hé qú yī
◎河渠一
huáng hé shàng
○黄河上
huáng hé zì táng yǐ qián jiē běi rù hǎi
黄河，自唐以前，皆北入海。
sòng xī níng zhōng shǐ fēn qū dōng nán yī hé sì rù huái yī hé jì rù hǎi
宋熙宁中，始分趋东南，一合泗入淮，一合济入海。
jīn míng chāng zhōng běi liú jué quán hé jiē rù huái yuán kuì yì bù shí zhì zhèng zhōng shòu hài yóu shén jǐ níng cáo yùn jiān piào méi qiān yú lǐ
金明昌中，北流绝，全河皆入淮，元溃溢不时，至正中受害尤甚，济宁、曹、郓间，漂没千馀里。
gǔ lǔ wèi zǒng zhì dǎo shǐ nán huì huái rù hǎi
贾鲁为总制，导使南，汇淮入海。
míng hóng wǔ yuán nián jué cáo zhōu shuāng hé kǒu rù yú tái
明洪武元年决曹州双河口，入鱼台。
xú dá fāng běi zhēng nǎi kāi tā chǎng kǒu yǐn hé rù sì yǐ jì yùn ér xǐ cáo zhōu zhì wū ān líng
徐达方北征，乃开塌场口，引河入泗以济运，而徙曹州治于安陵。
tā chǎng zhě jǐ níng yǐ xī nài láo pō yǐ nán zhí dǐ yú tái nán yáng dào yě
塌场者，济宁以西、耐牢坡以南直抵鱼台南阳道也。
bā nián hé jué kāi fēng tài huáng sì dī
八年，河决开封太黄寺堤。
zhào hé nán cān zhèng ān rán fā mín fū sān wàn rén sāi zhī
诏河南参政安然发民夫三万人塞之。
shí sì nián jué yuán wǔ xiáng fú zhōng mù yǒu sī qǐng xīng zhù
十四年决原武、祥符、中牟，有司请兴筑。
dì yǐ wéi tiān zāi lìng hù jiù dī ér yǐ
帝以为天灾，令护旧堤而已。
shí wǔ nián chūn jué cháo yì
十五年春，决朝邑。
qī yuè jué yíng zé yáng wǔ
七月决荥泽、阳武。
shí qī nián jué kāi fēng dōng yuè dī zì chén qiáo zhì chén liú héng liú shù shí lǐ
十七年决开封东月堤，自陈桥至陈留横流数十里。
yòu jué qǐ xiàn rù ba hé
又决杞县，入巴河。
qiǎn guān sāi hé juān bèi zāi zū shuì
遣官塞河，蠲被灾租税。
èr shí èr nián hé méi yí fēng xǐ qí zhì wū bái lóu cūn
二十二年，河没仪封，徙其治于白楼村。
èr shí sān nián chūn jué guī dé zhōu dōng nán fèng chí kǒu jìng xià yì yǒng chéng
二十三年春，决归德州东南凤池口，迳夏邑、永城。
fā xīng wǔ děng shí wèi shì zú yǔ guī dé mín bìng lì zhù zhī
发兴武等十卫士卒，与归德民并力筑之。
zuì yǒu sī bù yǐ wén zhě
罪有司不以闻者。
qí qiū jué kāi fēng xī huá zhū xiàn piào méi mín shè
其秋，决开封西华诸县，漂没民舍。
qiǎn shǐ zhèn wàn wǔ qiān qī bǎi yú hù
遣使振万五千七百馀户。
èr shí sì nián sì yuè hé shuǐ bào yì jué yuán wǔ hēi yáng shān dōng jīng kāi fēng chéng běi wǔ lǐ yòu dōng nán yóu chén zhōu xiàng chéng tài hé yǐng zhōu yǐng shàng dōng zhì shòu zhōu zhèng yáng zhèn quán rù wū huái
二十四年四月，河水暴溢，决原武黑洋山，东经开封城北五里，又东南由陈州、项城、太和、颍州、颍上，东至寿州正阳镇，全入于淮。
ér gǔ lǔ hé gù dào suì yū
而贾鲁河故道遂淤。
yòu yóu jiù cáo zhōu yùn chéng liǎng hé kǒu màn dōng píng zhī ān shān yuán huì tōng hé yì yū
又由旧曹州、郓城两河口漫东平之安山，元会通河亦淤。
míng nián fù jué yáng wǔ sì chén zhōu zhōng mù yuán wǔ fēng qiū xiáng fú lán yáng chén liú tōng xǔ tài kāng fú gōu qǐ shí yī zhōu xiàn yǒu sī jù tú yǐ wén
明年复决阳武，汜陈州、中牟、原武、封丘、祥符、兰阳、陈留、通许、太康、扶沟、杞十一州县，有司具图以闻。
fā mín dīng jí ān jí děng shí qī wèi jūn shì xiū zhù
发民丁及安吉等十七卫军士修筑。
qí dōng dà hán yì suì ba
其冬大寒，役遂罢。
sān shí nián bā yuè jué kāi fēng chéng sān miàn shòu shuǐ
三十年八月决开封，城三面受水。
zhào gǎi zuò cāng kù wū xíng yáng gāo fù yǐ bèi bù yú
诏改作仓库于荥阳高阜，以备不虞。
dōng cài hé xǐ chén zhōu
冬，蔡河徙陈州。
xiān shì hé jué yóu kāi fēng běi dōng xíng zhì shì xià liú yū yòu jué ér zhī nán
先是，河决，由开封北东行，至是下流淤，又决而之南。
yǒng lè sān nián hé jué wēn xiàn dī sì shí zhàng jì lào èr shuǐ jiāo yì yān mín tián sì shí yú lǐ mìng xiū dī fáng
永乐三年，河决温县堤四十丈，济、涝二水交溢，淹民田四十馀里，命修堤防。
sì nián xiū yáng wǔ huáng hé jué àn
四年修阳武黄河决岸。
bā nián huǒ hé jué kāi fēng huài chéng èr bǎi yú zhàng mín bèi huàn zhě wàn sì qiān yú hù méi tián qī qiān wǔ bǎi yú qǐng
八年伙，河决开封，坏城二百馀丈，民被患者万四千馀户，没田七千五百馀顷。
dì yǐ guó jiā fān píng de tè qiǎn shì láng zhāng xìn wǎng shì
帝以国家藩屏地，特遣侍郎张信往视。
xìn yán xiáng fú yú wáng kǒu zhì zhōng luán xià èr shí yú lǐ yǒu jiù huáng hé àn yǔ jīn hé miàn píng
信言：“祥符鱼王口至中滦下二十馀里，有旧黄河岸，与今河面平。
jùn ér tōng zhī shǐ xún gù dào zé shuǐ shì kě shā
浚而通之，使循故道，则水势可杀。
yīn huì tú yǐ jìn
”因绘图以进。
shí shàng shū sòng lǐ shì láng jīn chún fāng kāi huì tōng hé
时尚书宋礼、侍郎金纯方开会通河。
dì nǎi fā mín dīng shí wàn mìng xīng ān bó xú hēng shì láng jiǎng tíng zàn xié chún xiāng zhì bìng lìng lǐ zǒng qí yì
帝乃发民丁十万，命兴安伯徐亨、侍郎蒋廷瓒偕纯相治，并令礼总其役。
jiǔ nián qī yuè hé fù gù dào zì fēng qiū jīn lóng kǒu xià yú tái tā chǎng huì wèn shuǐ jīng xú lǚ èr hóng nán rù wū huái
九年七月，河复故道，自封丘金龙口，下鱼台塌场，会汶水，经徐、吕二洪南入于淮。
shì shí huì tōng hé yǐ kāi huáng hé yǔ zhī hé cáo dào dà tōng suì yì ba hǎi yùn ér hé nán shuǐ huàn yì shào xī
是时，会通河已开，黄河与之合，漕道大通，遂议罢海运，而河南水患亦稍息。
yǐ ér jué yáng wǔ zhōng yán dī màn zhōng mù xiáng fú wèi shì
已而决阳武中盐堤，漫中牟、祥符、尉氏。
gōng bù zhǔ shì lán fāng àn shì yán dī dāng jí liú zhī chōng xià qiū fàn zhǎng shì bù kě zhòu shā
工部主事兰芳按视，言：“堤当急流之冲，夏秋泛涨，势不可骤杀。
yi juǎn tǔ shù chūn yǐ zī hàn yù wú lìng zhòng wèi mín huàn ér yǐ
宜卷土树椿以资捍御，无令重为民患而已。
yòu yán zhōng luán dǎo hé fēn liú shǐ yóu gù dào běi rù hǎi chéng wàn shì lì
”又言：“中滦导河分流，使由故道北入海，诚万世利。
dàn yuán hé dī sǎo zhǐ yòng pú shéng ní cǎo bù néng chí jiǔ
但缘河堤埽，止用蒲绳泥草，不能持久。
yi biān mù wèi dùn tián shí qí zhōng zé shuǐ kě shā dī kě gù
宜编木为囤，填石其中，则水可杀，堤可固。
zhào jiē cóng qí yì
”诏皆从其议。
shí sì nián jué kāi fēng zhōu xiàn shí sì jīng huái yuǎn yóu guō hé rù wū huái
十四年决开封州县十四，经怀远，由涡河入于淮。
èr shí nián gōng bù yǐ kāi fēng tǔ chéng dī shù kuì qǐng jùn qí dōng gù dào
二十年，工部以开封土城堤数溃，请浚其东故道。
bào kě
报可。
xuān dé yuán nián yín yǔ yì kāi fēng zhōu xiàn shí
宣德元年霪雨，溢开封州县十。
sān nián yǐ hé huàn xǐ líng zhōu qiān hù suǒ wū chéng dōng
三年，以河患，徙灵州千户所于城东。
liù nián cóng hé nán bù zhèng shǐ yán jùn xiáng fú dǐ yí fēng huáng líng gāng yū dào sì bǎi wǔ shí lǐ
六年从河南布政使言，浚祥符抵仪封黄陵冈淤道四百五十里。
shì shí jīn lóng kǒu jiàn yū ér hé fù lǚ yì kāi fēng
是时，金龙口渐淤，而河复屡溢开封。
shí nián cóng yù shǐ li mào yán jùn jīn lóng kǒu
十年从御史李懋言，浚金龙口。
zhèng tǒng èr nián zhù yáng wǔ yuán wǔ yíng zé jué àn
正统二年筑阳武、原武、荥泽决岸。
yòu jué pú zhōu fàn xiàn
又决濮州、范县。
sān nián hé fù jué yáng wǔ jí pī zhōu guàn yú tái jīn xiāng jiā xiáng
三年，河复决阳武及邳州，灌鱼台、金乡、嘉祥。
yuè shù nián yòu jué jīn lóng kǒu yáng gǔ dī jí zhāng jiā hēi lóng miào kǒu ér xú lǚ èr hóng yì jiàn qiǎn tài huáng sì ba hé fēn shuǐ chù shuǐ mài wēi xì
越数年，又决金龙口、阳谷堤及张家黑龙庙口，而徐、吕二洪亦渐浅，太黄寺巴河分水处，水脉微细。
shí sān nián fāng cóng dū du tóng zhī wǔ xīng yán fā zú shū jùn
十三年方从都督同知武兴言，发卒疏浚。
ér chén liú shuǐ xià zhǎng jué jīn cūn dī jí hēi tán nán àn
而陈留水夏涨，决金村堤及黑潭南岸。
zhù chuí jùn fù jué
筑垂竣，复决。
qí qiū xīn xiāng bā liǔ shù kǒu yì jué màn cáo pú dǐ dōng chāng chōng zhāng qiū kuì shòu zhāng shā wān huài yùn dào dōng rù hǎi
其秋，新乡八柳树口亦决，漫曹、濮，抵东昌，冲张秋，溃寿张沙湾，坏运道，东入海。
xú lǚ èr hóng suì qiǎn sè
徐、吕二洪遂浅涩。
mìng gōng bù shì láng wáng yǒng hé wǎng lǐ qí shì
命工部侍郎王永和往理其事。
yǒng hé zhì shān dōng xiū shā wān wèi chéng yǐ dōng hán tíng yì
永和至山东，修沙湾未成，以冬寒停役。
qiě yán hé jué zì wèi huī yi chì hé nán shǒu chén xiū sāi
且言河决自卫辉，宜敕河南守臣修塞。
dì qiè zé zhī lìng shān dōng sān sī zhù shā wān qù yǒng hé sāi hé nán bā liǔ shù shū jīn lóng kǒu shǐ hé yóu gù dào
帝切责之，令山东三司筑沙湾，趣永和塞河南八柳树，疏金龙口，使河由故道。
míng nián zhēng yuè hé fù jué liáo chéng
明年正月，河复决聊城。
zhì sān yuè yǒng hé jùn hēi yáng shān xī wān yǐn qí shuǐ yóu tài huáng sì yǐ zī yùn hé
至三月，永和浚黑洋山西湾，引其水由太黄寺以资运河。
xiū zhù shā wān dī dà bàn ér bù gǎn jǐn sāi zhì fēn shuǐ zhá shè sān kōng fàng shuǐ zì dà qīng hé rù hǎi
修筑沙湾堤大半，而不敢尽塞，置分水闸，设三空放水，自大清河入海。
qiě shè fēn shuǐ zhá èr kōng wū shā wān xi àn yǐ xiè shàng liú ér qǐng tíng bā liǔ shù gōng
且设分水闸二空于沙湾西岸，以泄上流，而请停八柳树工。
cóng zhī
从之。
shì shí hé shì fāng héng yì ér fēn liú dà qīng bù duān xiàng xú lǚ
是时，河势方横溢，而分流大清，不耑向徐、吕。
xú lǚ yì jiāo qiǎn qiě zì lín qīng yǐ nán yùn dào jiān zǔ
徐、吕益胶浅，且自临清以南，运道艰阻。
jǐng tài èr nián tè chì shān dōng hé nán xún fǔ dōu yù shǐ hóng yīng wáng xiān xié lì hé zhì wu lìng shuǐ guī cáo hé
景泰二年特敕山东、河南巡抚都御史洪英、王暹协力合治，务令水归漕河。
xiān yán huáng hé zì shǎn zhōu yǐ xī yǒu shān xiá bù néng wéi hài
暹言：“黄河自陕州以西，有山峡，不能为害；
shǎn zhōu yǐ dōng zé dì shì píng huǎn shuǐ yì fàn yì gù wéi hài shén duō
陕州以东，则地势平缓，水易泛溢，故为害甚多。
hóng wǔ èr shí sì nián gǎi liú cóng biàn liáng běi wǔ lǐ xǔ yóu fèng yáng rù huái zhě wèi dài huáng hé
洪武二十四年改流，从汴梁北五里许，由凤阳入淮者为大黄河。
qí zhī liú chū xú zhōu yǐ nán zhě wèi xiǎo huáng hé yǐ tōng cáo yùn
其支流出徐州以南者为小黄河，以通漕运。
zì zhèng tǒng shí sān nián yǐ lái hé fù gù dào cóng hēi yáng shān hòu jìng qū shā wān rù hǎi míng dàn cún xiǎo huáng hé cóng xú zhōu chū
自正统十三年以来，河复故道，从黑洋山后径趋沙湾入海明，但存小黄河从徐州出。
àn gāo shuǐ dī suí jùn suí sāi yǐ shì xú zhōu zhī nán bù dé bǎo shuǐ
岸高水低，随浚随塞，以是徐州之南不得饱水。
chén zì hēi yáng shān dōng nán dǐ xú zhōu dū hé nán sān sī shū jùn
臣自黑洋山东南抵徐州，督河南三司疏浚。
lín qīng yǐ nán qǐng yǐ zé yīng
临清以南，请以责英。
wèi jǐ jǐ shì zhōng zhāng wén zhì hé xiān yīng zhì shuǐ wú jī qǐng yǐn tā chǎng shuǐ jì xú lǚ èr hóng jùn pān jiā dù yǐ běi zhī liú shā shā wān shuǐ shì
”未几，给事中张文质劾暹、英治水无绩，请引塌场水济徐、吕二洪，浚潘家渡以北支流，杀沙湾水势。
qiě kāi shā wān fú qiáo yǐ xī hé kǒu zhù zhá yǐn shuǐ yǐ guàn lín qīng ér bié mìng guān yǐ zé qí chéng
且开沙湾浮桥以西河口，筑闸引水，以灌临清，而别命官以责其成。
zhào bù yǔn réng mìng xiān yīng diào dù
诏不允，仍命暹、英调度。
shí yì zhě wèi shā wān yǐ nán de gāo shuǐ bù dé nán rù yùn hé
时议者谓：“沙湾以南地高，水不得南入运河。
qǐng yǐn nài láo pō shuǐ yǐ guàn yùn ér wù shǐ jīng shā wān bié kāi hé yǐ bì qí chōng jué zhī shì
请引耐牢坡水以灌运，而勿使经沙湾，别开河以避其冲决之势。
huò yòu yán yǐn nài láo pō shuǐ nán qù zé zì cǐ yǐ běi kū sè yǐ
”或又言：“引耐牢坡水南去，则自此以北枯涩矣。
shèn zhě yán shā wān shuǐ tuān jí shí tiě chén xià ruò yǔ fēi rén lì kě wèi
”甚者言：“沙湾水湍急，石铁沉下若羽，非人力可为。
yi shè qí jiào fú zhòu yǐ ráng zhī
