chéng zǔ sān
◎成祖三
shí èr nián chūn zhēng yuè gēng yín sī zhōu miáo píng
十二年春正月庚寅,思州苗平。
xīn chǒu fā shān dōng shān xī hé nán jí fèng yáng huái ān xú pī mín shí wǔ wàn yùn liáng fù xuān fǔ
辛丑,发山东、山西、河南及凤阳、淮安、徐、邳民十五万,运粮赴宣府。
èr yuè jǐ yǒu dà yuè
二月己酉,大阅。
gēng xū qīn zhēng wǎ là ān yuǎn hóu liǔ shēng lǐng dà yíng wǔ ān hóu zhèng hēng lǐng zhōng jūn níng yáng hóu chén mào fēng chéng hóu li bīn lǐng zuǒ yòu shào chéng shān hòu wáng tōng dū du tán qīng lǐng zuǒ yòu yè dū du liú jiāng zhū róng wèi qián fēng
庚戌,亲征瓦剌,安远侯柳升领大营,武安侯郑亨领中军,宁阳侯陈懋、丰城侯李彬领左、右哨,成山侯王通、都督谭青领左、右掖,都督刘江、朱荣为前锋。
gēng shēn zhèn fèng xiáng lǒng zhōu jī àn zhǎng lì bù yán zhě zuì
庚申,振凤翔、陇州饥,按长吏不言者罪。
sān yuè guǐ wèi zhāng fǔ fú chén jì kuò yú lǎo wō yǐ xiàn jiāo zhǐ píng
三月癸未,张辅俘陈季扩于老挝以献,交阯平。
gēng yín fā běi jīng huáng tài sūn cóng
庚寅,发北京,皇太孙从。
xià sì yuè jiǎ chén shuò cì xīng hé tài yuè
夏四月甲辰朔,次兴和,太阅。
jǐ yǒu bān jūn zhōng shǎng fá hào lìng
己酉,颁军中赏罚号令。
gēng xū shè chuán lìng jì gōng guān
庚戌,设传令纪功官。
dīng mǎo cì tún yún gǔ bó luó bù huā děng lái jiàng
丁卯,次屯云谷,孛罗不花等来降。
wǔ yuè dīng chǒu mìng shàng shū guāng lù qīng jǐ shì zhōng wèi dū zhèn guān chá jiàng shì yòng mìng bù yòng mìng zhě
五月丁丑,命尚书、光禄卿、给事中为督阵官,察将士用命不用命者。
liù yuè jiǎ chén liú jiāng yù wǎ là bīng zhàn yú kāng hā lǐ hái bài zhī
六月甲辰,刘江遇瓦剌兵,战于康哈里孩,败之。
wù shēn cì hū lán hū shī wēn mǎ hā mù shuài zhòng lái fàn dà bài zhī zhuī zhì tǔ là hé mǎ hā mù xiāo dùn
戊申,次忽兰忽失温,马哈木帅众来犯,大败之,追至土剌河,马哈木宵遁。
gēng xū bān shī xuān jié yú ā lǔ tái
庚戌,班师,宣捷于阿鲁台。
wù wǔ cì sān fēng shān ā lǔ tái qiǎn shǐ lái cháo
戊午,次三峰山,阿鲁台遣使来朝。
jǐ sì yǐ bài wǎ là zhào tiān xià
己巳,以败瓦剌诏天下。
qiū qī yuè wù zǐ cì hóng qiáo
秋七月戊子,次红桥。
zhào liù shī rù guān yǒu jiàn tián hé qǔ mín xù chǎn zhě yǐ jūn fǎ lùn
诏六师入关有践田禾取民畜产者,以军法论。
jǐ hài cì shā hé huáng tài zǐ qiǎn shǐ lái yíng
己亥,次沙河,皇太子遣使来迎。
bā yuè xīn chǒu shuò zhì běi jīng yù fèng tiān diàn shòu cháo hè
八月辛丑朔,至北京,御奉天殿受朝贺。
bǐng wǔ juān běi jīng zhōu xiàn zū èr nián
丙午,蠲北京州县租二年。
wù wǔ shǎng cóng zhēng jiàng shì
戊午,赏从征将士。
jiǔ yuè guǐ wèi guō liàng xú hēng bèi kāi píng
九月癸未,郭亮、徐亨备开平。
bǐng xū jìng zhōu miáo píng
丙戌,靖州苗平。
jiǎ wǔ fèi huán zhèn gān sù liú jiāng zhèn liáo dōng
甲午,费𤩽镇甘肃,刘江镇辽东。
rùn yuè jiǎ chén yǐ tài zi qiǎn shǐ yíng jià huǎn zhēng shì dú huáng huái shì jiǎng yáng shì qí zhèng zì jīn wèn jí xiǎn mǎ yáng pǔ ruì shàn xià yù wèi jǐ shì shì qí fù zhí
闰月甲辰,以太子遣使迎驾缓,征侍读黄淮,侍讲杨士奇,正字金问及洗马杨溥、芮善下狱,未几释士奇复职。
jiǎ zǐ zhào wú gāo hái
甲子,召吴高还。
dīng mǎo dū du zhū róng zhèn dà tóng
丁卯,都督朱荣镇大同。
dōng shí yī yuè jiǎ chén lù yīn
冬十一月甲辰,录因。
gēng xū fèi jìn wáng jì xī wèi shù rén
庚戌,废晋王济熺为庶人。
gēng shēn juān sū sōng kàng jiā hú shuǐ zāi tián zū sì shí qī wàn jiǔ qiān yú shí
庚申,蠲苏、松、杭、嘉、湖水灾田租四十七万九千余石。
shì nián ní bā là guó shā de xīn gé lái cháo fēng wèi wáng
是年,泥八剌国沙的新葛来朝,封为王。
péng hēng wū sī mào rù gòng
彭亨、乌斯茂入贡。
zhēn là jìn jīn lǚ yī
真腊进金缕衣。
liú qiú zhōng shān wáng gòng mǎ
琉球中山王贡马。
bǎng gé là gòng qí lín
榜葛剌贡麒麟。
shí sān nián chūn zhēng yuè bǐng wǔ sāi jū yōng yǐ běi ài kǒu
十三年春正月丙午,塞居庸以北隘口。
dīng wèi mǎ hā mù xiè zuì qǐng cháo gòng xǔ zhī
丁未,马哈木谢罪请朝贡,许之。
rén zǐ běi jīng wǔ mén zāi
壬子,北京午门灾。
wù wǔ chì nèi wài zhū sī juān zhū sù bū jiàng shì jūn guān fàn zuì zhě xī yòu zhī
