明史 · 佚名 · Chapter 319 of 333

列传·卷二百零七

PinyinModern Translation
Size

guǎng xī tǔ sī sān

◎广西土司三

sì chéng lì zhōu lóng zhōu guī shùn xiàng wǔ fèng yì jiāng zhōu sī líng guǎng dōng qióng zhōu fǔ fù

△泗城利州龙州归顺向武奉议江州思陵(广东琼州府附)

sì chéng zhōu sòng zhì lì héng shān zhài

泗城州,宋置,隶横山寨。

yuán shǔ tián zhōu lù

元属田州路。

qí jiè dōng dǐ dōng lán xi dǐ shàng lín zhǎng guān sī nán dǐ tián zhōu běi dǐ yǒng níng zhōu

其界东抵东兰,西抵上林长官司,南抵田州,北抵永宁州。

hóng wǔ wǔ nián zhēng nán fù jiāng jūn zhōu dé xìng kè sì chéng zhōu tǔ guān cén shàn zhōng guī fù shòu shì xí zhī zhōu

洪武五年,征南副将军周德兴克泗城州,土官岑善忠归附,授世袭知州。

shí sān nián shàn zhōng zi zhèn zuò luàn kòu lì zhōu guǎng xī dū sī tǎo píng zhī

十三年,善忠子振作乱,寇利州,广西都司讨平之。

shí sì nián shàn zhōng lái gòng fāng wù

十四年,善忠来贡方物。

èr shí liù nián zhèn qiǎn rén gòng mǎ jí fāng wù zhào cì yǐ chāo dìng

二十六年,振遣人贡马及方物,诏赐以钞锭。

xuān dé yuán nián nǚ tǔ guān lú shì qiǎn zú rén cén tái gòng mǎ jí yín qì děng wù cì lài yǒu chà

宣德元年,女土官卢氏遣族人岑台贡马及银器等物,赐赉有差。

bā nián zhì shì nǚ tǔ guān lú shì zòu xí zhí tǔ guān cén bào shuài tǔ bīng qiān wǔ bǎi yú rén móu hài jǐ yòu qì huǐ gù tǔ guān cén xuān sù xiàng suǒ wéi bù xiào nán bǐ xí zhí

八年,致仕女土官卢氏奏,袭职土官岑豹率土兵千五百余人谋害己,又弃毁故土官岑瑄塑像,所为不孝,难俾袭职。

bào shū lì zhōu zhī zhōu yán yì zòu bào xīng bīng móu shā lú shì zhōu mín bèi hài

豹叔利州知州颜亦奏豹兴兵谋杀卢氏,州民被害。

dū du shān yún zòu bào shí gù tǔ guān xuān zhí rén suǒ xìn fú yìng xí zhí

都督山云奏:“豹实故土官瑄侄,人所信服,应袭职。

lú shì xuān qī bào bó mǔ chū jiè xí jīn zhì shì yi liàng bō tián tǔ yǐ shàn zhōng shēn

卢氏,瑄妻,豹伯母,初借袭,今致仕,宜量拨田土以赡终身。

réng qǐng chì bào wú sì qīn rǎo

仍请敕豹无肆侵扰。

bīng bù qǐng cóng yún zòu

”兵部请从云奏。

dì mìng xíng rén zhāng cōng hóu jìn jī chì yù yún huì sān sī xún àn jiū bào yǔ lú shì shì fēi cóng gōng pàn jué

帝命行人章聪、侯琎赍敕,谕云会三司巡按究豹与卢氏是非,从公判决。

zhèng tǒng yuán nián bào qiǎn rén rù gòng

正统元年,豹遣人入贡。

èr nián bào gōng lì zhōu lüè qí shū yán qī zǐ cái wù

二年,豹攻利州,掠其叔颜妻子财物。

cháo tíng guān zhì fǔ yù fù gù bù fú zēng bīng jù shǒu

朝廷官至抚谕,负固不服,增兵拒守。

yún yǐ wén qǐ fā bīng jiǎo zhī

云以闻,乞发兵剿之。

dì chì yún yuē mán yí gěng huà zuì gù nán róng rán xīng shī dòng zhòng shì yì bù yì qí gèng qiǎn rén yù zhī

帝敕云曰:“蛮夷梗化,罪固难容,然兴师动众,事亦不易,其更遣人谕之。

wǔ nián yán zòu bào qīn zhàn jí lüě lǔ zuì

”五年,颜奏豹侵占及掠掳罪。

tóu mù huáng zǔ yì zòu bào shā qí dì jí qí jiā

头目黄祖亦奏豹杀其弟,籍其家。

xuān nǚ yì zòu bào zhàn duó tián dì rén mín qiú qí mǔ lú shì

瑄女亦奏豹占夺田地人民,囚其母卢氏。

dì fù qiǎn xíng rén zhū shēng huáng shù zhāi chì yù zhī bìng chì guǎng xī guì zhōu zǒng bīng guān qīn yì qí de lìng sù hái suǒ qīn lüè rú bù fú xiàng jī qín bǔ

帝复遣行人朱升、黄恕斋敕谕之,并敕广西、贵州总兵官亲诣其地,令速还所侵掠,如不服,相机擒捕。

liù nián zǒng bīng guān liǔ pǔ zòu xíng rén shù shēng tóng guǎng xī sān sī wěi guān yù bào tuì huán yuán zhàn lì zhōu de bào shí miàn cóng jí huí zhàn rú gù

六年,总兵官柳溥奏:“行人恕、升同广西三司委官谕豹退还原占利州地,豹时面从,及回,占如故。

jīn yán yù yǐ lì zhōu lì jiǎ děng zhuāng yì sì chéng gǔ nà děng jiǎ kāi shè lì zhōu yá mén yi cóng qí qǐng fā fù jìn guān jūn sòng yán fù bǐ fǔ zhì mán mín

今颜欲以利州、利甲等庄易泗城、古那等甲,开设利州衙门,宜从其请,发附近官军送颜赴彼抚治蛮民。

tǎng bào réng jù nì zé lǜ bīng jiǎo bǔ

倘豹仍拒逆,则率兵剿捕。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

bā nián bào qiǎn rén fèng gòng cì cǎi bì

八年,豹遣人奉贡,赐彩币。

shí nián bào fù zòu yán zhàn jù qí de dì lìng sù yǔ yì chǔ bù kě yīn xún yí biān fāng hài

十年,豹复奏颜占据其地,帝令速予议处,不可因循,贻边方害。

chéng huà yuán nián bào jù zhòng sì wàn gōng jié shàng lín zhǎng guān sī shā tǔ guān cén zhì wēi jù qí jìng tǔ

成化元年,豹聚众四万,攻劫上林长官司,杀土官岑志威,据其境土。

bīng bù yán bào qiáng guǎng rú cǐ yi diào bīng qín bǔ míng zhèng diǎn xíng

兵部言:“豹强犷如此,宜调兵擒捕,明正典刑。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

wèi jǐ bào sǐ

未几,豹死。

hóng zhì sān nián tǔ guān zhī zhōu cén yīng fù jù shàng lín zhǎng guān sī jí guì zhōu zhèn níng děng chù yī shí bā chéng

弘治三年,土官知州岑应复据上林长官司及贵州镇宁等处一十八城。

shí ēn chéng tǔ guān cén qīn gōng duó tián zhōu fǔ zhú zhī fǔ cén pǔ

时恩城土官岑钦攻夺田州府,逐知府岑溥。

yīng yǔ qīn dǎng jì fù xiāng chóu liǎng jiā fù zi jiāo xiāng chóu shā

应与钦党,既复相仇,两家父子交相仇杀。

shì wén bīng bù zòu qīn lián nián gòu huò ér yīng dǎng zhī fù jù shàng lín zhǎng guān sī liú dú bù shǎo jīn tiān yàn huò jiǎ shǒu xiāng cán shí dì fāng zhī xìng

事闻,兵部奏:“钦连年构祸,而应党之,复据上林长官司,流毒不少,今天厌祸,假手相残,实地方之幸。

yīng suǒ zhàn lín rǎng jí tǔ guān yìn xìn shù duō yì yi kān duàn yǐ chú huò běn bìng lìng yīng dì jiē tuì huán qīn dì jí yìn xìn nǎi xǔ chéng xí

应所占邻壤及土官印信数多,亦宜勘断,以除祸本,并令应弟接退还侵地及印信,乃许承袭。

sì chéng de guǎng bīng duō yi xuǎn tóu mù liàng shòu zhí xián fēn xiá yǐ shā qí shì

泗城地广兵多,宜选头目,量授职衔,分辖以杀其势。

zhào xià zǒng zhèn guān qū chǔ

”诏下总镇官区处。

jiē qiǎn rén cháo zhèng cì cǎi duàn chāo dìng

接遣人朝正,赐彩缎钞锭。

shí nián zǒng dū shān tíng zàn zòu jiē wǎng nián suí zhēng dū yún fǔ jiāng děng chù yǒu gōng qǐ lüè qí zǔ fù zuì lìng chéng xí shì zhí yǐ tú bào xiào

十年,总督邓廷瓒奏:“接往年随征都匀、府江等处有功,乞略其祖父罪,令承袭世职,以图报效。

tíng chén yì jié yìn qīn dì suī xì jiē zǔ fù zuì rán zài sì fǔ yù jiē bù kěn guī zhī yú guān jù shǐ xí zhí zé zhì yì jiāo fēi yù tǔ guān fǎ

”廷臣议:“劫印侵地,虽系接祖父罪,然再四抚谕,接不肯归之于官,遽使袭职,则志益骄,非驭土官法。

shí èr nián tián zhōu tǔ mù huáng jì zuò luàn yào jiē wèi shēng yuán shā lüě nán fù jié shāo cāng kù mín lú yòu jié fǔ xué jí héng shān yì yìn jì suì jù xīng rén

十二年,田州土目黄骥作乱,要接为声援,杀掠男妇,劫烧仓库民庐,又劫府学及横山驿印记,遂据兴仁。

shí sì nián guì zhōu zéi fù mǐ lǔ zuò luàn tí dū wáng shì qǐng diào jiē lǐng tǔ bīng èr wàn yíng yú zhài bù hé yīn chì jiē zì bèi liǎng yuè xiǎng kè qī fù diào

十四年,贵州贼妇米鲁作乱,提督王轼请调接领土兵二万营于砦布河,因敕接自备两月饷,克期赴调。

shí bā nián sì chéng tǔ guān zú rén cén jiǔ xiān zòu zì shǐ zǔ cén péng yǐ lái shì xí tǔ guān

十八年,泗城土官族人岑九仙奏:“自始祖岑彭以来,世袭土官。

zhì bào zi yīng lí qīn zhī huò zǐ sūn miè wáng dài jìn qí dì jiē zhòng tuī hù yìn lèi zhe láo yì qǐ lìng xí zhí bǐ zhǎng xiá mán zhòng

至豹子应罹钦之祸,子孙灭亡殆尽,其弟接,众推护印,累著劳勚,乞令袭职,俾掌辖蛮众。

bīng bù shàng shū liú dà xià děng yì bào nǎi pàn chén yú niè zi yīng fù zì qǔ miè wáng