宜设齐醮符咒以禳之。
dì xīn shén yōu niàn mìng gōng bù shàng shū shí pú wǎng zhì ér jiā hé shén fēng hào
”帝心甚忧念，命工部尚书石璞往治，而加河神封号。
pú zhì jùn hēi yáng shān zhì xú zhōu yǐ tōng cáo ér shā wān jué kǒu rú gù
璞至，浚黑洋山至徐州以通漕，而沙湾决口如故。
nǎi mìng zhòng guān lí xián yuán luò yù shǐ péng yì xié zhì
乃命中官黎贤、阮洛，御史彭谊协治。
pú děng zhù shí dī wū shā wān yǐ yù jué hé kāi yuè hé èr yǐn shuǐ yǐ yì yùn hé qiě shā qí jué shì
璞等筑石堤于沙湾，以御决河，开月河二，引水以益运河，且杀其决势。
sān nián wǔ yuè hé liú jiàn wēi xì shā wān dī shǐ chéng
三年五月，河流渐微细，沙湾堤始成。
nǎi jiā pú tài zǐ tài bǎo ér wū hēi yáng shān shā wān jiàn hé shén èr xīn miào suì chūn qiū èr jì
乃加璞太子太保，而于黑洋山、沙湾建河神二新庙，岁春秋二祭。
liù yuè dà yǔ jiā xún fù jué shā wān běi àn chè yùn hé zhī shuǐ yǐ dōng jìn hé de jiē méi
六月，大雨浃旬，复决沙湾北岸，掣运河之水以东，近河地皆没。
mìng yīng dū yǒu sī xiū zhù
命英督有司修筑。
fù chì zhōng guān lí xián wǔ gèn gōng bù shì láng zhào róng wǎng zhì
复敕中官黎贤、武艮，工部侍郎赵荣往治。
sì nián zhēng yuè hé fù jué xīn sāi kǒu zhī nán zhào fù jiā hé shén fēng hào
四年正月，河复决新塞口之南，诏复加河神封号。
zhì sì yuè jué kǒu nǎi sāi
至四月，决口乃塞。
wǔ yuè dà léi yǔ fù jué shā wān běi àn chè yùn hé shuǐ rù yán hé cáo zhōu jǐn zǔ
五月，大雷雨，复决沙湾北岸，掣运河水入盐河，漕舟尽阻。
dì fù mìng pú wǎng
帝复命璞往。
nǎi záo yī hé cháng sān lǐ yǐ bì jué kǒu shàng xià tōng yùn hé ér jué kǒu yì zhù bà jié zhī lìng xīn hé yùn hé jù kě xíng zhōu
乃凿一河，长三里，以避决口，上下通运河，而决口亦筑坝截之，令新河、运河俱可行舟。
gōng bì zòu wén
工毕奏闻。
dì kǒng bù néng jiǔ lìng pú qiě liú chǔ zhì ér mìng yù dé xú yǒu zhēn wèi qiān dū yù shǐ duān zhì shā wān
帝恐不能久，令璞且留处置，而命谕德徐有贞为佥都御史耑治沙湾。
shí hé nán shuǐ huàn fāng shén yuán wǔ xī huá jiē qiān xiàn zhì yǐ bì shuǐ
这时，河南水患正厉害，原武、西华都迁移县治以避洪水。
xún fǔ xiān yán huáng hé jiù cóng kāi fēng běi zhuǎn liú dōng nán rù huái bù wéi hài
巡抚暹言：“黄河旧从开封北转流东南入淮，不为害。
zì zhèng tǒng shí sān nián gǎi liú wèi èr
自正统十三年改流为二。
yī zì xīn xiāng rù liǔ shù yóu gù dào dōng jīng yán jīn fēng qiū rù shā wān
一自新乡入柳树，由故道东经延津、封丘入沙湾。
yī jué yíng zé màn liú yuán wǔ dǐ xiáng fú fú gōu tōng xǔ wěi chuān wèi shì lín yǐng yǎn chéng chén zhōu shāng shuǐ xī huá xiàng chéng tài kāng
一决荥泽，漫流原武，抵祥符、扶沟、通许、洧川、尉氏、临颍、郾城、陈州、商水、西华、项城、太康。
méi tián shù shí wàn qǐng ér kāi fēng huàn tè shèn
没田数十万顷，而开封患特甚。
suī cháng zhù dà xiǎo dī wū chéng xi jiē sān shí yú lǐ rán shā tǔ yì huài suí zhù suí jué xiǎo dī yǐ méi dà dī fù huài qí bàn
虽尝筑大小堤于城西，皆三十馀里，然沙土易坏，随筑随决，小堤已没，大堤复坏其半。
qǐng qǐ jūn mín fū xié zhù yǐ fáng hòu huàn
请起军民夫协筑，以防后患。
dì kě qí zòu
”帝可其奏。
tài pú shǎo qīng huáng shì jùn yì yán hé fēn liǎng pài yī zì yíng zé nán liú rù xiàng chéng yī zì xīn xiāng bā liǔ shù běi liú rù zhāng qiū huì tōng hé bìng jīng liù qī zhōu xiàn yuē èr qiān yú lǐ
太仆少卿黄仕俊亦言：“河分两派，一自荥泽南流入项城，一自新乡八柳树北流，入张秋会通河，并经六七州县，约二千馀里。
mín jiē dàng xī lí jū ér yǒu sī yóu zhēng qí shuì
民皆荡析离居，而有司犹征其税。
qǐ chì suǒ sī fù shì miǎn zhēng
乞敕所司覆视免征。
dì yì kě qí zòu
”帝亦可其奏。
xún fǔ hé nán yù shǐ zhāng lán yòu yán yuán wǔ huáng hé dōng àn cháng kāi èr hé hé hēi yáng shān jiù hé dào yǐn shuǐ jì xú lǚ
巡抚河南御史张澜又言：“原武黄河东岸尝开二河，合黑洋山旧河道引水济徐、吕。
jīn hé gǎi jué ér běi èr hé yū sāi bù tōng kǒng xú lǚ fá shuǐ bì fáng cáo yùn hēi yáng shān běi hé liú shāo yū huí qǐng yīn jué kǒu gǎi tiāo yī hé yǐ jiē jiù dào guàn xú lǚ
今河改决而北，二河淤塞不通，恐徐、吕乏水，必妨漕运，黑洋山北，河流稍纡回，请因决口改挑一河以接旧道，灌徐、吕。
dì yì cóng zhī
”帝亦从之。
yǒu zhēn zhì shā wān shàng zhì hé sān cè yī zhì shuǐ zhá mén
有贞至沙湾，上治河三策：“一置水闸门。
chén wén shuǐ zhī xìng kě shǐ tōng liú bù kě shǐ yīn sāi
臣闻水之性可使通流，不可使堙塞。
yǔ záo lóng mén pì yī quē wèi shū dǎo jì yě
禹凿龙门，辟伊阙，为疏导计也。
gù hàn wǔ yīn hù zǐ zhōng fú chéng gōng hàn míng shū biàn hé yú nián zhe jī
故汉武堙瓠子终弗成功，汉明疏汴河逾年著绩。
jīn tán zhì shuǐ zhě shén zhòng dú lè làng wáng jǐng suǒ shù zhì shuǐ mén zhī fǎ kě qǔ
今谈治水者甚众，独乐浪王景所述制水门之法可取。
gài shā wān dì tǔ jiē shā yì zhì tān jué gù zuò bà zuò zhá jiē fēi shàn jì
盖沙湾地土皆沙，易致坍决，故作坝作闸皆非善计。
qǐng yī jǐng fǎ sǔn yì qí jiān zhì zhá mén wū shuǐ ér shí qí dǐ lìng gāo cháng shuǐ wǔ chǐ
请依景法损益其间，置闸门于水，而实其底，令高常水五尺。
xiǎo zé jū zhī yǐ jì yùn dà zé shū zhī shǐ qū hǎi zé yǒu tōng liú zhī lì wú yīn sāi zhī huàn yǐ
小则拘之以济运，大则疏之使趋海，则有通流之利，无堙塞之患矣。
yī kāi fēn shuǐ hé
一开分水河。
fán shuǐ shì dà zhě yi fēn xiǎo zhě yi hé
凡水势大者宜分，小者宜合。
jīn huáng hé shì dà héng chōng jué yùn hé shì xiǎo héng qián qiǎn bì fēn huáng shuǐ hé yùn hé zé yǒu lì wú hài
今黄河势大恒冲决，运河势小恒干浅，必分黄水合运河，则有利无害。
qǐng dù huáng hé kě fēn zhī de kāi guǎng jì hé yī dào xià chuān pú yáng bó líng jí jiù shā hé èr shí yú lǐ shàng lián dōng xi yǐng táng jí xiǎo lǐng děng dì yòu shù shí lǐ qí nèi zé yǒu gǔ dà jīn dī kě yǐ yǐ wéi gù qí wài yǒu bā bǎi lǐ liáng shān pō kě shì yǐ wéi xiè
请度黄河可分之地，开广济河一道，下穿濮阳、博陵及旧沙河二十馀里，上连东、西影塘及小岭等地又数十里，其内则有古大金堤可倚以为固，其外有八百里梁山泊可恃以为泄。
zhì xīn zhì èr zhá yì pō jiān láo kě yǐ xuān jié shǐ huáng hé shuǐ dà bù zhì fàn yì wéi hài xiǎo yì bù zhì qián qiǎn yǐ zǔ cáo yùn
至新置二闸亦颇坚牢，可以宣节，使黄河水大不至泛溢为害，小亦不至干浅以阻漕运。
qí yī tiāo shēn yùn hé
”其一挑深运河。
dì yù yǒu zhēn rú qí yì xíng zhī
帝谕有贞，如其议行之。
yǒu zhēn nǎi yú jì wèn yán wèi qìn xún dà hé dào pú fàn xiāng dù dì xíng shuǐ shì shàng yán hé zì yōng ér yù chū xiǎn gù ér zhī yí chì shuǐ shì jì sì
有贞乃逾济、汶，沿卫、沁，循大河，道濮、范，相度地形水势，上言：“河自雍而豫，出险固而之夷斥，水势既肆。
yóu yù ér yǎn tǔ yì shū shuǐ yì sì
由豫而兖，土益疏，水益肆。
ér shā wān zhī dōng suǒ wèi dà hóng kǒu zhě shì dāng qí chōng wū shì jué yān ér duó jì wèn rù hǎi zhī lù yǐ qù
而沙湾之东，所谓大洪口者，适当其冲，于是决焉，而夺济、汶入海之路以去。
zhū shuǐ cóng zhī ér xiè dī yǐ kuì qú yǐ yū lào zé yì hàn zé hé cáo dào yóu cǐ zǔ
诸水从之而泄，堤以溃，渠以淤，涝则溢，旱则涸，漕道由此阻。
rán zhòu ér yàn zhī zé kuì zhě yì kuì yū zhě yì yū
然骤而堰之，则溃者益溃，淤者益淤。
jīn qǐng xiān shū qí shuǐ shuǐ shì píng nǎi zhì qí jué jué zhǐ nǎi jùn qí yū
今请先疏其水，水势平乃治其决，决止乃浚其淤。
wū shì shè qú yǐ shū zhī qǐ zhāng qiū jīn dī zhī shǒu xī nán xíng jiǔ lǐ zhì pú yáng luò yòu jiǔ lǐ zhì bó líng bēi yòu liù lǐ zhì shòu zhāng zhī shā hé yòu bā lǐ zhì dōng xi yǐng táng yòu shí yǒu wǔ lǐ zhì bái lǐng wān yòu sān lǐ zhì li jiān fán wǔ shí lǐ
”于是设渠以疏之，起张秋金堤之首，西南行九里至濮阳泺，又九里至博陵陂，又六里至寿张之沙河，又八里至东、西影塘，又十有五里至白岭湾，又三里至李鞬，凡五十里。
yóu li jiān ér shàng èr shí lǐ zhì zhú kǒu lián huā chí yòu sān shí lǐ zhì dà zhū tán nǎi yú fàn jì pú yòu shàng ér xi fán shù bǎi lǐ jīng chán yuān yǐ jiē hé qìn zhù jiǔ yàn yǐ yù hé liú páng chū zhě zhǎng gè wàn zhàng shí zhī shí ér jiàn yǐ tiě
由李鞬而上二十里至竹口莲花池，又三十里至大潴潭，乃逾范暨濮，又上而西，凡数百里，经澶渊以接河、沁，筑九堰以御河流旁出者，长各万丈，实之石而键以铁。
liù nián qī yuè gōng chéng cì qú míng guǎng jì
六年七月，功成，赐渠名广济。
shā wān zhī jué chuí shí nián zhì shì shǐ sāi
沙湾之决垂十年，至是始塞。
yì huì huáng hé nán liú rù huái yǒu zhēn nǎi kè zòu gōng
亦会黄河南流入淮，有贞乃克奏功。
fán fèi mù tiě zhú shí lèi shù wàn fu wǔ wàn bā qiān yǒu qí gōng wǔ bǎi wǔ shí yú rì
凡费木铁竹石累数万，夫五万八千有奇，工五百五十馀日。
zì cǐ hé shuǐ běi chū jì cáo ér ā juàn cáo yùn jiān tián chū jù rù zhě bǎi shù shí wàn qǐng
自此河水北出济漕，而阿、鄄、曹、郓间田出沮洳者，百数十万顷。
nǎi jùn cáo qú yóu shā wān běi zhì lín qīng nán dǐ jǐ níng fù jiàn bā zhá wū dōng chāng yòng wáng jǐng zhì shuǐ mén fǎ yǐ píng shuǐ dào ér shān dōng hé huàn xi yǐ
乃浚漕渠，由沙湾北至临清，南抵济宁，复建八闸于东昌，用王景制水门法以平水道，而山东河患息矣。
qī nián xià hé nán dà yǔ hé jué kāi fēng hé nán zhāng dé
七年夏，河南大雨，河决开封、河南、彰德。
qí qiū jī fǔ shān dōng dà yǔ zhū shuǐ bìng yì gāo dì zhàng yú dī àn duō chōng jué
其秋，畿辅、山东大雨，诸水并溢，高地丈馀，堤岸多冲决。
réng chì yǒu zhēn xiū zhù
仍敕有贞修筑。
wèi jǐ shì jùn hái jīng rù jiàn
未几，事竣，还京入见。
jiǎng láo shèn zhì zhuó fù dōu yù shǐ
奖劳甚至，擢副都御史。
tiān shùn yuán nián xiū xiáng fú hù chéng dà dī
天顺元年修祥符护城大堤。
wǔ nián qī yuè hé jué biàn liáng tǔ chéng yòu jué zhuān chéng chéng zhōng shuǐ zhàng yú huài guān mín shě guò bàn
五年七月，河决汴梁土城，又决砖城，城中水丈馀，坏官民舍过半。
zhōu wáng fǔ gōng rén jí zhū shǒu tǔ guān jiē chéng zhōu fá yǐ bì jūn mín nì sǐ wú suàn
周王府宫人及诸守土官皆乘舟筏以避，军民溺死无算。
xiāng chéng yì jué xiàn chéng
襄城亦决县城。
mìng gōng bù shì láng xuē yuǎn wǎng shì xù zāi hù juān tián zū gōng xiè mín jū yǐ cì xiū lǐ
命工部侍郎薛远往视，恤灾户、蠲田租，公廨民居以次修理。
míng nián èr yuè kāi xiáng fú cáo jiā liū hé shì shāo píng
明年二月，开祥符曹家溜，河势稍平。
qī nián chūn hé nán bù zhèng sī zhào mó jīn jǐng huī kǎo mǎn zhì jīng shàng yán guó chū huáng hé zài fēng qiū hòu xǐ kāng wáng mǎ tóu qù chéng běi sān shí lǐ fù yǒu èr zhī hé yī yóu shā mén zhù yùn hé yī yóu jīn lóng kǒu dá xú lǚ rù hǎi
七年春，河南布政司照磨金景辉考满至京，上言：“国初，黄河在封丘，后徙康王马头，去城北三十里，复有二支河：一由沙门注运河，一由金龙口达徐、吕入海。
zhèng tǒng wù chén jué yíng zé zhuǎn qū chéng nán bìng liú rù huái jiù hé zhī hé jù yīn cáo hé yīn ér qiǎn sè
正统戊辰，决荥泽，转趋城南，并流入淮，旧河、支河俱堙，漕河因而浅涩。
jǐng tài guǐ yǒu yīn shuǐ pò chéng zhù dī sì shí lǐ láo fèi guò shèn ér shuǐ fā zhé kuì rán shàng wèi zhì jué chéng háo wéi rén hài yě
景泰癸酉，因水迫城，筑堤四十里，劳费过甚，而水发辄溃，然尚未至决城壕为人害也。
zhì tiān shùn xīn sì shuǐ bào zhì tǔ chéng zhuān chéng bìng pǐ qī jùn cái lì suǒ zhù zhī dī jù wěi zhū wú yòng rén xīn huáng huáng wèi zhī suǒ dǐ
至天顺辛巳，水暴至，土城砖城并圮，七郡财力所筑之堤，俱委诸无用，人心惶惶，未知所底。
fu hé bù xún gù dào bìng liú rù huái shì wèi wàng xíng
夫河不循故道，并流入淮，是为妄行。
jīn jí yi shū dǎo yǐ shā qí shì
今急宜疏导以杀其势。
ruò zhǐ wěi zhī yī huái ér yǐ dī fáng wèi cháng cè kǒng kāi fēng zhōng wéi yú biē zhī qū
若止委之一淮，而以堤防为长策，恐开封终为鱼鳖之区。
