xī yù èr xī fān zhū wèi xī níng hé zhōu táo zhōu mín zhōu děng fān zú zhū wèi
◎西域二西番诸卫(西宁河州洮州岷州等番族诸卫)
ān dìng wèi ā duān wèi qū xiān wèi chì jīn měng gǔ wèi shā zhōu wèi hǎn dōng wèi hǎn dōng zuǒ wèi hā méi lǐ
○安定卫阿端卫曲先卫赤斤蒙古卫沙州卫罕东卫罕东左卫哈梅里
xī fān jí xī qiāng zú zhǒng zuì duō zì shǎn xī lì sì chuān yún nán xi jiǎo wài jiē shì
西番，即西羌，族种最多，自陕西历四川、云南西徼外皆是。
qí sàn chǔ hé huáng táo mín jiān zhě wèi zhōng guó huàn yóu jù
其散处河、湟、洮、岷间者，为中国患尤剧。
hàn zhào chōng guó zhāng huàn duàn jiǒng táng gē shū hàn sòng wáng sháo zhī suǒ jīng yíng jiē cǐ dì yě
汉赵充国、张奂、段颎，唐哥舒翰，宋王韶之所经营，皆此地也。
yuán fēng fù mǎ zhāng gǔ wèi níng pú jùn wáng zhèn xī níng yú hé zhōu shè tǔ fān xuān wèi sī yǐ táo mín lí yā zhū zhōu lì zhī tǒng zhì fān zhòng
元封驸马章古为宁濮郡王，镇西宁，于河州设吐番宣慰司，以洮、岷、黎、雅诸州隶之，统治番众。
hóng wǔ èr nián tài zǔ dìng shǎn xī jí qiǎn guān jī zhào zhāo yù qí qiú zhǎng jiē guān wàng
洪武二年，太祖定陕西，即遣官赍诏招谕，其酋长皆观望。
fù qiǎn yuán wài láng xǔ yǔn dé zhāo zhī nǎi duō tīng mìng
复遣员外郎许允德招之，乃多听命。
míng nián wǔ yuè tǔ bō xuān wèi shǐ hé suǒ nán pǔ děng yǐ yuán suǒ shòu jīn yín pái yìn xuān chì lái shàng huì shān yù kè hé zhōu suì yì jūn qián jiàng
明年五月，吐蕃宣慰使何锁南普等以元所授金银牌印宣敕来上，会邓愈克河州，遂诣军前降。
qí zhèn xi wǔ jìng wáng bo nà là yì yǐ tǔ bō zhū bù lái nà kuǎn
其镇西武靖王卜纳剌亦以吐蕃诸部来纳款。
dōng hé suǒ nán pǔ děng rù cháo gòng mǎ jí fāng wù
冬，何锁南普等入朝贡马及方物。
dì xǐ cì xí yī
帝喜，赐袭衣。
sì nián zhēng yuè shè hé zhōu wèi mìng wèi zhǐ huī tóng zhī yǔ shì xí zhī yuàn duǒ er zhǐ wāng jiā nú bìng wèi zhǐ huī qiān shì
四年正月设河州卫，命为指挥同知，予世袭，知院朵儿只、汪家奴并为指挥佥事。
shè qiān hù suǒ bā bǎi hù suǒ qī jiē mìng qí qiú zhǎng wèi zhī
设千户所八，百户所七，皆命其酋长为之。
bo nà là děng yì zhì jīng shī wèi jìng nán wèi zhǐ huī tóng zhī qí chái sāng jiā duǒ er zhǐ wèi gāo chāng wèi zhǐ huī tóng zhī jiē dài dāo shì wèi
卜纳剌等亦至京师，为靖南卫指挥同知，其侪桑加朵儿只为高昌卫指挥同知，皆带刀侍卫。
zì shì fān qiú rì zhì
自是，番酋日至。
xún yǐ jiàng rén mǎ méi wāng wǎ r bìng wèi hé zhōu wèi zhǐ huī qiān shì
寻以降人马梅、汪瓦儿并为河州卫指挥佥事。
yòu qiǎn xī níng zhōu tóng zhī li nán gē děng zhāo fǔ qí qiú zhǎng zhì zhě yì xī shòu guān
又遣西宁州同知李喃哥等招抚其酋长，至者亦悉授官。
nǎi gǎi xī níng zhōu wèi wèi yǐ nán gē wèi zhǐ huī
乃改西宁州为卫，以喃哥为指挥。
dì yǐ xī fān chǎn mǎ yǔ zhī hù shì mǎ zhì jiàn duō
帝以西番产马，与之互市，马至渐多。
ér qí suǒ yòng zhī huò yǔ zhōng guó yì zì gèng chāo fǎ hòu mǎ zhì zhě shǎo huàn zhī
而其所用之货与中国异，自更钞法后，马至者少，患之。
bā nián wǔ yuè mìng zhòng guān zhào chéng jī luó qǐ líng juàn bìng ba chá wǎng hé zhōu shì zhī mǎ shāo jí lǜ hòu qí zhí yǐ cháng
八年五月命中官赵成赍罗绮、绫绢并巴茶往河州市之，马稍集，率厚其值以偿。
chéng yòu xuān yù dé yì fān rén gǎn yuè xiāng shuài yì què xiè ēn
成又宣谕德意，番人感悦，相率诣阙谢恩。
shān hòu guī dé děng zhōu xī fān zhū bù luò jiē yǐ mǎ lái shì
山后归德等州西番诸部落皆以马来市。
shí èr nián táo zhōu shí bā zú fān qiú sān fù shǐ děng pàn jù nà lín qī zhàn zhī de
十二年，洮州十八族番酋三副使等叛，据纳麟七站之地。
mìng zhēng xi jiāng jūn mù yīng děng tǎo zhī yòu mìng li wén zhōng wǎng chóu jūn shì
命征西将军沐英等讨之，又命李文忠往筹军事。
yīng děng zhì táo zhōu jiù chéng kòu dùn qù zhuī zhǎn qí kuí shù rén jǐn huò xù chǎn
英等至洮州旧城，寇遁去，追斩其魁数人，尽获畜产。
suì yú dōng lóng shān nán chuān dù de zhù chéng zhì shù qiǎn shǐ lái zòu
遂于东笼山南川度地筑城置戍，遣使来奏。
dì bào yuē táo zhōu xī fān mén hù zhù chéng shù shǒu è qí yān hóu
帝报曰：“洮州，西番门户，筑城戍守，扼其咽喉。
suì zhì táo zhōu wèi yǐ zhǐ huī niè wěi chén huī děng liù rén shǒu zhī
”遂置洮州卫，以指挥聂纬、陈晖等六人守之。
yǐ wén zhōng děng yán guān jūn shǒu táo zhōu xiǎng jiān mín láo
已，文忠等言官军守洮州，饷艰民劳。
dì jiàng chì yù zhī yuē táo zhōu xi kòng fān róng dōng bì huáng lǒng hàn táng yǐ lái bèi biān yào dì
帝降敕谕之曰：“洮州西控番戎，东蔽湟、陇，汉、唐以来备边要地。
jīn fān kòu jì chì qì zhī bù shǒu shù nián hòu fān rén jiāng fù wéi huàn
今番寇既斥，弃之不守，数年后番人将复为患。
lǜ xiǎo fèi ér wàng dà yú qǐ liáng cè zāi
虑小费而忘大虞，岂良策哉。
suǒ huò niú yáng fēn gěi jiàng shì yì zú qì liǎng nián jūn shí
所获牛羊，分给将士，亦足弃两年军食。
qí rú chì xíng zhī
其如敕行之。
wén zhōng děng nǎi bù gǎn wéi
”文忠等乃不敢违。
qiū hé suǒ nán pǔ jí zhèn fǔ liú wēn gè xié jiā shǔ lái cháo
秋，何锁南普及镇抚刘温各携家属来朝。
yù zhōng shū shěng chén yuē hé suǒ nán pǔ zì guī fù yǐ lái xìn yì shén jiān
谕中书省臣曰：“何锁南普自归附以来，信义甚坚。
qián qiǎn shǐ wū sī cáng yuǎn shè wàn lǐ jí guī suǒ yán jiē chēng zhèn yì
前遣使乌斯藏，远涉万里，及归，所言皆称朕意。
jīn yǐ jiā shǔ lái cháo yi jiā lǐ dài
今以家属来朝，宜加礼待。
nǎi cì mǐ mài gè sān shí shí liú wēn sān zhī yī
”乃赐米、麦各三十石，刘温三之一。
yīng děng jìn jī fān kòu dà pò zhī jǐn qín qí kuí fú zhǎn shù wàn rén huò mǎ niú yáng shù shí wàn
英等进击番寇，大破之，尽擒其魁，俘斩数万人，获马牛羊数十万。
zì shì qún fān zhèn shè bù gǎn wèi kòu
自是，群番震慑，不敢为寇。
shí liù nián qīng hǎi qiú zhǎng shǐ là ba děng qī rén lái guī cì wén qǐ bǎo chāo
十六年，青海酋长史剌巴等七人来归，赐文绮、宝钞。
shí mín zhōu yì shè wèi fān rén suì yǐ mǎ yì chá mǎ mì fán xi
时岷州亦设卫，番人岁以马易茶，马日蕃息。
èr shí wǔ nián yòu mìng zhòng guān ér niè zhì hé zhōu zhào bì lǐ zhū fān zú yǐ chì yù zhī
二十五年又命中官而聂至河州，召必里诸番族，以敕谕之。
zhēng chū mǎ yǐ xiàn de wàn sān bǎi yú pǐ gěi chá sān shí yú wàn jīn
争出马以献，得万三百余匹，给茶三十余万觔。
mìng yǐ mǎ bì hé nán shān dōng shǎn xī qí shì
命以马畀河南、山东、陕西骑士。
dì yǐ zhū wèi jiàng shì yǒu shàn suǒ fān rén mǎ zhě qiǎn guān jī jīn tóng xìn fú chì yù wǎng cì liáng zhōu gān zhōu sù zhōu yǒng chāng shān dān lín táo gǒng chāng xī níng táo zhōu hé zhōu mín zhōu zhū fān zú
帝以诸卫将士有擅索番人马者，遣官赍金、铜信符敕谕，往赐凉州、甘州、肃州、永昌、山丹、临洮、巩昌、西宁、洮州、河州、岷州诸番族。
yù zhī yuē wǎng zhě cháo tíng yǒu suǒ xū bì chou yǐ chá huò wèi xǔ sī zhēng
谕之曰：“往者朝廷有所需，必酬以茶货，未许私征。
jìn wén biān jiāng wú zhuàng duō jiǎ cháo mìng rǎo hài bǐ ěr děng bù huò níng jū
近闻边将无状，多假朝命扰害，俾尔等不获宁居。
jīn tè zhì jīn tóng xìn fú bān gěi yù yǒu zhēng fā bì bǐ duì xiāng fú shǐ xíng fǒu zé wěi xiè zhì jīng zuì zhī
今特制金、铜信符颁给，遇有征发，必比对相符始行，否则伪，械至京，罪之。
zì shì xū qiú suì jué
”自是，需求遂绝。
chū xī níng fān sēng sān là wéi shū zhāo xiáng hǎn dōng zhū bù yòu jiàn fó shā yú niǎn bái nán chuān yǐ jū qí zhòng zhì shì lái cháo gòng mǎ qǐng chì hù chí cì sì é
初，西宁番僧三剌为书招降罕东诸部，又建佛刹于碾白南川，以居其众，至是来朝贡马，请敕护持，赐寺额。
dì cóng suǒ qǐng cì é yuē qú tán sì
帝从所请，赐额曰瞿昙寺。
lì xī níng sēng gāng sī yǐ sān là wèi dōu gāng sī
立西宁僧纲司，以三剌为都纲司。
yòu lì hé zhōu fān hàn èr sēng gāng sī bìng yǐ fān sēng wèi zhī jì yǐ fú qì
又立河州番、汉二僧纲司，并以番僧为之，纪以符契。
zì shì qí tú zhēng jiàn sì dì zhé xī yǐ jiā míng qiě cì chì hù chí
自是其徒争建寺，帝辄锡以嘉名，且赐敕护持。
fān sēng lái zhě rì zhòng
番僧来者日众。
yǒng lè shí zhū wèi sēng jiè xíng jīng qín zhě duō shòu là má chán shī guàn dǐng guó shī zhī hào yǒu jiā zhì dà guó shī xī tiān fó zǐ zhě xī gěi yǐ yìn gào xǔ zhī shì xí qiě lìng suì yī zhāo gòng yóu shì zhū sēng jí zhū wèi shì guān fú còu jīng shī
永乐时，诸卫僧戒行精勤者，多授剌麻、禅师、灌顶国师之号，有加至大国师、西天佛子者，悉给以印诰，许之世袭，且令岁一朝贡，由是诸僧及诸卫士官辐辏京师。
qí tā zú zhǒng rú xī níng shí sān zú mín zhōu shí bā zú táo zhōu shí bā zú zhī shǔ dà zhě shù qiān rén shǎo zhě shù bǎi yì xǔ suì yī fèng gòng yōu yǐ yàn lài
其他族种，如西宁十三族、岷州十八族、洮州十八族之属，大者数千人，少者数百，亦许岁一奉贡，优以宴赉。
xī fān zhī shì yì fēn qí lì yì ruò xī chuí zhī huàn yì yì guǎ
西番之势益分，其力益弱，西陲之患亦益寡。
xuān dé yuán nián yǐ xié tǎo ān dìng qū xiān gōng jiā guó shī zhà sī ba lǐng zhàn děng wǔ rén wéi dà guó shī gěi gào mìng yín yìn zhì zhèng sì pǐn jiā là má zhe xīng děng liù rén wéi chán shī gěi chì mìng yín yìn zhì zhèng liù pǐn
宣德元年，以协讨安定、曲先功，加国师咤思巴领占等五人为大国师，给诰命、银印，秩正四品，加剌麻著星等六人为禅师，给敕命、银印，秩正六品。
zhèng tǒng wǔ nián chì shǎn xī zhèn shǒu dū du zhèng míng dōu yù shǐ chén yì yuē de zòu yán hé zhōu fān mín lǐng zhàn děng xiān yīn bì zuì táo jū jié hé lǐ zhāo jí tú dǎng zhàn gēng tǔ tián bù zhù jí nà fù yòu cáng nì táo wáng piāo jié xíng lǚ yù fā bīng tǎo zhī
正统五年敕陕西镇守都督郑铭、都御史陈镒曰：“得奏，言河州番民领占等先因避罪，逃居结河里，招集徒党，占耕土田，不注籍纳赋，又藏匿逃亡，剽劫行旅，欲发兵讨之。
zhèn niàn fān xìng wán gěng qiě suǒ fàn zài shè qián ruò jù jiā shī lǚ kǒng lěi jí wú gū
朕念番性顽梗，且所犯在赦前，若遽加师旅，恐累及无辜。
yi shǐ rén fǔ yù lìng sàn qiǎn tú dǎng hái suǒ lüè niú yáng bīng jí wù jìn fǒu zé jiā bīng wèi wǎn
宜使人抚谕，令散遣徒党，还所掠牛羊，兵即勿进，否则加兵未晚。
ěr děng qí shěn zhī
尔等其审之。
fān rén guǒ shū fú
”番人果输服。
qī nián zài chì míng jí dōu yù shǐ wáng áo děng yuē de zhèn shǒu hé zhōu dū zhǐ huī liú yǒng zòu wǎng suì ā ěr guān děng liù zú sān qiān yú rén liè yíng guī dé chéng xià shēng yán jiāo yì hòu nǎi chāo lüě tún jūn dà sì fén lù
七年再敕铭及都御史王翱等曰：“得镇守河州都指挥刘永奏：往岁阿尔官等六族三千余人，列营归德城下，声言交易，后乃钞掠屯军，大肆焚戮；
ér zhe yì zā zú fān rén lǚ yú nuǎn quán tíng zhū chǔ qián wèi kòu dào
而著亦匝族番人屡于暖泉亭诸处，潜为寇盗。
zhǐ huī zhāng yǔ qín huò èr rén zhǐ zé cháng suǒ dào mǎ zòng zhī shǐ qù
指挥张瑀擒获二人，止责偿所盗马，纵之使去。
lùn fǎ yǔ jí yǒng jiē dāng jiū zhì jīn gū lìng dài zuì
论法，瑀及永皆当究治，今姑令戴罪。