”兵部尚书刘大夏等议:“豹乃叛臣余孽,子应复自取灭亡。

jīn jiē zhě rén jiē chuán chēng wèi liáng jiē fēi yīng qīn zhī yòu bù zhī cén jiǔ xiān shì hé bū táo mào wèi zòu rǎo

今接者,人皆传称为梁接,非应亲枝,又不知岑九仙是何逋逃,冒为奏扰。

chén dà xià xiān zài liǎng guǎng jiàn cén shì pǔ

臣大夏先在两广,见岑氏谱。

cén zhī shǐ zǔ mù nà hǎn yú yuán zhì zhèng nián jiān yǔ tián zhōu zhī fǔ zhī zǔ bó yán yī shí shòu guān

岑之始祖木纳罕于元至正年间,与田州知府之祖伯颜,一时受官。

jīn jiǔ xiān wàng yuán hàn cén péng shì cì chén dú shèng tīng qǐng zhì qí zuì

今九仙妄援汉岑彭世次,尘渎圣听,请治其罪。

qí cén jiē yìng xí yǔ fǒu qián yǐ lìng zhèn xún guān kān zòu cén jiǔ xiān suī mán rén nán yǐ shēn jiū yì dāng zhāi fā yǐ pò qí jiān

其岑接应袭与否,前已令镇巡官勘奏,岑九仙虽蛮人难以深究,亦当摘发以破其奸。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

zhèng dé shí èr nián sì chéng jí chéng xiàn gè qiǎn guān zú lái gòng

正德十二年,泗城及程县各遣官族来贡。

hòu qī shǎng jiǎn bàn

后期,赏减半。

sì chéng gòng hòu réng quán gěi zhī

泗城贡厚,仍全给之。

jiā jìng èr nián tián zhōu cén měng lǜ bīng gōng sì chéng bá liù zhài jìn báo zhōu chéng kè zhī

嘉靖二年,田州岑猛率兵攻泗城,拔六寨,进薄州城,克之。

jiē gào jí jūn mén yán měng wú gù gōng zhài

接告急军门,言猛无故攻寨。

měng yán jiē fēi cén shì hòu jù qí zǔ yè yù de suǒ qīn dì

猛言接非岑氏后,据其祖业,欲得所侵地。

zhào xià kān chù

诏下勘处。

shí liù nián tián zhōu lú sū zuò luàn

十六年,田州卢苏作乱。

sì chéng tǔ shè cén shī yǐ bīng nà cén bāng zuǒ

泗城土舍岑施以兵纳岑邦佐。

bīng bài fú kè nà

兵败,弗克纳。

èr shí qī nián zhào tǔ shè shī xí tì miǎn fù jīng yǐ cháng tīng diào yǒu láo yě

二十七年诏土舍施袭替,免赴京,以尝听调有劳也。

lóng qìng èr nián sì chéng mán huáng bào huáng zhì děng jù guì zhōu chéng fān fǔ má xiàng dà huá děng sī shí chū lǔ lüè guān jūn jiǎo zhī bào děng dùn qù

隆庆二年,泗城蛮黄豹、黄豸等据贵州程番府麻向、大华等司,时出掳掠,官军剿之,豹等遁去。

wàn lì èr nián sì chéng tǔ guān cén chéng xūn děng gòng mǎ jí xiāng lú děng wù

万历二年,泗城土官岑承勋等贡马及香炉等物。

sì shí yī nián tǔ guān cén yún hàn gòng fāng wù

四十一年,土官岑云汉贡方物。

chū yún hàn nǎi shào xūn dí sì shào xūn chǒng shù niè léi hàn tóu mù huáng mǎ děng cóng zhōng shān huò yǐ zhì fén jié chēng bīng

初,云汉乃绍勋嫡嗣,绍勋宠庶孽雷汉,头目黄玛等从中煽祸,以至焚劫称兵。

yún hàn dài mǔ chū yìn fú dì yǐ bēn fǔ àn yǐ wén

云汉绐母出印,扶弟以奔,抚按以闻。

tíng yì qǐng shì shào xūn zuì yǐ cún dà lún quán léi hàn huáng mǎ děng yǐ xi áo niè yún hàn cóng kuān xuē xián dài zuì guǎn shì

廷议请释绍勋罪以存大伦,权雷汉、黄玛等以息嚣孽,云汉从宽削衔,戴罪管事。

zhào kě

朝廷下诏宽恕了他们。

tiān qǐ èr nián xún fǔ hé shì jìn qǐng fù yún hàn zhī zhōu zhí liàng jiā dū sī zhí xián lìng shuài tǔ bīng yuán qián

天启二年,巡抚何士晋请复云汉知州职,量加都司职衔,令率土兵援黔。

cóng zhī

从之。

sì chéng yán mào pō guǎng bīng lì yì jìn yǔ qìng yuǎn zhū zhōu hù xiāng xióng zhǎng

泗城延袤颇广,兵力亦劲,与庆远诸州互相雄长。

qí liú è zì bào ér yīng ér jiē qiě sān shì

其流恶自豹而应而接,且三世。

lǐng xiàn yī yuē chéng xiàn

领县一,曰程县;

zhǎng guān sī èr yuē ān lóng yuē shàng lín

长官司二,曰安隆,曰上林。

chéng xiàn zài sì chéng zhōu zhī dōng běi jiù hào chéng chǒu zhuāng

程县在泗城州之东北,旧号程丑庄。

míng chū guī fù lì sì chéng zhōu

明初归附,隶泗城州。

hóng wǔ èr shí yī nián gǎi wéi xiàn biān hù yī lǐ

洪武二十一年改为县,编户一里。

hòu gǎi shǔ qìng yuǎn fǔ xún fù lì sì chéng zhōu shè liú guān zhī xiàn

后改属庆远府,寻复隶泗城州,设流官知县。

zhèng tǒng jiān wèi cén bào suǒ bī qì guān dùn qù diǎn shǐ shè yìn xuán yì lí hài

正统间,为岑豹所逼,弃官遁去,典史摄印,旋亦罹害。

bào suì duó qí yìn jù xiàn zhì

豹遂夺其印,据县治。

shì wén lǚ qiǎn guān yù zhī lì cén yīng cén jiē fán qī shí yú nián bù fú

事闻,屡遣官谕之,历岑应、岑接凡七十余年不服。

jiā jìng èr nián jiē wèi zhū tǔ guān gōng shā dū fǔ qiǎn guān àn wèn de xiàn yìn zhù yú guān hòu jǐn cún huāng tǔ

嘉靖二年,接为诸土官攻杀,督府遣官按问,得县印,贮于官,后仅存荒土。

sì chéng nán dān nà de jù yù de zhī shí zhì bīng xiāng gōng yún

泗城、南丹、那地俱欲得之,时治兵相攻云。

ān lóng cháng guān sī dōng dǐ sì chéng xi dǐ yún nán nán dǐ shàng lín zhǎng guān sī běi dǐ guì zhōu xuān wèi sī yuán sì chéng zhōu de yě

安隆长官司,东抵泗城,西抵云南,南抵上林长官司,北抵贵州宣慰司,元泗城州地也。

hóng wǔ yuán nián sì chéng zhōu tǔ guān cén shàn zhōng yǐ cì zi zi de lǐng ān lóng tóng

洪武元年,泗城州土官岑善忠以次子子得领安隆峒。

sān shí nián zi de lái cháo gòng mǎ

三十年,子得来朝,贡马。

shè zhì suǒ

设治所。

yǒng lè yuán nián shè ān lóng cháng guān shì yǐ zi de wèi zhǎng guān fǔ qí zhòng

永乐元年设安隆长官事,以子得为长官,抚其众。

shí èr nián gòng mǎ cì chāo bì yǔ shì xí

十二年贡马,赐钞币,予世袭。

shàng lín zhǎng guān sī dōng běi jù dǐ sì chéng jiè xi dǐ ān lóng cháng guān sī nán dǐ yún nán

上林长官司,东北俱抵泗城界,西抵安隆长官司,南抵云南。

sòng yuán hào shàng lín tóng shǔ sì chéng zhōu míng xìng yīn yān

宋、元号上林峒,属泗城州,明兴因焉。

yǒng lè shí zhì zhǎng guān sī yǐ sì chéng zhōu tǔ guān cén shàn zhōng sān zi zi chéng wéi zhǎng guān fǔ qí mín

永乐实置长官司,以泗城州土官岑善忠三子子成为长官,抚其民。

yǒng lè sì nián zi chéng qiǎn zi bǎo gòng fāng wù cì chāo bì zì shì gòng cì bù jué

永乐四年,子成遣子保贡方物,赐钞币,自是贡赐不绝。

chéng huà yuán nián sì chéng cén bào gōng jié shàng lín shā zhǎng guān zhì wēi miè qí zú jié yìn zhàn qí jìng shàng

成化元年,泗城岑豹攻劫上林,杀长官志威,灭其族,劫印,占其境上。

bīng bù yí wén yì bào zuì réng yǐ de yǔ yìn gěi shàng lín

兵部移文议豹罪,仍以地与印给上林。

hóng zhì sān nián shàng lín zhǎng guān sī qiǎn tóu mù rù gòng lǐ bù yǐ guò qī zhì gěi bàn shǎng

弘治三年,上林长官司遣头目入贡,礼部以过期至,给半赏。

jì ér sì chéng cén yīng fù duó jù shàng lín zhǎng guān sī rán zhèng jiā lóng wàn jiān cháo gòng yóu shí zhì

既而泗城岑应复夺据上林长官司,然正、嘉、隆、万间朝贡犹时至。

lì zhōu hàn shǔ jiāo zhǐ hào bǎn lì zhuāng

利州,汉属交阯,号阪丽庄。

sòng jiàn lì zhōu lì héng shān zhài yuán yīn yān

宋建利州,隶横山寨,元因焉。

tǔ guān yì cén xìng hóng wǔ chū guī fù

土官亦岑姓,洪武初归附。

shòu zhī zhōu yǐ liú guān lì mù zuǒ zhī zhí lì bù zhèng sī

授知州,以流官吏目佐之,直隶布政司。

xuān dé èr nián lì zhōu zhī zhōu cén yán qiǎn tóu mù luō xiàng gòng mǎ

宣德二年,利州知州岑颜遣头目罗向贡马。

zhèng tǒng yuán nián sì chéng cén bào qīn jù lì zhōu de bìng lüè yán qī zǐ cái wù

正统元年,泗城岑豹侵据利州地,并掠颜妻子财物。

zǒng bīng guān shān yún yǐ wén dì chì zhèn xún guān fǔ yù zhī

总兵官山云以闻,帝敕镇、巡官抚谕之。

sì nián yán qiǎn zú rén cén xīn gòng yín qì fāng wù

四年,颜遣族人岑忻贡银器方物。

wǔ nián yán zòu běn zhōu de èr shí wǔ jiǎ bèi bào xīng bīng gōng zhàn mǔ qín bèi qiú qī cái bèi lüè lèi fèng chì fǔ yù chāng jué bù fú

