛场诇视，言人人同，遂弛备。
tiān juàn zhòu rù zhǎn ā qí jī gǔ jiǎ duō jiē jiàng
天眷骤入，斩阿其，鸡贾、甲多皆降。
qí shǔ méng zhào zhě zì dá gàn jī gǔ jiǎ duō wài yǒu táng wā dāng jǐng dòu pō děng shí qī zhài
其属蒙诏者，自答干、鸡贾、甲多外，有塘蛙、当井、斗坡等十七寨。
xiǎo qiáo shú miáo lóng mù qià shì zhài shì nián lǎo zi fèng xí bān liáng zhě suì bù jí qià qià zhé duó fèng zhī yǒu yǐ wèi yǎng
小桥熟苗龙木恰视寨事，年老，子俸袭，颁粮者遂不及恰，恰辄夺俸之有以为养。
fèng su yú guān guān dǎi wèn qià fēi zuì zhī yě
俸诉于官，官逮问恰，非罪之也。
qià zhé suǒ hàn shǐ yǐ ér zhú zhī yuē sù qù cǐ wǒ jiā shì zài lái wǒ dāng yǐ wū jī zhū zhài jiàn hàn biān yǐ
恰辄锁汉使，已而逐之曰：“速去，此我家事，再来我当以乌鸡诸寨践汉边矣。
guān yǐ jì qín zhī sǐ yù zhōng
”官以计擒之，死狱中。
wú hé lóng huà lóng yáng shān miáo yǐn chuān miáo zuò luàn yuē hàn wú gù shā miáo miáo qǐng bào zhī
无何，龙化龙羊山苗引川苗作乱，曰：“汉无故杀苗，苗请报之。
guān jūn zhàn bù lì
”官军战不利。
jì ér dū sī cài zhào jí zhāo yù lìng jiàng dài yǐ bù sǐ yú shì zhū miáo jiē sàn fèng shì shì rú gù
既而都司蔡兆吉招谕令降，待以不死，于是诸苗皆散，俸视事如故。
sì shí sān nián píng zhōu zhǎng guān yáng jìn xióng xiōng è tǔ rén kǔ zhī
四十三年，平州长官杨进雄凶恶，土人苦之。
xióng wú zi yǐ xiōng jì lù zi kē wèi hòu jì shēng zǐ zhì ān ér shū kē
雄无子，以兄继禄子珂为后，既生子治安，而疏珂。
kē yuàn xióng xióng nǎi duó kē cái chǎn bìng qí fù zhú zhī
珂怨雄，雄乃夺珂财产，并其父逐之。
kē pō de mín xīn suì wéi luàn jù táng sù tún gōng xióng
珂颇得民心，遂为乱，据唐宿坉，攻雄。
xióng bài zǒu tú qí jiā
雄败走，屠其家。
gè shàng shū jié zòu zhào tuī wèn
各上疏讦奏，诏推问。
dōu yù shǐ zhào yì yǐ xióng bù fǎ dǎi zhī yù xí dú shān tǔ qiú méng jì wǔ yù kē guī mìng xǔ gǎi tǔ wéi liú yǐ ān zhī
都御史赵𬬩以雄不法，逮之狱，檄独山土酋蒙继武谕珂归命，许改土为流以安之。
zhì ān jì bù biàn nǎi yīn xǔ yǐ liù dòng lù jì wǔ jiè bīng
治安计不便，乃阴许以六洞赂继武借兵。
jì wǔ nǎi fā bīng gōng kē fù píng zhōu kē zǒu guǎng xī zhī sì chéng
继武乃发兵攻珂，复平州，珂走广西之泗城。
jì wǔ suì tún gēng liù dòng de liù dòng mín bù fú fù zhù kē yǔ jì wǔ xiāng gōng
继武遂屯耕六洞地，六洞民不服，复助珂，与继武相攻。
kē fù jù píng zhōu
珂复据平州。
xún fǔ wú yuè zhāo xiáng qí fù jì lù liù dòng nǎi ān
巡抚吴岳招降其父继禄，六洞乃安。
píng yuè gǔ lí é lǐ
