wài guó sì
◎外国四
liú qiú lǚ sòng hé māo lǐ měi luò jū shā yáo ne bì chǎn jī lóng pó luō má yè wèng gǔ má cì lǎng féng jiā shī lán wén láng mǎ shén
○琉球吕宋合猫里美洛居沙瑶呐哔啴鸡笼婆罗麻叶瓮古麻刺朗冯嘉施兰文郎马神
liú qiú jū dōng nán dà hǎi zhōng zì gǔ bù tōng zhōng guó
琉球居东南大海中,自古不通中国。
yuán shì zǔ qiǎn guān zhāo yù zhī bù néng dá
元世祖遣官招谕之,不能达。
hóng wǔ chū qí guó yǒu sān wáng yuē zhōng shān yuē shān nán yuē shān běi jiē yǐ shàng wèi xìng ér zhōng shān zuì qiáng
洪武初,其国有三王,曰中山,曰山南,曰山北,皆以尚为姓,而中山最强。
wǔ nián zhēng yuè mìng xíng rén yáng zài yǐ jí wèi jiàn yuán zhào gào qí guó qí zhōng shān wáng chá dù qiǎn dì tài qī děng suí zǎi rù cháo gòng fāng wù
五年正月命行人杨载以即位建元诏告其国,其中山王察度遣弟泰期等随载入朝,贡方物。
dì xǐ cì dà tǒng lì jí wén qǐ shā luó yǒu chà
帝喜,赐《大统历》及文绮、纱罗有差。
qī nián dōng tài qī fù lái gòng bìng shàng huáng tài zǐ jiān
七年冬,泰期复来贡,并上皇太子笺。
mìng xíng bù shì láng li hào jī cì wén qǐ táo tiě qì qiě yǐ táo qì qī wàn tiě qì qiān jiù qí guó shì mǎ
命刑部侍郎李浩赍赐文绮、陶铁器,且以陶器七万、铁器千,就其国市马。
jiǔ nián xià tài qī suí hào rù gòng de mǎ sì shí pǐ
九年夏,泰期随浩入贡,得马四十匹。
hào yán qí guó bù guì wán qǐ wéi guì cí qì tiě fǔ zì shì shǎng lài duō yòng zhū wù
浩言其国不贵纨绮,惟贵磁器、铁釜,自是赏赉多用诸物。
míng nián qiǎn shǐ hè zhèng dàn gòng mǎ shí liù pǐ liú huáng qiān jīn
明年遣使贺正旦,贡马十六匹、硫黄千斤。
yòu míng nián fù gòng
又明年复贡。
shān nán wáng chéng chá dù yì qiǎn shǐ cháo gòng lǐ cì rú zhōng shān
山南王承察度亦遣使朝贡,礼赐如中山。
shí wǔ nián chūn zhōng shān lái gòng qiǎn nèi guān sòng qí shǐ hái guó
十五年春,中山来贡,遣内官送其使还国。
míng nián yǔ shān nán wáng bìng lái gòng zhào cì èr wáng dù jīn yín yìn
明年与山南王并来贡,诏赐二王镀金银印。
shí èr wáng yǔ shān běi wáng zhēng xióng hù xiāng gōng fá
时二王与山北王争雄,互相攻伐。
mìng nèi shǐ jiān chéng liáng mín cì zhī chì lìng bà bīng xī mín sān wáng bìng fèng mìng
命内史监丞梁民赐之敕,令罢兵息民,三王并奉命。
shān běi wáng pà ní zhī jí qiǎn shǐ xié èr wáng shǐ cháo gòng
山北王怕尼芝即遣使偕二王使朝贡。
shí bā nián yòu gòng cì shān běi wáng dù jīn yín yìn rú èr wáng ér cì èr wáng hǎi zhōu gè yī
十八年又贡,赐山北王镀金银印如二王,而赐二王海舟各一。
zì shì sān wáng lǚ qiǎn shǐ fèng gòng zhōng shān wáng yóu shù
自是,三王屡遣使奉贡,中山王尤数。
èr shí sān nián zhōng shān lái gòng qí tōng shì sī xié rǔ xiāng shí jīn hú jiāo sān bǎi jīn rù dōu wèi mén zhě suǒ huò dāng rù guān
二十三年,中山来贡,其通事私携乳香十斤、胡椒三百斤入都,为门者所获,当入官。
zhào hái zhī réng cì yǐ chāo
诏还之,仍赐以钞。
èr shí wǔ nián xià zhōng shān gòng shǐ yǐ qí wáng cóng zǐ jí zhài guān zǐ xié lái qǐng yì yè guó xué
二十五年夏,中山贡使以其王从子及寨官子偕来,请肄业国学。
cóng zhī cì yī jīn xuē wà bìng xià yī yī xí
从之,赐衣巾靴袜并夏衣一袭。
qí dōng shān nán wáng yì qiǎn cóng zǐ jí zhài guān zǐ rù guó xué cì lài rú zhī
其冬,山南王亦遣从子及寨官子入国学,赐赉如之。
zì shì suì cì dōng xià yī yǐ wéi cháng
自是,岁赐冬夏衣以为常。
míng nián zhōng shān liǎng rù gòng yòu qiǎn zhài guān zǐ yì yè guó xué
明年,中山两入贡,又遣寨官子肄业国学。
shì shí guó fǎ yán zhōng shān shēng yǔ shān nán shēng yǒu fēi yì zhào shū zhě
是时,国法严,中山生与山南生有非议诏书者。
dì wén zhì zhī sǐ ér dài qí guó rú gù
帝闻,置之死,而待其国如故。
shān běi wáng pà ní zhī yǐ zú qí sì wáng pān ān zhī èr shí jiǔ nián chūn qiǎn shǐ lái gòng
山北王怕尼芝已卒,其嗣王攀安知二十九年春遣使来贡。
lìng shān nán shēng yì guó xué zhě guī xǐng qí dōng fù lái
令山南生肄国学者归省,其冬复来。
zhōng shān yì qiǎn zhài guān zǐ èr rén jí nǚ guān shēng gū lǔ mèi èr rén xiān hòu lái yì yè qí gǎn mù huá fēng rú cǐ
中山亦遣寨官子二人及女官生姑、鲁妹二人,先后来肄业,其感慕华风如此。
zhōng shān yòu qiǎn shǐ qǐng cì guàn dài mìng lǐ bù huì tú lìng zì zhì
中山又遣使请赐冠带,命礼部绘图,令自制。
qí wáng gù yǐ qǐng nǎi cì zhī bìng cì qí chén xià guān fú
其王固以请,乃赐之,并赐其臣下冠服。
yòu jiā qí xiū zhí qín cì mǐn zhōng zhōu gōng sān shí liù hù yǐ biàn gòng shǐ wǎng lái
又嘉其修职勤,赐闽中舟工三十六户,以便贡使往来。
jí huì dì sì wèi qiǎn guān yǐ dēng jí zhào yù qí guó sān wáng yì fèng gòng bù jué
及惠帝嗣位,遣官以登极诏谕其国,三王亦奉贡不绝。
chéng zǔ chéng dà tǒng zhào yù rú qián
成祖承大统,诏谕如前。
yǒng lè yuán nián chūn sān wáng bìng lái gòng
永乐元年春,三王并来贡。
shān běi wáng qǐng cì guàn dài zhào gěi cì rú zhōng shān
山北王请赐冠带,诏给赐如中山。
mìng xíng rén biān xìn liú gāng jī chì shǐ sān guó cì yǐ róng jǐn wén qǐ shā luó
命行人边信、刘亢赍敕使三国,赐以绒锦、文绮、纱罗。
míng nián èr yuè zhōng shān wáng shì zǐ wǔ níng qiǎn shǐ gào fù sāng mìng lǐ bù qiǎn guān yù jì fù yǐ bù bó suì mìng wǔ níng xí wèi
明年二月,中山王世子武宁遣使告父丧,命礼部遣官谕祭,赙以布帛,遂命武宁袭位。
sì yuè shān nán wáng cóng dì wāng yīng zǔ yì qiǎn shǐ gào chéng chá dù zhī sàng wèi qián wáng wú zi chuán wèi yīng zǔ qǐ jiā cháo mìng qiě cì guàn dài
四月,山南王从弟汪应祖亦遣使告承察度之丧,谓前王无子,传位应祖,乞加朝命,且赐冠带。
dì bìng cóng zhī suì qiǎn guān cè fēng
帝并从之,遂遣官册封。
shí shān nán shǐ chén sī jī bái jīn yì chù zhōu shì cí qì shì fā dāng yù zuì
时山南使臣私赍白金诣处州市磁器,事发,当谕罪。
dì yuē yuǎn fāng zhī rén zhī qiú lì ér yǐ ān zhī jìn lìng
帝曰:“远方之人,知求利而已,安知禁令。
xī shì zhī
”悉贳之。
sān nián shān nán qiǎn zhài guān zǐ rù guó xué
三年,山南遣寨官子入国学。
míng nián zhōng shān yì qiǎn zhài guān zǐ liù rén rù guó xué bìng xiàn yǎn shù shù rén
明年,中山亦遣寨官子六人入国学,并献奄竖数人。
dì yuē bǐ yì rén zǐ wú zuì xíng zhī hé rěn
帝曰:“彼亦人子,无罪刑之,何忍?
mìng lǐ bù hái zhī
”命礼部还之。
bù chén yán hái zhī lǜ zǔ guī huà zhī xīn qǐng dàn cì chì zhǐ qí zài jìn
部臣言:“还之,虑阻归化之心,请但赐敕,止其再进。
dì yuē yù yǐ kōng yán bù ruò shì yǐ shí shì
”帝曰:“谕以空言,不若示以实事。
jīn bù qiǎn hái bǐ yù xiàn mèi bì jiāng jì jìn
今不遣还,彼欲献媚,必将继进。
tiān dì yǐ shēng wù wèi xīn dì wáng nǎi kě jué rén lèi hū
天地以生物为心,帝王乃可绝人类乎?