qǐ chì bù xí suǒ sī xiān shū jīn lóng kǒu kuān kuò yǐ jiē cáo hé rán hòu xiāng dù jiù hé huò bié qiú xiè shuǐ zhī de tiāo jùn yǐ píng shuǐ huàn wèi jīng jiǔ jì
乞敕部檄所司，先疏金龙口宽阔以接漕河，然后相度旧河或别求泄水之地，挑浚以平水患，为经久计。
mìng rú qí shuō xíng zhī
”命如其说行之。
chéng huà qī nián mìng wáng shù wèi gōng bù shì láng fèng chì zǒng lǐ hé dào
成化七年命王恕为工部侍郎，奉敕总理河道。
zǒng hé shì láng zhī shè zì shù shǐ yě
总河侍郎之设，自恕始也。
shí huáng hé bù wéi huàn shù duān lì cáo hé ér yǐ
时黄河不为患，恕耑力漕河而已。
shí sì nián hé jué kāi fēng huài hù chéng dī wǔ shí zhàng
十四年，河决开封，坏护城堤五十丈。
xún fǔ hé nán dōu yù shǐ li yǎn yán hé nán lèi yǒu hé huàn jiē xià liú yōng sè suǒ zhì
巡抚河南都御史李衍言：“河南累有河患，皆下流壅塞所致。
yi shū kāi fēng xī nán xīn chéng de xià dǐ liáng jiā qiǎn jiù hé kǒu qī lǐ yōng sè yǐ xiè xìng huā yíng shàng liú
宜疏开封西南新城地，下抵梁家浅旧河口七里壅塞，以泄杏花营上流。
yòu zì bā jiǎo hé kǒu zhí dǐ nán dùn fēn dǎo sǎn màn yǐ miǎn xiáng fú yān líng huī chén guī dé zhī zāi
又自八角河口直抵南顿，分导散漫，以免祥符、鄢陵、睢、陈、归德之灾。
nǎi chì yǎn zhuó xíng zhī
乃敕衍酌行之。
míng nián zhēng yuè qiān yíng zé xiàn zhì yǐ bì shuǐ ér kāi fēng dī bù jiǔ jí sāi
明年正月迁荥泽县治以避水，而开封堤不久即塞。
hóng zhì èr nián wǔ yuè hé jué kāi fēng jí jīn lóng kǒu rù zhāng qiū yùn hé yòu jué sǎo tóu wǔ suǒ rù qìn
弘治二年五月，河决开封及金龙口，入张秋运河，又决埽头五所入沁。
jùn yì duō bèi hài biàn liáng yóu shén yì zhě zhì qǐng qiān kāi fēng chéng yǐ bì qí huàn
郡邑多被害，汴梁尤甚，议者至请迁开封城以避其患。
bù zhèng sī xú kè chí bù kě nǎi zhǐ
布政司徐恪持不可，乃止。
mìng suǒ sī dà fā zú zhù zhī
命所司大发卒筑之。
jiǔ yuè mìng bái áng wèi hù bù shì láng xiū zhì hé dào cì yǐ tè chì lìng huì shān dōng hé nán běi zhí lì sān xún fǔ zì shàng yuán jué kǒu zhì yùn hé xiàng jī xiū zhù
九月命白昂为户部侍郎，修治河道，赐以特敕，令会山东、河南、北直隶三巡抚，自上源决口至运河，相机修筑。
sān nián zhēng yuè áng shàng yán chén zì huái hé xiāng dù shuǐ shì dǐ hé nán zhōng mù děng xiàn jiàn shàng yuán jué kǒu shuǐ rù nán àn zhě shí sān rù běi àn zhě shí qī
三年正月，昂上言：“臣自淮河相度水势，抵河南中牟等县，见上源决口，水入南岸者十三，入北岸者十七。
nán jué zhě zì zhōng mù yáng qiáo zhì xiáng fú jiè xī wèi èr zhī yī jīng wèi shì děng xiàn hé yǐng shuǐ xià tú shān rù wū huái
南决者，自中牟杨桥至祥符界析为二支：一经尉氏等县，合颍水，下涂山，入于淮；
yī jīng tōng xǔ děng xiàn rù guō hé xià jīng shān rù wū huái
一经通许等县，入涡河，下荆山，入于淮。
yòu yī zhī zì guī dé zhōu tōng fèng yáng zhī bó xiàn yì hé guō hé rù wū huái
又一支自归德州通凤阳之亳县，亦合涡河入于淮。
běi jué zhě zì yuán wǔ jīng yáng wǔ xiáng fú fēng qiū lán yáng yí fēng kǎo chéng qí yī zhī jué rù jīn lóng děng kǒu zhì shān dōng cáo zhōu chōng rù zhāng qiū cáo hé
北决者，自原武经阳武、祥符、封丘、兰阳、仪封、考城，其一支决入金龙等口，至山东曹州，冲入张秋漕河。
qù dōng shuǐ xiāo shā jī jué kǒu yǐ yū yīn bìng wèi yī dà zhī yóu xiáng fú dí jiā kǒu hé qìn hé chū dīng jiā dào kǒu xià xú zhōu
去冬，水消沙积，决口已淤，因并为一大支，由祥符翟家口合沁河，出丁家道口，下徐州。
cǐ hé liú nán běi fēn háng dà shì yě
此河流南北分行大势也。
hé yǐng wō èr shuǐ rù huái zhě gè yǒu tān qì shuǐ mài pō wēi yi shū jùn yǐ shā hé shì
合颍、涡二水入淮者，各有滩碛，水脉颇微，宜疏浚以杀河势。
hé qìn shuǐ rù xú zhě zé yǐ hé dào qiǎn ài bù néng shòu fāng yǒu piào méi zhī yú
合沁水入徐者，则以河道浅隘不能受，方有漂没之虞。
kuàng shàng liú jīn lóng zhū kǒu suī zàn yū jiǔ jiāng fù jué yi wū běi liú suǒ jīng qī xiàn zhù wèi dī àn yǐ wèi zhāng qiū
况上流金龙诸口虽暂淤，久将复决，宜于北流所经七县，筑为堤岸，以卫张秋。
dàn yuán chì zhì shān dōng hé nán běi zhí lì ér nán zhí lì huái xú jìng shí hé suǒ jīng xíng yào dì shàng wú suǒ tǒng
但原敕治山东、河南、北直隶，而南直隶淮、徐境，实河所经行要地，尚无所统。
wū shì bìng yǐ mìng áng
”于是并以命昂。
áng jǔ láng zhōng lóu xìng xié zhì nǎi yì fū èr shí wǔ wàn zhù yáng wǔ zhǎng dī yǐ fáng zhāng qiū
昂举郎中娄性协治，乃役夫二十五万，筑阳武长堤，以防张秋。
yǐn zhōng mù jué hé chū yíng zé yáng qiáo yǐ dá huái jùn sù zhōu gǔ biàn hé yǐ rù sì yòu jùn huī hé zì guī dé yìn mǎ chí jīng fú lí qiáo zhì sù qiān yǐ huì cáo hé shàng zhù zhǎng dī xià xiū jiǎn shuǐ zhá
引中牟决河出荥泽阳桥以达淮，浚宿州古汴河以入泗，又浚睢河自归德饮马池，经符离桥至宿迁以会漕河，上筑长堤，下修减水闸。
yòu shū yuè hé shí yú yǐ xiè shuǐ sāi jué kǒu sān shí liù shǐ hé liú rù biàn biàn rù huī huī rù sì sì rù huái yǐ dá hǎi
又疏月河十馀以泄水，塞决口三十六，使河流入汴，汴入睢，睢入泗，泗入淮，以达海。
shuǐ huàn shāo níng
水患稍宁。
áng yòu yǐ hé nán rù huái fēi zhèng dào kǒng zú bù néng róng fù wū yú tái dé zhōu wú qiáo xiū gǔ zhǎng dī
昂又以河南入淮非正道，恐卒不能容，复于鱼台、德州、吴桥修古长堤；
yòu zì dōng píng běi zhì xìng jì záo xiǎo hé shí èr dào rù dà qīng hé jí gǔ huáng hé yǐ rù hǎi
又自东平北至兴济凿小河十二道，入大清河及古黄河以入海。
hé kǒu gè jiàn shí yàn yǐ shí qǐ bì
河口各建石堰，以时启闭。
gài nán běi fēn zhì ér dōng nán zé yǐ shū wéi zhǔ yún
盖南北分治，而东南则以疏为主云。
liù nián èr yuè yǐ liú dà xià wèi fù dōu yù shǐ zhì zhāng qiū jué hé
六年二月以刘大夏为副都御史，治张秋决河。
xiān shì hé jué zhāng qiū dài jiā miào chè cáo hé yǔ wèn shuǐ hé ér běi xíng qiǎn gōng bù shì láng chén zhèng dū zhì
先是，河决张秋戴家庙，掣漕河与汶水合而北行，遣工部侍郎陈政督治。
zhèng yán hé zhī gù dào yǒu èr yī zài yíng zé sūn jiā dù kǒu jīng zhū xiān zhèn zhí dǐ chén zhōu
政言：“河之故道有二：一在荥泽孙家渡口，经朱仙镇直抵陈州；
yī zài guī dé zhōu yìn mǎ chí yǔ bó zhōu de xiāng zhǔ
一在归德州饮马池，与亳州地相属。
jiù jù rù huái jīn yǐ yū sè yīn zhì shàng liú chōng jī shì jǐn běi qū
旧俱入淮，今已淤塞，因致上流冲激，势尽北趋。
zì xiáng fú sūn jiā kǒu yáng jiā kǒu chē chuán kǒu lán yáng tóng wǎ xiāng jué wéi shù dào jù rù yùn hé
自祥符孙家口、杨家口、车船口，兰阳铜瓦厢决为数道，俱入运河。
wū shì zhāng qiū shàng xià shì shén wēi jí zì táng yì zhì jǐ níng dī àn duō bēng pǐ ér dài jiā miào jiǎn shuǐ zhá qiǎn ài bù néng xiè shuǐ yì yǒu chōng jué
于是张秋上下势甚危急，自堂邑至济宁堤岸多崩圮，而戴家庙减水闸浅隘不能泄水，亦有冲决。
qǐng jùn jiù hé yǐ shā shàng liú zhī shì sāi jué hé yǐ fáng xià liú zhī huàn
请浚旧河以杀上流之势，塞决河以防下流之患。
zhèng fāng jiàn cì xiū jǔ wèi jǐ zú guān
”政方渐次修举，未几卒官。
dì shēn yǐ wéi yōu mìng tíng chén huì jiàn cái shí kān rèn zhě
帝深以为忧，命廷臣会荐才识堪任者。
qiān jǔ dà xià suì cì chì yǐ wǎng
佥举大夏，遂赐敕以往。
shí èr yuè xún àn hé nán yù shǐ tu shēng yán huáng hé wéi huàn nán jué bìng hé nán běi jué bìng shān dōng
十二月，巡按河南御史涂升言：“黄河为患，南决病河南，北决病山东。
xī hàn jué suān zǎo fù jué hù zǐ
昔汉决酸枣，复决瓠子；
sòng jué guǎn táo fù jué chán zhōu
宋决馆陶，复决澶州；
yuán jué biàn liáng fù jué pú kǒu
元决汴梁，复决蒲口。
rán hàn dōu guān zhōng sòng dōu dà liáng hé jué wéi huàn bù guò bīn hé shù jùn ér yǐ
然汉都关中，宋都大梁，河决为患，不过濒河数郡而已。
jīn jīng shī zhuān jiè huì tōng hé suì cáo sù shù bǎi wàn shí hé jué ér běi zé dà wéi cáo yōu
今京师专藉会通河岁漕粟数百万石，河决而北，则大为漕忧。
chén bó cǎi yǔ lùn zhì hé zhī cè yǒu sì
臣博采与论，治河之策有四：
yī yuē shū jùn
“一曰疏浚。
xíng zhèng zhī dōng wǔ hé zhī xi yìn mǎ bái lù děng hé jiē huáng hé yóu wō rù huái zhī gù dào
荥、郑之东，五河之西，饮马、白露等河皆黄河由涡入淮之故道。
qí hòu nán liú rì jiǔ huò hé kǒu yǐ yū gāo bù xiè huò hé shēn xiá ài nán róng shuǐ shì wú suǒ fēn shā suì fàn làn běi jué
其后南流日久，或河口以淤高不泄，或河身狭隘难容，水势无所分杀，遂泛滥北决。
jīn wéi lì shàng liú dōng nán zhī gù dào xiāng dù shū jùn zé zhèng liú guī dào yú bō jiù hè xià liú wú bēn kuì zhī hài běi àn wú chōng jué zhī huàn yǐ
今惟丽上流东南之故道，相度疏浚，则正流归道，馀波就壑，下流无奔溃之害，北岸无冲决之患矣。
èr yuē è sāi
二曰扼塞。
jì shā shuǐ shì wū dōng nán bì xū zhù dī àn wū xī běi
既杀水势于东南，必须筑堤岸于西北。
huáng líng gāng shàng xià jiù dī quē huài dāng dù xià liú dōng běi xíng shì qù shuǐ yuǎn jìn bǔ zhù wú yí pái zhàng bǎi chuān xī guī dōng nán yóu huái rù hǎi zé zhāng qiū wú huàn ér cáo hé kě bǎo yǐ
黄陵冈上下旧堤缺坏，当度下流东北形势，去水远近，补筑无遗，排障百川悉归东南，由淮入海，则张秋无患，而漕河可保矣。
sān yuē yòng rén jiàn hé nán qiān shì zhāng nài
”三曰用人，荐河南佥事张鼐。
sì yuē jiǔ rèn zé qǐng zhuān xìn dà xià qiě wū guī dé huò dōng chāng jiàn gōng xiè lìng jū zhōng cái jué yě
四曰久任，则请专信大夏，且于归德或东昌建公廨，令居中裁决也。
dì yǐ wéi rán
帝以为然。
qī nián wǔ yuè mìng tài jiàn li xìng píng jiāng bó chén ruì wǎng tóng dà xià gòng zhì zhāng qiū
七年五月命太监李兴、平江伯陈锐往同大夏共治张秋。
shí èr yuè zhù sāi zhāng qiū jué kǒu gōng chéng
十二月筑塞张秋决口工成。
chū hé liú tuān hàn jué kǒu kuò jiǔ shí yú zhàng dà xià xíng shì zhī yuē shì xià liú wèi kě zhì dāng zhì shàng liú
初，河流湍悍，决口阔九十馀丈，大夏行视之，曰：“是下流未可治，当治上流。
wū shì jí jué kǒu xī nán kāi yuè hé sān lǐ xǔ shǐ liáng yùn kě jì nǎi jùn yí fēng huáng líng gāng nán gǔ lǔ jiù hé sì shí yú lǐ yóu cáo chū xú yǐ shā shuǐ shì
”于是即决口西南开越河三里许，使粮运可济，乃浚仪封黄陵冈南贾鲁旧河四十馀里，由曹出徐，以杀水势。
yòu jùn sūn jiā dù kǒu bié záo xīn hé qī shí yú lǐ dǎo shǐ nán xíng yóu zhōng móu yǐng chuān dōng rù huái
又浚孙家渡口，别凿新河七十馀里，导使南行，由中牟、颍川东入淮。
yòu jùn xiáng fú sì fǔ yíng yū hé yóu chén liú zhì guī dé fēn wéi èr
又浚祥符四府营淤河，由陈留至归德分为二。
yī yóu sù qiān xiǎo hé kǒu yī yóu bó guō hé jù huì wū huái
一由宿迁小河口，一由亳涡河，俱会于淮。
rán hòu yán zhāng qiū liǎng àn dōng xī zhù tái lì biǎo guàn suǒ lián jù jiàn xué ér zhì zhī shí yǐ tǔ
然后沿张秋两岸，东西筑台，立表贯索，联巨舰穴而窒之，实以土。
zhì jué kǒu qù zhì chén jiàn yā yǐ dà sǎo qiě hé qiě jué suí jué suí zhù lián zhòu yè bù xī
至决口，去窒沉舰，压以大埽，且合且决，随决随筑，连昼夜不息。
jué jì sāi liáo yǐ shí dī yǐn ruò cháng hóng gōng nǎi chéng
决既塞，缭以石堤，隐若长虹，功乃成。
dì qiǎn xíng rén jī yáng jiǔ wǎng láo zhī gǎi zhāng qiū míng wéi ān píng zhèn
帝遣行人赍羊酒往劳之，改张秋名为安平镇。
dà xià děng yán ān píng zhèn jué kǒu yǐ sāi hé xià liú běi rù dōng chāng lín qīng zhì tiān jīn rù hǎi yùn dào yǐ tōng rán bì zhù huáng líng gāng hé kǒu dǎo hé shàng liú nán xià xú huái zhù kě wèi yùn dào jiǔ ān zhī jì
大夏等言：“安平镇决口已塞，河下流北入东昌、临清至天津入海，运道已通，然必筑黄陵冈河口，导河上流南下徐淮，庶可为运道久安之计。
tíng yì rú qí yán
”廷议如其言。
nǎi yǐ bā nián zhēng yuè zhù sāi huáng líng gāng jí jīng lóng děng kǒu qī chù xún yǒu wǔ rì ér bì
乃以八年正月筑塞黄陵冈及荆隆等口七处，旬有五日而毕。
