shí huò èr
◎食货二
fù yì
○赋役
fù yì zhī fǎ táng zū yōng diào yóu wèi jìn gǔ
赋役之法，唐租庸调犹为近古。
zì yáng yán zuò liǎng shuì fǎ jiǎn ér yì xíng lì dài xiāng yán zhì míng bù gǎi
自杨炎作两税法，简而易行，历代相沿，至明不改。
tài zǔ wèi wú wáng fù shuì shí qǔ yī yì fǎ jì tián chū fū
太祖为吴王，赋税十取一，役法计田出夫。
xiàn shàng zhōng xià sān děng yǐ fù shí wàn liù wàn sān wàn dàn xià wèi chà
县上、中、下三等，以赋十万、六万、三万石下为差。
fǔ sān děng yǐ fù èr shí wàn shàng xià shí wàn shí xià wèi chà
府三等，以赋二十万上下、十万石下为差。
jí wèi zhī chū dìng fù yì fǎ yī yǐ huáng cè wéi zhǔn
即位之初，定赋役法，一以黄册为准。
cè yǒu dīng yǒu tián dīng yǒu yì tián yǒu zū
册有丁有田，丁有役，田有租。
zū yuē xià shuì yuē qiū liáng fán èr děng
租曰夏税，曰秋粮，凡二等。
xià shuì wú guò bā yuè qiū liáng wú guò míng nián èr yuè
夏税无过八月，秋粮无过明年二月。
dīng yuē chéng dīng yuē wèi chéng dīng fán èr děng
丁曰成丁，曰未成丁，凡二等。
mín shǐ shēng jí qí míng yuē bù chéng dīng nián shí liù yuē chéng dīng
民始生，籍其名曰不成丁，年十六曰成丁。
chéng dīng ér yì liù shí ér miǎn
成丁而役，六十而免。
yòu yǒu zhí yì yōu miǎn zhě yì yuē lǐ jiǎ yuē jūn yáo yuē zá fàn fán sān děng
又有职役优免者，役曰里甲，曰均徭，曰杂泛，凡三等。
yǐ hù jì yuē jiǎ yì yǐ dīng jì yuē yáo yì shàng mìng fēi shí yuē zá yì jiē yǒu lì yì yǒu gù yì
以户计曰甲役，以丁计曰徭役，上命非时曰杂役，皆有力役，有雇役。
fǔ zhōu xiàn yàn cè dīng kǒu duō guǎ shì chǎn hòu bó yǐ jūn shì qí lì
府州县验册丁口多寡，事产厚薄，以均适其力。
liǎng shuì hóng wǔ shí xià shuì yuē mǐ mài yuē qián chāo yuē juàn
两税，洪武时，夏税曰米麦，曰钱钞，曰绢。
qiū liáng yuē mǐ yuē qián chāo yuē juàn
秋粮曰米，曰钱钞，曰绢。
hóng zhì shí
弘治时，
kuài jì zhī shù
会计之数，
xià shuì yuē dà xiǎo mǐ mài
夏税曰大小米麦，
yuē mài qiáo
曰麦荍，
yuē sī mián bìng huāng sī
曰丝绵并荒丝，
yuē shuì sī
曰税丝，
yuē sī mián zhé juàn
曰丝绵折绢，
yuē shuì sī zhé juàn
曰税丝折绢，
yuē běn shǎi sī
曰本色丝，
yuē nóng sāng sī zhé juàn
曰农桑丝折绢，
yuē nóng sāng líng sī
曰农桑零丝，
yuē rén dīng sī zhé juàn
曰人丁丝折绢，
yuē gǎi kē juàn
曰改科绢，
yuē mián huā zhé bù
曰棉花折布，
yuē zhù bù
曰苎布，
yuē tǔ zhù
曰土苎，
yuē hóng huā
曰红花，
yuē má bù
曰麻布，
yuē chāo
曰钞，
yuē zū chāo
曰租钞，
yuē shuì chāo
曰税钞，
yuē yuán é xiǎo juàn
曰原额小绢，
yuē bì bó juàn
曰币帛绢，
yuē běn shǎi juàn
曰本色绢，
yuē juàn
曰绢，
yuē shé sè sī
曰折色丝。
qiū liáng yuē mǐ
秋粮曰米，
yuē zū chāo
曰租钞，
yuē lìn chāo
曰赁钞，
yuē shān zū chāo
曰山租钞，
yuē zū sī
曰租丝，
yuē zū juàn
曰租绢，
yuē cū zū má bù
曰粗租麻布，
yuē kè chéng mián bù
曰课程棉布，
yuē zū zhù bù
曰租苎布，
yuē niú zū mǐ gǔ
曰牛租米谷，
yuē dì mǔ mián huā róng
曰地亩棉花绒，
yuē zǎo zǐ yì mǐ
曰枣子易米，
yuē zǎo zhū kè mǐ
曰枣株课米，
yuē kè chéng zhù má zhé mǐ
曰课程苎麻折米，
yuē mián bù
曰棉布，
yuē yú kè mǐ
曰鱼课米，
yuē gǎi kē sī zhé mǐ
曰改科丝折米。
wàn lì shí xiǎo yǒu suǒ zēng sǔn dà lüè yǐ mǐ mài wéi zhǔ ér sī juàn yǔ chāo cì zhī
万历时，小有所增损，大略以米麦为主，而丝绢与钞次之。
xià shuì zhī mǐ wéi jiāng xī hú guǎng guǎng dōng guǎng xī mài qiáo wéi guì zhōu nóng sāng sī biàn tiān xià wéi bù jí chuān guǎng yún guì yú gè shì qí dì chǎn
夏税之米惟江西、湖广、广东、广西，麦荍惟贵州，农桑丝遍天下，惟不及川、广、云、贵，馀各视其地产。
tài zǔ chū lì guó jí xià lìng fán mín tián wǔ mǔ zhì shí mǔ zhě zāi sāng má mù mián gè bàn mǔ shí mǔ yǐ shàng bèi zhī
太祖初立国即下令，凡民田五亩至十亩者，栽桑、麻、木棉各半亩，十亩以上倍之。
má mǔ zhēng bā liǎng mù mián mǔ sì liǎng
麻亩征八两，木棉亩四两。
zāi sāng yǐ sì nián qǐ kē
栽桑以四年起科。
bù zhǒng sāng chū juàn yī shū
不种桑，出绢一疋。
bù zhǒng má jí mù mián chū má bù mián bù gè yī shū
不种麻及木棉，出麻布、棉布各一疋。
cǐ nóng sāng sī juàn suǒ yóu qǐ yě
此农桑丝绢所由起也。
hóng wǔ jiǔ nián tiān xià shuì liáng lìng mín yǐ yín chāo qián juàn dài shū
洪武九年，天下税粮，令民以银、钞、钱、绢代输。
yín yī liǎng qián qiān wén chāo yī guàn jiē zhé shū mǐ yī shí xiǎo mài zé jiǎn zhí shí zhī èr
银一两、钱千文、钞一贯，皆折输米一石，小麦则减直十之二。
mián zhù yī shū zhé mǐ liù dòu mài qī dòu
棉苎一疋，折米六斗，麦七斗。
má bù yī shū zhé mǐ sì dòu mài wǔ dǒu
麻布一疋，折米四斗，麦五斗。
sī juàn děng gè yǐ qīng zhòng wèi sǔn yì yuàn rén sù zhě tīng
丝绢等各以轻重为损益，愿人粟者听。
shí qī nián yún nán yǐ jīn yín bèi bù qī dān shā shuǐ yín dài qiū zū
十七年，云南以金、银、贝、布、漆、丹砂、水银代秋租。
wū shì wèi mǐ mài wèi běn shǎi ér zhū shé nà shuì liáng zhě wèi zhī shé sè
于是谓米麦为本色，而诸折纳税粮者，谓之折色。
yuè èr nián yòu lìng hù bù shì láng yáng jìng kuài jì tiān xià cāng chǔ cún liáng èr nián wài bìng shōu shé sè wéi běi fāng zhū bù zhèng sī xū liáng xiǎng biān réng shǐ shū sù
越二年，又令户部侍郎杨靖会计天下仓储存粮，二年外并收折色，惟北方诸布政司需粮饷边，仍使输粟。
sān shí nián yù hù bù yuē xíng rén gāo zhěn yán shǎn xī kùn bū fù
三十年谕户部曰：“行人高稹言，陕西困逋赋。
qí yì zì èr shí bā nián yǐ qián tiān xià bū zū xián xǔ rèn tǔ suǒ chǎn zhé shōu bù juàn mián huā jí jīn yín děng wù zhe wèi lìng
其议自二十八年以前，天下逋租，咸许任土所产，折收布、绢、棉花及金、银等物，著为令。
wū shì hù bù dìng chāo yī dìng zhé mǐ yī shí
”于是户部定：钞一锭，折米一石；
jīn yī liǎng shí shí
金一两，十石；
yín yī liǎng èr shí
银一两，二石；
juàn yī shū shí yǒu èr dòu
绢一疋，石有二斗；
mián bù yī shū yī shí
棉布一疋，一石；
zhù bù yī shū qī dòu
苎布一疋，七斗；
mián huā yī jīn èr dòu
棉花一斤，二斗。
dì yuē zhé shōu bū fù gài yù sū mín kùn yě
帝曰：“折收逋赋，盖欲苏民困也。
jīn fù zhòng ruò cǐ jiāng yù kùn mín qǐ xù zhī zhī yì zāi
今赋重若此，将愈困民，岂恤之之意哉。
jīn yín měi liǎng zhé mǐ jiā yí bèi
金、银每两折米加一倍。
chāo zhǐ èr guàn wǔ bǎi wén zhé yī shí
钞止二贯五百文折一石。
yú cóng suǒ yì
馀从所议。
yǒng lè zhōng jì dé jiāo zhǐ yǐ juàn qī sū mù cuì yǔ zhǐ shàn chén sù ān xī zhū xiāng dài zū fù
永乐中，既得交阯，以绢，漆，苏木，翠羽，纸扇，沉、速、安息诸香代租赋。
guǎng dōng qióng zhōu lí rén zhào qìng yáo rén nèi fù shū fù bǐ nèi dì
广东琼州黎人、肇庆瑶人内附，输赋比内地。