平越，古黎峨里。
yuán wèi píng yuè zhǎng guān sī
元为平月长官司。
hóng wǔ shí sì nián zhì wèi
洪武十四年置卫。
shí qī nián gǎi wéi jūn mín zhǐ huī shǐ sī shǔ sì chuān
十七年改为军民指挥使司，属四川。
wàn lì zhōng shǐ zhì fǔ zhì guì zhōu
万历中，始置府，置贵州。
lǐng zhōu yī yuē huáng píng jí huáng píng ān fǔ sī dì
领州一，曰黄平，即黄平安抚司地。
lǐng xiàn sì yuē píng yuè yuē méi tán yuē wèng ān jí wèng shuǐ cǎo táng èr zhǎng guān sī dì
领县四：曰平越，曰湄潭，曰瓮安，即瓮水、草塘二长官司地；
yuē yú qìng jí bái ní yú qìng èr zhǎng guān sī dì
曰余庆，即白泥、余庆二长官司地。
lǐng zhǎng guān sī yī yuē yáng yì
领长官司一，曰扬义。
chū hóng wǔ bā nián guì zhōu jiāng lì jiāng sōng là huí sì shí yú zhài miáo bǎ jù bō gòng tǒng děng lián jié miáo liáo èr qiān zuò luàn píng yuè ān fǔ sī qǐ bīng yuán mìng zhǐ huī tóng zhī hú rǔ tǎo zhī
初，洪武八年，贵州江力、江松、剌回四十余寨苗把具、播共桶等连结苗、僚二千作乱，平越安抚司乞兵援，命指挥同知胡汝讨之。
jiǔ nián huáng píng mán liáo dōu má yàn luàn xuān fǔ sī bǔ zhī bù kè qiān hù suǒ yǐ bīng tǎo zhī yì bài
九年，黄平蛮僚都麻堰乱，宣抚司捕之，不克，千户所以兵讨之，亦败。
nǎi mìng chóng qìng zhū wèi hé jī dà pò zhī píng qí de
乃命重庆诸卫合击，大破之，平其地。
shí jiǔ nián píng yuè wèi má hā miáo yáng mèng děng zuò luàn mìng fu you dé píng zhī
十九年，平越卫麻哈苗杨孟等作乱，命傅友德平之。
shí má hā zhǎng guān sòng chéng zhèn mò mìng qí zi xí
时麻哈长官宋成阵殁，命其子袭。
èr shí èr nián chá lǒng niú chǎng qián xī miáo luàn fu you dé píng zhī
二十二年，察陇、牛场、干溪苗乱，傅友德平之。
èr shí sān nián mìng yán ān hóu táng shèng zōng wǎng huáng píng píng yuè zhèn yuǎn guì zhōu zhū chǔ xùn liàn jūn shì tí dū tún tián xiàng jī jiǎo kòu
二十三年命延安侯唐胜宗往黄平、平越、镇远、贵州诸处训练军士，提督屯田，相机剿寇。
zhèng tǒng mò zhèn yuǎn mán miáo jīn tái wěi chēng shùn tiān wáng yǔ bō zhōu miáo xiāng shān luàn suì wéi píng yuè xīn tiān děng wèi
正统末，镇远蛮苗金台伪称顺天王，与播州苗相煽乱，遂围平越、新添等卫。
bàn nián chéng zhōng liáng jǐn guān bīng táo zhě jiǔ qiān yú rén guì zhōu dōng lù bì
半年城中粮尽，官兵逃者九千余人，贵州东路闭。
shí wáng jì zhēng lù chuān bān shī guò qí de bù zhī gù
时王骥征麓川，班师过其地，不之顾。
