明史 · 佚名 · Chapter 88 of 333

志·卷六十四

PinyinModern Translation
Size

hé qú liù

◎河渠六

zhí shěng shuǐ lì

○直省水利

sān dài jiāng lǐ shuǐ tǔ zhī zhì shén xiáng

三代疆理水土之制甚详。

zì jǐng tián fèi gōu suì yīn shuǐ cháng bù dé qí zhì wū shì chuān záo qú táng jǐng bēi yǐ zī guàn gài

自井田废,沟遂堙,水常不得其治,于是穿凿渠塘井陂,以资灌溉。

míng chū tài zǔ zhào suǒ zài yǒu sī mín yǐ shuǐ lì tiáo shàng zhě jí chén zòu

明初,太祖诏所在有司,民以水利条上者,即陈奏。

yuè èr shí qī nián tè yù gōng bù bēi táng hú yàn kě xù xiè yǐ bèi hàn lǎo zhě jiē yīn qí dì shì xiū zhì zhī

越二十七年,特谕工部,陂塘湖堰可蓄泄以备旱潦者,皆因其地势修治之。

nǎi fēn qiǎn guó zǐ shēng jí rén cái biàn yì tiān xià dū xiū shuǐ lì

乃分遣国子生及人材,遍诣天下,督修水利。

míng nián dōng jùn yì jiāo zòu

明年冬,郡邑交奏。

fán kāi táng yàn sì wàn jiǔ bǎi bā shí qī chù qí xù mín zhě zhì yǐ

凡开塘堰四万九百八十七处,其恤民者至矣。

sì hòu yǒu suǒ xīng zhù huò yì běn jìng huò zī lín fēng huò zhī guān liào huò cǎi shān chǎng huò nóng xì jiū gōng huò suí shí jí shì huò qiǎn dà chén dǒng chéng

嗣后有所兴筑,或役本境,或资邻封,或支官料,或采山场,或农隙鸠工,或随时集事,或遣大臣董成。

zhōng míng shì shuǐ zhèng lǚ xiū kě jù liè yún

终明世水政屡修,可具列云。

hóng wǔ yuán nián xiū hé zhōu tóng chéng yàn zhá zhōu huí èr bǎi yú lǐ

洪武元年修和州铜城堰闸,周回二百馀里。

sì nián xiū xīng ān líng qú wèi dǒu qú zhě sān shí liù

四年修兴安灵渠,为陡渠者三十六。

qú shuǐ fā hǎi yáng shān qín shí záo gài tián wàn qǐng

渠水发海阳山,秦时凿,溉田万顷。

mǎ yuán qì zhī hòu pǐ

马援葺之,后圮。

zhì shì shǐ fù

至是始复。

liù nián fā sōng jiāng jiā xīng mín fū èr wàn kāi shàng hǎi hú jiā gǎng zì hǎi kǒu zhì cáo jīng qiān èr bǎi yú zhàng yǐ tōng hǎi chuán qiě jùn hǎi yán gǎn pǔ

六年发松江、嘉兴民夫二万开上海胡家港,自海口至漕泾千二百馀丈,以通海船,且浚海盐澉浦。

bā nián kāi dēng zhōu péng lái gé hé

八年开登州蓬莱阁河。

mìng gěng bǐng wén jùn jīng yáng hóng qú yàn gài jīng yáng sān yuán lǐ quán gāo líng lín tóng tián èr bǎi yú lǐ

命耿炳文浚泾阳洪渠堰,溉泾阳、三原、醴泉、高陵、临潼田二百馀里。

jiǔ nián xiū péng zhōu dū jiāng yàn

九年修彭州都江堰。

shí èr nián li wén zhōng yán shǎn xī bìng xián lǔ qǐng chuān qú chéng zhōng yáo yǐn lóng shǒu qú dōng zhù

十二年,李文忠言:“陕西病咸卤,请穿渠城中,遥引龙首渠东注。

cóng qí qǐng zhòu yǐ shí

”从其请,甃以石。

shí sì nián zhù hǎi yán hǎi táng

十四年筑海盐海塘。

shí qī nián zhù cí zhōu zhāng hé jué dī

十七年筑磁州漳河决堤。

jué jīng zhōu yuè shān bà yǐ guàn mín tián

决荆州岳山坝以灌民田。

shí jiǔ nián zhù cháng lè hǎi dī

十九年筑长乐海堤。

èr shí sān nián xiū chóng míng hǎi mén jué dī èr wàn sān qiān jiǔ bǎi yú zhàng yì fū èr shí wǔ wàn rén

二十三年修崇明、海门决堤二万三千九百馀丈,役夫二十五万人。

sì chuān yǒng níng xuān wèi shǐ yán suǒ xiá shuǐ dào bǎi jiǔ shí tān jiāng mén dà tān bā shí èr jiē bèi shí sāi

四川永宁宣慰使言:“所辖水道百九十滩,江门大滩八十二,皆被石塞。

zhào jǐng chuān hóu cáo zhèn wǎng shū zhī

”诏景川侯曹震往疏之。

èr shí sì nián xiū lín hǎi héng shān lǐng shuǐ zhá níng hǎi fèng huà hǎi dī sì qiān sān bǎi yú zhàng

二十四年修临海横山岭水闸,宁海、奉化海堤四千三百馀丈。

zhù shàng yú hǎi dī sì qiān zhàng gǎi jiàn shí zhá

筑上虞海堤四千丈,改建石闸。

jùn dìng hǎi yín èr xiàn dōng qián hú guàn tián shù wàn qǐng

浚定海、鄞二县东钱湖,灌田数万顷。

èr shí wǔ nián záo lì yáng yín shù dōng bà hé dào yóu shí zì gǎng dǐ shā zi hé yān zhī bà sì qiān sān bǎi yú zhàng yì fū sān shí wǔ wàn jiǔ qiān yú rén

二十五年凿溧阳银墅东坝河道,由十字港抵沙子河胭脂坝四千三百馀丈,役夫三十五万九千馀人。

èr shí qī nián jùn shān yáng zhī jiā hé yù lín zhōu mín yán zhōu nán běi èr jiāng xiāng qù èr shí yú lǐ qǐ záo tōng shè shí dǒu zhū zhá

二十七年浚山阳支家河,郁林州民言:“州南北二江相去二十馀里,乞凿通,设石陡诸闸。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

èr shí jiǔ nián xiū zhù hé nán luò dī

二十九年修筑河南洛堤。

fù xīng ān líng qú

复兴安灵渠。

shí shàng shū táng duó yǐ jūn xìng zhì qí de tú qú zhuàng yǐ wén

时尚书唐铎以军兴至其地,图渠状以闻。

qǐng jùn shēn guǎng tōng guān zhōu yǐ xiǎng jūn

请浚深广,通官舟以饷军。

mìng yù shǐ yán zhèn zhí shāo záo dǒu jiàn zhī shí xiǎng dào guǒ tōng

命御史严震直烧凿陡涧之石,饷道果通。

sān shí yī nián hóng qú yàn pǐ fù mìng gěng bǐng wén xiū zhì zhī

三十一年,洪渠堰圮,复命耿炳文修治之。

qiě jùn qú shí wàn sān qiān yú zhàng

且浚渠十万三千馀丈。

jiàn wén sì nián shū wú sōng jiāng

建文四年疏吴淞江。

yǒng lè yuán nián

永乐元年,

xiū ān lù jīng shān hàn shuǐ tā àn

修安陆京山汉水塌岸,

zhāng qiū tà hé dōng dī

章丘漯河东堤,

gāo mì wéi jué àn

高密、潍决岸,

ān yáng hé dī

安阳河堤,

fú shān hù chéng jué dī

福山护城决堤,

zhè jiāng zhě shān jiāng táng

浙江赭山江塘,

yú gàn lóng kū bà táng àn

馀干龙窟坝塘岸,

lín yǐng zhě hé jué kǒu

临颍褚河决口,

wéi xiàn bái làng hé dī

潍县白浪河堤,

qián shān huái níng bēi yàn

潜山、怀宁陂堰,

gāo yào qīng qí luō pó wéi

高要青岐、罗婆圩,

tōng zhōu xú zào shí lì děng gǎng

通州徐灶、食利等港,

píng yáo guǎng jì qú

平遥广济渠,

jù róng yáng jiā gǎng wáng hàn wéi děng dī

句容杨家港、王旱圩等堤,

zhào qìng fèng xiáng yáo tóu gāng jué àn

肇庆、凤翔遥头冈决岸,

nán yáng gāo jiā zhūn tóu èr yàn jí shā lǐ děng hé dī

南阳高家、屯头二堰及沙、澧等河堤,

xià xiàn gǔ hé jué kǒu sān shí yú lǐ

夏县古河决口三十馀里。

xiū zhù hé zhōu bǎo dà děng wéi bǎi èr shí yú lǐ xù shuǐ dǒu mén jiǔ

修筑和州保大等圩百二十余里,蓄水陡门九。

jùn chāng yì hé qú wǔ suǒ záo jiā dìng xiǎo héng lì yǐ tōng qín zhào èr jīng jùn kūn shān hú lú děng hé

浚昌邑河渠五所,凿嘉定小横沥以通秦、赵二泾,浚昆山葫芦等河。

mìng xià yuán jí zhì sū sōng jiā xīng shuǐ huàn jùn huá tíng shàng hǎi yùn yán hé jīn shān wèi zhá jí cáo jīng fēn shuǐ gǎng

命夏原吉治苏、松、嘉兴水患,浚华亭、上海运盐河,金山卫闸及漕泾分水港。

yuán jí yán zhè xi zhū jùn sū sōng zuì jū xià liú jiā hú cháng pō gāo huán yǐ tài hú mián gèn wǔ bǎi lǐ

原吉言:“浙西诸郡,苏、松最居下流,嘉、湖、常颇高,环以太湖,绵亘五百里。

nà kàng hú xuān xī xī jiàn zhī shuǐ sàn zhù diàn shān zhū hú yǐ rù sān mǎo

纳杭、湖、宣、歙溪涧之水,散注淀山诸湖,以入三泖。

qǐng wèi pǔ gǎng yīn sāi zhàng yì hài jia

顷为浦港堙塞,涨溢害稼。

zhěng zhì zhī fǎ zài jùn wú sōng zhū pǔ

拯治之法,在浚吴淞诸浦。

àn wú sōng jiāng mào èr bǎi yú lǐ guǎng bǎi wǔ shí yú zhàng xi jiē tài hú dōng tōng hǎi qián dài cháng shū zhī

按吴淞江袤二百馀里,广百五十馀丈,西接太湖,东通海,前代常疏之。

rán dāng cháo xī zhī chōng xuán shū xuán sāi

然当潮汐之冲,旋疏旋塞。

zì wú jiāng cháng qiáo dǐ xià jiè pǔ bǎi èr shí yú lǐ shuǐ liú suī tōng shí duō zhǎi qiǎn

自吴江长桥抵下界浦,百二十馀里,水流虽通,实多窄浅。

cóng pǔ dǐ shàng hǎi nán cāng pǔ kǒu bǎi sān shí yú lǐ cháo xī yū sè yǐ chéng píng lù shui yàn shā yóu ní nán yǐ shī gōng

从浦抵上海南仓浦口,百三十馀里,潮汐淤塞,已成平陆,氵艳沙游泥,难以施工。

jiā dìng liú jiā gǎng jí gǔ lóu jiāng jìng rù hǎi cháng shú bái máo gǎng jìng rù jiāng jiē guǎng chuān jí liú

嘉定刘家港即古娄江,径入海,常熟白茆港径入江,皆广川急流。

yi shū wú sōng nán běi liǎng àn ān tíng děng pǔ yǐn tài hú zhū shuǐ rù liú jiā bái máo èr gǎng shǐ qí shì fēn

宜疏吴淞南北两岸、安亭等浦,引太湖诸水入刘家、白茆二港,使其势分。

sōng jiāng dài huáng pǔ nǎi tōng wú sōng yào dào jīn xià liú è sāi nán jùn

松江大黄浦乃通吴淞要道,今下流遏塞难浚。

páng yǒu fàn jiā bāng zhì nán cāng pǔ kǒu jìng dá hǎi

旁有范家浜,至南仓浦口径达海。

yi jùn shēn kuò shàng jiē dài huáng pǔ dá mǎo hú zhī shuǐ shù jī fù yǔ gòng sān jiāng rù hǎi zhī jiù

宜浚深阔,上接大黄浦,达泖湖之水,庶几复《禹贡》“三江入海“之旧。

shuǐ dào jì tōng nǎi xiāng dì shì gè zhì shí zhá yǐ shí qǐ bì

水道既通,乃相地势,各置石闸,以时启闭。

měi suì shuǐ hé shí yù xiū wéi àn yǐ fáng bào liú zé shuǐ huàn kě xi

每岁水涸时,预修圩岸,以防暴流,则水患可息。

dì mìng fā mín dīng kāi jùn

”帝命发民丁开浚。

yuán jí zhòu yè xǐ bù yǐ shēn xiān zhī gōng suì chéng

原吉昼夜徙步,以身先之,功遂成。

èr nián xiū tài zhōu hé táng wàn bā qiān zhàng xīng huà nán běi dī tài xīng yán jiāng wéi àn liù hé guā bù děng zhūn

二年,修泰州河塘万八千丈,兴化南北堤、泰兴沿江圩岸、六合瓜步等屯。

jùn dān tú tōng cháo jiù jiāng yòu xiū xiàng shān jiāo hú táng àn hǎi kāng xú wén èr xiàn nà yǐn pō diào lí děng gǎng dī àn huáng yán hùn shuǐ děng shí wǔ zhá liù dǒu mén mèng jīn hé dī fēn yí hú táng wǔ zhì mǎ tián dī àn xiāng shān zhú jìng shuǐ bēi fù xīng ān fèn shuǐ táng

浚丹徒通潮旧江,又修象山茭湖塘岸,海康、徐闻二县那隐坡、调黎等港堤岸,黄严混水等十五闸、六陡门,孟津河堤,分宜湖塘,武陟马田堤岸,香山竹径水陂,复兴安分水塘。

xīng ān yǒu jiāng yuán chū hǎi yáng shān

兴安有江,源出海阳山。

jiāng zhōng héng zhù shí dài fēn nán běi qú gài mín tián shén pǔ

江中横筑石埭,分南北渠,溉民田甚溥。

dài shàng dié shí rú lín yǐ fáng chōng yì

埭上叠石如鳞,以防冲溢。

yán zhèn zhí chè shí zēng dài shuǐ pò wú suǒ xiè chōng táng àn jǐn qū běi qú nán qú qiǎn sè mín shī lì

严震直撤石增埭,水迫无所泄,冲塘岸,尽趋北渠,南渠浅涩,民失利。

zhì shì xiū fù rú jiù

至是修复如旧。

hǎi mén mín qǐng fā huái ān sū cháng mín dīng xié xiū zhāng dūn gǎng dōng míng gǎng bǎi yú lǐ kuì dī

海门民请发淮安、苏、常民丁协修张墩港、东明港百馀里溃堤。

dì yuē sān jùn mín fāng kǔ shuǐ huàn bù kě zhòng láo

帝曰:“三郡民方苦水患,不可重劳。

qiǎn guān xíng shì yǐ yáng zhōu mín xié zhù zhī

”遣官行视,以扬州民协筑之。

dāng tú mín yán cí hú bīn jiāng shàng tōng xuān xī dōng dǐ dān yáng hú xi jiē wú hú

当涂民言:“慈湖濒江,上通宣、歙,东抵丹阳湖,西接芜湖。

jiǔ yǔ jìn yín cháo zhǎng shāng nóng yi qiǎn kān xiū zhù

久雨浸淫,潮涨伤农,宜遣勘修筑。

dì cóng qí qǐng qiě yù gōng bù ān huī sū sōng zhè jiāng jiāng xī hú guǎng fán hú pō bēi xià wéi àn qīng tuí jí dū yǒu sī zhì zhī