tiān xià běn shǎi shuì liáng sān qiān yú wàn dàn sī chāo děng èr qiān yú wàn
天下本色税粮三千馀万石，丝钞等二千馀万。
jì shì shí yǔ nèi fù shù fù rù yíng xiàn mǐ sù zì shū jīng shī shù bǎi wàn shí wài fǔ xiàn cāng lǐn xù jī shén fēng zhì hóng fǔ bù kě shí
计是时，宇内富庶，赋入盈羡，米粟自输京师数百万石外，府县仓廪蓄积甚丰，至红腐不可食。
suì qiàn yǒu sī wǎng wǎng xiān fā sù zhèn dài rán hòu yǐ wén
岁歉，有司往往先发粟振贷，然后以闻。
suī suì gòng yín sān shí wàn liǎng yǒu jī ér mín jiān jiāo yì yòng yín réng yǒu lì jìn
虽岁贡银三十万两有奇，而民间交易用银，仍有厉禁。
zhì zhèng tǒng yuán nián fù dōu yù shǐ zhōu quán yán xíng zài gè wèi guān fèng zhī mǐ nán jīng dào yuǎn fèi duō zhé yǐ mǐ yì huò guì mǎi jiàn shòu shí bù jí yī
至正统元年，副都御史周铨言：“行在各卫官俸支米南京，道远费多，辄以米易货，贵买贱售，十不及一。
cháo tíng xū mí lǐn lù gè guān bù dé shí huì
朝廷虚糜廪禄，各官不得实惠。
qǐng wū nán jī zhè jiāng jiāng xī hú guǎng bù tōng zhōu jí de zhé shōu bù juàn bái jīn jiě jīng chōng fèng
请于南畿、浙江、江西、湖广不通舟楫地，折收布、绢、白金，解京充俸。
jiāng xī xún fǔ zhào xīn yì yǐ wéi yán hù bù shàng shū huáng fú fù tiáo yǐ qǐng
”江西巡抚赵新亦以为言，户部尚书黄福复条以请。
dì yǐ wèn xíng zài hù bù shàng shū hú yíng
帝以问行在户部尚书胡濙。
yíng duì yǐ tài zǔ cháng shé nà shuì liáng wū shǎn xī zhè jiāng mín yǐ wéi biàn
濙对以太祖尝折纳税粮于陕西、浙江，民以为便。
suì fǎng qí zhì mǐ mài yī shí zhé yín èr qián wǔ fēn
遂仿其制，米麦一石，折银二钱五分。
nán jī zhè jiāng jiāng xī hú guǎng fú jiàn guǎng dōng guǎng xī mǐ mài gòng sì bǎi yú wàn dàn zhé yín bǎi wàn yú liǎng rù nèi chéng yùn kù wèi zhī jīn huā yín
南畿、浙江、江西、湖广、福建、广东、广西米麦共四百馀万石，折银百万馀两，入内承运库，谓之金花银。
qí hòu gài xíng wū tiān xià
其后概行于天下。
zì qǐ yùn duì jūn wài liáng sì shí shōu yín yī liǎng jiě jīng yǐ wéi yǒng lì
自起运兑军外，粮四石收银一两解京，以为永例。
zhū fāng fù rù zhé yín ér cāng lǐn zhī jī jiàn shǎo yǐ
诸方赋入折银，而仓廪之积渐少矣。
chū tài zǔ dìng tiān xià guān mín tián fù fán guān tián mǔ shuì wǔ shēng sān hé wǔ sháo mín tián jiǎn èr shēng zhòng zū tián bā shēng wǔ hé wǔ sháo méi guān tián yī dòu èr shēng
初，太祖定天下官、民田赋，凡官田亩税五升三合五勺，民田减二升，重租田八升五合五勺，没官田一斗二升。
wéi sū sōng jiā hú nù qí wèi zhāng shì chéng shǒu nǎi jí zhū háo zú jí fù mín tián yǐ wéi guān tián àn sī zū bù wèi shuì é
惟苏、松、嘉、湖，怒其为张士诚守，乃籍诸豪族及富民田以为官田，按私租簿为税额。
ér sī nóng qīng yáng xiàn yòu yǐ zhè xi dì gāo yú zēng qí fù mǔ jiā èr bèi
而司农卿杨宪又以浙西地膏腴，增其赋，亩加二倍。
gù zhè xī guān mín tián shì tā fāng bèi xǐ mǔ shuì yǒu èr sān shí zhě
故浙西官、民田视他方倍蓰，亩税有二三石者。
dà dǐ sū zuì zhòng sōng jiā hú cì zhī cháng kàng yòu cì zhī
大抵苏最重，松、嘉、湖次之，常、杭又次之。
hóng wǔ shí sān nián mìng hù bù cái qí é mǔ kē qī dòu wǔ shēng zhì sì dòu sì shēng zhě jiǎn shí zhī èr sì dòu sān shēng zhì sān dǒu liù shēng zhě jù zhǐ zhēng sān dòu wǔ shēng qí yǐ xià zhě réng jiù
洪武十三年命户部裁其额，亩科七斗五升至四斗四升者减十之二，四斗三升至三斗六升者俱止征三斗五升，其以下者仍旧。
shí sū zhōu yī fǔ qiū liáng èr bǎi qī shí sì wàn liù qiān yú shí zì mín liáng shí wǔ wàn dàn wài jiē guān tián liáng
时苏州一府，秋粮二百七十四万六千馀石，自民粮十五万石外，皆官田粮。
guān liáng suì é yǔ zhè jiāng tōng shěng liè qí zhòng yóu rú cǐ
官粮岁额与浙江通省埒，其重犹如此。
jiàn wén èr nián zhào yuē jiāng zhè fù dú zhòng ér sū sōng zhǔn sī zū qǐ kē tè yǐ chéng yī shí wán mín qǐ kě wèi dìng zé yǐ zhòng kùn yī fāng
建文二年诏曰：“江、浙赋独重，而苏、松准私租起科，特以惩一时顽民，岂可为定则以重困一方。
yi xī yǔ jiǎn miǎn mǔ bù dé guò yī dòu
宜悉与减免，亩不得过一斗。
chéng zǔ jǐn gé jiàn wén zhèng zhè xi zhī fù fù zhòng
”成祖尽革建文政，浙西之赋复重。
xuān zōng jí wèi guǎng xī bù zhèng shǐ zhōu gàn xún shì sū cháng jiā hú zhū fǔ hái yán zhū fǔ mín duō táo wáng xún zhī qí lǎo jiē yún zhòng fù suǒ zhì
宣宗即位，广西布政使周干巡视苏、常、嘉、湖诸府还，言：“诸府民多逃亡，询之耆老，皆云重赋所致。
rú wú jiāng kūn shān mín tián zū jiù mǔ wǔ shēng xiǎo mín diàn zhǒng fù mín tián mǔ shū sī zū yī shí
如吴江、昆山民田租，旧亩五升，小民佃种富民田，亩输私租一石。
hòu yīn shì gù rù guān zhé rú sī zū lì jǐn qǔ zhī
后因事故入官，辄如私租例尽取之。
shí fēn qǔ bā mín yóu bù kān kuàng jǐn qǔ hu
十分取八，民犹不堪，况尽取乎。
jǐn qǔ zé mín bì dòng něi yù bù táo wáng bù kě de yě
尽取，则民必冻馁，欲不逃亡，不可得也。
rén hé hǎi níng kūn shān hǎi shuǐ xiàn guān mín tián qiān jiǔ bǎi yú qǐng dǎi jīn shí yǒu yú nián yóu zhēng qí zū
仁和、海宁、昆山海水陷官、民田千九百馀顷，逮今十有馀年，犹征其租。
tián méi wū hǎi zū cóng hé chū
田没于海，租从何出？
qǐng jiāng méi guān tián jí gōng hóu hái guān tián zū jù shì bǐ chù guān tián qǐ kē mǔ shuì liù dòu
请将没官田及公、侯还官田租，俱视彼处官田起科，亩税六斗。
hǎi shuǐ lún xiàn tián xī chú qí shuì zé tián wú huāng wú zhī huàn ér xì mín huò ān shēng yǐ
海水沦陷田，悉除其税，则田无荒芜之患，而细民获安生矣。
dì mìng bù yì xíng zhī
”帝命部议行之。
xuān dé wǔ nián èr yuè zhào jiù é guān tián zū mǔ yī dòu zhì sì dòu zhě gè jiǎn shí zhī èr sì dòu yī shēng zhì yī shí yǐ shàng zhě jiǎn shí zhī sān
宣德五年二月诏：“旧额官田租，亩一斗至四斗者各减十之二，四斗一升至一石以上者减十之三。
zhe wèi lìng
著为令。
wū shì jiāng nán xún fǔ zhōu chén yǔ sū zhōu zhī fǔ kuàng zhōng qū jì jiǎn sū liáng qī shí yú wàn tā fǔ yǐ wéi chà ér dōng nán mín lì shǎo shū yǐ
”于是江南巡抚周忱与苏州知府况钟，曲计减苏粮七十馀万，他府以为差，而东南民力少纾矣。
chén yòu lìng sōng jiāng guān tián yī mín tián qǐ kē hù bù hé yǐ biàn luàn chéng fǎ
忱又令松江官田依民田起科，户部劾以变乱成法。
xuān zōng suī bù zuì yì bù néng cóng
宣宗虽不罪，亦不能从。
ér cháo tíng shù xià zhào shū juān chú zū fù
而朝廷数下诏书，蠲除租赋。
chí chóu zhě zhé sī jiè yǒu sī wù yǐ zhào shū wèi cí
持筹者辄私戒有司，勿以诏书为辞。
dì yǔ shàng shū hú yíng yán jì chén yōng è gào zé rán bù shēn zuì yě
帝与尚书胡濙言“计臣壅遏膏泽”，然不深罪也。