五年,颜奏:“本州地二十五甲,被豹兴兵攻占,母覃被囚,妻财被掠,累奉敕抚谕,猖獗不服。

dì qiǎn xíng rén huáng shù zhū shēng chì yù bào shì jù qián chuán

”帝遣行人黄恕、朱升敕谕豹,事具前传。

qī nián bào fù yǔ yán xiāng chóu shā dì chì zǒng bīng guān wú liàng xuān bù ēn wēi lìng gè bà bīng ér bào zhōng shā yán jí qí zi de duó zhōu yìn qù suì yǐ liú guān pàn zhōu shì

七年,豹复与颜相仇杀,帝敕总兵官吴亮宣布恩威,令各罢兵,而豹终杀颜及其子得,夺州印去,遂以流官判州事。

shù shí nián jiān lǚ jīng zhū sī kān zòu yí xí dū zhuī lì cén yīng cén jiē èr shì rú gù

数十年间,屡经诸司勘奏,移檄督追,历岑应、岑接二世如故。

jiā jìng èr nián guī bìng sì chéng

嘉靖二年归并泗城。

lóng zhōu gǔ bǎi yuè de

龙州,古百粤地。

hàn shǔ jiāo zhǐ

汉属交阯。

sòng zhì lóng zhōu lì tài píng zhài

宋置龙州,隶太平寨。

yuán dà dé zhōng shēng zhōu wèi wàn hù fǔ

元大德中,升州为万户府。

hóng wǔ èr nián lóng zhōu tǔ guān zhào tiè jiān qiǎn shǐ fèng biǎo gòng fāng wù

洪武二年,龙州土官赵帖坚遣使奉表,贡方物。

zhào yǐ tiè jiān wèi lóng zhōu zhī zhōu shì xí

诏以帖坚为龙州知州,世袭。

bā nián gǎi lì guǎng xī bù zhèng sī

八年改隶广西布政司。

shí tiè jiān yán de lín jiāo zhǐ suǒ shǒu guān ài èr shí qī chù yǒu jǐng xū shēn bào tài píng dá zǒng sī bǐ bào xià yǐ shè xún yuè kǒng wù shì jī qǐ yī fèng yì sì chéng èr zhōu lì guǎng xī biàn

时帖坚言:“地临交阯,所守关隘二十七处,有警须申报太平,达总司,比报下,已涉旬月,恐误事机,乞依奉议、泗城二州,隶广西便。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shí liù nián tiè jiān yǐ xiào cí huáng hòu sàng shàng wèi biǎo gòng mǎ jí fāng wù cì qǐ bó chāo dìng yǒu chà

十六年,帖坚以孝慈皇后丧,上慰表,贡马及方物,赐绮帛钞锭有差。

èr shí yī nián tiè jiān bìng wú zi yǐ qí cóng zǐ zōng shòu dài shǔ zhōu shì

二十一年,帖坚病,无子,以其从子宗寿代署州事。

tiè jiān zú zōng shòu xí

帖坚卒,宗寿袭。

zhèng guó gōng cháng mào yǐ zuì zhé jū lóng zhōu

郑国公常茂以罪谪居龙州。

tiè jiān qī huáng shì yǒu èr nǚ yī wèi tài píng zhōu tǔ guān li yuán tài qī mào nà qí yī wèi qiè

帖坚妻黄氏有二女,一为太平州土官李圆泰妻,茂纳其一为妾。

shí zōng shòu suī xí zhí tiè jiān qī yóu chí tǔ guān yìn yǔ mào yuán tài zhuān shàn zhōu shì shù líng bī zōng shòu

时宗寿虽袭职,帖坚妻犹持土官印,与茂、圆泰专擅州事,数陵逼宗寿。

huì mào yǐ bìng zú qí hūn zhě zhào guān hǎi děng yì sì wǔ zōng shòu

会茂以病卒,其阍者赵观海等亦肆侮宗寿。

zōng shòu nǎi yǔ bǎ shì děng yǐ jì qǔ tǔ guān yìn shàng zòu yán mào yǐ sǐ bìng xiè guān hǎi děng zhì jīng

宗寿乃与把事等以计取土官印,上奏,言茂已死,并械观海等至京。

yú shì tiè jiān qī huáng jù shǐ rén gào zōng shòu lǔ lüè yòu yǔ yuán tài móu jié mào qiè bìng qí nú bì wǎng tài píng zhōu yòu jǐn lüè zhào shì zǔ fù guān gào zhū wù yòu yù bìng qǔ lóng zhōu zhī de

于是帖坚妻惶惧,使人告宗寿掳掠,又与圆泰谋劫茂妾并其奴婢往太平州,又尽掠赵氏祖父官诰诸物,又欲并取龙州之地。

nǎi zì zhì jīng gào zōng shòu shí cóng zǐ bù yīng xí zōng shòu yì shàng zhāng yán zhuàng

乃自至京,告宗寿实从子,不应袭,宗寿亦上章言状。

dì nǎi zhào zōng shòu wù wèn xià lì yì tiè jiān qī yǔ yuán tài zuì jì ér yǐ yuǎn mán jù shì zhī

帝乃诏宗寿勿问,下吏议帖坚妻与圆泰罪,既而以远蛮俱释之。

jiǔ zhī fù yǒu rén gào mào nì lóng zhōu wèi sǐ qián zōng shòu suǒ yán jiē wàng

久之,复有人告茂匿龙州未死,前宗寿所言皆妄。

suì zhào yòu jūn dū du fǔ bǎng yù zōng shòu jí lóng zhōu guān mín yán xī zhèng guó gōng cháng mào yǒu zuì shàng yǐ kāi píng wáng zhī gōng bù rěn jù zhì yú fǎ ān zhì lóng zhōu

遂诏右军都督府榜谕宗寿及龙州官民,言:“昔郑国公常茂有罪,上以开平王之功,不忍遽置于法,安置龙州。

tǔ guān zhào tiè jiān gù qí qī yǔ mào jié wèi hūn yīn yòu hé zhū mán sì wèi bù dào

土官赵帖坚故,其妻与茂结为婚姻,诱合诸蛮,肆为不道。

tiè jiān zhí zōng shòu xí zhí yǔ huáng shì hù xiāng gào jié yán mào yǐ sǐ

帖坚侄宗寿袭职,与黄氏互相告讦,言茂已死。

shàng yǐ gōng chén zi yóu jiā lián mǐn shì èr rén gào jié zuì

上以功臣子,犹加怜悯,释二人告讦罪。

jīn yǒu rén yán mào shí wèi sǐ zōng shòu děng zhī zhuàng

今有人言茂实未死,宗寿等知状。

yǐ qiǎn sàn qí shè rén yù zōng shòu bǔ mào yán wán shǐ zhě jiǔ bù fù mìng qí yì mò cè

已遣散骑舍人谕宗寿捕茂,延玩使者久不复命,其意莫测。

tè mìng bǎng yù ěr zōng shòu děng zhī zhī rú mào guǒ cún zé sòng zhì jīng shī yǐ shú zuì rú mào guǒ sǐ zōng shòu yì yi qīn lǜ dà xiǎo tóu mù zhì jīng jù chén qí yóu

特命榜谕尔宗寿等知之,如茂果存,则送至京师以赎罪,如茂果死,宗寿亦宜亲率大小头目至京,具陈其由。

guǎng xī bù zhèng sī yán zōng shòu lǚ zhào fù jīng jù mìng bù chū yòu yán nán dān fèng yì děng mán gěng huà

广西布政司言宗寿屡诏赴京,拒命不出,又言南丹、奉议等蛮梗化。

dì fù mìng zhì shì bīng bù shàng shū táng duó wǎng yù zōng shòu qì bù cóng mìng

帝复命致仕兵部尚书唐铎往谕宗寿,讫不从命。

zhào fā hú guǎng jiāng xī suǒ shǔ wèi suǒ mǎ bù guān jūn liù wàn yú gè jī sān yuè liáng qī yǐ qiū chū jù fù guǎng xī

诏发湖广、江西所属卫所马步官军六万余,各赍三月粮,期以秋初俱赴广西。

mìng dū du yáng wén pèi zhēng nán jiāng jūn yìn wèi zǒng bīng guān dōu zhǐ huī hán guān wèi zuǒ jiāng jūn dū du qiān shì sòng shèng wèi yòu jiāng jūn liú zhēn wèi cān jiāng lǜ jīng wèi mǎ bù jūn sān wàn rén zhì guǎng xī huì tǎo lóng zhōu jí fèng yì nán dān xiàng wǔ děng zhōu pàn mán

命都督杨文佩征南将军印,为总兵官,都指挥韩观为左将军,都督佥事宋晟为右将军,刘真为参将,率京卫马步军三万人至广西,会讨龙州及奉议、南丹、向武等州叛蛮。

shī xíng dì zhuàn wén qiǎn shǐ jì yuè zhèn hǎi dú fù qiǎn lǐ bù shàng shū rèn hēng tài jiān chá yù shǐ yán zhèn zhí ān nán yù yǐ tǎo lóng zhōu zhào zōng shòu zhī gù lìng chén rì kūn shèn shǒu biān jìng wú zhù nì wù nà pàn

师行,帝撰文遣使祭岳镇海渎,复遣礼部尚书任亨泰、监察御史严震直安南,谕以讨龙州赵宗寿之故,令陈日焜慎守边境,毋助逆,勿纳叛。

qiǎn rén yù wén diào nán níng wèi bīng qiān rén jiāng yīn hóu wú gāo lǐng zhī liǔ zhōu wèi bīng qiān rén ān lù hóu wú jié lǐng zhī jiē lìng qí jiàn gōng zì shú

遣人谕文调南宁卫兵千人,江阴侯吴高领之,柳州卫兵千人,安陆侯吴杰领之,皆令其建功自赎。

yòu zhào wén děng rú bīng zhì lóng zhōu zōng shòu qīn lái jiàn jù chén mào yǐ sǐ zhī yóu zé yòu qí zuì

又诏文等,如兵至龙州,宗寿亲来见,具陈茂已死之由,则宥其罪。

ruò zhà qiǎn rén lái zé jìn bīng tǎo zhī

若诈遣人来,则进兵讨之。

jì duó hái jīng yán zōng shòu fú zuì lái cháo qǐ bà bīng wù zhēng

既,铎还京,言宗寿伏罪来朝,乞罢兵勿征。

zhào wén yí bīng yú fèng yì réng mìng duó zhì jūn cān jūn shì

诏文移兵于奉议,仍命铎至军参军事。

zōng shòu xié qí mín nóng lǐ děng liù shí jiǔ rén lái cháo xiè zuì gòng fāng wù

宗寿偕耆民农里等六十九人来朝谢罪,贡方物。

zōng shòu sǐ zi jǐng shēng xí

宗寿死,子景升袭。

jǐng shēng sǐ wú sì yǐ shū rén zhèng xí

景升死,无嗣,以叔仁政袭。

rén zhèng zài chuán wèi zhào yuán yuán sǐ wú zi

仁政再传为赵源,源死无子。

sī ēn tǔ guān cén jùn lǜ bīng gōng tián zhōu huí jié lóng zhōu duó qí yìn nà gù zhī fǔ yuán qī cén shì