jìng hái zhī
”竟还之。
wǔ nián sì yuè zhōng shān wáng shì zǐ sī shào qiǎn shǐ gào fù sāng yù jì cì fù cè fēng rú qián yí
五年四月,中山王世子思绍遣使告父丧,谕祭,赐赙册封如前仪。
bā nián shān nán qiǎn guān shēng sān rén rù guó xué cì jīn fú xuē tāo qīn rù wéi zhàng yǐ fù pín yǒu suǒ cì
八年,山南遣官生三人入国学,赐巾服靴绦、衾褥帷帐,已复频有所赐。
yī rì dì yǔ qún chén yǔ jí zhī
一日,帝与群臣语及之。
lǐ bù shàng shū lǚ zhèn yuē xī táng tài zōng xìng xiáng xù xīn luó bǎi jì bìng qiǎn zǐ lái xué
礼部尚书吕震曰:“昔唐太宗兴庠序,新罗、百济并遣子来学。
ěr shí jǐn gěi lǐn xì wèi ruò jīn rì cì yǔ zhī zhōu yě
尔时仅给廪饩,未若今日赐予之周也。
dì yuē mán yí zǐ dì mù yì ér lái bì yī shí cháng chōng rán hòu xiàng xué
”帝曰:“蛮夷子弟慕义而来,必衣食常充,然后向学。
cǐ wǒ tài zǔ měi yì zhèn ān dé wéi zhī
此我太祖美意,朕安得违之。
míng nián zhōng shān qiǎn guó xiāng zi jí zhài guān zǐ rù guó xué yīn yán yòu zhǎng shǐ wáng mào fǔ yì yǒu nián qǐng zhuó wèi guó xiāng
”明年,中山遣国相子及寨官子入国学,因言:“右长史王茂辅翼有年,请擢为国相。
zuǒ zhǎng shǐ zhū fù běn jiāng xī ráo zhōu rén fǔ chén zǔ chá dù sì shí yú nián bù xiè
左长史朱复,本江西饶州人,辅臣祖察度四十余年不懈。
jīn nián yú bā shí qǐng lìng zhì shì huán xiāng
今年逾八十,请令致仕还乡。
cóng zhī nǎi mìng fù mào bìng wèi guó xiāng fù jiān zuǒ zhǎng shǐ zhì shì mào jiān yòu zhǎng shǐ rèn qí guó shì
”从之,乃命复、茂并为国相,复兼左长史致仕,茂兼右长史任其国事。
shí yī nián zhōng shān qiǎn zhài guān zǐ shí sān rén rù guó xué
十一年,中山遣寨官子十三人入国学。
shí shān nán wáng yīng zǔ wèi qí xiōng dá bó qī suǒ shì zhū zhài guān tǎo zhū zhī tuī yīng zǔ zǐ tā lǔ měi wéi zhǔ yǐ shí sān nián sān yuè qǐng fēng
时山南王应祖为其兄达勃期所弑,诸寨官讨诛之,推应祖子他鲁每为主,以十三年三月请封。
mìng xíng rén chén jì ruò děng fēng wéi shān nán wáng cì gào mìng guān fú jí bǎo chāo wàn wǔ qiān dìng
命行人陈季若等封为山南王,赐诰命冠服及宝钞万五千锭。
liú qiú zhī fēn sān wáng yě wéi shān běi zuì ruò gù qí cháo gòng yì zuì xī
琉球之分三王也,惟山北最弱,故其朝贡亦最稀。
zì yǒng lè sān nián rù gòng hòu zhì shì nián sì yuè shǐ rù gòng
自永乐三年入贡后,至是年四月始入贡。
qí hòu jìng wèi èr wáng suǒ bìng ér zhōng shān yì qiáng yǐ qí guó fù yī suì cháng zài gòng sān gòng
其后,竟为二王所并,而中山益强,以其国富,一岁常再贡三贡。
tiān cháo suī yàn qí fán bù néng què yě
天朝虽厌其繁,不能却也。
qí dōng gòng shǐ hái zhì fú jiàn shàn duó hǎi bó shā guān jūn qiě ōu shāng zhōng guān lüè qí yī wù
其冬,贡使还,至福建,擅夺海舶,杀官军,且殴伤中官,掠其衣物。
shì wén lù qí wéi shǒu zhě yú liù shí qī rén fù qí zhǔ zì zhì
事闻,戮其为首者,余六十七人付其主自治。
míng nián qiǎn shǐ xiè zuì dì dài zhī rú chū qí xiū gòng yì jǐn
明年遣使谢罪,帝待之如初,其修贡益谨。
èr shí èr nián chūn zhōng shān wáng shì zǐ shàng ba zhì lái gào fù sāng yù jì cì fù rú cháng yí
二十二年春,中山王世子尚巴志来告父丧,谕祭赐赙如常仪。
rén zōng sì wèi mìng xíng rén fāng yí zhào gào qí guó
仁宗嗣位,命行人方彝诏告其国。
hóng xī yuán nián mìng zhòng guān jī chì fēng ba zhì wèi zhōng shān wáng
洪熙元年命中官赍敕封巴志为中山王。
xuān dé yuán nián qí wáng yǐ guān fú wèi gěi qiǎn shǐ lái qǐng mìng zhì pí biàn fú cì zhī
宣德元年,其王以冠服未给,遣使来请,命制皮弁服赐之。
sān nián bā yuè dì yǐ zhōng shān wáng cháo gòng mí jǐn qiǎn guān jī chì wǎng láo cì luó jǐn zhū wù
三年八月,帝以中山王朝贡弥谨,遣官赍敕往劳,赐罗锦诸物。
shān nán zì sì nián liǎng gòng zhōng dì shì bù fù zhì yì wèi zhōng shān suǒ bìng yǐ
山南自四年两贡,终帝世不复至,亦为中山所并矣。
zì shì wéi zhōng shān yī guó cháo gòng bù jué
自是,惟中山一国朝贡不绝。
zhèng tǒng yuán nián qí shǐ zhě yán chū rù mǐn shí zhǐ jù gòng wù bào wén
正统元年,其使者言:“初入闽时,止具贡物报闻。
xià rén suǒ jī hǎi bèi ba luó ké shī yú kāi bào xī wèi guān sī suǒ mò rù zhì lái wǎng fá zī qǐ cì chuí mǐn
下人所赍海〈贝巴〉、螺壳,失于开报,悉为官司所没入,致来往乏资,乞赐垂悯。
mìng gěi zhí rú lì
”命给直如例。
míng nián gòng shǐ zhì zhè jiāng diǎn shì bó zhě fù qǐng jí qí suǒ jī dì yuē fān rén yǐ mào yì wèi lì cǐ èr wù qǔ zhī hé yòng qí xī hái zhī zhe wèi lìng
明年,贡使至浙江,典市舶者复请籍其所赍,帝曰:“番人以贸易为利,此二物取之何用,其悉还之,著为令。
shǐ zhě zòu běn guó péi chén guān fú jiē guó chū suǒ cì suì jiǔ bì huài qǐ zài gěi
”使者奏:“本国陪臣冠服,皆国初所赐,岁久敝坏,乞再给。
yòu yán xiǎo bāng zūn fèng zhēng shuò hǎi dào xiǎn yuǎn shòu lì zhī shǐ huò bàn suì yī suì shǐ fǎn cháng jù hòu shí
”又言:“小邦遵奉正朔,海道险远,受历之使,或半岁一岁始返,常惧后时。
dì yuē guān fú lìng běn bāng zì zhì
”帝曰:“冠服令本邦自制。
dà tǒng lì fú jiàn bù zhèng sī jǐ yǔ zhī
《大统历》,福建布政司给予之。
qī nián zhēng yuè zhōng shān shì zǐ shàng zhōng lái gào fù sāng mìng jǐ shì zhōng yú biàn xíng rén liú xùn fēng zhōng wèi zhōng shān wáng
”七年正月,中山世子尚忠来告父丧,命给事中余忭、行人刘逊封忠为中山王。
chì shǐ zhī yòng jǐ shì zhōng zì cí shǐ yě
敕使之用给事中,自兹始也。
biàn děng hái shòu qí huáng jīn chén xiāng wō shàn zhī zèng wèi zhēn shì zhě suǒ jué bìng xià lì zhàng ér shì zhī
忭等还,受其黄金、沉香、倭扇之赠,为侦事者所觉,并下吏,杖而释之。
shí èr nián èr yuè shì zǐ shàng sī dá lái gào fù sāng mìng jǐ shì zhōng chén fu xíng rén wàn xiáng wǎng fēng
十二年二月,世子尚思达来告父丧,命给事中陈傅、行人万祥往封。
jǐng tài èr nián sī dá zú wú zi qí shū fù jīn fú shè guó shì qiǎn shǐ gào sàng
景泰二年,思达卒,无子,其叔父金福摄国事,遣使告丧。
mìng jǐ shì zhōng qiáo yì xíng rén tóng shǒu hóng fēng jīn fú wèi wáng
命给事中乔毅、行人童守宏封金福为王。
wǔ nián èr yuè jīn fú dì tài jiǔ zòu zhǎng xiōng jīn fú cú cì xiōng bù lǐ yǔ xiōng zi zhì lǔ zhēng lì liǎng shāng jù yǔn suǒ cì yìn yì huǐ huài
五年二月,金福弟泰久奏:“长兄金福殂,次兄布里与兄子志鲁争立,两伤俱殒,所赐印亦毁坏。
guó zhōng chén mín tuī chén quán shè guó shì qǐ zài cì yìn zhèn fǔ yuǎn fān
国中臣民推臣权摄国事,乞再赐印镇抚远藩。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
míng nián sì yuè mìng jǐ shì zhōng yán chéng xíng rén liú jiǎn fēng tài jiǔ wèi wáng
明年四月命给事中严诚、行人刘俭封泰久为王。
tiān shùn liù nián sān yuè shì zǐ shàng dé lái gào fù sāng mìng jǐ shì zhōng pān róng xíng rén cài zhé fēng wèi wáng
天顺六年三月,世子尚德来告父丧,命给事中潘荣、行人蔡哲封为王。
chéng huà wǔ nián qí gòng shǐ cài jǐng yán zǔ fù běn fú jiàn nán ān rén wèi liú qiú tōng shì chuán zhì jǐng zhuó zhǎng shǐ
成化五年,其贡使蔡璟言:“祖父本福建南安人,为琉球通事,传至璟,擢长史。
qǐ rú zhì cì gào zèng fēng qí fù mǔ
乞如制赐诰赠封其父母。
zhāng xià lǐ guān yǐ wú lì ér zhǐ
”章下礼官,以无例而止。
míng nián fú jiàn àn chá sī yán gòng shǐ chéng péng zhì fú zhōu yǔ zhǐ huī liú yù sī tōng huò huì bìng yi jiū zhì
明年,福建按察司言:“贡使程鹏至福州,与指挥刘玉私通货贿,并宜究治。
mìng zhì yù ér yòu péng
”命治玉而宥鹏。
qī nián sān yuè shì zǐ shàng yuán lái gào fù sāng mìng jǐ shì zhōng qiū hóng xíng rén hán wén fēng wèi wáng
七年三月,世子尚圆来告父丧,命给事中丘弘、行人韩文封为王。