zhèng tǒng yuán nián lìng sū sōng zhè jiāng děng chù guān tián zhǔn mín tián qǐ kē qiū liáng sì dòu yī shēng zhì èr shí yǐ shàng zhě jiǎn zuò sān dòu èr dòu yī shēng yǐ shàng zhì sì dòu zhě jiǎn zuò èr dòu yī dòu yī shēng zhì èr dòu zhě jiǎn zuò yī dòu
正统元年令苏、松、浙江等处官田，准民田起科，秋粮四斗一升至二石以上者减作三斗，二斗一升以上至四斗者减作二斗，一斗一升至二斗者减作一斗。
gài xuān dé mò sū zhōu bū liáng zhì qī bǎi jiǔ shí wàn dàn mín kùn jí yǐ
盖宣德末，苏州逋粮至七百九十万石，民困极矣。
zhì shì nǎi huò shǎo sū
至是，乃获少苏。
yīng zōng fù bì zhī chū lìng zhèn shǒu zhè jiāng shàng shū sūn yuán zhēn děng dìng kàng jiā hú zé lì yǐ qǐ kē zhòng zhě zhēng mǐ yi shǎo qǐ kē qīng zhě zhēng mǐ yi duō
英宗复辟之初，令镇守浙江尚书孙原贞等定杭、嘉、湖则例，以起科重者征米宜少，起科轻者征米宜多。
nǎi dìng guān tián mǔ kē yī shí yǐ xià mín tián qī dòu yǐ xià zhě měi shí suì zhēng píng mǐ yī shí sān dòu
乃定官田亩科一石以下，民田七斗以下者，每石岁征平米一石三斗；
guān mín tián sì dòu yǐ xià zhě měi shí suì zhēng píng mǐ yī shí wǔ dǒu
官民田四斗以下者，每石岁征平米一石五斗；
guān tián èr dòu yǐ xià mín tián èr dòu qī shēng yǐ xià zhě měi shí suì zhēng píng mǐ yī shí qī dòu
官田二斗以下，民田二斗七升以下者，每石岁征平米一石七斗；
guān tián bā shēng yǐ xià mín tián qī shēng yǐ xià zhě měi shí suì zhēng píng mǐ èr shí èr dòu
官田八升以下，民田七升以下者，每石岁征平米二石二斗。
fán zhòng zhě qīng zhī qīng zhě zhòng zhī yù shǐ kē zé shì jūn ér mǔ kē yī shí zhī shuì wèi cháng jiǎn yún
凡重者轻之，轻者重之，欲使科则适均，而亩科一石之税未尝减云。
jiā jìng èr nián yù shǐ lí guàn yán guó chū xià qiū èr shuì mài sì bǎi qī shí yú wàn dàn jīn shǎo jiǔ wàn
嘉靖二年，御史黎贯言：“国初夏秋二税，麦四百七十馀万石，今少九万；
mǐ èr qiān sì bǎi qī shí yú wàn dàn jīn shǎo èr bǎi wǔ shí yú wàn
米二千四百七十馀万石，今少二百五十馀万。
ér zōng shì zhī fán guān lì zhī rǒng nèi guān zhī zhòng jūn shì zhī zēng xī qǔ gěi qí zhōng
而宗室之蕃，官吏之冗，内官之众，军士之增，悉取给其中。
fù rù zé rì sǔn zhī fèi zé rì jiā
赋入则日损，支费则日加。
qǐng hé zǔ zōng fù é jí jīng fèi duō guǎ zhī shù yī yī qū huà zé zhī fù rù yǒu xiàn ér fú fèi bù róng bù jié yǐ
请核祖宗赋额及经费多寡之数，一一区画，则知赋入有限，而浮费不容不节矣。
wū shì hù bù yì lìng tiān xià guān lì kǎo mǎn qiān zhì bì yán hé rèn nèi zū shuì zhēng jiě zú shù fāng xǔ gěi yóu jiāo dài
”于是户部议：“令天下官吏考满迁秩，必严核任内租税，征解足数，方许给由交代。
réng qǐ cháo tíng gōng xíng jié jiǎn yǐ xiān tiān xià
仍乞朝廷躬行节俭，以先天下。
dì nà zhī
”帝纳之。
jì ér yù dé gù dǐng chén tiáo shàng qián liáng jī bì sì shì
既而谕德顾鼎臣条上钱粮积弊四事：
yī yuē chá lǐ tián liáng jiù é
一曰察理田粮旧额。
qǐng zé zhōu xiàn guān
请责州县官，
wū nóng xì shí
于农隙时，
lìng lǐ jiǎ děng fǎng hóng wǔ zhèng tǒng jiān yú lín fēng qí zhī shì
令里甲等仿洪武、正统间鱼鳞、风旗之式，
biān zào tú cè
编造图册，
xì liè yuán é tián liáng zì wéi zé hào tiáo duàn tān huāng chéng shú bù kǒu shù mù
细列元额田粮、字圩、则号、条段、坍荒、成熟步口数目，
guān wèi fù kān
官为覆勘，
fēn bié jiè zhǐ
分别界址，
lǚ mǔ jiǎn tà zhàng liáng
履亩检踏丈量，
jù kāi kěn gǎi zhèng huō chú zhī shù
具开垦改正豁除之数。
kān kè chéng shū shōu zhù guān kù gěi sàn lǐ zhōng yǒng wèi jī kǎo
刊刻成书，收贮官库，给散里中，永为稽考。
réng zhēn zhuó xiān nián xún fǔ zhōu chén wáng shù jiǎn biàn kě xíng shì lì lì wèi dìng guī
仍斟酌先年巡抚周忱、王恕简便可行事例，立为定规。
qǔ měi suì shí zhēng qǐ yùn cún liú jiā hào běn shǎi shé sè bìng chǔ bǔ zàn zhēng dài zhēng tíng zhēng děng jiàn shù mù kuài jì yǐ dìng zhāng bǎng xiǎo yù
取每岁实征、起运、存留、加耗、本色、折色并处补、暂征、带征、停征等件数目，会计已定，张榜晓谕。
zhù lì xū bù dé shòu qí jiān qī ér xiǎo mín miǎn péi lèi kē rǎo zhī huàn
庶吏胥不得售其奸欺，而小民免赔累科扰之患。
yī yuē cuī zhēng suì bàn qián liáng
一曰催征岁办钱粮。
chéng hóng yǐ qián lǐ jiǎ cuī zhēng liáng hù shàng nà liáng cháng shōu jiě zhōu xiàn lín shōu
成、弘以前，里甲催征，粮户上纳，粮长收解，州县临收。
liáng cháng bù gǎn duō shōu hú miàn liáng hù bù gǎn chān zá shuǐ gǔ kāng bǐ duì liáng guān jūn bù gǎn zǔ nàn duō suǒ gōng sī liǎng biàn
粮长不敢多收斛面，粮户不敢搀杂水谷糠粃，兑粮官军不敢阻难多索，公私两便。
jìn zhě yǒu sī bù fù bǐ jiào jīng cuī lǐ jiǎ fù liáng rén hù dàn lì xiàn qiāo pū liáng cháng lìng xià xiāng zhuī zhēng
近者，有司不复比较经催里甲负粮人户，但立限敲扑粮长，令下乡追征。
háo qiáng zhě zé dà hú bèi shōu duō fāng suǒ qǔ suǒ zhì jī quǎn wèi kōng
豪强者则大斛倍收，多方索取，所至鸡犬为空。
chán ruò zhě wèi shì háo suǒ lìng dān yán qī lài bù miǎn biàn chǎn bǔ nà
孱弱者为势豪所凌，耽延欺赖，不免变产补纳。
zhì huò jiù yì qīn qiàn zé cháng xīn qiān yī rén bū fù zhū lián qīn shǔ wú gū zhī mín sǐ wū chuí chu líng yǔ zhě jǐ shù bǎi rén
至或旧役侵欠，责偿新佥，一人逋负，株连亲属，无辜之民死于箠楚囹圄者几数百人。
qiě wǎng shí měi qū liáng cháng bù guò zhèng fù èr míng jìn duō zhì shí rén yǐ shàng
且往时每区粮长不过正、副二名，近多至十人以上。
qí shí shōu zhǎng guǎn liáng zhī shù shǎo ér kē liǎn dǎ diǎn shǐ yòng nián lì zhī shù duō
其实收掌管粮之数少，而科敛打点使用年例之数多。
zhōu xiàn yī nián zhī jiān zhé pò zhōng rén bǎi jiā zhī chǎn hài mò dà yān
州县一年之间，辄破中人百家之产，害莫大焉。
yi lìng hù bù yì dìng shì lì zhuǎn háng suǒ sī shěn biān liáng cháng wu zūn jiù guī
宜令户部议定事例，转行所司，审编粮长务遵旧规。
rú zhōu xiàn guān duō qiān liáng cháng zòng róng xià xiāng jí bù wěi lǐ jiǎ cuī bàn zhé kù xíng xiàn bǐ liáng cháng zhě zuì zhī
如州县官多佥粮长，纵容下乡，及不委里甲催办，辄酷刑限比粮长者，罪之。
zhì rén mìng duō sǐ zhě yǐ gù kān lùn
致人命多死者，以故勘论。
qí èr zé yì qiǎn guān zōng lǐ jí fù yù bèi cāng liáng yě
其二则议遣官综理及复预备仓粮也。
shū xià hù bù yán suǒ chén jù qiè shí bì lìng suǒ sī jǔ xíng
疏下，户部言：“所陈俱切时弊，令所司举行。
qiān yán shù zài rú gù
”迁延数载如故。
liáng cháng zhě tài zǔ shí lìng tián duō zhě wèi zhī dū qí xiāng fù shuì
粮长者，太祖时，令田多者为之，督其乡赋税。
suì qī yuè zhōu xiàn wěi guān xié yì jīng lǐng kān hé yǐ xíng