”帝从其请,且谕工部,安、徽、苏、松,浙江、江西、湖广,凡湖泊卑下,圩岸倾颓,亟督有司治之。

xià yuán jí fù fèng mìng zhì shuǐ sū sōng jǐn tōng jiù hé gǎng

夏原吉复奉命治水苏、松,尽通旧河港。

yòu jùn sū zhōu qiān dūn pǔ zhì hé táng ān tíng gù pǔ lù jiǎo pǔ yóu jīng huáng jīng gòng èr wàn jiǔ qiān yú zhàng sōng jiāng dài huáng pǔ chì yàn pǔ fàn jiā bāng gòng wàn èr qiān zhàng yǐ tōng tài hú xià liú

又浚苏州千墩浦、致和塘、安亭、顾浦、陆皎浦、尤泾、黄泾共二万九千馀丈,松江大黄浦、赤雁浦、范家浜共万二千丈,以通太湖下流。

xiān shì xiū hán shān chóng yì yàn

先是,修含山崇义堰。

wèi jǐ hé zhōu mín yán tóng chéng zhá shàng dǐ cháo hú xià yáng zǐ jiāng jué wéi àn qī shí yú chù qǐ xiū zhì

未几,和州民言:“铜城闸上抵巢湖,下扬子江,决圩岸七十馀处,乞修治。

qí lì mù zhāng liáng xìng yòu yán shuǐ yān má lǐ èr hú tián wǔ wàn yú qǐng yi zhù xū gěng qǐ táo huā qiáo qì hán shān jiè sān shí lǐ

”其吏目张良兴又言:“水淹麻、澧二湖田五万馀顷,宜筑圩埂,起桃花桥,讫含山界三十里。

jù cóng zhī

”俱从之。

sān nián xiū shàng yú cáo é jiāng bà gěng wēn xiàn tuó wù cūn dī yàn sì qiān yú zhàng nán hǎi wèi lián táng sì huì xiàn yā què shuǐ děng dī àn wú wéi zhōu zhōu xìng děng xiāng jí yīng yáng wèi wū jiāng zhūn jiāng àn

三年,修上虞曹娥江坝埂,温县驮坞村堤堰四千馀丈,南海卫莲塘、四会县鸦鹊水等堤岸,无为州周兴等乡及鹰扬卫乌江屯江岸。

zhù chāng lí jí lì chéng xiǎo qīng hé jué dī yìng tiān xīn hé kǒu běi àn cóng dà shèng guān dǐ jiāng dōng yì sān qiān sān bǎi zhàng

筑昌黎及历城小清河决堤,应天新河口北岸,从大胜关抵江东驿三千三百丈。

jùn hǎi zhōu běi jiù hé shàng tōng gāo qiáo xià jiē lín hóng chǎng jí shān yáng yùn yán hé shí bā lǐ

浚海州北旧河,上通高桥,下接临洪场及山阳运盐河十八里。

sì nián xiū zhù xuān chéng shí jiǔ wéi fēng chéng mù hú wéi àn shí shǒu lín jiāng wàn dàn dī lì shuǐ jué wéi

四年,修筑宣城十九圩,丰城穆湖圩岸,石首临江万石堤,溧水决圩。

xiū huái níng dòu tán hé péng tān wéi àn shùn tiān gù ān bǎo dìng jīng dài lào tíng lǔ jiā tào shè hé kǒu jí shuǐ liú jiā táng yún bēi jiāng dū liú jiā wéi gǎng

修怀宁斗潭河、彭滩圩岸,顺天固安,保定荆岱,乐亭鲁家套、社河口,吉水刘家塘、云陂,江都刘家圩港。

zhù hú guǎng guǎng jì wǔ jiā xué děng jiāng àn

筑湖广广济、武家穴等江岸。

xīn jiàn shí tou gāng wéi àn jiāng pǔ yán jiāng dī

新建石头冈圩岸、江浦沿江堤。

kāi tài zhōu yùn yán hé pǔ dìng qín tóng hé xi xī nán yí qiān sān chù hé kǒu dǎo liú xīng huà yán chéng jiè rù hǎi

开泰州运盐河、普定秦潼河、西溪南仪阡三处河口,导流兴化、盐城界入海。

jùn cháng shú fú shān táng sān shí liù lǐ

浚常熟福山塘三十六里。

wǔ nián xiū cháng zhōu wú jiāng kūn shān huá tíng qián táng rén hé jiā xīng dī àn yú yáo nán hú bà zhù gāo yào yín gāng jīn shān děng kuì dī gài tián wǔ bǎi yú qǐng

五年,修长洲、吴江、昆山、华亭、钱塘、仁和、嘉兴堤岸,馀姚南湖坝,筑高要银冈、金山等溃堤,溉田五百馀顷。

zhì háng zhōu jiāng àn zhī lún zhě

治杭州江岸之沦者。

liù nián jùn zhè jiāng píng yáng xiàn hé

六年浚浙江平阳县河。

qī nián xiū ān lù zhōu xuàn mǎ tān jué àn hǎi yán shí dī zhù tài xīng lán jiāng dī sān qiān jiǔ bǎi yú zhàng

七年修安陆州渲马滩决岸、海盐石堤,筑泰兴拦江堤三千九百馀丈。

qiě jùn dà gǎng běi yū hé dǐ xiàn nán chū dà jiāng sì qiān wǔ bǎi yú zhàng

且浚大港北淤河,抵县南,出大江,四千五百馀丈。

bā nián xiū dān yáng liàn hú táng rǔ yáng rǔ hé dī àn nán líng yě táng wéi bàng dàng bà sōng zī zhāng jiā kēng hé jiā zhōu dī àn píng dù zhōu wéi shuǐ fú kāng hé jué kǒu bǎi shí èr dī yàn bā qiān yú zhàng wú jiāng shí táng guān lù qiáo liáng

八年修丹阳练湖塘,汝阳汝河堤岸,南陵野塘圩、蚌荡坝,松滋张家坑、何家洲堤岸,平度州潍水、浮糠河决口百十二,堤堰八千馀丈,吴江石塘官路桥梁。

jiǔ nián

九年,

xiū ān fú dīng bēi děng táng yàn

修安福丁陂等塘堰,

ān rén náo jiā bēi shòu guāng dī

安仁铙家陂、寿光堤,

ān lù jīng shān jǐng líng wéi àn

安陆京山景陵圩岸,

cháng lè guān táng

长乐官塘,

cháng zhōu zhì jiā xīng shí tǔ táng qiáo lù qī shí yú lǐ

长洲至嘉兴石土塘桥路七十馀里,

xiè shuǐ dòng bǎi sān shí yī chù

泄水洞百三十一处,

jiàn lì chē shuǐ dī sì qiān sì bǎi yú zhàng

监利车水堤四千四百馀丈,

gāo ān huá bēi zhūn bēi dī

高安华陂屯陂堤,

rén hé hǎi níng hǎi yán tǔ shí táng àn wàn yú zhàng

仁和、海宁、海盐土石塘岸万馀丈。

zhù yí zhōu shù hé kǒu jué àn bìng yuè shù yáng shù hé

筑沂州沭河口决岸,并瀹述阳述河。

zhù zhí lì xīn chéng zhāng cūn děng kǒu jué dī rén hé huáng háo táng àn sān bǎi yú zhàng sūn jiā wéi táng àn èr shí yú lǐ

筑直隶新城张村等口决堤,仁和黄濠塘岸三百馀丈,孙家围塘岸二十馀里。

jùn wéi xiàn gàn dān hé dìng xiāng gù qú liù shí sān lǐ yǐn hū tuó shuǐ guàn tián liù bǎi yú qǐng

浚潍县干丹河、定襄故渠六十三里,引滹沱水灌田六百馀顷。

shū fú shān guān qú jùn jiāng yīn qīng yáng hé dào zōu píng bái tiáo gōu hé sān shí yú lǐ

疏福山官渠,浚江阴青阳河道,邹平白条沟河三十馀里。

lí shuǐ mín yán xiàn yǒu tōng jì qú jié sōng yáng suì chāng zhū xī shuǐ rù yān

丽水民言:“县有通济渠,截松阳、遂昌诸溪水入焉。

shàng zhōng xià sān yuán liú sì shí bā pài gài tián èr qiān yú qǐng

上、中、下三源,流四十八派,溉田二千馀顷。

shàng yuán mín xiè shuǐ zì lì xià yuán liú jué shā yōng qú sāi

上源民泄水自利,下源流绝,沙壅渠塞。

qǐng xiū dī yàn rú jiù

请修堤堰如旧。

bù yì cóng zhī

”部议从之。

qí dōng zhī xiàn zhāng shēng yán xiǎo qīng hé hóng shuǐ chōng jué yān mò zhū yán chǎng jí qīng zhōu tián

齐东知县张升言:“小清河洪水冲决,淹没诸盐场及青州田。

qǐng jùn shàng liú xiū cháng dī shǐ shuǐ xíng gù dào

请浚上流,修长堤,使水行故道。

huáng tài zǐ qiǎn guān jīng lǐ zhī

”皇太子遣官经理之。

fū zhōu mín yán luò shuǐ héng jué ér xi chōng tā zhōu chéng dōng běi yú

鄜州民言:“洛水横决而西,冲塌州城东北隅。

qǐng jùn gù dào xún zhōu dōng shān lù nán liú

请浚故道,循州东山麓南流。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shí nián xiū zhè jiāng píng yáng hàn cháo dī àn huáng méi lín jiāng jué àn bǎi èr shí yú lǐ hǎi mén hàn cháo dī bǎi sān shí lǐ

十年,修浙江平阳捍潮堤岸,黄梅临江决岸百二十馀里,海门捍潮堤百三十里。

zhù xīn huì wéi àn èr qiān yú zhàng xiàn xiàn ráo yáng gōng jiǎn děng àn ān qiū hóng hé jué àn ān zhōu zhí tíng děng hé jué kǒu bā shí jiǔ huá róng ān jīn děng dī jué kǒu sì shí liù

筑新会圩岸二千馀丈,献县、饶阳恭俭等岸,安丘红河决岸,安州直亭等河决口八十九,华容、安津等堤决口四十六。

jùn shàng hǎi pán lóng jiāng wéi xiàn bái làng hé

浚上海蟠龙江、潍县白浪河。

běi jīng xíng tài pú qīng yáng dǐ yán wú qiáo dōng guāng xìng jì jiāo hé jí tiān jīn děng wèi tún tián yǔ shuǐ jué dī shāng jia

北京行太仆卿杨砥言:“吴桥、东光、兴济、交河及天津等卫屯田,雨水决堤伤稼。

dé zhōu liáng diàn yì dōng nán èr shí wǔ lǐ yǒu huáng hé gù dào yǔ zhōu nán tǔ hé tōng

德州良店驿东南二十五里有黄河故道,与州南土河通。

chuān qú zhì zhá fēn shā shuǐ shì dà wéi mín biàn

穿渠置闸,分杀水势,大为民便。

mìng shì láng lán fāng wǎng lǐ zhī

”命侍郎兰芳往理之。

shí yī nián xiū wú hú táo xīn zhèng hé èr wéi bǎo dìng wén ān èr xiàn hé kǒu jué àn wǔ shí sì yìng tiān xīn hé wéi àn tiān cháng fú shèng qī jiā zhuāng èr táng yíng zé dà bīn hé dī

十一年,修芜湖陶辛、政和二圩,保定、文安二县河口决岸五十四,应天新河圩岸,天长福胜、戚家庄二塘,荥泽大滨河堤。

jùn kūn shān tài píng hé

浚昆山太平河。

shí èr nián xiū fèng yáng ān fēng táng shuǐ mén shí liù zuò jí niú jiǎo bà xīn cāng pù tā àn wǔ zhì guō cūn mǎ qū dī àn liáo chéng lóng wān hé pú zhōu hóng chuán kǒu fàn xiàn cáo cūn hé dī àn

十二年修凤阳安丰塘水门十六座及牛角坝、新仓铺塌岸,武陟郭村、马曲堤岸,聊城龙湾河,濮州红船口,范县曹村河堤岸。

zhù sān hé jué dī

筑三河决堤。

jùn hǎi zhōu guān hé èr bǎi sì shí lǐ

浚海州官河二百四十里。

jiě zhōu mín yán lín jìn sù shuǐ hé nì liú jué yáo xiān qú yàn rù shā de yān mín tián jiāng jí yán chí

解州民言:“临晋涑水河逆流,决姚暹渠堰,入砂地,淹民田,将及盐池。

xún yòu yán xiāo chí shuǐ yì jué huō kǒu rù yán chí

”寻又言:“硝池水溢,决豁口,入盐池。

yǐ sù shuǐ qú yáo xiān qú bìng liú gù mìng guān xiū zhù rú qí qǐng

”以涑水渠、姚暹渠并流,故命官修筑如其请。

shí sān nián xiū xìng jì jué àn nán jīng yǔ lín yòu wèi diāo jiā wéi tún tián dī

十三年,修兴济决岸、南京羽林右卫刁家圩屯田堤。

wú jiāng xiàn chéng li shēng yán sū sōng shuǐ huàn tài hú wéi shèn jí yi xiè qí xià liú

吴江县丞李升言:“苏、松水患,太湖为甚,急宜泄其下流。

ruò cháng shú bái máo zhū gǎng kūn shān qiān dūn děng hé cháng zhōu shí bā dōu gǎng chà wú xiàn wú xī jìn hú hé dào jiē yi xún qí gù jì jùn ér shēn zhī

若常熟白茆诸港,昆山千墩等河,长洲十八都港汊,吴县、无锡近湖河道,皆宜循其故迹,浚而深之。

nǎi xiū cài jīng děng zhá hòu cháo lái wǎng yǐ shí qǐ bì

乃修蔡泾等闸,候潮来往,以时启闭。

zé fàn làn kě miǎn ér mín huò gēng zhòng zhī lì

则泛滥可免,而民获耕种之利。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shí wǔ nián xiū gù ān sūn jiā kǒu jí lín zhāng gù zhǒng dī àn

十五年修固安孙家口及临漳固冢堤岸。

shí liù nián xiū wèi xiàn jué àn

十六年,修魏县决岸。

shí qī nián xiāo shān mín yán jìng nèi hé qú sì shí wǔ lǐ gài tián wàn qǐng bǐ nián yū sè

十七年,萧山民言:“境内河渠四十五里,溉田万顷,比年淤塞。

qǐ shū jùn réng zhì zhá qián qīng xiǎo jiāng bà dōng zhù hàn lǎo wú yōu

乞疏浚,仍置闸钱清小江坝东,庶旱潦无忧。

shān dōng xīn chéng mín yán xiàn dōng zhèng huáng gōu yuán chū zī chuān xià liú yōng jǔ lín liáo fáng nóng

”山东新城民言:“县东郑黄沟源出淄川,下流壅沮,霖潦妨农。

chén jiā zhuāng nán yǒu qián hé shàng yǔ gōu jiē xià tōng wū jiāng qǐ jùn zhì

陈家庄南有干河,上与沟接,下通乌江,乞浚治。

bìng cóng zhī

”并从之。

shí bā nián hǎi níng zhū xiàn mín yán cháo méi hǎi táng èr qiān liù bǎi yú zhàng yán jí wú jiā děng bà

十八年,海宁诸县民言:“潮没海塘二千六百馀丈,延及吴家等坝。

tōng zhèng yuè fú yì yán rén hé hǎi níng huài zhǎng jiàng děng bà lún hǎi qiān wǔ bǎi yú zhàng