jǐng tài yuán nián mìng bǎo dìng bó liáng bǎo pèi píng mán jiāng jūn yìn dū shī jìn jiǎo dà pò zhī píng bā shí yú zhài qín zéi shǒu wáng ā tóng děng píng yuè zhū wèi wéi nǎi jiě
景泰元年命保定伯梁珤佩平蛮将军印督师进剿，大破之，平八十余寨，擒贼首王阿同等，平越诸卫围乃解。
èr nián dōu yù shǐ wáng lái zòu guì zhōu miáo wéi tóng liè jù zhòng yú xīng lóng zhī jié dòng fù gōng píng yuè qīng píng děng wèi
二年，都御史王来奏，贵州苗韦同烈聚众于兴隆之截洞，复攻平越、清平等卫。
liáng bǎo zì yuán zhōu fā bīng yóu dōng lù dū du fāng yīng yóu xi lù hé bīng xīng lóng jī pò zhī tóng liè tuì bǎo xiāng lú shān
梁珤自沅州发兵由东路，都督方瑛由西路，合兵兴隆，击破之，同烈退保香炉山。
yīng yóu lóng chǎng dū du chén you yóu wàn cháo shān dū du máo fú shòu yóu zhòng ān jiāng gōng pò lí shù wēng mǎn děng sān bǎi yú zhài zhǎn sān qiān yú jí zhāo fǔ gǔn shuǐ děng èr bǎi yú zhài hé bīng xiāng lú shān xià
瑛由龙场，都督陈友由万潮山，都督毛福寿由重安江，攻破黎树、翁满等三百余寨，斩三千余级，招抚衮水等二百余寨，合兵香炉山下。
zhòng fù tóng liè jiàng xiè zhì jīng
众缚同烈降，械至京。
wǔ nián fù zǒng bīng li guì zòu lí cóng děng zhài zéi shǒu ā ná wáng ā bàng miáo jīn hǔ děng wěi hào miáo wáng yǔ tóng gǔ zhū zéi xiāng yīng qǐ jiā bīng
五年，副总兵李贵奏，黎从等寨贼首阿拿、王阿傍、苗金虎等伪号苗王，与铜鼓诸贼相应，乞加兵。
qī nián xún fǔ jiǎng lín zòu jiǎo miáo zéi yú píng yuè zhǎn sì bǎi yú jí
七年，巡抚蒋琳奏，剿苗贼于平越，斩四百余级。
qí ā bàng děng jù chē wǎn zhài réng wéi luàn yú qīng píng píng yuè dì fāng shā zhǐ huī wáng qǐ jù xiāng lú shān lüè piān qiáo
其阿傍等据车碗寨，仍为乱于清平、平越地方，杀指挥王杞，据香炉山，掠偏桥。
zhèng dé shí yī nián mìng xún fǔ qín jīn jiǎo zhī
正德十一年命巡抚秦金剿之。
chū qián chu zhī jiāo qún miáo xiào jù lián zhài xiāng wàng
初，黔、楚之交，群苗啸聚，连寨相望。
ér xiāng lú shān zhōu huí sì shí lǐ gāo shù bǎi xún sì miàn tú jué qí shàng píng yǎn xiàng wèi pàn miáo cháo xué
而香炉山周回四十里，高数百寻，四面徒绝，其上平衍，向为叛苗巢穴。
ā bàng děng jù zhī jiū zhū zhài miáo zuò luàn
阿傍等据之，纠诸寨苗作乱。
xún fǔ zōu wén shèng zǒng bīng guān lǐ áng děng fēn hàn tǔ bīng wèi wǔ kè qí qián zhà
巡抚邹文盛、总兵官李昂等分汉、土兵为五，克其前栅。
mì qiǎn rén yuán yá xiān dēng shā zéi shǒu lù zhě zhòng yǐ fù ér shàng fén zéi cháo qín ā bàng yú zéi yóu jiān shǒu bù xià