岁七月，州县委官偕诣京，领勘合以行。
liáng wàn dàn zhǎng fù gè yī rén shū yǐ shí zhì de zhào jiàn yǔ hé zhé méng zhuó yòng
粮万石，长、副各一人，输以时至，得召见，语合，辄蒙擢用。
mò nián gēng dìng měi qū zhèng fù èr míng lún chōng
末年更定，每区正副二名轮充。
xuān dé jiān fù yǒng chōng
宣德间，复永充。
kē liǎn héng yì mín shòu qí hài huò sī mài guān liáng yǐ móu lì
科敛横溢，民受其害，或私卖官粮以牟利。
qí ba zhě kuī sǔn gōng fù shì jué zhì yǔn shēn sàng jiā
其罢者，亏损公赋，事觉，至陨身丧家。
jǐng tài zhōng gé liáng cháng wèi jǐ yòu fù
景泰中，革粮长，未几又复。
zì guān jūn duì yùn liáng cháng bù fù shū jīng shī zài zhōu lǐ jiān pō zī hài gù dǐng chén jí zhī
自官军兑运，粮长不复输京师，在州里间颇滋害，故鼎臣及之。
wèi jǐ yù shǐ guō hóng huà děng yì qǐng tōng xíng zhàng liáng yǐ dù bāo péi jiān bìng zhī bì
未几，御史郭弘化等亦请通行丈量，以杜包赔兼并之弊。
dì kǒng fēn rǎo bù cóng
帝恐纷扰，不从。
jǐ shì zhōng xú jùn mín yán jīn zhī tián fù yǒu shòu de wū guān suì gōng zū shuì zhě wèi zhī guān tián
给事中徐俊民言：“今之田赋，有受地于官，岁供租税者，谓之官田。
yǒu jiāng shuǐ fàn yì gōu chéng yān mò zhě wèi zhī tān jiāng
有江水泛溢沟塍淹没者，谓之坍江。
yǒu liú yí wáng jué tián qì liáng cún zhě wèi zhī shì gù
有流移亡绝，田弃粮存者，谓之事故。
guān tián pín mín diàn zhǒng mǔ rù zū sān dòu huò wǔ liù dòu huò shí yǐ shàng zhě yǒu zhī
官田贫民佃种，亩入租三斗，或五六斗或石以上者有之。
tān jiāng shì gù xū liáng lǐ jiǎ péi nà huò shù shí shí huò bǎi yú shí zhě yǒu zhī
坍江、事故虚粮，里甲赔纳，或数十石或百馀石者有之。
fu mín tián zhī jià shí bèi guān tián pín mín jì bù néng zhì
夫民田之价十倍官田，贫民既不能置。
ér guān tián liáng zhòng měi bìng qǔ yíng yì yǐ tān jiāng shì gù xū liáng yòu lìng tān nà zhuī hū qiāo pū suì wú nìng rì
而官田粮重，每病取盈，益以坍江、事故虚粮，又令摊纳，追呼敲扑，岁无宁日。
ér jiān fù huá xū fāng qiě guǐ jì nà yí bìng qīng fēn zhòng
而奸富猾胥方且诡寄、那移，并轻分重。
cǐ xiǎo mín jí kǔ lǘ yán diāo cuì suǒ yǐ rì yì ér rì zēng yě
此小民疾苦，闾阎凋瘁，所以日益而日增也。
qǐng dìng jūn liáng xiàn tián zhī zhì
请定均粮、限田之制。
tān jiāng shì gù xī yǔ juān miǎn
坍江、事故，悉与蠲免。
ér hé guān mín tián wèi yī dìng shàng zhōng xià sān zé qǐ kē yǐ jūn liáng
而合官民田为一，定上、中、下三则起科以均粮。
fù rén bù dé guò qiān mǔ tīng yǐ bǎi mǔ zì jǐ qí xiàn zhě zé jiā shū biān shuì
富人不得过千亩，听以百亩自给，其羡者则加输边税。
rú cǐ zé duō guǎ yǒu jié qīng zhòng shì yí pín fù xiāng ān gōng sī jù zú yǐ
如此，则多寡有节，轻重适宜，贫富相安，公私俱足矣。
bù yì jiāng tǔ mín sú gè yì lìng suǒ sī shú jì qí biàn
”部议：“疆土民俗各异，令所司熟计其便。
bù xíng
”不行。
yuè shù nián nǎi cóng yìng tiān xún fǔ hóu wèi zòu miǎn sū zhōu tān hǎi tián liáng jiǔ wàn yú shí rán nà yí fēi sǎ zhī bì xiāng yán bù gǎi
越数年，乃从应天巡抚侯位奏，免苏州坍海田粮九万馀石，然那移、飞洒之弊，相沿不改。
zhì shí bā nián dǐng chén wèi dà xué shì fù yán sū sōng cháng zhèn jiā hú kàng qī fǔ gòng shū jiǎ tiān xià ér lǐ xū háo yòu dù bì tè shèn
至十八年，鼎臣为大学士，复言：“苏、松、常、镇、嘉、湖、杭七府，供输甲天下，而里胥豪右蠹弊特甚。
yi jiāng qī yǐn jí tān huāng tián tǔ yī yī jiǎn hé gǎi zhèng
宜将欺隐及坍荒田土，一一检核改正。
wū shì yìng tiān xún fǔ ōu yáng duó jiǎn huāng tián sì qiān yú qǐng jì zū shí yī wàn dàn yǒu jī yǐ suǒ qī yǐn tián liáng liù wàn yú shí bǔ zhī yú qǐng huò miǎn
”于是应天巡抚欧阳铎检荒田四千馀顷，计租十一万石有奇，以所欺隐田粮六万馀石补之，馀请豁免。
hù bù zhōng chí bù xià
户部终持不下。
shí jiā xīng zhī fǔ zhào yíng jiàn yì tián bù fēn guān mín shuì bù fēn děng zé yī qiè yǐ sān dòu qǐ zhēng
时嘉兴知府赵瀛建议：“田不分官、民，税不分等则，一切以三斗起征。
duó nǎi yǔ sū zhōu zhī fǔ wáng yí jǐn kuò guān mín tián póu yì zhī
”铎乃与苏州知府王仪尽括官、民田裒益之。
lǚ mǔ qīng zhàng dìng wèi děng zé
履亩清丈，定为等则。
suǒ zào jīng fù cè yǐ bā shì dìng shuì liáng yuē yuán é jī shǐ yuē shì gù chú xū yuē fēn xiàng bié yì yuē guī zǒng zhèng shí yuē zuò pài qǐ yùn yuē yùn yú bō cún yuē cún yú kǎo jī yuē zhēng yí dìng é
所造经赋册，以八事定税粮：曰元额稽始，曰事故除虚，曰分项别异，曰归总正实，曰坐派起运，曰运馀拨存，曰存馀考积，曰征一定额。
yòu yǐ bā shì kǎo lǐ jiǎ yuē dīng tián yuē qìng hè yuē jì sì yuē xiāng yǐn yuē kē hè yuē xù zhèng yuē gōng fèi yuē bèi yòng
又以八事考里甲：曰丁田，曰庆贺，曰祭祀，曰乡饮，曰科贺，曰恤政，曰公费，曰备用。
yǐ sān shì dìng jūn yáo yuē yín chà yuē lì chà yuē mǎ chà
以三事定均徭：曰银差，曰力差，曰马差。
zhe wéi lì
著为例。
zhēng yī zhě zǒng zhēng yín mǐ zhī fán ér jì mǔ jūn shū zhī
征一者，总征银米之凡，而计亩均输之。
qí kē zé zuì zhòng yǔ zuì qīng zhě shāo yǐ hào sǔn yì tuī yí
其科则最重与最轻者，稍以耗损益推移。
zhòng zhě bù néng jǐn sǔn wéi dì jiǎn hào mǐ pài qīng jī shé chú zhī yīn yǔ yǐ qīng
重者不能尽损，惟递减耗米，派轻赍折除之，阴予以轻。
qīng zhě bù néng jiā yì wèi zhēng běn shǎi dì zēng hào mǐ jiā chéng zhī yīn yǔ yǐ zhòng
轻者不能加益，为征本色，递增耗米加乘之，阴予以重。
tuī shōu zhī fǎ yǐ tián wèi mǔ hù wèi zi
推收之法，以田为母，户为子。
shí háo yòu duō gěng qí yì dǐng chén dú yǐ wéi shàn yuē shì fǎ xíng wú jiā yì qiān dàn shū rán pín mín jiǎn qiān dàn yǐ bù kě yì yě
时豪右多梗其议，鼎臣独以为善，曰：“是法行，吾家益千石输，然贫民减千石矣，不可易也。
gù qí shí shàng bù néng sǔn fù é cháng mín zhě sī yǐ jǐ yì biàn tōng
”顾其时，上不能损赋额，长民者私以己意变通。
yóu shì guān tián bù zhì piān zhòng ér mín tián zhī fù fǎn jiā yǐ
由是官田不至偏重，而民田之赋反加矣。
shí yòu yǒu gāng yín yī chuàn líng zhū fǎ
时又有纲银、一串铃诸法。
gāng yín zhě jǔ mín jiān yìng yì suì fèi dīng sì liáng liù zǒng zhēng zhī yì zhī ér bù fán yóu wǎng zhī yǒu gāng yě
纲银者，举民间应役岁费，丁四粮六总征之，易知而不繁，犹网之有纲也。
yī chuàn líng zé huǒ shōu fēn jiě fǎ yě
一串铃，则伙收分解法也。
zì shì mín jiān shū nà zhǐ shōu běn sè jí shé sè yín yǐ
自是民间输纳，止收本色及折色银矣。
shì shí tiān xià cái fù suì rù tài cāng kù zhě èr bǎi wàn liǎng yǒu jī
是时天下财赋，岁入太仓库者二百万两有奇。
jiù zhì yǐ qī fēn jīng fèi ér cún jī sān fēn bèi bīng qiàn yǐ wéi cháng
旧制以七分经费而存积三分备兵、歉，以为常。