hóng zhì shān dōng bìng zú mìng jǐ shì zhōng guān róng dài zhī
弘至山东病卒,命给事中官荣代之。
shí nián gòng shǐ zhì fú jiàn shā huái ān mín fū fù èr rén fén wū jié cái bǔ zhī bù huò
十年,贡使至福建,杀怀安民夫妇二人,焚屋劫财,捕之不获。
míng nián fù gòng lǐ guān yīn qǐng dìng lìng èr nián yī gòng wú guò bǎi rén bù dé fù xié sī wù sāo rǎo dào tú
明年复贡,礼官因请定令二年一贡,毋过百人,不得附携私物,骚扰道途。
dì cóng zhī cì chì jiè wáng
帝从之,赐敕戒王。
qí shǐ zhě qǐng rú zǔ zhì bǐ nián yī gòng bù xǔ
其使者请如祖制,比年一贡,不许。
yòu míng nián gòng shǐ zhì huì cè lì dōng gōng qǐng rú cháo xiǎn ān nán cì zhào jī huí
又明年,贡使至,会册立东宫,请如朝鲜、安南,赐诏赍回。
lǐ guān yì liú qiú yǔ rì běn zhàn chéng bìng jū hǎi wài lì bù bān zhào nǎi jiàng chì yǐ wén jǐn cǎi bì cì qí wáng jí fēi
礼官议:琉球与日本、占城并居海外,例不颁诏,乃降敕以文锦、彩币赐其王及妃。
shí sān nián shǐ chén lái fù qǐng bǐ nián yī gòng bù xǔ
十三年,使臣来,复请比年一贡,不许。
míng nián sì yuè wáng zú shì zǐ shàng zhēn lái gào sàng qǐ sì jué fù qǐng bǐ nián yī gòng
明年四月,王卒,世子尚真来告丧,乞嗣爵,复请比年一贡。
lǐ guān yán qí guó lián zhāng zòu qǐng bù guò yù tú shì yì
礼官言,其国连章奏请,不过欲图市易。
jìn nián suǒ qiǎn zhī shǐ duō xì mǐn zhōng bū táo zuì rén shā rén zòng huǒ jiān jiǎo bǎi duān zhuān mào zhōng guó zhī huò yǐ shàn wài fān zhī lì suǒ qǐng bù kě xǔ
近年所遣之使,多系闽中逋逃罪人,杀人纵火,奸狡百端,专贸中国之货,以擅外蕃之利,所请不可许。
nǎi mìng jǐ shì zhōng dǒng mín xíng rén zhāng xiáng wǎng fēng ér bù cóng qí qǐng
乃命给事中董旻、行人张祥往封,而不从其请。
shí liù nián shǐ lái fù yǐn zǔ xùn tiáo zhāng qǐng bǐ nián yī gòng dì cì chì jiè yuē zhī
十六年,使来,复引《祖训》条章请比年一贡,帝赐敕戒约之。
shí bā nián shǐ zhě zhì fù yǐ wéi yán cì chì rú chū
十八年,使者至,复以为言,赐敕如初。
shǐ zhě xié péi chén zi wǔ rén lái shòu xué mìng lì nán jīng guó zǐ jiàn
使者携陪臣子五人来受学,命隶南京国子监。
èr shí èr nián gòng shǐ lái qí wáng yí zī lǐ bù qǐng qiǎn wǔ rén guī xǐng cóng zhī
二十二年,贡使来,其王移咨礼部,请遣五人归省,从之。
hóng zhì yuán nián qī yuè qí gòng shǐ zì zhè jiāng lái
弘治元年七月,其贡使自浙江来。
lǐ guān yán gòng dào xiàng yóu fú jiàn jīn jì fēi zhèng dào yòu fēi gòng qī yi què zhī zhào kě
礼官言贡道向由福建,今既非正道,又非贡期,宜却之,诏可。
qí shǐ chén fù yǐ guó wáng yí lǐ bù wén lái shàng yán jiù suì zhī dōng gōng cè fēi gù qiǎn shǐ lái hè fēi gǎn wéi zhì
其使臣复以国王移礼部文来,上言旧岁知东宫册妃,故遣使来贺,非敢违制。
lǐ guān nǎi qǐng nà zhī ér shāo jiǎn qiàn cóng cì lài yǐ shì cái yì zhī yì
礼官乃请纳之,而稍减傔从赐赉,以示裁抑之意。
sān nián shǐ zhě zhì yán jìn suì gòng shǐ zhǐ xǔ èr shí wǔ rén rù dōu wù duō rén shǎo lǜ zhì shū yú
三年,使者至,言近岁贡使止许二十五人入都,物多人少,虑致疏虞。
zhào xǔ zēng wǔ rén qí qiàn cóng zài mǐn zhě bìng zēng gěi èr shí rén lǐn shí wèi yī bǎi qī shí rén
诏许增五人,其傔从在闽者,并增给二十人廪食,为一百七十人。
shí gòng shǐ suǒ xié tǔ wù yǔ mǐn rén hù shì zhě wèi jiān shāng yì lè yǒu sī yòu cóng ér qīn xuē zhī
时贡使所携土物,与闽人互市者,为奸商抑勒,有司又从而侵削之。
shǐ zhě su yú cháo yǒu zhào jìn zhǐ
使者诉于朝,有诏禁止。
shí qī nián qiǎn shǐ bǔ gòng wèi xiǎo bāng gòng wù cháng shì zhī mǎn là jiā yīn zāo fēng zhì shī qī mìng yàn lài rú zhì
十七年遣使补贡,谓小邦贡物常市之满剌加,因遭风致失期,命宴赉如制。
zhèng dé èr nián shǐ zhě lái qǐng bǐ nián yī gòng
正德二年,使者来,请比年一贡。
lǐ guān yán bù kě xǔ shì shí liú jǐn luàn zhèng tè xǔ zhī
礼官言不可许,是时刘瑾乱政,特许之。
wǔ nián qiǎn guān shēng cài jìn děng wǔ rén rù nán jīng guó xué
五年遣官生蔡进等五人入南京国学。
jiā jìng èr nián cóng lǐ guān yì chì liú qiú èr nián yī gòng rú jiù zhì bù dé guò bǎi wǔ shí rén
嘉靖二年从礼官议,敕琉球二年一贡如旧制,不得过百五十人。
wǔ nián shàng zhēn zú qí shì zǐ shàng qīng yǐ liù nián lái gòng yīn bào fù shǐ zhě hái zhì hǎi nì sǐ
五年,尚真卒,其世子尚清以六年来贡,因报讣,使者还至海,溺死。
jiǔ nián qiǎn tā shǐ lái gòng bìng qǐng fēng
九年遣他使来贡,并请封。
mìng fú jiàn shǒu chén kān bào
命福建守臣勘报。
shí yī nián shì zǐ yǐ guó zhōng chén mín zhuàng lái shàng nǎi mìng jǐ shì zhōng chén kǎn xíng rén gāo chéng chí jié wǎng fēng
十一年,世子以国中臣民状来上,乃命给事中陈侃、行人高澄持节往封。
jí hái què qí zèng
及还,却其赠。
shí sì nián gòng shǐ zhì réng yǐ suǒ zèng huáng jīn sì shí liǎng jìn yú cháo nǎi chì kǎn děng shòu zhī
十四年,贡使至,仍以所赠黄金四十两进于朝,乃敕侃等受之。
èr shí jiǔ nián lái gòng xié péi chén zi wǔ rén rù guó xué
二十九年来贡,携陪臣子五人入国学。
sān shí liù nián gòng shǐ lái gào wáng shàng qīng zhī sàng
三十六年,贡使来,告王尚清之丧。
xiān shì wō kòu zì zhè jiāng bài hái dǐ liú qiú jìng
先是,倭寇自浙江败还,抵琉球境。
shì zǐ shàng yuán qiǎn bīng yāo jī dà jiān zhī huò zhōng guó bèi lüè zhě liù rén zhì shì sòng hái
世子尚元遣兵邀击,大歼之,获中国被掠者六人,至是送还。
dì jiā qí zhōng shùn cì lài yǒu jiā jí mìng jǐ shì zhōng guō rǔ lín xíng rén li jì chūn fēng shàng yuán wèi wáng
帝嘉其忠顺,赐赉有加,即命给事中郭汝霖、行人李际春封尚元为王。
zhì fú jiàn zǔ fēng wèi xíng
至福建,阻风未行。
sān shí jiǔ nián
三十九年,
qí gòng shǐ yì zhì fú jiàn
其贡使亦至福建,
chēng shòu shì zǐ mìng
称受世子命,
yǐ hǎi zhòng fēng tāo pǒ cè
以海中风涛叵测,
wō kòu yòu chū mò wú shí
倭寇又出没无时,
kǒng tiān shǐ yǒu tā lǜ
恐天使有他虑,
qǐng rú zhèng dé zhōng fēng zhàn chéng gù shì
请如正德中封占城故事,
qiǎn rén dài jìn biǎo wén fāng wù
遣人代进表文方物,
ér shēn xié běn guó zhǎng shǐ jī huí fēng cè
而身偕本国长史赍回封册,
bù fán tiān shǐ yuǎn lín
不烦天使远临。
xún àn yù shǐ fán xiàn kē yǐ wén lǐ guān yán qiǎn shǐ cè fēng zǔ zhì yě
巡按御史樊献科以闻,礼官言:“遣使册封,祖制也。
jīn shǐ zhě yù yáo shòu cè mìng shì wěi jūn kuàng yú cǎo mǎng bù kě yī
今使者欲遥受册命,是委君贶于草莽,不可一。
shǐ zhě běn fèng biǎo cháo gòng nǎi qiú qiǎn guān dài jìn shì qì shì zi zhuān qiǎn zhī mìng bù kě èr
使者本奉表朝贡,乃求遣官代进,是弃世子专遣之命,不可二。
xī zhèng dé zhōng zhàn chéng wáng wèi ān nán suǒ qīn cuàn jū tā suǒ gù shǐ zhě jī huí chì mìng chū yī shí quán yí
昔正德中,占城王为安南所侵,窜居他所,故使者赍回敕命,出一时权宜。
jīn yuán shī guó zhī shì yǐ nǐ qí jūn bù kě sān
今援失国之事,以儗其君,不可三。
tī háng tōng dào róu fú zhī cháng
梯航通道,柔服之常。
bǐ suǒ jiè kǒu zhě wō kòu zhī jǐng fēng tāo zhī xiǎn ěr bù zhī chēn cóng zhī shū nà shǐ chén zhī wǎng lái guǒ hé yóu ér dé wú huàn hu
彼所借口者倭寇之警、风涛之险尔,不知琛賨之输纳、使臣之往来,果何由而得无患乎?
bù kě sì
不可四。
nǎng zhàn chéng suī lǐng fēng qí wáng yóu kěn qǐng qiǎn shǐ
曩占城虽领封,其王犹恳请遣使。
jīn shǐ zhě fēi shì zi miàn mìng yòu wú yìn xìn wén yí
今使者非世子面命,又无印信文移。
ruò qīng xìn qí yán tǎng shì zǐ yǐ qiǎn shǐ wèi zhì róng yáo bài wèi fēi lǐ bù kěn shòu fēng fù shàng shū qǐng shǐ jiāng shuí zhí qí jiù
若轻信其言,倘世子以遣使为至荣,遥拜为非礼,不肯受封,复上书请使,将谁执其咎?