思恩土官岑浚率兵攻田州回,劫龙州,夺其印,纳故知府源妻岑氏。

zhào xià zhèn xún guān jiǎo zéi ér yì lì wèi yuán hòu zhě

诏下镇巡官剿贼,而议立为源后者。

yǐ yuán shù xiōng pǔ yǒu èr zi xiāng jū zhǎng dāng lì

以源庶兄浦有二子,相居长当立。

xiāng dì jiè bù néng wú wàng zé móu yú cén shì yǐ pū wéi duì zǐ zhāng guǐ yún yí fù

相弟楷不能无望,则谋于岑氏,以仆韦队子璋诡云遗腹。

cén shì shì xiōng zi měng fāng bīng xióng jiè suì zòu yán zhāng shí yuán zi dāng lì wèi xiāng suǒ cuàn

岑氏恃兄子猛方兵雄,楷遂奏言,璋实源子,当立,为相所篡。

shì xià dū fǔ kān wèi jué

事下督府勘,未决。

zhāng lù zhèn shǒu tài jiàn fu lún shè rén guǐ chēng yǒu zhào xí měng diào èr wàn bīng nà zhāng rù lóng zhōu

璋赂镇守太监傅伦舍人,诡称有诏,檄猛调二万兵,纳璋入龙州。

zuǒ jiāng dà zhèn xiāng qiè yìn bēn kuàng cūn

左江大震,相挈印奔况村。

dōu yù shǐ yáng dàn tǎo zhāng měng shā zhī xiāng nǎi guī

都御史杨旦讨璋,猛杀之,相乃归。

xiāng èr zi zhǎng suì cì bǎo

相二子,长遂,次宝。

xiāng zhī mǔ bǎo yì zhī mǔ xiāng jué ài zhī yuē xiào wǒ dāng lì

相枝拇,宝亦枝拇,相绝爱之,曰:“肖我当立。

měng nǎi yǐ bǎo qù kūn wèi nú

”猛乃以宝去,髡为奴。

jiā jìng yuán nián xiāng sǐ zhōu rén lì suì

嘉靖元年,相死,州人立遂。

jiè shì zhī zhōu rén lì qí zú dì nuǎn

楷弑之,州人立其族弟暖。

shí wáng shǒu rén tí dū liǎng guǎng mù kè cén bó gāo yòng shì jiè lù bó gāo yán nuǎn fēi zhào shì yì dāng lì zhě jiè yě

时王守仁提督两广,幕客岑伯高用事,楷赂伯高,言暖非赵氏裔,当立者楷也。

qiǎn shàng sī zhōu zhī zhōu huáng xióng zhào hé zhī

遣上思州知州黄熊兆核之。

xióng zhào dǎng bó gāo yán jiè dāng lì yǐ zhōu yìn bì jiè

熊兆党伯高,言楷当立,以州印畀楷。

jiè suì shā nuǎn lóng zhōu dà luàn

楷遂杀暖,龙州大乱。

zhōu mù huáng ān děng qián wǎng tián zhōu gòu bǎo

州目黄安等潜往田州购宝。

bǎo shí wéi nú yáng bù jiā shí sān nián yǐ ān děng xíng bǎi jīn gòu de zhī

宝时为奴杨布家十三年矣,安等行百金购得之。

yán zhī dū fǔ dōu yù shǐ lín fù wèi jiè shì yǐ zhāng wú chí zhī jí nǎi lìng jiè shè zhí sì bǎo zhǎng ràng zhī

言之督府,都御史林富谓楷势已张,毋持之急,乃令楷摄职,俟宝长让之。

jiè fù shí shí móu shā bǎo

楷复,时时谋杀宝。

fù yù jiè lìng yǐ yìn hái bǎo bǎo xiè yǐ wǔ qiān jīn yì yǐ yú tián sān shí yī cūn

富谕楷,令以印还宝,宝谢以五千金,益以腴田三十一村。

jiè jì bǎo ruò yì yǔ bù rú yāo hòu lì ér xú tú zhī suì tīng mìng

楷计宝弱易与,不如邀厚利而徐图之,遂听命。

jiè fù qiú wéi zhāng zhī zǐ yīng yù zhī lìng wǎng lái bǎo suǒ

楷复求韦璋之子应育之,令往来宝所。

bǎo qī huáng shì sī míng fǔ tǔ guān huáng cháo nǚ yě èr yú bǎo ér yǔ yīng tōng

宝妻黄氏,思明府土官黄朝女也,贰于宝而与应通。

yīng nǎi hòu jié zhōu mù yòu shù qiǎn rén yǔ xiàng wǔ zhōu dì hǎo qǐ bīng wèi wèi

应乃厚结州目,又数遣人与向武州缔好,乞兵为卫。

bǎo rì huāng hàn xíng jiǎo nán zǐ wáng liáng wèi hūn

宝日荒悍,刑狡男子王良为阍。

jiè zhī liáng hèn bǎo jī shǐ nèi yìng liáng xǔ zhī

楷知良恨宝,激使内应,良许之。

jiè yǐ qiān rén yè zhì bǎo qǐn mén hū liáng liáng kāi mén nà jiè bīng zhí bǎo qǐn suǒ zhǎn zhī yǐ tā dào wén

楷以千人夜至宝寝门呼良,良开门纳楷兵,执宝寝所,斩之,以他盗闻。

yīng yǐ bīng qiān rén jù zhōu bìng jié cháo zì yuán

应以兵千人据州,并结朝自援。

dōu yù shǐ cài jīng shǔ fù shǐ wēng wàn dá móu zhī

都御史蔡经属副使翁万达谋之。

wàn dá wèi jiè jū zhà wèi kě sù tú

万达谓楷狙诈,未可速图。

wéi yīng xùn nuò guǎ lǜ kě dàn xī qín duàn qí zhōng jiān rán hòu kě cì dì huò dū fǔ shàn zhī

韦应巽懦寡虑,可旦夕擒,断其中坚,然后可次第获,督抚善之。

wàn dá xíng bù zhì tài píng shǐ rén yǐ tā shì zhào cháo yù zhī jì lùn yīng dāng sǐ yán jiè cái yǒng zhèng xū jiè wèi lóng zhōu dāng yī miàn ěr

万达行部至太平,使人以他事召朝,谕之计,论应当死,言楷才勇,正须藉为龙州当一面耳。

shí zhū yán jiè shì zhě gù bù wéi lǐ zhōu rén dà huá

时诸言楷事者,故不为理,州人大哗。

wàn dá yù hòu jiè jiè xìn zhī suì tǒng jīng bīng qiān rén yì wàn dá yán zhuàng bìng yǐ sān shí yī cūn de xiàn

万达愈厚楷,楷信之,遂统精兵千人诣万达言状,并以三十一村地献。

wàn dá zhào jiè jí zhōu mù shān yǔ děng rù jiàn fú zhuàng shì jié zhī yuē rǔ zuì dà yi zì wèi jì

万达召楷及州目邓瑀等入见,伏壮士劫之,曰:“汝罪大,宜自为计。

chéng sǐ shàng kě wéi ěr zi liú yī guān

诚死,尚可为尔子留一官。

jiè zì fēn wú shēng lǐ nǎi shǒu shū yù qí dǎng yuē yè yǐ rú cǐ luàn wú yì yě kě shàn fǔ wǒ zi yǐ cún zhào

”楷自分无生理,乃手书谕其党曰:“业已如此,乱无益也,可善辅我子以存赵。

wàn dá jí zhàng jiè bì zhī yǐ kǎi shū yù qí zhōu rén

”万达即杖楷,毙之,以楷书谕其州人。

shí jiè zi kuāng shí shēng sì nián yǐ lì zhī yī zhōu xī dìng

时楷子匡时,生四年矣,立之,一州悉定。

nǎi yǐ shí sān cūn hái lóng zhōu shí bā cūn lì chóng shàn xiàn yú shì lóng zhōu zhào shì réng de xí

乃以十三村还龙州,十八村隶崇善县,于是龙州赵氏仍得袭。

guī shùn zhōu jiù wèi tóng lì zhèn ān fǔ

归顺州,旧为峒,隶镇安府。

yǒng lè jiān zhèn ān zhī fǔ cén zhì gāng fēn qí dì èr zi cén yǒng gāng lǐng tóng shì chuán zi yīng lǚ lǜ bīng bào xiào

永乐间,镇安知府岑志纲分其第二子岑永纲领峒事,传子瑛,屡率兵报效。

hóng zhì jiǔ nián zǒng dū shān tíng zàn yán zhèn ān fǔ zhī guī shùn tóng jiù wèi zhōu zhì hóng wǔ chū cái gé

弘治九年,总督邓廷瓒言:“镇安府之归顺峒,旧为州治,洪武初裁革。

jīn qí tóng zhǔ cén yīng měi xiào láo yú guān qǐ shè zhōu zhì shòu yǐ tǔ guān zhī zhōu

今其峒主岑瑛每效劳于官,乞设州治,授以土官知州。

fán chū bīng lìng bèi tǔ bīng wǔ qiān réng suì lǐng tǔ bīng èr qiān fù wú zhōu tīng diào

凡出兵令备土兵五千,仍岁领土兵二千赴梧州听调。

zhào cóng zhī zēng shè liú guān lì mù yī yuán

”诏从之,增设流官吏目一员。

yīng sǐ zi zhāng xí

瑛死,子璋袭。

fù cóng zhāng zòu yǐ běn zhōu gǎi lì bù zhèng sī

复从璋奏,以本州改隶布政司。

zhāng duō zhì lüè

璋多智略。

tián zhōu cén měng yǐ bù fǎ huò qiǎn dōu yù shǐ yáo mò jiāng jǔ bīng tǎo zhī

田州岑猛以不法获谴,都御史姚镆将举兵讨之。

zhāng měng fù wēng yě

璋,猛妇翁也。

mò lǜ zhāng dǎng měng zhào dōu zhǐ huī chén xī yí móu

镆虑璋党猛,召都指挥沈希仪谋。

xī yí yā zhī zhāng nǚ shī chǒng hèn měng yòu zhī bù xià qiān hù zhào chén yā shàn zhāng

希仪雅知璋女失宠,恨猛,又知部下千户赵臣雅善璋。

xī yí yīn shǐ zhào chén yǔ zhāng tú měng zhāng shòu mìng

希仪因使赵臣语璋图猛,璋受命。

shí měng zǐ bāng yàn shǒu gōng yáo ài zhāng zhà qiǎn bīng qiān rén zhù bāng yàn yán tiān bīng zhì yǐ yīn dǎng gù qiě yǔ ěr tóng huò

时猛子邦彦守工尧隘,璋诈遣兵千人助邦彦,言:“天兵至,以姻党故,且与尔同祸。

jīn fā jīng bīng lái xìng nǔ lì jiān shǒu

今发精兵来,幸努力坚守。

bāng yàn xīn nà zhī

”邦彦欣纳之。

zhāng qiǎn rén bào xī yí yuē jǐn yǐ qiān rén nèi yìng yǐ

璋遣人报希仪曰:“谨以千人内应矣。

shí tián zhōu bīng shū sǐ jù zhàn zhū jiāng mò lì dāng ài zhě xī yí dú yǐn bīng dāng zhī