shì zōng zhōng nián biān gōng fèi fán jiā yǐ tǔ mù dǎo sì yuè wú xū rì tǎng cáng kuì jié
世宗中年，边供费繁，加以土木、祷祀，月无虚日，帑藏匮竭。
sī nóng bǎi jì shēng cái shèn zhì biàn mài sì tián shōu shú jūn zuì yóu bù néng gěi
司农百计生财，甚至变卖寺田，收赎军罪，犹不能给。
èr shí jiǔ nián ǎn dá fàn jīng shī zēng bīng shè shù xiǎng é guò bèi
二十九年，俺荅犯京师，增兵设戍，饷额过倍。
sān shí nián jīng biān suì yòng zhì wǔ bǎi jiǔ shí wǔ wàn hù bù shàng shū sūn yīng kuí hāo mù wú cè nǎi yì wū nán jī zhè jiāng děng zhōu xiàn zēng fù bǎi èr shí wàn jiā pài wū shì shǐ
三十年，京边岁用至五百九十五万，户部尚书孙应奎蒿目无策，乃议于南畿、浙江等州县增赋百二十万，加派于是始。
sì hòu jīng biān suì yòng duō zhě guò wǔ bǎi wàn shǎo zhě yì sān bǎi yú wàn suì rù bù néng chōng suì chū zhī bàn
嗣后，京边岁用，多者过五百万，少者亦三百馀万，岁入不能充岁出之半。
yóu shì dù zhī wèi yī qiè zhī fǎ qí jī liǎn cái huì tí zēng pài kuò zāng shú suàn shuì qì zhé mín zhuàng tí biān jūn yáo tuī guǎng shì lì xìng yān
由是度支为一切之法，其箕敛财贿、题增派、括赃赎、算税契、折民壮、提编、均徭、推广事例兴焉。
qí chū yì lài yǐ jì kuì jiǔ zhī zhū suǒ guàn shū yì shǎo
其初亦赖以济匮，久之诸所灌输益少。
yòu sì fāng duō shì yǒu sī wǎng wǎng wèi qí de zòu liú huò qǐng miǎn zhè zhí yǐ bèi wēi chuān guì yǐ cǎi mù shān shǎn xuān dà yǐ bīng huāng
又四方多事，有司往往为其地奏留或请免：浙、直以备倭，川、贵以采木，山、陕、宣、大以兵荒。
bù wéi tíng gé jūn xīng suǒ zhēng fā jí suì é èr bǎi wàn qiě kuī qí sān zhī yī
不惟停格军兴所征发，即岁额二百万，且亏其三之一。
ér nèi tíng zhī shǎng gěi zhāi diàn zhī jīng yíng gōng zhōng yè bàn chū piàn zhǐ lì suī jí wú gǎn yán qǐng kè zhě
而内廷之赏给，斋殿之经营，宫中夜半出片纸，吏虽急，无敢延顷刻者。
sān shí qī nián dà tóng yòu wèi gào jǐng fù rù tài cāng zhě jǐn qī wàn tǎng chǔ dà jiào bù jí shí wàn
三十七年，大同右卫告警，赋入太仓者仅七万，帑储大较不及十万。
hù bù shàng shū fāng dùn děng yōu jù bù zhī suǒ chū nǎi chéng jiàn jù chén tǎng cáng kōng xū zhuàng yīn tiáo shàng pián yí qī shì yǐ qǐng
户部尚书方钝等忧惧不知所出，乃乘间具陈帑藏空虚状，因条上便宜七事以请。
jì yòu lìng qún chén gè tiáo lǐ cái zhī cè yì xíng zhě fán èr shí jiǔ shì yì suǒ xiè fēi guó tǐ
既，又令群臣各条理财之策，议行者凡二十九事，益琐屑，非国体。
ér lěi nián yǐ qián jī bū wú bù zhuī zhēng nán fāng běn shǎi bū fù yì jiē zhuī zhēng shé sè yǐ
而累年以前积逋无不追征，南方本色逋赋亦皆追征折色矣。
shì shí dōng nán bèi wēi nán jī zhè mǐn duō é wài tí biān jiāng nán zhì sì shí wàn
是时，东南被倭，南畿、浙、闽多额外提编，江南至四十万。
tí biān zhě jiā pài zhī míng yě
提编者，加派之名也。
qí fǎ yǐ yín lì chà pái biān shí jiǎ rú yī jiǎ bù zú zé tí xià jiǎ bǔ zhī gù wèi zhī tí biān
其法，以银力差排编十甲，如一甲不足，则提下甲补之，故谓之提编。
jí wēi huàn píng yìng tiān xún fǔ zhōu rú dòu qǐ jiǎn jiā pài jǐ shì zhōng hé kuǐ yì jù chén nán jī kùn bì yán jūn mén yǎng bīng gōng bù liào jià cāo jiāng mù bīng bīng bèi dào zhuàng dīng fǔ zhōu xiàn xiāng bīng lǜ wèi mín lèi shèn zhě zhǐ yī kē shí qǐng jìn gé zhī
及倭患平，应天巡抚周如斗乞减加派，给事中何煃亦具陈南畿困敝，言：“军门养兵，工部料价，操江募兵，兵备道壮丁，府州县乡兵，率为民累，甚者指一科十，请禁革之。
mìng rú kuǐ yì ér tí biān zhī é bù néng jiǎn
”命如煃议，而提编之额不能减。
lóng wàn zhī shì zēng é jì rú gù yòu duō wú yì zhī zhēng bū liáng yù duō guī bì yì yì qiǎo
隆、万之世，增额既如故，又多无艺之征，逋粮愈多，规避亦益巧。
yǐ jiě ér qiān xiàn huò zhì shí yú nián wèi zhēng ér bào shōu yī xiàn yǒu zhì shí wàn zhě
已解而愆限或至十馀年，未征而报收，一县有至十万者。
bū qiàn zhī duō xiàn gè shù shí wàn
逋欠之多，县各数十万。
lài xíng yī tiáo biān fǎ wú tā kē rǎo mín lì bù dà chù
赖行一条鞭法，无他科扰，民力不大绌。
yī tiáo biān fǎ zhě zǒng kuò yī zhōu xiàn zhī fù yì liàng dì jì dīng dīng liáng bì shū wū guān
一条鞭法者，总括一州县之赋役，量地计丁，丁粮毕输于官。
yī suì zhī yì guān wèi qiān mù
一岁之役，官为佥募。
lì chà zé jì qí gōng shí zhī fèi liàng wèi zēng jiǎn
力差，则计其工食之费，量为增减；
yín chà zé jì qí jiāo nà zhī fèi jiā yǐ zēng hào
银差，则计其交纳之费，加以增耗。
fán é bàn pài bàn jīng kù suì xū yǔ cún liú gòng yì zhū fèi yǐ jí tǔ gòng fāng wù xī bìng wèi yī tiáo jiē jì mǔ zhēng yín zhé bàn wū guān gù wèi zhī yī tiáo biān
凡额办、派办、京库岁需与存留、供亿诸费，以及土贡方物，悉并为一条，皆计亩征银，折办于官，故谓之一条鞭。
lì fǎ pō wéi jiǎn biàn
立法颇为简便。
jiā jìng jiān shù xíng shù zhǐ zhì wàn lì jiǔ nián nǎi jìn xíng zhī
嘉靖间，数行数止，至万历九年乃尽行之。
qí hòu jiē zhǒng sān dà zhēng pō yǒu jiā pài shì bì xuán yǐ
其后接踵三大征，颇有加派，事毕旋已。
zhì sì shí liù nián zhòu zēng liáo xiǎng sān bǎi wàn
至四十六年，骤增辽饷三百万。
shí nèi tǎng chōng jī dì jìn bù kěn fā
时内帑充积，帝靳不肯发。
hù bù shàng shū li rǔ huá nǎi yuán zhēng wēi bō lì mǔ jiā sān lí wǔ háo tiān xià zhī fù zēng èr bǎi wàn yǒu jī
户部尚书李汝华乃援征倭、播例，亩加三厘五毫，天下之赋增二百万有奇。
míng nián fù jiā sān lí wǔ háo
明年复加三厘五毫。
míng nián yǐ bīng gōng èr bù qǐng fù jiā èr lí
明年，以兵工二部请，复加二厘。
tōng qián hòu jiǔ lí zēng fù wǔ bǎi èr shí wàn suì wèi suì é
通前后九厘，增赋五百二十万，遂为岁额。
suǒ bù jiā zhě jī nèi bā fǔ jí guì zhōu ér yǐ
所不加者，畿内八府及贵州而已。
tiān qǐ yuán nián jǐ shì zhōng zhēn shū yán liáo xiǎng jiā pài yì zhì bù jūn
天启元年，给事中甄淑言：“辽饷加派，易致不均。
gài tiān xià hù kǒu yǒu hù kǒu zhī yín rén dīng yǒu rén dīng zhī yín tián tǔ yǒu tián tǔ zhī yín yǒu sī zhēng shōu zǒng yuē yín é
盖天下户口有户口之银，人丁有人丁之银，田土有田土之银，有司征收，总曰银额。
àn yín jiā pài zé qí shù bù lòu
按银加派，则其数不漏。
dōng xī nán běi zhī mín gān kǔ bù tóng bù bó sù mǐ lì yì zhī fǎ zhēng nà bù tóng
东西南北之民，甘苦不同，布帛粟米力役之法，征纳不同。
wéi shǒu lìng zì zhī qí gān kǔ ér tōng róng qí zhēng nà
惟守令自知其甘苦，而通融其征纳。
jīn yīn rén tǔ zhī yi zé wú piān kū zhī lèi
今因人土之宜，则无偏枯之累。
qí fǎ yǐ yín é wéi zhǔ ér tōng rén qíng zhuó tǔ sú bān shì zhí shěng
其法，以银额为主，而通人情，酌土俗，颁示直省。