bù kě wǔ
不可五。
qǐ mìng fú jiàn shǒu chén réng yǐ qián zhào cóng shì
乞命福建守臣仍以前诏从事。
zhì wèi shòu fēng ér xiān xiè ēn yì fēi gù shì
至未受封而先谢恩,亦非故事。
yi zhǐ tīng qí rù gòng qí xiè ēn biǎo wén sì shì zǐ shòu fēng hòu qiǎn shǐ shàng jìn zhù zhōng guó zhī dà tǐ yǐ quán
宜止听其入贡,其谢恩表文,俟世子受封后遣使上进,庶中国之大体以全。
dì rú qí yán
”帝如其言。
sì shí yī nián xià qiǎn shǐ rù gòng xiè ēn
四十一年夏,遣使入贡谢恩。
míng nián jí sì shí sì nián bìng rù gòng
明年及四十四年并入贡。
lóng qìng zhōng fán sān gòng jiē sòng hái zhōng guó piāo liú rén kǒu
隆庆中,凡三贡,皆送还中国飘流人口。
tiān zǐ jiā qí zhōng chéng cì chì jiǎng lì jiā lài yín bì
天子嘉其忠诚,赐敕奖励,加赉银币。
wàn lì yuán nián dōng qí guó shì zǐ shàng yǒng qiǎn shǐ gào fù sāng qǐng xí jué
万历元年冬,其国世子尚永遣使告父丧,请袭爵。
zhāng xià lǐ bù xíng fú jiàn shǒu chén hé zòu
章下礼部,行福建守臣核奏。
míng nián qiǎn shǐ hè dēng jí
明年遣使贺登极。
sān nián rù gòng
三年入贡。
sì nián chūn zài gòng
四年春,再贡。
qī yuè mìng hù kē jǐ shì zhōng xiāo chóng yè xíng rén xiè jié jī chì jí pí biàn guān fú yù guī fēng shàng yǒng wèi zhōng shān wáng
七月命户科给事中萧崇业、行人谢杰赍敕及皮弁冠服、玉珪,封尚永为中山王。
míng nián dōng chóng yè děng wèi zhì shì zǐ fù qiǎn shǐ rù gòng qí hòu xiū gòng rú cháng yí
明年冬,崇业等未至,世子复遣使入贡,其后,修贡如常仪。
bā nián dōng qiǎn péi chén zi sān rén rù nán jīng guó xué
八年冬,遣陪臣子三人入南京国学。
shí jiǔ nián qiǎn shǐ lái gòng ér shàng yǒng suí zú
十九年遣使来贡,而尚永随卒。
lǐ guān yǐ rì běn fāng qīn shì lín jìng liú qiú bù kě wú wáng qǐ lìng shì zǐ sù qǐng xí fēng yòng zī zhèn yā
礼官以日本方侵噬邻境,琉球不可无王,乞令世子速请袭封,用资镇压。
cóng zhī
从之。
èr shí sān nián shì zǐ shàng níng qiǎn rén qǐng xí
二十三年,世子尚宁遣人请袭。
fú jiàn xún fǔ xǔ fú yuǎn yǐ wēi fēn wèi xi jù xiān chén zhèng xiǎo lǐng fēng zhī yì qǐng qiǎn guān yī yuán jī chì zhì fú jiàn tīng qí péi chén miàn lǐng guī guó huò qiǎn xí hǎi wǔ chén yī rén xié péi chén tóng wǎng
福建巡抚许孚远以倭氛未息,据先臣郑晓领封之议,请遣官一员赍敕至福建,听其陪臣面领归国,或遣习海武臣一人,偕陪臣同往。
lǐ guān fàn qiān yì rú qí yán qiě qǐng dài shì zǐ biǎo zhì nǎi xǔ
礼官范谦议如其言,且请待世子表至乃许。
èr shí bā nián shì zǐ yǐ biǎo zhì qí péi chén qǐng rú zǔ zhì qiǎn guān
二十八年,世子以表至,其陪臣请如祖制遣官。
lǐ guān yú jì dēng yán lèi cháo cè fēng liú qiú fá mù zào zhōu dòng jīng shù suì
礼官余继登言:“累朝册封琉球,伐木造舟,动经数岁。
shǐ zhě dǎo fēng tāo zhī xiǎn xiǎo guó kǔ gòng yì zhī fán
使者蹈风涛之险,小国苦供亿之烦。
yi yī rú qián yì cóng shì
宜一如前议从事。
dì kě zhī mìng jīn hòu cè fēng zhǐ qiǎn lián yǒng wǔ chén yī rén xié qǐng fēng péi chén qián wǎng qí jì qián wáng fēng xīn wáng lǐ yí yī rú jiù zhāng réng mìng sì bǐ guó dà chén jié zhuàng zhì nǎi xíng
”帝可之,命今后册封,止遣廉勇武臣一人偕请封陪臣前往,其祭前王,封新王,礼仪一如旧章,仍命俟彼国大臣结状至乃行。
míng nián qiū gòng shǐ yǐ zhuàng zhì réng qǐng qiǎn wén chén
明年秋,贡使以状至,仍请遣文臣。
nǎi mìng jǐ shì zhōng hóng zhān zǔ xíng rén wáng shì zhēn wǎng qiě mìng dài hǎi kòu xī jǐng nǎi dù hǎi xíng shì
乃命给事中洪瞻祖、行人王士祯往,且命待海寇息警,乃渡海行事。
yǐ ér zhān zǔ yǐ yōu qù gǎi mìng jǐ shì zhōng xià zǐ yáng yǐ sān shí yī nián èr yuè dǐ fú jiàn
已而瞻祖以忧去,改命给事中夏子阳,以三十一年二月抵福建。
àn chén fāng yuán yàn fù yǐ hǎi shàng duō shì jǐng bào pín réng huì xún fǔ xú xué jù shū qǐng réng qiǎn wǔ chén
按臣方元彦复以海上多事,警报频仍,会巡抚徐学聚疏请仍遣武臣。
zi yáng shì zhēn zé yǐ shǔ guó yán bù kě shuǎng shǐ chén yì dāng yǒu zhōng qǐ jiān chéng mìng wèi yuǎn rén
子阳、士祯则以属国言不可爽,使臣义当有终,乞坚成命慰远人。
zhāng jù wèi bào lǐ bù shì láng li tíng jī yán yi xíng lǐng fēng chū zhǐ bìng wǔ chén bù bì qiǎn
章俱未报,礼部侍郎李廷机言:“宜行领封初旨,并武臣不必遣。
yú shì yù shǐ qián huán jǐ shì zhōng xiāo jìn gāo jiāo zhāng zhēng qí bù kě wèi cǐ shì dāng zài qīn mìng wèi dìng zhī qián bù dàng zài cè shǐ jì qiǎn zhī hòu yi chì suǒ sī sù chéng hǎi sōu wù wù jīn suì dù hǎi zhī qī
”于是御史钱桓、给事中萧近高交章争其不可,谓:“此事当在钦命未定之前,不当在册使既遣之后,宜敕所司速成海艘,勿误今岁渡海之期。
sì jùn shì fù mìng rán hòu dìng wèi huà yī zhī guī xiān zhī yǐ wén gào lìng qí lǐng fēng hǎi shàng yǒng wèi zūn shǒu
俟竣事复命,然后定为画一之规,先之以文告,令其领封海上,永为遵守。
dì nà zhī
”帝纳之。
sān shí sān nián qī yuè nǎi mìng zi yáng děng sù dù hǎi jùn shì
三十三年七月,乃命子阳等速渡海竣事。
dàng shì shí rì běn fāng qiáng yǒu tūn miè zhī yì
当是时,日本方强,有吞灭之意。
liú qiú wài yù qiáng lín nèi xiū gòng bù jué
琉球外御强邻,内修贡不绝。
sì shí nián rì běn guǒ yǐ jìn bīng sān qiān rù qí guó lǔ qí wáng qiān qí zōng qì dà lüè ér qù
四十年,日本果以劲兵三千入其国,掳其王,迁其宗器,大掠而去。
zhè jiāng zǒng bīng guān yáng zōng yè yǐ wén qǐ yán chì hǎi shàng bīng bèi cóng zhī
浙江总兵官杨宗业以闻,乞严饬海上兵备,从之。
yǐ ér qí wáng shì guī fù qiǎn shǐ xiū gòng rán qí guó cán pò yǐ shèn lǐ guān nǎi dìng shí nián yī gòng zhī lì
已而其王释归,复遣使修贡,然其国残破已甚,礼官乃定十年一贡之例。
míng nián xiū gòng rú gù
明年修贡如故。
yòu míng nián zài gòng fú jiàn shǒu chén zūn cháo mìng què hái zhī qí shǐ zhě yàng yàng ér qù
又明年再贡,福建守臣遵朝命却还之,其使者怏怏而去。
sì shí sì nián rì běn yǒu qǔ jī lóng shān zhī móu qí dì míng tái wān mì ěr fú jiàn shàng níng qiǎn shǐ yǐ wén zhào hǎi shàng jǐng bèi
四十四年,日本有取鸡笼山之谋,其地名台湾,密迩福建,尚宁遣使以闻,诏海上警备。
tiān qǐ sān nián shàng níng yǐ zú qí shì zǐ shàng fēng qiǎn shǐ qǐng gòng qǐng fēng
天启三年,尚宁已卒,其世子尚丰遣使请贡请封。
lǐ guān yán jiù zhì liú qiú èr nián yī gòng hòu wèi wō kòu suǒ pò gǎi qī shí nián
礼官言:“旧制,琉球二年一贡,后为倭寇所破,改期十年。
jīn qí guó xiū yǎng wèi jiǔ zàn nǐ wǔ nián yī gòng sì xīn wáng cè fēng gēng yì
今其国休养未久,暂拟五年一贡,俟新王册封更议。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
wǔ nián qiǎn shǐ rù gòng qǐng fēng
五年遣使入贡请封。
liù nián zài gòng
六年再贡。
shì shí zhōng guó duō shì ér kē chén yīng shǐ zhě yì dàn xíng gù fēng diǎn jiǔ jī
是时中国多事,而科臣应使者亦惮行,故封典久稽。
chóng zhēn èr nián gòng shǐ yòu zhì qǐng fēng mìng qiǎn guān rú gù shì
崇祯二年,贡使又至请封,命遣官如故事。
lǐ guān hé rú chǒng fù yǐ lǚ xiǎn mí fèi qǐng lìng péi chén lǐng fēng
礼官何如宠复以履险糜费,请令陪臣领封。
dì bù cóng nǎi mìng hù kē jǐ shì zhōng dù sān cè xíng rén yáng lūn wǎng chéng lǐ ér hái
帝不从,乃命户科给事中杜三策、行人杨抡往,成礼而还。
sì nián qiū qiǎn shǐ hè dōng gōng cè lì
四年秋,遣使贺东宫册立。
zì shì qì chóng zhēn mò bìng xiū gòng rú yí
自是,迄崇祯末,并修贡如仪。
hòu liǎng jīng jì méi táng wáng lì yú fú jiàn yóu qiǎn shǐ fèng gòng
后两京继没,唐王立于福建,犹遣使奉贡。
qí qián shì tiān cháo wèi wài fān zuì yún
其虔事天朝,为外藩最云。
lǚ sòng jū nán hǎi zhōng qù zhāng zhōu shén jìn
吕宋居南海中,去漳州甚近。
hóng wǔ wǔ nián zhēng yuè qiǎn shǐ xié suǒ lǐ zhū guó lái gòng
洪武五年正月遣使偕琐里诸国来贡。
yǒng lè sān nián shí yuè qiǎn guān jī zhào fǔ yù qí guó
永乐三年十月遣官赍诏,抚谕其国。
bā nián yǔ féng jiā shī lán rù gòng zì hòu jiǔ bù zhì