gài huáng líng gāng jū ān píng zhèn zhī shàng liú qí guǎng jiǔ shí yú zhàng jīng lóng děng kǒu yòu jū huáng líng gāng zhī shàng liú qí guǎng sì bǎi sān shí yú zhàng
盖黄陵冈居安平镇之上流，其广九十馀丈，荆隆等口又居黄陵冈之上流，其广四百三十馀丈。
hé liú zhì cǐ kuān màn bēn fàng jiē hóu jīn zhòng dì
河流至此宽漫奔放，皆喉襟重地。
zhū kǒu jì sāi wū shì shàng liú hé shì fù guī lán yáng kǎo chéng fēn liú jìng xú zhōu guī dé sù qiān nán rù yùn hé huì huái shuǐ dōng zhù wū hǎi nán liú gù dào yǐ fù
诸口既塞，于是上流河势复归兰阳、考城，分流迳徐州、归德、宿迁，南入运河，会淮水，东注于海，南流故道以复。
ér dà míng fǔ zhī zhǎng dī qǐ zuò chéng lì huá xiàn cháng yuán dōng míng cáo zhōu cáo xiàn dǐ yú chéng fán sān bǎi liù shí lǐ
而大名府之长堤，起胙城，历滑县、长垣、东明、曹州、曹县抵虞城，凡三百六十里。
qí xī nán jīng lóng děng kǒu xīn dī qǐ yú jiā diàn lì tóng wǎ xiāng dōng qiáo dǐ xiǎo sòng jí fán bǎi liù shí lǐ
其西南荆隆等口新堤起于家店，历铜瓦厢、东桥抵小宋集，凡百六十里。
dà xiǎo èr dī xiāng yì ér shí bà jù péi zhù jiān hòu kuì jué zhī huàn wū shì xi yǐ
大小二堤相翼，而石坝俱培筑坚厚，溃决之患于是息矣。
dì yǐ huáng líng gāng hé kǒu gōng chéng chì jiàn huáng hé shén cí yǐ zhèn zhī cì é yuē zhāo yìng
帝以黄陵冈河口功成，敕建黄河神祠以镇之，赐额曰昭应。
qí qiū zhào dà xià děng hái jīng
其秋，召大夏等还京。
jīng lóng jí jīn lóng yě
荆隆即金龙也。
shí yī nián hé jué guī dé
十一年，河决归德。
guǎn hé gōng bù yuán wài láng xiè jī yán huáng hé yī zhī xiān zì xú zhōu chéng dōng xiǎo fú qiáo liú rù cáo hé nán dǐ pī zhōu sù qiān
管河工部员外郎谢缉言：黄河一支，先自徐州城东小浮桥流入漕河，南抵邳州、宿迁。
jīn huáng hé shàng liú wū guī dé zhōu xiǎo bà zǐ děng chù chōng jué yǔ huáng hé bié zhī huì liú jīng sù zhōu suī níng yóu sù qiān xiǎo hé kǒu liú rù cáo hé
今黄河上流于归德州小坝子等处冲决，与黄河别支会流，经宿州、睢宁，由宿迁小河口流入漕河。
wū shì xiǎo hé kǒu běi dǐ xú zhōu shuǐ liú jiàn xì hé dào qiǎn zǔ
于是小河口北抵徐州水流渐细，河道浅阻。
qiě xú lǚ èr hóng wéi lài qìn shuǐ jiē jì zì qìn yuán hé nèi guī dé zhì xú zhōu xiǎo fú qiáo liú chū suī yǔ huáng hé yì yuán ér bǐ nián hé qìn zhī liú hé ér wéi yī
且徐、吕二洪，惟赖沁水接济，自沁源、河内、归德至徐州小浮桥流出，虽与黄河异源，而比年河、沁之流合而为一。
jīn huáng hé zì guī dé nán jué kǒng qiān yǐn qìn shuǐ jù wǎng nán liú zé xú lǚ èr hóng bì zhì qiǎn zǔ
今黄河自归德南决，恐牵引沁水俱往南流，则徐、吕二洪必至浅阻。
qǐng jí sāi guī dé jué kǒu è huáng shuǐ rù xú yǐ jì cáo ér tiāo qìn shuǐ zhī yū shǐ rù xú yǐ jì xú lǚ zé shuǐ shēn guǎng ér cáo biàn lì yǐ
请亟塞归德决口，遏黄水入徐以济漕，而挑沁水之淤，使入徐以济徐、吕，则水深广而漕便利矣。
dì cóng qí qǐng
”帝从其请。
wèi jǐ hé nán guǎn hé fù shǐ zhāng nài yán chén cháng qǐng xiū zhù hòu jiā tán kǒu jué hé yǐ jì xú lǚ èr hóng
未几，河南管河副使张鼐言：“臣尝请修筑侯家潭口决河，以济徐、吕二洪。
jīn zì liù yuè yǐ lái hé liú sì yì tán kǒu jué niè mí shēn gōng fèi hào dà zú nán chéng gōng
今自六月以来，河流四溢，潭口决啮弥深，工费浩大，卒难成功。
chén cháng xíng shì shuǐ shì jīng lóng kǒu dī nèi jiù hé tōng jiǎ lǔ hé yóu dīng jiā dào kǒu xià xú huái qí jī shàng zài
臣尝行视水势，荆隆口堤内旧河通贾鲁河，由丁家道口下徐、淮，其迹尚在。
ruò wū shàng yuán wǔ zhì mù luán diàn bié záo yī qú xià jiē jīng lóng kǒu jiù hé sì hé liú nán qiān zé yǐn zhī rù qú zhù pèi rán zhī shì kě jiē èr hóng ér liáng yùn wú suǒ zǔ yǐ
若于上源武陟木栾店别凿一渠，下接荆隆口旧河，俟河流南迁，则引之入渠，庶沛然之势可接二洪，而粮运无所阻矣。
dì wéi xià qí yì wū zǒng cáo dōu yù shǐ li huì
”帝为下其议于总漕都御史李蕙。
yuè èr suì yǎn zhōu zhī fǔ gōng hóng shàng yán fù shǐ nài jiàn hé shì nán xíng yù zì jīng lóng kǒu fēn qìn shuǐ rù gǔ lǔ hé yòu zì guī dé xī wáng pái kǒu shàng xià fēn shuǐ yì rù gǔ lǔ hé jù yóu dīng jiā dào kǒu rù xú zhōu
越二岁，兖州知府龚弘上言：’副使鼐见河势南行，欲自荆隆口分沁水入贾鲁河，又自归德西王牌口上下分水亦入贾鲁河，俱由丁家道口入徐州。
dàn jīn qiū shuǐ cóng wáng pái kǒu dōng xíng bù yóu dīng jiā kǒu ér nán gù nì liú dōng běi zhì huáng líng gāng yòu zì cáo xiàn rù dān nán lián yú chéng
但今秋水从王牌口东行，不由丁家口而南，顾逆流东北至黄陵冈，又自曹县入单，南连虞城。
qǐ lìng shǒu chén jí jiàn shū jùn xiū zhù zhī cè
乞令守臣亟建疏浚修筑之策。
wū shì hé nán xún fǔ dōu yù shǐ zhèng líng yán xú lǚ èr hóng jiè hé qìn èr shuǐ hé liú dōng xià yǐ xiāng jiē jì
”于是河南巡抚都御史郑龄言：“徐、吕二洪藉河、沁二水合流东下，以相接济。
jīn dīng jiā dào kǒu shàng xià hé jué dī àn zhě shí yǒu èr chù gòng kuò sān bǎi yú zhàng ér hé yū sān shí yú lǐ
今丁家道口上下河决堤岸者十有二处，共阔三百馀丈，而河淤三十馀里。
shàng yuán bēn fàng zé cáo dān shòu hài ér ān píng kě yú
上源奔放，则曹、单受害，而安平可虞；
xià liú sàn yì zé xiāo dàng bèi huàn ér cáo liú yǒu zǔ
下流散溢，则萧、砀被患，而漕流有阻。
jùn zhù chéng jí wù yě
浚筑诚急务也。
bù fù cóng zhī nǎi xiū dīng jiā kǒu shàng xià dī àn
”部覆从之，乃修丁家口上下堤岸。
chū huáng hé zì yuán wǔ xíng yáng fēn ér wèi sān yī zì bó zhōu fèng yáng zhì qīng hé kǒu tōng huái rù hǎi
初，黄河自原武、荥阳分而为三：一自亳州、凤阳至清河口，通淮入海；
yī zì guī dé zhōu guò dīng jiā dào kǒu dǐ xú zhōu xiǎo fú qiáo
一自归德州过丁家道口，抵徐州小浮桥；
yī zì wā ní hé guò huáng líng gāng yì dǐ xú zhōu xiǎo fú qiáo jí gǔ lǔ hé yě
一自洼泥河过黄陵冈，亦抵徐州小浮桥，即贾鲁河也。
dài hé jué huáng líng gāng fàn zhāng qiū běi liú duó cáo liú dà xià wǎng sāi zhī réng chū qīng hé kǒu
迨河决黄陵冈，犯张秋，北流夺漕，刘大夏往塞之，仍出清河口。
shí bā nián hé hū běi xǐ sān bǎi lǐ zhì sù qiān xiǎo hé kǒu
十八年，河忽北徙三百里，至宿迁小河口。
zhèng dé sān nián yòu běi xǐ sān bǎi lǐ zhì xú zhōu xiǎo fú qiáo
正德三年又北徙三百里，至徐州小浮桥。
sì nián liù yuè yòu běi xǐ yī bǎi èr shí lǐ zhì pèi xiàn fēi yún qiáo jù rù cáo hé
四年六月又北徙一百二十里，至沛县飞云桥，俱入漕河。
shì shí nán hé gù dào yū sè shuǐ wéi běi qū dān fēng zhī jiān hé zhǎi shuǐ yì jué huáng líng gāng shàng jiā děng kǒu cáo dān tián lú duō méi zhì wéi fēng xiàn chéng guō liǎng àn kuò bǎi yú lǐ
是时，南河故道淤塞，水惟北趋，单、丰之间河窄水溢，决黄陵冈、尚家等口，曹、单田庐多没，至围丰县城郭，两岸阔百馀里。
dū cáo jí shān dōng zhèn xún guān kǒng jīng jù yě yáng gǔ gù dào zé duó jǐ níng ān píng yùn hé gè chén suǒ jiàn yǐ qǐng
督漕及山东镇巡官恐经钜野、阳谷故道，则夺济宁、安平运河，各陈所见以请。
yì wèi dìng
议未定。
míng nián jiǔ yuè hé fù chōng huáng líng gāng rù gǔ lǔ hé fàn yì héng liú zhí dǐ fēng pèi
明年九月，河复冲黄陵冈，入贾鲁河，泛溢横流，直抵丰、沛。
yù shǐ lín mào dá yì yǐ běi jué ān píng zhèn wèi yú ér qǐng jùn yí fēng kǎo chéng shàng liú gù dào yǐn hé nán liú yǐ fēn qí shì rán hòu sāi jué kǒu zhù gù dī
御史林茂达亦以北决安平镇为虞，而请浚仪封、考城上流故道，引河南流以分其势，然后塞决口，筑故堤。
gōng bù shì láng cuī yán fèng mìng xiū lǐ huáng hé jùn xiáng fú dǒng pén kǒu yíng zé sūn jiā dù yòu jùn gǔ lǔ hé jí bó zhōu gù hé gè shù shí lǐ qiě zhù cháng yuán zhū xiàn jué kǒu jí cáo xiàn wài dī liáng jìng jué kǒu
工部侍郎崔岩奉命修理黄河，浚祥符董盆口、荥泽孙家渡，又浚贾鲁河及亳州故河各数十里，且筑长垣诸县决口及曹县外堤、梁靖决口。
gōng wèi jiù ér zhòu yǔ dī kuì
功未就而骤雨，堤溃。
yán shàng shū yán hé shì chōng dàng yì shén qiě liú rù wáng zǐ hé yì hé gù dào ruò fēi shàng liú duō shā shuǐ shì jué kǒu kǒng nán zú sāi
岩上疏言：“河势冲荡益甚，且流入王子河，亦河故道，若非上流多杀水势，决口恐难卒塞。
mò ruò wū cáo dān fēng pèi zēng zhù dī fáng wú lìng běi xǐ zhù kě hù cáo
莫若于曹、单、丰、沛增筑堤防，毋令北徙，庶可护漕。
qiě qǐng bié mìng dà chén zhī shuǐ lì zhě gòng yì
”且请别命大臣知水利者共议。
wū shì dì zé yán zhì hé wú fāng ér yǐ shì láng li táng dài zhī
于是帝责岩治河无方，而以侍郎李堂代之。
táng yán lán yáng yí fēng kǎo chéng gù dào yū sè gù hé liú jù rù gǔ lǔ hé jīng huáng líng gāng zhì cáo xiàn jué liáng jìng yáng jiā èr kǒu
堂言：“兰阳、仪封、考城故道淤塞，故河流俱入贾鲁河，经黄陵冈至曹县，决梁靖、杨家二口。
shì láng yán yì cháng xiū jùn yuán de gāo hé diàn suí jùn suí yū shuǐ shā bù duō ér jué kǒu yòu nán zhù sāi
侍郎岩亦尝修浚，缘地高河淀，随浚随淤，水杀不多，而决口又难筑塞。
jīn guān liáng jìng yǐ xià dì shì zuì bēi gù zhòng liú bēn zhù chéng hé zhí dǐ pèi xiàn jiè lìng qí kǒu zhù chéng ér róng shòu quán liú wú dì bì zhì huí jī huáng líng gāng dī àn ér yùn dào fáng yǐ
今观梁靖以下地势最卑，故众流奔注成河，直抵沛县，藉令其口筑成，而容受全流无地，必致回激黄陵冈堤岸，而运道妨矣。
zhì hé liú gù dào yīn zhě bù kě fù shū qǐng qǐ dà míng sān chūn liǔ zhì pèi xiàn fēi yún qiáo zhù dī sān bǎi yú lǐ yǐ zhàng hé běi xǐ
至河流故道，堙者不可复疏，请起大名三春柳至沛县飞云桥，筑堤三百馀里，以障河北徙。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
liù nián èr yuè gōng wèi jùn táng yán chén qiáo jí tóng wǎ xiāng jù yīng zēng zhù qǐng shè fù shǐ yī rén duān lǐ
六年二月，功未竣，堂言：“陈桥集、铜瓦厢俱应增筑，请设副使一人耑理。
huì hé nán dào qǐ zhào táng hái jīng mìng gū yǐ qí bù jí zhě
”会河南盗起，召堂还京，命姑已其不急者。
suì wěi qí shì wū fù shǐ ér dī yì yóu cǐ ba
遂委其事于副使，而堤役由此罢。
bā nián liù yuè hé fù jué huáng líng gāng
八年六月，河复决黄陵冈。
bù yì yǐ qí dì jiè dà míng shān dōng hé nán shǒu tǔ guān shì quán bù yī qǐng duān qiǎn zhòng chén nǎi mìng guǎn hé fù dōu yù shǐ liú kǎi jiān lǐ qí shì
部议以其地界大名、山东、河南，守土官事权不一，请耑遣重臣，乃命管河副都御史刘恺兼理其事。
kǎi zòu lǜ zhòng jì gào hé shén yuè èr rì hé yǐ nán xǐ
恺奏，率众祭告河神，越二日，河已南徙。
shàng shū li suì yīn qǐng jì hé qiě cì kǎi yáng jiǔ
尚书李𬭼因请祭河，且赐恺羊酒。
kǎi wū zhì hé shù shǒu wú cè tè guī gōng wū shén
恺于治河束手无策，特归功于神。
cáo dān jiān bèi hài rì shén
曹、单间被害日甚。
shì zōng chū zǒng hé fù dōu yù shǐ gōng hóng yán huáng hé zì zhèng dé chū zǎi biàn qiān bù cháng rì jiàn běi xǐ
世宗初，总河副都御史龚弘言：“黄河自正德初载，变迁不常，日渐北徙。
dà hé zhī shuǐ hé chéng yī pài guī rù huáng líng gāng qián nǎi zhé ér nán chū xú zhōu yǐ rù yùn hé
大河之水合成一派，归入黄陵冈前乃折而南，出徐州以入运河。
huáng líng suì chū zhù sān sǎo xiān yǐ jué qù qí èr jù shān shǎn zhū shuǐ héng fā jiā yǐ lín liáo jué ér qū zhāng qiū fù yóu gù dào rù hǎi
黄陵岁初筑三埽，先已决去其二，惧山、陕诸水横发，加以霖潦，决而趋张秋，复由故道入海。
chén cháng zhù dī qǐ cháng yuán yóu huáng líng gāng dǐ shān dōng yáng jiā kǒu yán mào èr bǎi yú lǐ
臣尝筑堤，起长垣，由黄陵冈抵山东杨家口，延袤二百馀里。
jīn nǐ jù dī shí lǐ xǔ zài zhù yī dī yán mào gāo guǎng rú zhī
今拟距堤十里许再筑一堤，延袤高广如之。
jí hé shuǐ yì jiù dī liú zhì shí lǐ wài xìng huǎn shì píng kě wú dà jué
即河水溢旧堤，流至十里外，性缓势平，可无大决。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zì huáng líng gāng jué kāi fēng yǐ nán wú hé huàn ér hé běi xú pèi zhū zhōu xiàn hé xǐ bù cháng
自黄陵冈决，开封以南无河患，而河北徐、沛诸州县河徙不常。