”通政岳福亦言:“仁和、海宁坏长降等坝,沦海千五百馀丈。

dōng àn zhě shān yán mén shān shǔ shān jiù yǒu hǎi dào yū jué jiǔ gù xi àn cháo yù měng

东岸赭山、严门山、蜀山旧有海道,淤绝久,故西岸潮愈猛。

qǐ yǐ jūn mín xiū zhù

乞以军民修筑。

bìng cóng zhī

”并从之。

míng nián xiū hǎi níng děng xiàn táng àn

明年修海宁等县塘岸。

èr shí yī nián xiū jiā dìng dǐ sōng jiāng cháo pǐ wéi àn wǔ qiān yú zhàng jiāo chǐ shùn huà wèi jué dī bǎi yú zhàng

二十一年,修嘉定抵松江潮圮圩岸五千馀丈、交耻顺化卫决堤百馀丈。

wén shuǐ mín yán wén gǔ shān cháng rěn qú fēn yǐn wén gǔ hé liú mào sān shí yú lǐ guàn tián

文水民言:“文谷山常稔渠分引文谷河流,袤三十馀里,灌田。

jīn hé kuì xiè shuǐ

今河溃泄水。

cóng qí zòu qì zhì zhī

”从其奏,葺治之。

èr shí èr nián xiū lín hǎi guǎng jì hé zhá

二十二年,修临海广济河闸。

hóng xī yuán nián xiū huáng yán bīn hǎi zhá bà

洪熙元年修黄岩滨海闸坝。

shì yǒng lè chū zēng fǔ pàn yī yuán zhuān qí shì

视永乐初,增府判一员,专其事。

xiū xiàn xiàn náo yáng gōng jiǎn dī jí yáo dī kǒu

修献县、铙阳恭俭堤及窑堤口。

xuān dé èr nián zhè jiāng guī ān zhī xiàn huà sōng yán jīng yáng hóng qú yàn gài wǔ xiàn tián bā qiān sì bǎi yú qǐng

宣德二年,浙江归安知县华嵩言:“泾阳洪渠堰溉五县田八千四百馀顷。

hóng wǔ shí cháng xīng hóu gěng bǐng wén qián hòu xiū jùn wèi jiǔ yàn huài

洪武时,长兴侯耿炳文前后修浚,未久堰坏。

yǒng lè jiān lǎo rén xú líng yán wū cháo qiǎn guān xiū zhù huì yíng zào bù guǒ

永乐间,老人徐龄言于朝,遣官修筑,会营造不果。

qǐ zhuān mìng dà chén qǐ jūn fu xié zhì

乞专命大臣起军夫协治。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

sān nián xiū guàn xiàn dōu jiāng děng yàn sì shí sì

三年修灌县都江等堰四十四。

lín hǎi mín yán hú chán zhū zhá zhū shuǐ guàn tián jìn nián zhá huài ér jīn áo dà pǔ hú lái jǔ yǔ děng hé suì jiē yōng zǔ qǐ wèi kāi zhù

临海民言:“胡巉诸闸潴水灌田,近年闸坏而金鳌、大浦、湖涞、举屿等河遂皆壅阻,乞为开筑。

dì yuē shuǐ lì jí wù shǐ mín zì sù wū cháo cǐ shǒu lìng bù dé rén ěr

”帝曰:“水利急务,使民自诉于朝,此守令不得人尔。

mìng gōng bù jí chì jùn xiàn qiū shōu qǐ gōng

”命工部即饬郡县秋收起工。

réng zhào tiān xià fán shuǐ lì dāng xìng zhě yǒu sī jí jǔ xíng wú huǎn shì

仍诏天下:“凡水利当兴者,有司即举行,毋缓视。

xún àn jiāng xī yù shǐ xǔ shèng yán nán chāng ruì hé liǎng àn dī wā duō liáng tián

巡按江西御史许胜言:“南昌瑞河两岸低洼,多良田。

hóng wǔ jiān xiū zhù shuǐ bù wéi huàn

洪武间修筑,水不为患。

bǐ nián shuǐ yì àn pǐ èr shí yú chù

比年水溢,岸圮二十馀处。

fēng chéng ān shā shéng wān wéi àn sān qiān liù bǎi yú zhàng yǒng lè jiān shuǐ chōng gǎi xiū bǎi sān shí yú zhàng

丰城安沙绳湾圩岸三千六百馀丈,永乐间水冲,改修百三十馀丈。

jìn zhě jiǔ yǔ jiāng zhǎng dī huài

近者久雨,江涨堤坏。

qǐ chì yǒu sī mù fu xiū lǐ

乞敕有司募夫修理。

zhōng shū shè rén lù bó lún yán cháng shú qī pǔ táng dōng xī bǎi lǐ guàn cháng shú kūn shān tián suì zū èr shí yú wàn dàn

”中书舍人陆伯伦言:“常熟七浦塘东西百里,灌常熟、昆山田,岁租二十馀万石。

qǐ tīng mín zì jùn zhī

乞听民自浚之。

jiē zhào kě

”皆诏可。

sì nián xiū xiàn xiàn liǔ lín kǒu dī àn

四年,修献县柳林口堤岸。

qián jiāng mín yán bàng hú yáng hú jiē lín xiāng hé shuǐ zhǎng àn jué hài jīng zhōu sān wèi jīng mén jiāng líng zhū zhōu xiàn guān mín tún tián wú suàn

潜江民言:“蚌湖、阳湖皆临襄河,水涨岸决,害荆州三卫、荆门、江陵诸州县官民屯田无算。

qǐ fā jūn mín zhù zhì

乞发军民筑治。

cóng zhī

从之。

fú qīng mín yán guāng xián lǐ guān mín tián bǎi yú qǐng dī zhàng hǎi shuǐ

福清民言:“光贤里官民田百馀顷,堤障海水。

dī huài jiǔ tián jǐn huāng

堤坏久,田尽荒。

yǒng lè zhōng cháng mìng xiū zhì qì jīn wèi jǔ mín bù dé gēng

永乐中,尝命修治,迄今未举,民不得耕。

dì zé yǒu sī jí zhì ér yù shàng shū wú zhōng yán chì jùn yì bēi chí dī yàn jí shí xiū jùn màn zhě zhì yǐ zuì

”帝责有司亟治,而谕尚书吴中严饬郡邑,陂池堤堰及时修浚,慢者治以罪。

wǔ nián xún fǔ shì láng chéng jūn yán hǎi yán qù hǎi èr lǐ shí qiàn tǔ àn èr qiān sì bǎi yú zhàng shuǐ niè qí shí jiē yǐ wán bì

五年,巡抚侍郎成均言:“海盐去海二里,石嵌土岸二千四百馀丈,水啮其石,皆已刓敝。

yì zhù xīn shí wū àn nèi ér cún qí jiù zhě yǐ wéi wài zhàng

议筑新石于岸内,而存其旧者以为外障。

qǐ rú hóng wǔ zhōng lìng jiā yán shào sān fǔ xié fu jǔ gōng

乞如洪武中令嘉、严、绍三府协夫举工。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

liù nián xiū liú yáng guǎng jì zhū xiàn dī yàn fēng chéng xī běi lín jiāng shí dī jí xī nán qī wéi bà shí shǒu lín jiāng sān dī

六年,修浏阳、广济诸县堤堰,丰城西北临江石堤及西南七圩坝,石首临江三堤。

jùn yú yáo jiù hé chí

浚馀姚旧河池。

xún fǔ shì láng zhōu chén yán lì shuǐ yǒng fēng wéi zhōu wéi bā shí yú lǐ huán yǐ dān yáng shí jiù zhū hú

巡抚侍郎周忱言:“溧水永丰圩周围八十馀里,环以丹阳、石臼诸湖。

jiù zhù gěng bà tōng zhì mén shí tǎ nóng shén lì zhī

旧筑埂坝,通陟门石塔,农甚利之。

jīn tuí bài qǐng qì zhì

今颓败,请葺治。

jiào yù táng mǐn yán cháng shú gěng jīng táng nán jiē méi lǐ tōng kūn chéng hú běi dá dà jiāng

”教谕唐敏言:“常熟耿泾塘,南接梅里,通昆承湖,北达大江。

hóng wǔ zhōng jùn yǐ gài tián

洪武中,浚以溉田。

jīn yōng zǔ qǐng shū dǎo

今壅阻,请疏导。

bìng cóng zhī

”并从之。

qī nián xiū méi zhōu xīn jīn tōng jì yàn

七年,修眉州新津通济堰。

yàn shuǐ chū péng shān fēn shí liù qú gài tián èr wàn wǔ qiān yú mǔ

堰水出彭山,分十六渠,溉田二万五千馀亩。

hé dōng yán yùn shǐ yán yán chí jìn dì yáo xiān hé liú rù wǔ xīng hú zhuǎn huáng liú hé liǎng àn wā xià

河东盐运使言:“盐池近地姚暹河,流入五星湖转黄流河,两岸洼下。

bǐ suì yǔ yì shuǐ zhǎng chōng zhì jiě zhōu

比岁雨溢水涨,冲至解州。

làng yì jí suì kuì nán àn méi mín tián sān shí yú lǐ yán chí hù dī jiē huài

浪益急,遂溃南岸,没民田三十馀里,盐池护堤皆坏。

fù yīn xià liú sù shuǐ hé gāo yōng yū nì liú yáo xiān yǐ jué

复因下流涑水河高,壅淤逆流,姚暹以决。

qǐ qǐ mín fu shū yuè

乞起民夫疏瀹。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

sū zhōu zhī fǔ kuàng zhōng yán sū sōng jiā hú hú yǒu liù yuē tài hú páng shān yáng chéng shā hú kūn chéng shàng hú

苏州知府况钟言:“苏、松、嘉、湖湖有六,曰太湖、庞山、阳城、沙湖、昆承、尚湖。

yǒng lè chū xià yuán jí jùn dǎo jīn fù yū

永乐初,夏原吉浚导,今复淤。

qǐ qiǎn dà chén shū jùn

乞遣大臣疏浚。

nǎi mìng zhōu chén yǔ zhōng zhì zhī

”乃命周忱与钟治之。

shì suì fén hé zhòu yì bài tài yuán dī

是岁,汾河骤溢,败太原堤。

zhèn shǒu dū sī li qiān xún àn yù shǐ xú jié yǐ biàn yí xiū zhì rán hòu chí zòu

镇守都司李谦、巡按御史徐杰以便宜修治,然后驰奏。

dì jiā jiǎng zhī

帝嘉奖之。

bā nián qì hú guǎng piān qiáo wèi gāo bēi shí dòng wán xiàn nán guān jiù hé

八年,葺湖广偏桥卫高陂石洞,完县南关旧河。

fù hé zhōu tóng chéng yàn zhá

复和州铜城堰闸。

xiū ān yáng guǎng huì děng qú cí zhōu fǔ yáng hé wǔ zhǎo jì mín qú

修安阳广惠等渠,磁州滏阳河、五爪济民渠。

jiǔ nián xiū jiāng líng zhī jiāng yán jiāng dī àn

九年修江陵枝江沿江堤岸。

zhù jì zhōu jué àn

筑蓟州决岸。

huǐ sū sōng mín sī zhù dī yàn

毁苏、松民私筑堤堰。

shí nián zhù hǎi yán cháo jué hǎi táng qiān wǔ bǎi yú zhàng

十年筑海盐潮决海塘千五百馀丈。

zhǔ shì chén zhōng yán shān yīn xi xiǎo jiāng shàng tōng jīn yán xià jiē sān jiāng hǎi kǒu yǐn zhū jì pǔ jiāng yì wū zhū hú shuǐ yǐ tōng zhōu

主事沈中言:“山阴西小江,上通金、严,下接三江海口,引诸暨、浦江、义乌诸湖水以通舟。

jiāng kǒu jìn yū yi zhù lín pǔ qi yàn zhàng zhū hú shuǐ bǐ réng chū xiǎo jiāng

江口近淤,宜筑临浦戚堰障诸湖水,俾仍出小江。

zhào bù fù duó

”诏部覆夺。

zhèng tǒng yuán nián xiū jí ān yán jiāng dī

正统元年,修吉安沿江堤。

zhù hǎi yáng dēng yún dōu yún bù cūn děng jué dī

筑海阳、登云、都云、步村等决堤。

jùn shǎn xī xī ān bà qiáo hé

浚陕西西安灞桥河。

èr nián zhù lǐ xiàn wáng jiā děng jué kǒu

二年筑蠡县王家等决口。

xiū xīn huì luán tái shān zhì wǎ táng pǔ tuí àn jiāng líng sōng zī gōng ān shí shǒu qián jiāng jiàn lì jìn jiāng jué dī

修新会鸾台山至瓦塘浦颓岸,江陵、松滋、公安、石首、潜江、监利近江决堤。

yòu xiū hú guǎng lǎo lóng dī yǐ wéi hàn shuǐ suǒ kuì yě

又修湖广老龙堤,以为汉水所溃也。

sān nián shū tài xīng shùn dé xiāng sān qú yǐn hú gài tián

三年疏泰兴顺德乡三渠,引湖溉田;

lù zhōu yǒng lù děng gōu qú èr shí bā dào tōng wū zhāng hé

潞州永禄等沟渠二十八道,通于漳河。

sì nián xiū róng chéng dù cūn kǒu dī

四年修容城杜村口堤。

shè zhèng yáng mén wài jiǎn shuǐ hé bìng shū chéng nèi gōu qú

设正阳门外减水河,并疏城内沟渠。

jīng zhōu mín yán chéng xī jiāng shuǐ gāo chéng shí yú zhàng lín liáo huài dī shuǐ jí guàn chéng

荆州民言:“城西江水高城十馀丈,霖潦坏堤,水即灌城。

qǐng xiān shì xiū zhì

请先事修治。

níng xià xún fǔ dōu yù shǐ jīn lián yán zhèn yǒu wǔ qú zī yǐ xíng gài jīn míng shā zhōu qī xīng hàn bó shí huī sān qú jiǔ sāi

”宁夏巡抚都御史金濂言:“镇有五渠,资以行溉,今明沙州七星、汉伯、石灰三渠久塞。

qǐng yòng fu sì wàn shū jùn gài wú tián qiān sān bǎi yú qǐng

请用夫四万疏浚,溉芜田千三百馀顷。

bìng cóng zhī

”并从之。

wǔ nián xiū tài hú dī hǎi yán hǎi àn nán jīng shàng zhōng xià xīn hé jí jì chuān wèi xīn jiāng kǒu fáng shuǐ dī kuò xiàn nán gōng zhū dī

五年,修太湖堤,海盐海岸,南京上中下新河及济川卫新江口防水堤,漷县、南宫诸堤。

zhù shùn tiān hé jiān jí róng chéng dù cūn kǒu láng jiā kǒu jué dī

筑顺天、河间及容城杜村口、郎家口决堤。

sāi hǎi níng lì yán jué dī kǒu

塞海宁蛎岩决堤口。

jùn yán chéng wu yòu xīn xīng èr chǎng yùn hé

浚盐城伍祐、新兴二场运河。

chū lì shuǐ yǒu zhèn yuē guǎng tōng qí xī gù chéng hú rù dà jiāng dōng zé sān tǎ yàn hé rù tài hú

初,溧水有镇曰广通,其西固城湖入大江,东则三塔堰河入太湖。

zhōng jiān xiāng jù shí wǔ lǐ hóng wǔ zhōng záo yǐ tōng zhōu

中间相距十五里,洪武中凿以通舟。

xiàn dì shāo wā ér hú nà níng guó guǎng dé zhū shuǐ yù lǎo jí yì nǎi zhù bà wū zhèn yǐ yù zhī ér yàn shuǐ bù néng zhì bà xià