八年与冯嘉施兰入贡,自后久不至。
wàn lì sì nián guān jūn zhuī hǎi kòu lín dào qián zhì qí guó guó rén zhù tǎo yǒu gōng fù cháo gòng
万历四年,官军追海寇林道干至其国,国人助讨有功,复朝贡。
shí fó láng jī qiáng yǔ lǚ sòng hù shì jiǔ zhī jiàn qí guó ruò kě qǔ nǎi fèng hòu huì yí wáng qǐ de rú niú pí dà jiàn wū yǐ jū
时佛郎机强,与吕宋互市,久之见其国弱可取,乃奉厚贿遗王,乞地如牛皮大,建屋以居。
wáng bù yú qí zhà ér xǔ zhī qí rén nǎi liè niú pí lián shǔ zhì shù qiān zhàng wéi lǚ sòng de qǐ rú yuē
王不虞其诈而许之,其人乃裂牛皮,联属至数千丈,围吕宋地,乞如约。
wáng dà hài rán yè yǐ xǔ nuò wú kě nài hé suì tīng zhī ér shāo zhēng qí shuì rú guó fǎ
王大骇,然业已许诺,无可奈何,遂听之,而稍征其税如国法。
qí rén jì dé de jí yíng shì zhù chéng liè huǒ qì shè shǒu yù jù wèi kuī sì jì
其人既得地,即营室筑城,列火器,设守御具,为窥伺计。
yǐ jìng chéng qí wú bèi xí shā qí wáng zhú qí rén mín ér jù qí guó míng réng lǚ sòng shí fó láng jī yě
已,竟乘其无备,袭杀其王,逐其人民,而据其国,名仍吕宋,实佛郎机也。
xiān shì mǐn rén yǐ qí de jìn qiě ráo fù shāng fàn zhě zhì shù wàn rén wǎng wǎng jiǔ jū bù fǎn zhì zhǎng zǐ sūn
先是,闽人以其地近且饶富,商贩者至数万人,往往久居不返,至长子孙。
fó láng jī jì duó qí guó qí wáng qiǎn yī qiú lái zhèn lǜ huá rén wèi biàn duō zhú zhī guī liú zhě xī bèi qí qīn rǔ
佛郎机既夺其国,其王遣一酋来镇,虑华人为变,多逐之归,留者悉被其侵辱。
èr shí yī nián bā yuè qiú láng léi bì lǐ xì láo qīn měi luò jū yì huá rén èr bǎi wǔ shí zhù zhàn
二十一年八月,酋郎雷敝里系𦛨侵美洛居,役华人二百五十助战。
yǒu pān hé wǔ zhě wèi qí shào guān
有潘和五者为其哨官。
mán rén rì hān wò ér lìng huá rén cāo zhōu shāo dài zhé biān tà yǒu zhì sǐ zhě
蛮人日酣卧,而令华人操舟,稍怠,辄鞭挞,有至死者。
hé wǔ yuē pàn sǐ chuí sǐ děng sǐ ěr fǒu yì qiě zhàn sǐ hé ruò cì shā cǐ qiú yǐ jiù sǐ
和五曰:“叛死,箠死,等死耳,否亦且战死,曷若刺杀此酋以救死。
shèng zé yáng fān guī bù shèng ér jiàn fù sǐ wèi wǎn yě
胜则扬帆归,不胜而见缚,死未晚也。
zhòng rán zhī nǎi yè cì shā qí qiú chí qiú shǒu dà hū
”众然之,乃夜刺杀其酋,持酋首大呼。
zhū mán jīng qǐ bù zhī suǒ wéi xī bèi rèn huò luò shuǐ sǐ
诸蛮惊起,不知所为,悉被刃,或落水死。
hé wǔ děng jǐn shōu qí jīn bǎo jiǎ zhàng jià zhōu yǐ guī
和五等尽收其金宝、甲仗,驾舟以归。
shī lù zhī ān nán wèi qí guó rén suǒ lüè wéi guō wéi tài děng sān shí èr rén fù tā zhōu huò fǎn
失路之安南,为其国人所掠,惟郭惟太等三十二人附他舟获返。
shí qiú zi láng léi māo lìn zhù shuò wù wén zhī lǜ zhòng chí zhì qiǎn sēng chén fù yuān qǐ hái qí zhàn jiàn jīn bǎo lù chóu rén yǐ cháng fù mìng
时酋子郎雷猫吝驻朔雾,闻之,率众驰至,遣僧陈父冤,乞还其战舰、金宝,戮仇人以偿父命。
xún fǔ xǔ fú yuǎn wén yú cháo xí liǎng guǎng dū fǔ yǐ lǐ qiǎn sēng zhì wéi tài yú lǐ hé wǔ jìng liú ān nán bù gǎn fǎn
巡抚许孚远闻于朝,檄两广督抚以礼遣僧,置惟太于理,和五竟留安南不敢返。
chū qiú zhī bèi lù yě qí bù xià jū lǚ sòng zhě jǐn zhú huá rén yú chéng wài huǐ qí lú
初,酋之被戮也,其部下居吕宋者,尽逐华人于城外,毁其庐。
jí māo lìn guī lìng chéng wài zhù shì yǐ jū
及猫吝归,令城外筑室以居。
huì yǒu chuán rì běn lái kòu zhě māo lìn jù jiāo tōng wéi huàn fù yì qū zhú
会有传日本来寇者,猫吝惧交通为患,复议驱逐。
ér fú yuǎn shì qiǎn rén zhāo hái mán nǎi gěi xíng liáng qiǎn zhī
而孚远适遣人招还,蛮乃给行粮遣之。
rán huá shāng shì lì qū sǐ bù gù jiǔ zhī fù chéng jù
然华商嗜利,趋死不顾,久之复成聚。
qí shí kuàng shuì shǐ zhě sì chū jiān guǐ fēng qǐ yán lì yǒu yán yìng lóng zhāng yí zhě yán lǚ sòng jī yì shān sù chǎn jīn yín cǎi zhī suì kě de jīn shí wàn liǎng yín sān shí wàn liǎng yǐ sān shí nián qī yuè yì què zòu wén dì jí nà zhī
其时矿税使者四出,奸宄蜂起言利,有阎应龙、张嶷者,言吕宋机易山素产金银,采之,岁可得金十万两、银三十万两,以三十年七月诣阙奏闻,帝即纳之。
mìng xià jǔ cháo hài yì
命下,举朝骇异。
dōu yù shǐ wēn chún shū yán jìn zhōng wài zhū chén zhēng yán kuàng shuì zhī hài tiān tīng mí gāo
都御史温纯疏言:“近中外诸臣争言矿税之害,天听弥高。
jīn guǎng dōng li fèng zhì wū rǔ fù nǚ liù shí liù rén sī yùn cái huì zhì sān shí jù zhōu sān bǎi dà káng shì bì jiàn lù yú jī nù zhī zhòng
今广东李凤至污辱妇女六十六人,私运财贿至三十巨舟、三百大扛,势必见戮于积怒之众。
hé rú jí jīn chè zhī yóu bù shī wēi fú cāo zòng zhī bǐng
何如及今撤之,犹不失威福操纵之柄。
miǎn qiú yǐ bǎo jǐng gù tí bīng shí wàn jiāng fàn nèi dì xī nán zhī mán jí jí kě yōu
缅酋以宝井故,提兵十万将犯内地,西南之蛮,岌岌可忧。
ér mǐn zhōng jiān tú yòu yǐ jī yì shān shì jiàn gào
而闽中奸徒又以机易山事见告。
cǐ qí wàng yán zhēn rú xì jù bù yì huáng shàng zhī cōng míng ér wù tīng zhī
此其妄言,真如戏剧,不意皇上之聪明而误听之。
chén děng jīng hún yáo yè qǐn shí bù níng
臣等惊魂摇曳,寝食不宁。
yì shí biàn xìng huò qǐ fèi guó jiā zhī cái bù zhī jǐ bǎi wàn tǎng huò jiǎn miè bù zǎo qí huàn yòu bù zhǐ fèi cái yǐ
异时变兴祸起,费国家之财不知几百万,倘或剪灭不早,其患又不止费财矣。
chén wén hǎi chéng shì bó gāo cǎi yǐ suì zhēng sān wàn jīn jué bù yí yú lì ér ràng lì
臣闻海澄市舶高采已岁征三万金,决不遗余力而让利。
jí jī yì yuè zài hǎi wài yì jué wú biàn dì jīn yín rèn rén cǎi qǔ zhī lǐ ān suǒ de jīn shí wàn yín sān shí wàn yǐ shí qí yán
即机易越在海外,亦决无遍地金银,任人采取之理,安所得金十万、银三十万,以实其言。
bù guò jiǎ jiè cháo mìng lán chū jìn wù gōu yǐn zhū fān yǐ chěng bù guǐ zhī móu qǐ zhǐ fán rǎo gōng sī yí hài hǎi chéng yī yì ér yǐ zāi
不过假借朝命,阑出禁物,勾引诸番,以逞不轨之谋,岂止烦扰公私,贻害海澄一邑而已哉。
xī nián wēi huàn zhèng yuán jiān mín xià hǎi sī tōng dà xìng shè jì lēi jià zhì wēi zéi fèn hèn chēng bīng fàn shùn
昔年倭患,正缘奸民下海,私通大姓,设计勒价,致倭贼愤恨,称兵犯顺。
jīn yǐ cháo mìng xíng zhī hài dāng mí dà
今以朝命行之,害当弥大。
jí hu bīng lián huò jié zhū jiān qiě xiào wāng zhí céng yī běn bèi gù zhì fù hǎi chēng wáng yōng bīng liè zhài jìn kě yǐ guī zhòng lì yuǎn bù shī wéi wèi tuó
及乎兵连祸结,诸奸且效汪直、曾一本辈故智,负海称王,拥兵列寨,近可以规重利,远不失为尉佗。
yú zhū wáng mìng zhī jì de yǐ rú guó jiā dà huàn hé
于诸亡命之计得矣,如国家大患何!
qǐ jí zhì yú lǐ yòng xiāo huò běn
乞急置于理,用消祸本。
yán guān jīn zhōng shì cáo yú biàn zhū wú bì děng yì lián zhāng lì zhēng jiē bù tīng
言官金忠士、曹于汴、朱吾弼等亦连章力争,皆不听。
shì xià fú jiàn shǒu chén chí bù yù xíng ér pò yú cháo mìng nǎi qiǎn hǎi chéng chéng wáng shí hé bǎi hù gàn yī chéng xié yí wǎng kān
事下福建守臣,持不欲行,而迫于朝命,乃遣海澄丞王时和、百户干一成偕嶷往勘。
lǚ sòng rén wén zhī dà hài
吕宋人闻之大骇。
huá rén liú yù zhě wèi zhī yuē tiān cháo wú tā yì tè shì jiān tú héng shēng shì duān
华人流寓者谓之曰:“天朝无他意,特是奸徒横生事端。
jīn qiǎn shǐ zhě àn yàn bǐ jiān tú zì qióng biàn yú hái bào ěr
今遣使者按验,俾奸徒自穷,便于还报耳。
qí qiú yì shāo jiě mìng zhū sēng sàn huā dào páng ruò jìng cháo shǐ ér shèng chén bīng wèi yà zhī
”其酋意稍解,命诸僧散花道旁,若敬朝使,而盛陈兵卫迓之。
shí hé děng rù qiú wèi zhì yàn wèn yuē tiān cháo yù qiǎn rén kāi shān
时和等入,酋为置宴,问曰:“天朝欲遣人开山。
shān gè yǒu zhǔ ān dé kāi
山各有主,安得开?
pì zhōng huá yǒu shān kě róng wǒ guó kāi yé
譬中华有山,可容我国开耶?
qiě yán shù shēng jīn dòu shì hé shù suǒ shēng
”且言:“树生金豆,是何树所生?
shí hé bù néng duì shù shì yí yí yuē cǐ dì jiē jīn hé bì wèn dòu suǒ zì
”时和不能对,数视嶷,嶷曰:“此地皆金,何必问豆所自?