jiā jìng wǔ nián dū cáo dōu yù shǐ gāo you jī qǐng jùn shān dōng gǔ lǔ hé hé nán yuān yāng kǒu fēn xiè shuǐ shì wú piān hài yī fāng
嘉靖五年，督漕都御史高友玑请浚山东贾鲁河、河南鸳鸯口，分泄水势，毋偏害一方。
bù yì kǒng hài shān dōng hé nán bù yǔn
部议恐害山东、河南，不允。
qí dōng yǐ zhāng zhěng wèi gōng bù shì láng jiān qiān dū yù shǐ zhì hé
其冬，以章拯为工部侍郎兼佥都御史治河。
xiān shì dà xué shì fèi hóng yán hé rù biàn liáng yǐ dōng fēn wéi sān zhī suī yǒu chōng jué kě wú dà hài
先是，大学士费宏言：“河入汴梁以东分为三支，虽有冲决，可无大害。
zhèng dé mò guō hé děng hé rì jiù yū qiǎn huáng hé dà gǔ nán qū zhī shì jì wú suǒ shā nǎi cóng lán yáng kǎo chéng cáo pú bēn fù pèi xiàn fēi yún qiáo jí xú zhōu zhī liū gōu xī rù cáo hé fàn yì mí màn cǐ qián shù nián hé huàn yě
正德末，涡河等河日就淤浅，黄河大股南趋之势既无所杀，乃从兰阳、考城、曹、濮奔赴沛县飞云桥及徐州之溜沟，悉入漕河，泛溢弥漫，此前数年河患也。
jìn zhě shā hé zhì pèi xiàn fú shā yǒng sāi guān mín zhōu jí xī qǔ dào zhāo yáng hú
近者，沙河至沛县浮沙涌塞，官民舟楫悉取道昭阳湖。
chūn xià zhī jiāo hú miàn qiǎn hé yùn dào bì zǔ guō hé děng hé bì yi jí jùn
春夏之交，湖面浅涸，运道必阻，涡河等河必宜亟浚。
yù shǐ dài jīn yán huáng hé rù huái zhī dào yǒu sān zì zhōng mù zhì jīng shān hé cháng huái yuē guō hé
”御史戴金言：“黄河入淮之道有三：自中牟至荆山合长淮曰涡河；
zì kāi fēng jīng gé gāng xiǎo bà dīng jiā dào kǒu mǎ mù jí yuān yāng kǒu zhì xú zhōu xiǎo fú qiáo kǒu yuē biàn hé
从开封经过葛冈小坝、丁家道口、马牧集鸳鸯口到徐州小浮桥口叫汴河；
zì xiǎo bà jīng guī dé chéng nán yìn mǎ chí dǐ wén jiā jí jīng xià yì zhì sù qiān yuē bái hé
自小坝经归德城南饮马池抵文家集，经夏邑至宿迁曰白河。
hóng zhì jiān wō bái shàng yuán yīn sāi ér xú zhōu dú shòu qí hài
弘治间，涡、白上源堙塞，而徐州独受其害。
yi zì xiǎo bà zhì sù qiān xiǎo hé bìng gǔ lǔ hé yuān yāng kǒu wén jiā jí yōng sè zhī chù jìn xíng shū tōng zé qū huái zhī shuǐ bù zhǐ yī dào ér xú zhōu shuǐ huàn shā yǐ
宜自小坝至宿迁小河并贾鲁河、鸳鸯口、文家集壅塞之处，尽行疏通，则趋淮之水不止一道，而徐州水患杀矣。
yù shǐ liú luán yán cáo xiàn liáng jìng kǒu nán àn jiù yǒu gǔ lǔ hé nán zhì wǔ jiā kǒu shí sān lǐ huáng shā yū píng bì yi kāi jùn
”御史刘栾言：“曹县梁靖口南岸，旧有贾鲁河，南至武家口十三里，黄沙淤平，必宜开浚。
wǔ jiā kǒu xià zhì mǎ mù jí yuān yāng kǒu bǎi shí qī lǐ jí xiǎo huáng hé jiù tōng xú zhōu gù dào shuǐ shàng bù hé yì yi shū tōng
武家口下至马牧集鸳鸯口百十七里，即小黄河旧通徐州故道，水尚不涸，亦宜疏通。
dū cáo zǒng bīng guān yáng hóng yì qǐng shū guī dé xiǎo bà dīng jiā dào kǒu bó zhōu guō hé sù qiān xiǎo hé
”督漕总兵官杨宏亦请疏归德小坝、丁家道口、亳州涡河、宿迁小河。
you jī jí zhěng yì lǚ yǐ wéi yán
友玑及拯亦屡以为言。
jù xià gōng bù yì yǐ wéi jùn gǔ lǔ gù dào kāi guō hé shàng yuán gōng dà nàn chéng wèi kě qīng jǔ dàn yì zhù dī zhàng shuǐ bǐ rù zhèng hé ér yǐ
俱下工部议，以为浚贾鲁故道，开涡河上源，功大难成，未可轻举，但议筑堤障水，俾入正河而已。
shì nián huáng hé shàng liú zhòu yì dōng běi zhì pèi xiàn miào dào kǒu jié yùn hé zhù jī míng tái kǒu rù zhāo yáng hú
是年，黄河上流骤溢，东北至沛县庙道口，截运河，注鸡鸣台口，入昭阳湖。
wèn sì nán xià zhī shuǐ cóng ér dōng ér hé zhī chū fēi yún qiáo zhě màn ér běi yū shù shí lǐ hé shuǐ méi fēng xiàn xǐ zhì bì zhī
汶、泗南下之水从而东，而河之出飞云桥者漫而北，淤数十里，河水没丰县，徙治避之。
míng nián zhěng yán yíng zé běi sūn jiā dù lán yáng běi zhào pí zhài jiē kě yǐn shuǐ nán liú dàn èr hé tōng wō dōng rù huái yòu dōng zhì fèng yáng cháng huái wèi jīng shòu chūn wáng zhū yuán qǐn wéi huàn pǒ cè
明年，拯言：“荥泽北孙家渡、兰阳北赵皮寨，皆可引水南流，但二河通涡，东入淮，又东至凤阳长淮卫，经寿春王诸园寝，为患叵测。
wéi níng líng běi bèn hé yī dào tōng yìn mǎ chí dǐ wén jiā jí yòu jīng xià yì zhì sù zhōu fú lí qiáo chū sù qiān xiǎo hé kǒu zì zhào pí zhài zhì wén jiā jí fán èr bǎi yú lǐ jùn ér tōng zhī shuǐ shì yì shā ér yuán qǐn wú huàn
惟宁陵北坌河一道，通饮马池，抵文家集，又经夏邑至宿州符离桥，出宿迁小河口，自赵皮寨至文家集，凡二百馀里，浚而通之，水势易杀，而园寝无患。
nǎi wèi tú shuō yǐ wén
”乃为图说以闻。
mìng kè qī jǔ gōng
命刻期举工。
ér hé jué cáo dān chéng wǔ yáng jiā liáng jìng èr kǒu wú shì jǔ zhuāng chōng rù jī míng tái duó yùn hé pèi de yū tián qī bā lǐ liáng sōu zǔ bù jìn
而河决曹、单、城武杨家、梁靖二口、吴士举庄，冲入鸡鸣台，夺运河，沛地淤填七八里，粮艘阻不进。
yù shǐ wú zhòng yǐ wén yīn hé zhěng bù néng bàn hé shì qǐ zé néng zhě wǎng dài
御史吴仲以闻，因劾拯不能办河事，乞择能者往代。
qí dōng yǐ shèng yìng qī wèi zǒng dū hé dào yòu dū yù shǐ
其冬，以盛应期为总督河道右都御史。
shì shí guāng lù shǎo qīng huáng wǎn zhān shì huò tāo zuǒ dōu yù shǐ hú shì níng bīng bù shàng shū li chéng xūn gè xiàn zhì hé zhī yì
是时，光禄少卿黄绾、詹事霍韬、左都御史胡世宁、兵部尚书李承勋各献治河之议。
wǎn yán cáo hé zī shān dōng quán shuǐ bù bì zī huáng hé mò ruò jùn yǎn jì jiān liǎng gāo zhōng dī zhī de dào hé shǐ běi zhì zhí gū rù hǎi
绾言：“漕河资山东泉水，不必资黄河，莫若浚兖、冀间两高中低之地，道河使北，至直沽入海。
tāo yán yì zhě yù yǐn hé zì lán yáng zhù sù qiān
韬言：“议者欲引河自兰阳注宿迁。
fu shuǐ yì xú pèi yóu yǒu èr hóng wèi zhī shù hàn dōng běi zhū shān xuān liè rú yuán yǒu suǒ dǐ jí ruò dào lán yáng zé guī dé fèng yáng píng dì qiān lǐ hé shì bēn fàng shù jùn jiē hè huàn bù dú xú pèi yǐ
夫水溢徐、沛，犹有二洪为之束捍，东北诸山亘列如垣，有所底极，若道兰阳，则归德、凤阳平地千里，河势奔放，数郡皆壑，患不独徐、沛矣。
àn wèi hé zì wèi huī jí xiàn zhì tiān jīn rù hǎi yóu gǔ huáng hé yě
按卫河自卫辉汲县至天津入海，犹古黄河也。
jīn yi wū hé yīn yuán wǔ huái mèng jiān shěn shì dì xíng yǐn hé shuǐ zhù wū wèi hé zhì lín qīng tiān jīn zé xú pèi shuǐ shì kě shā qí bàn
今宜于河阴、原武、怀、孟间，审视地形，引河水注于卫河，至临清、天津，则徐、沛水势可杀其半。
qiě yuán rén cáo zhōu shè jiāng rù huái zhì fēng qiū běi lù yùn bǎi bā shí lǐ zhì qí mén rù yù hé dá jīng shī
且元人漕舟涉江入淮，至封丘北，陆运百八十里至淇门，入御河达京师。
yù hé jí wèi hé yě
御河即卫河也。
jīn dǎo hé zhù wèi dōng chūn sù wèi hé yán lín qīng zhì tiān jīn xià qiū zé yóu xú pèi cǐ yī jǔ ér yùn dào liǎng de yě
今导河注卫，冬春溯卫河沿临清至天津，夏秋则由徐、沛，此一举而运道两得也。
shì níng yán hé zì biàn yǐ lái nán fēn èr dào yī chū biàn chéng xi yíng zé jīng zhōng mù chén yǐng zhì shòu zhōu rù huái
世宁言：“河自汴以来，南分二道：一出汴城西荥泽，经中牟、陈、颍，至寿州入淮；
yī chū biàn chéng dōng xiáng fú jīng chén liú bó zhōu zhì huái yuǎn rù huái
一出汴城东祥符，经陈留、亳州，至怀远入淮。
qí dōng nán yī dào zì guī dé sù zhōu jīng hóng xiàn suī níng zhì sù qiān chū qí dōng fēn wǔ dào yī zì cháng yuán cáo yùn zhì yáng gǔ chū
其东南一道自归德、宿州，经虹县、睢宁，至宿迁出其东，分五道：一自长垣、曹、郓至阳谷出；
yī zì cáo zhōu shuāng hé kǒu zhì yú tái tā chǎng kǒu chū
一自曹州双河口至鱼台塌场口出；
yī zì yí fēng guī dé zhì xú zhōu xiǎo fú qiáo chū
一自仪封、归德至徐州小浮桥出；
yī zì pèi xiàn nán fēi yún qiáo chū
一自沛县南飞云桥出；
yī zì xú pèi zhī zhōng jìng shān běi liū gōu chū
一自徐、沛之中境山、北溜沟出。
liù dào jiē rù cáo hé ér nán huì wū huái
六道皆入漕河，而南会于淮。
jīn zhū dào jiē sāi wéi pèi xiàn yī dào jǐn cún
今诸道皆塞，惟沛县一道仅存。
hé liú zé shuǐ shì jì dà hé shēn yì xiá bù néng róng gù yì chū wéi huàn
合流则水势既大，河身亦狭不能容，故溢出为患。
jìn yòu màn rù zhāo yáng hú yǐ zhì liú huǎn shā yōng
近又漫流入昭阳湖，以致水流缓慢泥沙淤积。
yi yīn gù dào ér fēn qí shì biàn xi zé jùn sūn jiā dù dǐ shòu zhōu yǐ shā shàng liú biàn dōng nán chū huái yuǎn sù qiān jí zhèng dōng xiǎo fú qiáo liū gōu zhū dào gè yi zé qí lì biàn zhě kāi jùn yī dào yǐ xiè xià liú
宜因故道而分其势，汴西则浚孙家渡抵寿州以杀上流，汴东南出怀远、宿迁及正东小浮桥、溜沟诸道，各宜择其利便者，开浚一道，以泄下流。
huò xiū wǔ chéng nán fèi dī dǐ fēng dān jiē pèi běi miào dào kǒu yǐ fáng běi liú
或修武城南废堤，抵丰、单接沛北庙道口，以防北流。
cǐ jiē zhì hé jí wù yě
此皆治河急务也。
zhì wéi yùn dào jì zé dāng wū hú dōng téng pèi yú tái zōu xiàn jiān dú shān xīn ān shè de bié záo yī qú nán jiē liú chéng běi jiē shā hé bù guò bǎi yú lǐ
至为运道计，则当于湖东滕、沛、鱼台、邹县间独山、新安社地别凿一渠，南接留城，北接沙河，不过百馀里。
hòu zhù xi àn yǐ wéi hú zhàng lìng shuǐ bù dé màn ér yǐ yī hú wèi hé liú sǎn màn zhī qū nǎi shàng cè yě
厚筑西岸以为湖障，令水不得漫，而以一湖为河流散漫之区，乃上策也。
chéng xūn yán huáng hé rù yùn zhī liú yǒu liù
承勋言：“黄河入运支流有六。
zì guō hé yuán sāi zé běi chū xiǎo huáng hé liū gōu děng chù bù shù nián zhū chǔ jiē sāi běi bìng chū fēi yún qiáo wū shì fēng pèi shòu huàn ér jīn gōu yùn dào suì yū
自涡河源塞，则北出小黄河、溜沟等处，不数年诸处皆塞，北并出飞云桥，于是丰、沛受患，而金沟运道遂淤。
rán xìng dōng miàn jiē shān yóu yǒu suǒ zhàng gù zhāo yáng hú de tōng zhōu
然幸东面皆山，犹有所障，故昭阳湖得通舟。
ruò yì xǐ ér běi zé jìng bēn rù hǎi ān píng zhèn gù dào kě lǜ shàn xiàn gǔ tíng bǎi wàn shēng líng zhī mìng kě yú
若益徙而北，则径奔入海，安平镇故道可虑，单县、谷亭百万生灵之命可虞。
yòu yì běi zé zì jì níng zhì lín qīng yùn dào zhū shuǐ jù xiāng suí rù hǎi yùn hé yóu tōng
又益北，则自济宁至临清运道诸水俱相随入海，运何由通？
chén yú yǐ wéi xiāng liù dào fēn liú zhī shì dǎo yǐn shǐ nán kě miǎn chōng jué cǐ xià liú bù kě bù shū jùn yě
臣愚以为相六道分流之势，导引使南，可免冲决，此下流不可不疏浚也。
yù bǎo fēng pèi shàn xiàn gǔ tíng zhī mín bì yīn jiù dī zhù zhī dī qí xī běi shǐ wú yì chū cǐ shàng liú bù kě bù dī fáng yě
欲保丰、沛、单县、谷亭之民，必因旧堤筑之，堤其西北使毋溢出，此上流不可不堤防也。
qí lùn zhāo yáng hú dōng yǐn shuǐ wèi yùn dào yǔ shì níng tóng
其论昭阳湖东引水为运道，与世宁同。
nǎi xià zǒng dū dà chén huì yì
乃下总督大臣会议。
qī nián zhēng yuè yìng qī zòu shàng rú shì níng cè qǐng wū zhāo yáng hú dōng gǎi wéi yùn hé
七年正月，应期奏上，如世宁策，请于昭阳湖东改为运河。
huì hé jué wū miào dào kǒu sān shí yú lǐ nǎi bié qiǎn guān jùn zhào pí zhài sūn jiā dù nán běi liū gōu yǐ shā shàng liú dī wǔ chéng yǐ xi zhì pèi xiàn nán yǐ fáng běi kuì
会河决，于庙道口三十馀里，乃别遣官浚赵皮寨，孙家渡，南、北溜沟以杀上流，堤武城迤西至沛县南，以防北溃。
huì hàn zāi xiū xǐng yán zhě qǐng ba xīn hé zhī yì nǎi zhào yìng qī hái jīng yǐ gōng bù shì láng pān xī céng dài
会旱灾修省，言者请罢新河之役，乃召应期还京，以工部侍郎潘希曾代。
xī céng dǐ guān yán ěr yīn zhào pí zhài kāi jùn wèi tōng shū sūn jiā dù kǒu yǐ shā hé shì qǐng chì hé nán xún fǔ pān xūn dū guǎn hé fù shǐ kè qī chéng gōng
希曾抵官，言：“迩因赵皮寨开浚未通，疏孙家渡口以杀河势，请敕河南巡抚潘埙督管河副使，刻期成功。
dì cóng qí zòu
”帝从其奏。
xī céng yòu yán cáo qú miào dào kǒu yǐ xià hū yū shù shí lǐ zhě yóu jué hé xī lái héng chōng kǒu shàng bìng chè zhá hé zhī shuǐ dōng rù zhāo yáng hú zhì zhá shuǐ bù nán ér fēi yún qiáo zhī shuǐ shí fù běi màn gù yě