戊午,敕内外诸司蠲诸宿逋,将士军官犯罪者悉宥之。
èr yuè guǐ yǒu qiǎn zhǐ huī liú bīn jǐ shì zhōng zhāng pán děng shí èr rén xún shì shān xī shān dōng dà tóng shǎn xī gān sù liáo dōng jūn cāo liàn tún zhèng hé shí yǐ wén
二月癸酉,遣指挥刘斌、给事中张磐等十二人巡视山西、山东、大同、陕西、甘肃、辽东军操练、屯政,核实以闻。
jiǎ xū mìng xíng zài lǐ bù huì shì tiān xià gòng shì
甲戌,命行在礼部会试天下贡士。
guǐ wèi zhāng fǔ děng shī hái
癸未,张辅等师还。
wù zǐ lùn píng jiāo zhǐ gōng shǎng lài yǒu chà
戊子,论平交阯功,赏赉有差。
sān yuè jǐ hài cè shì yú běi jīng cì chén xún děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
三月己亥,策士于北京,赐陈循等进士及第、出身有差。
bǐng wǔ guǎng xī mán pàn zhǐ huī tóng zhī gé sēn tǎo píng zhī
丙午,广西蛮叛,指挥同知葛森讨平之。
xià sì yuè wù chén zhāng fǔ zhèn jiāo zhǐ
夏四月戊辰,张辅镇交阯。
wǔ yuè dīng yǒu shuò rì yǒu shí zhī
五月丁酉朔,日有食之。
yǐ chǒu záo qīng jiāng pǔ tōng běi jīng cáo yùn
乙丑,凿清江浦,通北京漕运。
liù yuè zhèn běi jīng hé nán shān dōng shuǐ zāi
六月,振北京、河南、山东水灾。
qiū qī yuè guǐ mǎo zhèng hé hái
秋七月癸卯,郑和还。
yǐ sì sì chuān róng xiàn shān dōu zhǎng mán píng
乙巳,四川戎县山都掌蛮平。
bā yuè gēng chén zhèn shān dōng hé nán běi jīng shùn tiān zhōu xiàn jī
八月庚辰,振山东、河南、北京顺天州县饥。
jiǔ yuè rén xū běi jīng dì zhèn
九月壬戌,北京地震。
dōng shí yuè jiǎ shēn liè yú jìn jiāo
冬十月甲申,猎于近郊。
rén chén fǎ sī zòu qīn mào guān liáng zhě dì nù mìng lù zhī
壬辰,法司奏侵冒官粮者,帝怒,命戮之。
jí fù zòu dì yuē zhèn guò yǐ réng lùn rú lǜ zì jīn sǐ zuì zhě jiē wǔ fù zòu zhe wèi lìng
及覆奏,帝曰:“朕过矣,仍论如律,自今死罪者皆五覆奏,著为令。
shí èr yuè juān shùn tiān sū zhōu fèng yáng zhè jiāng hú guǎng hé nán shān dōng zhōu xiàn shuǐ hàn tián zū
”十二月,蠲顺天、苏州、凤阳、浙江、湖广、河南、山东州县水旱田租。
shì nián liú qiú shān nán shān běi zhǎo wā xī wáng zhàn chéng gǔ lǐ kē zhī nán bó lì gān bā lǐ mǎn là jiā hū lǔ mó sī hā mì hā liè sā mǎ r hǎn huǒ zhōu tǔ lǔ fān sū mén dá là ǎn dōu huái shī là sī rù gòng
是年,琉球山南、山北,爪哇西王,占城,古里,柯枝,南渤利,甘巴里,满剌加,忽鲁谟斯,哈密,哈烈,撒马儿罕,火州,土鲁番,苏门答剌,俺都淮,失剌思入贡。
má lín jí zhū fān jìn qí lín tiān mǎ shén lù
麻林及诸番进麒麟、天马、神鹿。
liú qiú zhōng shān rù gòng zhě zài
琉球中山入贡者再。
shí sì nián chūn zhēng yuè jǐ yǒu běi jīng hé nán shān dōng jī miǎn yǒng lè shí èr nián bū zū fā sù yī bǎi sān shí qī wàn dàn yǒu jī zhèn zhī
十四年春正月己酉,北京、河南、山东饥,免永乐十二年逋租,发粟一百三十七万石有奇振之。
xīn yǒu dū du jīn yù tǎo shān xī guǎng líng shān kòu píng zhī
辛酉,都督金玉讨山西广灵山寇,平之。
sān yuè guǐ sì dū du liáng fú zhèn hú guǎng guì zhōu
三月癸巳,都督梁福镇胡广、贵州。
rén yín ā lǔ tái bài wǎ là lái xiàn jié
壬寅,阿鲁台败瓦剌,来献捷。
xià sì yuè rén shēn lǐ bù shàng shū lǚ zhèn qǐng fēng shàn
夏四月壬申,礼部尚书吕震请封禅。
dì yuē jīn tiān xià suī wú shì sì fāng duō shuǐ hàn jí yì ān gǎn zì wèi tài píng
帝曰:“今天下虽无事,四方多水旱疾疫,安敢自谓太平。
qiě liù jīng wú fēng chán zhī wén shì bù shī gǔ shén wú wèi yě
且《六经》无封禅之文,事不师古,甚无谓也。
bù tīng
庄公不听。
yǐ hài hú guǎng wéi wén yuān gé dà xué shì
乙亥,胡广为文渊阁大学士。
liù yuè dīng mǎo dū du tóng zhī cài fú děng bèi wēi shān dōng
六月丁卯,都督同知蔡福等备倭山东。
qiū qī yuè dīng yǒu qiǎn shǐ bǔ běi jīng hé nán shān dōng zhōu xiàn huáng
秋七月丁酉,遣使捕北京、河南、山东州县蝗。
rén yín hé jué kāi fēng
壬寅,河决开封。
yǐ sì jǐn yī wèi zhǐ huī shǐ jì gāng yǒu zuì fú zhū
乙巳,锦衣卫指挥使纪纲有罪伏诛。
bā yuè guǐ yǒu dàn shòu xīng jiàn lǐ chén qǐng shàng biǎo hè bù xǔ
八月癸酉旦,寿星见,礼臣请上表贺,不许。
dīng hài zuò běi jīng xī gōng
丁亥,作北京西宫。
jiǔ yuè guǐ mǎo jīng shī dì zhèn
九月癸卯,京师地震。
wù shēn fā běi jīng
戊申,发北京。
dōng xià yuè dīng chǒu cì fèng yáng sì huáng líng