shàng xià jiē dà xiào liú yí yù shā zhī
”上下皆大笑,留嶷,欲杀之。
zhū huá rén gòng jiě nǎi huò shì guī
诸华人共解,乃获释归。
shí hé hái rèn jí bìng jì sǐ
时和还任,即病悸死。
shǒu chén yǐ wén qǐng zhì yí wàng yán zuì
守臣以闻,请治嶷妄言罪。
shì yǐ zhǐ yǐ ér lǚ sòng rén zhōng zì yí wèi tiān cháo jiāng xí qǔ qí guó zhū liú yù zhě wèi nèi yìng qián móu shā zhī
事已止矣,而吕宋人终自疑,谓天朝将袭取其国,诸流寓者为内应,潜谋杀之。
míng nián shēng yán fā bīng qīn páng guó hòu jià shì tiě qì
明年,声言发兵侵旁国,厚价市铁器。
huá rén tān lì jǐn zhōu zhī yú shì jiā wú cùn tiě
华人贪利尽鬻之,于是家无寸铁。
qiú nǎi xià lìng lù huá rén xìng míng fēn sān bǎi rén wéi yī yuàn rù jí jiān zhī
酋乃下令录华人姓名,分三百人为一院,入即歼之。
shì shāo lù huá rén qún zǒu cài yuán
事稍露,华人群走菜园。
qiú fā bīng gōng zhòng wú bīng zhàng sǐ wú suàn bēn dà lún shān
酋发兵攻,众无兵仗,死无算,奔大仑山。
mán rén fù lái gōng zhòng shū sǐ dòu mán bīng shǎo cuò
蛮人复来攻,众殊死斗,蛮兵少挫。
qiú xuán huǐ qiǎn shǐ yì hé
酋旋悔,遣使议和。
zhòng yí qí wěi pū shā zhī
众疑其伪,扑杀之。
qiú dà nù liǎn zhòng rù chéng shè fú chéng páng
酋大怒,敛众入城,设伏城旁。
zhòng jī shén xī xià shān gōng chéng
众饥甚,悉下山攻城。
fú fā zhòng dà bài xiān hòu sǐ zhě èr wàn wǔ qiān rén
伏发,众大败,先后死者二万五千人。
qiú xún chū lìng zhū suǒ lüè huá rén zī xī fēng shí zhù kù
酋寻出令,诸所掠华人赀,悉封识贮库。
yí shū mǐn zhōng shǒu chén yán huá rén jiāng móu luàn bù dé yǐ xiān zhī qǐng lìng sǐ zhě jiā shǔ wǎng qǔ qí nú yǔ tǎng
移书闽中守臣,言华人将谋乱,不得已先之,请令死者家属往取其孥与帑。
xún fǔ xú xué jù děng jí gào biàn yú cháo dì jīng dào xià fǎ sī yì jiān tú zuì
巡抚徐学聚等亟告变于朝,帝惊悼,下法司议奸徒罪。
sān shí èr nián shí èr yuè yì shàng dì yuē yí děng qī kuáng cháo tíng shēng xìn hǎi wài zhì èr wàn shāng mín jǐn gāo fēng rèn sǔn wēi rǔ guó sǐ yǒu yú gū jí xiāo shǒu chuán shì hǎi shàng
三十二年十二月议上,帝曰:“嶷等欺诳朝廷,生衅海外,致二万商民尽膏锋刃,损威辱国,死有余辜,即枭首传示海上。
lǚ sòng qiú shàn shā shāng mín fǔ àn guān yì zuì yǐ wén
吕宋酋擅杀商民,抚按官议罪以闻。
xué jù děng nǎi yí xí lǚ sòng shù yǐ shàn shā zuì lìng sòng sǐ zhě qī zǐ guī jìng bù néng tǎo yě
”学聚等乃移檄吕宋,数以擅杀罪,令送死者妻子归,竟不能讨也。
qí hòu huá rén fù shāo shāo wǎng ér mán rén lì zhōng guó hù shì yì bù jù jiǔ zhī fù chéng jù
其后,华人复稍稍往,而蛮人利中国互市,亦不拒,久之复成聚。
shí fó láng jī yǐ bìng mǎn là jiā yì yǐ lǚ sòng shì yù qiáng héng xíng hǎi wài suì jù guǎng dōng xiāng shān yù zhù chéng yǐ jū yǔ mín hù shì ér huàn fù zhōng yú yuè yǐ
时佛郎机已并满剌加,益以吕宋,势愈强,横行海外,遂据广东香山澳,筑城以居,与民互市,而患复中于粤矣。
hé māo lǐ hǎi zhōng xiǎo guó yě
合猫里,海中小国也。
tǔ jí duō shān shān wài dà hǎi ráo yú chóng rén zhī gēng jià
土瘠多山,山外大海,饶鱼虫,人知耕稼。
yǒng lè sān nián jiǔ yuè qiǎn shǐ fù zhǎo wā shǐ chén cháo gòng
永乐三年九月遣使附爪哇使臣朝贡。
qí guó yòu míng māo lǐ wu jìn lǚ sòng shāng bó wǎng lái jiàn chéng fù rǎng
其国又名猫里务,近吕宋,商舶往来,渐成富壤。
huá rén rù qí guó bù gǎn qī líng shì fǎ zuì píng gù huá rén wèi zhī yǔ yuē ruò yào fù xū wǎng māo lǐ wu
华人入其国,不敢欺陵,市法最平,故华人为之语曰:“若要富,须往猫里务。
yǒu wǎng jīn jiāo lǎo zhě zuì xiōng hàn hǎi shàng xíng jié zhōu ruò piāo fēng yù zhī wú miǎn zhě
”有网巾礁老者,最凶悍,海上行劫,舟若飘风,遇之无免者。
rán tè è shāng bó bù zhì qí de ǒu yǒu zhì zhě dài zhī shén shàn
然特恶商舶不至其地,偶有至者,待之甚善。
māo lǐ wu hòu zāo kòu lüě rén duō sǐ shāng de yì pín kùn
猫里务后遭寇掠,人多死伤,地亦贫困。
shāng rén lǜ wèi jiāo lǎo suǒ jié xiǎn yǒu fù zhě
商人虑为礁老所劫,鲜有赴者。
měi luò jū sú é wèi mǐ liù hé jū dōng hǎi zhōng pō chēng ráo fù
美洛居,俗讹为米六合,居东海中,颇称饶富。
qiú chū wēi yí shèn bèi suǒ bù hé zhǎng fú dào páng
酋出,威仪甚备,所部合掌伏道旁。
nán zǐ xuē fà nǚ zhuī jié
男子削发,女椎结。
de yǒu xiāng shān yǔ hòu xiāng duò yán liú mǎn de jū mín shí qǔ bù jié
地有香山,雨后香堕,沿流满地,居民拾取不竭。
qí qiú wěi jī chōng dòng yǐ dài shāng bó zhī shòu
其酋委积充栋,以待商舶之售。
dōng yáng bù chǎn dīng xiāng dú cǐ dì yǒu zhī kě yǐ bì xié gù huá rén duō shì yì
东洋不产丁香,独此地有之,可以辟邪,故华人多市易。
wàn lì shí fó láng jī lái gōng qí qiú zhàn bài qǐng xiáng nǎi yòu lìng fù wèi suì yǐ dīng xiāng chōng gòng bù shè shù bīng ér qù
万历时,佛郎机来攻,其酋战败请降,乃宥令复位,岁以丁香充贡,不设戍兵而去。
yǐ hóng máo fān héng hǎi shàng zhī fó láng jī bīng yǐ tuì chéng xū zhí dǐ chéng xià zhí qí qiú yǔ zhī yuē ruò shàn shì wǒ wǒ wèi ruò zhǔ shū shèng fó láng jī yě
已,红毛番横海上,知佛郎机兵已退,乘虚直抵城下,执其酋,语之曰:“若善事我,我为若主,殊胜佛郎机也。
qiú bù dé yǐ tīng mìng fù wèi rú gù
”酋不得已听命,复位如故。
fó láng jī qiú wén zhī dà nù lǜ bīng lái gōng dào wèi huá rén suǒ shā yǔ jù lǚ sòng chuán
佛郎机酋闻之大怒,率兵来攻,道为华人所杀,语具《吕宋传》。
shí hóng máo fān suī jù měi luò jū lǜ yī èr suì lǜ zhòng fǎn guó jì fǎn fù lái
时红毛番虽据美洛居,率一二岁率众返国,既返复来。
fó láng jī qiú zi jì xí wèi yù jìng fù zhì dà jǔ bīng lái xí zhí hóng máo fān yǐ qù suì pò měi luò jū shā qí qiú lì jǐ suǒ qīn xìn zhǔ zhī
佛郎机酋子既袭位,欲竟父志,大举兵来袭,值红毛番已去,遂破美洛居,杀其酋,立己所亲信主之。
wú hé hóng máo fān zhì yòu pò qí chéng zhú fó láng jī suǒ lì qiú ér lì měi luò jū gù wáng zhī zǐ
无何,红毛番至,又破其城,逐佛郎机所立酋,而立美洛居故王之子。
zì shì suì gòu bīng rén bù kān mìng
自是,岁构兵,人不堪命。
huá rén liú yù zhě yóu shuì liǎng guó lìng gè bà bīng fēn guó zhōng wàn lǎo gāo shān wèi jiè shān yǐ běi shǔ hóng máo fān nán shǔ fó láng jī shǐ shāo xiū xī ér měi luò jū jìng wèi liǎng guó suǒ fēn
华人流寓者,游说两国,令各罢兵,分国中万老高山为界,山以北属红毛番,南属佛郎机,始稍休息,而美洛居竟为两国所分。
shā yáo yǔ ne bì chǎn lián huài
沙瑶,与呐哔啴连坏。
ne bì chǎn zài hǎi pàn shā yáo shāo yū rù shān wēi jiē yǔ lǚ sòng jìn
呐哔啴在海畔,沙瑶稍纡入山隈,皆与吕宋近。
nán nǚ xù fā zhuī jié nán zǐ yòng lǚ fù nǚ xiǎn zú
男女蓄发椎结,男子用履,妇女跣足。
yǐ bǎn wèi chéng shù mù fù máo wèi shì
以板为城,竖木覆茅为室。
chóng shì jiào duō jiàn lǐ bài sì
崇释教,多建礼拜寺。
nán nǚ zhī jìn shén yán fu xíng zài qián qí fù yú rén cháo xiào fu jí rèn qí fù suǒ cháo xiào zhī rén bù gǎn táo rèn qí cì gē
男女之禁甚严,夫行在前,其妇与人嘲笑,夫即刃其妇,所嘲笑之人不敢逃,任其刺割。
dào bù wèn dà xiǎo zhé lùn sǐ
盗不问大小,辄论死。
yùn fù jiāng chǎn yǐ shuǐ guàn zhī qiě yǐ shuǐ dí qí zi zhì shuǐ zhōng shēng ér yǔ shuǐ xí yǐ
孕妇将产,以水灌之,且以水涤其子,置水中,生而与水习矣。
wù chǎn shén báo huá rén shāng qí de suǒ xié jǐn cí qì guō fǔ zhī lèi zhòng zhě zhì bù ér zhǐ
物产甚薄,华人商其地,所携仅磁器、锅釜之类,重者至布而止。