希曾又言：“漕渠庙道口以下忽淤数十里者，由决河西来横冲口上，并掣闸河之水东入昭阳湖，致闸水不南，而飞云桥之水时复北漫故也。
jīn yi wū jì pèi jiān jiā zhù dōng dī yǐ è rù hú zhī lù gèng zhù xi dī yǐ fáng huáng hé zhī chōng zé shuǐ bù sàn huǎn ér miào dào kǒu kě yǒng wú yū sè zhī yú
今宜于济、沛间加筑东堤，以遏入湖之路，更筑西堤以防黄河之冲，则水不散缓，而庙道口可永无淤塞之虞。
dì yì cóng zhī
”帝亦从之。
bā nián liù yuè dān fēng pèi sān xiàn zhǎng dī chéng
八年六月，单、丰、沛三县长堤成。
jiǔ nián wǔ yuè sūn jiā dù hé dī chéng
九年五月，孙家渡河堤成。
yú yuè hé jué cáo xiàn
逾月，河决曹县。
yī zì hú cūn sì dōng dōng nán zhì gǔ jiā bà rù gǔ huáng hé yóu dīng jiā dào kǒu zhì xiǎo fú qiáo rù yùn hé
一自胡村寺东，东南至贾家坝入古黄河，由丁家道口至小浮桥入运河。
yī zì hú cūn sì dōng běi fēn èr zhī yī dōng nán jīng yú chéng zhì dàng shān hé gǔ huáng hé chū xú zhōu
一自胡村寺东北，分二支：一东南经虞城至砀山，合古黄河出徐州；
yī dōng běi jīng shàn xiàn zhǎng dī dǐ yú tái màn wèi pō shuǐ bàng gǔ tíng rù yùn hé
一东北经单县长堤抵鱼台，漫为坡水，傍谷亭入运河。
dān fēng pèi sān xiàn zhǎng dī zhàng zhī bù wéi hài
单、丰、沛三县长堤障之，不为害。
xī céng shàng yán huáng yóu guī dé zhì xú rù cáo gù dào yě
希曾上言：“黄由归德至徐入漕，故道也。
yǒng lè jiān jùn kāi fēng zhī hé dá yú tái rù cáo yǐ jì qiǎn
永乐间，浚开封支河达鱼台入漕以济浅。
zì hóng zhì shí huáng hé gǎi yóu dān fēng chū pèi zhī fēi yún qiáo ér guī dé gù dào shǐ sāi yú tái zhī hé yì sāi
自弘治时，黄河改由单、丰出沛之飞云桥，而归德故道始塞，鱼台支河亦塞。
jīn quán hé fù qí gù dào zé huàn hài yǐ yuǎn zhī liú dá wū yú tái zé qiǎn hé wú yú cǐ cáo yùn zhī lì guó jiā zhī fú yě
今全河复其故道，则患害已远，支流达于鱼台，则浅涸无虞，此漕运之利，国家之福也。
dì yuè xià suǒ sī zhī zhī nǎi zhào xī céng hái jīng
”帝悦，下所司知之，乃召希曾还京。
zì shì fēng pèi jiàn wú huàn ér yú tái shù yì
自是，丰、沛渐无患，而鱼台数溢。
shí yī nián zǒng hé qiān dū yù shǐ dài shí zōng qǐng wěi yú tái wèi shòu shuǐ zhī de yán hé dōng běi àn yǔ yùn dào lín wéi xī nán liú zhě yī yóu sūn jiā dù chū shòu zhōu yī yóu guō hé kǒu chū huái yuǎn yī yóu zhào pí zhài chū táo yuán yī yóu liáng jìng kǒu chū xú zhōu xiǎo fú qiáo
十一年，总河佥都御史戴时宗请委鱼台为受水之地，言：“河东北岸与运道邻，惟西南流者，一由孙家渡出寿州，一由涡河口出怀远，一由赵皮寨出桃源，一由梁靖口出徐州小浮桥。
wǎng nián sì dào jù sāi quán hé nán bēn gù fēng pèi cáo dān yú tái yǐ cì shòu hài
往年四道俱塞，全河南奔，故丰、沛、曹、单、鱼台以次受害。
jīn huàn dú zhōng wū yú tái yi qì yǐ shòu shuǐ yīn ér dào zhī shǐ rù zhāo yáng hú guò xīn kāi hé chū liú chéng jīn gōu jìng shān nǎi yì wéi lì
今患独钟于鱼台，宜弃以受水，因而道之，使入昭阳湖，过新开河，出留城、金沟、境山，乃易为力。
zhì sāi hé sì dào
至塞河四道，
wéi guō hé jīng zǔ líng
惟涡河经祖陵，
wèi gǎn qīng jǔ
未敢轻举，
qí sān zhī hé pō cún gù jì
其三支河颇存故迹，
yí chéng yú tái yōng sè
宜乘鱼台壅塞，
lìng kāi fēng hé fū juǎn sǎo tián dī
令开封河夫卷埽填堤，
bī shǐ hé shuǐ fēn liú
逼使河水分流，
zé yú tái shuǐ shì jiàn jiǎn
则鱼台水势渐减，
sì shuǐ luò bì gōng
俟水落毕工，
bìng qián sān hé gòng wèi sì dào
并前三河共为四道，
yǐ fēn xiè zhī
以分泄之，
hé huàn kě yǐ
河患可已。
míng nián
明年，
dōu yù shǐ zhū cháng dài shí zōng
都御史朱裳代时宗，
tiáo shàng zhì hé èr shì
条上治河二事，
dà lüè yán sān dà zhī hé yi kāi rú shí zōng jì
大略言：“三大支河宜开如时宗计，
ér qǐng sāi liáng jìng kǒu yǐ dōng yóu yú tái rù yùn hé zhī chà kǒu
而请塞梁靖口迤东由鱼台入运河之岔口，
yǐ hàn huáng hé
以捍黄河，
zé gǔ tíng zhèn yǐ nán èr bǎi yú lǐ yū zhě kě jùn
则谷亭镇迤南二百馀里淤者可浚，
shì wèi sāi huáng hé zhī kǒu yǐ kāi yùn hé
是谓塞黄河之口以开运河。
huáng hé zì gǔ tíng zhuǎn rù yùn hé shùn liú ér nán èr rì dǐ xú zhōu xú zhōu nì liú ér běi sì rì nǎi dǐ gǔ tíng huáng shuǐ zhī lì mò dà wū cǐ
黄河自谷亭转入运河，顺流而南，二日抵徐州，徐州逆流而北，四日乃抵谷亭，黄水之利莫大于此。
kǒng hé liú běi qū huò yóu yú tái jīn xiāng jǐ níng màn ān píng zhèn zé yùn hé dī àn chōng jué
担心黄河北流，或者由鱼台、金乡、济宁泛滥于安平镇，则运河堤岸被冲决；
huò sān zhī yī yǒu yōng yū zé gǔ tíng nán yùn hé yì qiě chōng jué
或三支一有壅淤，则谷亭南运河亦且冲决。
yi shàn zhù dī àn shù huáng rù yùn shì wèi jiè huáng hé zhī shuǐ yǐ zī yùn hé
宜缮筑堤岸，束黄入运，是谓借黄河之水以资运河。
zhào shang xiāng dù chǔ zhì
”诏裳相度处置。
shí sān nián zhēng yuè shang fù yán
十三年正月，裳复言：
jīn liáng jìng kǒu zhào pí zhài yǐ tōng sūn jiā dù fāng jùn
“今梁靖口、赵皮寨已通，孙家渡方浚。
wéi guō hé yī zhī yīn zhào pí zhài xià liú huī zhōu yě jī gāng yū zhèng hé wǔ shí yú lǐ màn wū píng dì zhù rù guō hé
惟涡河一支，因赵皮寨下流睢州野鸡冈淤正河五十馀里，漫于平地，注入涡河。
yi tiāo jùn shēn guǎng yǐn dǎo màn shuǐ guī rù zhèng hé ér wū huī zhōu zhāng jiàn kǒu zhù zhǎng dī zhì guī dé guō cūn fán bǎi yú lǐ yǐ fáng fàn yì
宜挑浚深广，引导漫水归入正河，而于睢州张见口筑长堤至归德郭村，凡百馀里，以防泛溢。
gèng shí shū liáng jìng kǒu xià liú qiě tiāo yí fēng yuè hé rù zhī dá wū xiǎo fú qiáo zé běi àn shuǐ shì shā yǐ
更时疏梁靖口下流，且挑仪封月河入之，达于小浮桥，则北岸水势杀矣。
fu hé guò yú tái qí liú jiàn běi jiāng yǒu yuè jǐ níng qū ān píng dōng rù wū hǎi zhī jiàn
董河经过鱼台，其流向逐渐向北，将有越过济宁、直奔安平、向东流入海的迹象。
cháng yì sāi chà hé zhī kǒu yǐ ān yùn hé ér shuǐ shì xiōng yǒng kǒng nán jù sāi
尝议塞岔河之口以安运河，而水势汹涌，恐难遽塞。
sāi yì bù néng wú héng jué huáng líng gāng li jū zhuāng zhū chǔ bù néng wú huàn
塞亦不能无横决，黄陵冈、李居庄诸处不能无患。
xú zhōu yǐ shàng zhì lǔ qiáo ní shā tíng zhì shān dōng zhū quán shuǐ wēi yùn dào bì sè
徐州迤上至鲁桥泥沙停滞，山东诸泉水微，运道必涩。
qǐng chuàng zhù chéng wǔ zhì jǐ níng lǚ shuǐ dà dī bǎi wǔ shí yú lǐ yǐ fáng běi yì
请创筑城武至济宁缕水大堤百五十馀里，以防北溢。
ér zì lǔ qiáo zhì pèi xiàn dōng dī bǎi wǔ shí yú lǐ xiū zhù jiān hòu gù zhī yǐ shí
而自鲁桥至沛县东堤百五十馀里修筑坚厚，固之以石。
zì yú tái zhì gǔ tíng kāi tōng yū hé yǐn shuǐ rù cáo yǐ shā yú tái chéng wǔ zhī huàn cǐ shùn shuǐ zhī xìng bù yǔ shuǐ zhēng dì zhě yě
自鱼台至谷亭开通淤河，引水入漕，以杀鱼台、城武之患，此顺水之性不与水争地者也。
sūn jiā dù guō hé èr zhī jù chū huái yuǎn huì huái liú zhì fèng yáng jīng huáng líng jí shòu chūn wáng líng zhì sì zhōu jīng zǔ líng
孙家渡、涡河二支俱出怀远，会淮流至凤阳，经皇陵及寿春王陵至泗州，经祖陵。
huáng líng de gāo wú lǜ zǔ líng zé sān miàn jù hé shòu chūn wáng líng yóu pò jìn
皇陵地高无虑，祖陵则三面距河，寿春王陵尤迫近。
zǔ líng yi zhù tǔ dī shòu chūn wáng líng yi qì shí àn rán shì tǐ zhòng dà bù gǎn qīng jǔ yě
祖陵宜筑土堤，寿春王陵宜砌石岸，然事体重大，不敢轻举也。
qīng jiāng pǔ kǒu zhèng dāng huáng huái huì hé zhī chōng èr hé shuǐ zhǎng màn rù hé kǒu yǐ zhì yū sè zhì yùn yi jùn shēn guǎng
清江浦口正当黄、淮会合之冲，二河水涨漫入河口，以致淤塞滞运，宜浚深广。
ér yòu zhù dī yǐ fáng shuǐ zhǎng zhù bà yǐ hù xíng zhōu jiē bù kě huǎn
而又筑堤以防水涨，筑坝以护行舟，皆不可缓。
wǎng shí huái shuǐ dú liú rù hǎi ér hǎi kǒu yòu yǒu tào liú ān dōng shàng xià yòu yǒu jiàn hé mǎ luó zhū gǎng yǐ fēn shuǐ rù hǎi
往时淮水独流入海，而海口又有套流，安东上下又有涧河、马逻诸港以分水入海。
jīn huáng hé huì rù wū huái shuǐ shì yǐ fēi qí jiù ér zhū gǎng tào jù yǐ yīn sāi bù néng sù xiè xià yōng shàng yì gěng sè yùn dào
今黄河汇入于淮，水势已非其旧，而诸港套俱已堙塞，不能速泄，下壅上溢，梗塞运道。
yi jiāng gōu gǎng cì dì kāi jùn hǎi kǒu tào shā duō zhì lóng zhǎo chuán wǎng lái pá dàng yǐ guǎng rù hǎi zhī lù cǐ suǒ wèi shā qí xià liú zhě yě
宜将沟港次第开浚，海口套沙，多置龙爪船往来爬荡，以广入海之路，此所谓杀其下流者也。
hé chū yú tái suī jiè yǐ lì cáo rán wèi yǒu shù shí nián bù biàn zhě yě
河出鱼台虽借以利漕，然未有数十年不变者也。
yī dàn tā xǐ zé xú pèi bì hé
一旦他徙，则徐、沛必涸。
yi dà jùn shān dōng zhū quán yǐ huì wū wèn hé zé xú pèi zhī qú bù huàn qián hé suī chà hé kǒu sāi yì wú yú yǐ
宜大浚山东诸泉以汇于汶河，则徐、沛之渠不患干涸，虽岔河口塞亦无虞矣。
gōng bù fù rú qí yì dì yǔn xíng zhī
”工部覆如其议，帝允行之。
wèi jǐ shang yōu qù mìng liú tiān hé wèi zǒng hé fù dōu yù shǐ dài shang
未几，裳忧去，命刘天和为总河副都御史代裳。
shì suì hé jué zhào pí zhài rù huái gǔ tíng liú jué miào dào kǒu fù yū
是岁，河决赵皮寨入淮，谷亭流绝，庙道口复淤。
tiān hé yì fū shí sì wàn jùn zhī
天和役夫十四万浚之。
yǐ ér hé hū zì xià yì dà qiū huí cūn děng jí chōng shù kǒu zhuǎn xiàng dōng běi liú jīng xiāo xiàn xià xú zhōu xiǎo fú qiáo
已而河忽自夏邑大丘、回村等集冲数口，转向东北，流经萧县，下徐州小浮桥。
tiān hé yán huáng hé zì yú pèi rù cáo hé yùn zhōu tōng lì zhě shù shí nián ér yū sè hé dào fèi huài zhá zuò zǔ gé quán liú chōng guǎng hé shēn wéi hài yì dà
天和言：“黄河自鱼、沛入漕河，运舟通利者数十年，而淤塞河道、废坏闸座、阻隔泉流、冲广河身，为害亦大。
jīn huáng hé jì gǎi chōng cóng yú chéng xiāo dàng xià xiǎo fú qiáo ér yú lín jí hòu jiā lín èr hé fēn liú rù yùn zhě jù yū sè duàn liú lì qù ér hài dú cún
今黄河既改冲从虞城、萧、砀，下小浮桥，而榆林集、侯家林二河分流入运者，俱淤塞断流，利去而害独存。
yi jùn lǔ qiáo zhì xú zhōu èr bǎi yú lǐ zhī yū sè
宜浚鲁桥至徐州二百馀里之淤塞。
zhì kě
”制可。
shí sì nián cóng tiān hé yán zì cáo xiàn liáng jìng kǒu dōng chà hé kǒu zhù yā kǒu lǚ shuǐ dī fù zhù cáo xiàn bā lǐ wān zhì shàn xiàn hòu jiā lín zhǎng dī gè yī dào
十四年从天和言，自曹县梁靖口东岔河口筑压口缕水堤，复筑曹县八里湾至单县侯家林长堤各一道。
shì nián dōng tiān hé tiáo shàng zhì hé shù shì zhōng yán lǔ qiáo zhì pèi xiàn dōng dī jiù yì zhù shí yǐ yù héng liú jīn huáng hé jì nán xǐ kě bù bì zhù
是年冬，天和条上治河数事，中言：“鲁桥至沛县东堤，旧议筑石以御横流，今黄河既南徙，可不必筑。
sūn jiā dù zì zhèng tǒng shí quán hé cóng cǐ nán xǐ hóng zhì jiān yū sè lǚ kāi lǚ yū zú bù néng tōng
孙家渡自正统时全河从此南徙，弘治间淤塞，屡开屡淤，卒不能通。
jīn zhào pí zhài hé rì jiàn chōng guǎng ruò zài kāi dù kǒu bìng rù guō hé bù wéi èr hóng shuǐ sè kǒng yì yǒu líng qǐn zhī yú yi réng qí jiù wù zhì
今赵皮寨河日渐冲广，若再开渡口，并入涡河，不惟二洪水涩，恐亦有陵寝之虞，宜仍其旧勿治。
jiù yì xiáng fú pán shí lán yáng tóng wǎ xiāng kǎo chéng cài jiā kǒu gè tiān zhù yuè dī
旧议祥符盘石、兰阳铜瓦厢、考城蔡家口各添筑月堤。
chén yǐ wéi huáng hé zhī dāng fáng zhě wéi běi àn wéi zhòng dāng zé qí qù hé yuǎn zhě dà dī zhōng dī gè yī dào xiū bǔ wán zhù shǐ běi àn qī bā bǎi lǐ jiān lián shǔ gāo hòu zé qián kān yīng zhù zhū dī jǔ zài qí zhōng jiē kě ba bù zhù
臣以为黄河之当防者惟北岸为重，当择其去河远者大堤中堤各一道，修补完筑，使北岸七八百里间联属高厚，则前勘应筑诸堤举在其中，皆可罢不筑。
dì yì cóng zhī
”帝亦从之。
shí wǔ nián dū cáo dōu yù shǐ zhōu jīn yán zì jiā jìng liù nián hòu hé liú yì nán qí yī yóu guō hé zhí xià cháng huái ér liáng jìng kǒu zhào pí zhài èr zhī gè rù qīng hé huì wū xīn zhuāng zhá suì guàn lǐ hé