密遣人援崖先登，杀贼守路者，众蚁附而上，焚贼巢，擒阿傍，余贼犹坚守不下。
cān jiāng luò zhōng děng guǐ yán zhāo fǔ zì shān hòu jī zhī jiān yān
参将洛忠等诡言招抚，自山后击之，歼焉。
suì yí shī lóng tóu lí lán děng zhài xī pò zhī zéi suì píng
遂移师龙头、黎、兰等寨，悉破之，贼遂平。
tiān qǐ sì nián kǎi lǐ tǔ sī yáng shì wèi pàn hé ān bāng yàn bīng yǔ píng chá qún miáo lái xiū yuàn fù kuī xiāng lú shān yáo dòng sì wèi gěng sè liáng yùn
天启四年，凯里土司杨世慰叛，合安邦彦兵与平茶群苗来修怨，复窥香炉山，摇动四卫，梗塞粮运。
zǒng dū yáng shù zhōng xí zǒng bīng lǔ qīn chí zhì qīng píng xiàng jī jìn jiǎo diào fù shǐ yán yù zhāng děng wéi hòu yuán
总督杨述中檄总兵鲁钦驰至清平，相机进剿，调副使颜欲章等为后援。
qīn dū jiàng lǐng gōng pò yán tóu fēn qiǎn lǎng xī sī tián jǐng xiáng jié píng chá zéi yuán
钦督将领攻破岩头，分遣朗溪司田景祥截平茶贼援。
yòng yào nǔ jí pào shā shāng zéi zhòng zéi chéng yè yuǎn dùn
用药弩及炮杀伤贼众，贼乘夜远遁。
zì shì bù gǎn zài kuī lú shān sì wèi de ān
自是不敢再窥炉山，四卫得安。
shí qiān běn sī zhōu de
石阡，本思州地。
yǒng lè shí yī nián zhì fǔ lì guì zhōu lǐng zhǎng guān sī sì yuē shí qiān yuē miáo mín yuē gé zhāng gé shāng yuē lóng quán píng
永乐十一年置府，隶贵州，领长官司四：曰石阡，曰苗民，曰葛彰葛商，曰龙泉坪。
xuān dé liù nián gé zhāng gé shāng zhǎng guān ān mín zòu qián yǐ guān chāo dí liáng chǔ bèi lìng mán mín shǒu shì
宣德六年，葛彰葛商长官安民奏：“前以官钞籴粮储备，令蛮民守视。
xī dòng xiǎn pì wú suǒ zhī yòng kǒng suì wài fǔ làn péi nà shí nán qǐng yǐ chōng yǒu sī jì sì guò shǐ lǐn gěi zhī yòng
溪洞险僻，无所支用，恐岁外腐烂，赔纳实难，请以充有司祭祀过使廪给之用。
zòng zhī
”纵之。
wàn lì zhōng gǎi lóng quán píng wèi xiàn
万历中，改龙泉坪为县。
xīn tiān wèi gù mài xīn de yě
新添卫，故麦新地也。
sòng shí kè mài xīn de nǎi gǎi wéi xīn tiān
宋时克麦新地，乃改为新添。
yuán zhì xīn tiān gé mán ān fǔ sī
元置新添葛蛮安抚司。
hóng wǔ sì nián zhì zhǎng guān sī
洪武四年置长官司。
èr shí sān nián gǎi wéi wèi
二十三年改为卫。
èr shí jiǔ nián zhì xīn tiān wèi jūn mín zhǐ huī shǐ sī lǐng zhǎng guān sī wǔ yuē xīn tiān yuē xiǎo píng fá yuē bǎ píng zhài yuē dān píng yuē dān xíng
二十九年置新添卫军民指挥使司，领长官司五：曰新添，曰小平伐，曰把平寨，曰丹平，曰丹行。
hóng wǔ wǔ nián chūn xīn tiān ān fǔ sòng yì lián zhēn zǐ rén lái cháo