ěr děng jí qiǎn guān xié sān sī táng shàng qīn yì qí zhài xiǎo yǐ lì hài lìng hái guī suǒ lüè xǔ qí zì xīn bù quān zé jìn tǎo
尔等即遣官偕三司堂上亲诣其寨，晓以利害，令还归所掠，许其自新，不悛，则进讨。
gài yù róng zhī dào fǔ suí wèi xiān fǔ zhī bù cóng rán hòu yòng bīng
盖驭戎之道，抚绥为先，抚之不从，然后用兵。
ěr děng yi tǐ cǐ yì
尔等宜体此意。
fān rén yì shū fú
”番人亦输服。
chéng huà sān nián shǎn xī fù shǐ zhèng ān yán jìn gòng fān sēng zì wū sī cáng lái zhě bù guò sān zhī yī yú jiē táo mín sì sēng guǐ míng mào gòng
成化三年，陕西副使郑安言：“进贡番僧，自乌斯藏来者不过三之一，余皆洮、岷寺僧诡名冒贡。
jìn yī léi mǎ zhé huò hòu zhí de suǒ cì bì bó zhì wèi zhàn páo yǐ jù guān jūn
进一羸马，辄获厚直，得所赐币帛，制为战袍，以拒官军。
běn yǐ jī mí zhī ér yì zhì kòu lüě shì xū guó tǎng ér jī dào liáng yě
本以羁縻之，而益致寇掠，是虚国帑而赍盗粮也。
zhāng xià lǐ bù huì tíng chén yì qǐng xíng shǎn xī wén wǔ zhū chén jì dìng gòng qī rén shù jí cún liú qǐ sòng zhī é yǐ wén bào kě
”章下礼部，会廷臣议，请行陕西文武诸臣，计定贡期、人数及存留、起送之额以闻，报可。
yǐ ér zòu shàng zhū zì wū sī cáng lái zhě jiē yóu sì chuān rù bù dé jìng fù táo mín suì zhe wéi lì
已而奏上，诸自乌斯藏来者皆由四川入，不得径赴洮、岷，遂著为例。
míng nián dōng táo zhōu fān kòu yōng zhòng lüè tiě chéng hòu chuān èr zhài zhǐ huī zhāng hàn děng lǜ bīng yù zhī bài qù huò suǒ lüè rén kǒu yǐ guī
明年冬，洮州番寇拥众掠铁城、后川二寨，指挥张翰等率兵御之，败去，获所掠人口以归。
wǔ nián xún àn jiāng mèng lún yán mín zhōu fān kòu zòng héng cūn pù wèi xū
五年，巡按江孟纶言：“岷州番寇纵横，村堡为虚。
qǐng lìng zhǐ huī hòu tài yǔ qí dì tōng fǎn fù kāi shì shēng fān rěn cáng zhàn cáng děng sān shí yú zú qiú zhǎng bǎi liù shí yú rén shú fān lì lín děng èr shí sì zú qiú zhǎng jiǔ shí yī rén zhuǎn xiāng gào yǔ huǐ guò lái guī qiě hái bèi lüè rén chù yuàn gōng yáo fù
顷令指挥后泰与其弟通反复开示，生番忍藏、占藏等三十余族酋长百六十余人，熟番栗林等二十四族酋长九十一人，转相告语，悔过来归，且还被掠人畜，愿供徭赋。
shā niú gào tiān shì bù zài fàn
杀牛告天，誓不再犯。
yǐ lìng fù shǐ li qǐ cóng yí shǎng láo xuān shì cháo tíng ēn wēi jiē huān yuè ér qù
已令副使李玘从宜赏劳，宣示朝廷恩威，皆欢跃而去。
wéi shú fān lǜ yuán yī zú hù è bù fú
惟熟番绿园一族怙恶不服。
bīng bù yán fān xìng wú cháng cháo fǔ xī pàn wèi kě chí bèi
”兵部言：“番性无常，朝抚夕叛，未可弛备。
qǐng yù biān chén xiàng huà zhě jiā yì fǔ suí fàn shùn zhě kè qī jiǎo miè
请谕边臣，向化者加意抚绥，犯顺者克期剿灭。
dì nà qí yán
”帝纳其言。
bā nián lǐ guān yán táo mín zhū wèi sòng gè zú fān rén fù jīng duō zhì sì qiān èr bǎi yú rén yīng shǎng cǎi bì rén èr biǎo lǐ bó rú zhī chāo èr shí jiǔ wàn bā qiān yǒu qí mǎ zhí shàng zài qí wài
八年，礼官言：“洮、岷诸卫送各族番人赴京，多至四千二百余人，应赏彩币人二表里，帛如之，钞二十九万八千有奇，马直尚在其外。
kǎo zhèng tǒng tiān shùn jiān gè fān gòng shǐ bù guò sān wǔ bǎi rén
考正统、天顺间，各番贡使不过三五百人。
chéng huà chū yīn táo mín zhū chǔ làn yǐ shú fān zuò shēng fān mào sòng yǐ dìng lì shēng fān sān nián yī gòng dà zú sì wǔ rén xiǎo zú yī èr rén fù jīng yú xī qiǎn hái
成化初，因洮、岷诸处滥以熟番作生番冒送，已定例，生番三年一贡，大族四五人，小族一二人赴京，余悉遣还。
chéng huà liù nián fù shǐ shān běn ruì wàng zì zhāo lái yòu fù mào sòng chén bù yǐ chóng shēn yuē shù
成化六年，副使邓本瑞妄自招徕，又复冒送，臣部已重申约束。
jīn fù shǐ wú qǐ děng bù néng yán chì wǔ bèi zhuān shì tōng fān yǐ shū jìn huàn
今副使吴玘等不能严饬武备，专事通番，以纾近患。
qǐ xiáng chì qiè zé wu zūn qián lìng
乞降敕切责，务遵前令。
dì yì rú qí yán
”帝亦如其言。
xī níng jí gǔ huáng zhōng qí xi sì bǎi lǐ yǒu qīng hǎi yòu yuē xī hǎi bù cǎo fēng měi
西宁即古湟中，其西四百里有青海，又曰西海，不草丰美。
fān rén huán jū zhī zhuān wù xù mù rì yì fán zī sù hào lè tǔ
番人环居之，专务畜牧，日益繁滋，素号乐土。
zhèng dé sì nián měng gǔ bù qiú yì bù cì ā ěr tū sī huò zuì qí zhǔ yōng zhòng xi bēn
正德四年，蒙古部酋亦不刺、阿尔秃厮获罪其主，拥众西奔。
kàn zhī qīng hǎi ráo fù xí ér jù zhī dà sì fén lüě
瞰知青海饶富，袭而据之，大肆焚掠。
fān rén shī qí de duō yuǎn xǐ
番人失其地，多远徙。
qí liú zhě bù néng zì cún fǎn wèi suǒ yì shǔ
其留者不能自存，反为所役属。
zì shì gān sù xī níng shǐ yǒu hǎi kòu zhī huàn
自是甘肃、西宁始有海寇之患。
jiǔ nián zǒng zhì péng zé jí zhū dào jūn jiāng dǎo qí cháo
九年，总制彭泽集诸道军，将捣其巢。
kòu xiòng zhī zhī yóu hé zhōu dù huáng hé bèn sì chuān chū sōng pān mào zhōu jìng zhí zǒu wū sī cáng
寇诇知之，由河州渡黄河，奔四川，出松潘、茂州境，直走乌斯藏。
jí dà jūn yǐn hái zé réng fǎn hǎi shàng wéi ā ěr tū sī dùn qù
及大军引还，则仍返海上，惟阿尔秃厮遁去。
jiā jìng èr nián shàng shū jīn xiàn mín xī zhēng yì qiǎn guān zhāo fǔ xǔ wèi fān chén rú xiān cháo shè ān dìng qū xiān zhū wèi gù shì
嘉靖二年，尚书金献民西征，议遣官招抚，许为藩臣，如先朝设安定、曲先诸卫故事。
bīng bù xíng zǒng zhì yáng yī qīng jì dù yī qīng yì zài zhēng tǎo yán kòu jīng qí bù guò èr sān qiān yú jiē xié cóng fān rén rán yuàn zhī rù gǔ shí yù bào chóu kě yòng wéi jiān dié dà jǔ jiǎo jué
兵部行总制杨一清计度，一清意在征讨，言寇精骑不过二三千，余皆胁从番人，然怨之入骨，时欲报仇，可用为间谍，大举剿绝。
yì mò dìng wáng xiàn wáng qióng xiāng jì lái dài jiē yǐ bīng guǎ xiǎng qū yì jìng bù xíng
议末定，王宪、王琼相继来代，皆以兵寡饷诎，议竟不行。
bā nián táo mín zhū fān shù fàn lín táo gǒng chāng nèi dì sāo dòng
八年，洮、岷诸番数犯临洮、巩昌，内地骚动。
shū chén li chéng xūn yán fān wèi hǎi kòu suǒ qīn rì yì nèi xǐ
枢臣李承勋言：“番为海寇所侵，日益内徙。
tǎng èr kòu jiāo tōng hé yǐ shàn hòu
倘二寇交通，何以善后。
xī zhào chōng guó bù zhàn ér fú qiāng duàn yǐng shā qiāng bǎi wàn ér nèi dì xū hào liǎng zhě xiāng qù yuǎn yǐ
昔赵充国不战而服羌，段颖杀羌百万而内地虚耗，两者相去远矣。
qǐ guǎng xiān dì zhī míng zhuān chōng guó zhī rèn zhì zhì fāng lüè xī tīng qióng biàn yí cóng shì
乞广先帝之明，专充国之任，制置方略，悉听琼便宜从事。
qióng nǎi jí zhòng yì qiě jiǎo qiě fǔ
”琼乃集众议，且剿且抚。
xiān qiǎn zǒng bīng guān liú wén yóu jī péng jiān fēn bù shì mǎ
先遣总兵官刘文、游击彭椷分布士马。
míng nián èr yuè zì gù yuán jìn zhì táo mín qiǎn rén kāi shì huò fú
明年二月自固原进至洮、岷，遣人开示祸福。
táo zhōu dōng lù mù shě děng sān shí yī zú xi lù dá lù shī děng shí sān zú mín zhōu xī níng gōu děng shí wǔ zú jiē tīng fǔ gěi bái qí kào cì qiǎn guī
洮州东路木舍等三十一族，西路答禄失等十三族，岷州西宁沟等十五族，皆听抚，给白旗犒赐遣归。
wéi mín zhōu dōng lù ruò lóng zú xi lù bǎn ěr děng shí wǔ zú jí mín zhōu là jí děng wǔ zú shì xiǎn bù fú
惟岷州东路若笼族、西路板尔等十五族及岷州剌即等五族，恃险不服。
nǎi fēn bīng xiān gōng ruò lóng bǎn ěr èr zú fù qí cháo là jí zhū zú zhèn shè qǐ xiáng
乃分兵先攻若笼、板尔二族，覆其巢，剌即诸族震慴乞降。
fán zhǎn shǒu sān bǎi liù shí yú jí fǔ dìng qī shí yú zú nǎi bān shī
凡斩首三百六十余级，抚定七十余族，乃班师。
zì shì táo mín huò níng ér xī níng réng kǔ kòu huàn
自是，洮、岷获宁，而西宁仍苦寇患。
shí yī nián gān sù xún fǔ zhào zài děng yán yì bù là jù hǎi shàng yǐ èr shí yú nián qí dǎng bǔ ér hái dú qīng xīn xiàng huà qiú tiè mù gē děng shǔ fān lái nà kuǎn
十一年，甘肃巡抚赵载等言：“亦不剌据海上已二十余年，其党卜儿孩独倾心向化，求帖木哥等属番来纳款。
yi yīn ér fǔ zhī huò bǐ zhī nà mǎ huò lìng qí qiǎn zhì huò shòu guān gěi yìn jiàn lì wèi suǒ wèi wǒ fān lí yú jì wèi biàn
宜因而抚之，或俾之纳马，或令其遣质，或授官给印，建立卫所，为我藩篱，于计为便。
shū fu shàng huì hé tào qiú jí náng yǐn zhòng xi lüè dà pò yì bù là yíng shōu qí bù luò dà bàn ér qù wéi bǔ ér hái yī zhī liǎn zhòng zì bǎo
”疏甫上，会河套酋吉囊引众西掠，大破亦不剌营，收其部落大半而去，惟卜儿孩一枝敛众自保。
yóu shì xī níng yì huò xiū xī ér nà kuǎn zhī yì jìng qǐn
由是西宁亦获休息，而纳款之议竟寝。
jí táng lóng wèi zǒng zhì kòu nán lüè sōng pān
及唐龙为总制，寇南掠松潘。
lóng lǜ qí huí cháo yǔ zhū fān jí tā bù gōu jié wéi huàn zòu xíng gān sù shǒu chén shàn bīng jī sù wèi tiǎn miè jì
龙虑其回巢与诸番及他部勾结为患，奏行甘肃守臣，缮兵积粟，为殄灭计。
jí lóng qù shì yì bù xíng
及龙去，事亦不行。
èr shí nián zhēng yuè bǔ ér hái xiàn jīn pái liáng mǎ qiú kuǎn
二十年正月，卜儿孩献金牌、良马求款。
bīng bù yán kòu guǒ shū chéng tōng gòng chéng xī chuí dà lì
兵部言：“寇果输诚通贡，诚西陲大利。
nǎi zhǐ xiàn mǎ jí jīn pái wèi yǒu rú wǎng suì qiǎn zi rù shì qiú zhǎng rù cháo zhī qǐng wèi kě jù xǔ
乃止献马及金牌，未有如往岁遣子入侍、酋长入朝之请，未可遽许。
yi lìng dū fǔ chén zhēn chá qíng shí bìng tiáo zhì yù zhī cè yǐ wén
宜令督抚臣侦察情实，并条制驭之策以闻。
bào kě
”报可。
huì kòu shì jiàn shuāi fān rén yì jiàn fù yè qí yì fù qǐn
会寇势渐衰，番人亦渐复业，其议复寝。
èr shí sì nián shè mín zhōu lì gǒng chāng fǔ
二十四年设岷州，隶巩昌府。
mín xi lín jí biān fān hàn zá chǔ
岷西临极边，番汉杂处。
hóng wǔ shí gǎi tǔ fān shí liù zú wèi shí liù lǐ shè wèi zhì zhī bǐ shāo gōng yáo yì
洪武时，改土番十六族为十六里，设卫治之，俾稍供徭役。
zì shè zhōu zhī hòu zhēng fā fán zhòng rén rì kùn bì
自设州之后，征发繁重，人日困敝。
qiě fān rén liàn shì guān ér liú guān yòu bù lè jū yáo jì zhì tā suǒ
且番人恋世官，而流官又不乐居，遥寄治他所。
yuè shí yú nián dū fǔ hé shū yán bù biàn nǎi shè wèi rú gù
越十余年，督抚合疏言不便，乃设卫如故。
shí běi bù ǎn dá chāng jué suì lüè xuān dà zhū zhèn
时北部俺答猖獗，岁掠宣、大诸镇。
yòu xiàn qīng hǎi fù ráo sān shí bā nián xié zi bīn tù bǐng tù děng shù wàn zhòng xí jù qí de
又羡青海富饶，三十八年携子宾兔、丙兔等数万众，袭据其地。
bǔ ér hái cuàn zǒu suì zòng lüě zhū fān
卜儿孩窜走，遂纵掠诸番。
yǐ yǐn qù liú bīn tù jù sōng shān bǐng tù jù qīng hǎi xī níng yì bèi qí huàn
已，引去，留宾兔据松山，丙兔据青海，西宁亦被其患。
lóng qìng zhōng ǎn dá shòu fēng shùn yì wáng xiū gòng wéi jǐn èr zi yì liǎn jí
隆庆中，俺答受封顺义王，修贡惟谨，二子亦敛戢。
shí wū sī cáng sēng yǒu chēng huó fó zhě zhū bù duō fèng qí jiào
时乌斯藏僧有称活佛者，诸部多奉其教。
bǐng tù nǎi yǐ fén xiū wèi míng qǐng jiàn sì qīng hǎi jí jiā yù guān wài wéi jiǔ jū jì
丙兔乃以焚修为名，请建寺青海及嘉峪关外，为久居计。