十五年，督漕都御史周金言：“自嘉靖六年后，河流益南，其一由涡河直下长淮，而梁靖口、赵皮寨二支各入清河，汇于新庄闸，遂灌里河。
shuǐ tuì shā cún rì jiù yū sè
水退沙存，日就淤塞。
gù lǎo jiē yán hé zì biàn lái běn zhuó ér wō huái sì qīng xīn zhuāng zhá zhèng dāng èr shuǐ zhī kǒu hé huái jì hé xī zhī wèi pèi xiàn huàn zhě jīn yí huái ān yǐ
故老皆言河自汴来本浊，而涡、淮、泗清，新庄闸正当二水之口，河、淮既合，昔之为沛县患者，今移淮安矣。
yīn qǐng wū xīn zhuāng gēng zhì yī qú lì zhá yǐ zī xù xiè
因请于新庄更置一渠，立闸以资蓄泄。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí liù nián dōng cóng zǒng hé fù dōu yù shǐ yú chén yán kāi dì qiū diàn yě jī gāng zhū kǒu shàng liú sì shí yú lǐ yóu táo yuán jí dīng jiā dào kǒu rù jiù huáng hé jié guō hé shuǐ rù hé jì hóng
十六年冬从总河副都御史于湛言，开地丘店、野鸡冈诸口上流四十馀里，由桃源集、丁家道口入旧黄河，截涡河水入河济洪。
shí bā nián zǒng hé dōu yù shǐ hú zuǎn zōng kāi kǎo chéng sūn jì kǒu sūn lù kǒu huáng hé zhī liú yǐ shā guī huī shuǐ huàn qiě guàn xú lǚ yīn wū èr kǒu zhù zhǎng dī jí xiū zhù mǎ mù jí jué kǒu
十八年，总河都御史胡缵宗开考城孙继口、孙禄口黄河支流，以杀归、睢水患，且灌徐、吕，因于二口筑长堤，及修筑马牧集决口。
èr shí nián wǔ yuè mìng bīng bù shì láng wáng yǐ qí dū lǐ hé dào xié zǒng hé fù dōu yù shǐ guō chí píng jì yì
二十年五月命兵部侍郎王以旗督理河道，协总河副都御史郭持平计议。
xiān yī suì huáng hé nán xǐ jué yě jī gāng yóu guō hé jīng bó zhōu rù huái jiù jué kǒu jù sāi
先一岁，黄河南徙，决野鸡冈，由涡河经亳州入淮，旧决口俱塞。
qí yóu sūn jì kǒu jí kǎo chéng zhì dīng jiā dào kǒu yú chéng rù xú lǚ zhě yì jǐn shí zhī èr
其由孙继口及考城至丁家道口，虞城入徐、吕者，亦仅十之二。
chí píng jiǔ zhì fú xiào jiàng fèng dài zuì
持平久治弗效，降俸戴罪。
yǐ qí zhì shàng yán guó chū cáo hé wéi tōng zhū quán jí wèn sì huáng hé shì měng shuǐ zhuó qiān xǐ bù cháng gù xú yǒu zhēn bái áng liú dà xià lì pái zhī bù zī yǐ jì yùn yě
以旗至，上言：“国初，漕河惟通诸泉及汶、泗，黄河势猛水浊，迁徙不常，故徐有贞、白昂、刘大夏力排之，不资以济运也。
jīn xìng huáng hé nán xǐ zhū zhá fù jiù yi jùn shān dōng zhū quán rù yě jī gāng xīn kāi hé dào yǐ jì xú lǚ
今幸黄河南徙，诸闸复旧，宜浚山东诸泉入野鸡冈新开河道，以济徐、吕；
ér zhù zhǎng dī pèi xiàn yǐ nán jù shuǐ rú zhá hé zhì wu lì cáo yùn ér yǐ
而筑长堤沛县以南，聚水如闸河制，务利漕运而已。
míng nián chūn chí píng qǐng jùn sūn jì kǒu jí hù yùn kǒu li jǐng gāo kǒu sān hé shǐ dōng yóu xiāo dàng rù xú jì yùn
”明年春，持平请浚孙继口及扈运口、李景高口三河，使东由萧、砀入徐济运。
qí qiū cóng yǐ qí yán wū sūn jì kǒu wài bié kāi yī qú xiè shuǐ yǐ jì xú lǚ
其秋，从以旗言，于孙继口外别开一渠泄水，以济徐、吕。
fán bā yuè sān kǒu gōng chéng yǐ qí chí píng jiē bèi jiǎng suì zhào yǐ qí hái
凡八月，三口工成，以旗、持平皆被奖，遂召以旗还。
wèi jǐ li jǐng gāo kǒu fù yū
未几，李景高口复淤。
xiān shì hé jué fēng xiàn qiān xiàn zhì wū huà shān jiǔ zhī shǐ fù qí gù zhì
先是，河决丰县，迁县治于华山，久之始复其故治。
hé jué mèng jīn xià yì jiē qiān qí chéng
河决孟津、夏邑，皆迁其城。
jí yě jī gāng zhī jué yě fèng yáng yán huái zhōu xiàn duō shuǐ huàn nǎi yì xǐ wǔ hé méng chéng bì zhī
及野鸡冈之决也，凤阳沿淮州县多水患，乃议徙五河、蒙城避之。
ér lín huái dāng zǔ líng xíng shèng bù kě xǐ nǎi yòng xún àn yù shǐ gǔ tài hēng yán chì hé fǔ èr chén jí jùn dàng shān hé dào yǐn rù èr hóng yǐ shā nán zhù zhī shì
而临淮当祖陵形胜不可徙，乃用巡按御史贾太亨言，敕河抚二臣亟浚砀山河道，引入二洪，以杀南注之势。
èr shí liù nián qiū hé jué cáo xiàn shuǐ rù chéng èr chǐ màn jīn xiāng yú tái dìng táo chéng wǔ chōng gǔ tíng
二十六年秋，河决曹县，水入城二尺，漫金乡、鱼台、定陶、城武，冲谷亭。
zǒng hé dōu yù shǐ zhān hàn qǐng wū zhào pí zhài zhū kǒu duō chuān zhī hé yǐ fēn shuǐ shì
总河都御史詹瀚请于赵皮寨诸口多穿支河，以分水势。
zhào kě
朝廷下诏宽恕了他们。
sān shí yī nián jiǔ yuè hé jué xú zhōu fáng cūn jí zhì pī zhōu xīn ān yùn dào yū zǔ wǔ shí lǐ
三十一年九月，河决徐州房村集至邳州新安，运道淤阻五十里。
zǒng hé fù dōu yù shǐ céng jūn shàng zhì hé fāng lüè nǎi jùn fáng cūn zhì shuāng gōu qǔ tóu zhù xú zhōu gāo miào zhì pī zhōu yí hé
总河副都御史曾钧上治河方略，乃浚房村至双沟、曲头，筑徐州高庙至邳州沂河。
yòu yán liú ling tái zhì chì yàn miào fán bā shí lǐ nǎi huáng hé xià liú yū shā yōng sāi shū jùn yi xiān
又言：“刘伶台至赤晏庙凡八十里，乃黄河下流，淤沙壅塞，疏浚宜先。
cì zé cǎo wān lǎo huáng hé kǒu chōng jī yān mò ān dōng yī xiàn yì dāng jí zhù gèng zhù zhǎng dī jī zuǐ yǐ bèi chōng jī
次则草湾老黄河口，冲激淹没安东一县，亦当急筑，更筑长堤矶嘴以备冲激。
yòu sān lǐ gōu xīn hé kǒu shì jiù kǒu shuǐ gāo liù chǐ kāi jiù kǒu yǒu shā yū zhī huàn ér wéi hài shāo qīng
又三里沟新河口视旧口水高六尺，开旧口有沙淤之患，而为害稍轻；
kāi xīn kǒu wèi miǎn yān mò zhī yú ér cáo zhōu pō biàn
开新口未免淹没之虞，而漕舟颇便。
yi zàn bì xīn kǒu jiàn zhì zhá zuò qiě zēng zhù gāo jiā yàn zhǎng dī ér xīn zhuāng zhū zhá zhòu shí yǐ è héng liú
宜暂闭新口，建置闸座，且增筑高家堰长堤，而新庄诸闸甃石以遏横流。
dì mìng shì láng wú péng zhèn zāi hù ér xī cóng jūn zòu
”帝命侍郎吴鹏振灾户，而悉从钧奏。
sān lǐ gōu xīn hé zhě dū cáo dōu yù shǐ yīng jiǎ yǐ xiān nián kāi qīng hé kǒu tōng huáng hé zhī shuǐ yǐ jì yùn
三里沟新河者，督漕都御史应槚以先年开清河口通黄河之水以济运。
jīn huáng hé rù hǎi xià liú jiàn kǒu ān dōng jù zhǎng sāi hé liú yōng ér jiàn gāo xiè rù qīng hé kǒu shā tíng yì yū lǚ jùn lǚ sāi
今黄河入海，下流涧口、安东俱涨塞，河流壅而渐高，泻入清河口，沙停易淤，屡浚屡塞。
gōu zài huái shuǐ xià liú huáng hé wèi hé zhī shàng gù bì qīng hé kǒu ér kāi zhī shǐ chuán yóu tōng jì qiáo sù gōu chū huái yǐ dá huáng hé zhě yě
沟在淮水下流黄河未合之上，故闭清河口而开之，使船由通济桥溯沟出淮，以达黄河者也。
shí jùn xú pī jiāng qì gōng yī xī shuǐ yǒng fù yū
时浚徐、邳将讫工，一夕，水涌复淤。
dì yòng yán sōng yán qiǎn guān jì hé shén
帝用严嵩言，遣官祭河神。
ér péng jūn fù gòng zòu qǐng jí zhù jùn cǎo wān liú ling tái jiàn zhá sān lǐ gōu yíng nà sì shuǐ qīng liú
而鹏、钧复共奏请急筑浚草湾、刘伶台，建闸三里沟，迎纳泗水清流；
qiě wū xú zhōu yǐ shàng zhì kāi fēng jùn zhī hé yī èr lìng shuǐ fèn shā
且于徐州以上至开封浚支河一二，令水分杀。
qí dōng cáo hé gōng jùn jìn jūn zhì shì láng
其冬，漕河工竣，进钧秩侍郎。
sān shí qī nián qī yuè cáo xiàn xīn jí yū
三十七年七月，曹县新集淤。
xīn jí dì jiē liáng jìng kǒu lì xià yì dīng jiā dào kǒu mǎ mù jí hán jiā dào kǒu sī jiā dào kǒu zhì xiāo xiàn jì mén chū xiǎo fú qiáo cǐ gǔ lǔ hé gù dào yě
新集地接梁靖口，历夏邑、丁家道口、马牧集、韩家道口、司家道口至萧县蓟门出小浮桥，此贾鲁河故道也。
zì hé huàn jí bié kāi zhī hé chū xiǎo hé yǐ shā shuǐ shì ér běn hé jiàn sè
自河患亟，别开支河出小河以杀水势，而本河渐涩。
zhì shì suì jué qū dōng běi duàn jiā kǒu xī ér wèi liù yuē dà liù gōu xiǎo liū gōu qín gōu zhuó hé yān zhī gōu fēi yún qiáo jù yóu yùn hé zhì xú hóng
至是遂决，趋东北段家口，析而为六，曰大溜沟、小溜沟、秦沟、浊河、胭脂沟、飞云桥，俱由运河至徐洪。
yòu fēn yī zhī yóu dàng shān jiān chéng jí xià guō guàn lóu xī ér wèi wǔ yuē lóng gōu mǔ hé liáng lóu gōu yáng shì gōu hú diàn gōu yì yóu xiǎo fú qiáo huì xú hóng ér xīn jí zhì xiǎo fú qiáo gù dào èr bǎi wǔ shí yú lǐ suì yū bù kě fù yǐ
又分一支由砀山坚城集下郭贯楼，析而为五，曰龙沟、母河、梁楼沟、杨氏沟、胡店沟，亦由小浮桥会徐洪，而新集至小浮桥故道二百五十馀里遂淤不可复矣。
zì hòu hé hū dōng hū xi mǐ yǒu dìng xiàng shuǐ dé fēn xiè zhě shù nián bù zhì yōng kuì
自后，河忽东忽西，靡有定向，水得分泻者数年，不至壅溃。
rán fēn duō shì ruò qiǎn zhě jǐn èr chǐ shí zhě zhī qí bì yū
然分多势弱，浅者仅二尺，识者知其必淤。
zhì sì shí sì nián qī yuè hé jué pèi xiàn shàng xià èr bǎi yú lǐ yùn dào jù yū
至四十四年七月，河决沛县，上下二百馀里运道俱淤。
quán hé nì liú zì shā hé zhì xú zhōu yǐ běi zhì cáo xiàn táng lín jí ér xià běi fēn èr zhī nán liú zhě rào pèi xiàn qi shān yáng jiā jí rù qín gōu zhì xú
全河逆流，自沙河至徐州以北，至曹县棠林集而下，北分二支：南流者绕沛县戚山杨家集，入秦沟至徐；
běi liú zhě rào fēng xiàn huà shān dōng běi yóu sān jiào táng chū fēi yún qiáo
北流者绕丰县华山东北由三教堂出飞云桥。
yòu fēn ér wèi shí sān zhī huò héng jué huò nì liú rù cáo hé zhì hú líng chéng kǒu sǎn màn hú pō dá wū xú zhōu hào miǎo wú jì ér hé biàn jí yǐ
又分而为十三支，或横绝，或逆流入漕河，至湖陵城口，散漫湖坡，达于徐州，浩渺无际，而河变极矣。
nǎi mìng zhū héng wèi gōng bù shàng shū jiān lǐ hé cáo yòu yǐ pān jì xún wèi qiān dū yù shǐ zǒng lǐ hé dào
乃命朱衡为工部尚书兼理河漕，又以潘季驯为佥都御史总理河道。
míng nián èr yuè fù qiǎn gōng kē jǐ shì zhōng hé qǐ míng wǎng kān hé gōng
第二年二月，又派遣工科给事中何起岛前去勘察治河工程。
héng xún xíng jué kǒu jiù qú yǐ chéng lù ér shèng yìng qī suǒ záo xīn hé gù jì shàng zài de gāo hé jué zhì zhāo yáng hú bù néng fù dōng nǎi dìng jì kāi jùn
衡巡行决口，旧渠已成陆，而盛应期所凿新河故迹尚在，地高，河决至昭阳湖不能复东，乃定计开浚。
ér jì xún zé yǐ xīn hé tǔ qiǎn quán yǒng láo fèi bù zī liú chéng yǐ shàng gù dào chū yū kě fù yě
而季驯则以新河土浅泉涌，劳费不赀，留城以上故道初淤可复也。
yóu shì èr rén yǒu xì
由是二人有隙。
qǐ míng zhì pèi hái shàng yán jiù hé zhī nán fù yǒu wǔ
起鸣至沛，还，上言：“旧河之难复有五。
huáng hé quán xǐ bì shā shàng liú xīn jí páng jiā zhūn zhào jiā quān jiē shàng liú yě yǐ bù zī zhī cái tóu wū hé liú yǐ qì zhī gù dào shì bì bù néng yī yě
黄河全徙必杀上流，新集、庞家屯、赵家圈皆上流也，以不赀之财，投于河流已弃之故道，势必不能，一也。
zì liú chéng zhì pèi mǎng wèi jù jìn wú suǒ shī gōng èr yě
自留城至沛，莽为巨浸，无所施工，二也。
héng gèn shù shí lǐ qiān cháng wú lù shí wàn zhī zhòng hé suǒ qī shēn sān yě
横亘数十里，褰裳无路，十万之众何所栖身，三也。
tiāo jùn zé nào yǐn zhù àn zé wú tǔ qiě nán sāi zé běi bēn sì yě
挑浚则淖隐，筑岸则无土，且南塞则北奔，四也。
xià qiū yín liáo nán bǎo bù wū wǔ yě
夏秋淫潦，难保不污，五也。
xīn hé kāi záo fèi shěng qiě kě jué hòu lái kuì jué zhī huàn
新河开通费用省，并且可以杜绝以后溃决的水患。
yi yòng héng yán kāi xīn hé ér jiān cǎi jì xún yán bù quán qì jiù hé
宜用衡言开新河，而兼采季驯言，不全弃旧河。
tíng chén yì dìng héng nǎi jué kāi xīn hé
”廷臣议定，衡乃决开新河。
shí jì xún chí fù gù dào zhī yì tíng chén yòu duō yǐ wéi rán
时季驯持复故道之议，廷臣又多以为然。
suì kān yì xīn jí guō guàn lóu zhū shàng yuán de
遂勘议新集、郭贯楼诸上源地。
héng yán
衡言：
hé chū jìng shān yǐ běi zé zhá hé yū
“河出境山以北，则闸河淤；
chū xú zhōu yǐ nán zé èr hóng hé
出徐州以南，则二洪涸；
wéi chū jìng shān zhì xiǎo fú qiáo sì shí yú lǐ jiān nǎi liǎng lì ér wú hài
惟出境山至小浮桥四十馀里间，乃两利而无害。
zì huáng hé héng liú dàng shān guō guàn lóu zhī hé jiē yǐ yū sè gǎi cóng huà shān fēn wéi nán běi èr zhī nán chū qín gōu zhèng zài jìng shān nán wǔ lǐ xǔ yùn hé kě zī qí lì
自黄河横流，砀山郭贯楼支河皆已淤塞，改从华山分为南北二支：南出秦沟，正在境山南五里许，运河可资其利；