县地稍洼,而湖纳宁国、广德诸水,遇潦即溢,乃筑坝于镇以御之,而堰水不能至坝下。

shì suì gǎi zhù bà wū yè jiā qiáo

是岁,改筑坝于叶家桥。

yān zhī hé zhě lì shuǐ rù qín huái dào yě

胭脂河者,溧水入秦淮道也。

sū sōng chuán jiē yóu yǐ dá shā shí yōng sè yīn bìng jùn zhī

苏、松船皆由以达,沙石壅塞,因并浚之。

shān yáng jīng hé bà shàng jiē cáo hé xià dá yán chéng jiù zhì jiǎo guān yǐ tōng zhōu suì jiǔ qiě bì yòu kǒng dào xiè shuǐ lì suì zhù sāi hé kǒu

山阳泾河坝,上接漕河,下达盐城,旧置绞关以通舟,岁久且敝,又恐盗泄水利,遂筑塞河口。

shì suì cóng mín qǐng xiū bà bìng fù jiǎo guān

是岁,从民请,修坝并复绞关。

liù nián zào xuān wǔ mén dōng chéng hé nán àn qiáo

六年,造宣武门东城河南岸桥。

xiū jiāng mǐ xiàng yù hé qiáo jí dī bìng jùn jīng chéng xī nán hé

修江米巷玉河桥及堤,并浚京城西南河。

zhù fēng chéng shā yuè zhū hé dī wú hú táo xīn wéi xīn gěng

筑丰城沙月诸河堤、芜湖陶辛圩新埂。

jùn hǎi níng guān hé jí huā táng hé xiá shí qiáo táng hé zhù wǎ shí yàn èr suǒ

浚海宁官河及花塘河、硖石桥塘河,筑瓦石堰二所。

shū nán jīng jiāng zhōu shā qí shuǐ shì yǐ biàn xiū zhù tā àn

疏南京江洲,杀其水势,以便修筑塌岸。

gāo yóu zhī zhōu hán jiǎn yán guān hé shàng xià èr zhá jiē pǐ hé yì bù tōng qiě zǐ yīng gōu sāi jiǎn shuǐ yīn dòng bì zhì hàn lào wú suǒ jì

高邮知州韩简言:“官河上下二闸皆圮,河亦不通,且子婴沟塞,减水阴洞闭,致旱涝无所济。

jù qǐ jùn zhì

俱乞浚治。

zhào bù hé shí yǐ xíng

”诏部核实以行。

qī nián xiū jiāng xī guǎng chāng jiāng àn xiāo shān cháng shān pǔ hǎi táng péng shān tōng jì yàn

七年,修江西广昌江岸、萧山长山浦海塘、彭山通济堰。

zhù nán jīng pǔ zǐ kǒu dà shèng guān dī jiǔ jiāng jí wǔ chāng lín jiāng tā àn

筑南京浦子口、大胜关堤,九江及武昌临江塌岸。

jùn jiāng líng jīng mén qián jiāng yū shā sān shí yú lǐ

浚江陵、荆门、潜江淤沙三十馀里。

bā nián xiū lán xī xiè qiáo pǔ kǒu dī yì yáng guān bēi sān suǒ

八年修兰溪卸桥浦口堤,弋阳官陂三所。

jùn nán jīng chéng hé

浚南京城河。

jiǔ nián xiū dé zhōu gěng jiā wān děng dī àn qǐ xiàn lí gōu dī

九年,修德州耿家湾等堤岸、杞县离沟堤。

zhù róng chéng dù cūn dī jué kǒu

筑容城杜村堤决口。

yì shàng yú líng hú tǔ bà wèi shí zhá

易上虞菱湖土坝为石闸。

tiāo wú xī lǐ gǔ sū táng huá gǎng shàng cūn li zǒu mǎ táng zhū hé dōng nán jiē sū zhōu yuàn shān hú táng běi tōng yáng zǐ jiāng xi jiē xīn xīng hé yǐn shuǐ guàn tián

挑无锡里谷、苏塘、华港、上村、李走马塘诸河,东南接苏州苑山湖塘,北通扬子江,西接新兴河,引水灌田。

jùn qǐ xiàn niú mù gāng jiù hé wǔ jìn tài píng yǒng xīng èr hé

浚杞县牛墓冈旧河,武进太平、永兴二河。

shū hǎi yán yǒng ān hé chá shì yuàn xīn jīng táo jīng táng zhū hé

疏海盐永安河,茶市院新泾、陶泾塘诸河。

dōu yù shǐ chén yì yán cháo yì duō shā jiǎn nán gēng

都御史陈镒言:“朝邑多沙硷,难耕。

xiàn zhì luò hé yǔ wèi shuǐ tōng qǐng chuān qú guàn zhī

县治洛河,与渭水通,请穿渠灌之。

xīn ān mín yán chéng nán cháng gōu hé xi tōng xú cáo èr shuǐ dōng lián xióng xiàn zhí gū shā tǔ yū sè qǐng fā dīng fū shū jùn

”新安民言:“城南长沟河,西通徐、漕二水,东连雄县直沽,沙土淤塞,请发丁夫疏浚。

hǎi yáng mín xiāo yáo yán xiàn yǒu zhǎng xī yuán chū shān lù liú dǐ hǎi kǒu zhōu mào cháo jùn gù dēng lóng děng dōu jù zhì gōu tōng gài

”海阳民萧瑶言:“县有长溪,源出山麓,流抵海口,周袤潮郡,故登隆等都俱置沟通溉。

wéi lóng jīn děng dōu lù yě jué shuǐ suì hàn wú suǒ lài

惟隆津等都陆野绝水,岁旱无所赖。

qǐ kāi gōu rú dēng lóng

乞开沟如登隆。

cháng lè mín liú yàn liáng yán yán hú èr shí yú lǐ nán jiē chóu cǎo yǎn xī xi tōng dào liú xī kě bèi hàn yì

”长乐民刘彦梁言:“严湖二十馀里,南接稠{艹奄}溪,西通倒流溪,可备旱溢。

yòu yǒu zhāng táng hán táng qián hán dà táng hán chén táng gǎng qí lì rú yán hú

又有张塘涵、塘前涵、大塘涵、陈塘港,其利如严湖。

qǐ lìng yǒu sī shū jùn

乞令有司疏浚。

guǎng jì mín yán xiàn yǔ lín yì huáng méi suì yùn liáng sān wàn dàn wū wàng niú dūn

”广济民言:“县与邻邑黄梅,岁运粮三万石于望牛墩。

xiǎo chē pán bō bù kān qí láo

小车盘剥,不堪其劳。

lián chéng hú gǎng liáo jiā kǒu yǒu gōu dǐ dūn qián yū qiǎn bù néng xíng chuán

连城湖港廖家口有沟抵墩前,淤浅不能行船。

qǐng yǔ huáng méi hé lì jùn tōng yǐ biàn shuǐ yùn

请与黄梅合力浚通,以便水运。

bìng cóng zhī

”并从之。

shí yī nián xiū dòng tíng hú dī

十一年,修洞庭湖堤。

zhù dēng zhōu hé àn

筑登州河岸。

jùn tōng zhōu jīn shā chǎng bā lǐ hé yǐ tōng yùn qú

浚通州金沙场八里河,以通运渠。

rén qiū mín yán lìng chéng gǎng qù xiàn èr shí wǔ lǐ nèi yǒu dìng ān qiáo hé běi shí bā lǐ tōng liú dōng qī lǐ shā sāi

任丘民言:“凌城港去县二十五里,内有定安桥河,北十八里通流,东七里沙塞。

yi shū tōng yǔ gǎng xiāng jiē

宜疏通与港相接。

rù zhí gū zhāng jiā wān

入直沽张家湾。

xún fǔ zhōu chén yán yìng tiān zhèn jiāng tài píng níng guó zhū fǔ jiù yǒu shí jiù děng hú

”巡抚周忱言:“应天、镇江、太平、宁国诸府,旧有石臼等湖。

qí zhōng gōu gǎng suì bàn yú kè

其中沟港,岁办鱼课。

qí wài píng wéi qiǎn tān tīng mín mù fàng zī chù cǎi jué líng ǒu bù xǔ zhǒng gēng

其外平圩浅滩,听民牧放孳畜、采掘菱藕,不许种耕。

gù shān xī shuǐ zhǎng yǒu suǒ xuān xiè

故山溪水涨,有所宣泄。

jìn zhě fù háo zhù wéi tián è hú shuǐ měi yù fàn yì hài jí jí mín yi xī jìn gé

近者富豪筑圩田,遏湖水,每遇泛溢,害即及民,宜悉禁革。

bìng cóng zhī

”并从之。

shí èr nián shū píng dù zhōu dà wān kǒu hé dào jīng zhōu gōng ān mén wài hé yǐ biàn gōng ān shí shǒu zhū xiàn shū nà

十二年,疏平度州大湾口河道,荆州公安门外河,以便公安、石首诸县输纳。

zhè jiāng tīng xuǎn guān wáng xìn yán shào xīng dōng xiǎo jiāng nán tōng zhū jì qī shí èr hú xi tōng qián táng jiāng

浙江听选官王信言:“绍兴东小江,南通诸暨七十二湖,西通钱塘江。

jìn wèi cháo shuǐ yǒng sāi jiāng yǔ tián píng zhōu bù néng xíng jiǔ yǔ shuǐ yì lín tián zhé shòu qí hài

近为潮水涌塞,江与田平,舟不能行,久雨水溢,邻田辄受其害。

qǐ fā dīng fū shū jùn

乞发丁夫疏浚。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shí sān nián zhù níng xià hàn táng bà jué kǒu

十三年,筑宁夏汉、唐坝决口。

shū shān xī sù shuǐ hé nán hǎi xiàn tōng hǎi quán yuán

疏山西涑水河、南海县通海泉源。

záo xuān fǔ chéng háo yǐn chéng běi shān shuǐ rù nán chéng dà hé

凿宣府城濠,引城北山水入南城大河。

hú guǎng wǔ kāi wèi yán wèi yǔ miáo jiē shān lù jùn xiǎn

湖广五开卫言:“卫与苗接,山路峻险。

qù wèi sān shí lǐ yǒu shuǐ tōng jìng zhōu jiāng luàn shí shā tān qǐng shū yǐ biàn shū yùn

去卫三十里有水通靖州江,乱石沙滩,请疏以便输运。

yún nán shān chuān zhōu yán běn zhōu mín tián yǔ dà lǐ wèi tún tián jiē rǎng hú pàn měi suì yǔ shuǐ shā tǔ yōng yū hé miáo yān mò

”云南邓川州言:“本州民田与大理卫屯田接壤湖畔,每岁雨水沙土壅淤,禾苗淹没。

qǐ mìng zhōu wèi jūn mín shū zhì

乞命州卫军民疏治。

bìng cóng zhī

”并从之。

shí sì nián jùn nán hǎi pān yǒng dī àn zhì shuǐ zhá

十四年,浚南海潘埇堤岸,置水闸。

hé zhōu mín yán zhōu yǒu mǔ zhèn hé shàng tōng má lǐ èr hú xià jiē niú zhūn dà hé zhǎng qī shí lǐ xǔ guǎng bā zhàng

和州民言:“州有姥镇河,上通麻、澧二湖,下接牛屯大河,长七十里许,广八丈。

yòu yǒu zhāng jiā gōu lián tóng chéng zhá tōng dà jiāng zhǎng jiǎn mǔ zhèn zhī bàn guǎng rú zhī guàn gài jiàng fú děng qī shí yú wéi jí nán jīng zhū wèi tún tián jìn nián hé kuì zhá pǐ lǜ jiē yū sè

又有张家沟,连铜城闸,通大江,长减姥镇之半,广如之,灌溉降福等七十馀圩及南京诸卫屯田,近年河溃闸圮,率皆淤塞。

qǐng xìng yì shū jùn réng wū mǔ zhèn fēng shān zuǐ yè gōng pō gè jiàn zhá yǐ bèi hàn lào

请兴役疏浚,仍于姥镇、丰山嘴、叶公坡各建闸以备旱涝。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

jǐng tài yuán nián zhù dān yáng gān lù děng bà

景泰元年,筑丹阳甘露等坝。

èr nián xiū yù hé dōng xi dī

二年修玉河东、西堤。

jùn ān dìng mén dōng chéng hé yǒng jiā sān shí liù dōu hé cháng shú gù xīn táng nán zhì dāng hú běi zhì yáng zǐ jiāng

浚安定门东城河,永嘉三十六都河,常熟顾新塘,南至当湖,北至扬子江。

sān nián xiū tài hé xìn fēng dī

三年修泰和信丰堤。

zhù yán ān suí dé jué hé mián zhōu xi chà hé tōng jiāng dī àn

筑延安、绥德决河,绵州西岔河通江堤岸。

jùn cháng shú qī pǔ táng jiàn zhōu hǎi zǐ

浚常熟七浦塘,剑州海子。

shū mèng dú hé bāng jīng shí yī

疏孟渎河浜泾十一。

gōng bù yán hǎi yán shí táng shí bā lǐ cháo shuǐ chōng jué fú tǔ xiū zhù bù néng jiǔ

工部言:“海盐石塘十八里,潮水冲决,浮土修筑,不能久。

zhào bié zhù shí táng hàn zhī

”诏别筑石塘捍之。

sì nián jùn jiāng yīn shùn táng hé shí yú lǐ dōng jiē yǒng lì cāng dà hé xi tōng xià gǎng jí yáng zǐ jiāng

四年,浚江阴顺塘河十馀里,东接永利仓大河,西通夏港及扬子江。

yún nán zǒng bīng guān mù lín yán chéng dōng yǒu shuǐ nán liú yuán fā shào diān huì jiǔ shí jiǔ quán wèi yī dǐ sōng huā bà fēn wéi èr zhī yī rào jīn mǎ shān lù rù diān chí

云南总兵官沐璘言:“城东有水南流,源发邵甸,会九十九泉为一,抵松花坝分为二支:一绕金马山麓,入滇池;

yī cóng hēi yáo cūn liú zhì yún zé qiáo yì rù diān chí

一从黑窑村流至云泽桥,亦入滇池。

jiù wū xià liú zhù yàn gài jūn mín tián shù shí wàn qǐng lín liáo wú suǒ xiè

旧于下流筑堰,溉军民田数十万顷,霖潦无所泄。

qǐng lìng shòu lì zhī jiā zì zào shí zhá qǐ bì yǐ shí

请令受利之家,自造石闸,启闭以时。

bào kě

”报可。

wǔ nián shū líng bǎo lí yuán zhuāng qú tōng hóng lú jiàn gài tián wàn qǐng

五年疏灵宝黎园庄渠,通鸿泸涧,溉田万顷。

liù nián jùn huá róng dù yù qú tōng yùn chuán rù jiāng bì dòng tíng xiǎn

六年浚华容杜预渠,通运船入江,避洞庭险。

xiū róng chéng bái gōu hé dù cūn kǒu gù ān yáng jiā děng kǒu jué dī

修容城白沟河杜村口、固安杨家等口决堤。

qī nián shàng shū sūn yuán zhēn yán háng zhōu xī hú jiù yǒu èr zhá jìn jiē qīng pǐ hú suì yū sè

七年,尚书孙原贞言:“杭州西湖旧有二闸,近皆倾圮,湖遂淤塞。

àn sòng sū shì yún háng běn jiāng hǎi gù dì shuǐ quán jiǎn kǔ

按宋苏轼云‘杭本江海故地,水泉碱苦。

zì táng li mì yǐn hú shuǐ rù chéng wèi liù jǐng rán hòu jǐng yì rì fù bù kě xǔ rén diàn zhǒng