tíng chén duō yán bù kě xǔ lǐ guān yán bǐ yǐ cǎi mù xīng gōng ér lìng gǎi jiàn yú tā suǒ shì suǒ bù néng mò ruò yīn ér xǔ zhī yǐ gǔ qí shàn xīn ér dù qí guān wài zhī qǐng
廷臣多言不可许，礼官言：“彼已采木兴工，而令改建于他所，势所不能，莫若因而许之，以鼓其善心，而杜其关外之请。
kuàng zhōng guó zhī yù róng wéi zài biān guān zhī yǒu bèi
况中国之御戎，惟在边关之有备。
róng zhī shùn nì yì bù zài yī sì zhī yuǎn jìn
戎之顺逆，亦不在一寺之远近。
dì xǔ zhī
”帝许之。
bǐng tù jì dé qǐng yòu jìn xié fān rén shǐ tōng dào sōng pān yǐ yíng huó fó
丙兔既得请，又近胁番人，使通道松潘以迎活佛。
sì chuān shǒu chén jù bī qǐ lìng ǎn dá yuē shù qí zi wú rǎo lín jìng
四川守臣惧逼，乞令俺答约束其子，毋扰邻境。
ǎn dá yán bǐng tù zhǐ yīn gān sù bù xǔ kāi shì níng xià yòu dào yuǎn jiān nán suī yǒu jìn lìng bù néng jǐn zhì
俺答言，丙兔止因甘肃不许开市，宁夏又道远艰难，虽有禁令，不能尽制。
xuān dà zǒng dū fāng féng shí yì yán kāi shì wèi biàn
宣大总督方逢时亦言开市为便。
dì yǐ zé shǎn xī dū fǔ dū fǔ bù gǎn wéi
帝以责陕西督抚，督抚不敢违。
wàn lì èr nián dōng xǔ bǐng tù shì yú gān sù bīn tù shì yú zhuāng làng suì yī cì
万历二年冬，许丙兔市于甘肃，宾兔市于庄浪，岁一次。
jì ér sì chéng cì é yǎng huá
既而寺成，赐额仰华。
xiān shì yì bù là zhī jù qīng hǎi biān chén yóu yǐ wài kòu shì zhī
先是，亦不剌之据青海，边臣犹以外寇视之。
zhì shì yǐ ǎn dá gù jìng shì ruò shǔ fān
至是以俺答故，竟视若属番。
zhū qiú yì yǐ fù shòu wáng fēng bù gǎn dà wéi biān huàn ér táo zhōu zhī biàn nǎi qǐ
诸酋亦以父受王封，不敢大为边患，而洮州之变乃起。
chū táo zhōu fān rén yǐ hé zhōu jiān mín fù qí wù huò rù lüè nèi dì tā zú yì chéng jī wéi luàn
初，洮州番人以河州奸民负其物货，入掠内地，他族亦乘机为乱。
jiān mín yǐ gào hé zhōu cān jiāng chén táng táng yuē cǐ táo zhōu fān yě hé yǔ wǒ shì
奸民以告河州参将陈堂，堂曰：“此洮州番也，何与我事。
táo zhōu cān jiāng liú shì yīng yuē bǐ fàn hé zhōu fēi wǒ shī shì
”洮州参将刘世英曰：“彼犯河州，非我失事。
yóu shì èr jiāng yǒu xì
”由是二将有隙。
zǒng dū shí mào huá wén zhī lìng èr rén jí lán zhōu cān jiāng xú xūn mín zhōu shǒu bèi zhū xiàn jiù táo zhōu shǒu bèi shǐ jīng gè yǐn bīng yā qí jìng xiǎo yǐ lì hài
总督石茂华闻之，令二人及兰州参将徐勋、岷州守备朱宪、旧洮州守备史经各引兵压其境，晓以利害。
fān rén jù jí hái suǒ lüè rén chù
番人惧，即还所掠人畜。
shì yīng wèi shǒu è wèi qín bù kě jù yǐ suì jiǎo pò zhī shā shāng jí fén sǐ zhě wú suàn
世英谓首恶未擒，不可遽已，遂剿破之，杀伤及焚死者无算。
jūn lǜ chuī tóng jiǎo nǎi tuì bīng
军律，吹铜角乃退兵。
táng xié qián hàn bù dài jiǎo shēng ér qù zhū bù yì duō yǐn qù
堂挟前憾，不待角声而去，诸部亦多引去。
xiàn jīng fāng shēn rù sōu bǔ lín fān jiàn qí shì gū wéi ér shā zhī
宪、经方深入搜捕，邻番见其势孤，围而杀之。
shì wén dì zhèn nù chǐ táng shì yīng zhí qiè zé mào huá děng
事闻，帝震怒，褫堂、世英职，切责茂华等。
mào huá nǎi jí zhū jūn fēn dào jìn tǎo zhǎn shǒu bǎi sì shí yú jí fén sǐ zhě jiǔ bǎi yú rén huò zī chù shù shí qún
茂华乃集诸军分道进讨，斩首百四十余级，焚死者九百余人，获孳畜数十群。
zhū fān zhèn kǒng yuǎn xǐ lái jiàng zhě qī shí yī zú zhǎn sòng shǒu è sì rén shēng fù yǐ xiàn zhě èr rén shū mǎ niú yáng èr bǎi liù shí
诸番震恐远徙，来降者七十一族，斩送首恶四人，生缚以献者二人，输马牛羊二百六十。
qǐ shǒu xiè zuì shì bù zài fàn shī nǎi hái
稽首谢罪，誓不再犯，师乃还。
zì bǐng tù jù qīng hǎi yǒu qiè jǐn tái jí zhě hé tào qiú jí néng cóng zǐ ǎn dá cóng sūn yě cóng zhī ér xi
自丙兔据青海，有切尽台吉者，河套酋吉能从子，俺答从孙也，从之而西。
lǚ lüè fān rén bù dé zhì yāo ǎn dá wǎng zhù
屡掠番人不得志，邀俺答往助。
ǎn dá yā yù qīn wǎ là nǎi jiǎ yíng huó fó míng yōng zhòng xi xíng
俺答雅欲侵瓦剌，乃假迎活佛名，拥众西行。
shū qǐng shòu bǐng tù dū du cì jīn yìn qiě kāi chá shì
疏请授丙兔都督，赐金印，且开茶市。
bù yì bù xǔ dàn shāo gěi yǐ chá
部议不许，但稍给以茶。
ǎn dá jì dǐ wǎ là zhàn bài ér hái
俺答既抵瓦剌，战败而还。
nǎi yí shū gān sù shǒu chén qǐ jiǎ dào fù wū sī cáng
乃移书甘肃守臣，乞假道赴乌斯藏。
shǒu chén bù néng jù suì yuè gān sù ér nán huì zhū qiú yú hǎi shàng
守臣不能拒，遂越甘肃而南，会诸酋于海上。
fān rén yì zāo róu lìn duō cuàn xǐ
番人益遭蹂躏，多窜徙。
bā nián chūn shǐ yǐ huó fó yán dōng hái ér qiè jǐn dì huǒ luò chì jí ǎn dá shù xiōng zi yǒng shào bo suì liú jū qīng hǎi bù qù
八年春，始以活佛言东还，而切尽弟火落赤及俺答庶兄子永邵卜遂留居青海不去。
bā yuè bǐng tù lǜ zhòng lüè fān bìng nèi dì rén chù zhào jué qí shì shǎng
八月，丙兔率众掠番并内地人畜，诏绝其市赏。
ǎn dá wén zhī chí shū qiè zé
俺答闻之，驰书切责。
nǎi jǐn hái suǒ lüè zhí xiàn wèi è zhě liù rén zì fá niú yáng qī bǎi
乃尽还所掠，执献为恶者六人，自罚牛羊七百。
dì jiā qí fù gōng shùn lài zhī yín bì jí yǐ niú yáng cì qí bù rén wèi è zhě fù zhī zì zhì réng xǔ gòng shì ǎn dá yì gǎn dé
帝嘉其父恭顺，赉之银币，即以牛羊赐其部人，为恶者付之自治，仍许贡市，俺答益感德。
ér huǒ luò chì qīn lüè fān zú bù xiū shǒu chén xí qiè jǐn tái jí yuē shù zhī yì yǐn zuì shū fú
而火落赤侵掠番族不休，守臣檄切尽台吉约束之，亦引罪输服。
jí ǎn dá zú chuán zhì sūn chě lì kè shì qīng bù néng zhì zhū qiú
及俺答卒，传至孙扯力克，势轻，不能制诸酋。
shí liù nián jiǔ yuè yǒng shào bo bù zhòng yǒu lán rù xī níng zhě fù zǒng bīng li kuí fāng bèi jiǔ yuè mǎ ér qián
十六年九月，永邵卜部众有阑入西宁者，副总兵李奎方被酒，跃马而前。
bù zhòng kòng ān yù su kuí bá dāo zhuó zhī zhòng suì shè kuí sǐ
部众控鞍欲诉，奎拔刀斫之，众遂射奎死。
bù zú chí jiù zhī yì duō sǐ
部卒驰救之，亦多死。
shǒu chén bù néng tǎo qiǎn shǐ jié zé dàn xiàn shǒu è hái rén chù ér zhǐ
守臣不能讨，遣使诘责，但献首恶，还人畜而止。
yǐ gù wú suǒ dàn yù sì qīn dào
以故无所惮，愈肆侵盗。
shí bǐng tù jí qiè jǐn tái jí yì jiē sǐ bǐng tù zi zhēn xiàng yí zhù mǎng là chuān huǒ luò chì yí zhù niē gōng chuān bī jìn xī níng rì cán shí fān zú
时丙兔及切尽台吉亦皆死，丙兔子真相移驻莽剌川，火落赤移驻捏工川，逼近西宁，日蚕食番族。
fān bù néng zhī zé zhé ér wèi kòu yòng
番不能支，则折而为寇用。
chě lì kè yòu xi xíng zhù zhī shì yì chì
扯力克又西行助之，势益炽。
shí bā nián liù yuè rù jiù táo zhōu fù zǒng bīng li lián fāng lǜ sān qiān rén yù zhī jǐn fù
十八年六月入旧洮州，副总兵李联芳率三千人御之，尽覆。
qī yuè fù shēn rù dà lüè hé zhōu lín táo wèi yuán
七月复深入，大掠河州、临洮、渭源。
zǒng bīng guān liú chéng sì yǔ yóu jī mèng xiào chén gè jiāng yī jūn yù zhī jiē bài jì yóu jī li fāng děng sǐ yān xī chuí dà zhèn
总兵官刘承嗣与游击孟孝臣各将一军御之，皆败绩，游击李芳等死焉，西陲大震。
shì wén mìng shàng shū zhèng luò chū jīng lüè
事闻，命尚书郑洛出经略。
luò qián dū xuān dà jūn fǔ shùn yì wáng jí zhōng shùn fū rén yǒu ēn
洛前督宣大军，抚顺义王及忠顺夫人有恩。
qiǎn shǐ qù chě lì kè dōng guī ér dà bù zhāo fān zhī lìng lái zhě lǜ shàn yù zhī zì shì guī fù zhě bù jué
遣使趣扯力克东归，而大布招番之令，来者率善遇之，自是归附者不绝。
huǒ zhēn èr qiú zì zhī zuì zhòng yòu wén tào qiú bo shī tù lái zhù dà bài yú shuǐ quán kǒu chě lì kè fù jiāng hái cháo shǐ jù
火、真二酋自知罪重，又闻套酋卜失兔来助，大败于水泉口，扯力克复将还巢，始惧。
xǐ zhàng qù liú qí dǎng kě bo tù děng yú mǎng là chuān
徙帐去，留其党可卜兔等于莽剌川。
míng nián zǒng bīng guān yóu jì xiān pò zǒu zhī
明年，总兵官尤继先破走之。
luò gèng jìn bīng qīng hǎi fén yǎng huá sì zhú qí yú zhòng ér hái
洛更进兵青海，焚仰华寺，逐其余众而还。
fān rén fù yè zhě zhì bā wàn yú rén xī chuí zàn huò xiū xī
番人复业者至八万余人，西陲暂获休息。
yǐ fù jù yú qīng hǎi
已，复聚于青海。
èr shí sān nián zēng shè lín táo zǒng bīng guān yǐ liú tīng rèn zhī
二十三年增设临洮总兵官，以刘𬘩任之。
wèi jǐ yǒng shào bo zhū bù fàn nán chuān cān jiāng dá yún dà pò zhī
未几，永邵卜诸部犯南川，参将达云大破之。
yǐ lián huǒ zhēn èr qiú fàn xi chuān yún yòu jī pò zhī
已，连火、真二酋犯西川，云又击破之。
míng nián zhū qiú fù lüè fān zú jiāng kuī nèi dì
明年，诸酋复掠番族，将窥内地。
tīng bù jiàng zhōu guó zhù yù zhī mǎng là chuān yòu dà pò zhī
𬘩部将周国柱御之莽剌川，又大破之。
èr shí qī nián jiū pàn miáo fàn táo mín zǒng bīng guān xiāo rú xūn děng bài zhī zhǎn fān rén èr bǎi wǔ shí yú jí kòu bā shí èr jí fǔ jiàng fān zú wǔ qiān yú rén
二十七年纠叛苗犯洮、岷，总兵官萧如薰等败之，斩番人二百五十余级，寇八十二级，抚降番族五千余人。
sān shí sì nián fù rù zhèn fān hēi gǔ chéng wèi zǒng bīng guān chái guó zhù suǒ bài
三十四年复入镇番黑古城，为总兵官柴国柱所败。
zì shì lǚ rù chāo lüě bù néng dà dé zhì
自是屡入钞掠，不能大得志。
shí wéi shǎn xī huàn zhě yǒu sān dà kòu yī hé tào yī sōng shān yī qīng hǎi
时为陕西患者，有三大寇：一河套，一松山，一青海。
qīng hǎi tǔ zuì wò qiě yǒu fān rén píng bì gù huàn yóu bù shèn jù
青海土最沃，且有番人屏蔽，故患犹不甚剧。
chóng zhēn shí yī nián lǐ zì chéng lǚ wèi guān jūn jī bài zì táo zhōu yì chū fān dì
崇祯十一年，李自成屡为官军击败，自洮州轶出番地。
zhū jiāng qióng zhuī fù bēn rù sāi nèi fān zú yì zāo róu lìn
诸将穷追，复奔入塞内，番族亦遭蹂躏。
shí wǔ nián xī níng fān zú zuò luàn zǒng mǒ guān mǎ kuàng dū zhū jiāng wǔ dào jìn jiǎo zhǎn shǒu qī bǎi yǒu jī fǔ jiàng sān shí bā zú ér hái
十五年，西宁番族作乱，总抹官马爌督诸将五道进剿，斩首七百有奇，抚降三十八族而还。
míng nián dōng lǐ zì chéng qiǎn jiàng xiàn gān zhōu dú xī níng bù xià
明年冬，李自成遣将陷甘州，独西宁不下。
zéi jiāng xīn ēn zhōng gōng pò zhī suì jìn lüè qīng hǎi
贼将辛恩忠攻破之，遂进掠青海。
zhū qiú duō jiàng fù ér míng shì yì wáng
诸酋多降附，而明室亦亡。
fān yǒu shēng shú èr zhǒng
番有生熟二种。
shēng fān guǎng hàn nán zhì
生番犷悍难制。
shú fān nà mǎ zhōng chá pō róu fú hòu jìn tōng shēng fān wèi nèi dì huàn
熟番纳马中茶，颇柔服，后浸通生番为内地患。
zì qīng hǎi wèi kòu suǒ jù fān bù kān piāo duó sī kuì pí bì yuē shǒu xìn suì shí jiā kuì yuē tiān ba huò fǎn wèi xiàng dǎo jiāo tōng wú jì
自青海为寇所据，番不堪剽夺，私馈皮币曰手信，岁时加馈曰添巴，或反为向导，交通无忌。
ér zhōng guó shì mǎ yì xiān zhì gài yǐ shī hàn wài wèi nèi zhī chū yì yǐ
而中国市马亦鲜至，盖已失捍外卫内之初意矣。
yuán fu tài zǔ fu dìng guān zhōng jí fǎ hàn wǔ chuàng hé xī sì jùn gé jué qiāng hú zhī yì jiàn zhòng zhèn yú gān sù yǐ běi jù měng gǔ nán hàn zhū fān bǐ bù dé xiāng hé
原夫太祖甫定关中，即法汉武创河西四郡隔绝羌、胡之意，建重镇于甘肃，以北拒蒙古，南捍诸番，俾不得相合。