冬下月丁丑,次凤阳,祀皇陵。
guǐ wèi zhì zì běi jīng yè xiào líng
癸未,至自北京,谒孝陵。
shí yī yuè rén yín zhào wén wǔ qún chén jí yì yíng jiàn běi jīng
十一月壬寅,诏文武群臣集议营建北京。
bǐng wǔ zhào zhāng fǔ hái
丙午,召张辅还。
wù shēn hàn wáng gāo xù yǒu zuì xuē èr hù wèi
戊申,汉王高煦有罪,削二护卫。
xǐ shān dōng shān xī hú guǎng liú mín yú bǎo ān zhōu cì fù sān nián
徙山东、山西、湖广流民于保安州,赐复三年。
shí èr yuè dīng mǎo zhèng hé fù shǐ xī yáng
十二月丁卯,郑和复使西洋。
shì nián zhàn chéng gǔ lǐ zhǎo wā mǎn là jiā sū mén dá là nán wū lǐ bó ní péng hēng xī lán shān liū shān nán bó lì ā dān má lín hū lǔ mó sī kē zhī rù gòng
是年,占城、古里、爪哇、满剌加、苏门答剌、南巫里、浡泥、彭亨、锡兰山、溜山、南渤利、阿丹、麻林、忽鲁谟斯、柯枝入贡。
liú qiú zhōng shān rù gòng zhě zài
琉球中山入贡者再。
shí wǔ nián chūn zhēng yuè dīng yǒu dà sì tiān dì yú nán jiāo
十五年春正月丁酉,大祀天地于南郊。
rén zǐ píng jiāng bó chén xuān dū cáo yùn mù fù běi jīng
壬子,平江伯陈瑄督漕,运木赴北京。
èr yuè guǐ hài gǔ wáng huì yǒu zuì fèi wèi shù rén
二月癸亥,谷王橞有罪,废为庶人。
dīng mǎo fēng chéng hóu li bīn zhèn jiāo zhǐ
丁卯,丰城侯李彬镇交阯。
rén shēn tài níng hóu chén guī dǒng jiàn běi jīng liǔ shēng wáng tōng fù zhī
壬申,泰宁侯陈珪董建北京,柳升、王通副之。
sān yuè dīng hài jiāo zhǐ shǐ gòng shì zhì jīng shī
三月丁亥,交阯始贡士至京师。
bǐng shēn zá fàn sǐ zuì yǐ xià qiú shū zuò běi jīng shú zuì
丙申,杂犯死罪以下囚,输作北京赎罪。
bǐng wǔ hàn wáng gāo xù yǒu zuì xǐ fēng lè ān zhōu
丙午,汉王高煦有罪,徙封乐安州。
rén zǐ běi xún fā jīng shī huáng tài zǐ jiān guó
壬子,北巡,发京师,皇太子监国。
xià sì yuè jǐ sì cì zhū chéng
夏四月己巳,次邾城。
shēn jìn jūn shì wú jiàn mín tián jia yǒu shāng zhě chú jīn nián zū
申禁军士毋践民田稼,有伤者除今年租。
huò xiān bèi shuǐ hàn bū zū yì chú zhī
或先被水旱逋租,亦除之。
guǐ wèi xī gōng chéng
癸未,西宫成。
wǔ yuè bǐng xū zhì běi jīng
五月丙戌,至北京。
liù yuè dīng yǒu li bīn tǎo jiāo zhǐ zéi lí hé zhǎn zhī
六月丁酉,李彬讨交阯贼黎核,斩之。
jǐ hài zhōng guān zhāng qiān shǐ xī yáng hái
己亥,中官张谦使西洋还。
bài wō kòu yú jīn xiāng wèi
败倭寇于金乡卫。
qiū bā yuè jiǎ wǔ ōu níng rén jìn jīn dān
秋八月甲午,瓯宁人进金丹。
dì yuē cǐ yāo rén yě
帝曰:“此妖人也。
lìng zì ěr zhī huǐ qí fāng jiù
令自饵之,毁其方旧。
jiǔ yuè dīng mǎo qū fù kǒng le miào chéng dì qīn zhì wén lè shí
”九月丁卯,曲阜孔了庙成,帝亲制文勒石。
dōng shí yuè li bīn bài jiāo zhǐ zéi yáng jìn jiāng zhǎn zhī
冬十月,李彬败交阯贼杨进江,斩之。
shí yī yuè guǐ yǒu lǐ bù shàng shū zhào yǔ bīng bù shàng shū xún shì sài běi tún shù jūn mín lì bì
十一月癸酉,礼部尚书赵羽兵部尚书,巡视塞北屯戍军民利弊。
shì nián xī yáng sū lù dōng xī tóng wáng lái cháo
是年,西洋苏禄东西峒王来朝。
liú qiú zhōng shān bié shī bā lǐ liú qiú shān nán zhēn là bó ní zhàn chéng xiān luó hā liè sā mǎ r rén gòng
琉球中山、别失八里、琉球山南、真腊、浡泥、占城、暹罗、哈烈,撒马儿人贡。
shí liù nián chūn zhēng yuè jiǎ yín jiāo zhǐ lí lì fǎn dū du zhū guǎng jī bài zhī
十六年春正月甲寅,交阯黎利反,都督朱广击败之。
jiǎ xū wēi xiàn sōng mén wèi àn chá sī qiān shì shí lǔ zuò zhū
甲戌,倭陷松门卫,按察司佥事石鲁坐诛。
xīng ān bó xú hēng dū du xià guì bèi kāi píng
兴安伯徐亨、都督夏贵备开平。
èr yuè xīn chǒu jiāo zhǐ sì máng xiàn zéi shā zhī xiàn ōu yáng zhì yǐ pàn li bīn qiǎn jiàng jī zǒu zhī
二月辛丑,交阯四忙县贼杀知县欧阳智以叛,李彬遣将击走之。
sān yuè jiǎ yín cì li qí děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
三月甲寅,赐李骐等进士及第、出身有差。
dū du qiān shì liú jiàn bèi biān dà tóng
都督佥事刘鉴备边大同。
xià wǔ yuè gēng xū chóng xiū tài zǔ shí lù chéng
夏五月庚戌,重修《太祖实录》成。
dīng sì hú guǎng zú
丁巳,胡广卒。
qiū qī yuè jǐ sì chì zé shǎn xī zhū sī bǐ wén suǒ shǔ suì lǚ bù dēng zhì mín liú piǎo yǒu sī zuò shì bù xù yòu bù yǐ wén qí jiù ān zài