自从唐李泌导引湖水流入城内焉六处水井,然后,城乡一天天富裕,不准许人们租种。

zhōu cóng yì yán xī hú guì shēn kuò

’周淙亦言:‘西湖贵深阔。

yīn zhāo bīng èr bǎi zhuān yī lāo hú

’因招兵二百,专一捞湖。

qí hòu háo hù fù qǐng diàn hú rì yì tián sāi dà hàn shuǐ hé

其后,豪户复请佃,湖日益填塞,大旱水涸。

zhào jùn shǒu zhào yǔ wěi kāi jùn jì hé jiāo dàng xī qù kàng mín yǐ lì

诏郡守赵与亹开浚,芰荷茭荡悉去,杭民以利。

cǐ qián dài jīng lǐ xī hú dà lüè yě

此前代经理西湖大略也。

qí hòu shì háo qīn zhàn wú yǐ hú xiǎo qiǎn xiá zhá shí huǐ huài

其后,势豪侵占无已,湖小浅狭,闸石毁坏。

jīn mín tián wú guàn gài zī guān hé yì sè zǔ

今民田无灌溉资,官河亦涩阻。

qǐ chì yǒu sī xìng jùn jìn qīn zhàn yǐ lì jūn mín

乞敕有司兴浚,禁侵占以利军民。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

tiān shùn èr nián xiū péng xiàn wàn gōng yàn guàn tián qiān yú qǐng

天顺二年,修彭县万工堰,灌田千馀顷。

wǔ nián qiān shì li guān yán jīng shuǐ chū jīng yáng zhòng shān gǔ dào gāo líng zhì yuè yáng rù wèi mào èr bǎi lǐ

五年,佥事李观言:“泾水出泾阳仲山谷,道高陵,至栎阳入渭,袤二百里。

hàn kāi qú gài tián sòng yuán jù shè guān zhǔ zhī

汉开渠溉田,宋、元俱设官主之。

jīn suī yǒu hù kǒu zhèng bái èr qú ér dī yàn cuī jué gōu xù yōng zhū mín fú méng lì

今虽有瓠口郑、白二渠,而堤堰摧决,沟洫壅潴,民弗蒙利。

nǎi mìng yǒu sī jùn zhī

”乃命有司浚之。

bā nián yǒng píng mín yán qī hé rào chéng xī nán liú rù hǎi chéng zhǐ jiē shí gù shuǐ bù néng jué

八年,永平民言:“漆河绕城西南流入海,城趾皆石,故水不能决。

qí yú zé shā tǔ yì kuì qián rén wū dōng běi zhù tǔ dī xī nán pì àn

其馀则沙土易溃,前人于东北筑土堤,西南甓岸。

jīn suì jiǔ rì tā yi zuò dī wū dōng liú héng yǐ jī zhī shǐ hé xi liú zhù wú dàng xī huàn

今岁久日塌,宜作堤于东流,横以激之,使合西流,庶无荡析患。

dōu yù shǐ xiàng zhōng yán jīng yáng zhī hù kǒu zhèng bái èr qú yǐn jīng shuǐ gài tián shù wàn qǐng zhì yuán yóu gài bā qiān qǐng

”都御史项忠言:“泾阳之瓠口郑、白二渠,引泾水溉田数万顷,至元犹溉八千顷。

qí hòu qú rì qiǎn lì yīn yǐ fèi

其后渠日浅,利因以废。

xuān dé chū qiǎn guān xiū záo mǔ shōu sì sān shí

宣德初,遣官修凿,亩收四三石。

wú hé fù sāi qú páng zhī tián yù hàn wèi chì dì

无何复塞,渠旁之田,遇旱为赤地。

jīng yáng lǐ quán sān yuán gāo líng jiē huàn kǔ zhī

泾阳、醴泉、三原、高陵皆患苦之。

zuó qǐng wū jīng shuǐ shàng yuán lóng tán zuǒ cè shū jùn qì jiù qú kǒu xún yǐ zhào lì tíng zhǐ

昨请于泾水上源龙潭左侧疏浚,讫旧渠口,寻以诏例停止。

jīn yi bì qí yì

今宜毕其役。

xī ān chéng xi jǐng quán jiǎn kǔ yǐn zhě zhé bìng

西安城西井泉碱苦,饮者辄病。

lóng shǒu qú yǐn shuǐ qī shí lǐ xiū zhù bù yì qiě lì zhǐ jí chéng dōng

龙首渠引水七十里,修筑不易,且利止及城东。

xī nán zào hé qù chéng yī shè xǔ kě záo lìng yǐn shuǐ yǔ lóng shǒu qú huì zé jū mín jǐn lì

西南皂河去城一舍许,可凿,令引水与龙首渠会,则居民尽利。

pī zhōu zhī zhōu mèng lín yán yú xíng zhū shè jù lín yí hé jiǔ yǔ àn bēng èr shí bā chù dī tián jǐn yān

”邳州知州孟琳言:“榆行诸社俱临沂河,久雨岸崩二十八处,低田尽淹。

qǐ yǔ xiū zhù

乞与修筑。

bìng cóng zhī

并从之。

chéng huà èr nián xiū shòu zhōu ān fēng táng

成化二年,修寿州安丰塘。

sì nián shū shí zhōu chéng hé

四年,疏石州城河。

liù nián xiū píng hú zhōu jiā jīng jí dú shān hǎi táng

六年,修平湖周家泾及独山海塘。

qī nián cháo jué qián táng jiāng àn jí shān yīn kuài jī xiāo shān shàng yú zhà pǔ lì hǎi èr suǒ qián qīng zhū chǎng

七年,潮决钱塘江岸及山阴、会稽、萧山、上虞,乍浦、沥海二所,钱清诸场。

mìng shì láng li yóng xiū zhù

命侍郎李颙修筑。

bā nián dī xiāng yáng jué àn

八年,堤襄阳决岸。

shí nián tíng chén huì yì jiāng pǔ běi chéng wéi gǔ gōu běi tōng chú hé pǔ zǐ kǒu

十年,廷臣会议:江浦北城圩古沟,北通滁河浦子口;

chéng dōng hēi shuǐ quán gǔ gōu nán rù dà jiāng

城东黑水泉古沟,南入大江。

èr gōu xiāng wàng gāng lǒng zhōng jié

二沟相望,冈垅中截。

yi záo tōng chéng hé hàn yǐn lào xiè

宜凿通成河,旱引涝泄。

cóng zhī

从之。

shí yī nián jùn háng zhōu qián táng mén gù qú zuǒ shǔ yǒng jīn mén jiàn qiáo zhá yǐ xù hú shuǐ

十一年,浚杭州钱塘门故渠,左属涌金门,建桥闸以蓄湖水。

xún fǔ dōu yù shǐ móu fèng yán shān dōng xiǎo qīng hé shàng jiē jì nán bō tū zhū quán xià tōng lè ān yán hǎi gāo jiā gǎng yán chǎng

巡抚都御史牟俸言:“山东小清河,上接济南趵突诸泉,下通乐安沿海高家港盐场。

dà qīng hé shàng jiē dōng píng kǎn hé zhū quán xià tōng bīn zhōu hǎi fēng lì jīn yán hǎi fù guó yán chǎng

大清河,上接东平坎河诸泉,下通滨州海丰、利津,沿海富国盐场。

yū sè kǔ pán bō yǔ shuǐ yòu huàn yān mò

淤塞,苦盘剥,雨水又患淹没。

quàn nóng cān zhèng táng yú jùn hé zào zhá qǐng lìng jiān zhì shuǐ lì

劝农参政唐虞浚河造闸,请令兼治水利。

zhào kě

”诏可。

shí èr nián xún àn yù shǐ xǔ jìn yán hé xī shí wǔ wèi dōng qǐ zhuāng làng xi dǐ sù zhōu mián gèn jǐ èr qiān lǐ suǒ zī shuǐ lì duō duó wū shì háo

十二年,巡按御史许进言:“河西十五卫,东起庄浪,西抵肃州,绵亘几二千里,所资水利多夺于势豪。

yi shè guān zhuān lǐ

宜设官专理。

zhào tún tián qiān shì jiān zhī

”诏屯田佥事兼之。

shí sì nián fèng yán zhí lì sū sōng yǔ zhè xi gè fǔ pín nián hàn lào yuán zhōu huán tài hú nǎi dōng nán zuì wā dì ér sū sōng yóu zuì xià zhī chōng

十四年,俸言:“直隶苏、松与浙西各府,频年旱涝,缘周环太湖,乃东南最洼地,而苏、松尤最下之冲。

gù měi féng jī yǔ zhòng shuǐ bēn kuì hú mǎo zhǎng màn yān mò wú jì

故每逢积雨,众水奔溃,湖泖涨漫,淹没无际。

àn tài hú jí gǔ zhèn zé shàng nà jiā hú xuān xī zhū zhōu zhī shuǐ xià tōng lóu dōng wú sōng sān jiāng zhī liú dōng jiāng jīn bù fù jiàn lóu sōng rù hǎi gù jì jù cún

按太湖即古震泽,上纳嘉、湖、宣、歙诸州之水,下通娄、东、吴淞三江之流,东江今不复见,娄、淞入海故迹具存。

qí dì shì yǔ cháng shú fú shān bái máo èr táng jù néng dǎo tài hú rù jiāng hǎi shǐ mín wú diàn nì ér tǔ kě gēng zhòng lì dài kāi jùn jù yǒu chéng fǎ

其地势与常熟福山、白茆二塘俱能导太湖入江海,使民无垫溺,而土可耕种,历代开浚具有成法。

běn cháo yì cháng mìng guān xiū zhì bù dé qí yào

本朝也常常命令官吏修建治理,但没有得到治理的关键。

ér bīn hú háo jiā jǐn jiāng yū tān zāi shì wèi lì

而滨湖豪家尽将淤滩栽莳为利。

zhì shuǐ guān bù xī lì hài lǜ wū xiè chǔ zhì shí liáng yōng tǔ wéi dào huò lǜ dào chuán wǎng lái zé dīng mù wèi zhà

治水官不悉利害,率于泄处置石梁,壅土为道,或虑盗船往来,则钉木为栅。

yǐ zhì shuǐ dào yīn sāi gōng sī jiāo bìng

以致水道堙塞,公私交病。

qǐng zé dà chén shēn zhì shuǐ lì zhě zhuān lǐ zhī shè tí dū shuǐ lì fēn sī yī yuán suí shí xiū lǐ zé shuǐ shì shū tōng dōng nán hòu lì yě

请择大臣深知水利者专理之,设提督水利分司一员随时修理,则水势疏通,东南厚利也。

dì jí lìng fèng jiān lǐng shuǐ lì tīng suǒ jùn zhù

”帝即令俸兼领水利,听所浚筑。

gōng chéng nǎi zhuān shè fēn sī

功成,乃专设分司。

shí wǔ nián xiū nán jīng nèi wài hé dào

十五年,修南京内外河道。

shí bā nián jùn yún nán dōng xī èr gōu zì sōng huá bà hēi lóng tán dǐ xī nán liǔ bà nán cūn guàn tián shù wàn qǐng

十八年,浚云南东西二沟,自松华坝黑龙潭抵西南柳坝南村,灌田数万顷。

xiū jū yōng guān shuǐ guān chéng quàn jí ài kǒu shuǐ mén sì shí jiǔ lóu pù dūn tái bǎi èr

修居庸关水关、城券及隘口水门四十九,楼铺、墩台百二。

èr shí nián xiū jiā xīng děng liù fǔ hǎi tián dī àn tè xuǎn jīng táng guān wǎng dū zhī

二十年,修嘉兴等六府海田堤岸,特选京堂官往督之。

èr shí èr nián jùn nán jīng zhōng xià èr xīn hé

二十二年,浚南京中下二新河。

hóng zhì sān nián cóng xún fǔ dōu yù shǐ qiū nài yán shè guān zhuān lǐng guàn xiàn dū jiāng yàn

弘治三年,从巡抚都御史丘鼐言,设官专领灌县都江堰。

liù nián chì fǔ mín cān zhèng zhū xuān jùn hé nán yī luò zhāng dé gāo píng wàn jīn huái qìng guǎng jì nán yáng zhào gōng děng qú rǔ níng táo bēi děng yàn

六年,敕抚民参政朱瑄浚河南伊、洛,彰德高平、万金,怀庆广济,南阳召公等渠,汝宁桃陂等堰。

qī nián jùn nán jīng tiān cháo èr hé bèi jūn wèi tún tián shuǐ lì

七年,浚南京天、潮二河,备军卫屯田水利。

qī yuè mìng shì láng xú guàn yǔ dōu yù shǐ hé jiàn jīng lǐ zhè xi shuǐ lì

七月命侍郎徐贯与都御史何鉴经理浙西水利。

míng nián sì yuè gào chéng

明年四月告成。

guàn chū fèng mìng zòu yǐ zhǔ shì zhù cuì zì suí

贯初奉命,奏以主事祝萃自随。

cuì chéng xiǎo zhōu jiū xī yuán wěi

萃乘小舟究悉源委。

guàn nǎi lìng sū zhōu tōng pàn zhāng mín shū gè hé gǎng shuǐ zhū zhī dà bà

贯乃令苏州通判张旻疏各河港水,潴之大坝。

xuán kāi bái mǎo gǎng shā miàn chéng cháo tuì jué dà bà shuǐ chōng jī zhī shā ní shuā jǐn

旋开白茆港沙面,乘潮退,决大坝水冲激之,沙泥刷尽。

cháo shuǐ dàng jī rì yì kuò shēn shuǐ dá hǎi wú zǔ

潮水荡激,日益阔深,水达海无阻。

yòu lìng zhè jiāng cān zhèng zhōu jì lín xiū jiā xīng jiù dī sān shí yú lǐ yì zhī yǐ shí zēng shàn hú zhōu cháng xīng dī àn qī shí yú lǐ

又令浙江参政周季麟修嘉兴旧堤三十馀里,易之以石,增缮湖州长兴堤岸七十馀里。

guàn nǎi shàng yán dōng nán cái fù suǒ chū ér shuǐ huàn wèi duō

贯乃上言:“东南财赋所出,而水患为多。

yǒng lè chū mìng xià yuán jí shū jùn

永乐初,命夏原吉疏浚。

shí yǐ wú sōng jiāng shui yàn shā fú dàng wèi kè shī gōng

时以吴淞江氵艳沙浮荡,未克施工。

dài jīn jiǔ shí yú nián gǎng pǔ yù sāi

迨今九十馀年,港浦愈塞。

chén dū guān xíng shì jùn wú jiāng cháng qiáo dǎo tài hú sàn rù diàn shān yáng chéng kūn chéng děng hú mǎo

臣督官行视,浚吴江长桥,导太湖散入淀山、阳城、昆承等湖泖。

fù kāi wú sōng jiāng bìng dà shí zhào zhūn děng pǔ xiè shui diàn shān hú shuǐ yóu wú sōng jiāng yǐ dá wū hǎi

复开吴淞江并大石、赵屯等浦,泄氵殿山湖水,由吴淞江以达于海。

kāi bái mǎo gǎng bái yú hóng nián yú kǒu xiè kūn chéng hú shuǐ yóu bái mǎo gǎng yǐ zhù wū jiāng

开白茆港白鱼洪、鲇鱼口,泄昆承湖水,由白茆港以注于江。

kāi xié yàn qī pù yán tiě děng táng xiè yáng chéng hú shuǐ yóu qī yā gǎng yǐ dá wū hǎi

开斜堰、七铺、盐铁等塘,泄阳城湖水,由七丫港以达于海。

xià liú shū tōng bù fù yōng sè

下流疏通,不复壅塞。

nǎi kāi hú zhōu zhī lóu jīng xiè xī hú tiān mù ān jí zhū shān zhī shuǐ zì xī nán rù wū tài hú