yòu qiǎn xī níng děng xi wèi tǔ guān yǔ hàn guān cān zhì lìng zhī shì shǒu
又遣西宁等西卫土官与汉官参治，令之世守。
qiě duō zhì chá kè sī fān rén dé yǐ mǎ yì chá
且多置茶课司，番人得以马易茶。
ér bù zú zhī zhǎng yì xǔ qí suì shí cháo gòng zì tōng míng hào yú tiān zǐ
而部族之长，亦许其岁时朝贡，自通名号于天子。
bǐ shì jì fēn yòu dòng yú lì bù gǎn wèi è
彼势既分，又动于利，不敢为恶。
jí xiǎo yǒu chǔn dòng biān jiāng yǐ piān shī zhì zhī mǐ bù yīng shí dǐ dìng
即小有蠢动，边将以偏师制之，靡不应时底定。
zì biān chén shī fáng běi kòu de yuè jìng lán rù yǔ fān zú jiāo tōng xī chuí suì duō shì
自边臣失防，北寇得越境阑入，与番族交通，西陲遂多事。
rán jiū qí shí zhī suǒ huàn zhōng zài kòu ér bù zài fān gù yì zhě yǐ tài zǔ zhì yù wéi shàn
然究其时之所患，终在寇而不在番，故议者以太祖制驭为善。
ān dìng wèi jù gān zhōu xī nán yī qiān wǔ bǎi lǐ
安定卫，距甘州西南一千五百里。
hàn wèi ruò qiāng táng wèi tǔ bō de yuán fēng zōng shì bo yān tiē mù ér wèi níng wáng zhèn zhī
汉为婼羌，唐为吐蕃地，元封宗室卜烟帖木儿为宁王镇之。
qí de běn míng sā lǐ wèi wù r guǎng mào qiān lǐ dōng jìn hǎn dōng běi ěr shā zhōu nán jiē xī fān
其地本名撒里畏兀儿，广袤千里，东近罕东，北迩沙州，南接西番。
jū wú chéng guō yǐ zhān zhàng wèi lú shè
居无城郭，以毡帐为庐舍。
chǎn duō tuó mǎ niú yáng
产多驼马牛羊。
hóng wǔ sān nián qiǎn shǐ chí zhào zhāo yù
洪武三年遣使持诏招谕。
qī nián liù yuè bo yān tiē mù ér shǐ qí fǔ wèi má dá r děng lái cháo gòng kǎi jiǎ dāo jiàn zhū wù
七年六月，卜烟帖木儿使其府尉麻答儿等来朝，贡铠甲刀剑诸物。
tài zǔ xǐ yàn lài qí shǐ zhě qiǎn guān hòu lài qí wáng ér fēn qí de wèi ā duān ā zhēn kǔ xiān tiē lǐ sì bù gè xī yǐ yìn
太祖喜，宴赉其使者，遣官厚赉其王，而分其地为阿端、阿真、苦先、贴里四部，各锡以印。
míng nián zhēng yuè qí wáng qiǎn fu bo yán bù huā lái gòng shàng yuán suǒ shòu jīn yín zì pái qǐng zhì ān dìng ā duān èr wèi cóng zhī
明年正月，其王遣傅卜颜不花来贡，上元所授金、银字牌，请置安定、阿端二卫，从之。
nǎi fēng bo yān tiē mù ér wèi ān dìng wáng yǐ qí bù rén shā cì děng wéi zhǐ huī
乃封卜烟帖木儿为安定王，以其部人沙刺等为指挥。
jiǔ nián mìng qián guǎng dōng cān zhèng zhèng jiǔ chéng děng shǐ qí de lài wáng jí qí bù rén yī bì
九年命前广东参政郑九成等使其地，赉王及其部人衣币。
míng nián wáng wèi shā là suǒ shì wáng zǐ bǎn zán shī lǐ fù chóu zhū shā là
明年，王为沙剌所弑，王子板咱失里复仇，诛沙剌。
shā là bù jiàng fù shā wáng zǐ bù nèi dà luàn
沙剌部将复杀王子，部内大乱。
fān jiàng duǒ er zhǐ ba pàn zǒu shā mò jīng ān dìng dà sì shā lüě duó qí yìn qù qí zhòng yì shuāi
番将朵儿只巴叛走沙漠，经安定，大肆杀掠，夺其印去，其众益衰。
èr shí wǔ nián lán yù xī zhēng xùn ā zhēn chuān
二十五年，蓝玉西征，徇阿真川。
tǔ qiú sī tú hā zǎn děng jù táo nì shān gǔ bù gǎn chū
土酋司徒哈昝等惧，逃匿山谷不敢出。
jí sù wáng zhī guó gān zhōu qiǎn sēng yè wáng qǐ shòu guān yǐ ān bù zhòng
及肃王之国甘州，遣僧谒王，乞授官以安部众。
wáng wèi zòu qǐng dì xǔ zhī
王为奏请，帝许之。
èr shí jiǔ nián mìng xíng rén chén chéng zhì qí de fù lì ān dìng wèi
二十九年命行人陈诚至其地，复立安定卫。
qí qiú zhǎng hā hái hǔ dōu lǔ děng wǔ shí bā rén xī shòu zhǐ huī qiān bǎi hù děng guān
其酋长哈孩虎都鲁等五十八人悉授指挥、千百户等官。
chéng hái qiú zhǎng suí zhī rù cháo gòng mǎ xiè ēn
诚还，酋长随之入朝，贡马谢恩。
dì hòu lài zhī fù mìng zhōng guān jī yín bì wǎng cì
帝厚赉之，复命中官赍银币往赐。
yǒng lè yuán nián qiǎn guān jī chì fǔ yù sā lǐ zhū bù
永乐元年遣官赍敕抚谕撒里诸部。
míng nián ān dìng tóu mù duō lái cháo zhuó qiān hù sān jí děng sān rén wéi zhǐ huī qiān shì yú shòu guān yǒu chà bìng cì běn wèi zhǐ huī tóng zhī hā sān děng yín bì
明年，安定头目多来朝，擢千户三即等三人为指挥佥事，余授官有差，并赐本卫指挥同知哈三等银币。
wèi jǐ zhǐ huī duǒ er zhǐ shù lái cháo yuàn nà chà fā mǎ wǔ bǎi pǐ mìng hé zhōu wèi zhǐ huī kāng shòu wǎng shòu zhī
未几，指挥朵儿只束来朝，愿纳差发马五百匹，命河州卫指挥康寿往受之。
shòu yán hǎn dōng bì lǐ zhū wèi nà mǎ qí zhí jiē hé zhōu jūn mín yùn chá yǔ zhī
寿言：“罕东、必里诸卫纳马，其直皆河州军民运茶与之。
jīn ān dìng liáo yuǎn yùn chá shén nán qǐ gěi yǐ bù bó
今安定辽远，运茶甚难，乞给以布帛。
dì yuē zhū fān shì mǎ yòng chá yǐ zhe wéi lì
”帝曰：“诸番市马用茶，已著为例。
jīn gū cóng suǒ qǐng hòu réng gěi chá
今姑从所请，后仍给茶。
yú shì dìng zhì shàng mǎ gěi bù bó gè èr pǐ yǐ xià dì jiǎn
”于是定制，上马给布帛各二匹，以下递减。
sān nián hā sān děng qiǎn shǐ lái gòng zòu jǔ tóu mù chè lì jiā cáng bo děng wéi zhǐ huī děng guān qiě qǐng suì nà zī chù shí yī bìng cóng zhī
三年，哈三等遣使来贡，奏举头目撤力加藏卜等为指挥等官，且请岁纳孳畜什一，并从之。
sì nián xǐ zhù kǔ r dīng zhī de
四年徙驻苦儿丁之地。
chū ān dìng wáng zhī bèi shā yě qí zi sā r zhǐ shī jiā wèi qí xiōng suǒ shā bù zhòng kuì sàn zi yì pān dān liú yù líng cáng
初，安定王之被杀也，其子撒儿只失加为其兄所杀，部众溃散，子亦攀丹流寓灵藏。
shí yī nián wǔ yuè lǜ zhòng rù cháo zì chén jiā nán qǐ shòu zhí
十一年五月率众入朝，自陈家难，乞授职。
dì niàn qí zǔ lǜ xiān guī fù lìng xí fēng ān dìng wáng cì yìn gào
帝念其祖率先归附，令袭封安定王，赐印诰。
zì shì cháo gòng bù chuò
自是朝贡不辍。
èr shí èr nián zhōng guān qiáo lái xǐ shān chéng shǐ wū sī cáng cì bì lì shù jiāng huáng yáng chuān
二十二年，中官乔来喜、邓诚使乌斯藏，次毕力术江黄羊川。
ān dìng zhǐ huī hā sān sūn sàn gē jí qū xiān zhǐ huī sàn jí sī děng lǜ zhòng yāo jié zhī shā cháo shǐ jǐn duó tuó mǎ bì wù ér qù
安定指挥哈三孙散哥及曲先指挥散即思等率众邀劫之，杀朝使，尽夺驼马币物而去。
rén zōng dà nù chì dōu zhǐ huī li yīng xié kāng shòu děng tǎo zhī
仁宗大怒，敕都指挥李英偕康寿等讨之。
yīng děng lǜ xī níng zhū wèi jūn jí lóng bēn guó shī gǔ shī r jiān cáng děng shí èr fān zú zhī zhòng shēn rù zhuī zéi zéi yuǎn dùn
英等率西宁诸卫军及隆奔国师贾失儿监藏等十二番族之众，深入追贼，贼远遁。
yīng děng yú kūn lún shān xi xíng shù bǎi lǐ dǐ yǎ lìng kuò zhī de yù ān dìng zéi jī bài zhī zhǎn shǒu sì bǎi bā shí yú jí shēng qín qī shí yú rén huò tuó mǎ niú shí sì wàn yǒu qí
英等逾昆仑山西行数百里，抵雅令阔之地，遇安定贼，击败之，斩首四百八十余级，生擒七十余人，获驼马牛十四万有奇。
qū xiān wén fēng yuǎn cuàn zhuī zhī bù jí ér hái
曲先闻风远窜，追之不及而还。
yīng yǐ cǐ fēng huì níng bó shòu děng jiē jìn zhì
英以此封会宁伯，寿等皆进秩。
dà jūn jì xuán zhǐ huī hā sān děng jù zuì bù gǎn hái gù dì
大军既旋，指挥哈三等惧罪，不敢还故地。
xuān dé yuán nián dì qiǎn guān zhāo yù zhī fù yè zhě qī bǎi yú rén
宣德元年，帝遣官招谕之，复业者七百余人。
dì bìng cì cǎi bì biǎo lǐ yǐ ān qí fǎn cè
帝并赐彩币表里，以安其反侧。
sān nián chūn cì ān dìng jí qū xiān wèi zhǐ huī děng guān wǔ shí sān rén gào mìng
三年春，赐安定及曲先卫指挥等官五十三人诰命。
chū dà jūn zhī tǎo zéi yě ān dìng zhǐ huī sāng gē yǔ hǎn dōng wèi jūn tóng fèng diào cóng zhēng
初，大军之讨贼也，安定指挥桑哥与罕东卫军同奉调从征。
hǎn dōng wéi lìng bù zhì qí suǒ xiá bǎn nà zú kàn sāng gē jūn yuǎn chū jǐn lüè qí bù nèi lú zhàng xù chǎn
罕东违令不至，其所辖板纳族瞰桑哥军远出，尽掠其部内庐帐畜产。
shì wén jiàng chì qiè zé lìng sù guī suǒ lüè wéi mìng zé fā bīng jìn tǎo
事闻，降敕切责，令速归所掠，违命则发兵进讨。
yǐ jìn sāng gē dōu zhǐ huī qiān shì
已，进桑哥都指挥佥事。
zhèng tǒng yuán nián qiǎn guān jī chì yù ān dìng wáng jí sāng gē yuē wǒ zǔ zōng shí ěr děng shùn tiān mìng zūn cháo tíng shū chéng xiào lì shǐ zhōng bù tì cháo tíng ēn lài yì jiǔ ér fú yū
正统元年遣官赍敕谕安定王及桑哥曰：“我祖宗时，尔等顺天命，尊朝廷，输诚效力，始终不替，朝廷恩赉亦久而弗渝。
sì zhèn sì wèi ěr děng fù zūn cháo mìng yuē shù bù xià liáng yòng ěr jiā
肆朕嗣位，尔等复遵朝命，约束部下，良用尔嘉。
cí tè qiǎn guān wǎng yù zhèn yì cì yǐ bì bó
兹特遣官往谕朕意，赐以币帛。
yi yì shùn tiān xīn dǔ zhōng chéng bǎo jìng mù lín yǒng xiǎng tài píng zhī fú
宜益顺天心，笃忠诚，保境睦邻，永享太平之福。
sān nián sāng gē zú qí zi nà nán bēn sì zhí
”三年，桑哥卒，其子那南奔嗣职。
jiǔ nián nà nán bēn lǜ zhòng lüè qū xiān rén chù
九年，那南奔率众掠曲先人畜。
cháo tíng qiǎn guān yù hái zhī bù fèng mìng fǎn jié qí xíng lǐ
朝廷遣官谕还之，不奉命，反劫其行李。
dì nù chì zé ān dìng wáng zhuī lǐ
帝怒，敕责安定王追理。
wáng jì fèng mìng yòu chén cí qǐ lián
王既奉命，又陈词乞怜。
dì nǎi yòu zhī yù yǐ bǎo guó mù lín zhī yì
帝乃宥之，谕以保国睦邻之义。
shí yī nián dōng yì pān dān zú zi lǐng zhàn gàn xiē ér xí
十一年冬，亦攀丹卒，子领占干些儿袭。
shí wáng nián yòu shū fù zhǐ huī tóng zhī chuò sī tài ba zuǒ lǐ guó shì qí tóng chái duō bù xiāng xià
时王年幼，叔父指挥同知辍思泰巴佐理国事，其同侪多不相下。
wáng qiǎn zhī rù cháo zòu qǐng liàng jiā yī zhì nǎi zhuó dōu zhǐ huī qiān shì
王遣之入朝，奏请量加一秩，乃擢都指挥佥事。
lì jǐng tài tiān shùn chéng huà sān cháo pín rù gòng
历景泰、天顺、成化三朝，频入贡。
hóng zhì sān nián lǐng zhàn gàn xiē ér zú zi qiān bēn xí
弘治三年，领占干些儿卒，子千奔袭。
cì zhāi liáng má bù yù jì qí fù
赐斋粮、麻布，谕祭其父。
xiān shì hā mì zhōng shùn wáng zú wú zi
先是，哈密忠顺王卒，无子。
tíng yì ān dìng wáng yǔ zhī tóng zǔ qiǎn guān zé yī rén wèi qí hòu ān dìng wáng bù xǔ
廷议安定王与之同祖，遣官择一人为其后，安定王不许。
zhì shì fǎng qiú shǎn ba yú ān dìng cè wèi zhōng shùn wáng mìng qiān bēn qiǎn sòng qí jiā shǔ
至是，访求陕巴于安定，册为忠顺王，命千奔遣送其家属。
qiān bēn nù yuē shǎn ba bù yīng sì wáng jué jué yīng guī chāo ěr jiā
千奔怒曰：“陕巴不应嗣王爵，爵应归绰尔加。
chāo ěr jiā zhě qiān bēn dì yě
”绰尔加者，千奔弟也。
qiě yāo hòu shǎng
且邀厚赏。
bīng bù yán shǎn ba shí zhōng shùn wáng zhī sūn sù wèi guó rén suǒ fú
兵部言：“陕巴实忠顺王之孙，素为国人所服。
qián hā mì wú zhǔ qiǎn shǐ qǔ yìng lì zhě chāo ěr jiā zì zhī lì ruò bù kěn wǎng
前哈密无主，遣使取应立者，绰尔加自知力弱不肯往。
jīn shì dìng zhī hòu nǎi ěr fǎn fù suǒ yán bù kě cóng
今事定之后，乃尔反复，所言不可从。
shǎn ba qì de lì
”陕巴迄得立。
rán qiān bēn yǐ lì fēi jǐ yì hòu hā mì shù bèi kòu jìng bù yīng yuán
然千奔以立非己意，后哈密数被寇，竟不应援。
shí qī nián lǜ zhòng qīn shā zhōu dà lüè ér qù
十七年率众侵沙州，大掠而去。
zhèng dé shí měng gǔ dà qiú yì bù là ā ěr tū sī qīn jù qīng hǎi zòng lüě lín jìng
正德时，蒙古大酋亦不剌、阿尔秃厮侵据青海，纵掠邻境。
ān dìng suì cán pò bù zhòng sàn wáng