”时田州兵殊死拒战,诸将莫利当隘者,希仪独引兵当之。

yuē zhàn sān hé guī shùn bīng dà hū yuē bài yǐ

约战三合,归顺兵大呼曰:“败矣!

tián zhōu bīng jīng kuì xī yí huī bīng chéng zhī zhǎn shǒu shù qiān jí bāng yàn sǐ yān

”田州兵惊溃,希仪麾兵乘之,斩首数千级,邦彦死焉。

měng wén bài yù zì jīng

猛闻败,欲自经。

ér zhāng xiān yǐ zhù bié guǎn shǐ rén qǐng měng

而璋先已筑别馆,使人请猛。

shí měng cāng huáng bù zhī suǒ chū suì qiè yìn cóng zhāng shǐ zǒu guī shùn

时猛仓皇不知所出,遂挈印从璋,使走归顺。

zhāng guǐ wèi měng cǎo zòu cù měng chū yìn shí fēng zhī

璋诡为猛草奏,促猛出印实封之。

zhāng jì zhī měng yìn suǒ zài nǎi zhèn shā měng zhǎn qí shǒu bìng fǔ yìn hán zhī jiàn dào chí jūn mén

璋既知猛印所在,乃鸩杀猛,斩其首,并府印函之,间道驰军门。

wèi chán yán suǒ zǔ jìng bù lùn gōng

为谗言所阻,竟不论功。

zhāng sǐ cì zǐ huán xí

璋死,次子𤩽袭。

jiā jìng sì nián tí dū shèng yìng qī yǐ huán xiān zhù měng nì gōng sì chéng xǔ zì xīn chū bīng tǎo zéi zì shú

嘉靖四年,提督盛应期以𤩽先助猛逆攻泗城,许自新,出兵讨贼自赎。

cóng zhī

从之。

shí sì nián sì zhōu lú sū pàn jiū huán gōng zhèn ān fǔ

十四年,四州卢苏叛,纠𤩽攻镇安府。

huán pò zhèn ān bìng fā cén zhēn bǎo fù mǔ fén mù

𤩽破镇安,并发岑真宝父母坟墓。

shì wén gé guàn dài xǔ lì gōng shú

事闻,革冠带,许立功赎。

huán hòu cóng zhēng jiāo zhǐ lǜ yú jūn

𤩽后从征交阯,率于军。

zǐ dài xí wàn lì jiān yǐ gòng mǎ wéi xiàn gěi bàn shǎng

子代袭,万历间以贡马违限,给半赏。

xiàng wǔ zhōu sòng zhì lì héng shān zhài

向武州,宋置,隶横山寨。

yuán lì tián zhōu lù

元隶田州路。

qí jiè dōng běi dǐ tián zhōu xi dǐ zhèn ān nán dǐ zhèn yuǎn

其界东北抵田州,西抵镇安,南抵镇远。

hóng wǔ èr nián qī yuè tǔ guān huáng shì tiě qiǎn shǐ gòng mǎ jí fāng wù

洪武二年七月,土官黄世铁遣使贡马及方物。

zhào yǐ shì tiě wèi xiàng wǔ zhōu zhī zhōu xǔ shì xí

诏以世铁为向武州知州,许世袭。

èr shí yī nián guǎng xī bù zhèng sī yán xiàng wǔ zhōu pàn mán gěng huà

二十一年,广西布政司言向武州叛蛮梗化。

shí dū du yáng wén pèi zhēng nán jiāng jūn yìn tǎo lóng zhōu fèng yì děng chù fù fèng mìng yí shī xiàng wǔ

时都督杨文佩征南将军印,讨龙州、奉议等处,复奉命移师向武。

wén diào yòu fù jiāng jūn hán guān fēn bīng jìn tǎo dōu kāng xiàng wǔ fù láo zhū zhōu xiàn zhǎn shì tiě

文调右副将军韩观分兵进讨都康、向武、富劳诸州县,斩世铁。

yǐ bīng bù shàng shū táng duó yán zhì xiàng wǔ zhōu shǒu yù qiān hù suǒ

以兵部尚书唐铎言,置向武州守御千户所。

yǒng lè èr nián tǔ guān zhī zhōu huáng yù qiǎn tóu mù luō yǐ de gòng mǎ cì chāo bì

永乐二年,土官知州黄彧遣头目罗以得贡马,赐钞币。

xuān dé sì nián gù tǔ guān zhī zhōu huáng qiān chāng zi zōng yīn gòng mǎ cì chāo

宣德四年,故土官知州黄谦昌子宗荫贡马,赐钞。

jiā jìng sì nián tián zhōu cén měng pàn xiàng wǔ tǔ guān yǐ bīng zhù měng

嘉靖四年,田州岑猛叛,向武土官以兵助猛。

tí dū shèng yìng qī yì dà zhēng xí xiàng wǔ chū bīng tǎo zéi yǐ gōng shú zuì

提督盛应期议大征,檄向武出兵讨贼,以功赎罪。

shí liù nián tián zhōu lú sū pàn zhèn ān tǔ guān cén zhēn bǎo yǐ bīng nà cén bāng zuǒ sū qiú zhù yú xiàng wǔ

十六年,田州卢苏叛,镇安土官岑真宝以兵纳岑邦佐,苏求助于向武。

shí tǔ guān huáng zhòng jīn yuàn zhēn bǎo suì yǔ hé bīng pò zhèn ān

时土官黄仲金怨真宝,遂与合兵,破镇安。

shì wén gé zhòng jīn guān dài

事闻,革仲金冠带。

èr shí qī nián yǐ zhòng jīn tīng diào yǒu láo zhào xǔ chéng xí yuán zhí miǎn fù jīng

二十七年,以仲金听调有劳,诏许承袭原职,免赴京。

sì shí èr nián yòu yǐ jiǎo píng yáo kòu gōng jiā zhòng jīn sì pǐn fú

四十二年,又以剿平瑶寇功,加仲金四品服。

xiàng wǔ lǐng xiàn yī yuē fù láo yuán zhì

向武领县一,曰富劳,元置。

hóng wǔ jiān wèi mán liáo suǒ jù

洪武间,为蛮僚所据。

jiàn wén shí fù zhì réng lì xiàng wǔ zhōu

建文时复置,仍隶向武州。

yǒng lè chū shěng wǔ lín rù yān

永乐初,省武林入焉。

tǔ guān yì huáng shì shì xí

土官亦黄氏世袭。

fèng yì zhōu sòng zhì

奉议州,宋置。

chū shǔ jìng jiāng jūn hòu shǔ guǎng xī jīng lüè ān fǔ sī

初属静江军,后属广西经略安抚司。

yuán shǔ guǎng xī liǎng jiāng dào xuān wèi sī

元属广西两江道宣慰司。

hóng wǔ chū tǔ guān huáng zhì wēi jiù wèi tián zhōu fǔ zǒng guǎn lái guī fù

洪武初,土官黄志威旧为田州府总管,来归附。

èr nián zhào shòu qí zi shì tiě wèi xiàng wǔ zhōu zhī zhōu shì xí

二年诏授其子世铁为向武州知州,世袭。

sān nián zhì wēi rù cháo gòng

三年,志威入朝贡。

liù nián zhāo fǔ fèng yì děng zhōu bǎi shí qī chǔ rén mín jiē kuǎn fú

六年招抚奉议等州百十七处人民,皆款服。

dì jiā zhì wēi gōng mìng yǐ ān zhōu hóu zhōu yáng xiàn shǔ zhī

帝嘉志威功,命以安州、侯州、阳县属之。

qī nián yǐ zhì wēi wèi fèng yì zhōu zhī zhōu jiān shǒu yù zhí lì guǎng xī xíng shěng

七年以志威为奉议州知州兼守御,直隶广西行省。

èr shí liù nián fèng yì zhōu zhī zhōu huáng sì lóng qiǎn rén gòng mǎ jí fāng wù cì yǐ chāo dìng

二十六年,奉议州知州黄嗣隆遣人贡马及方物,赐以钞锭。

èr shí bā nián guǎng xī bù zhèng sī yán fèng yì nán dān děng chù mán rén gěng huà

二十八年,广西布政司言,奉议、南丹等处蛮人梗化。

shí dū du yáng wén tǎo lóng zhōu fú zuì dì mìng yí bīng fèng yì jiǎo zéi qiǎn shǐ yù wén děng jìn wén fèng yì liǎng jiāng xī tóng děng chù lín mù yīn yì shé huī yí dú cǎo mǎng zhōng yǔ guò liú dú xī jiàn yǐn zhī lìng rén sǐ

时都督杨文讨龙州,伏罪,帝命移兵奉议剿贼,遣使谕文等:“近闻奉议、两江溪峒等处,林木阴翳,蛇虺遗毒草莽中,雨过,流毒溪涧,饮之令人死。

shī rù qí de xíng yíng zhù zhá wù yǐn shān xī shuǐ quán kǒng yú dú shāng rén

师入其地,行营驻札,勿饮山溪水泉,恐余毒伤人。

yi záo jǐng yǐ yǐn ěr děng qí shèn chá zhī

宜凿井以饮,尔等其慎察之。

wén fā guǎng xī dū sī jí hù wèi guān jūn èr wàn rén diào tián zhōu sì chéng děng tǔ bīng sān wàn bā qiān jiǔ bǎi rén cóng zhēng

”文发广西都司及护卫官军二万人,调田州、泗城等土兵三万八千九百人从征。

shī zhì fèng yì zhōu mán kòu wén guān jūn zhì xī cuàn rù shān lín jù xiǎn zì gù

师至奉议州,蛮寇闻官军至,悉窜入山林,据险自固。

wén dū zhū jiāng fēn bīng bǔ zhī fù diào cān jiāng liú zhēn děng lǐng bīng fēn dào gōng nán dān pàn kòu

文督诸将分兵捕之,复调参将刘真等领兵分道攻南丹叛寇。

chū wén děng zhù shī fèng yì zhōu zhī dōng nán fēn bīng zhuī bǔ zéi dǎng qiě qiǎn rén zhāo xiáng qí xié cóng zhě

初,文等驻师奉议州之东南,分兵追捕贼党,且遣人招降其胁从者。

zéi jiē fén lú shè zǒu shān gǔ píng xiǎn zǔ lì zhà zì gù

贼皆焚庐舍,走山谷,凭险阻立栅自固。

wén dū jiàng shì lǚ gōng pò zhī zéi zhòng kuì sàn

文督将士屡攻破之,贼众溃散。

zuǒ fù jiāng jūn hán guān děng suì fēn bīng zhuī tǎo dōu kāng xiàng wǔ fù láo shàng lín zhū zhōu xiàn