hòu fó láng jī jù lǚ sòng duō qīn duó lín jìng wéi èr guó hào lìng bù néng jí
后佛郎机据吕宋,多侵夺邻境,惟二国号令不能及。
jī lóng shān zài péng hú yǔ dōng běi gù míng běi gǎng yòu míng dōng fān qù quán zhōu shén ěr
鸡笼山在彭湖屿东北,故名北港,又名东番,去泉州甚迩。
de duō shēn shān dà zé jù luò xīng sàn
地多深山大泽,聚落星散。
wú jūn zhǎng yǒu shí wǔ shè shè duō zhě qiān rén shǎo huò wǔ liù bǎi rén
无君长,有十五社,社多者千人,少或五六百人。
wú yáo fù yǐ zǐ nǚ duō zhě wèi xióng tīng qí hào lìng
无徭赋,以子女多者为雄,听其号令。
suī jū hǎi zhōng kù wèi hǎi bù shàn cāo zhōu lǎo sǐ bù yǔ lǐng guó wǎng lái
虽居海中,酷畏海,不善操舟,老死不与领国往来。
yǒng lè shí zhèng hé biàn lì dōng xī yáng mǐ bù xiàn chēn kǒng hòu dú dōng fān yuǎn bì bù zhì
永乐时,郑和遍历东西洋,靡不献琛恐后,独东番远避不至。
hé è zhī jiā yí yī tóng líng bǐ guà zhū xiàng gài nǐ zhī gǒu guó yě
和恶之,家贻一铜铃,俾挂诸项,盖拟之狗国也。
qí hòu rén fǎn bǎo zhī fù zhě zhì duó shù méi yuē cǐ zǔ zōng suǒ yí
其后,人反宝之,富者至掇数枚,曰:“此祖宗所遗。
sú shàng yǒng xiá jí xí zǒu rì kě shǔ bǎi lǐ bù ràng bēn mǎ
”俗尚勇,暇即习走,日可数百里,不让奔马。
zú pí hòu shù fēn lǚ jīng jí rú píng dì
足皮厚数分,履荆棘如平地。
nán nǚ zhuī jié luǒ zhú wú suǒ bì
男女椎结,裸逐无所避。
nǚ huò jié cǎo qún bì tǐ yù zhǎng lǎo zé bèi shēn ér lì sì guò nǎi xíng
女或结草裙蔽体,遇长老则背身而立,俟过乃行。
nán zǐ chuān ěr
男子穿耳。
nǚ zǐ nián shí wǔ duàn chún páng chǐ yǐ wéi shì shǒu zú jiē cì wén zhòng shè bì hè fèi bù zī
女子年十五,断唇旁齿以为饰,手足皆刺文,众社毕贺,费不赀。
pín zhě bù rèn shòu hè zé bù gǎn cì
贫者不任受贺,则不敢刺。
sì xù yǐ cǎo qīng wèi suì shǒu
四序,以草青为岁首。
tǔ yí wǔ gǔ ér bù shàn shuǐ tián
土宜五谷,而不善水田。
gǔ zhǒng luò de zé zhǐ shā wèi xíng hǎo shì zhù tiān gōng qǐ fàn shí
谷种落地,则止杀,谓行好事,助天公,乞饭食。
jì shōu huò jí biāo zhú gān yú dào wèi zhī chā qīng cǐ shí féng wài rén biàn shā yǐ
既收获,即标竹竿于道,谓之插青,此时逢外人便杀矣。
cūn luò xiāng chóu kè qī ér hòu zhàn yǒng zhě shù rén qián tiào bèi shā zé lì sàn
村落相仇,刻期而后战,勇者数人前跳,被杀则立散。
qí shèng zhě zhòng hè zhī yuē zhuàng shì néng shā rén yě
其胜者,众贺之,曰:“壮士能杀人也。
qí fù zhě jiā zhòng yì hè zhī yuē zhuàng shì bù wèi sǐ yě
”其负者,家众亦贺之,曰:“壮士不畏死也。
cì rì jí hé hǎo rú chū
次日,即和好如初。
de duō zhú dà zhì shù gǒng zhǎng shí zhàng yǐ zhú gòu wū fù zhī yǐ máo guǎng qiě zhǎng jù zú ér jū
地多竹,大至数拱,长十丈,以竹构屋,覆之以茅,广且长,聚族而居。
wú lì rì wén zì yǒu dà shì jí zhòng yì zhī
无历日、文字,有大事集众议之。
shàn yòng biāo qiāng zhú bǐng tiě zú xiān shén shì lù lù bì shì hǔ hǔ yì bì
善用镖枪,竹柄铁镞,铦甚,试鹿鹿毙,试虎虎亦毙。
xìng jì wèi hǎi bǔ yú zé yú xī jiàn
性既畏海,捕鱼则于溪涧。
dōng yuè jù zhòng bǔ lù biāo fā zhé zhōng jī rú qiū shān
冬月聚众捕鹿,镖发辄中,积如丘山。
dú bù shí jī zhì dàn qǔ qí máo yǐ wéi shì
独不食鸡雉,但取其毛以为饰。
zhōng duō dà xī liú rù hǎi shuǐ dàn gù qí wài míng dàn shuǐ yáng
中多大溪,流入海,水澹,故其外名淡水洋。
jiā jìng mò wō kòu rǎo mǐn dà jiàng qī jì guāng bài zhī
嘉靖末,倭寇扰闽,大将戚继光败之。
wēi dùn jū yú cǐ qí dǎng lín dào qián cóng zhī
倭遁居于此,其党林道干从之。
yǐ dào qián jù wèi wēi suǒ bìng yòu jù guān jūn zhuī jī yáng fān zhí dǐ bó ní ràng qí biān dì yǐ jū hào dào qián gǎng
已,道干惧为倭所并,又惧官军追击,扬帆直抵浡泥,攘其边地以居,号道干港。
ér jī lóng zāo wēi fén lüě guó suì cán pò
而鸡笼遭倭焚掠,国遂残破。
chū xī jū hǎi bīn jì zāo wēi nán shāo shāo bì jū shān hòu
初悉居海滨,既遭倭难,稍稍避居山后。
hū zhōng guó yú zhōu cóng wǎng gǎng piāo zhì suì wǎng lái tōng fàn yǐ wéi cháng
忽中国渔舟从魍港飘至,遂往来通贩,以为常。
zhì wàn lì mò hóng máo fān pō zhōu yú cǐ yīn shì gēng záo shè huán huì chēng tái wān yān
至万历末,红毛番泊舟于此,因事耕凿,设阛阓,称台湾焉。
chóng zhēn bā nián jǐ shì zhōng hé jiè chén jìng hǎi zhī cè yán zì yuán jìn li zhōng yáng lù yáng cè zhèng zhī lóng li kuí qí zhōng bīn liú xiāng xiāng jì wéi luàn hǎi shàng suì wú nìng xi
崇祯八年,给事中何楷陈靖海之策,言:“自袁进、李忠、杨禄、杨策、郑芝龙、李魁奇、钟斌、刘香相继为乱,海上岁无宁息。
jīn yù jìng kòu fēn fēi xū qí kū bù kě
今欲靖寇氛,非墟其窟不可。
qí kū wéi hé
其窟维何?
tái wān shì yě
台湾是也。
tái wān zài péng hú dǎo wài jù zhāng quán zhǐ liǎng rì yè chéng de guǎng ér yú
台湾在彭湖岛外,距漳、泉止两日夜程,地广而腴。
chū pín mín shí zhì qí de guī yú yán zhī lì hòu jiàn bīng wēi bù jí wǎng wǎng jù ér wèi dào
初,贫民时至其地,规鱼盐之利,后见兵威不及,往往聚而为盗。
jìn zé hóng máo zhù chéng qí zhōng yǔ jiān mín hù shì yì rán yī dà bù luò
近则红毛筑城其中,与奸民互市,屹然一大部落。
xū zhī zhī jì fēi kě gān gē cóng shì bì yán tōng hǎi zhī jìn bǐ hóng máo wú cóng móu lì jiān mín wú cóng de shí chū bīng sì fàn wǒ shī chéng qí xū ér jī zhī kě dà dé zhì
墟之之计,非可干戈从事,必严通海之禁,俾红毛无从谋利,奸民无从得食,出兵四犯,我师乘其虚而击之,可大得志。
hóng máo shě cǐ ér qù rán hòu hǎi fēn kě jìng yě
红毛舍此而去,然后海氛可靖也。
shí bù néng yòng
”时不能用。
qí de běi zì jī lóng nán zhì làng jiào kě yī qiān yú lǐ
其地,北自鸡笼,南至浪峤,可一千余里。
dōng zì duō luō mǎn xi zhì wáng chéng kě jiǔ bǎi yú lǐ
东自多罗满,西至王城,可九百余里。
shuǐ dào shùn fēng zì jī lóng dàn shuǐ zhì fú zhōu gǎng kǒu
水道,顺风,自鸡笼淡水至福州港口。
wǔ gēng kě dá
五更可达。
zì tái wān gǎng zhì péng hú yǔ sì gēng kě dá
自台湾港至彭湖屿,四更可达。
zì péng hú zhì jīn mén qī gèng kě dá
自彭湖至金门,七更可达。
dōng běi zhì rì běn qī shí gèng kě dá
东北至日本,七十更可达。
nán zhì lǚ sòng liù shí gèng kě dá
南至吕宋,六十更可达。
gài hǎi dào bù kě yǐ lǐ jì zhōu rén fēn yī zhòu yè wèi shí gèng gù yǐ gèng jì dào lǐ yún
盖海道不可以里计,舟人分一昼夜为十更,故以更计道里云。
pó luō yòu míng wén lái dōng yáng jǐn chù xī yáng suǒ zì qǐ yě
婆罗,又名文莱,东洋尽处,西洋所自起也。
táng shí yǒu pó luō guó gāo zōng shí cháng rù gòng
唐时有婆罗国,高宗时常入贡。
yǒng lè sān nián shí yuè qiǎn shǐ zhě jī xǐ shū cǎi bì fǔ yù qí wáng
永乐三年十月遣使者赍玺书、彩币抚谕其王。
sì nián shí èr yuè qí guó dōng xi èr wáng bìng qiǎn shǐ fèng biǎo cháo gòng
四年十二月,其国东、西二王并遣使奉表朝贡。
míng nián yòu gòng
明年又贡。
qí de fù shān miàn hǎi chóng shì jiào wù shā xǐ shī
其地负山面海,崇释教,恶杀喜施。
jìn shí shǐ ròu fàn zhě zuì sǐ
禁食豕肉,犯者罪死。
wáng tì fā guǒ jīn xiù jīn pèi shuāng jiàn chū rù tú bù cóng zhě èr bǎi yú rén
王薙发,裹金绣巾,佩双剑,出入徒步,从者二百余人。
yǒu lǐ bài sì měi jì yòng xī
有礼拜寺,每祭用牺。
jué gòng dài mào mǎ nǎo chē qú zhū bái jiāo bù huā jiāo bù jiàng zhēn xiāng huáng là hēi xiǎo sī
厥贡玳瑁、玛瑙、砗磲、珠、白焦布、花焦布、降真香、黄蜡、黑小厮。
wàn lì shí wèi wáng zhě mǐn rén yě