洪武五年春，新添安抚宋亦怜真子仁来朝。
qí qiū píng fá lú shān shān mù děng zhài zhǎng lái jiàng
其秋，平伐、芦山、山木等砦长来降。
qī nián píng fá gǔ xiá gǔ làng děng miáo gōng jié de áo zhū zhài zhǐ huī qiān shì zhāng dài tǎo zhī
七年，平伐、谷霞、谷浪等苗攻劫的敖诸寨，指挥佥事张岱讨之。
dài gōng gǔ xiá là xiàng guān pò zhī zhuī zhì de áo dà pò zhī qín de lìng de ruò ér hái mán dà zhé
岱攻谷峡、剌向关破之，追至的敖，大破之，擒的令、的若而还，蛮大詟。
yǒng lè èr nián zhì dān xíng dān píng èr zhǎng guān
永乐二年置丹行、丹平二长官。
xuān dé yuán nián xīn tiān tǔ shè sòng zhì dào jiū dòng mán sì lüě xiāo shòu tǎo qín zhī
宣德元年，新添土舍宋志道纠洞蛮肆掠，萧授讨擒之。
jiǔ nián dān xíng tǔ shè luō cháo shān yòu zhài cháng bo zhǎng táo mín luō ā jì děng qīn zhàn wò lóng fān zhǎng guān lóng bǎo de yòu gōng náo píng zhài fén jié
九年，丹行土舍罗朝煽诱寨长卜长、逃民罗阿记等侵占卧龙番长官龙保地，又攻猱平寨焚劫。
shí miáo mín sù dàn zhǐ huī li zhèng shàng shū wáng jì yīn zòu qiǎn zhèng wǎng fǔ yù
时苗民素惮指挥李政，尚书王骥因奏遣政往抚谕。
jǐng tài èr nián miáo zéi yǒu zài xīn tiān xíng jié jù yú xi lú zhě guān jūn pò zhī yǐ wén
景泰二年，苗贼有在新添行劫，聚于西庐者，官军破之以闻。
chéng huà jiǔ nián yǐ hàn zāi miǎn xīn tiān wèi liáng
成化九年，以旱灾免新添卫粮。
wàn lì sān shí sì nián guì zhōu xún fǔ guō zi zhāng tǎo píng guì zhōu miáo zhǎn huò miáo zhǎng wú lǎo qiáo ā lún ā jiē děng shí èr rén zhāo xiáng nán fù shén zhòng
万历三十四年，贵州巡抚郭子章讨平贵州苗，斩获苗长吴老乔、阿伦、阿皆等十二人，招降男妇甚众。
xiān shì dōng xī èr lù miáo míng yuē zhòng jiā zhě pán jù guì lóng píng xīn zhī jiān wèi zhū miáo qú shuài
先是，东西二路苗名曰仲家者，盘踞贵龙、平新之间，为诸苗渠帅。
qí zài shuǐ xiàn shān jiè yú tóng rén sī shí zhě yuē shān miáo hóng miáo zhī yǔ yì yě kuī qián zì píng bō hòu cái lì dān jié yǒu qīng hàn xīn jīng nián piāo lüè wú xū rì
其在水硍山介于铜仁、思、石者，曰山苗，红苗之羽翼也，窥黔自平播后财力殚竭，有轻汉心，经年剽掠无虚日。
zi zhāng zòu tǎo zhī mìng xiāng jī jìn bīng
子章奏讨之，命相机进兵。
zi zhāng nǎi mìng zǒng bīng chén lín cān zhèng hóng chéng yuán lǜ guān jūn wǔ qiān yì yǐ tǔ bīng wǔ qiān gōng shuǐ xiàn shān
子章乃命总兵陈璘、参政洪澄源率官军五千，益以土兵五千，攻水硍山。
jiān jūn bù zhèng zhào jiàn lǜ xuān wèi tǔ bīng wàn rén shǐ yóu jī liú yuè děng dū zhī