左副将军韩观等遂分兵追讨都康、向武、富劳、上林诸州县,

pò qí gèng wú lián huā dà téng xiá děng zhài

破其更吾、莲花、大藤峡等寨,

zhǎn xiàng wǔ tǔ guān huáng shì tiě bìng qí dǎng wàn bā qiān sān bǎi yú rén

斩向武土官黄世铁并其党万八千三百余人,

zhāo xiáng mán mín fù yè zhě liù bǎi sì shí bā hù

招降蛮民复业者六百四十八户,

xǐ zhì xiàng zhōu wǔ shān xiàn

徙置象州武山县,

mán kòu suì píng

蛮寇遂平。

shí bīng bù shàng shū zhì shì táng duó cān yì jūn shì yǐ cháo tíng cháng mìng zhēng jiǎo bì rì zhì wèi shǒu zhī

时兵部尚书致仕唐铎参议军事,以朝廷尝命征剿毕日,置卫守之。

nǎi huì zhū jiàng xiàng dù xíng shì zhì fèng yì děng wèi bìng xiàng wǔ hé chí huái jí wǔ xian hè xiàn děng chǔ shǒu yù qiān hù suǒ shè guān jūn zhèn shǒu

乃会诸将相度形势,置奉议等卫并向武、河池、怀集、武仙、贺县等处守御千户所,设官军镇守。

zhào cóng qí yán

诏从其言。

xuān dé èr nián shǔ zhōu shì tǔ guān huáng zōng yīn qiǎn tóu mù gòng mǎ

宣德二年,署州事土官黄宗荫遣头目贡马。

zhèng tǒng wǔ nián zōng yīn kē liǎn jié shā shèn qiě yù qiāng qí mǔ

正统五年,宗荫科敛劫杀,甚且欲戕其母。

mǔ bì zhī shā mǔ shì zhě yǐ xiè nù wèi mǔ suǒ gào

母避之,杀母侍者以泄怒,为母所告。

qiān shì shān yì zòu qí shì dì chì zǒng bīng guān liǔ pǔ jí sān sī àn yàn yǐ wén

佥事邓义奏其事,帝敕总兵官柳溥及三司按验以闻。

jiā jìng sì nián tián zhōu cén měng pàn fèng yì tǔ guān cháng zhù měng gōng sì chéng zhōu

嘉靖四年,田州岑猛叛,奉议土官尝助猛攻泗城州。

zhì shì tí dū shèng yìng qī yán xǔ qí zì xīn lìng chū bīng tǎo zéi yǐ gōng shú zuì

至是提督盛应期言,许其自新,令出兵讨贼,以功赎罪。

hòu tǔ guān zhī zhōu sǐ jiē yǐ tǔ pàn guān zhǎng zhōu shì

后土官知州死,皆以土判官掌州事。

lùn zhě yǐ fèng yì dàn wán de sān miàn jiāo pò tián zhōu dú nán jiè zhèn ān qí shì shén cù

论者以奉议弹丸地,三面交迫田州,独南界镇安,其势甚蹙。

míng chū zhì wèi quán guān rú sòng yuán gù shì gài yù zhōng duàn tián zhèn yǐ fá qí móu yún

明初置卫,铨官如宋、元故事,盖欲中断田、镇,以伐其谋云。

jiāng zhōu jiè dōng dǐ zhōng zhōu xi dǐ lóng zhōu nán dǐ sī míng běi dǐ tài píng fǔ

江州界,东抵忠州,西抵龙州,南抵思明,北抵太平府。

qí zhōu sòng zhì lì gǔ wàn zhài

其州宋置,隶古万寨。

yuán shǔ sī míng lù

元属思明路。

míng chū tǔ guān huáng wēi qìng guī fù

明初,土官黄威庆归附。

shòu shì xí zhī zhōu shè liú guān lì mù yǐ zuǒ zhī zhí lì bù zhèng sī

授世袭知州,设流官吏目以佐之,直隶布政司。

jiā jìng sì shí èr nián yǐ píng yáo tóng gōng zhǔn jiāng zhōu tǔ guān zi huáng ēn zàn shǔ běn zhí

嘉靖四十二年,以平瑶、僮功,准江州土官子黄恩暂署本职。

lǐng xiàn yī yuē luō bái

领县一,曰罗白。

hóng wǔ chū tǔ guān liáng jìng bīn guī fù shòu shì xí zhī xiàn

洪武初,土官梁敬宾归附,授世袭知县。

jìng bīn sǐ zi fù chāng xí

敬宾死,子复昌袭。

yǒng lè jiān cóng zhēng jiāo zhǐ bèi xiàn zi fú lǐ xí

永乐间,从征交阯被陷,子福里袭。

sī líng zhōu sòng zhì shǔ yǒng píng zhài

思陵州,宋置,属永平寨。

yuán shǔ sī míng lù

元属思明路。

hóng wǔ chū shěng rù sī míng fǔ

洪武初,省入思明府。

èr shí yī nián fù zhì sī líng zhōu

二十一年复置思陵州。

èr shí qī nián tǔ guān wéi yán shòu gòng mǎ jí fāng wù

二十七年,土官韦延寿贡马及方物。

xuān dé sì nián hù yìn tǔ guān wéi chāng lái cháo gòng mǎ cì chāo bì

宣德四年,护印土官韦昌来朝,贡马,赐钞币。

zhèng tǒng jiān gòng cì rú zhì

正统间,贡赐如制。

qí jiè dōng zhì zhōng zhōu xī běi zhì sī míng nán zhì jiāo zhǐ

其界东至忠州,西北至思明,南至交阯。

qióng zhōu jū huán hǎi zhōng

琼州,居环海中。

hàn wǔ dì píng nán yuè shǐ zhì zhū yá dān ěr èr jùn

汉武帝平南粤,始置珠崖、儋耳二郡。

lì jìn duò táng sòng pàn fú bù yī shì jù qián shǐ

历晋、隋、唐、宋叛服不一,事具前史。

yuán gǎi zhì qióng zhōu lù shǔ hǎi běi hǎi nán dào xuān wèi sī

元改置琼州路,属海北海南道宣慰司。

tiān lì chū gǎi qián níng jūn mín ān fǔ sī

天历初,改干宁军民安抚司。

hóng wǔ yuán nián zhēng nán jiāng jūn liáo yǒng zhōng píng guǎng dōng gǎi qián níng ān fǔ sī wèi qióng zhōu fǔ yǐ yá zhōu jí yáng jūn dān zhōu wàn ān jūn jù wèi zhōu nán jiàn zhōu wèi dìng ān xiàn lì yān

洪武元年,征南将军廖永忠平广东,改干宁安抚司为琼州府,以崖州吉阳军、儋州万安军俱为州,南建州为定安县隶焉。

liù nián dān zhōu yi lún xiàn mín chén kūn liù děng zuò luàn gōng xiàn zhōu chéng

六年,儋州宜伦县民陈昆六等作乱,攻陷州城。

guǎng dōng zhǐ huī shǐ sī zòu yán jìn dān zhōu shān zéi luàn yǐ diào bīng jiǎo

广东指挥使司奏言:“近儋州山贼乱,已调兵剿。

qí dān wàn èr zhōu shān shēn de kuàng yi shè bīng wèi zhèn zhī

其儋、万二州,山深地旷,宜设兵卫镇之。

zhào zhì dān wàn èr zhōu shǒu yù qiān hù suǒ

”诏置儋、万二州守御千户所。

qī nián dān zhōu lí rén fú jūn shèng děng zuò luàn hǎi nán wèi zhǐ huī zhāng rén lǜ bīng tǎo píng zhī

七年,儋州黎人符均胜等作乱,海南卫指挥张仁率兵讨平之。

yòu hǎi nán luō zhūn děng dòng lí rén zuò luàn qiān hù zhōu wàng děng tǎo píng zhī

又海南罗屯等洞黎人作乱,千户周旺等讨平之。

chéng mài xiàn zéi wáng guān shè luàn diǎn shǐ péng zhēn lǐng mín bīng bǔ zhǎn zhī

澄迈县贼王官舍乱,典史彭祯领民兵捕斩之。

shí wǔ nián wàn yá èr zhōu mín chén dǐng shū děng zuò luàn xiàn líng shuǐ xiàn wèi hǎi nán wèi guān jūn jī bài zhuī zhì téng qiáo zhǎn dǐng shū děng sān bǎi yú rén yú dǎng xī píng

十五年,万、崖二州民陈鼎叔等作乱,陷陵水县,为海南卫官军击败,追至藤桥,斩鼎叔等三百余人,余党悉平。

shí qī nián dān zhōu yi lún xiàn lí mín táng nà hǔ děng luàn hǎi nán wèi zhǐ huī zhāng xìn fā bīng tǎo zhī

十七年,儋州宜伦县黎民唐那虎等乱,海南卫指挥张信发兵讨之。

nà hǔ jí qí dǎng zhèng yín děng bài dùn xìn zhuī qín zhī sòng jīng shī

那虎及其党郑银等败遁,信追擒之,送京师。

zhī zhōu wèi shì jí shòu huì zòng yín qù

知州魏世吉受贿,纵银去。

dì wèi bīng bù yuē zhī zhōu bù néng bǔ zéi jí guān jūn bǔ zhì ér fǎn zòng zhī hu

帝谓兵部曰:“知州不能捕贼,及官军捕至而反纵之乎?

mìng qiǎn lì shì jí qí zhōu zhàng shì jí zé bǔ suǒ zòng zhě

”命遣力士即其州杖世吉,责捕所纵者。

yǒng lè sān nián guǎng dōng dū sī yán qióng zhōu suǒ shǔ qī xiàn bā dòng shēng lí bā qiān wǔ bǎi rén yá zhōu bào yǒu děng shí bā cūn yī qiān yú hù jù yǐ xiàng huà wéi luō huó zhū dòng shēng lí shàng wèi guī fù

永乐三年,广东都司言:“琼州所属七县八洞生黎八千五百人,崖州抱有等十八村一千余户,俱已向化,惟罗活诸洞生黎尚未归附。

dì mìng qiǎn tōng pàn liú míng jī chì fǔ yù zhī

”帝命遣通判刘铭赍敕抚谕之。

yù shǐ wāng jùn mín yán qióng zhōu zhōu wéi jiē hǎi zhōng yǒu dà xiǎo wǔ zhǐ lí mǔ děng shān jiē shēng shú lí rén suǒ jū

御史汪俊民言:“琼州周围皆海,中有大、小五指,黎母等山,皆生熟黎人所居。

bǐ suì jūn mín yǒu táo rù lí dòng zhě shèn qiě yǐn yòu shēng lí qīn rǎo jū mín

比岁军民有逃入黎洞者,甚且引诱生黎,侵扰居民。

cháo tíng lǚ shǐ zhāo yù lí xìng wán hěn wèi jiàn xìn cóng

朝廷屡使招谕,黎性顽狠,未见信从。

yòu shān shuǐ jùn è fēng qì yì yì lí qí zhàng dú xiān néng quán huó

又山水峻恶,风气亦异,罹其瘴毒,鲜能全活。

jìn fǎng yi lún xiàn shú lí tóng shǒu wáng xián yòu cháng fèng mìng zhāo yù lí mín guī huà zhě duō