měi suì cún liú qǐ jiè gè xiàng yín liǎng zhī shù yǐ suǒ jiā xiǎng é àn yín shù fēn pài zǒng tí zhé kòu póu duō yì guǎ qī bù shī xiǎng é ér zhǐ
每岁存留、起解各项银两之数，以所加饷额，按银数分派，总提折扣，裒多益寡，期不失饷额而止。
rú cǐ zé yú mín yì zhī kě dù jiān xū yì wèi zēng jiǎn zhī bì
如此，则愚民易知，可杜奸胥意为增减之弊。
qiě xiǎo mín suǒ zuì kǔ zhě wú tián zhī liáng wú mǐ zhī dīng tián zhōu fù shì chǎn qù liáng cún ér yóu shū dīng fù
且小民所最苦者，无田之粮，无米之丁，田鬻富室，产去粮存，而犹输丁赋。
yi qǔ é dīng é mǐ liǎng héng ér dìng qí shù mǐ ruò gān jí dài dīng ruò gàn
宜取额丁、额米，两衡而定其数，米若干即带丁若干。
mǎi tián zhě shōu mǐ biàn shōu dīng zé xiàn cè bù shī dīng é pín mín bù zhì péi lěi ér yǒu sī yì miǎn bū fù zhī huàn
买田者，收米便收丁，则县册不失丁额，贫民不致赔累，而有司亦免逋赋之患。
xià bù fù yì cóng zhī
”下部覆议，从之。
chóng zhēn sān nián jūn xīng bīng bù shàng shū liáng tíng dòng qǐng zēng tián fù
崇祯三年，军兴，兵部尚书梁廷栋请增田赋。
hù bù shàng shū bì zì yán bù néng zhǐ nǎi wū jiǔ lí wài mǔ fù zhēng sān lí
户部尚书毕自严不能止，乃于九厘外亩复征三厘。
wéi shùn tiān yǒng píng yǐ xīn bèi bīng wú suǒ jiā yú liù fǔ mǔ zhēng liù lí de tā shěng zhī bàn gòng zēng fù bǎi liù shí wǔ wàn sì qiān yǒu qí
惟顺天、永平以新被兵无所加，馀六府亩征六厘，得他省之半，共增赋百六十五万四千有奇。
hòu wǔ nián zǒng dū lú xiàng shēng qǐng jiā huàn hù tián fù shí zhī yī mín liáng shí liǎng yǐ shàng tóng zhī
后五年，总督卢象升请加宦户田赋十之一，民粮十两以上同之。
jì ér gài zhēng měi liǎng yī qián míng yuē zhù xiǎng
既而概征每两一钱，名曰助饷。
yuè èr nián fù xíng jūn shū fǎ yīn liáng shū xiǎng mǔ jì mǐ liù hé shí zhé yín bā qián yòu mǔ jiā zhēng yī fēn sì lí jiǔ sī
越二年，复行均输法，因粮输饷，亩计米六合，石折银八钱，又亩加征一分四厘九丝。
yuè èr nián yáng sì chāng dū shī mǔ jiā liàn xiǎng yín yī fēn
越二年，杨嗣昌督师，亩加练饷银一分。
bīng bù láng zhāng ruò qí qǐng shōu bīng cán yí chǎn wèi guān zhuāng fēn shàng zhōng xià mǔ nà zū bā dǒu zhì èr sān dòu yǒu chà
兵部郎张若麒请收兵残遗产为官庄，分上、中、下，亩纳租八斗至二三斗有差。
yù shǐ wèi zhōu yìn yán sì chāng liú dú tiān xià jiǎo liàn zhī xiǎng duō zhì qī bǎi wàn mín yuàn hé jí
御史卫周胤言：“嗣昌流毒天下，剿练之饷多至七百万，民怨何极。
yù shǐ hǎo jìn yì yán wàn lì mò nián hé jiǔ biān xiǎng zhǐ èr bǎi bā shí wàn
”御史郝晋亦言：“万历末年，合九边饷止二百八十万。
jīn jiā pài liáo xiǎng zhì jiǔ bǎi wàn
今加派辽饷至九百万。
jiǎo xiǎng sān bǎi sān shí wàn yè yǐ tíng bà xuán jiā liàn xiǎng qī bǎi sān shí yú wàn
剿饷三百三十万，业已停罢，旋加练饷七百三十馀万。
zì gǔ yǒu yī nián ér kuò èr qiān wàn yǐ shū jīng shī yòu kuò jīng shī èr qiān wàn yǐ shū biān zhě hu
自古有一年而括二千万以输京师，又括京师二千万以输边者乎？
shū yǔ suī qiē zhí ér shí shì wēi jí bù néng cóng yě
”疏语虽切直，而时事危急，不能从也。
yì fǎ dìng wū hóng wǔ yuán nián
役法定于洪武元年。
tián yī qǐng chū dīng fu yī rén bù jí qīng zhě yǐ tā tián zú zhī míng yuē jūn gōng fū
田一顷出丁夫一人，不及顷者以他田足之，名曰均工夫。
xún biān yìng tiān shí bā fǔ zhōu jiāng xī jiǔ jiāng ráo zhōu nán kāng sān fǔ jūn gōng fū tú cè
寻编应天十八府州，江西九江、饶州、南康三府均工夫图册。
měi suì nóng xì fù jīng gòng yì sān shí rì qiǎn guī
每岁农隙赴京，供役三十日遣归。
tián duō dīng shǎo zhě yǐ diàn rén chōng fu ér tián zhǔ chū mǐ yī shí zī qí yòng
田多丁少者，以佃人充夫，而田主出米一石资其用。
fēi diàn rén ér jì mǔ chū fū zhě mǔ zī mǐ èr shēng wǔ hé
非佃人而计亩出夫者，亩资米二升五合。
dài zào huáng cè chéng yǐ yī bǎi shí hù wèi yī lǐ lǐ fēn shí jiǎ yuē lǐ jiǎ
迨造黄册成，以一百十户为一里，里分十甲曰里甲。
yǐ shàng zhōng xià hù wèi sān děng wǔ suì jūn yì shí suì yī gēng zào
以上、中、下户为三等，五岁均役，十岁一更造。
yī suì zhōng zhū suì zá mù yìng yì zhě biān dì jūn zhī yín lì cóng suǒ biàn yuē jūn yáo
一岁中诸岁杂目应役者，编第均之，银、力从所便，曰均徭。
tā zá yì
他杂役。
fán zhī yìng jìn zǐ gōng bīng xī qiān shì mín wú yì liáng hù
凡祗应、禁子、弓兵，悉佥市民，毋役粮户。
é wài kē yī qián yì yī fū zhě zuì liú xǐ
额外科一钱、役一夫者，罪流徙。
hòu fǎ shāo chí biān yáo yì lǐ jiǎ zhě yǐ hù wèi duàn fàng dà hù ér gōu dān xiǎo
后法稍驰，编徭役里甲者，以户为断，放大户而勾单小。
wū shì yì zhě yán jūn yáo zhī fǎ àn cè jí dīng liáng yǐ zī chǎn wèi zōng hé rén hù shàng xià yǐ xù cáng de shí yě
于是议者言，均徭之法，按册籍丁粮，以资产为宗，核人户上下，以蓄藏得实也。
jī cè jí zé fù shāng dà jiǎ miǎn yì ér tǔ zhù kùn
稽册籍，则富商大贾免役，而土著困；
hé rén hù zé guān lì lǐ xū qīng zhòng qí shǒu ér xiǎo mín yì qióng cù
核人户，则官吏里胥轻重其手，而小民益穷蹙。
èr zhě jiāo bìng
二者交病。
rán zhuān lùn dīng liáng shù jī gǔ rén zū yōng diào zhī yì
然专论丁粮，庶几古人租庸调之意。
nǎi lìng yǐ jiù biān lì chà yín chà zhī shù dāng dīng liáng zhī shù nán yì qīng zhòng zhuó qí zhōng
乃令以旧编力差、银差之数当丁粮之数，难易轻重酌其中。
yì yǐ yīng chà lǐ jiǎ chú dāng fù zhě lùn dīng liáng duō shǎo biān cì xiān hòu yuē shǔ wěi cè àn ér zhēng zhī
役以应差，里甲除当复者，论丁粮多少编次先后，曰鼠尾册，按而征之。
shì mín shāng gǔ jiā yīn zú ér wú tián chǎn zhě tīng zì zhàn yǐ zuǒ yín chà
市民商贾家殷足而无田产者，听自占，以佐银差。
zhèng tǒng chū qiān shì xià shí chuàng xíng wū jiāng xī tā shěng fǎng xíng zhī yì yǐ shāo píng
正统初，佥事夏时创行于江西，他省仿行之，役以稍平。
qí hòu zhū shàng gòng zhě guān wèi zhī jiě ér guān fǔ gōng sī suǒ xū fù gěi suǒ shū yín wū fang lǐ cháng zé qí yíng bàn
其后诸上供者，官为支解，而官府公私所须，复给所输银于坊里长，责其营办。
gěi bù néng yī èr gōng zhě huò shí bǎi shèn zhì wú suǒ gěi wéi jì zhí nián lǐ jiǎ zhī yìng fū mǎ yǐn shí ér lǐ jiǎ bìng yǐ
给不能一二，供者或什伯，甚至无所给，惟计值年里甲祗应夫马饮食，而里甲病矣。
fán jūn yáo jiě hù shàng gòng wèi jīng yáo zhǔ nà wèi zhōng guān liú nàn bù yì zhōng nà wǎng fù gǎi mào lǜ zhì qīng chǎn
凡均徭，解户上供为京徭，主纳为中官留难，不易中纳，往复改贸，率至倾产。
qí tā yì kē suǒ zhī bì bù kě máo jǔ
其他役苛索之弊，不可毛举。
míng chū lìng tiān xià gòng tǔ suǒ yǒu yǒu cháng é zhēn qí wán hǎo bù yǔ
明初，令天下贡土所有，有常额，珍奇玩好不与。