wéi běi chū pèi xiàn xi jí fēi yún qiáo nì shàng yú tái wéi huàn shén dà
惟北出沛县西及飞云桥，逆上鱼台，为患甚大。
cháo tíng bù rěn mín lí shuǐ zāi quán quán gù dào mìng kān shàng yuán
朝廷不忍民罹水灾，拳拳故道，命勘上源。
dàn chén cān kǎo dì xíng yǒu wǔ bù kě
但臣参考地形有五不可。
zì xīn jí zhì liǎng hé kǒu jiē píng yuán gāo fù wú chǐ cùn gù dào kě yīn guō guàn lóu dǐ lóng gōu pō yǒu hé xíng yòu xì xīn yū wú kě zhù zú qí bù kě yī yě
自新集至两河口皆平原高阜，无尺寸故道可因，郭贯楼抵龙沟颇有河形，又系新淤，无可驻足，其不可一也。
huáng hé suǒ jīng xiān bù wéi huàn yóu xīn jí zé shāng yú xià yì shòu zhī yóu guō guàn lóu zé xiāo dàng shòu zhī jīn gǎi fù gù dào zé yú pèi zhī huò fù yí xiāo dàng qí bù kě èr yě
黄河所经，鲜不为患，由新集则商、虞、夏邑受之，由郭贯楼则萧、砀受之，今改复故道，则鱼、沛之祸复移萧、砀，其不可二也。
hé xī zhù huà shān shì ruò jiàn líng yù cóng zhōng záo qú wǎn shuǐ nán xiàng bì dāng zhù bà héng jié è qí dōng bēn wū kuáng lán jù jìn zhī zhōng zhù bà shù lǐ wéi lì shén nán qí bù kě sān yě
河西注华山，势若建瓴，欲从中凿渠，挽水南向，必当筑坝横截，遏其东奔，于狂澜巨浸之中，筑坝数里，为力甚难，其不可三也。
yì fū sān shí wàn kuàng rì chí jiǔ sāo dòng sān xǐng qí bù kě sì yě
役夫三十万，旷日持久，骚动三省，其不可四也。
dà yì zhǒng xīng gōng fèi shù bǎi wàn yī yǒu bù jì qián gōng jǐn huī qí bù kě wǔ yě
大役踵兴，工费数百万，一有不继，前功尽隳，其不可五也。
wéi dāng kāi guǎng qín gōu shǐ xià liú tōng xíng xiū zhù nán àn zhǎng dī yǐ fáng bēn kuì kě yǐ sū yú pèi hūn diàn zhī mín
惟当开广秦沟，使下流通行，修筑南岸长堤以防奔溃，可以苏鱼、沛昏垫之民。
cóng zhī
从之。
héng nǎi kāi yú tái nán yáng dǐ pèi xiàn liú chéng bǎi sì shí yú lǐ ér jùn jiù hé zì liú chéng yǐ xià dǐ jìng shān chá chéng wǔ shí yú lǐ yóu cǐ yǔ huáng hé huì
衡乃开鱼台南阳抵沛县留城百四十馀里，而浚旧河自留城以下，抵境山、茶城五十馀里，由此与黄河会。
yòu zhù mǎ jiā qiáo dī sān wàn wǔ qiān èr bǎi bā shí zhàng shí dī sān shí lǐ è hé zhī chū fēi yún qiáo zhě qū qín gōu yǐ rù hóng
又筑马家桥堤三万五千二百八十丈，石堤三十里，遏河之出飞云桥者，趋秦沟以入洪。
wū shì huáng shuǐ bù dōng qīn cáo dào tōng ér pèi liú duàn yǐ
于是黄水不东侵，漕道通而沛流断矣。
fāng gōng wèi chéng hé fù jué pèi xiàn bài mǎ jiā qiáo dī
方工未成，河复决沛县，败马家桥堤。
lùn zhě jiāo zhāng qǐng ba héng
论者交章请罢衡。
wèi jǐ gōng jùn
未几，工竣。
dì dà xǐ fù shī sì zhāng zhì xǐ yǐ shì zài zhí zhū chén
帝大喜，赋诗四章志喜，以示在直诸臣。
lóng qìng yuán nián wǔ yuè jiā héng tài zǐ shǎo bǎo
隆庆元年五月加衡太子少保。
shǐ hé zhī jué yě zhī liú sǎn màn biàn lù dì jì ér nán qū zhuó hé
始河之决也，支流散漫遍陆地，既而南趋浊河。
dài xīn hé chéng zé jǐn qū qín gōu ér nán běi zhū zhī hé xī bìng liú yān
迨新河成，则尽趋秦沟，而南北诸支河悉并流焉。
rán hé shì yì dà zhǎng
然河势益大涨。
sān nián qī yuè jué pèi xiàn zì kǎo chéng yú chéng cáo dān fēng pèi dǐ xú zhōu jù shòu qí hài chá chéng yū sè cáo chuán zǔ pī zhōu bù néng jìn
三年七月决沛县，自考城、虞城、曹、单、丰、沛抵徐州俱受其害，茶城淤塞，漕船阻邳州不能进。
yǐ suī shǎo tōng ér huáng hé shuǐ héng yì pèi de qín gōu zhuó hé kǒu yū shā xuán shū xuán yōng
已虽少通，而黄河水横溢沛地，秦沟、浊河口淤沙旋疏旋壅。
zhū héng yǐ zhào hái gōng bù jí zǒng hé dōu yù shǐ wēng dà lì jiē qǐng wū liáng shān zhī nán bié kāi yī hé yǐ cáo bì qín gōu zhuó hé zhī xiǎn hòu suǒ wèi jiā hé zhě yě
朱衡已召还，工部及总河都御史翁大立皆请于梁山之南别开一河以漕，避秦沟、浊河之险，后所谓泇河者也。
zhào lìng xiāng dù dì shì wèi guǒ xíng
诏令相度地势，未果行。
sì nián qiū huáng hé bào zhì chá chéng fù yū ér shān dōng shā xuē wèn sì zhū shuǐ zhòu yì jué zhòng jiā qiǎn yùn dào yóu liáng shān chū qī jiā gǎng hé wū huáng hé
四年秋，黄河暴至，茶城复淤，而山东沙、薛、汶、泗诸水骤溢，决仲家浅运道，由梁山出戚家港，合于黄河。
dà lì fù qǐng yīn qí shì ér jùn zhī
大立复请因其势而浚之。
shì shí huái shuǐ yì dà yì zì tài shān miào zhì qī lǐ gōu yū shí yú lǐ ér shuǐ cóng zhū jiā gōu bàng chū zhì qīng hé xiàn hé nán zhèn yǐ hé wū huáng hé
是时，淮水亦大溢，自泰山庙至七里沟淤十馀里，而水从诸家沟傍出，至清河县河南镇以合于黄河。
dà lì yòu yán kāi xīn zhuāng zhá yǐ tōng huí chuán fù chén xuān gù dào zé huái kě wú yú
大立又言：“开新庄闸以通回船，复陈瑄故道，则淮可无虞。
dú huáng hé zài suī níng sù qiān zhī jiān qiān xǐ wèi zhī suǒ dìng sì zhōu líng qǐn kě yú
独黄河在睢宁、宿迁之间迁徙未知所定，泗州陵寝可虞。
qǐng jùn gǔ huī hé yóu sù qiān lì sù zhōu chū xiǎo fú qiáo yǐ xiè èr hóng zhī shuǐ
请浚古睢河，由宿迁历宿州，出小浮桥以泄二洪之水。
qiě guī fù qīng hé yú gōu fēn hé yī dào xià cǎo wān yǐ miǎn chōng jī zhī huàn zé nán běi yùn dào shù jī kě bǎo
且规复清河、鱼沟分河一道，下草湾，以免冲激之患，则南北运道庶几可保。
shí dà lì yǐ nèi qiān fāng shòu dài ér jì xún yǐ dōu yù shǐ fù qǐ zǒng lǐ hé dào
”时大立已内迁，方受代，而季驯以都御史复起总理河道。
bù yì lìng qū huà
部议令区画。
jiǔ yuè hé fù jué pī zhōu zì suī níng bái làng qiǎn zhì sù qiān xiǎo hé kǒu yū bǎi bā shí lǐ liáng sōu zǔ bù jìn
九月，河复决邳州，自睢宁白浪浅至宿迁小河口，淤百八十里，粮艘阻不进。
dà lì yán bǐ lái hé huàn bù zài shān dōng hé nán fēng pèi ér zhuān zài xú pī gù xiān yù kāi jiā hé kǒu yǐ yuǎn hé shì kāi xiāo xiàn hé yǐ shā hé liú zhě zhèng wèi fú shā yōng jù hé miàn zēng gāo wèi yì rì lǜ ěr
大立言：“比来河患不在山东、河南、丰、沛，而专在徐、邳，故先欲开泇河口以远河势、开萧县河以杀河流者，正谓浮沙壅聚，河面增高，为异日虑耳。
jīn qiū shuǐ jiàn zhì héng yì wèi zāi
今秋水洊至，横溢为灾。
quán yí zhī jì zài qì gù dào ér jiù xīn chōng
权宜之计，在弃故道而就新冲；
jīng jiǔ zhī cè zài kāi jiā hé yǐ bì hóng shuǐ
经久之策，在开泇河以避洪水。
qǐ jué zé wū èr zhě
”乞决择于二者。
bù yì zhǔ sāi jué kǒu ér lìng dà lì tiáo lì hài yǐ wén
部议主塞决口，而令大立条利害以闻。
dà lì suì yǐ kāi jiā kǒu jiù xīn chōng fù gù dào sān cè bìng jìn qiě yán qí lì hài gè xiāng cān
大立遂以开泇口、就新冲、复故道三策并进，且言其利害各相参。
huì bà qù cè wèi jué ér jì xún zé zhǔ fù gù dào
会罢去，策未决，而季驯则主复故道。
shí chá chéng zhì lǚ liáng huáng shuǐ wèi liǎng yá suǒ shù bù néng xià yòu bù dé jué
时茶城至吕梁，黄水为两崖所束，不能下，又不得决。
zhì wǔ nián sì yuè nǎi zì líng bì shuāng gōu ér xià běi jué sān kǒu nán jué bā kǒu zhī liú sàn yì dà shì xià suī níng chū xiǎo hé ér shi tóu wān bā shí lǐ zhèng hé xī yū
至五年四月，乃自灵璧双沟而下，北决三口，南决八口，支流散溢，大势下睢宁出小河，而匙头湾八十里正河悉淤。
jì xún yì dīng fu wǔ wàn jǐn sāi shí yī kǒu qiě jùn shi tóu wān zhù lǚ dī sān wàn yú zhàng shi tóu wān gù dào yǐ fù
季驯役丁夫五万，尽塞十一口，且浚匙头湾，筑缕堤三万馀丈，匙头湾故道以复。
xuán yǐ cáo chuán xíng xīn liū zhōng duō piào méi jì xún bà qù
旋以漕船行新溜中多漂没，季驯罢去。
liù nián chūn fù mìng shàng shū héng jīng lǐ hé gōng yǐ bīng bù shì láng wàn gōng zǒng lǐ hé dào
六年春，复命尚书衡经理河工，以兵部侍郎万恭总理河道。
èr rén zhì ba jiā hé yì zhuān shì xú pī hé xiū zhù zhǎng dī zì xú zhōu zhì sù qiān xiǎo hé kǒu sān bǎi qī shí lǐ bìng shàn fēng pèi dài huáng dī zhèng hé ān liú yùn dào dà tōng
二人至，罢泇河议，专事徐、邳河，修筑长堤，自徐州至宿迁小河口三百七十里，并缮丰、沛大黄堤，正河安流，运道大通。
héng nǎi shàng yán hé nán lǚ bèi hé huàn dà wéi dī fáng jīn xìng yǒu shù shí nián zhī ān zhě yǐ fáng shǒu yán ér bèi yù sù yě
衡乃上言：“河南屡被河患，大为堤防，今幸有数十年之安者，以防守严而备御素也。
xú pī wèi liáng yùn zhèng dào jì duō fāng yǐ zhù zhī zé yi duō fāng yǐ shǒu zhī
徐、邳为粮运正道，既多方以筑之，则宜多方以守之。
qǐng yòng fu měi lǐ shí rén yǐ fáng sān lǐ yī pù sì pù yī lǎo rén xún shì
请用夫每里十人以防，三里一铺，四铺一老人巡视。
fú qiū shuǐ fā shí wǔ yuè shí wǔ rì shàng dī jiǔ yuè shí wǔ rì xià dī yuàn xié jiā jū zhù zhě tīng
伏秋水发时，五月十五日上堤，九月十五日下堤，愿携家居住者听。
zhào rú yì
”诏如议。
liù yuè xú pī hé dī gōng jùn suì mìng héng huí bù shǎng héng jí zǒng lǐ hé dào dōu yù shǐ wàn gōng děng yín bì yǒu chà
六月，徐、邳河堤工竣，遂命衡回部，赏衡及总理河道都御史万恭等银币有差。
shì suì yù shǐ wú cóng xiàn yán huái ān ér shàng qīng hé ér xià zhèng huái sì hé hǎi chōng liú zhī huì
是岁，御史吴从宪言：“淮安而上清河而下，正淮、泗、河、海冲流之会。
hé lǎo nèi chū hǎi cháo nì liú tíng xù yí shí shā ní xuán jù yǐ gù rì jiù yōng sè
河潦内出，海潮逆流，停蓄移时，沙泥旋聚，以故日就壅塞。
yi yǐ chūn xià shí jùn zhì zé xià liú shū chàng fàn yì zì píng
宜以春夏时浚治，则下流疏畅，泛溢自平。
dì jí mìng héng yǔ cáo chén kān yì
”帝即命衡与漕臣勘议。
ér dū lǐ hé dào shǔ láng zhōng shì chén yìng jiàn tiāo wā hǎi kǒu xīn hé zhǎng shí lǐ yǒu jī kuò wǔ zhàng wǔ chǐ shēn yī zhàng qī chǐ yòng fu liù qiān sì bǎi yú rén
而督理河道署郎中事陈应荐挑挖海口新河，长十里有奇，阔五丈五尺，深一丈七尺，用夫六千四百馀人。
héng zhī bèi zhào jiāng hái yě shàng shū yán guó jiā zhì hé bù guò jùn qiǎn zhù dī èr cè
衡之被召将还也，上疏言：“国家治河，不过浚浅、筑堤二策。
jùn qiǎn zhī fǎ huò pá huò lào huò bī shuǐ ér chōng huò yǐn shuǐ ér bì cǐ kě rén lì shèng zhě
浚浅之法，或爬或涝，或逼水而冲，或引水而避，此可人力胜者。
rán chá chéng yǔ huái shuǐ huì zé zài qīng hé chá chéng qīng hé wú shuǐ bù qiǎn
然茶城与淮水会则在清河，茶城、清河无水不浅。
gài èr shuǐ hù wéi shèng fù huáng hé shuǐ shèng zé yōng shā ér yū jí qí xiāo yě huái cáo shuǐ shèng zé chōng shā ér tōng
盖二水互为胜负，黄河水胜则壅沙而淤，及其消也，淮漕水胜，则冲沙而通。
shuǐ lì gài jū qī bā fēi zhuān yòng rén lì yě
水力盖居七八，非专用人力也。
zhù dī zé yǒu jié shuǐ lǚ shuǐ zhī yì jié shuǐ kě shī wū zhá hé bù kě shī wū huáng hé
筑堤则有截水、缕水之异，截水可施于闸河，不可施于黄河。
gài huáng hé tuān hàn xié chuān lǎo zhī shì hé jiān bù xiá ān kě yǐ yī dī dāng zhī
盖黄河湍悍，挟川潦之势，何坚不瑕，安可以一堤当之？
lǚ shuǐ zé liǎng àn zhù dī bù shǐ páng kuì shǐ de suì qí jiù xià rù hǎi zhī xìng
缕水则两岸筑堤，不使旁溃，始得遂其就下入海之性。
gài yǐ shùn wèi zhì fēi yǐ rén lì shèng shuǐ xìng gù zhì jīn bǎi wǔ liù shí nián wèi yǒng lài yān
盖以顺为治，非以人力胜水性，故至今百五六十年为永赖焉。
qīng hé zhī qiǎn yīng shì chá chéng yù huáng hé zhǎng luò shí zhé tiāo hé huáng dǎo huái shuǐ chōng shuā suī yù zhǎng ér sāi bì yù luò ér tōng wú zú lǜ yě
清河之浅，应视茶城，遇黄河涨落时，辄挑河、潢，导淮水冲刷，虽遇涨而塞，必遇落而通，无足虑也。
wéi qīng jiāng pǔ shuǐ shì zuì ruò chū kǒu chù suǒ shì yǔ huáng hé xiāng zhí
惟清江浦水势最弱，出口处所适与黄河相值。
yí yú huáng shuǐ shèng fā shí yán bì gè zhá wú shǐ shā yū
宜于黄水盛发时，严闭各闸，毋使沙淤。
ruò kǒu zé zì lóng zhòng qìng sān nián hǎi xiào yōng shuǐ dào guàn dī wā zhī de jī zhū nán xiè
若口则自隆重庆三年海啸，壅水倒灌低洼之地，积潴难泄。
yí shí jiā shū jùn wú shǐ jī sāi
宜时加疏浚，毋使积塞。
zhì zhù huáng hé liǎng àn dī dì dāng lǚ shuǐ bù dé yǐ lán jié wèi míng
至筑黄河两岸堤，第当缕水，不得以拦截为名。
shū shàng bào wén ér yǐ
”疏上，报闻而已。