安定遂残破，部众散亡。
ā duān wèi zài sā lǐ wèi wù r zhī de hóng wǔ bā nián zhì
阿端卫，在撒里畏兀儿之地，洪武八年置。
hòu wèi duǒ er zhǐ ba cán pò qí wèi suì fèi
后为朵儿只巴残破，其卫遂废。
yǒng lè sì nián dōng qiú zhǎng xiǎo xuē hū lǔ zhá děng lái cháo gòng fāng wù qǐng fù zhì wèi shè guān cóng zhī jí shòu xiǎo xuē děng wéi zhǐ huī qiān shì
永乐四年冬，酋长小薛忽鲁札等来朝，贡方物，请复置卫设官，从之，即授小薛等为指挥佥事。
hóng xī shí qū xiān qiú sàn jí sī yāo jié cháo shǐ xié ā duān zhǐ huī suǒ lǔ dān xié xíng
洪熙时，曲先酋散即思邀劫朝使，胁阿端指挥锁鲁丹偕行。
yǐ dà jūn chū zhēng suǒ lǔ dān jù lǜ bù zhòng yuǎn cuàn shī qí yìn
已，大军出征，锁鲁丹惧，率部众远窜，失其印。
xuān dé chū qiǎn shǐ zhāo fǔ suǒ lǔ dān yóu bù gǎn guī yī qū xiān zá chǔ
宣德初遣使招抚，锁鲁丹犹不敢归，依曲先杂处。
liù nián chūn xī níng dū du shǐ zhāo yán qū xiān wèi zhēn zhǐ hǎn děng běn bié yī bù yīn qí fù zhù sàn jí sī wèi nì cuàn chù bì lì shù jiāng
六年春，西宁都督史昭言：“曲先卫真只罕等本别一部，因其父助散即思为逆，窜处毕力术江。
qí de dāng wū sī cáng kǒng dào kǒng fù wéi luàn yi tǎo zhī
其地当乌斯藏孔道，恐复为乱，宜讨之。
dì chì zhāo yuē cán kòu qióng pò wú dì zì róng yi qiǎn rén yòu qí zuì mìng fù gù yè
”帝敕昭曰：“残寇穷迫，无地自容，宜遣人宥其罪，命复故业。
yú shì zhēn zhǐ hǎn lǜ suǒ bù hái jū tiè r gǔ jiù dì
”于是真只罕率所部还居帖儿谷旧地。
míng nián zhēng yuè rù cháo tiān zǐ xǐ shòu zhǐ huī tóng zhī lìng zhǎng wèi shì yǐ zhǐ huī qiān shì bo dá wù fù zhī
明年正月入朝，天子喜，授指挥同知，令掌卫事，以指挥佥事卜答兀副之。
zhēn zhǐ hǎn yīn yán ā duān gù chéng zài huí huí jìng qù tiè r gǔ shàng yī yuè chéng cháo gòng jiān qǐ yí běn tǔ wèi biàn
真只罕因言：“阿端故城在回回境，去帖儿谷尚一月程，朝贡艰，乞移本土为便。
tiān zǐ cóng qí qǐng réng gěi yǐ yìn cì xǐ shū fǔ wèi zhī
”天子从其请，仍给以印，赐玺书抚慰之。
qì zhèng tǒng cháo shù rù gòng hòu bù zhī suǒ zhōng
迄正统朝，数入贡，后不知所终。
qí shí xī yù de yì yǒu míng ā duān zhě gòng dào cóng hā mì rù yǔ cǐ wèi liǎng dì yún
其时西域地亦有名阿端者，贡道从哈密入，与此为两地云。
qū xiān wèi dōng jiē ān dìng zài sù zhōu xī nán
曲先卫，东接安定，在肃州西南。
gǔ xī róng hàn xī qiāng táng tǔ bō yuán shè qū xiān dá lín yuán shuài fǔ
古西戎，汉西羌，唐吐蕃，元设曲先答林元帅府。
hóng wǔ shí qiú zhǎng rù gòng
洪武时，酋长入贡。
mìng shè qū xiān wèi guān qí rén wèi zhǐ huī
命设曲先卫，官其人为指挥。
hòu zāo duǒ er zhǐ ba zhī luàn bù zhòng cuàn wáng bìng rù ān dìng wèi jū ā zhēn zhī de
后遭朵儿只巴之乱，部众窜亡，并入安定卫，居阿真之地。
yǒng lè sì nián ān dìng zhǐ huī hā sān sàn jí sī sān jí děng zòu ān dìng qū xiān běn èr wèi hòu hé wèi yī
永乐四年，安定指挥哈三、散即思、三即等奏：“安定、曲先本二卫，后合为一。
bǐ zāo tǔ fān bǎ tū qīn rǎo bù huò níng jū
比遭吐番把秃侵扰，不获宁居。
qǐ réng fēn wéi èr fù xiān cháo jiù zhì
乞仍分为二，复先朝旧制。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
jí lìng sān jí wéi zhǐ huī shǐ zhǎng wèi shì sàn jí sī fù zhī
即令三即为指挥使，掌卫事，散即思副之。
yòu cóng qí qǐng xǐ zhì yào wáng huái zhī de
又从其请，徙治药王淮之地。
zì shì lǚ rù gòng
自是屡入贡。
hóng xī shí sàn jí sī xié ān dìng bù qiú jié shā cháo shǐ
洪熙时，散即思偕安定部酋劫杀朝使。
yǐ dà jūn wǎng tǎo sàn jí sī lǜ zhòng yuǎn dùn bù gǎn hái gù tǔ
已，大军往讨，散即思率众远遁，不敢还故土。
xuān dé chū tiān zǐ shè qí zuì qiǎn dōu zhǐ huī chén tōng děng wǎng zhāo fǔ fù yè zhě sì wàn èr qiān yú zhàng
宣德初，天子赦其罪，遣都指挥陈通等往招抚，复业者四万二千余帐。
nǎi qiǎn zhǐ huī shī cì hǎn děng rù cháo xiè zuì gòng tuó mǎ dài zhī rú chū
乃遣指挥失刺罕等入朝谢罪，贡驼马，待之如初。
xún zhuó sàn jí sī dōu zhǐ huī tóng zhī qí liáo shǔ xī jìn guān gěi yǐ gào mìng
寻擢散即思都指挥同知，其僚属悉进官，给以诰命。
wǔ nián liù yuè cháo shǐ zì xī yù hái yán sàn jí sī shù lǜ bù zhòng yāo jié wǎng lái gòng shǐ gěng sè dào tú
五年六月，朝使自西域还，言散即思数率部众邀劫往来贡使，梗塞道途。
tiān zǐ nù mìng dū du shǐ zhāo wèi dà jiàng lǜ zuǒ yòu cān jiāng zhào ān wáng yù jí zhōng guān wáng ān wáng jǐn dū xī níng zhū wèi jūn jí ān dìng hǎn dōng zhī zhòng wǎng zhēng zhī
天子怒，命都督史昭为大将，率左右参将赵安、王彧及中官王安、王瑾，督西宁诸卫军及安定、罕东之众往征之。
zhāo děng bīng zhì qí de sàn jí sī xiān dùn qí dǎng tuì tuì bù huā děng yíng dí
昭等兵至其地，散即思先遁，其党脱脱不花等迎敌。
zhū jiāng zòng bīng jī zhī shā shāng shén zhòng shēng qín tuì tuì bù huā jí nán fù sān bǎi sì shí yú rén huò tuó mǎ niú yáng sān shí sì wàn yǒu qí
诸将纵兵击之，杀伤甚众，生擒脱脱不花及男妇三百四十余人，获驼马牛羊三十四万有奇。
zì shì xī fān zhèn shè
自是西番震慴。
sàn jí sī sù jiǎo hàn tiān zǐ yòu qí zuì réng hù è bù quān
散即思素狡悍，天子宥其罪，仍怙恶不悛。
zhì shì rén chù duō sǔn shī nǎi huǐ jù
至是人畜多损失，乃悔惧。
míng nián sì yuè qiǎn qí dì fù qiān hù jiān dōu děng sì rén gòng mǎ qǐng zuì
明年四月遣其弟副千户坚都等四人贡马请罪。
fù dài zhī rú chū lìng hái jū gù dì bìng guī qí fú
复待之如初，令还居故地并归其俘。
qī nián qí zhǐ huī nà nà hǎn yán wǎng zhě ān dìng zhī bīng cóng tǎo qū xiān chén èr nǚ sì dì jí zhǐ huī sāng gē děng jiā shǔ bèi lüè zhě wǔ bǎi rén
七年，其指挥那那罕言：“往者安定之兵从讨曲先，臣二女、四弟及指挥桑哥等家属被掠者五百人。
jīn sàn jí sī yǐ méng shè yòu ér chén děng qīn shǔ yóu wèi hái wàng shèng míng chuí lián
今散即思已蒙赦宥，而臣等亲属犹未还，望圣明垂怜。
tiān zǐ de zòu cè rán yǔ dà chén yuē zhèn cháng yǐ yòng bīng wèi jiè zhèng kǒng làn jí wú gū
”天子得奏恻然，语大臣曰：“朕常以用兵为戒，正恐滥及无辜。
bǐ bù zì yán hé yóu zhī zhī
彼不自言，何由知之。
jí chì ān dìng wáng yì pān dān děng xī guī suǒ lüè
”即敕安定王亦攀丹等悉归所掠。
qí nián sàn jí sī zú mìng qí zǐ dōu lì sì zhí cì chì miǎn zhī
其年，散即思卒，命其子都立嗣职，赐敕勉之。
shí nián zhuó nà nà hǎn dōu zhǐ huī qiān shì qí liáo shǔ jìn zhí zhě bā shí jiǔ rén
十年擢那那罕都指挥佥事，其僚属进职者八十九人。
zhèng tǒng qī nián qiǎn shǐ gòng yù shí
正统七年遣使贡玉石。
chéng huà shí tǔ lǔ fān qiáng bèi qí qīn lüè
成化时，土鲁番强，被其侵掠。
hóng zhì zhōng ān dìng wáng zǐ shǎn ba jū qǔ xiān
弘治中，安定王子陕巴居曲先。
tíng yì hā mì wú zhǔ yíng wèi zhōng shùn wáng
廷议哈密无主，迎为忠顺王。
zhèng dé qī nián měng gǔ qiú ā ěr tū sī yì bù là cuàn jū qīng hǎi qū xiān wèi suǒ róu lìn bù zú cuàn xǐ qí wèi suì wáng
正德七年，蒙古酋阿尔秃厮亦不剌窜居青海，曲先为所蹂躏，部族窜徙，其卫遂亡。
míng chū shè ān dìng ā duān qū xiān hǎn dōng chì jīn shā zhōu zhū wèi gěi zhī jīn pái lìng suì yǐ mǎ yì chá wèi zhī chà fā
明初设安定、阿端、曲先、罕东、赤斤、沙州诸卫，给之金牌，令岁以马易茶，谓之差发。
shā zhōu chì jīn lì sù zhōu yú xī lì xī níng
沙州、赤斤隶肃州，余悉隶西宁。
shí gān zhōu xī nán jìn jiē fān zú shòu biān chén jī luò wéi běi miàn fáng kòu
时甘州西南尽皆番族，受边臣羁络，惟北面防寇。
hòu zhū wèi jǐn wáng yì bù là jù qīng hǎi tǔ lǔ fān fù jù hā mì bī chǔ guān wài
后诸卫尽亡，亦不剌据青海，土鲁番复据哈密，逼处关外。
zhū wèi qiān xǐ zhī zhòng yòu huán liè gān sù zhǒu yè guǎng hàn nán xún
诸卫迁徙之众又环列甘肃肘腋，犷悍难驯。
yú shì hé xī wài fáng dà kòu nèi fáng zhū fān bīng shì rì jí
于是河西外防大寇，内防诸番，兵事日亟。
chì jīn měng gǔ wèi
赤斤蒙古卫。
chū jiā yù guān xi xíng èr shí lǐ yuē dà cǎo tān yòu sān shí lǐ yuē hēi shān r yòu qī shí lǐ yuē huí huí mù mù xi sì shí lǐ yuē shàn mǎ chéng bìng shè dūn tái zhì liǎo zú
出嘉峪关西行二十里曰大草滩，又三十里曰黑山儿，又七十里曰回回墓，墓西四十里曰骟马城，并设墩台，置瞭卒。
chéng xi bā shí lǐ jí chì jīn měng gǔ
城西八十里即赤斤蒙古。
hàn dūn huáng jùn dì jìn shǔ jìn chāng jùn táng shǔ guā zhōu yuán rú zhī shǔ shā zhōu lù
汉敦煌郡地，晋属晋昌郡，唐属瓜州，元如之，属沙州路。
hóng wǔ shí sān nián dū du pú yīng xi tǎo cì bái chéng huò měng gǔ píng zhāng hū dōu tiē mù ér
洪武十三年，都督濮英西讨，次白城，获蒙古平章忽都帖木儿。
jìn zhì chì jīn zhàn huò bīn wáng yì lián zhēn jí qí bù qǔ qiān sì bǎi rén jīn yìn yī
进至赤斤站，获豳王亦怜真及其部曲千四百人，金印一。
shī hái fù wèi měng gǔ bù rén suǒ jù
师还，复为蒙古部人所据。
yǒng lè èr nián jiǔ yuè yǒu tǎ lì ní zhě zì chēng chéng xiàng kǔ shù zi
永乐二年九月，有塔力尼者，自称丞相苦术子。
lǜ suǒ bù nán fù wǔ bǎi yú rén zì hā là tuō zhī de lái guī
率所部男妇五百余人，自哈剌脱之地来归。
zhào shè chì jīn měng gǔ suǒ yǐ tǎ lì ní wèi qiān hù cì gào yìn cǎi bì xí yī
诏设赤斤蒙古所，以塔力尼为千户，赐诰印、彩币、袭衣。
bā nián huí huí hā là mǎ yá pàn yú sù zhōu yāo tǎ lì ní wèi yuán
八年，回回哈剌马牙叛于肃州，约塔力尼为援。
jù bù yīng ér lǜ bù xià qín zéi liù rén yǐ xiàn
拒不应，而率部下擒贼六人以献。
tiān zǐ wén zhī xǐ zhào gǎi qiān hù suǒ wéi wèi zhuó tǎ lì ní zhǐ huī qiān shì qí bù xià shòu guān zhě sān rén
天子闻之喜，诏改千户所为卫，擢塔力尼指挥佥事，其部下授官者三人。
míng nián qiǎn shǐ gòng mǎ
明年遣使贡马。
yòu míng nián yǐ nì pàn zéi lǎo de hǎn jiāng tǎo zhī
又明年以匿叛贼老的罕，将讨之。
yòng shì jiǎng yáng róng yán zhǐ bīng wù jìn ér cì chì jié zé tǎ lì ní jí qín lǎo de hǎn lái xiàn
用侍讲杨荣言，止兵勿进，而赐敕诘责，塔力尼即擒老的罕来献。
tiān zǐ jiā zhī jìn zhì zhǐ huī tóng zhī cì lài shén hòu
天子嘉之，进秩指挥同知，赐赉甚厚。
jiǔ zhī zú zi qiě wàng shī jiā xí xiū gòng rú zhì jìn zhǐ huī shǐ
久之卒，子且旺失加袭，修贡如制，进指挥使。
xuān dé èr nián zài jìn dōu zhǐ huī tóng zhī qí liáo shǔ yì duō jìn zhì
宣德二年再进都指挥同知，其僚属亦多进秩。
zhèng tǒng yuán nián qí bù xià zhǐ huī kě ér jí lüè xī yù ā duān gòng wù shā shǐ chén èr shí yī rén
正统元年，其部下指挥可儿即掠西域阿端贡物，杀使臣二十一人。
cì chì qiè zé lìng hái suǒ lüè
赐敕切责，令还所掠。
xún yǔ měng gǔ tuō huan tiē mù ér měng gē bù huā zhàn shèng zhī shǐ lái xiàn jié jìn dōu zhǐ huī shǐ
寻与蒙古脱欢帖木儿、猛哥不花战，胜之，使来献捷，进都指挥使。
wǔ nián cháo shǐ wǎng lái hā mì zhě qiě wàng shī jiā jù hóu liáng luó mǎ hù sòng zhuó dū du qiān shì
五年，朝使往来哈密者，且旺失加具糇粮、骡马护送，擢都督佥事。
míng nián tiān zǐ wén qí bù xià shí wǎng shā zhōu kòu lüě huò mào shā zhōu míng yāo jié xī yù gòng shǐ qiǎn chì qiè zé