秋七月己巳,敕责陕西诸司:“比闻所属岁屡不登,致民流莩,有司坐视不恤,又不以闻,其咎安在。
qí sù fā cāng chǔ zhèn zhī
其速发仓储振之。
zàn shàn liáng qián sī jiàn zhōu miǎn yǐ fǔ dǎo huáng tài zǐ yǒu quē jiē xià yù sǐ
”赞善梁潜、司谏周冕以辅导皇太子有阙,皆下狱死。
dōng shí èr yuè wù zǐ yù fǎ sī zhèn lǚ chì zhōng wài guān jié jǐ ài mín ér bù xiào guān lì zì sì zì ruò bǎi xìng kǔ zhī
冬十二月戊子,谕法司:“朕屡敕中外官洁己爱民,而不肖官吏恣肆自若,百姓苦之。
fu liáng nóng bì qù láng yǒu zhě wéi hài miáo yě
夫良农必去稂莠者,为害苗也。
jì jīn fàn zāng bì lùn rú fǎ
继今,犯赃必论如法。
xīn chǒu chéng shān hòu wáng tōng chí chuán zhèn shǎn xī jī
”辛丑,成山侯王通驰传振陕西饥。
shì nián xiān luó zhàn chéng zhǎo wā sū mén dá là ní bā là mǎn là jiā nán bó lì hā liè shā hā lǔ qiān lǐ dá sā mǎ r hǎn rù gòng
是年,暹罗、占城、爪哇、苏门答剌、泥八剌、满剌加、南渤利、哈烈、沙哈鲁、千里达、撒马儿罕入贡。
liú qiú zhōng shān rù gòng zhě zài
琉球中山入贡者再。
shí qī nián chūn èr yuè yǐ yǒu xīng ān bó xú hēng bèi xīng hé kāi píng dà tóng
十七年春二月乙酉,兴安伯徐亨备兴和、开平、大同。
xià wǔ yuè bǐng wǔ dū du fāng zhèng bài lí lì yú kě lán zhà
夏五月丙午,都督方政败黎利于可蓝栅。
liù yuè rén wǔ miǎn shùn tiān fǔ qù nián shuǐ zāi tián zū
六月壬午,免顺天府去年水灾田租。
wù zǐ liú jiāng jiān wō kòu yú wàng hǎi guō fēng jiāng guǎng níng bó
戊子,刘江歼倭寇于望海埚,封江广宁伯。
qiū qī yuè gēng shēn zhèng hé hái
秋七月庚申,郑和还。
bā yuè zhōng guān mǎ qí jī jiāo zhǐ yì ān tǔ zhī fǔ pān liáo fǎn
八月,中官马骐激交阯乂安土知府潘僚反。
jiǔ yuè bǐng chén qìng yún jiàn lǐ chén qǐng biǎo hè bù xǔ
九月丙辰,庆云见,礼臣请表贺,不许。
dōng shí èr yuè gēng chén yù fǎ sī yuē xíng zhě shèng rén suǒ shèn
冬十二月庚辰,谕法司曰:“刑者,圣人所慎。
pǐ fū pǐ fù bù dé qí sǐ zú shāng tiān dì zhī hé zhào shuǐ hàn zhī zāi shén fēi zhèn kuān xù zhī yì
匹夫匹妇不得其死,足伤天地之和,召水旱之灾,甚非朕宽恤之意。
zì jīn zài wài zhū sī sǐ zuì xián sòng jīng shī shěn lù sān fù zòu rán hòu xíng xíng
自今,在外诸司死罪,咸送京师审录,三覆奏然后行刑。
yǐ wèi gōng bù shì láng liú zhòng lián hé shí jiāo zhǐ hù kǒu tián fù chá jūn mín lì bìng
”乙未,工部侍郎刘仲廉核实交阯户口田赋,察军民利病。
shì nián hā mì tǔ lǔ fān shī là sī yì sī fú hǎn zhēn là zhàn chéng hā liè ā lǔ nán bó lì sū mén dá là bā dá hēi shāng mǎn là jiā rù gòng
是年,哈密、土鲁番、失剌思、亦思弗罕、真腊、占城、哈烈、阿鲁、南渤利、苏门答剌、八答黑商、满剌加入贡。
liú qiú zhōng shān rù gòng zhě sì
琉球中山入贡者四。
shí bā nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo li bīn jí dōu zhǐ huī sūn lín xú yuán bài lí lì yú lěi jiāng
十八年春正月癸卯,李彬及都指挥孙霖、徐謜败黎利于磊江。
rùn yuè bǐng zǐ hàn lín yuàn xué shì yáng róng jīn yòu zī wéi wén yuān gé dà xué shì
闰月丙子,翰林院学士杨荣、金幼孜为文渊阁大学士。
gēng chén zhuó rén cái bù yī mǎ lín děng shí sān rén wéi bù zhèng shǐ cān zhèng cān yì
庚辰,擢人材,布衣马麟等十三人为布政使、参政、参议。
èr yuè jǐ yǒu báo tái yāo fù táng sài r zuò luàn ān yuǎn hóu liǔ shēng shuài shī tǎo zhī
二月己酉,薄台妖妇唐赛儿作乱,安远侯柳升帅师讨之。
sān yuè xīn sì bài zéi yú yù shí zhà zhài dōu zhǐ huī liú zhōng zhàn méi sài r yì qù
三月辛巳,败贼于御石栅寨,都指挥刘忠战没,赛儿逸去。
jiǎ shēn shān dōng dōu zhǐ huī qiān shì wèi qīng bài zéi yú ān qiū zhǐ huī wáng zhēn bài zéi yú zhū chéng xiàn fú jīng shī
甲申,山东都指挥佥事卫青败贼于安丘,指挥王真败贼于诸城,献俘京师。
wù zǐ shān dōng bù zhèng shǐ chǔ yán zhāng hǎi àn chá shǐ liú běn děng zuò zòng dào zhū
戊子,山东布政使储埏、张海,按察使刘本等坐纵盗诛。
wù xū yǐ dòu liú zhēng liǔ shēng xià lì xún shì zhī
戊戌,以逗留征柳升下吏,寻释之。
xià wǔ yuè rén wǔ zuǒ dū du zhū róng zhèn liáo dōng
夏五月壬午,左都督朱荣镇辽东。
gēng yín jiāo zhǐ cān zhèng hóu bǎo féng guì yù zéi zhàn sǐ
庚寅,交阯参政侯保、冯贵御贼,战死。
liù yuè bǐng wǔ běi jīng dì zhèn