近访宜伦县熟黎峒首王贤祐、尝奉命招谕黎民,归化者多。

qǐng réng zhào xián yòu liàng shòu yǐ guān bǐ zhāo yù wèi fú jiè yuē zhū tóng wú nà bū táo

请仍诏贤祐,量授以官,俾招谕未服,戒约诸峒,无纳逋逃。

qí shú lí zé lìng suí chǎn nà shuì xī miǎn chà yáo

其熟黎则令随产纳税,悉免差徭;

qí shēng lí guī huà zhě miǎn shuì sān nián

其生黎归化者,免税三年;

tóng shǒu zé liàng suǒ zhāo mín shù duō guǎ shòu yǐ zhí

峒首则量所招民数多寡授以职。

rú cǐ shù jī lí rén shùn fú

如此庶几黎人顺服。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

qiǎn zhī xiàn pān lóng běn jī chì fǔ yù

遣知县潘隆本赍敕抚谕。

sì nián qióng zhōu shǔ xiàn shēng lí tóng shǒu luō xiǎn xǔ zhì guǎng chén zhōng děng sān shí sān rén lái cháo

四年,琼州属县生黎峒首罗显、许志广、陈忠等三十三人来朝。

chū yǐ shēng lí duō wèi xiàng huà qiǎn míng zhāo fǔ

初以生黎多未向化,遣铭招抚。

zhì shì xiàng huà zhě wàn yú hù xiǎn děng cóng míng lái cháo qiě qǐ yǐ míng fǔ qí zhòng

至是向化者万余户,显等从铭来朝,且乞以铭抚其众。

dì suì shòu míng qióng zhōu zhī fǔ zhuān zhí fǔ lí réng shòu xiǎn děng zhī xiàn xiàn chéng xún jiǎn děng guān cì guàn dài chāo bì qiǎn hái

帝遂授铭琼州知府,专职抚黎,仍授显等知县、县丞、巡检等官,赐冠带钞币,遣还。

zì shì zhū lí gǎn yuè xiāng jì lái guī

自是诸黎感悦,相继来归。

qióng shān lín gāo zhū xiàn shēng lí tóng shǒu wáng fá zhōng yì wáng lín děng lái cháo mìng wéi zhǔ bù xún jiǎn

琼山、临高诸县生黎峒首王罚、钟异、王琳等来朝,命为主簿、巡检。

liù nián míng fù shuài tǔ lí tóng shǒu wáng xián yòu wáng huì wáng cún lǐ děng lái cháo gòng mǎ

六年,铭复率土黎峒首王贤祐、王惠、王存礼等来朝,贡马。

mìng xián yòu wèi dān zhōu tóng zhī huì cún lǐ wèi wàn níng xiàn zhǔ bù

命贤祐为儋州同知,惠、存礼为万宁县主簿。

bā nián wén chāng xiàn zhǎn jiǎo zhài lí shǒu zhōu zhèn shēng děng lái guī cì yǐ chāo bì bǐ réng wǎng zhāo zhū tóng

八年,文昌县斩脚寨黎首周振生等来归,赐以钞币,俾仍往招诸峒。

jiǔ nián lín gāo xiàn diǎn shǐ wáng jì fú fèng mìng zhāo zhì shēng lí èr qiān yú hù ér yǐ tóng shǒu wáng nǎi děng lái cháo

九年,临高县典史王寄扶奉命招至生黎二千余户,而以峒首王乃等来朝。

mìng jì fú wèi xiàn zhǔ bù bìng cì wáng nǎi děng chāo

命寄扶为县主簿,并赐王乃等钞。

shí yī nián qióng shān xiàn dōng yáng dōu mín zhōu kǒng zhū zhāo yù bāo lí děng cūn lí rén wáng guān qiǎo děng èr bǎi sān shí hù yuàn fù jí wèi mín

十一年,琼山县东洋都民周孔洙招谕包黎等村黎人王观巧等二百三十户,愿附籍为民。

cóng zhī

从之。

lín gāo mín huáng mào fèng mìng zhāo fǔ shēn tóng nà dāi děng èr shí sì tóng shēng lí lǜ lí shǒu wáng jù fú xǐ děng lái cháo gòng mǎ lí mín lái guī zhě hù sì bǎi yǒu jī

临高民黄茂奉命招抚深峒、那呆等二十四峒生黎,率黎首王聚、符喜等来朝贡马,黎民来归者户四百有奇。

tōng jì qián hòu suǒ fǔ zhū lí gòng qiān liù bǎi qī shí chù hù sān wàn yǒu qí gài jiē běn miào suàn yún

通计前后所抚诸黎共千六百七十处,户三万有奇,盖皆本庙算云。

shí sì nián wáng xián yòu lǜ shēng lí tóng shǒu wáng sā lí fú jīn děng lái cháo gòng dì jiā nà zhī

十四年,王贤祐率生黎峒首王撒、黎佛金等来朝贡,帝嘉纳之。

mìng lǐ bù yuē lí rén yuǎn chù hǎi nán mù yì lái guī ruò cháo gòng pín fán fēi cún fǔ yì

命礼部曰:“黎人远处海南,慕义来归,若朝贡频繁,非存抚意。

zì jīn shēng lí tǔ guān tóng shǒu jù sān nián yī gòng zhe wèi lìng

自今生黎土官峒首俱三年一贡,著为令。

shí liù nián gǎn ēn tǔ zhī xiàn lóu jí lù lǜ tóng shǒu gòng mǎ

”十六年,感恩土知县楼吉禄率峒首贡马。

shí jiǔ nián níng yuǎn tǔ xiàn chéng xíng jīng lǜ tóng shǒu luō lín cháo gòng

十九年,宁远土县丞邢京率峒首罗淋朝贡。

shí yá zhōu mín yǐ sī fèn xiāng zhàn dòu wèi jiāng lì yú suǒ yù fā bīng jiǎo zhī

时崖州民以私忿相战斗,卫将利渔所欲,发兵剿之。

qióng zhōu zhī zhōu wáng bó zhēn zhí bù kě yuē bǐ zì xiāng chóu shā ěr fēi yǒu kòu chéng yì shā liáng mín zhī è bù zú fán guān jūn

琼州知州王伯贞执不可,曰:“彼自相仇杀耳,非有寇城邑杀良民之恶,不足烦官军。

wèi jiāng bù cóng bó zhēn nǎi qiǎn níng yuǎn xiàn chéng huáng tóng àn shì

”卫将不从,伯贞乃遣宁远县丞黄童按视。

guǒ chóu shā dǎi zhì shù rén lí rén suì ān

果仇杀,逮治数人,黎人遂安。

xuān dé yuán nián lè huì tǔ zhǔ bù wáng cún lǐ děng qiǎn lí shǒu lí níng jí wàn zhōu lí mín zhāng chū děng lái gòng dì wèi shàng shū hú yíng yuē lí rén jū hǎi dǎo bù shí lǐ yí pàn fú bù cháng xī zhuān shè guān fǔ suí jīn lái cháo dāng jiā lài zhī

宣德元年,乐会土主簿王存礼等遣黎首黎宁及万州黎民张初等来贡,帝谓尚书胡濙曰:“黎人居海岛,不识礼仪,叛服不常,昔专设官抚绥,今来朝,当加赉之。

jiǔ yuè chéng mài xiàn lí wáng guān zhū qióng shān xiàn lí wáng guān zhèng děng jù zhòng shā qióng shān tǔ zhī xiàn xǔ zhì guǎng liú jié xiāng cūn shā lüě rén chù mìng guǎng dōng sān sī kān shí tǎo zhī

”九月,澄迈县黎王观珠、琼山县黎王观政等聚众杀琼山土知县许志广,流劫乡村,杀掠人畜,命广东三司勘实讨之。

èr nián

二年,

zhǐ huī wáng yǔ děng zhuī bǔ lí zéi

指挥王瑀等追捕黎贼,

bīng zhì jīn jī lǐng

兵至金鸡岭,

zéi lǜ zhòng jù dí

贼率众拒敌,

bài zhī

败之,

shēng qín zéi shǒu wáng guān zhèng jí cóng zéi èr bǎi liù shí èr rén

生擒贼首王观政及从贼二百六十二人,

zhǎn shǒu èr bǎi liù shí qī jí

斩首二百六十七级,

yú zhòng kuì

余众溃,

bēn zǒu rù shān

奔走入山,

zhāo fǔ fù yè lí bā bǎi yī shí èr hù

招抚复业黎八百一十二户,

yǐ jié wén

以捷闻,

xiè sòng guān zhèng děng zhì jīng

械送观政等至京。

dì wèi shàng shū jiǎn yì yuē mán xìng suī nán xún rán zhì wéi biàn bì yǒu jī

帝谓尚书蹇义曰:“蛮性虽难驯,然至为变,必有激。

yi yán jiè fǔ lí zhū guān kuān yǐ yù zhī ruò shēng shì jī biàn guó yǒu cháng xíng

宜严戒抚黎诸官,宽以驭之,若生事激变,国有常刑。

zhèng tǒng jiǔ nián yá zhōu shǒu yù qiān hù chén zhèng wén lí zéi chū mò xié fù qiān hù hóng yú lǐng jūn sōu bǔ zéi nǎi wéi shú lí cūn lí shǒu chū jiàn zhèng děng zhé shā zhī

正统九年,崖州守御千户陈政闻黎贼出没,偕副千户洪瑜领军搜捕贼,乃围熟黎村,黎首出见,政等辄杀之。

yòu lìng jūn qí sūn de děng shí wǔ rén fén qí lú shè shā qí qī nú shù rén lǔ qí cái wù

又令军旗孙得等十五人焚其庐舍,杀其妻孥数人,掳其财物。

gè lí jī biàn zhèng jí guān jūn bǎi rén jiē wèi suǒ shā

各黎激变,政及官军百人,皆为所杀。

xún àn yù shǐ zhào zhōng yǐ wén zuò yú jī biàn lǜ zhǎn

巡按御史赵忠以闻,坐瑜激变律斩。

jǐng tài sān nián chì wàn zhōu pàn guān wáng hǔ yuē yǐ ěr zǔ fù néng zhāo fǔ lí rén tè shòu tǔ guān

景泰三年敕万州判官王琥曰:“以尔祖父能招抚黎人,特授土官。

ěr néng jì chéng fù zhì yì jì yǒu nián

尔能继承父志,亦既有年。

cí tè jiàng chì fù ěr fǔ yù gāi guǎn cūn tóng lí rén gè ān shēng yè bù dé fǎng xiào bié tóng shēng lí suǒ wéi

兹特降敕付尔,抚谕该管村峒黎人,各安生业,不得仿效别峒生黎所为。

qí guān jūn yì bù dé shàn rù cūn tóng rǎo hài jī biàn

其官军亦不得擅入村峒,扰害激变。

tiān shùn wǔ nián chì liǎng guǎng xún fǔ yè shèng yǐ hǎi nán zéi wǔ bǎi yú zhàn jù chéng chí kě chí zhì qióng xiàng jī fǔ bǔ wù shǐ zī màn