万历时,为王者闽人也。
huò yán zhèng hé shǐ pó luō yǒu mǐn rén cóng zhī yīn liú jū qí de qí hòu rén jìng jù qí guó ér wáng zhī
或言郑和使婆罗,有闽人从之,因留居其地,其后人竟据其国而王之。
dǐ páng yǒu zhōng guó bēi
邸旁有中国碑。
wáng yǒu jīn yìn yī zhuàn wén shàng zuò shòu xíng yán yǒng lè cháo suǒ cì
王有金印一,篆文,上作兽形,言永乐朝所赐。
mín jiān jià qǔ bì qǐng cǐ yìn yìn bèi shàng yǐ wéi róng
民间嫁娶,必请此印印背上,以为荣。
hòu fó láng jī héng jǔ bīng lái jī
后佛郎机横,举兵来击。
wáng lǜ guó rén zǒu rù shān gǔ zhōng fàng yào shuǐ liú chū dú shā qí rén wú suàn wáng de fǎn guó
王率国人走入山谷中,放药水,流出,毒杀其人无算,王得返国。
fó láng jī suì fàn lǚ sòng
佛郎机遂犯吕宋。
má yè wèng zài xī nán hǎi zhōng
麻叶瓮,在西南海中。
yǒng lè sān nián shí yuè qiǎn shǐ jī xǐ shū cì wù zhāo yù qí guó qì bù cháo gòng
永乐三年十月遣使赍玺书赐物,招谕其国,迄不朝贡。
zì zhàn chéng líng shān fàng zhōu shùn fēng shí zhòu yè zhì jiāo lán shān qí xī nán jí má yè wèng
自占城灵山放舟,顺风十昼夜至交栏山,其西南即麻叶瓮。
shān jùn dì píng tián gāo yú shōu huò bèi tā guó
山峻地平,田膏腴,收获倍他国。
zhǔ hǎi wèi yán niàng zhe wèi jiǔ
煮海为盐,酿蔗为酒。
nán nǚ zhuī jié yī cháng shān wéi zhī yǐ bù
男女椎结,衣长衫,围之以布。
sú shàng jié yì fù sàng fu lí miàn tì fà jué lì qī rì yǔ shī tóng qǐn duō sǐ
俗尚节义,妇丧夫,剺面剃发,绝粒七日,与尸同寝,多死。
qī rì bù sǐ zé qīn qī quàn yǐ yǐn shí zhōng shēn bù zài jià
七日不死,则亲戚劝以饮食,终身不再嫁。
huò yú fén shī rì yì fù huǒ zì fén
或于焚尸日,亦赴火自焚。
chǎn dài mào mù mián huáng là bīng láng huā bù zhī shǔ
产玳瑁、木棉、黄蜡、槟榔、花布之属。
jiāo lán shān shén gāo guǎng ráo zhú mù
交栏山甚高广,饶竹木。
yuán shǐ bì gāo xìng fá zhǎo wā zāo fēng zhì cǐ shān xià zhōu duō huài nǎi dēng shān fá mù chóng zào suì pò zhǎo wā
元史弼、高兴伐爪哇,遭风至此山下,舟多坏,乃登山伐木重造,遂破爪哇。
qí bìng zú bǎi yú liú yǎng bù guī hòu yì fán yǎn gù qí de duō huá rén
其病卒百余,留养不归,后益蕃衍,故其地多华人。
yòu yǒu gé bo jí sù r mǐ náng èr guó yì yǒng lè sān nián qiǎn shǐ chí xǐ shū cì wù zhāo yù jìng bù zhì
又有葛卜及速儿米囊二国,亦永乐三年遣使持玺书赐物招谕,竟不至。
gǔ má là lǎng dōng nán hǎi zhōng xiǎo guó yě
古麻剌朗,东南海中小国也。
yǒng lè shí wǔ nián jiǔ yuè qiǎn zhōng guān zhāng qiān jī chì fǔ yù qí wáng gàn là yì yì bēn dūn cì zhī róng jǐn zhù sī shā luó
永乐十五年九月遣中官张谦赍敕抚谕其王干剌义亦奔敦,赐之绒锦、纻丝、纱罗。
shí bā nián bā yuè wáng lǜ qī zǐ péi chén suí qiān lái cháo gòng fāng wù lǐ zhī rú sū lù guó wáng
十八年八月,王率妻子、陪臣随谦来朝,贡方物,礼之如苏禄国王。
wáng yán chén yú wú zhī suī wèi guó rén suǒ tuī rán wèi shòu cháo mìng xìng cì fēng gào réng qí guó hào
王言:“臣愚无知,虽为国人所推,然未受朝命,幸赐封诰,仍其国号。
cóng zhī nǎi cì yǐ yìn gào guàn dài yí zhàng ān mǎ jí wén qǐ jīn zhī xí yī fēi yǐ xià bìng yǒu cì
”从之,乃赐以印诰、冠带、仪仗、鞍马及文绮、金织袭衣,妃以下并有赐。
míng nián zhēng yuè cí hái fù cì jīn yín qián wén qǐ shā luó cǎi bó jīn zhī xí yī qí lín yī fēi yǐ xià cì yǒu chà
明年正月辞还,复赐金银钱、文绮、纱罗、彩帛、金织袭衣、麒麟衣,妃以下赐有差。
wáng hái zhì fú jiàn gòu jí zú
王还至福建,遘疾卒。
qiǎn lǐ bù zhǔ shì yáng shàn yù jì shì yuē kāng jìng yǒu sī zhì fén zàng yǐ wáng lǐ
遣礼部主事杨善谕祭,谥曰康靖,有司治坟,葬以王礼。
mìng qí zǐ là bì sì wèi wáng lǜ zhòng guī cì chāo bì
命其子剌苾嗣为王,率众归,赐钞币。
féng jiā shī lán yì dōng yáng zhōng xiǎo guó
冯嘉施兰,亦东洋中小国。
yǒng lè sì nián bā yuè qí qiú jiā mǎ yín děng lái cháo gòng fāng wù cì chāo bì yǒu chà
永乐四年八月,其酋嘉马银等来朝,贡方物,赐钞币有差。
liù nián sì yuè qí qiú dài mào lǐ yù èr rén gè lǜ qí shǔ cháo gòng cì èr rén chāo gè bǎi dìng wén qǐ liù biǎo lǐ qí cóng zhě yì yǒu cì
六年四月,其酋玳瑁、里欲二人,各率其属朝贡,赐二人钞各百锭、文绮六表里,其从者亦有赐。
bā nián fù lái gòng
八年复来贡。
wén láng mǎ shén yǐ mù wèi chéng qí bàn yǐ shān
文郎马神,以木为城,其半倚山。
qiú xù xiù nǚ shù bǎi rén
酋蓄绣女数百人。
chū chéng xiàng zé xiù nǚ zhí yī lǚ dāo jiàn jí bīng láng pán yǐ cóng
出乘象,则绣女执衣履、刀剑及槟榔盘以从。
huò fàn zhōu zé qiú fū zuò chuáng shàng xiù nǚ liè zuò qí xià yǔ xiāng xiàng huò yòng yǐ cì zhōu wēi yí shèn dōu
或泛舟,则酋趺坐床上,绣女列坐其下,与相向,或用以刺舟,威仪甚都。
mín duō fù mù shuǐ shàng zhù shì yǐ jū rú sān fú qí
民多缚木水上,筑室以居,如三佛齐。
nán nǚ yòng wǔ sè bù chán tóu fù bèi duō tǎn huò zhe xiǎo xiù yī méng tóu ér rù xià tǐ wéi yǐ màn
男女用五色布缠头,腹背多袒,或著小袖衣,蒙头而入,下体围以幔。
chū yòng jiāo yè wèi shí qì hòu yǔ huá rén shì jiàn yòng cí qì
初用蕉叶为食器,后与华人市,渐用磁器。
yóu hǎo cí wèng huà lóng qí wài sǐ zé zhù wèng zhōng yǐ zàng
尤好磁瓮,画龙其外,死则贮瓮中以葬。
qí sú è yín jiān zhě lùn sǐ
其俗恶淫,奸者论死。
huá rén yǔ nǚ tōng zhé xuē qí fā yǐ nǚ pèi zhī yǒng bù tīng guī
华人与女通,辄削其发,以女配之,永不听归。
nǚ kǔ fā duǎn wèn huá rén hé yǐ zhì zhǎng dài zhī yuē wǒ yòng huá shuǐ mù zhī gù cháng ěr
女苦发短,问华人何以致长,绐之曰:“我用华水沐之,故长耳。
qí nǚ xìn zhī jìng shì chuán zhōng shuǐ yǐ mù
”其女信之,竞市船中水以沐。
huá rén gù jìn zhī yǐ wéi xiào duān
华人故靳之,以为笑端。
nǚ huò yuè huá rén chí xiāng jiāo gān zhè mò lì xiāng zèng yí duō yǔ zhī tiáo xiào
女或悦华人,持香蕉、甘蔗、茉莉相赠遗,多与之调笑。
rán dàn qí fǎ yán wú gǎn sī tōng zhě
然惮其法严,无敢私通者。
qí shēn shān zhōng yǒu cūn míng wū lóng lǐ dàn qí rén jǐn shēng wěi jiàn rén zhé yǎn miàn zǒu bì
其深山中有村名乌笼里惮,其人尽生尾,见人辄掩面走避。
rán de ráo shā jīn shāng rén chí huò wǎng shì zhě jī xiǎo tóng gǔ wèi hào zhì huò dì shàng jí yǐn tuì zhàng xǔ
然地饶沙金,商人持货往市者,击小铜鼓为号,置货地上,即引退丈许。
qí rén nǎi qián shì dāng yì zhě zhì jīn yú páng
其人乃前视,当意者,置金于旁。
zhǔ zhě yáo yǔ yù shòu zé chí huò qù fǒu zé huái jīn yǐ guī bù jiāo yán yě
主者遥语欲售,则持货去,否则怀金以归,不交言也。
suǒ chǎn yǒu xī niú kǒng què yīng wǔ shā jīn hè dǐng jiàng xiāng là téng xí qióng téng bì bō xuè jié ròu dòu kòu zhāng pí zhū wù
所产有犀牛、孔雀、鹦鹉、沙金、鹤顶、降香、蜡、藤席、惸藤、荜拨、血竭、肉豆蔻、獐皮诸物。
lín jìng yǒu mǎi wa róu zhě xìng xiōng hěn měi yè bàn dào zhǎn rén tóu yǐ qù zhuāng zhī yǐ jīn
邻境有买哇柔者,性凶狠,每夜半盗斩人头以去,装之以金。
gù shāng rén wèi zhī yè bì yán gēng yǐ dài
故商人畏之,夜必严更以待。
shǐ wén láng mǎ shén qiú yǒu xián dé dài shāng rén yǐ ēn xìn
始,文郎马神酋有贤德,待商人以恩信。
zi sān shí yī rén kǒng rǎo shāng bó bù lìng wài chū
子三十一人,恐扰商舶,不令外出。
qí qī nǎi mǎi wa róu qiú zhǎng zhī mèi shēng zǐ xí fù wèi tīng qí mǔ zú zhī yán wu wèi qī zhà duō fù shāng rén jià zhí zì shì fù zhě yì xī
其妻乃买哇柔酋长之妹,生子袭父位,听其母族之言,务为欺诈,多负商人价直,自是赴者亦稀。