六月丙午,北京地震。
qiū qī yuè dīng hài xú hēng bèi kāi píng
秋七月丁亥,徐亨备开平。
bā yuè dīng yǒu shuò rì yǒu shí zhī
八月丁酉朔,日有食之。
jiǔ yuè jǐ sì zhào huáng tài zǐ
九月己巳,召皇太子。
dīng hài zhào zì míng nián gǎi jīng shī wèi nán jīng běi jīng wèi jīng shī
丁亥,诏自明年改京师为南京,北京为京师。
dōng shí yuè gēng shēn li bīn qiǎn zhǐ huī shǐ fāng zhèng bài lí lì yú lǎo wō
冬十月庚申,李彬遣指挥使方政败黎利于老挝。
shí yī yuè wù chén yǐ qiān dū běi jīng zhào tiān xià
十一月戊辰,以迁都北京诏天下。
shì yuè zhèn qīng cài jī
是月,振青、菜饥。
shí èr yuè jǐ wèi huáng tài zǐ jí huáng tài sūn zhì běi jīng
十二月己未,皇太子及皇太孙至北京。
guǐ hài běi jīng jiāo miào gōng diàn chéng
癸亥,北京郊庙宫殿成。
shì nián shǐ shè dōng chǎng mìng zhòng guān là shì
是年,始设东厂,命中官剌事。
gǔ má là lǎng wáng lái cháo
古麻剌朗王来朝。
xiān luó zhàn chéng zhǎo wā mǎn là jiā sū mén dá là sū lù xī wáng rù gòng
暹罗、占城、爪哇、满剌加、苏门答剌、苏禄西王入贡。
shí jiǔ nián chūn zhēng yuè jiǎ zǐ shuò fèng ān wǔ miào shén zhǔ yú tài miào
十九年春正月甲子朔,奉安五庙神主于太庙。
yù fèng tiān diàn shòu cháo hè dà yàn
御奉天殿受朝贺,大宴。
jiǎ xū dà sì tiān dì yú nán jiāo
甲戌,大祀天地于南郊。
wù yín dà shè tiān xià
戊寅,大赦天下。
guǐ sì zhèng hé fù shǐ xī yáng
癸巳,郑和复使西洋。
èr yuè xīn chǒu dū du qiān shì hú yuán shuài shī xún hǎi bǔ wēi
二月辛丑,都督佥事胡原帅师巡海捕倭。
sān yuè xīn sì cì céng hè líng děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
三月辛巳,赐曾鹤龄等进士及第、出身有差。
xià sì yuè gēng zǐ fèng tiān huá gài jǐn shēn sān diàn zāi zhào qún chén zhí chén quē shī
夏四月庚子,奉天、华盖、谨身三殿灾,诏群臣直陈阙失。
yǐ sì zhào ba bù biàn yú mín jí bù jí zhū wù juān shí qī nián yǐ qián bū fù miǎn qù nián bèi zāi tián liáng
乙巳,诏罢不便于民及不急诸务,蠲十七年以前逋赋,免去年被灾田粮。
jǐ yǒu wàn shòu jié yǐ sān diàn zāi zhǐ hè
己酉,万寿节,以三殿灾止贺。
guǐ chǒu jiǎn yì děng èr shí liù rén xún xíng tiān xià ān fǔ jūn mín
癸丑,蹇义等二十六人巡行天下,安抚军民。
wǔ yuè yǐ chǒu chū jiàn yán jǐ shì zhōng kē xiān yù shǐ hé zhōng zhèng wéi huán luō tōng děng wéi zhī zhōu
五月乙丑,出建言给事中柯暹,御史何忠、郑维桓、罗通等为知州。
gēng yín lìng jiāo zhǐ tún tián
庚寅,令交阯屯田。
qiū qī yuè jǐ sì
秋七月己巳,
dì jiāng běi zhēng
帝将北征,
chì dū du zhū róng lǐng qián fēng
敕都督朱荣领前锋,
ān yuǎn hóu liǔ shēng lǐng zhōng jūn
安远侯柳升领中军,
níng yáng hóu chén mào lǐng yù qián jīng qí
宁阳侯陈懋领御前精骑,
yǒng shùn bó xuē bīn gōng shùn bó wú kè zhōng lǐng mǎ duì
永顺伯薛斌、恭顺伯吴克忠领马队,
wǔ ān hóu zhèng hēng yáng wǔ hòu xuē lù lǐng zuǒ yòu shào
武安侯郑亨、阳武侯薛禄领左右哨,
yīng guó gōng zhāng fǔ chéng shān hòu wáng tōng lǐng zuǒ yòu yè
英国公张辅、成山侯王通领左右掖。
bā yuè xīn mǎo shuò rì yǒu shí zhī
八月辛卯朔,日有食之。
dōng shí yī yuè xīn yǒu fēn qiǎn zhōng guān yáng shí yù shǐ dài chéng děng hé tiān xià kù cáng chū nà zhī shù
冬十一月辛酉,分遣中官杨实、御史戴诚等核天下库藏出纳之数。
bǐng zǐ yì běi zhēng jūn xiǎng xià hù bù shàng shū xià yuán jí xíng bù shàng shū wú zhōng yú yù bīng bù shàng shū fāng bīn zì shā
丙子,议北征军饷,下户部尚书夏原吉、刑部尚书吴中于狱,兵部尚书方宾自杀。
xīn sì xià shì dú li shí miǎn yú yù
辛巳,下侍读李时勉于狱。
jiǎ shēn fā zhí lì shān xī hé nán shān dōng jí nán jī yìng tiān děng wǔ fǔ chú hé xú sān zhōu dīng zhuàng yùn liáng qī míng nián èr yuè zhì xuān fǔ
甲申,发直隶、山西、河南、山东及南畿应天等五府,滁、和、徐三州丁壮运粮,期明年二月至宣府。
shì nián wǎ là xián yì wáng tài píng ān lè wáng bǎ tū bó luó lái cháo
是年,瓦剌贤义王太平、安乐王把秃孛罗来朝。
hū lǔ mó sī ā dān zǔ fǎ r là sā bù là wa mù gǔ dū shù gǔ lǐ kē zhī jiā yì lēi xī lán shān liū shān nán bó lì sū mén dá là ā lǔ mǎn là jiā gān bā lǐ sū lù bǎng gé là bó ní gǔ má là lǎng wáng rù gòng