天顺五年敕两广巡抚叶盛,以海南贼五百余占据城池,可驰至琼,相机抚捕,勿使滋蔓。

hóng zhì èr nián yá zhōu gù tǔ guān chén dí sūn guàn dài shè rén chén chóng yòu cháo gòng

弘治二年,崖州故土官陈迪孙、冠带舍人陈崇祐朝贡。

yǐ qí néng fǔ lí rén zhī bū táo fù yè zhě hòu cì zhī

以其能抚黎人之逋逃复业者,厚赐之。

shí wǔ nián lí zéi fú nán shé fǎn zhèn bīng tǎo zhī bù xià

十五年,黎贼符南蛇反,镇兵讨之,不下。

hù bù zhǔ shì féng yóng zòu fǔ zhì zài dà hǎi nán

户部主事冯颙奏:“府治在大海南。

yǒu wǔ zhǐ shān tóng lí rén zá jū

有五指山峒,黎人杂居。

wài yǒu sān zhōu shí xiàn yī wèi shí yī suǒ

外有三州、十县、一卫、十一所。

yǒng lè jiān zhì tǔ guān zhōu xiàn yǐ tǒng zhī lí mín ān dǔ rú gù

永乐间,置土官州县以统之,黎民安堵如故。

chéng huà jiān lí rén zuò luàn sān dù zhēng tǎo

成化间,黎人作乱,三度征讨。

jiàng lǐng tān gōng shā lù wú gū

将领贪功,杀戮无辜。

dài hóng zhì jiān zhī fǔ zhāng huán yú jùn tān cán kē liǎn dà shī lí xīn niàng chéng jīn rì nán shé zhī huò

迨弘治间,知府张桓、余浚贪残苛敛,大失黎心,酿成今日南蛇之祸。

chén běn tǔ rén pō zhī shì shì qǐ réng kǎo yuán shè yìng xí tǔ guān zǐ shè shǐ gè jí tǔ bīng kě de shù wàn tīng zhèn xún guān jié zhì

臣本土人,颇知事势,乞仍考原设应袭土官子舍,使各集土兵,可得数万,听镇巡官节制。

yǒu néng qín shǒu è fú nán shé zhě fù qí zǔ zhí

有能擒首恶符南蛇者,复其祖职。

yǐ mán gōng mán bù shù yuè kě zòu jì yǐ

以蛮攻蛮,不数月可奏绩矣。

zhào cóng zhī

”诏从之。

jiā jìng shí jiǔ nián zǒng dū cài jīng yǐ yá wàn èr zhōu lí qí pàn luàn gōng bī chéng yì qǐng shè cān jiāng yī yuán zhù zhá qióng zhōu fēn shǒu

嘉靖十九年,总督蔡经以崖、万二州黎岐叛乱,攻逼城邑,请设参将一员,驻札琼州分守。

èr shí bā nián yá zhōu zéi shǒu nà yàn děng jù zhòng sì qiān rén wéi luàn zhào fā liǎng guǎng guān jūn jiǔ qiān jiǎo zhī

二十八年,崖州贼首那燕等聚众四千人为乱,诏发两广官军九千剿之。

jǐ shì zhèng tíng gǔ yán

给事郑廷鹄言:

qióng zhōu zhū lí pán jū shān tóng ér zhōu xiàn fǎn huán qí wài

琼州诸黎盘居山峒,而州县反环其外。

qí de bǐ gāo ér wǒ xià qí tǔ bǐ gāo yú ér wǒ xián lǔ qí shì bǐ jù ér wǒ sàn

其地彼高而我下,其土彼膏腴而我咸卤,其势彼聚而我散。

gù zì kāi jùn lái qiān liù bǎi yú nián wú suì bù zāo lí hài rán wú rú jīn rì shén yǐ

故自开郡来千六百余年,无岁不遭黎害,然无如今日甚矣。

jīn rì lí huàn fēi jiǔ qiān bīng kě bàn bì tiān diào láng tǔ guān bīng jiān zhào mù dǎ shǒu jí shù wàn zhòng yī gǔ ér sì miàn gōng zhī rán hòu kě kè

今日黎患,非九千兵可办,必添调狼土官兵,兼召募打手,集数万众,一鼓而四面攻之,然后可克。

cháng kǎo jiǎo chú lí huàn qí dà jǔ yǒu èr

尝考剿除黎患,其大举有二。

yuán zhì yuán xīn mǎo zēng kōng qí xué lè shí wǔ zhǐ shān

元至元辛卯,曾空其穴,勒石五指山。

qí shí suī jiàn tún tián fǔ lì dìng ān huì tóng èr xiàn xī qí jīng lüè wèi jǐn gù suǒ de xuán shī

其时虽建屯田府,立定安、会同二县,惜其经略未尽,故所得旋失。

jiā jìng gēng zǐ yòu cháng dà dù shī tú gōng huǐ cháo gāng wú chǔ bù zhì

嘉靖庚子,又尝大渡师徒,攻毁巢冈,无处不至。

yú shì yì zhě wèi dé xiá dì shì píng yǎn nǐ jiàn chéng lì yì zhāo xīn mín gēng shǒu

于是议者谓德霞地势平衍,拟建城立邑,招新民耕守。

yè yǐ jǔ xíng zhōng dào ér fèi xuán wèi zéi zī yǐ zhì fù yǒu jīn rì

业已举行,中道而废,旋为贼资,以至复有今日。

jǐn tiáo sān shì

谨条三事:

yī yá lí sān miàn jùn xiàn wéi dōng miàn lián láng wēn lǐng jiǎo èr tóng qí zéi shí dāng wàn zhōu líng shuǐ zhī chōng

一,崖黎三面郡县,惟东面连郎温、岭脚二峒岐贼,实当万州陵水之冲。

yá zéi bèi gōng bì jiè èr tóng dōng hòng yǐ fēn wǒ bīng shì

崖贼被攻,必借二峒东讧以分我兵势。

jì xū xiān fēn qí bīng gōng èr tóng ér yǐ dà bīng jìng dǎo yá zéi

计须先分奇兵攻二峒,而以大兵径捣崖贼。

bǐ cǐ zì jiù bù xiá mò néng xiāng gù zé jiān miè kě qī

彼此自救不暇,莫能相顾,则歼灭可期。

chuán wén zéi shǒu nà yàn yǐ rù fán yáng gòu jí qí zéi

传闻贼首那燕已入凡阳构集岐贼。

cǐ bì duō fāng wù wǒ qiě é yán yáo huò yǐ jiān zhū bù zhù nì zhī xīn

此必多方误我,且讹言摇惑,以坚诸部助逆之心。

yi kāi shì wèi ān yǐ jiě hú yí zhī dǎng

宜开示慰安,以解狐疑之党。

yī duò táng jùn xiàn yú tú kě kǎo jīn duō xiàn rù lí zhōng

一,隋、唐郡县,舆图可考,今多陷入黎中。

dàng píng hòu xī yi huī fù bìng yǐ dé xiá qiān jiā luō huó děng gāo yú zhī dì jǐn hái zhōu xiàn shè lì tún tián qiě gēng qiě shǒu

荡平后悉宜恢复,并以德霞、千家、罗活等膏腴之地尽还州县,设立屯田,且耕且守。

réng yóu luō huó mó zhǎn kāi lù yǐ dá dìng ān yóu dé xiá yán xī shuǐ yǐ dá chāng huà

仍由罗活、磨斩开路,以达定安,由德霞沿溪水以达昌化。

dào lù sì dá jǐng yì xiāng wàng fēi tú shè jiān xiāo méng ér wáng lù yì kāi tuò yǐ

道路四达,井邑相望,非徒慑奸销萌,而王路益开拓矣。

yī jūn wēi jì zhèn yi jiàn cān jiāng fǔ yú dé xiá gè zhōu xiàn xǔ yǐ biàn yi xíng shì yǐ zhèn ān rén xīn

一,军威既振,宜建参将府于德霞,各州县许以便宜行事,以镇安人心。

qí xīn fù zhī mín zhōng yǒu yì zhì zhě huò qiān zhī hǎi běi dì fāng tún tián huò biān rù fù jìn wèi suǒ róng jí rú hàn xǐ tú shān mán gù shì

其新附之民中有异志者,或迁之海北地方屯田,或编入附近卫所戎籍,如汉徙潳山蛮故事。

yòu zé rén míng cí huì zhī zhǎng jiǔ rèn ér ān jí zhī zé qióng rén shòu wàn shì lì yǐ

又择仁明慈惠之长,久任而安辑之,则琼人受万世利矣。

shū xià bīng bù yì zhào xī yǔn xíng

疏下兵部议,诏悉允行。

èr shí jiǔ nián zǒng bīng guān chén guī zǒng dū ōu yáng bì jìn děng dū bīng jìn jiǎo zhǎn zéi wǔ qiān sān bǎi bā shí jí fú yī qiān sì shí jiǔ rén duó niú yáng qì xiè bèi zhī zhāo fǔ sān bǎi qī shí liù rén

二十九年,总兵官陈圭、总督欧阳必进等督兵进剿,斩贼五千三百八十级,俘一千四十九人,夺牛羊器械倍之,招抚三百七十六人。

jié wén dì jiā qí gōng cì guī bì jìn lù mǐ yīn xí yǒu chà

捷闻,帝嘉其功,赐圭、必进禄米荫袭有差。

wàn lì shí sì nián zhǎng tián tóng lí chū lüè bīng bèi dào qiǎn bīng zhí lù zhī

万历十四年,长田峒黎出掠,兵备道遣兵执戮之。

cǎo zǐ pō zhū lí zhào zhòng lái bào fù zhàn yú cháng shā yíng zhǎn lí shǒu bǎi yú jí yú shì huáng cūn tián wěi zhū tóng lí jiē chū jiàng

草子坡诸黎召众来报复,战于长沙营,斩黎首百余级,于是黄村、田尾诸峒黎皆出降。

qióng zhōu lí rén jū wǔ zhǐ shān zhōng zhě wéi shēng lí bù yǔ zhōu rén jiāo

琼州黎人,居五指山中者为生黎,不与州人交。

qí wài wèi shú lí zá gēng zhōu de

其外为熟黎,杂耕州地。

yuán xìng lí hòu duō xìng wáng jí fú

原姓黎,后多姓王及符。

shú lí zhī chǎn bàn wèi hú guǎng fú jiàn jiān mín wáng mìng jí nán ēn téng wú gāo huà zhī zhēng fū lì qí tǔ zhàn jū zhī gè chēng qiú shǒu

熟黎之产,半为湖广、福建奸民亡命,及南、恩、藤、梧、高、化之征夫,利其土,占居之,各称酋首。

chéng huà jiān fù shǐ tu fěi shè jì lí sǎo jiàn jiù biān chà

成化间,副使涂棐设计犁扫,渐就编差。

hóng zhì jiān fú nán shé zhī luàn lián jùn zhèn jīng qí xiǎo chǒu qīn tū wú shí ér xi yún

弘治间,符南蛇之乱,连郡震惊,其小丑侵突,无时而息云。

✦ You read 列传·卷二百零七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.