监军布政赵健率宣慰土兵万人，使游击刘岳等督之。
jí liǎng lù huì shī jiē jiǔ shí yú rì ér kè
及两路会师，皆九十余日而克。
èr kòu jì píng zhuān mìng zǒng bīng chén lín lǜ hàn tǔ bīng wǔ qiān yí yíng xīn tiān jìn gōng dōng lù miáo bù yī yuè fù kè qí liù jīng zhū miáo jǐn píng
二寇既平，专命总兵陈璘率汉、土兵五千移营新添，进攻东路苗，不一月复克其六箐，诸苗尽平。
jīn zhù ān fǔ sī hóng wǔ sì nián gù yuán ān fǔ mì dìng lái cháo gòng mǎ zhào cì wén qǐ sān pǐ zhì jīn zhù zhǎng guān sī zhì zhèng liù pǐn lì sì chuān xíng shěng yǐ mì dìng wèi zhǎng guān shì xí
金筑安抚司，洪武四年，故元安抚密定来朝贡马，诏赐文绮三匹，置金筑长官司，秩正六品，隶四川行省，以密定为长官，世袭。
shí sì nián chì láo mì dìng yuē xī nán zhū bù suī guī fù rán zàn rù gòng ér yǐ
十四年敕劳密定曰：“西南诸部虽归附，然暂入贡而已。
ěr mì dìng shǒu xiàn mǎ wǔ bǎi pǐ yǐ zhù zhēng tǎo qí chéng kě jiā gù qiǎn tè shǐ wǎng yù sì bān shī zhī rì zhòng láo ěr gōng
尔密定首献马五百匹，以助征讨，其诚可嘉，故遣特使往谕，俟班师之日，重劳尔功。
shēng jīn zhù zhǎng guān sī wèi ān fǔ sī réng yǐ mì dìng wèi ān fǔ shǐ yǔ shì xí
”升金筑长官司为安抚司，仍以密定为安抚使，予世袭。
shí liù nián mì dìng qiǎn shǐ gòng fāng wù
十六年，密定遣使贡方物。
shí bā nián mì dìng qiǎn dì bǎo zhū lái gòng
十八年，密定遣弟保珠来贡。
èr shí jiǔ nián yǐ jīn zhù ān fǔ sī lì guì zhōu jūn mín zhǐ huī shǐ sī
二十九年以金筑安抚司隶贵州军民指挥使司。
yǒng lè chū nián jīn zhù ān fǔ de duǒ lái cháo cì róng jǐn wén qǐ
永乐初年，金筑安抚得垛来朝，赐绒锦文绮。
hóng xī xuān dé gǎi yuán jiē gòng mǎ
洪熙、宣德改元，皆贡马。
shí nián zhí lì guì zhōu bù zhèng sī
十年，直隶贵州布政司。
zhèng tǒng wǔ nián ān fǔ jīn yōng gòng mǎ
正统五年，安抚金镛贡马。
chéng huà hóng zhì lóng qìng shí lì cháo gòng
成化、弘治、隆庆时历朝贡。
wàn lì sì shí nián lì bù fù xún fǔ hú guì fāng zòu jīn zhù ān fǔ tǔ shè jīn dà zhāng qǐ gǎi tǔ wéi liú shè guān jiàn zhì qīn dìng zhōu míng zhù gěi yìn xìn gǎi zhōu pàn wèi liú guān
万历四十年，吏部覆巡抚胡桂芳奏：“金筑安抚土舍金大章乞改土为流，设官建治，钦定州名，铸给印信，改州判为流官。
shòu dà zhāng tǔ zhī zhōu yǔ sì pǐn fú sè bù xǔ guǎn shì
授大章土知州，予四品服色，不许管事。
zǐ sūn chéng xí lì zhōu yú guì yáng fǔ
子孙承袭，隶州于贵阳府。
suì gǎi jīn zhù ān fǔ sī wèi guǎng shùn zhōu
”遂改金筑安抚司为广顺州。