明年，天子闻其部下时往沙州寇掠，或冒沙州名，邀劫西域贡使，遣敕切责。
shí wǎ là bīng qiáng shù qīn lüè lín jìng
时瓦剌兵强，数侵掠邻境。
qiě wàng shī jiā jù yù xǐ jū sù zhōu
且旺失加惧，欲徙居肃州。
tiān zǐ wén ér yù zhǐ zhī lìng yǒu jǐng chí bào biān jiāng
天子闻而谕止之，令有警驰报边将。
bā nián wǎ là qiú yě xiān qiǎn shǐ sòng mǎ jí jiǔ yù qǔ qiě wàng shī jiā nǚ wèi zǐ fù qǔ shā zhōu kùn jí lái nǚ wèi dì fù
八年，瓦剌酋也先遣使送马及酒，欲娶且旺失加女为子妇，娶沙州困即来女为弟妇。
èr rén bù yù bìng zòu zūn fèng cháo mìng bù gǎn shàn hūn
二人不欲，并奏遵奉朝命，不敢擅婚。
tiān zǐ yǐ wǎ là fāng qiáng qí lǐ yì bù kě què yù lìng gè cóng qí yuàn bìng yǐ cǐ yì yù yě xiān ér èr rén zhōng bù yù
天子以瓦剌方强，其礼意不可却，谕令各从其愿，并以此意谕也先，而二人终不欲。
míng nián qiě wàng shī jiā chēng lǎo bù zhì shì
明年，且旺失加称老不治事。
zhào shòu qí zi ā sù dū du qiān shì dài zhī
诏授其子阿速都督佥事，代之。
yě xiān fù qiǎn shǐ qiú hūn qiě qǐng qīn rén wǎng shòu qí bì wù
也先复遣使求婚，且请亲人往受其币物。
ā sù yú qí zhà jù bù cóng ér qiǎn rén qǐ xǐ shàn dì
阿速虞其诈，拒不从，而遣人乞徙善地。
tiān zǐ yù yǐ tǔ dì bù kě qì lìng jiǎng lǜ tóu mù tú zì qiáng
天子谕以土地不可弃，令奖率头目图自强。
yòu yǐ qí jī kùn lìng biān chén gěi zhī sù suǒ yǐ fǔ xù zhě shèn zhì
又以其饥困，令边臣给之粟，所以抚恤者甚至。
xiān shì kǔ shù qǔ xī fān nǚ shēng tǎ lì ní
先是，苦术娶西番女，生塔力尼；
yòu qǔ měng gǔ nǚ shēng dōu zhǐ huī suǒ hé zhě gé gǔ zhě èr rén
又娶蒙古女，生都指挥琐合者、革古者二人。
gè fēn suǒ bù wèi sān fán xī fān rén jū zuǒ zhàng shǔ tǎ lì ní měng gǔ rén jū yòu zhàng shǔ suǒ hé zhě ér zì lǐng zhōng zhàng
各分所部为三，凡西番人居左帐，属塔力尼，蒙古人居右帐，属琐合者，而自领中帐。
hòu kǔ shù zú zhū zǐ lái guī bìng shòu guān
后苦术卒，诸子来归，并授官。
zhì shì ā sù shì shèng yù jiān bìng yòu zhàng lǚ xiāng chóu shā
至是阿速势盛，欲兼并右帐，屡相仇杀。
suǒ hé zhě bù néng zhī yùn yú biān jiāng yù yǐ suǒ bù nèi shǔ
琐合者不能支，酝于边将，欲以所部内属。
biān jiāng rèn lǐ qiǎn fù jīng qǐng fā bīng shōu qí bù luò
边将任礼遣赴京，请发兵收其部落。
dì lǜ qí bù rén bù yuàn nèi xǐ réng qiǎn suǒ hé zhě hái gān sù ér lìng lǐ wǎng qǔ qí nú
帝虑其部人不愿内徙，仍遣琐合者还甘肃，而令礼往取其孥。
shí sān nián biān jiāng hù hā mì shǐ chén zhì kǔ yù
十三年，边将护哈密使臣至苦峪。
chì jīn dōu zhǐ huī zǒng r jiā lù děng lǜ zhòng wéi qí chéng shēng yán bào yuàn
赤斤都指挥总儿加陆等率众围其城，声言报怨。
guān jūn chū jī zhī huò zǒng r jiā lù yǐ ér táo qù
官军出击之，获总儿加陆，已而逃去。
shì wén chì zé ā sù lìng fù xiàn fàn zhě
事闻，敕责阿速，令缚献犯者。
jǐng tài èr nián yě xiān fù qiǎn shǐ chí shū qiú hūn
景泰二年，也先复遣使持书求婚。
huì ā sù tā wǎng qí liáo shǔ yǐ qí shū lái shàng
会阿速他往，其僚属以其书来上。
bīng bù shàng shū yú qiān yán chì jīn zhū wèi jiǔ wèi wǒ fān lí yě xiān wú gù zhāo xiáng jié qīn yì zài chè wǒ píng bì
兵部尚书于谦言：“赤斤诸卫久为我藩篱，也先无故招降结亲，意在撤我屏蔽。
yi lìng biān chén zhěng bīng shèn fáng bìng chì ā sù xī lì hàn yù yǒu jǐng chí bào fā bīng yìng yuán
宜令边臣整兵慎防，并敕阿速悉力捍御，有警驰报，发兵应援。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
wǔ nián yě xiān yì tú jiān bìng qiǎn shǐ jī yìn shòu ā sù xié lìng chén fú
五年，也先益图兼并，遣使赍印授阿速，胁令臣服。
ā sù bù cóng bào zhī biān chén
阿速不从，报之边臣。
huì yě xiān bèi shā huò yǐ
会也先被杀，获已。
tiān shùn yuán nián dōu zhǐ huī mǎ yún shǐ xī yù mìng cì ā sù cǎi bì bǐ hù sòng wǎng huán
天顺元年，都指挥马云使西域，命赐阿速彩币，俾护送往还。
xún jìn zhì zuǒ dū du
寻进秩左都督。
chéng huà èr nián zú zi wǎ sā tǎ r qǐng xí jí yǐ fù guān shòu zhī
成化二年卒，子瓦撒塔儿请袭，即以父官授之。
qí bù xià zhǐ huī gǎn bān shù qīn dào biān jìng biān jiāng yòu zhì zhī sòng jīng shī
其部下指挥敢班数侵盗边境，边将诱致之，送京师。
tiān zǐ shù qí zuì cì lài qiǎn hái
天子数其罪，赐赉遣还。
liù nián qí bù rén yǐ wǎ sā tǎ r yòu ruò qí shū fù qǐ ba děng èr rén wéi bù zú xìn fú qǐ mìng wèi dū du lǐ wèi shì
六年，其部人以瓦撒塔儿幼弱，其叔父乞巴等二人为部族信服，乞命为都督，理卫事。
wǎ sā tǎ r yì shàng shū qǐ yǔ yī zhí xié shǒu biān fāng
瓦撒塔儿亦上书，乞予一职，协守边方。
dì cóng qí qǐng bìng shòu zhǐ huī qiān shì
帝从其请，并授指挥佥事。
míng nián wǎ sā tǎ r zú zi shǎng bo tǎ r sì wèi zuǒ dū du
明年，瓦撒塔儿卒，子赏卜塔儿嗣为左都督。
jiǔ nián tǔ lǔ fān xiàn hā mì qiǎn shǐ sān rén yǐ shū zhāo dū du qiān shì kūn cáng tóng pàn
九年，土鲁番陷哈密，遣使三人，以书招都督佥事昆藏同叛。
kūn cáng bù cóng shā qí shǐ yǐ qí shū lái xiàn
昆藏不从，杀其使，以其书来献。
tiān zǐ jiā zhī qiǎn shǐ cì lài qiě lìng fā bīng gōng tǎo
天子嘉之，遣使赐赉，且令发兵攻讨。
kūn cáng yǐ lì bù zú qǐng fā guān jūn shù qiān wèi zhù
昆藏以力不足，请发官军数千为助。
cháo yì wěi dū du li wén děng jì dù
朝议委都督李文等计度。
yǐ wén děng jìn zhēng kūn cáng guǒ yǐ bīng lái huì
已，文等进征，昆藏果以兵来会。
huì wén děng dùn jūn bù jìn qí bīng yì hái
会文等顿军不进，其兵亦还。
shí nián shǎng bo tǎ r yǐ qiān jì rù sù zhōu jìng jiāng yǔ ā nián zú fān rén chóu shā
十年，赏卜塔儿以千骑入肃州境，将与阿年族番人仇杀。
biān chén jì yù què zhī bīng bù qǐng qiǎn rén zé yǐ dà yì yǒu chóu zé fù sù biān lì bù dé shàn xiāng qīn lüè cóng zhī
边臣既谕却之，兵部请遣人责以大义，有仇则赴诉边吏，不得擅相侵掠，从之。
shí sì nián qí bù rén yán shǎng bo tǎ r yòu bù gēng shì zhǐ huī qiān shì jiā dìng de zhòng xīn qǐ qiān yī zhì bǐ zǒng wèi shì
十四年，其部人言赏卜塔儿幼不更事，指挥佥事加定得众心，乞迁一秩，俾总卫事。
shǎng bo tǎ r yì shǔ míng tuī ràng
赏卜塔儿亦署名推让。
ér hǎn dōng qiú zhǎng fù hé cí zòu jǔ qiě yún liǎng wèi fān rén dài cǐ yǐ jìng
而罕东酋长复合词奏举，且云两卫番人，待此以靖。
dì nà qí yán zhuó jiā dìng dū zhǐ huī qiān shì zàn zhǎng yìn wu
帝纳其言，擢加定都指挥佥事，暂掌印务。
shí tǔ lǔ fān yóu jù hā mì
时土鲁番犹据哈密。
hā mì dū du hǎn shèn jié chì jīn wèi yuán fù qí chéng yǒu zhào bāo shǎng
哈密都督罕慎结赤斤为援，复其城，有诏褒赏。
shí jiǔ nián lín fān yě miē kè lì lái qīn dà sì shā lüě chì jīn suì cán pò
十九年，邻番野乜克力来侵，大肆杀掠，赤斤遂残破。
qí qiú zhǎng su yú biān chén gěi zhī lì
其酋长诉于边臣，给之栗。
yòu mìng shàn zhì qí chéng lìng liú yí zhě fù yè chì jīn zì shì bù zhèn
又命缮治其城，令流移者复业，赤斤自是不振。
rán hóng zhì zhōng ā mù láng pò hā mì yóu yòng qí bīng
然弘治中，阿木郎破哈密，犹用其兵。
hòu xǔ jìn xī zhēng yì yǐ bīng lái zhù
后许进西征，亦以兵来助。
zhèng dé bā nián tǔ lǔ fān qiǎn jiàng jù hā mì suì dà lüè chì jīn duó qí yìn ér qù
正德八年，土鲁番遣将据哈密，遂大掠赤斤，夺其印而去。
jí péng zé jīng lüè shǐ yǐ yìn lái guī
及彭泽经略，始以印来归。
yǐ fān zéi fàn sù zhōu yǔ zhōng guó wéi nán
已，番贼犯肃州与中国为难。
chì jīn dāng qí chōng yì zāo róu lìn
赤斤当其冲，益遭蹂躏。
bù zhòng bù néng zì cún jǐn nèi xǐ sù zhōu zhī nán shān qí chéng suì kōng
部众不能自存，尽内徙肃州之南山，其城遂空。
jiā jìng qī nián zǒng dū wáng qióng fǔ ān zhū jùn hé chì jīn zhī zhòng jǐn qiān yú rén
嘉靖七年，总督王琼抚安诸郡，核赤斤之众仅千余人。
nǎi shòu shǎng bo tǎ ér zi suǒ nán shù wèi dū du tǒng qí bù zhàng
乃授赏卜塔儿子锁南束为都督，统其部帐。
shā zhōu wèi
沙州卫。
zì chì jīn měng gǔ xi xíng èr bǎi lǐ yuē kǔ yù zì kǔ yù nán zhé ér xi bǎi jiǔ shí lǐ yuē guā zhōu zì guā zhōu ér xi sì bǎi sì shí lǐ shǐ dá shā zhōu
自赤斤蒙古西行二百里曰苦峪，自苦峪南折而西百九十里曰瓜州，自瓜州而西四百四十里始达沙州。
hàn dūn huáng jùn xī yù zhī jìng yù mén yáng guān bìng xiāng jù bù yuǎn
汉敦煌郡西域之境，玉门、阳关并相距不远。
hòu wèi shǐ zhì shā zhōu táng yīn zhī hòu méi yú tǔ bō
后魏始置沙州，唐因之，后没于吐蕃。
xuān zōng shí zhāng yì cháo yǐ zhōu nèi fù zhì guī yì jūn shòu jié dù shǐ
宣宗时，张义潮以州内附，置归义军，授节度使。
sòng rù yú xī xià yuán wèi shā zhōu lù
宋入于西夏，元为沙州路。
hóng wǔ èr shí sì nián měng gǔ wáng zǐ ā lǔ gē shī lǐ qiǎn guó gōng mǒ tái ā bā chì sī tú kǔ r lán děng lái cháo gòng mǎ jí pú yù
洪武二十四年，蒙古王子阿鲁哥失里遣国公抹台阿巴赤、司徒苦儿兰等来朝，贡马及璞玉。
yǒng lè èr nián qiú zhǎng kùn jí lái mǎi zhù lǜ zhòng lái guī
永乐二年，酋长困即来、买住率众来归。
mìng zhì shā zhōu wèi shòu èr rén zhǐ huī shǐ cì yìn gào guàn dài xí yī
命置沙州卫，授二人指挥使，赐印诰、冠带、袭衣。
yǐ ér qí bù xià chì nà lái fù shòu dōu zhǐ huī qiān shì
已而其部下赤纳来附，授都指挥佥事。
wǔ nián xià chì gān sù zǒng bīng guān sòng shèng yuē wén chì nà běn mǎi zhù bù qǔ jīn guān jū qí shàng gāo xià shī lún yǐ zhuó mǎi zhù wèi dōu zhǐ huī tóng zhī
五年夏，敕甘肃总兵官宋晟曰：“闻赤纳本买住部曲，今官居其上，高下失伦，已擢买住为都指挥同知。
zì jīn yi xiáng wèi shěn dìng wú huò shī xù
自今宜详为审定，毋或失序。
bā nián zhuó kùn jí lái dōu zhǐ huī qiān shì qí liáo shǔ jìn zhì zhě èr shí rén
”八年擢困即来都指挥佥事，其僚属进秩者二十人。
mǎi zhù zú kùn jí lái zhǎng wèi shì cháo gòng bù jué
买住卒，困即来掌卫事，朝贡不绝。
èr shí èr nián wǎ là xián yì wáng tài píng bù xià lái gòng zhōng dào wèi zéi suǒ gěng kùn jí lái qiǎn rén wèi sòng zhì jīng
二十二年，瓦剌贤义王太平部下来贡，中道为贼所梗，困即来遣人卫送至京。
dì jiā zhī lài yǐ cǎi bì xún jìn zhì dū du qiān shì
帝嘉之，赉以彩币，寻进秩都督佥事。
hóng xī yuán nián yì lì bǎ lǐ jí sā mǎ r hǎn xiān hòu rù gòng dào jīng hā mì de bìng wèi shā zhōu zéi yāo jié
洪熙元年，亦力把里及撒马儿罕先后入贡，道经哈密地，并为沙州贼邀劫。
xuān zōng nù mìng sù zhōu shǒu jiāng fèi huán jiǎo zhī
宣宗怒，命肃州守将费𤩽剿之。
xuān dé yuán nián kùn jí lái yǐ suì huāng rén kùn qiǎn shǐ dài gǔ zhǒng bǎi shí qiū chéng hái guān
宣德元年，困即来以岁荒人困，遣使贷谷种百石，秋成还官。
dì yuē fān rén jí wú rén hé dài wèi
帝曰：“番人即吾人，何贷为？
mìng jí yǔ zhī
”命即予之。
xún qiǎn zhōng guān zhāng fú shǐ qí de lài cǎi bì
寻遣中官张福使其地，赉彩币。
qī nián yòu zòu hàn zāi chì yú sù zhōu shòu liáng wǔ bǎi shí
七年又奏旱灾，敕于肃州授粮五百石。
yǐ ér hā liè gòng shǐ yán dào jīng shā zhōu wèi chì jīn zhǐ huī gé gǔ zhě děng piāo lüè
已而哈烈贡使言道经沙州，为赤斤指挥革古者等剽掠。
bù yì chì jīn zhī rén yuǎn zhì shā zhōu wèi dào zuì bù kě dài
部议赤斤之人远至沙州为盗，罪不可贷。