忽鲁谟斯、阿丹、祖法儿、剌撒、不剌哇、木骨都束、古里、柯枝、加异勒、锡兰山、溜山、南渤利、苏门答剌、阿鲁、满剌加、甘巴里、苏禄、榜葛剌、浡泥、古麻剌朗王入贡。
xiān luó rù gòng zhě zài
暹罗入贡者再。
èr shí nián chūn zhēng yuè jǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī miǎn cháo hè zhào qún chén xiū xǐng
二十年春正月己未朔,日有食之,免朝贺,诏群臣修省。
xīn wèi dà sì tiān dì yú nán jiāo
辛未,大祀天地于南郊。
rén shēn fēng chéng hóu li bīn zú yú jiāo zhǐ
壬申,丰城侯李彬卒于交阯。
èr yuè yǐ sì lóng píng hóu zhāng xìn bīng bù shàng shū li qìng fēn dū běi zhēng jūn xiǎng yì mín fu èr shí sān wàn wǔ qiān yǒu qí yùn liáng sān shí qī wàn dàn
二月乙巳,隆平侯张信、兵部尚书李庆分督北征军饷,役民夫二十三万五千有奇,运粮三十七万石。
sān yuè bǐng yín zhào yǒu sī yù zāi xiān zhèn hòu wén
三月丙寅,诏有司遇灾先振后闻。
yǐ hài ā lǔ tái fàn xīng hé dōu zhǐ huī wáng huàn zhàn sǐ
乙亥,阿鲁台犯兴和,都指挥王唤战死。
dīng chǒu qīn zhēng ā lǔ tái huáng tài zǐ jiān guó
丁丑,亲征阿鲁台,皇太子监国。
wù yín fā jīng shī
戊寅,发京师。
xīn sì cì jī míng shān ā lǔ tái dùn
辛巳,次鸡鸣山,阿鲁台遁。
xià sì yuè yǐ mǎo cì yún zhōu dà yuè
夏四月乙卯,次云州,大阅。
wǔ yuè yǐ chǒu liè yú piān lǐng
五月乙丑,猎于偏岭。
dīng mǎo dà yuè
丁卯,大阅。
xīn wèi cì xī liáng tíng
辛未,次西凉亭。
rén shēn dà yuè
壬申,大阅。
yǐ yǒu cì kāi píng
乙酉,次开平。
liù yuè rén chén lìng jūn xíng chū yīng chāng jié fāng zhèn yǐ jìn
六月壬辰,令军行出应昌,结方阵以进。
guǐ sì dié bào ā lǔ tái bīng gōng wàn quán zhū jiāng qǐng fēn bīng huán jī dì yuē zhà yě
癸巳,谍报阿鲁台兵攻万全,诸将请分兵还击,帝曰:“诈也。
bǐ lǜ dà jūn dǎo qí cháo xué yù yǐ qiān zhì wǒ shī gǎn gōng chéng zāi
彼虑大军捣其巢穴,欲以牵制我师,敢攻城哉。
jiǎ wǔ cì yáng hé gǔ kòu gōng wàn quán zhě guǒ dùn qù
”甲午,次阳和谷,寇攻万全者果遁去。
qiū qī yuè jǐ wèi ā lǔ tái qì zī zhòng yú kuò luán hǎi cè běi dùn fā bīng fén zhī shōu qí shēng chù suì xuán shī
秋七月己未,阿鲁台弃辎重于阔栾海侧北遁,发兵焚之,收其牲畜,遂旋师。
wèi zhū jiāng yuē ā lǔ tái gǎn bèi nì shì wū liáng hā wèi yǔ yì yě
谓诸将曰:“阿鲁台敢悖逆,恃兀良哈为羽翼也。
dāng hái shī jiǎn zhī
当还师翦之。
jiǎn bù qí èr wàn fēn wǔ dào bìng jìn
”简步骑二万,分五道并进。
gēng wǔ yù yú qū liè r hé dì qīn jī bài zhī zhuī bēn sān shí lǐ zhǎn bù zhǎng shù shí rén
庚午,遇于屈裂儿河,帝亲击败之,追奔三十里,斩部长数十人。
xīn wèi xùn hé xī bǔ zhǎn shén zhòng
辛未,徇河西,捕斩甚众。
jiǎ xū wū liáng hā yú dǎng yì jūn mén jiàng
甲戌,兀良哈余党诣军门降。
shì yuè huáng tài zǐ miǎn nán běi zhí lì shān dōng hé nán jùn xiàn shuǐ zāi liáng chú gòng liù shí yī wàn yǒu qí
是月,皇太子免南、北直隶、山东、河南郡县水灾粮刍共六十一万有奇。
bā yuè wù xū zhū jiāng fēn dào zhě jù xiàn jié
八月戊戌,诸将分道者俱献捷。
xīn chǒu yǐ bān shī zhào tiān xià
辛丑,以班师诏天下。
rén yín zhèng hēng xuē lù shǒu kāi píng
壬寅,郑亨、薛禄守开平。
zhèng hé hái
郑和还。
jiǔ yuè rén xū zhì jīng shī
九月壬戌,至京师。
guǐ hài xià zuǒ chūn fāng dà xué shì yáng shì qí yú yù
癸亥,下左春坊大学士杨士奇于狱。
bǐng yín xià lì bù shàng shū jiǎn yì lǐ bù shàng shū lǚ zhèn yú yù xún jù shì zhī
丙寅,下吏部尚书蹇义、礼部尚书吕震于狱,寻俱释之。
xīn wèi lù cóng zhēng gōng fēng zuǒ dū du zhū róng wǔ jìn bó dū du qiān shì xuē guì ān shùn bó
辛未,录从征功,封左都督朱荣武进伯,都督佥事薛贵安顺伯。
dōng shí yuè guǐ sì fēn qiǎn zhōng guān jí cháo chén bā shí rén hé tiān xià cāng liáng chū nà zhī shù
冬十月癸巳,分遣中官及朝臣八十人核天下仓粮出纳之数。
shí èr yuè xīn mǎo zhū róng zhèn liáo dōng
十二月辛卯,朱荣镇辽东。
rùn yuè wù yín qián qīng gōng zāi
闰月戊寅,干清宫灾。
shì nián xiān luó sū mén dá là ā dān děng guó qiǎn shǐ suí gòng fāng wù
是年,暹罗、苏门答剌、阿丹等国遣使随贡方物。
zhàn chéng liú qiú zhōng shān bo huā ér hā mì wǎ là tǔ lǔ fān zhǎo wā rù gòng
占城、琉球中山、卜花儿、哈密、瓦剌、土鲁番、爪哇入贡。