乃开湖州之溇泾,泄西湖、天目、安吉诸山之水,自西南入于太湖。

kāi cháng zhōu zhī bǎi dú xiè lì yáng zhèn jiāng liàn hú zhī shuǐ zì xī běi rù wū tài hú

开常州之百渎,泄溧阳、镇江、练湖之水,自西北入于太湖。

yòu kāi zhū dǒu mén xiè cáo hé zhī shuǐ yóu jiāng yīn yǐ rù wū dà jiāng

又开诸陡门,泄漕河之水,由江阴以入于大江。

shàng liú yì tōng bù fù yīn zhì

上流亦通,不复堙滞。

shì yì yě xiū jùn hé gǎng jīng dú hú táng dǒu mén dī àn bǎi sān shí wǔ dào yì fū èr shí yú wàn zhù cuì zhī gōng duō yān

”是役也,修浚河、港、泾、渎、湖、塘、陡门、堤岸百三十五道,役夫二十馀万,祝萃之功多焉。

xún fǔ dōu yù shǐ wáng xún yán níng xià gǔ qú sān dào dōng hàn zhōng táng bìng tōng

巡抚都御史王珣言:“宁夏古渠三道,东汉、中唐并通。

wéi xi yī qú bàng shān cháng sān bǎi yú lǐ guǎng èr shí yú zhàng liǎng àn wēi jùn hàn táng jiù jì jù yīn

惟西一渠傍山,长三百馀里,广二十馀丈,两岸危峻,汉、唐旧迹俱堙。

yi fā zú jùn záo yǐn shuǐ xià liú

宜发卒浚凿,引水下流。

jí yǐ tǔ zhù dōng àn jiàn yíng pù tún bīng yǐ è kòu chōng

即以土筑东岸,建营堡屯兵以遏寇冲。

qǐng tǎng yín sān wàn liǎng bìng líng zhōu liù nián yán kè yǐ gěi qí fèi

请帑银三万两,并灵州六年盐课,以给其费。

yòu qǐng wū líng zhōu jīn jī shān hé kāi qú guàn tián gěi jūn mín diàn zhǒng

”又请于灵州金积山河,开渠灌田,给军民佃种。

bìng cóng zhī

并从之。

shí bā nián xiū zhù cháng shú táng bà zì shàng hú kǒu dǐ jiāng jí huáng sì děng pǔ xīn zhuāng děng shā sān shí yú chù

十八年,修筑常熟塘坝,自尚湖口抵江,及黄、泗等浦,新庄等沙三十馀处。

jùn háng zhōu xī hú

浚杭州西湖。

zhèng dé qī nián xiū guǎng píng fǔ yáng hé kǒu dī àn

正德七年,修广平滏阳河口堤岸。

shí sì nián jùn nán jīng xīn jiāng kǒu yòu hé

十四年浚南京新江口右河。

shí wǔ nián yù shǐ chéng yīng yán yìng tiān děng wèi tún tián zài jiāng běi chú hé liù hé zhě dì shì dī lǚ wèi shuǐ bài

十五年,御史成英言:“应天等卫屯田在江北滁、和、六合者,地势低,屡为水败。

cóng jīn chéng gǎng dǐ zhuó hé dá wū jiāng sān shí yú lǐ yīn jiù jì jùn zhī zé shuǐ shì xiè ér tún tián lì

从金城港抵浊河达乌江三十馀里,因旧迹浚之,则水势泄而屯田利。

zhào kě

”诏可。

jiā jìng yuán nián zhù jùn shù lù féi xiāng xiàn wèi dī qú

嘉靖元年,筑浚束鹿、肥乡、献、魏堤渠。

chū sū sōng shuǐ dào jǐn wèi shì jiā suǒ jù

初,苏、松水道尽为势家所据。

xún fǔ li chōng sì huà shuǐ wèi jǐng dì shì kāi záo fǎ hù zhàn yī qū jì gōng kè rì

巡抚李充嗣画水为井地,示开凿法,户占一区,计工刻日。

zào jùn chuān pá yòng jù fá shù bǎi yè mù chǐ suí cháo jìn tuì jī tài ní shā

造浚川爬,用巨筏数百,曳木齿,随潮进退,击汰泥沙。

zhì xiǎo tǐng bǎi yú wěi tiě zhǒu yǐ dǎo zhī

置小艇百馀,尾铁帚以导之。

jùn gù dào chuān xīn qú jù pǔ zhī liú wǎng bù guàn zhù

浚故道,穿新渠,巨浦支流,罔不灌注。

dì jiā qí láo lài yǐ yín bì

帝嘉其劳,赉以银币。

èr nián xiū dé shèng mén dōng zhāo yáng mén běi chéng yuán hé dào zhù yí zhēn jiāng dū guān táng wǔ qū

二年,修德胜门东、朝阳门北城垣河道,筑仪真、江都官塘五区。

shí nián gōng bù láng zhōng lù shí yōng yán liáng xiāng lú gōu hé zhuō zhōu liú lí hú liáng èr hé xīn chéng xióng xiàn bái gōu hé hé jiān shā hé qīng xiàn hū tuó hé xià liú jiē yū

十年,工部郎中陆时雍言:“良乡卢沟河,涿州琉璃、胡良二河,新城、雄县白沟河,河间沙河,青县滹沱河,下流皆淤。

yi yǐ shí jùn shǐ dá wū hǎi

宜以时浚,使达于海。

zhào xún fǔ yì zhī

”诏巡抚议之。

shí yī nián tài pú qīng hé dòng kān jī fēng hé huàn yǒu èr

十一年,太仆卿何栋勘畿封河患有二。

yī lùn hū tuó hé

一论滹沱河。

qí yī yán zhēn dìng yā shā cí sān hé jù fā yuán wǔ tái

其一言:“真定鸭、沙、磁三河,俱发源五台。

huì zhū zhī shuǐ dǐ táng hé lán jiā quān hé liú rù hé jiān

会诸支水,抵唐河兰家圈,合流入河间。

dōng nán jīng rén qiū bà zhōu tiān jīn rù hǎi cǐ gù dào yě

东南经任丘、霸州、天津入海,此故道也。

hé jiān dōng nán gāo dōng běi xià gù shuǐ jué lán jiā kǒu ér sù níng xīn ān jiē lí qí hài

河间东南高,东北下,故水决兰家口,而肃宁、新安皆罹其害。

yi zhù jué kǒu jùn gù dào

宜筑决口,浚故道。

zhuō zhōu hú liáng hé zì jù mǎ fēn liú zhì zhōu dōng rù hún hé

涿州胡良河,自拒马分流,至州东入浑河。

liáng xiāng liú lí hé fā yuán cí jiā wù qián rù dì zhōng zhì liáng xiāng dōng rù hún hé

良乡琉璃河,发源磁家务,潜入地中,至良乡东入浑河。

bǐ zhě hún hé yōng sè èr hé bù liú

比者浑河壅塞,二河不流。

rán xià liú yū shā jǐn sì wǔ lǐ qǐng jí jùn zhī

然下流淤沙仅四五里,请亟浚之。

bù fù yǔn xíng

”部覆允行。

láng zhōng xú yuán zhǐ shòu mìng zhèn zāi shàng yán hé běn yǐ xiè shuǐ jīn fǎn xià yōng

郎中徐元祉受命振灾,上言:“河本以泄水,今反下壅;

diàn běn yǐ zhū shuǐ jīn fǎn shàng yì

淀本以潴水,今反上溢。

gù jī fǔ cháng kǔ shuǐ shùn tiān lì hài xiāng bàn zhēn dìng lì duō wū hài bǎo dìng hài duō wū lì hé jiān quán shòu qí hài

故畿辅常苦水,顺天利害相半,真定利多于害,保定害多于利,河间全受其害。

hóng zhèng jiān cháng zhù zhǎng dī pái jué kǒu xuán jí kuì bài

弘、正间,尝筑长堤,排决口,旋即溃败。

jīn wéi shū jùn kě shī qí cè fán liù

今惟疏浚可施,其策凡六。

yī jùn běn hé bǐ hé shēn kuān suì

一浚本河,俾河身宽邃。

jiǔ hé zì shān xī lái zhě nán hé hū tuó ér bù qīn zhēn dìng zhū jùn běi hé bái gōu ér bù qīn bǎo dìng zhū jùn

九河自山西来者,南合滹沱而不侵真定诸郡,北合白沟而不侵保定诸郡。

cǐ dì yī yì yě

此第一义也。

yī jùn zhī hé

一浚支河。

lìng jiǔ hé zhī liú jīng dà qīng hé cóng zǐ chéng kǒu rù

令九河之流,经大清河,从紫城口入;

jīng wén dōu cūn cóng niè pán kǒu rù

经文都村,从涅槃口入;

jīng bái yáng diàn cóng lán jiā kǒu rù

经白洋淀,从兰家口入;

jīng zhāng gē wā cóng yáng cūn hé rù

经章哥洼,从杨村河入。

zhí suì yǐ nà xì liú shuǐ lì fēn yǐ

直遂以纳细流,水力分矣。

yī jùn jué hé

一浚决河。

jiǔ hé ān liú shí běn zhī èr hé kě shòu yù zhǎng zé àn kǒu sì chōng

九河安流时,本支二河可受,遇涨则岸口四冲。

yi měi chōng liàng cún yī kǒu fù jùn lìng hé chéng yī qú yǐ shā tuān jí bèi yín yì

宜每冲量存一口,复浚令合成一渠,以杀湍急,备淫溢。

yī jùn diàn hé

一浚淀河。

lìng diàn diàn xiāng tōng dá wū běn zhī èr hé shǐ xià yǒu suǒ xiè

令淀淀相通,达于本支二河,使下有所泄。

yī jùn yū hé

一浚淤河。

jiǔ hé dōng shì xī yóu gù dào gāo zhě xià xià zhě tōng

九河东逝,悉由故道,高者下,下者通。

zhàn jù qǔ fáng zhě dǐ zuì

占据曲防者抵罪。

yī jùn xià hé

一浚下河。

jiǔ hé yī chū qīng xiàn yī chū dīng zì gū èr liú xiāng zā wū yuàn jiā kǒu

九河一出青县,一出丁字沽,二流相匝于苑家口。

gù shī gōng bì zì yuàn jiā kǒu shǐ jiàn yǒu chéng xiào rán hòu cì dì jǔ xíng zhù jiǎn zhū jùn shuǐ hài

故施工必自苑家口始,渐有成效,然后次第举行,庶减诸郡水害。

dì jiā nà zhī

”帝嘉纳之。

míng nián xiāng hé guō jiā zhuāng zì kāi xīn hé yī dào zhǎng bǎi qī shí zhàng kuò wǔ shí zhàng jìn jiù hé shí lǐ yú

明年,香河郭家庄自开新河一道,长百七十丈,阔五十丈,近旧河十里馀。

zhào hé guān jí shàn zhì

诏河官亟缮治。

shí sān nián xún fǔ dōu yù shǐ zhōu jīn yán lán jiā quān jué kǒu sāi zhī zé dōng yì bìng hé jiān

十三年,巡抚都御史周金言:“兰家圈决口,塞之则东溢,病河间;

bù sāi zé dōng liú jiàn yū bìng bǎo dìng

不塞则东流渐淤,病保定。

yi cún jué kǒu ér jùn guǎng xīn hé shǐ shuǐ dōng běi píng liú wú yōng hé huàn

宜存决口而浚广新河,使水东北平流,无壅涸患。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

èr shí sì nián jùn nán jīng hòu hú

二十四年,浚南京后湖。

chū hú tǐ qián àn wú yǐ sōng jiāng fàn yì jìn liù cè yuē kāi chuān yuē jùn hú yuē shā shàng liú zhī shì yuē jué xià liú zhī hè yuē pái cháo zhǎng zhī shā yuē lì zhì tián zhī guī

初,胡体干按吴,以松江泛溢,进六策:“曰开川,曰浚湖,曰杀上流之势,曰决下流之壑,曰排潮涨之沙,曰立治田之规。

shì nián lǚ guāng xún àn wú fù zòu sū sōng shuǐ lì wǔ shì

是年,吕光洵按吴,复奏苏、松水利五事:

yī yuē guǎng shū jùn yǐ bèi zhū xiè

一曰广疏浚以备潴泄。

sān wú zé guó xī nán shòu tài hú zhū zé shuǐ shì yóu bēi

三吴泽国,西南受太湖诸泽,水势尤卑。

dōng běi jì hǎi gāng lǒng zhī de shì xī nán tè gāo

东北际海,冈陇之地,视西南特高。

gāo kǔ hàn bēi kǔ lào

高苦旱,卑苦涝。

xī rén wū xià liú shū wèi táng pǔ dǎo zhū hú shuǐ běi rù jiāng dōng rù hǎi yòu yǐn jiāng cháo liú yǎn wū gāng lǒng wài

昔人于下流疏为塘浦,导诸湖水北入江,东入海,又引江潮流衍于冈陇外。

zhū xiè yǒu fǎ shuǐ hàn wú huàn

潴泄有法,水旱无患。

bǐ lái zòng pǔ héng táng duō yīn bù zhì wéi huáng pǔ liú hé èr jiāng pō tōng

比来纵浦横塘,多堙不治,惟黄浦、刘河二江颇通。

rán tài hú zhī shuǐ yuán duō shì shèng èr jiāng bù zú yǐ xiè zhī

然太湖之水源多势盛,二江不足以泄之。

gāng lǒng zhī hé yòu duō yōng jué wú yǐ zī guàn gài

冈陇支河又多壅绝,无以资灌溉。

wū shì gāo xià jù bìng suì cháng gào zāi

于是高下俱病,岁常告灾。

yi xiān dù yào hài wū shui diàn shān děng jiāo lú de dǎo tài hú shuǐ sàn rù yáng chéng kūn chéng sān mǎo děng hú

宜先度要害,于氵殿山等茭芦地,导太湖水散入阳城、昆承、三泖等湖。

yòu kāi wú sōng jiāng jí dà shí zhào zhūn děng pǔ xiè diàn shān zhī shuǐ yǐ dá wū hǎi

又开吴淞江及大石、赵屯等浦,泄淀山之水以达于海。

jùn bái máo nián yú zhū kǒu xiè kūn chéng zhī shuǐ yǐ zhù wū jiāng

浚白茆、鲇鱼诸口,泄昆承之水以注于江。

kāi qī pǔ yán tiě děng táng xiè yáng chéng zhī shuǐ yǐ dá wū jiāng

开七浦、盐铁等塘,泄阳城之水以达于江。

yòu dǎo tián jiān zhī shuǐ xī rù xiǎo pǔ yǐ nà dà pǔ shǐ liú zhě jiē yǒu suǒ guī zhū zhě jiē yǒu suǒ xiè

又导田间之水,悉入小浦,以纳大浦,使流者皆有所归,潴者皆有所泄。

zé xià liú zhī de zhì ér lào wú suǒ yōu yǐ

则下流之地治,而涝无所忧矣。

nǎi jùn ài qí tōng bō yǐ gài qīng pǔ jùn gù pǔ wú táng yǐ gài jiā dìng jùn dà wǎ děng pǔ yǐ gài kūn shān zhī dōng jùn xǔ pǔ děng táng yǐ gài cháng shú zhī běi jùn zāng cūn děng gǎng yǐ gài jīn tán jùn zǎo gǎng děng hé yǐ gài wǔ jìn