dì lìng kùn jí lái chá zhī chì yuē bǐ jì wèi dào bù kě fù róng yi qū huán běn tǔ zài fàn bù yòu
帝令困即来察之，敕曰：“彼既为盗，不可复容，宜驱还本土，再犯不宥。
jiǔ nián qiǎn shǐ zòu hǎn dōng jí xī fān shù sì qīn wǔ lüè qǔ rén chù bù huò ān jū qǐ xǐ chá hǎn jiù chéng gēng mù
”九年遣使奏罕东及西番数肆侵侮，掠取人畜，不获安居，乞徙察罕旧城耕牧。
dì qiǎn chì zhǐ zhī yuē ěr jū shā zhōu sān shí yú nián hù kǒu zī xi xù mù fù ráo jiē cháo tíng zhī lì
帝遣敕止之曰：“尔居沙州三十余年，户口滋息，畜牧富饶，皆朝廷之力。
wǎng nián hā mì cháng zòu ěr qīn rǎo jīn wài wǔ yì zì qǔ
往年哈密尝奏尔侵扰，今外侮亦自取。
dàn dāng xún fēn shǒu zhí bǎo jìng mù lín zì wú wài huàn
但当循分守职，保境睦邻，自无外患。
hé bì dōng qiān xī xǐ tú qǔ láo cuì
何必东迁西徙，徒取劳瘁。
yòu chì hǎn dōng xī fān guǒ qīn duó rén chù sù hái zhī
”又敕罕东、西番，果侵夺人畜，速还之。
míng nián yòu wèi hā mì suǒ qīn qiě jù wǎ là jiàn bī bù néng zì lì
明年又为哈密所侵，且惧瓦剌见逼，不能自立。
nǎi lǜ bù zhòng èr bǎi yú rén zǒu fù sāi xià chén jī jiǒng zhuàng
乃率部众二百余人走附塞下，陈饥窘状。
zhào biān chén fā sù jì zhī qiě lìng yì suǒ chǔ zhì
诏边臣发粟济之，且令议所处置。
biān chén qǐng yí zhī kǔ yù cóng zhī
边臣请移之苦峪，从之。
zì shì bù fù hái shā zhōu dàn yáo lǐng qí zhòng ér yǐ
自是不复还沙州，但遥领其众而已。
zhèng tǒng yuán nián xī yù ā duān qiǎn shǐ lái gòng wèi hǎn dōng tóu mù kě ér jí jí xī fān yě rén piāo duó
正统元年，西域阿端遣使来贡，为罕东头目可儿即及西番野人剽夺。
kùn jí lái fèng mìng wǎng zhuī huán qí gòng wù dì jiā zhī zhuó dū du tóng zhī
困即来奉命往追还其贡物，帝嘉之，擢都督同知。
sì nián qí bù xià dōu zhǐ huī ā chì bù huā děng yī bǎi sān shí yú jiā wáng rù hā mì
四年，其部下都指挥阿赤不花等一百三十余家亡入哈密。
kùn jí lái fèng zhào suǒ zhī bù yú
困即来奉诏索之，不予。
cháo mìng zhōng shùn wáng hái zhī yòu bù yú
朝命忠顺王还之，又不予。
huì qiǎn shǐ cè fēng qí xīn wáng jí lìng shǐ rén suǒ huán suǒ táo zhī hù
会遣使册封其新王，即令使人索还所逃之户。
ér hā mì jǐn hái dōu zhǐ huī sāng gē shī lì děng bā shí sì jiā yú réng bù qiǎn
而哈密仅还都指挥桑哥失力等八十四家，余仍不遣。
shì hǎn dōng dōu zhǐ huī bān má sī jié jiǔ zhù mù shā zhōu bù qù chì jīn dōu zhǐ huī gé gǔ zhě yì nà qí pàn wáng
是罕东都指挥班麻思结久驻牧沙州不去，赤斤都指挥革古者亦纳其叛亡。
kùn jí lái lǚ su yú cháo cháo tíng yì shù qiǎn chì jié zé zhū bù duō bù fèng mìng
困即来屡诉于朝，朝廷亦数遣敕诘责，诸部多不奉命。
sì nián bā yuè lìng rén zhēn wǎ là hā mì shì jù de qí shí yǐ wén
四年八月令人侦瓦剌、哈密事，具得其实以闻。
dì xǐ jiàng chì jiǎng lì hòu cì zhī
帝喜，降敕奖励，厚赐之。
míng nián qiǎn shǐ rù gòng yòu bào yǐ běi biān shì jìn qí shǐ chén èr rén guān
明年遣使入贡，又报迤北边事，进其使臣二人官。
chū kùn jí lái zhī qù shā zhōu yě cháo tíng mìng biān jiāng shàn zhì kǔ yù chéng lǜ shù zú zhù zhī
初，困即来之去沙州也，朝廷命边将缮治苦峪城，率戍卒助之。
liù nián dōng chéng chéng rù cháo xiè ēn gòng tuó mǎ yàn cì qiǎn hái
六年冬，城成，入朝谢恩，贡驼马，宴赐遣还。
qī nián lǜ zhòng qīn hā mì huò qí rén chù yǐ guī
七年率众侵哈密，获其人畜以归。
jiǔ nián kùn jí lái zú zhǎng zǐ nán gē lǜ qí dì kè é luō lǐng zhàn lái cháo
九年，困即来卒，长子喃哥率其弟克俄罗领占来朝。
shòu nán gē dū du qiān shì qí dì dōu zhǐ huī shǐ cì chì jiè yù
授喃哥都督佥事，其弟都指挥使，赐敕戒谕。
jì hái qí xiōng dì guāi zhēng bù zhòng xié èr
既还，其兄弟乖争，部众携贰。
gān sù zhèn jiāng rèn lǐ děng yù chéng qí jiǒng fá qiān zhī sāi nèi
甘肃镇将任礼等欲乘其窘乏，迁之塞内。
ér nán gē yì lái yán yù jū sù zhōu zhī xiǎo bō hé sì
而喃哥亦来言，欲居肃州之小钵和寺。
lǐ děng suì yǐ shí yī nián qiū lìng dōu zhǐ huī máo hā là děng xié nán gē xiān fù shā zhōu fǔ yù qí zhòng ér qīn lǜ bīng suí qí hòu
礼等遂以十一年秋令都指挥毛哈剌等偕喃哥先赴沙州，抚谕其众，而亲率兵随其后。
bǐ zhì nán gē yì zhōng biàn yīn chí liǎng duān qí bù xià duō yù bēn wǎ là
比至，喃哥意中变，阴持两端，其部下多欲奔瓦剌。
lǐ děng jìn bīng pò zhī suì shōu qí quán bù rù sāi jū zhī gān zhōu fán èr bǎi yú hù qiān èr bǎi sān shí yú rén shā zhōu suì kōng
礼等进兵迫之，遂收其全部入塞，居之甘州，凡二百余户，千二百三十余人，沙州遂空。
dì yǐ qí pò zhī ér lái qíng bù kě cè lìng lǐ shú jì qí biàn
帝以其迫之而来，情不可测，令礼熟计其便。
rán zì shì ān jū nèi dì qì wú hòu huàn
然自是安居内地，迄无后患。
ér shā zhōu wèi hǎn dōng qiú bān má sī jié suǒ yǒu
而沙州为罕东酋班麻思结所有。
dú nán gē dì suǒ nán bēn bù cóng xǐ cuàn rù wǎ là yě xiān fēng zhī wèi qí wáng
独喃哥弟锁南奔不从徙，窜入瓦剌，也先封之为祁王。
lǐ zhēn zhī qí zài hǎn dōng yǎn xí huò zhī
礼侦知其在罕东，掩袭获之。
tíng chén qǐng zhèng fǎ dì niàn qí fù xiōng gōng shùn miǎn sǐ xǐ dōng chāng
廷臣请正法，帝念其父兄恭顺，免死，徙东昌。
xiān shì tài zōng zhì hā mì shā zhōu chì jīn hǎn dōng sì wèi yú jiā yù guān wài píng bì xī chuí
先是，太宗置哈密、沙州、赤斤、罕东四卫于嘉峪关外，屏蔽西陲。
zhì shì shā zhōu xiān fèi ér zhū wèi yì jiàn bù néng zì lì sù zhōu suì duō shì
至是，沙州先废，而诸卫亦渐不能自立，肃州遂多事。
hǎn dōng wèi zài chì jīn měng gǔ nán jiā yù guān xī nán hàn dūn huáng jùn dì yě
罕东卫，在赤斤蒙古南，嘉峪关西南，汉敦煌郡地也。
hóng wǔ èr shí wǔ nián liáng guó gōng lán yù zhuī táo kòu qí zhě sūn zhì hǎn dōng de qí bù zhòng duō cuàn xǐ
洪武二十五年，凉国公蓝玉追逃寇祁者孙至罕东地，其部众多窜徙。
xī níng sān là wéi shū zhāo zhī suì xiāng jì lái guī
西宁三剌为书招之，遂相继来归。
sān shí nián qiú suǒ nán jí là sī qiǎn shǐ rù gòng zhào zhì hǎn dōng wèi shòu zhǐ huī qiān shì
三十年，酋锁南吉剌思遣使入贡，诏置罕东卫，授指挥佥事。
yǒng lè yuán nián xié qí xiōng dá lì xí rù cháo jìn zhǐ huī shǐ
永乐元年偕其兄答力袭入朝，进指挥使。
shòu dá lì xí zhǐ huī tóng zhī bìng cì guàn dài chāo bì
授答力袭指挥同知，并赐冠带、钞币。
zì shì shù rù gòng
自是数入贡。
shí nián ān dìng wèi zòu hǎn dōng shù wèi dào lüè qù mín hù sān bǎi fù jiū xī fān zǔ jié guān ài
十年，安定卫奏罕东数为盗，掠去民户三百，复纠西番阻截关隘。
dì jiàng chì qiè zé lìng hái suǒ lüè
帝降敕切责，令还所掠。
shí liù nián mìng zhōng guān shān chéng shǐ qí de
十六年命中官邓诚使其地。
hóng xī yuán nián qiǎn shǐ yǐ jí wèi yù qí zhǐ huī tóng zhī chāo r jiā cì bái jīn wén qǐ
洪熙元年遣使以即位谕其指挥同知绰儿加，赐白金、文绮。
shí guān jūn zhēng qū xiān zéi hǎn dōng zhǐ huī shǐ què lǐ jiā cóng zhēng yǒu gōng zhuó dōu zhǐ huī qiān shì cì gào shì xí
时官军征曲先贼，罕东指挥使却里加从征有功，擢都指挥佥事，赐诰世袭。
qí zhǐ huī nà nà zòu suǒ shǔ fān mín qiān wǔ bǎi lì nà chà fā mǎ èr bǎi wǔ shí pǐ qí rén duō táo jū chì jīn qǐ zhāo fǔ fù yè
其指挥那那奏所属番民千五百，例纳差发马二百五十匹，其人多逃居赤斤，乞招抚复业。
dì jí mìng zhāo zhī bìng miǎn suǒ fù zhī mǎ
帝即命招之，并免所负之马。
xuān dé yuán nián lùn cóng zhēng qū xiān gōng zhuó chāo r jiā dōu zhǐ huī tóng zhī
宣德元年论从征曲先功，擢绰儿加都指挥同知。
chū dà jūn zhī tǎo qū xiān yě ān dìng bù nèi jí hǎn dōng mì luō zú rén xī jīng cuàn
初，大军之讨曲先也，安定部内及罕东密罗族人悉惊窜。
shì dìng zhào zhǐ huī chén tōng děng wǎng zhāo
事定，诏指挥陈通等往招。
yú shì hǎn dōng fù yè zhě èr qiān sì bǎi yú zhàng nán fù wàn qī qiān sān bǎi yú rén ān dìng bù rén yì hái wèi
于是罕东复业者二千四百余帐，男妇万七千三百余人，安定部人亦还卫。
zhèng tǒng sì nián hǎn dōng ān dìng hé zhòng qīn xī fān shēn zàng zú lüè qí mǎ niú zá chù yǐ wàn jì
正统四年，罕东、安定合众侵西番申藏族，掠其马牛杂畜以万计。
qí sēng su yú biān jiāng yán xù chǎn yī kōng suì bàn chāi fā mǎ wú cóng chū
其僧诉于边将，言畜产一空，岁办差发马无从出。
dì qiè zé èr wèi shù qí cán rěn bào héng wéi guó fǎ dú lín jìng zhī zuì lìng xī guī suǒ lüè
帝切责二卫，数其残忍暴横、违国法、毒邻境之罪，令悉归所掠。
yòu yù sēng bù xiàn jiù zhì suí suǒ yǒu rù gòng
又谕僧不限旧制，随所有入贡。
míng nián dōng chāo r jiā xié bān má sī jié gòng qīn hā mì huò lǎo zhì bǎi rén mǎ bǎi pǐ niú yáng wú suàn
明年冬，绰儿加偕班麻思结共侵哈密，获老稚百人、马百匹，牛羊无算。
zhōng shùn wáng qiǎn shǐ suǒ zhī bù yú
忠顺王遣使索之，不予。
dì wén fù cì chì jiè yù
帝闻，复赐敕戒谕。
rán fān rén yǐ piāo lüè wéi xìng tiān zǐ jí yǒu yán yì bù néng jǐn cóng yě
然番人以剽掠为性，天子即有言，亦不能尽从也。
liù nián xià chāo r jiā lái gòng mǎ yàn lài hái
六年夏，绰儿加来贡马，宴赉还。
jiǔ nián zú zi shǎng bǔ ér jiā sì zhí zòu qǐ zhāi liáng chá bù mìng xī yǔ zhī
九年卒，子赏卜儿加嗣职，奏乞斋粮、茶布，命悉予之。
shí yī nián jìn dōu zhǐ huī shǐ
十一年进都指挥使。
chéng huà jiǔ nián tǔ lǔ fān xiàn hā mì
成化九年，土鲁番陷哈密。
dū du li wén xī zhēng hǎn dōng yǐ bīng lái zhù
都督李文西征，罕东以兵来助。
hòu dū du hǎn shèn fù hā mì yì jiè qí bīng cì chì jiǎng lài
后都督罕慎复哈密，亦藉其兵，赐敕奖赉。
shí bā nián qí bù xià lüè fān zú yǒu qīn rù hé qīng bǎo zhě
十八年，其部下掠番族，有侵入河清堡者。
dōu zhǐ huī méi chēn lè bīng zhuī zhī duó hái nán fù wǔ shí yú rén mǎ niú zá chù sì qiān wǔ bǎi yǒu jī
都指挥梅琛勒兵追之，夺还男妇五十余人，马牛杂畜四千五百有奇。
biān chén qǐng tǎo qí zuì bù chén nán zhī
边臣请讨其罪，部臣难之。
dì yuē hǎn dōng fāng tīng diào xié qǔ hā mì wèi yǒu xié èr zhī xíng nài hé yīn xiǎo gù jù jiā yǐ bīng
帝曰：“罕东方听调协取哈密，未有携贰之形，奈何因小故遽加以兵。
yi yù lìng huǐ guò bù fú zé yào bīng wēi zhī
宜谕令悔过，不服，则耀兵威之。
èr shí èr nián biān chén yán bǐ qiǎn guān wǎng hā mì yǔ tǔ lǔ fān shǐ chén jiā shǔ sì bǎi rén xié xíng
”二十二年，边臣言：“比遣官往哈密，与土鲁番使臣家属四百人偕行。
dào jīng hǎn dōng wèi dū du bǎ má bēn děng lüè qù cháo shǐ jǐn miǎn qǐ tǎo zhī
道经罕东，为都督把麻奔等掠去，朝使仅免，乞讨之。
dì mìng qiǎn rén wǎng yù rú fān rén lì yì hé hái suǒ lüè wù bù cóng zé jìn bīng
”帝命遣人往谕，如番人例议和，还所掠物，不从则进兵。
hóng zhì zhōng tǔ lǔ fān fù jù hā mì
弘治中，土鲁番复据哈密。
bīng bù mǎ wén shēng yì zhí dǎo qí chéng zhào zhǐ huī yáng zhù jì zhī
兵部马文升议直捣其城，召指挥杨翥计之。
zhù yán hǎn dōng yǒu jiàn dào bù xún rì kě dá hā mì yi chū zéi bù yì cóng cǐ jìn bīng
翥言罕东有间道，不旬日可达哈密，宜出贼不意，从此进兵。
wén shēng yuē rú ruò yán fā hǎn dōng bīng sān qiān qián xíng wǒ shī sān qiān hòu jì gè chí shù rì gàn liáng jiān chéng xí zhī ruò hé