èr shí yī nián chūn zhēng yuè yǐ wèi dà lǐ tiān dì yú nán jiāo
二十一年春正月乙未,大礼天地于南郊。
guǐ mǎo jiāo zhǐ cān jiāng róng chāng bó chén zhì zhuī bài lí lì yú chē lái
癸卯,交阯参将荣昌伯陈智追败黎利于车来。
èr yuè jǐ sì dōu zhǐ huī shǐ lù róng tǎo liǔ zhōu pàn mán píng zhī
二月己巳,都指挥使鹿荣讨柳州叛蛮,平之。
sān yuè gēng zǐ yù shǐ wáng yù děng huì jué zhòng qiú wù shā wú zuì sì rén zuò qì shì
三月庚子,御史王愈等会决重囚,误杀无罪四人,坐弃市。
xià wǔ yuè guǐ wèi miǎn kāi fēng nán yáng wèi huī fèng yáng děng fǔ qù nián shuǐ zāi tián zū
夏五月癸未,免开封、南阳、卫辉、凤阳等府去年水灾田租。
jǐ chǒu cháng shān hù wèi zhǐ huī mèng xián děng móu nì fú zhū
己丑,常山护卫指挥孟贤等谋逆,伏诛。
liù yuè gēng xū shuò rì yǒu shí zhī
六月庚戌朔,日有食之。
qiū qī yuè wù xū
秋七月戊戌,
fù qīn zhēng ā lǔ tái
复亲征阿鲁台,
ān yuǎn hóu liǔ shēng suì ān bó chén yīng lǐng zhōng jūn
安远侯柳升、遂安伯陈英领中军,
wǔ ān hóu zhèng hēng bǎo dìng hóu mèng yīng lǐng zuǒ shào
武安侯郑亨、保定侯孟瑛领左哨,
yáng wǔ hòu xuē lù xīn níng bó tán zhōng lǐng yòu shào
阳武侯薛禄、新宁伯谭忠领右哨,
yīng guó gōng zhāng fǔ ān píng bó lǐ ān lǐng zuǒ yè
英国公张辅、安平伯李安领左掖,
chéng shān hòu wáng tōng xīng ān bó xú hēng lǐng yòu yè
成山侯王通、兴安伯徐亨领右掖,
níng yáng hóu chén mào lǐng qián fēng
宁阳侯陈懋领前锋。
gēng zǐ shì li shí miǎn fù qí guān
庚子,释李时勉,复其官。
xīn chǒu huáng tài zǐ jiān guó
辛丑,皇太子监国。
rén yín fā jīng shī
壬寅,发京师。
wù shēn cì xuān fǔ chì jū yōng guān shǒu jiāng zhǐ zhū sī jìn fèng
戊申,次宣府,敕居庸关守将止诸司进奉。
bā yuè jǐ yǒu dà yuè
八月己酉,大阅。
gēng shēn sāi hēi yù cháng ān lǐng zhū biān xiǎn yào
庚申,塞黑峪、长安岭诸边险要。
dīng chǒu huáng tài zǐ miǎn liǎng jīng shān dōng jùn xiàn shuǐ zāi tián zū
丁丑,皇太子免两京、山东郡县水灾田租。
jiǔ yuè wù zǐ cì xī yáng hé
九月戊子,次西阳河。
guǐ sì wén ā lǔ tái wèi wǎ là suǒ bài bù luò kuì sàn suì zhù shī bù jìn
癸巳,闻阿鲁台为瓦剌所败,部落溃散,遂驻师不进。
dōng shí yuè jiǎ yín cì shàng zhuāng bǎo yǐ běi wáng zǐ yě xiān tǔ gàn shuài suǒ bù lái jiàng fēng zhōng yǒng wáng cì xìng míng jīn zhōng
冬十月甲寅,次上庄堡,迤北王子也先土干帅所部来降,封忠勇王,赐姓名金忠。
gēng wǔ bān shī
庚午,班师。
shí yī yuè jiǎ shēn zhì jīng shī
十一月甲申,至京师。
shì nián xī lán shān wáng lái cháo yòu qiǎn shǐ rù gòng
是年,锡兰山王来朝,又遣使入贡。
zhàn chéng gǔ lǐ hū lǔ mó sī ā dān zǔ fǎ r là sā bù là wa mù gǔ dū shù kē zhī jiā yì lēi liū shān nán bó lì sū mén dá là ā lǔ mǎn là jiā shī là sī bǎng gé là liú qiú zhōng shān rù gòng
占城、古里、忽鲁谟斯、阿丹、祖法儿、剌撒、不剌哇、木骨都束、柯枝、加异勒、溜山、南渤利、苏门答剌、阿鲁、满剌加、失剌思、榜葛剌、琉球中山入贡。
èr shí èr nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn ā lǔ tái fàn dà tóng kāi píng zhào qún chén yì běi zhēng chì biān jiāng zhěng bīng sì mìng
二十二年春正月甲申,阿鲁台犯大同、开平,诏群臣议北征,敕边将整兵俟命。
bǐng xū zhēng shān xī shān dōng hé nán shǎn xī liáo dōng wǔ dōu sī jí xī níng gǒng chāng táo mín gè wèi bīng qī sān yuè huì běi jīng jí xuān fǔ
丙戌,征山西、山东、河南、陕西、辽东五都司及西宁、巩昌、洮、岷各卫兵,期三月会北京及宣府。
wù zǐ dà sì tiān dì yú nán jiāo
戊子,大祀天地于南郊。
guǐ sì zhèng hé fù shǐ xī yáng
癸巳,郑和复使西洋。
sān yuè wù yín dà yuè yù zhū jiāng qīn zhēng
三月戊寅,大阅,谕诸将亲征。
mìng liǔ shēng chén yīng lǐng zhōng jūn zhāng fǔ zhū yǒng lǐng zuǒ yè wáng tōng xú hēng lǐng yòu yè zhèng hēng mèng yīng lǐng zuǒ shào xuē lù tán zhōng lǐng yòu shào chén mào jīn zhōng lǐng qián fēng
命柳升、陈英领中军,张辅、朱勇领左掖,王通、徐亨领右掖,郑亨、孟瑛领左哨,薛禄、谭忠领右哨、陈懋、金忠领前锋。
jǐ mǎo cì xíng kuān děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
己卯,赐邢宽等进士及第、出身有差。
xià sì yuè wù shēn huáng tài zǐ jiān guó
夏四月戊申,皇太子监国。
jǐ yǒu fā jīng shī