乃浚艾祁、通波以溉青浦,浚顾浦、吴塘以溉嘉定,浚大瓦等浦以溉昆山之东,浚许浦等塘以溉常熟之北,浚臧村等港以溉金坛,浚澡港等河以溉武进。

fán lǒng gāng zhī hé yīn sāi bù zhì zhě jiē jùn zhī shēn guǎng shǐ fù qí jiù

凡陇冈支河堙塞不治者,皆浚之深广,使复其旧。

zé shàng liú zhī de yì zhì ér hàn wú suǒ yōu yǐ

则上流之地亦治,而旱无所忧矣。

cǐ sān wú shuǐ lì zhī jīng yě

此三吴水利之经也。

yī yuē xiū wéi àn yǐ gù héng liú

一曰修圩岸以固横流。

sū sōng cháng zhèn dōng nán xià liú ér sū sōng yòu cháng zhèn xià liú yì zhū nán xiè

苏、松、常、镇东南下流,而苏、松又常、镇下流,易潴难泄。

suī dǎo hé jùn pǔ yǐn zhù jiāng hǎi ér qiū lín fàn zhǎng fēng tāo xiāng báo zé hé pǔ zhī shuǐ nì xíng tián jiān chōng niè wéi huàn

虽导河浚浦引注江海,而秋霖泛涨,风涛相薄,则河浦之水逆行田间,冲啮为患。

sòng zhuǎn yùn shǐ wáng chún chén cháng lìng sū hú zuò tián chéng yù shuǐ mín shén biàn zhī

宋转运使王纯臣尝令苏、湖作田塍御水,民甚便之。

sī nóng chéng jiá yì yún zhì hé yǐ zhì tián wèi běn

司农丞郏亦云:“治河以治田为本。

gù lǎo jiē yún qián èr sān shí nián mín jiān zú shí yīn yú lì zhì wéi àn tián yì wán měi

”故老皆云,前二三十年,民间足食,因馀力治圩岸,田益完美。

jìn jiē kōng fá wú xiá xiū shàn gù tián wéi jiàn huài suì duō shuǐ zāi

近皆空乏,无暇修缮,故田圩渐坏,岁多水灾。

hé chì suǒ zài guān sī zhuān zhì wéi àn

合敕所在官司专治圩岸。

àn gāo zé tián zì gù suī yǒu lín lào bù néng wéi hài

岸高则田自固,虽有霖涝,不能为害。

qiě zú zhì zhū hú zhī shuǐ xián guī hé pǔ zhōng zé bù dài jué xiè zì rán tuān liú

且足制诸湖之水咸归河浦中,则不待决泄,自然湍流。

ér gāng lǒng zhī de yì yīn jiāng shuǐ shāo gāo yòu de mǔ yǐn yǐ zī guàn gài bù tè lì wū dī tián ér yǐ

而冈陇之地,亦因江水稍高,又得亩引以资灌溉,不特利于低田而已。

yī yuē fù bǎn zhá yǐ fáng wū shui diàn

一曰复板闸以防污氵殿。

hé pǔ zhī shuǐ jiē zì píng yuán liú rù jiāng hǎi shuǐ màn cháo jí yǐ gù shā suí làng yǒng qí shì yì yū

河浦之水皆自平原流入江海,水慢潮急,以故沙随浪涌,其势易淤。

xī rén quán qí pián yí qù jiāng hǎi shí lǐ xǔ jiā liú wèi zhá suí cháo qǐ bì yǐ yù yū shā

昔人权其便宜,去江海十里许夹流为闸,随潮启闭,以御淤沙。

suì hàn zé zhǎng bì yǐ xù qí liú suì lào zé zhǎng qǐ yǐ xuān qí yì suǒ wèi zhì zhá yǒu sān lì gài wèi cǐ yě

岁旱则长闭以蓄其流,岁涝则长启以宣其溢,所谓置闸有三利,盖谓此也。

jìn duō yīn sāi wéi cháng shú fú shān zhá shàng cún

近多堙塞,惟常熟福山闸尚存。

gù lǎo yǐ wéi hé pǔ rù hǎi zhī de chéng jiē zhì zhá zì kě lì jiǔ bù yōng

故老以为河浦入海之地,诚皆置闸,自可历久不壅。

yī yuē liàng huǎn jí yǐ chù gōng fèi

一曰量缓急以处工费。

yī yuē zhòng wěi rèn yǐ zé chéng gōng

一曰重委任以责成功。

zhào xī rú yì

诏悉如议。

guāng xún yīn qǐng zhuān wěi xún fǔ ōu yáng bì jìn

光洵因请专委巡抚欧阳必进。

cóng zhī

从之。

èr shí liù nián jǐ shì zhōng chén fěi qǐng fǎng jiāng nán shuǐ tián fǎ kāi jiāng běi gōu xù yǐ qū shuǐ huàn yì suì shōu

二十六年,给事中陈斐请仿江南水田法,开江北沟洫,以祛水患,益岁收。

bào kě

报可。

sān shí bā nián zǒng dū shàng shū yáng bó qǐng kāi xuān dà huāng tián shuǐ lì

三十八年,总督尚书杨博请开宣、大荒田水利。

cóng zhī

从之。

xún fǔ dōu yù shǐ wēng dà lì yán dōng wú shuǐ lì zì zhèn zé jùn yuán yǐ zhù jiāng sān jiāng dǎo liú yǐ rù hǎi ér sū zhōu sān shí liù pǔ sōng jiāng bā huì pí líng shí sì dú gòng yǐ jié xuān hàn lào

巡抚都御史翁大立言:“东吴水利,自震泽浚源以注江,三江导流以入海,而苏州三十六浦,松江八汇,毗陵十四渎,共以节宣旱涝。

jìn yīn wō kòu chōng tū chà gǎng zhī jiāo lǜ duō dīng zhà zhù dī yǐ wéi hàn yù yīn zhì shuǐ liú tíng zhū yū zǐ rì jī

近因倭寇冲突,汊港之交,率多钉栅筑堤以为捍御,因致水流停潴,淤滓日积。

qú dào zhī jiān yǎng gāo chéng fù

渠道之间,仰高成阜。

qiě jù qū hú mǎo bìng shuǐ ér jū zhě zá shí jiāo lú jī ní chéng dàng mín jiān yòu duō zì qǐ wéi àn

且具区湖泖,并水而居者杂莳茭芦,积泥成荡,民间又多自起圩岸。

shàng liú rì wēi shuǐ shì rì shā

上流日微,水势日杀。

huáng pǔ lóu jiāng zhī shuǐ yòu wèi zhōu shī suǒ jū xià liú yì yū

黄浦、娄江之水又为舟师所居,下流亦淤。

hǎi cháo wú lì shuǐ lì nán xìng mín tián jiàn qiāo

海潮无力,水利难兴,民田渐硗。

yi wū wú sōng bái máo qī pǔ děng chù zào chéng shí zhá qǐ bì yǐ shí

宜于吴淞、白茆、七浦等处造成石闸,启闭以时。

tiāo zhèn jiāng cháng zhōu cáo hé shēn guǎng shǐ shū wǎn wú zǔ gōng sī zhī lì yě

挑镇江、常州漕河深广,使输挽无阻,公私之利也。

zhào kě

”诏可。

sì shí èr nián jǐ shì zhōng zhāng xiàn chén yán sū sōng cháng jiā hú wǔ jùn shuǐ huàn dié xiàn

四十二年,给事中张宪臣言:“苏、松、常、嘉、湖五郡水患叠见。

qǐng jùn zhī hé tōng cháo shuǐ

请浚支河,通潮水;

zhù wéi àn yù tuān liú

筑圩岸,御湍流。

qí bái máo gǎng liú jiā hé qī pǔ yáng lín jí fán hé qú hé dàng yōng yū jù rù zhě xī yi shū dǎo

其白茆港、刘家河、七浦、杨林及凡河渠河荡壅淤沮洳者,悉宜疏导。

dì yǐ jiāng nán jiǔ kǔ wēi huàn mín bù yí zhòng láo lìng zhuó jùn zhī hé ér yǐ

”帝以江南久苦倭患,民不宜重劳,令酌浚支河而已。

sì shí wǔ nián cān zhèng líng yún yì qǐng zhuān shè yù shǐ dū sū sōng shuǐ lì

四十五年,参政凌云翼请专设御史督苏、松水利。

zhào xún yán yù shǐ jiān zhī

诏巡盐御史兼之。

lóng qìng sān nián kāi hú guǎng zhú tǒng hé yǐ xiè hàn jiāng

隆庆三年,开湖广竹筒河以泄汉江。

xún fǔ dōu yù shǐ hǎi ruì shū wú sōng jiāng xià liú shàng hǎi yū de wàn sì qiān zhàng yǒu jī

巡抚都御史海瑞疏吴淞江下流上海淤地万四千丈有奇。

jiāng miàn jiù sān shí zhàng zēng kāi shí wǔ zhàng zì huáng dù zhì sòng jiā qiáo zhǎng bā shí lǐ

江面旧三十丈,增开十五丈,自黄渡至宋家桥长八十里。

míng nián chūn ruì yán sān wú rù hǎi zhī dào nán zhǐ wú sōng běi zhǐ bái máo zhōng zhǐ liú hé

明年春,瑞言:“三吴入海之道,南止吴淞,北止白茆,中止刘河。

liú hé tōng dá wú zhì wú sōng fāng zài tiāo shū

刘河通达无滞,吴淞方在挑疏。

tǔ rén qǐng kāi bái mǎo jì jùn wǔ qiān yú zhàng yì fū bǎi liù shí sì wàn yú

土人请开白茆,计浚五千馀丈,役夫百六十四万馀。

yòu yán wú sōng yì chuí jùn wéi dōng xī èr bà wèi kāi

”又言:“吴淞役垂竣,惟东西二坝未开。

fù lǎo jiē yán kūn shān xià jià kǒu wú jiāng cháng qiáo cháng zhōu bǎo dài qiáo wú xiàn xū kǒu jí fán kě tōng liú xià wú sōng zhě zhú yī tiāo bì fāng kě kāi bà

父老皆言昆山夏驾口、吴江长桥、长洲宝带桥、吴县胥口及凡可通流下吴淞者,逐一挑毕,方可开坝。

bìng cóng zhī

”并从之。

shì nián zhù hǎi yán hǎi táng

是年筑海盐海塘。

yuè sì nián cóng xún fǔ shì láng xú shì yì fù kāi hǎi yán qín zhù shān nán zhì gǎn pǔ jiù hé

越四年,从巡抚侍郎徐栻议,复开海盐秦驻山,南至澉浦旧河。

wàn lì èr nián zhù jīng zhōu cǎi xué chéng tiān sì gǎng xiè jiā wān zhū jué dī kǒu

万历二年,筑荆州采穴,承天泗港、谢家湾诸决堤口。

fù zhù jīng yuè děng fǔ jí sōng zī zhū xiàn lǎo huán dī

复筑荆、岳等府及松滋诸县老垸堤。

sì nián xún fǔ dōu yù shǐ sòng yí wàng yán sān wú shuǐ shì dōng nán zì jiā xiù yán hǎi ér běi jiē qū sōng jiāng xún huáng pǔ rù hǎi

四年,巡抚都御史宋仪望言:“三吴水势,东南自嘉、秀沿海而北,皆趋松江,循黄浦入海;

xī běi zì cháng zhèn yán jiāng ér dōng jiē qū jiāng yīn cháng shú

西北自常、镇沿江而东,皆趋江阴、常熟。

qí zhōng tài hú zhū xù huì wèi jù jìn liú zhù páng shān dú shù diàn shān sān mǎo yáng chéng zhū hú

其中太湖潴蓄,汇为巨浸,流注庞山、渎墅、淀山、三泖,阳城诸湖。

nǎi kāi pǔ yǐn hú běi jīng cháng shú qī pǔ bái máo zhū gǎng rù wū jiāng dōng běi jīng kūn shān tài cāng chuān liú jiā hé dōng nán tōng wú sōng jiāng huáng pǔ gè rù wū hǎi

乃开浦引湖,北经常熟七浦、白茆诸港入于江,东北经昆山、太仓穿刘家河,东南通吴淞江、黄浦,各入于海。

zhū shuǐ lián luò sì miàn huán hù zhōng rú yǎng yú

诸水联络,四面环护,中如仰盂。

kàng jiā hú cháng zhèn shì rào sì yú sū zhōu jū zhōng sōng jiāng wèi zhū shuǐ suǒ shòu zuì jū xià

杭、嘉湖、常、镇势绕四隅,苏州居中,松江为诸水所受,最居下。

qǐ zhuān shè shuǐ lì qiān shì yǐ bì guó jì

乞专设水利佥事以裨国计。

bù yì qiǎn yù shǐ dǒng zhī

”部议遣御史董之。

liù nián xún fǔ dōu yù shǐ hú zhí lǐ qǐng xiān jùn wú sōng jiāng cháng qiáo huáng pǔ

六年,巡抚都御史胡执礼请先浚吴淞江长桥、黄浦。

xiān shì xún àn yù shǐ lín yīng xùn yán

先是,巡按御史林应训言:

sū sōng shuǐ lì zài kāi wú sōng jiāng zhōng duàn yǐ tōng rù hǎi zhī shì

“苏、松水利在开吴淞江中段,以通入海之势。

tài hú rù hǎi qí dào yǒu sān dōng běi yóu liú hé jí gǔ lóu jiāng gù dào

太湖入海,其道有三:东北由刘河,即古娄江故道;

dōng nán yóu dài huáng pǔ jí gǔ dōng jiāng yí yì

东南由大黄浦,即古东江遗意;

qí zhōng wèi wú sōng jiāng jīng kūn shān jiā dìng qīng pǔ shàng hǎi nǎi tài hú zhèng mài

其中为吴淞江,经昆山、嘉定、青浦、上海,乃太湖正脉。

jīn liú hé huáng pǔ jiē tōng ér zhōng jiāng dú sāi zhě gài jiāng liú yǔ hǎi cháo yù hǎi cháo hún zhuó lài jiāng shuǐ xùn dí zhī

今刘河、黄浦皆通,而中江独塞者,盖江流与海潮遇,海潮浑浊,赖江水迅涤之。

liú hé dú shòu ba yáng zhū hú yòu yǒu xīn yáng jiāng xià jià pǔ cóng páng yǐ zhù

刘河独受巴、阳诸湖,又有新洋江、夏驾浦从旁以注;

dài huáng pǔ zǒng huì kàng jiā zhī shuǐ yòu yǒu diàn shān mǎo dàng cóng shàng ér guàn

大黄浦总会杭、嘉之水,又有淀山、泖荡从上而灌。

shì yǐ liú jiē qīng shǐ zú yǐ dí cháo bù néng yū yě

是以流皆清驶,足以敌潮,不能淤也。

wéi wú sōng jiāng yuán chū cháng qiáo shí táng xià jīng páng shān jiǔ lǐ èr hú ér rù

惟吴淞江源出长桥、石塘下,经庞山、九里二湖而入。

jīn cháng qiáo shí táng yǐ yīn páng shān jiǔ lǐ fù wèi tān zhǎng qí lái yǐ wēi

今长桥、石塘已堙,庞山、九里复为滩涨,其来已微。

yòu yǒu xīn yáng jiāng xià jià pǔ chè qí shuǐ yǐ rù liú hé shì nǎi yì ruò bù néng shèng hǎi cháo xiōng yǒng zhī shì ér dí zhuó hún zhī liú rì jī yuè lěi yū sè jǐn liú yī xiàn

又有新洋江、夏驾浦掣其水以入刘河,势乃益弱,不能胜海潮汹涌之势而涤浊浑之流,日积月累,淤塞仅留一线。

shuǐ shī gù dào shí zhì yín làn

水失故道,时致淫滥。

zhī hé xiǎo gǎng yì fù yōng zhì

支河小港,亦复壅滞。

jiù shú zhī tián bàn chéng huāng mǔ

旧熟之田,半成荒亩。

qián dōu yù shǐ hǎi ruì lì pò qún yì tiāo zì shàng hǎi jiāng kǒu sòng jiā qiáo zhì jiā dìng ài qí bā shí lǐ xìng shàng tōng liú