jí xū yòng biān zhī lǐ jiǎ chū yín yǐ shì
即须用，编之里甲，出银以市。
gù qí mù rǒng suì jiān xiá zhě yuán wèi lì kǒng
顾其目冗碎，奸黠者缘为利孔。
yòu dà gōng yíng shàn cí guān zhù lí zī yòng fán yì
又大工营缮，祠官祝厘，资用繁溢。
dài zhì zhōng yè wō kòu jiāo hòng réng suì hé jué guó yòng hào dān
迨至中叶，倭寇交讧，仍岁河决，国用耗殚。
wū shì lǐ jiǎ jūn yáo fú wū suì é yǐ
于是里甲、均徭，浮于岁额矣。
fán yì mín zì lǐ jiǎ zhèng bàn wài rú liáng cháng jiě hù mǎ chuán tóu guǎn fu zhī hòu gōng bīng zào lì mén jìn chú dòu wèi cháng yì
凡役民，自里甲正办外，如粮长、解户、马船头、馆夫、祗候、弓兵、皂隶、门禁、厨斗为常役。
hòu yòu yǒu zhuó xīn tái chái xiū hé xiū cāng yùn liào jiē dì zhàn pù chā qiǎn fū zhī lèi yīn shì biān qiān suì yǒu zēng yì
后又有斫薪、抬柴、修河、修仓、运料、接递、站铺、插浅夫之类，因事编佥，岁有增益。
jiā lóng hòu xíng yī tiáo biān fǎ tōng jì yī shěng dīng liáng jūn pài yī shěng yáo yì
嘉、隆后，行一条鞭法，通计一省丁粮，均派一省徭役。
wū shì jūn yáo lǐ jiǎ yǔ liǎng shuì wèi yī xiǎo mín dé wú rǎo ér shì yì yì jí
于是均徭、里甲与两税为一，小民得无扰，而事亦易集。
rán liáng cháng lǐ cháng míng ba shí cún zhū yì zú zhì fù qiān nóng méng
然粮长、里长，名罢实存，诸役卒至，复佥农氓。
tiáo biān fǎ xíng shí yú nián guī zhì dùn wěn bù néng jǐn zūn yě
条鞭法行十馀年，规制顿紊，不能尽遵也。
tiān qǐ shí yù shǐ li yīng shēng shū chén shí hài qí sān tiáo qiē yán mǎ fū hé yì liáng jiǎ xiū bàn bái yì rǎo mín zhī bì
天启时，御史李应升疏陈十害，其三条切言马夫、河役、粮甲、修办、白役扰民之弊。
chóng zhēn sān nián hé nán xún fǔ fàn jǐng wén yán mín suǒ huàn kǔ mò rú chāi yì
崇祯三年，河南巡抚范景文言：“民所患苦，莫如差役。
qián liáng yǒu shōu hù jiě hù yì dì yǒu mǎ hù gōng yìng yǒu xíng hù jiē qiān yǒu lì zhī jiā chōng zhī míng yuē dà hù
钱粮有收户、解户、驿递有马户，供应有行户，皆佥有力之家充之，名曰大户。
jiū zhī suǒ qiān fēi fù mín zhōng rén zhī chǎn zhé wèi zhī qīng
究之，所佥非富民，中人之产辄为之倾。
zì biàn wéi tiáo biān fǎ yǐ jìng nèi zhī yì jūn wū jìng nèi zhī liáng yi shǎo sū yǐ nǎi mín jiān réng suì bēn zǒu qìng zī jīn tiē shì tiáo biān xíng ér dà hù wèi cháng gé yě
自变为条鞭法，以境内之役均于境内之粮，宜少苏矣，乃民间仍岁奔走，罄资津贴，是条鞭行而大户未尝革也。
shí jǐ shì zhōng liú mào fù zòu cái yì fū zhēng diào wǎng lái réng zé biān hù
”时给事中刘懋复奏裁驿夫，征调往来，仍责编户。
yì fū wú suǒ de shí zhì xiāng shuài cóng liú zéi wéi luàn yún
驿夫无所得食，至相率从流贼为乱云。
fán jūn jiang zào hù yì jiē yǒng chōng
凡军、匠、灶户，役皆永充。
jūn hù sǐ ruò táo zhě wū yuán jí gōu bǔ
军户死若逃者，于原籍勾补。
jiàng hù èr děng yuē zhù zuò yuē lún bān
匠户二等：曰住坐，曰轮班。
zhù zuò zhī jiang yuè shàng gōng shí rì
住坐的工匠，每月上工十天。
bù fù bān zhě shū fá bān yín yuè liù qián gù wèi zhī shū bān
不赴班者，输罚班银月六钱，故谓之输班。
jiān jú zhōng guān duō zhàn jiàng yì yòu kuò chōng yòu jiang dòng yǐ qiān jì sǐ ruò táo zhě gōu bǔ rú jūn
监局中官，多占匠役，又括充幼匠，动以千计，死若逃者，勾补如军。
zào hù yǒu shàng zhōng xià sān děng
灶户有上、中、下三等。
měi yī zhèng dīng tiē yǐ yú dīng
每一正丁，贴以馀丁。
shàng zhōng hù dīng lì duō huò tiē èr sān dīng xià hù gài yǔ yōu miǎn
上、中户丁力多，或贴二三丁，下户概予优免。
tā rú líng hù yuán hù hǎi hù miào hù fān fu kù yì suǒ mò bù kě shèng jì
他如陵户、园户、海户、庙户、幡夫、库役，琐末不可胜计。
míng chū gōng yì zhī fán zì yíng jiàn liǎng jīng zōng miào gōng diàn què mén wáng dǐ cǎi mù táo pì gōng jiàng zào zuò yǐ wàn wàn jì
明初，工役之繁，自营建两京宗庙、宫殿、阙门、王邸，采木、陶甓，工匠造作，以万万计。
suǒ zài zhù chéng jùn bēi bǎi yì jù jǔ
所在筑城、浚陂，百役具举。
qì wū hóng xuān jiāo tán cāng yǔ yóu wèi qì gōng
迄于洪、宣，郊坛、仓庾犹未迄工。
zhèng tǒng tiān shùn zhī jì sān diàn liǎng gōng nán nèi lí gōng cì dì xīng jiàn
正统、天顺之际，三殿、两宫、南内、离宫，次第兴建。
hóng zhì shí dà xué shì liú jí yán jìn nián gōng yì jù zhāi fā jīng yíng jūn shì nèi wài jūn guān jīn bù dé gū gōng yòng dà xiǎo duō guǎ
弘治时，大学士刘吉言：“近年工役，俱摘发京营军士，内外军官禁不得估工用大小多寡。
běn yòng wǔ qiān rén zòu qǐng zhì yī èr wàn wú suǒ jī hé
本用五千人，奏请至一二万，无所稽核。
lǐ bù shàng shū ní yuè yán zhū yì fèi dòng yǐ shù shí wàn jì shuǐ hàn xiāng réng qǐ shǎo tíng zhǐ
”礼部尚书倪岳言：“诸役费动以数十万计，水旱相仍，乞少停止。
nán jīng lǐ bù shàng shū tóng xuān fù chén gōng yì zhī kǔ
”南京礼部尚书童轩复陈工役之苦。
lì bù shàng shū lín hàn yì yán liǎng jī pín nián xiōng zāi kùn wū bǎi yì qióng chóu yuàn tàn
吏部尚书林瀚亦言：“两畿频年凶灾，困于百役，穷愁怨叹。
shān shǎn gòng yì jūn xīng yún nán guǎng dōng xī zhēng fā jiǎo pàn
山、陕供应军饷兴起，云南、广东西征讨剿除叛逆。
shān dōng hé nán hú guǎng sì chuān jiāng xī xīng zào wáng dǐ cái lì bù shàn
山东、河南、湖广、四川、江西兴造王邸，财力不赡。
zhè jiāng fú jiàn bàn wù liào shì jiù rì zēng duō
浙江、福建办物料，视旧日增多。
kù cáng kōng kuì bù kě bù lǜ
库藏空匮，不可不虑。
dì jiē nà qí yán rán bù néng jǐn cóng yě
”帝皆纳其言，然不能尽从也。
wǔ zōng shí qián qīng gōng yì yóu dà
武宗时，干清宫役尤大。
yǐ tài sù diàn chū zhì piáo jiǎn gǎi zuò diāo jùn yòng yín zhì èr qiān wàn yú liǎng yì gōng jiàng sān qiān yú rén suì zhī gōng shí mǐ wàn sān qiān yú shí
以太素殿初制朴俭，改作雕峻，用银至二千万馀两，役工匠三千馀人，岁支工食米万三千馀石。
yòu xiū níng cuì zhāo hé chóng zhì guāng jì zhū diàn yù mǎ lín zhōng gǔ sī nán chéng bào fáng xīn fáng huǒ yào kù jiē dǐng xīn zhī
又修凝翠、昭和、崇智、光霁诸殿，御马临、钟鼓司、南城豹房新房、火药库皆鼎新之。
quán xìng yān huàn zhuāng yuán cí mù xiāng huǒ sì guàn gōng bù fù qiè guān yín yǐ mèi yān
权幸阉宦庄园祠墓香火寺观，工部复窃官银以媚焉。
jǐ shì zhōng zhāng yuán yán gōng jiàng yǎng fù mǔ qī zǐ chǐ jí zhī bīng yù wài wǔ jīng yíng zhī jūn wèi wáng shì jīn nài hé lìng mín wú suǒ lài bīng bù lì wu lì guī sī mén yuàn cóng gōng shì hu
给事中张原言：“工匠养父母妻子，尺籍之兵御外侮，京营之军卫王室，今奈何令民无所赖，兵不丽伍，利归私门，怨丛公室乎？
shū rù zhé guì zhōu xīn tiān yì chéng
”疏入，谪贵州新添驿丞。