己酉,发京师。
gēng wǔ cì xí níng dié bào ā lǔ tái zǒu dá lán nà mù r hé suì qū jìn shī
庚午,次隰宁,谍报阿鲁台走答兰纳木儿河,遂趋进师。
wǔ yuè jǐ mǎo cì kāi píng shǐ shǐ zhāo yù ā lǔ tái zhū bù
五月己卯,次开平,使使招谕阿鲁台诸部。
yǐ yǒu yì dào zhōng yí hái
乙酉,瘗道中遗骸。
dīng yǒu yàn qún chén yú yīng chāng mìng zhòng guān gē tài zǔ yù zhì cí wǔ zhāng yuē cǐ xiān dì suǒ yǐ jiè hòu sì yě suī zài jūn lǚ hé gǎn wàng
丁酉,宴群臣于应昌,命中官歌太祖御制词五章,曰:“此先帝所以戒后嗣也,虽在军旅何敢忘。
jǐ hài cì wēi yuǎn zhōu
”己亥,次威远州。
fù yàn qún chén zì zhì cí wǔ zhāng mìng zhòng guān gē zhī
复宴群臣,自制词五章,命中官歌之。
huáng tài zǐ lìng miǎn guǎng píng shùn dé yáng zhōu jí hú guǎng hé nán jùn xiàn shuǐ zāi tián zū
皇太子令免广平、顺德、扬州及湖广、河南郡县水灾田租。
liù yuè gēng shēn qián fēng zhì dá lán nà mù r hé bú jiàn dí mìng zhāng fǔ děng qióng sōu shān gǔ sān bǎi lǐ wú suǒ de jìn zhù hé shàng
六月庚申,前锋至答兰纳木儿河,不见敌,命张辅等穷搜山谷三百里无所得,进驻河上。
guǐ hài chén mào děng yǐn bīng dǐ bái māng shān yǐ liáng jǐn hái
癸亥,陈懋等引兵抵白邙山,以粮尽还。
jiǎ zǐ bān shī mìng zhèng hēng děng yǐ bù zú xi huì yú kāi píng
甲子,班师,命郑亨等以步卒西会于开平。
rén shēn yè nán jīng dì zhèn
壬申夜,南京地震。
qiū qī yuè gēng chén lè shí yú qīng shuǐ yuán zhī yá
秋七月庚辰,勒石于清水源之崖。
wù zǐ qiǎn lǚ zhèn yǐ xuán shī yù tài zǐ zhào gào tiān xià
戊子,遣吕震以旋师谕太子,诏告天下。
jǐ chǒu cì cāng yá shù bù yù
己丑,次苍崖戍,不豫。
gēng yín zhì yú mù chuān dà jiàn
庚寅,至榆木川,大渐。
yí zhào chuán wèi huáng tài zǐ sāng lǐ yī rú gāo huáng dì yí zhì
遗诏传位皇太子,丧礼一如高皇帝遗制。
xīn mǎo bēng nián liù shí yǒu wǔ
辛卯,崩,年六十有五。
tài jiàn mǎ yún mì yǔ dà xué shì yáng róng jīn yòu zī móu yǐ liù jūn zài wài mì bù fā sāng róng xī wèi pí yǐ liǎn zài yǐ lóng jǔ suǒ zhì zhāo xī shàng shàn rú cháng yí
太监马云密与大学士杨荣、金幼孜谋,以六军在外,秘不发丧,熔锡为椑以敛,载以龙举,所至朝夕上膳如常仪。
rén chén yáng róng xié yù mǎ jiān shǎo jiān hǎi shòu chí fù huáng tài zǐ
壬辰,杨荣偕御马监少监海寿驰讣皇太子。
rén yín cì wǔ píng zhèn zhèng hēng bù jūn lái huì
壬寅,次武平镇,郑亨步军来会。
bā yuè jiǎ chén yáng róng děng zhì jīng shī huáng tài zǐ jí rì qiǎn tài sūn fèng yíng yú kāi píng
八月甲辰,杨荣等至京师,皇太子即日遣太孙奉迎于开平。
jǐ yǒu cì diāo è gǔ huáng tài sūn zhì jūn zhōng fā sāng
己酉,次雕鹗谷,皇太孙至军中发丧。
rén zǐ jí jiāo huáng tài zǐ yíng rù rén zhì diàn jiā liàn nà zǐ gōng
壬子,及郊,皇太子迎入仁智殿,加殓纳梓宫。
jiǔ yuè rén wǔ shàng zūn shì yuē tǐ tiān hóng dào gāo míng guǎng yùn shèng wǔ shén gōng chún rén zhì xiào wén huáng dì miào hào tài zōng zàng cháng líng
九月壬午,上尊谥曰体天弘道高明广运圣武神功纯仁至孝文皇帝,庙号太宗,葬长陵。
jiā jìng shí qī nián jiǔ yuè gǎi shàng zūn shì yuē qǐ tiān hóng dào gāo míng zhào yùn shèng wǔ shén gōng chún rén zhì xiào wén huáng dì miào hào chéng zǔ
嘉靖十七年九月,改上尊谥曰启天弘道高明肇运圣武神功纯仁至孝文皇帝,庙号成祖。
zàn yuē wén huáng shào zhǎng xí bīng jù yōu yàn xíng shèng zhī de chéng jiàn wén chán ruò cháng qū nèi xiàng yǎn yǒu sì hǎi
赞曰:“文皇少长习兵,据幽燕形胜之地,乘建文孱弱,长驱内向,奄有四海。
jí wèi yǐ hòu gōng xíng jié jiǎn shuǐ hàn cháo gào xī zhèn wú yǒu yōng bì
即位以后,躬行节俭,水旱朝告夕振,无有壅蔽。
zhī rén shàn rèn biǎo lǐ dòng dá xióng wǔ zhī lüè tóng fú gāo zǔ
知人善任,表里洞达,雄武之略,同符高祖。
liù shī lǚ chū mò běi chén qīng
六师屡出,漠北尘清。
zhì qí jì nián wēi dé xiá bèi sì fāng bīn fú míng mìng ér rù gòng zhě dài sān shí guó
至其季年,威德遐被,四方宾服,明命而入贡者殆三十国。
fú yǔn zhī guǎng yuǎn mài hàn táng
幅陨之广,远迈汉、唐。
chéng gōng jùn liè zhuō hu shèng yǐ
成功骏烈,卓乎盛矣。
rán ér gé chú zhī jì dào xíng nì shī cán dé yì hé kě yǎn zāi
然而革除之际,倒行逆施,惭德亦曷可掩哉。