文升曰：“如若言，发罕东兵三千前行，我师三千后继，各持数日干粮，兼程袭之，若何？
zhù chēng shàn
”翥称善。
wén shēng yǐ shǔ xún fǔ xǔ jìn jìn qiǎn rén yù hǎn dōng rú qián cè
文升以属巡抚许进，进遣人谕罕东如前策。
huì hǎn dōng shī qī bù zhì guān jūn réng yóu dà lù jìn zéi de dùn qù
会罕东失期不至，官军仍由大路进，贼得遁去。
shí èr nián qí bù rén qīn xī níng lóng bēn zú lüè qù yìn gào jí rén chù
十二年，其部人侵西宁隆奔族，掠去印诰及人畜。
bīng bù qǐng chì dū du xuān yù qí xià wú nì suǒ lüè wù jǐn guī qí zhǔ wéi mìng zé dū du zì tǎo cóng zhī
兵部请敕都督，宣谕其下，毋匿所掠物，尽归其主，违命则都督自讨，从之。
shí tǔ lǔ fān rì qiáng shù qīn lüè lín jìng zhū bù jiē bù néng zhī
时土鲁番日强，数侵掠邻境，诸部皆不能支。
zhèng dé zhōng měng gǔ dà qiú rù qīng hǎi hǎn dōng yì zāo róu lìn qí zhòng yì shuāi
正德中，蒙古大酋入青海，罕东亦遭蹂躏，其众益衰。
hòu tǔ lǔ fān fù xiàn hā mì zhí fàn sù zhōu
后土鲁番复陷哈密，直犯肃州。
hǎn dōng fù cán pò xiāng shuài qiú nèi xǐ qí chéng suì qì bù shǒu
罕东复残破，相率求内徙，其城遂弃不守。
jiā jìng shí zǒng dū wáng qióng ān jí zhū bù yí hǎn dōng dōu zhǐ huī zhī dān bù luò yú gān zhōu
嘉靖时，总督王琼安辑诸部，移罕东都指挥枝丹部落于甘州。
hǎn dōng zuǒ wèi zài shā zhōu wèi gù chéng xiàn zōng shí shǐ jiàn
罕东左卫，在沙州卫故城，宪宗时始建。
chū hǎn dōng bù rén yǎn zhāng yǔ zhǒng zú bù xiāng néng shù chóu shā nǎi lǜ qí zhòng táo jū shā zhōu jìng
初，罕东部人奄章与种族不相能，数仇杀，乃率其众逃居沙州境。
cháo tíng jí xǔ qí gēng mù suì nà mǎ yú sù zhōu
朝廷即许其耕牧，岁纳马于肃州。
hòu bù luò rì fán yì bù shòu hǎn dōng tǒng shǔ
后部落日蕃，益不受罕东统属。
zhì qí zi bān má sī jié hóng xī shí cóng tǎo qū xiān yǒu gōng shǎng wèi zhī jí
至其子班麻思结，洪熙时从讨曲先有功，赏未之及。
xuān dé qī nián zì chén yú cháo jí mìng wèi hǎn dōng wèi zhǐ huī shǐ cì chì jiǎng lài
宣德七年自陈于朝，即命为罕东卫指挥使，赐敕奖赉。
rán yóu jū shā zhōu bù huán běn wèi
然犹居沙州，不还本卫。
shí nián jìn dōu zhǐ huī shǐ qiān shì
十年进都指挥使佥事。
zhèng tǒng sì nián shā zhōu wèi dū du kùn jí lái yǐ bān má sī jié qīn jū qí de qǐ qiǎn hái
正统四年，沙州卫都督困即来以班麻思结侵居其地，乞遣还。
tiān zǐ rú qí yán cì chì xuān yù bān má sī jié bù fèng mìng
天子如其言，赐敕宣谕，班麻思结不奉命。
shí chì jīn wèi zhǐ huī suǒ hé zhě yīn shā rén dùn rù shā zhōu de bān má sī jié nà zhī
时赤斤卫指挥锁合者因杀人遁入沙州地，班麻思结纳之。
suǒ hé zhě yòu lìng qí zi wǎng wū sī cáng qǔ dú yào jiāng hái gōng chì jīn
锁合者又令其子往乌斯藏取毒药，将还攻赤斤。
chì jīn dū du qiě wàng shī jiā yǐ wéi yán tiān zǐ jí chì yù bān má sī jié mù lín bǎo jìng wú qǐ xìn duān
赤斤都督且旺失加以为言，天子即敕谕班麻思结睦邻保境，无启衅端。
jiǔ zhī shā zhōu quán bù xī nèi xǐ sī jié suì jǐn yǒu qí de
久之，沙州全部悉内徙，思结遂尽有其地。
shí sì nián gān sù zhèn chén rèn lǐ děng zòu bān má sī jié qián yǔ wǎ là yě xiān tōng hǎo jìn yòu yǔ hā mì gòu bīng yi lìng hái jū běn wèi
十四年，甘肃镇臣任礼等奏，班麻思结潜与瓦剌也先通好，近又与哈密构兵，宜令还居本卫。
tiān zǐ zài cì chì xuān yù yì bù fèng mìng
天子再赐敕宣谕，亦不奉命。
xún jìn zhì dōu zhǐ huī shǐ
寻进秩都指挥使。
lì jǐng tài tiān shùn cháo cháo gòng bù fèi
历景泰、天顺朝，朝贡不废。
chéng huà zhōng bān má sī jié zú sūn zhǐ kè sì zhí bù zhòng yì shèng
成化中，班麻思结卒，孙只克嗣职，部众益盛。
qí shí tǔ lǔ fān qiáng qīn jù hā mì
其时，土鲁番强，侵据哈密。
zhǐ kè yǔ zhī jiē jìng huàn qí bī jǐ yù zì wèi yī wèi
只克与之接境，患其逼己，欲自为一卫。
shí wǔ nián jiǔ yuè zòu qǐng rú hǎn dōng chì jīn lì lì wèi cì yìn hàn yù xī chuí
十五年九月奏请如罕东、赤斤例，立卫赐印，捍御西陲。
bīng bù yán jìn tǔ lǔ fān tūn shì hā mì hǎn dōng zhū wèi gè bù zì bǎo xī bǐ wèi zhī bù níng
兵部言：“近土鲁番吞噬哈密，罕东诸卫各不自保，西鄙为之不宁。
ér chì jīn hǎn dōng kǔ yù yòu gè huái xián xì bù xiāng jiù yuán
而赤斤、罕东、苦峪又各怀嫌隙，不相救援。
tǎng shā zhōu gèng wú rén tǒng lǐ shì bì wèi qiáng dí suǒ bìng biān fāng yù duō shì
倘沙州更无人统理，势必为强敌所并，边方愈多事。
yi rú suǒ qǐng jí yú shā zhōu gù chéng zhì hǎn dōng zuǒ wèi lìng zhǐ kè réng yǐ dōu zhǐ huī shǐ tǒng zhì
宜如所请，即于沙州故城置罕东左卫，令只克仍以都指挥使统治。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
èr shí yī nián gān sù shǒu chén yán běi kòu lǚ fàn shā zhōu shā lüě rén chù
二十一年，甘肃守臣言：“北寇屡犯沙州，杀掠人畜。
yòu zhí suì jī rén sī liú cuàn
又值岁饥，人思流窜。
yǐ fā sù wǔ bǎi shí lìng bù zhǒng réng qǐ rén gěi yuè liáng zhèn zhī
已发粟五百石，令布种，仍乞人给月粮振之。
qí qiú zhǐ kè yǒu zhǎn jí gōng yì qǐ bìng xù
其酋只克有斩级功，亦乞并叙。
nǎi zhuó zhǐ kè dū du qiān shì yú bào kě
”乃擢只克都督佥事，余报可。
hóng zhì qī nián zhǐ huī wáng yǒng yán xiān cháo jiàn hā mì wèi dāng xī yù yào chōng
弘治七年，指挥王永言：“先朝建哈密卫，当西域要冲。
zhū fān rù gòng zhì cǐ bì lìng shǎo qì yǐ guǎn gǔ zhī huò zāo tā kòu piāo lüè zé rén mǎ kě yǐ jiē hù róu yuǎn zhī dào kě wèi zhì yǐ
诸番入贡至此，必令少憩以馆谷之，或遭他寇剽掠，则人马可以接护，柔远之道可谓至矣。
jīn tǔ lǔ fān qiè jù qí de jiǔ ér bù tuì
今土鲁番窃据其地，久而不退。
wén hǎn dōng zuǒ wèi jū hā mì zhī nán jǐn sān rì chéng yě miē kè lì jū hā mì dōng běi jǐn èr rì chéng shì jiē chún chǐ zhī de lì hài gòng zhī
闻罕东左卫居哈密之南，仅三日程，野乜克力居哈密东北，仅二日程，是皆唇齿之地，利害共之。
qù suì qiū tǔ lǔ fān qiǎn rén zhì zhǐ kè suǒ xié lìng guī fù zhǐ kè bù cóng
去岁秋，土鲁番遣人至只克所，胁令归附，只克不从。
yòu shā yě miē kè lì tóu mù qí bù rén xián sī bào yuàn
又杀野乜克力头目，其部人咸思报怨。
yi jīng láo èr bù lìng bìng lì hé gōng yǒng chú jué huàn yì yǐ kòu gōng kòu yī cè yě
宜旌劳二部，令并力合攻，永除厥患，亦以寇攻寇一策也。
zhāng xià bīng bù bù néng yòng
”章下兵部，不能用。
shí qī nián wǎ là jí ān dìng bù rén dà lüè shā zhōu rén chù
十七年，瓦剌及安定部人大掠沙州人畜。
zhǐ kè bù néng zì cún kòu jiā yù guān qiú jì
只克不能自存，叩嘉峪关求济。
tiān zǐ jì zhèn gěi zhī fù yù èr bù jiě chóu xī zhēng bù dé gòu bīng zhào xìn
天子既振给之，复谕二部解仇息争，不得构兵召衅。
zhèng dé sì nián zhǐ kè bù nèi fān zú yǒu jié lüè lín jìng zhě shǒu chén jiāng jiǎo zhī
正德四年，只克部内番族有劫掠邻境者，守臣将剿之。
bīng bù yán xī róng qiáng hàn hàn táng yǐ lái bù néng zhì
兵部言：“西戎强悍，汉、唐以来不能制。
wǒ cháo jiàn hā mì chì jīn hǎn dōng zhū wèi shòu guān cì chì quǎn yá xiāng zhì bù wéi duàn xiōng nú yòu bì yì yǐ zhuàng xī tǔ fān lí
我朝建哈密、赤斤、罕东诸卫，授官赐敕，犬牙相制，不惟断匈奴右臂，亦以壮西土藩篱。
jīn fān rén xiāng gōng yú wǒ hé yù ér jù yù bīng zhī
今番人相攻，于我何预，而遽欲兵之。
yi chì dū du zhǐ kè xiǎo yù zhū zú huǐ guò xī bīng
宜敕都督只克，晓谕诸族，悔过息兵。
bào kě
”报可。
zhǐ kè zú zi qǐ tái sì
只克卒，子乞台嗣。
shí yī nián tǔ lǔ fān fù jù hā mì yǐ bīng xié qǐ tái jiàng fù suì fàn sù zhōu
十一年，土鲁番复据哈密，以兵胁乞台降附，遂犯肃州。
zuǒ wèi bù kè zì lì xiāng shuài xǐ sù zhōu sāi nèi
左卫不克自立，相率徙肃州塞内。
shǒu chén bù néng jù yīn fǔ nà zhī
守臣不能拒，因抚纳之。
qǐ tái zú zi rì gāo sì
乞台卒，子日羔嗣。
shí liù nián qiū rù cháo qǐ shǎng lài
十六年秋入朝，乞赏赉。
lǐ guān hé qí yuè lì qiě tóu shū bù yóu tōng zhèng sī qǐng zhì guǎn bàn zhě zuì cóng zhī
礼官劾其越例，且投疏不由通政司，请治馆伴者罪，从之。
qǐ tái jì nèi xǐ qí bù xià tiè mù gē tǔ bā èr rén réng jū shā zhōu fú shǔ tǔ lǔ fān suì shū fù nǚ niú mǎ
乞台既内徙，其部下帖木哥、土巴二人仍居沙州，服属土鲁番，岁输妇女、牛马。
huì fān qiú zhēng qiú kē jí èr rén yuàn
会番酋征求苛急，二人怨。
jiā jìng qī nián xià lǜ bù zú wǔ qiān sì bǎi rén lái guī shā zhōu suì wèi tǔ lǔ fān suǒ yǒu
嘉靖七年夏，率部族五千四百人来归，沙州遂为土鲁番所有。
hā méi lǐ de jìn gān sù yuán zhū wáng wù nà shī lǐ jū zhī
哈梅里，地近甘肃，元诸王兀纳失里居之。
hóng wǔ shí sān nián dū du pú yīng liàn bīng xī liáng qǐng chū shī lüè dì kāi hā méi lǐ zhī lù yǐ tōng shāng lǚ
洪武十三年，都督濮英练兵西凉，请出师略地，开哈梅里之路以通商旅。
tài zǔ cì xǐ shū yuē lüè dì zhī qǐng tīng ěr pián yí
太祖赐玺书曰：“略地之请，听尔便宜。
rán jiāng yǐ móu wèi běn ěr shèn wú hū
然将以谋为本，尔慎毋忽。
yīng suì jìn bīng
”英遂进兵。
wù nà shī lǐ jù qiǎn shǐ nà kuǎn
兀纳失里惧，遣使纳款。
míng nián wǔ yuè qiǎn huí huí ā lǎo dīng lái cháo gòng mǎ
明年五月遣回回阿老丁来朝贡马。
zhào cì wén qǐ qiǎn wǎng wèi wú r zhī de zhāo yù zhū fān
诏赐文绮，遣往畏吾儿之地，招谕诸番。
èr shí sān nián dì wén wù nà shī lǐ yǔ bié bù chóu shā yù gān sù dū du sòng shèng děng yán bīng bèi zhī
二十三年，帝闻兀纳失里与别部仇杀，谕甘肃都督宋晟等严兵备之。
míng nián qiǎn shǐ qǐng yú yán ān suí dé píng liáng níng xià yǐ mǎ hù shì
明年遣使请于延安、绥德、平凉、宁夏以马互市。
dì yuē fān rén xiá ér duō zhà
帝曰：“番人黠而多诈。
hù shì zhī qiú ān zhī fēi chān wǒ
互市之求，安知非觇我。
zhōng guó lì qí mǎ ér bù yú qí hài suǒ sàng bì duō
中国利其马而不虞其害，所丧必多。
yi wù tīng
宜勿听。
zì jīn zhì zhě xī sòng jīng shī
自今至者，悉送京师。
shí xī yù huí hé lái gòng zhě duō wèi hā méi lǐ suǒ è
”时西域回纥来贡者，多为哈梅里所遏。
yǒu cóng tā dào lái zhě yòu qiǎn bīng yāo shā zhī
有从他道来者，又遣兵邀杀之。
dì wén zhī nù
帝闻之怒。
bā yuè mìng dū du qiān shì liú zhēn xié sòng shèng dū bīng tǎo zhī
八月命都督佥事刘真偕宋晟督兵讨之。
zhēn děng yóu liáng zhōu xi chū chéng yè zhí dǐ chéng xià sì miàn wéi zhī
真等由凉州西出，乘夜直抵城下，四面围之。
qí zhī yuàn yuè shān yè zhuì chéng jiàng
其知院岳山夜缒城降。
lí míng wù nà shī lǐ qū mǎ sān bǎi yú pǐ tū wéi ér chū
黎明，兀纳失里驱马三百余匹，突围而出。
guān jūn zhēng qǔ qí mǎ wù nà shī lǐ lǜ jiā shǔ suí mǎ hòu dùn qù
官军争取其马，兀纳失里率家属随马后遁去。
zhēn děng gōng pò qí chéng zhǎn bīn wáng bié r qiè tiē mù ér guó gōng shěng ā duo ěr zhǐ děng yī qiān sì bǎi rén huò wáng zǐ bié liè qiè bù shǔ qiān qī bǎi sān shí rén jīn yín yìn gè yī mǎ liù bǎi sān shí pǐ
真等攻破其城，斩豳王别儿怯帖木儿、国公省阿朵尔只等一千四百人，获王子别列怯部属千七百三十人，金银印各一，马六百三十匹。
èr shí wǔ nián qiǎn shǐ gòng mǎ luó qǐng zuì
二十五年遣使贡马骡请罪。
dì nà zhī cì bái jīn wén qǐ
帝纳之，赐白金、文绮。