shì zōng yíng jiàn zuì fán shí wǔ nián yǐ qián míng wéi tài shěng ér jīng fèi yǐ liù qī bǎi wàn
世宗营建最繁，十五年以前，名为汰省，而经费已六七百万。
qí hòu zēng shí shù bèi zhāi gōng mì diàn bìng shí ér xìng
其后增十数倍，斋宫、秘殿并时而兴。
gōng chǎng èr sān shí chù yì jiang shù wàn rén jūn chēng zhī suì fèi èr sān bǎi wàn
工场二三十处，役匠数万人，军称之，岁费二三百万。
qí shí zōng miào wàn shòu gōng zāi dì bù zhī shěng yíng shàn yì jí
其时宗庙、万寿宫灾，帝不之省，营缮益急。
jīng fèi bù fū nǎi lìng chén mín xiàn zhù
经费不敷，乃令臣民献助；
xiàn zhù bù yǐ fù xíng kāi nà
献助不已，复行开纳。
láo mín hào cái shì wǔ zōng guò zhī
劳民耗财，视武宗过之。
wàn lì yǐ hòu yíng jiàn zhī zào yì jīng zhì shù bèi jiā yǐ zhēng diào kāi cǎi mín bù dé shǎo xiū
万历以后，营建织造，溢经制数倍，加以征调、开采，民不得少休。
dài yān rén luàn zhèng jiàn dì yíng fén tiě yuè wáng děng gōng dé sī cí biàn tiān xià
迨阉人乱政，建第营坟，僣越亡等，功德私祠遍天下。
gài èr bǎi yú nián mín lì dān cán jiǔ yǐ
盖二百馀年，民力殚残久矣。
qí yǐ zhí yì yōu miǎn zhě shǎo zhě yī èr dīng duō zhě zhì shí liù dīng
其以职役优免者，少者一二丁，多者至十六丁。
wàn lì shí miǎn tián yǒu zhì èr sān qiān zhě
万历时，免田有至二三千者。
zhì ruò fù shuì juān miǎn yǒu ēn juān yǒu zāi juān
至若赋税蠲免，有恩蠲，有灾蠲。
tài zǔ zhī xun fán sì fāng shuǐ hàn zhé miǎn shuì fēng suì wú zāi shāng yì zé dì jí mín pín zhě yōu miǎn zhī
太祖之训，凡四方水旱辄免税，丰岁无灾伤，亦择地瘠民贫者优免之。
fán suì zāi jǐn juān èr shuì qiě dài yǐ mǐ shèn zhě cì mǐ bù ruò chāo
凡岁灾，尽蠲二税，且贷以米，甚者赐米布若钞。
yòu shè yù bèi cāng lìng lǎo rén yùn chāo yì mǐ yǐ chǔ sù
又设预备仓，令老人运钞易米以储粟。
jīng qí shuǐ zāi mìng hù bù zhǔ shì zhào qián wǎng zhèn qiān yán bàn zǎi nù ér zhū zhī
荆、蕲水灾，命户部主事赵干往振，迁延半载，怒而诛之。
qīng zhōu hàn huáng yǒu sī bù yǐ wén dǎi zhì qí guān lì
青州旱蝗，有司不以闻，逮治其官吏。
hàn shāng zhōu xiàn yǒu sī bù zòu xǔ qí mín shēn sù chǔ yǐ jí xíng
旱伤州县，有司不奏，许耆民申诉，处以极刑。
xiào gǎn jī qí lìng qǐng yǐ yù bèi cāng zhèn dài dì mìng xíng rén chí yì wǎng qiě yù hù bù zì jīn fán suì jī xiān fā cāng yǔ yǐ dài rán hòu wén zhe wèi lìng
孝感饥，其令请以预备仓振贷，帝命行人驰驿往，且谕户部：自今凡岁饥，先发仓庾以贷，然后闻，著为令。
zài wèi sān shí yú nián cì yǔ bù chāo shù bǎi wàn mǐ bǎi yú wàn suǒ juān zū shuì wú shù
”在位三十馀年，赐予布钞数百万，米百馀万，所蠲租税无数。
chéng zǔ wén hé nán jī yǒu sī nì bù yǐ wén dǎi zhǎo zhī
成祖闻河南饥，有司匿不以闻，逮沼之。
yīn mìng dōu yù shǐ chén yīng bǎng yù tiān xià yǒu sī shuǐ hàn zāi shāng bù yǐ wén zhě zuì bù yòu
因命都御史陈瑛榜谕天下，有司水旱灾伤不以闻者，罪不宥。
yòu chì cháo tíng suì qiǎn xún shì guān mù jī mín jiān bù yán zhě xī dǎi xià yù
又敕朝廷岁遣巡视官，目击民艰不言者，悉逮下狱。
rén zōng jiān guó shí yǒu yǐ fā zhèn qǐng zhě qiǎn rén chí yù zhī yán jūn mín kùn fá dài bǔ áo áo shàng cóng róng qǐ qǐng dài bào bù néng xiào hàn jí àn yé
仁宗监国时，有以发振请者，遣人驰谕之，言：“军民困乏，待哺嗷嗷，尚从容启请待报，不能效汉汲黯耶？
xuān zōng shí hù bù qǐng hé jī mín
”宣宗时，户部请核饥民。
dì yuē mín jī wú shí jì zhī dāng rú zhěng nì jiù fén xī dài kān
帝曰：“民饥无食，济之当如拯溺救焚，奚待勘。
gài èr zǔ rén xuān shí rén zhèng jí xíng
”盖二祖、仁、宣时，仁政亟行。
yù bèi cāng zhī wài yòu shí shí jié qǐ yùn cì nèi tǎng
预备仓之外，又时时截起运，赐内帑。
bèi zāi chù wú chǔ sù zhě fā páng xiàn mǐ zhèn zhī
被灾处无储粟者，发旁县米振之。
huáng nǎn shǐ shēng bì qiǎn rén bǔ fén
蝗蝻始生，必遣人捕枌。
yù zǐ nǚ zhě guān wèi shōu shú
鬻子女者，官为收赎。
qiě lìng fù rén juān diàn hù zū
且令富人蠲佃户租。
dà hù dài pín mín sù miǎn qí zá yì wèi xi fēng nián cháng zhī
大户贷贫民粟，免其杂役为息，丰年偿之。
huáng zhuāng hú pō jiē chí jìn tīng mín cǎi qǔ
皇庄、湖泊皆驰禁，听民采取。
jī mín hái jí gěi yǐ kǒu liáng
饥民还籍，给以口粮。
jīng tōng cāng mǐ píng jià chū tiào
京、通仓米，平价出粜。
jiān yù gěi fèng liáng yǐ shā mǐ jià jiàn guān shě yǐ chù liú mín gěi liáng yǐ shōu qì yīng yǎng jì yuàn qióng mín gè zhù jí wú jí zhě shōu yǎng là zhú fān gān èr sì
兼预给俸粮以杀米价，建官舍以处流民，给粮以收弃婴，养济院穷民各注籍，无籍者收养蜡烛、幡竿二寺。
qí xù mín rú cǐ
其恤民如此。
shì zōng shén zōng wū mín shì lüè yǐ ér zāi huāng shū zhì bì cì juān zhèn bù gǎn wéi zǔ zhì yě
世宗、神宗于民事略矣，而灾荒疏至，必赐蠲振，不敢违祖制也。
zhèn mǐ zhī fǎ míng chū dà kǒu liù dòu xiǎo kǒu sān dòu wǔ suì yǐ xià bù yǔ
振米之法，明初，大口六斗，小口三斗，五岁以下不与。
yǒng lè yǐ hòu jiǎn qí shù
永乐以后，减其数。
nà mǐ zhèn jì shú zuì zhě jǐng dì shí zá fàn sǐ zuì liù shí shí liú tú jiǎn sān zhī yī yú dì jiǎn yǒu chà
纳米振济赎罪者，景帝时，杂犯死罪六十石，流徒减三之一，馀递减有差。
juān nà shì lì zì xiàn zōng shǐ
捐纳事例，自宪宗始。
shēng yuán nà mǐ bǎi shí yǐ shàng rén guó zi jiān
生员纳米百石以上，人国子监；
jūn mín nà èr bǎi wǔ shí shí wèi zhèng jiǔ pǐn sàn guān jiā wǔ shí shí zēng èr jí zhì zhèng qī pǐn zhǐ
军民纳二百五十石，为正九品散官，加五十石，增二级，至正七品止。
wǔ zōng shí fù mín nà sù zhèn jì qiān dàn yǐ shàng zhě biǎo qí mén jiǔ bǎi shí zhì èr sān bǎi shí zhě shòu sàn guān de zhì cóng liù pǐn
武宗时，富民纳粟振济，千石以上者表其门，九百石至二三百石者，授散官，得至从六品。
shì zōng lìng yì mín chū gǔ èr shí shí zhě gěi guàn dài duō zhě shòu guān zhèng qī pǐn zhì wǔ bǎi shí zhě yǒu sī wèi lì fang
世宗令义民出谷二十石者，给冠带，多者授官正七品，至五百石者，有司为立坊。
zhèn zhōu zhī fǎ zì shì zōng shǐ
振粥之法，自世宗始。
bào zāi zhī fǎ hóng wǔ shí bù jū shí xiàn
报灾之法，洪武时不拘时限。
hóng zhì zhōng shǐ xiàn xià zāi bù dé guò wǔ yuè zhōng qiū zāi bù dé guò jiǔ yuè zhōng
弘治中，始限夏灾不得过五月终，秋灾不得过九月终。
wàn lì shí yòu fēn jìn dì wǔ yuè qī yuè biān dì qī yuè jiǔ yuè
万历时，又分近地五月、七月，边地七月、九月。
hóng wǔ shí kān zāi jì shí jǐn yǔ juān miǎn
洪武时，勘灾既实，尽与蠲免。
hóng zhì zhōng shǐ dìng quán zāi miǎn qī fēn zì jiǔ fēn zāi yǐ xià dì jiǎn
弘治中，始定全灾免七分，自九分灾以下递减。
yòu zhǐ miǎn cún liú bù jí qǐ yùn hòu suì wèi yǒng zhì yún
又止免存留，不及起运，后遂为永制云。