前都御史海瑞力破群议,挑自上海江口宋家桥至嘉定艾祁八十里,幸尚通流。

zì yì qí zhì kūn shān màn shuǐ gǎng liù shí yú lǐ zé jù zhǎng tān jí yi kāi jùn jì qiǎn jiǔ qiān wǔ bǎi yú zhàng kuò èr shí zhàng

自艾祁至昆山慢水港六十馀里,则俱涨滩,急宜开浚,计浅九千五百馀丈,阔二十丈。

cǐ jiāng yī kāi tài hú zhí rù wū hǎi bīn jiāng zhū qú dé yǐ yǐn liú guàn tián qīng pǔ jī huāng zhī qū jù kě kāi kěn chéng shú yǐ

此江一开,太湖直入于海,滨江诸渠得以引流灌田,青浦积荒之区俱可开垦成熟矣。

bìng cóng zhī

并从之。

zhì shì gōng chéng

至是,工成。

yīng xun yòu yán

应训又言:

wú jiāng xiàn zhì jū tài hú zhèng dōng hú shuǐ yóu cǐ xià wú sōng dá hǎi

“吴江县治居太湖正东,湖水由此下吴淞达海。

sòng shí yùn dào suǒ jīng wèi fēng zǔ xiǎn nǎi jiàn cháng qiáo shí táng yǐ tōng qiān wǎn

宋时运道所经,畏风阻险,乃建长桥、石塘以通牵挽。

cháng qiáo bǎi sān shí zhàng wèi dòng liù shí yǒu èr

长桥百三十丈,为洞六十有二。

shí táng xiǎo zé yǒu dòu dà zé yǒu qiáo nèi wài pǔ jīng zòng héng guàn chuān jiē wèi xiè shuǐ jì yě

石塘小则有窦,大则有桥,内外浦泾纵横贯穿,皆为泄水计也。

shí táng jīng dòu bàn yū cháng qiáo nèi wài jù pǐ jǐn yī èr dòng mén tōng shuǐ

石塘泾窦半淤,长桥内外俱圮,仅一二洞门通水。

ruò bù shū jùn suī kāi wú sōng xià liú zhōng wú yì yě

若不疏浚,虽开吴淞下流,终无益也。

yi kāi páng shān hú kǒu yóu cháng qiáo dǐ wú jiā gǎng

宜开庞山湖口,由长桥抵吴家港。

zé hú yǒu suǒ xiè jiāng yǒu suǒ guī yuán shèng liú zhǎng wèi lì dà yǐ

则湖有所泄,江有所归,源盛流长,为利大矣。

sōng jiāng dài huáng pǔ xī nán shòu kàng jiā zhī shuǐ xī běi shòu shui diàn mǎo zhū dàng zhī shuǐ zǒng huì wū pǔ ér xiù zhōu táng shān jīng gǎng zhū chǔ shí huáng pǔ lái yuán yě

松江大黄浦西南受杭、嘉之水,西北受氵殿、泖诸荡之水,总会于浦,而秀州塘、山泾港诸处实黄浦来源也。

shui diàn shān hú rù huáng pǔ dào jiàn duō yū qiǎn yi wèi shū yuè

氵殿山湖入黄浦道渐多淤浅,宜为疏瀹。

ér zì huáng pǔ héng lào zhū jīng jīng xiù zhōu táng rù nán mǎo zhì shān jīng gǎng děng chù wàn sì qiān yú zhàng dài jùn yóu jí

而自黄浦、横涝、洙泾,经秀州塘入南泖,至山泾港等处,万四千馀丈,待浚尤急。

tā rú sū zhī qiàn jīng yáng lín bái máo qī pǔ zhū gǎng sōng zhī pú huì guān shào zhū táng cháng zhèn zhī zǎo gǎng jiǔ qǔ zhū hé bìng yi shè fǎ kāi dǎo cì dì xiū jǔ

他如苏之茜泾、杨林、白茆、七浦诸港,松之蒲汇、官绍诸塘,常、镇之澡港、九曲诸河,并宜设法开导,次第修举。

bā nián yòu yán sū sōng zhū jùn gàn hé zhī gǎng fán shù bǎi dà zé xiè shuǐ rù hǎi cì zé tōng hú dá jiāng xiǎo zé yǐn liú guàn tián

八年,又言:“苏、松诸郡干河支港凡数百,大则泄水入海,次则通湖达江,小则引流灌田。

jīn wú sōng jiāng bái máo táng xiù zhōu táng pú huì táng mèng dú hé shùn hé qīng yáng gǎng jù yǐ gào chéng zhī hé shù shí yi jǐn kāi jùn

现在,昊淞江、白茆塘、秀州塘、蒲汇塘、孟演河、舜河、青旸港全都已经宣告疏浚成功,支河数十条应当全部开掘疏浚。

jù cóng qí qǐng

”俱从其请。

jiǔ zhī yòng yí wàng yì tè shè sū sōng shuǐ lì fù shǐ yǐ xǔ yīng kuǐ lǐng zhī

久之,用仪望议,特设苏、松水利副使,以许应逵领之。

nǎi jùn wú sōng bā shí yú chen zhù táng jiǔ shí yú chù kāi xīn hé bǎi èr shí sān dào jùn nèi hé bǎi sān shí jiǔ dào zhù shàng hǎi lǐ jiā hóng lǎo yā zuǐ hǎi àn shí bā lǐ fā tǎng jīn èr shí wàn

乃浚吴淞八十馀晨,筑塘九十馀处,开新河百二十三道,浚内河百三十九道,筑上海李家洪老鸦嘴海岸十八里,发帑金二十万。

yīng kuǐ yǐ qí bàn qì gōng

应逵以其半讫工。

sān shí qī bā nián jiān yín yǔ jìn yì shuǐ huàn rì chì

三十七、八年间,霪雨浸溢,水患日炽。

yuè shù nián jǐ shì zhōng guī zi gù yán sòng shí wú sōng jiāng kuò jiǔ lǐ

越数年,给事中归子顾言:“宋时,吴淞江阔九里。

yuán mò yū sè

元末淤塞。

zhèng tǒng jiān zhōu chén lì biǎo jiāng xīn shū ér jùn zhī

正统间,周忱立表江心,疏而浚之。

cuī gōng xú guàn li chōng sì hǎi ruì xiāng jì jùn zhě fán wǔ qì jīn sì shí yú nián fèi ér bù jiǎng

崔恭、徐贯、李充嗣、海瑞相继浚者凡五,迄今四十馀年,废而不讲。

yi shǐ jiāng kuò shuǐ shǐ táng pǔ zhī hé fēn liú sì dá

宜使江阔水驶,塘浦支河分流四达。

shū rù liú zhōng

”疏入留中。

xún àn yù shǐ xuē zhēn fù qǐng xíng zhī xià bù yì ér wèi xíng

巡按御史薛贞复请行之,下部议而未行。

zhì tiān qǐ zhōng xún fǔ dōu yù shǐ zhōu qǐ yuán fù qǐng jùn wú sōng bái máo

至天启中,巡抚都御史周起元复请浚吴淞、白茆。

chóng zhēn chū yuán wài láng cài mào dé xún fǔ dōu yù shǐ li dài wèn jiē yǐ wéi qǐng

崇祯初,员外郎蔡懋德、巡抚都御史李待问皆以为请。

jiǔ zhī xún fǔ dōu yù shǐ zhāng guó wéi qǐng shū wú jiāng cháng qiáo qī shí èr gǔ gòng jí jiǔ lǐ shí táng zhū dòng

久之,巡抚都御史张国维请疏吴江长桥七十二〈谷共〉及九里、石塘诸洞。

yù shǐ li mó fù qǐng jùn wú sōng bái máo

御史李谟复请浚吴淞、白茆。

jù xià bù yì wèi néng xíng yě

俱下部议,未能行也。

shí nián zēng zhù xióng xiàn héng dī bā lǐ yù hū tuó bào zhǎng

十年,增筑雄县横堤八里,御滹沱暴涨。

shí sān nián yǐ shàng bǎo shǎo qīng xú zhēn míng jiān yù shǐ lǐng kěn tián shǐ

十三年,以尚宝少卿徐贞明兼御史,领垦田使。

zhēn míng wèi jǐ shì zhōng cháng qǐng xìng xī běi shuǐ lì rú nán rén wéi tián zhī zhì yǐn shuǐ chéng tián

徐贞明担任给事中时,曾经请求像南方人修筑圩岸护田的形制那样兴建西北水利工程,引水成为水田。

gōng bù fù yì jī fǔ zhū jùn yì yǐ shàng liú shí wǔ hé zhī shuǐ xiè wū māo ér yī wān hǎi kǒu yòu jí shù ài gù suǒ zài héng liú

工部覆议:“畿辅诸郡邑,以上流十五河之水泄于猫儿一湾,海口又极束隘,故所在横流。

bì duō kāi zhī hé tiāo jùn hǎi kǒu ér hòu shuǐ shì kě píng shū jùn kě shī

必多开支河,挑浚海口,而后水势可平,疏浚可施。

rán yì dà fèi fán ér jīn yǐ mín láo cái kuì fāng wu shěng shì qǐng ba qí yì

然役大费繁,而今以民劳财匮,方务省事,请罢其议。

nǎi yǐ

”乃已。

hòu zhēn míng zhé guān zhe lù shuǐ kè tán yī shū lùn shuǐ lì dāng xìng zhě shí sì tiáo

后贞明谪官,著《潞水客谭》一书,论水利当兴者十四条。

shí xún fǔ zhāng guó yàn fù shǐ gù yǎng qiān fāng kāi shuǐ lì wū jì yǒng yǒu xiào wū shì jǐ shì zhōng wáng jìng mín jiàn zhēn míng tè zhào hái cì chì kān shuǐ lì

时巡抚张国彦、副使顾养谦方开水利于蓟、永有效,于是给事中王敬民荐贞明,特召还,赐敕勘水利。

zhēn míng nǎi xiān zhì jīng dōng zhōu yì rú mì yún yàn lè zhuāng píng gǔ shuǐ yù sì lóng jiā wù zhuāng sān hé táng huì zhuāng shùn qìng zhūn de

贞明乃先治京东州邑,如密云燕乐庄,平谷水峪寺、龙家务庄,三河塘会庄、顺庆屯地。

jì zhōu chéng běi huáng yá yíng chéng xi bái mǎ quán zhèn guó zhuāng chéng dōng mǎ shēn qiáo jiā lín hé ér xià bié shān pù jiā yīn liú hé ér xià zhì wū yīn liú

蓟州城北黄厓营,城西白马泉、镇国庄,城东马伸桥,夹林河而下别山铺,夹阴流河而下至于阴流。

zūn huà píng ān chéng jiā yùn hé ér xià shā hé pù xi chéng nán tiě chǎng yǒng zhū hú yǐ xià jiǔ cài gōu shàng sù hé xià sù hé bǎi yú lǐ

遵化平安城,夹运河而下沙河铺西,城南铁厂、涌珠湖以下韭菜沟、上素河、下素河百馀里。

fēng rùn zhī nán zé dà zhài là yú yí shǐ jiā hé dài wáng zhuāng dōng zé zhēn zi zhèn xi zé yā hóng qiáo jiā hé wǔ shí yú lǐ

丰润之南,则大寨、剌榆坨、史家河、大王庄,东则榛子镇,西则鸦红桥,夹河五十馀里。

yù tián qīng zhuāng wù hòu hú zhuāng sān lǐ tún jí dà quán xiǎo quán zhì wū bīn hǎi zhī de zì shuǐ dào gū guān hēi yán zǐ dūn zhì kāi píng wèi nán sòng jiā yíng dōng xī bǎi yú lǐ nán běi bǎi bā shí lǐ

玉田青庄坞、后湖庄、三里屯及大泉、小泉,至于濒海之地,自水道沽关、黑严子墩至开平卫南宋家营,东西百馀里,南北百八十里。

kěn tián sān wàn jiǔ qiān yú mǔ

垦田三万九千馀亩。

zhì zhēn dìng jiāng zhì hū tuó jìn ruán de yù shǐ wáng zhī dòng yán hū tuó fēi rén lì kě zhì tú hào cái rǎo mín

至真定将治滹沱近堧地,御史王之栋言:“滹沱非人力可治,徒耗财扰民。

dì rù qí yán yù zuì zhū jiàn yì zhě

”帝入其言,欲罪诸建议者。

shēn shí xíng yán kěn tián xìng lì wèi zhī hài mín yì shén chuǎn

申时行言:“垦田兴利谓之害民,议甚舛。

gù wèi cǐ shuō zhě qí gù yǒu èr

顾为此说者,其故有二。

běi fāng mín yóu duò hào xián dàn wū lì zuò shuǐ tián yǒu gēng nòu zhī láo pián zhī zhī kǔ bù biàn yī yě

北方民游惰好闲,惮于力作,水田有耕耨之劳,胼胝之苦,不便一也。

guì shì yǒu lì jiā qīn zhàn shén duō bù dài gēng zuò zuò shōu lú wěi xīn chú zhī lì

贵势有力家侵占甚多,不待耕作,坐收芦苇薪刍之利;

ruò kāi kěn chéng tián guī wū yè hù lì wū yǒu sī zé yǐ lì jǐn shī bù biàn èr yě

若开垦成田,归于业户,隶于有司,则已利尽失,不便二也。

rán yǐ guó jiā dà jì jiào zhī bù biàn zhě xiǎo ér biàn zhě dà

然以国家大计较之,不便者小,而便者大。

wéi zài zhēn zhuó dì shì tǐ chá rén qíng shā jiǎn bù bì jǐn kāi shǔ mài wú fán gǎi zuò yìng yòng fū yì bì guān mù zhī bù fú mín qíng bù shī dì lì nǎi móu guó cháng cè ěr

只是要斟酌地势,体察人心,沙碱之地不必全部开垦,黍麦不必改种,应当使用的役夫,必须由官府招募,不违逆民情,不丧失地利,才是图谋国家长久的办法啊。

wū shì zhēn míng dé wú zuì ér shuǐ tián shì zhōng ba

”于是贞明得无罪,而水田事终罢。

xún fǔ dōu yù shǐ liáng wèn mèng zhù héng chéng bǎo biān qiáng lǜ níng xià yǒu huáng hé huàn qǐng dī xi chà hé zhàng shuǐ dōng liú

巡抚都御史梁问孟筑横城堡边墙,虑宁夏有黄河患,请堤西岔河,障水东流。

cóng zhī

从之。

shí jiǔ nián shàng bǎo chéng zhōu hóng yuè yán níng xià hé dōng yǒu hàn qín èr bà qǐng yī hé xī hàn táng bà zhù yǐ shí wū qú wài shū dà qú yī dào běi dá yuān yāng zhū hú

十九年,尚宝丞周弘禴言:“宁夏河东有汉、秦二坝,请依河西汉、唐坝筑以石,于渠外疏大渠一道,北达鸳鸯诸湖。

zhào kě

”诏可。

èr shí sān nián huáng huái zhàng yì huái yáng hūn diàn

二十三年,黄、淮涨溢,淮、扬昏垫。

yì zhě duō qǐng kāi gāo jiā yàn yǐ fēn huái

议者多请开高家堰以分淮。

bǎo yìng zhī xiàn chén kuǐ wèi yù shǐ lǜ gāo yàn jì kāi hài mín chǎn yán chǎng qǐng zì xìng yán yǐ dōng shū bái tu hé shí shí dá kǒu liáo jiā gǎng wéi shù hé fēn mén chū hǎi

宝应知县陈煃为御史,虑高堰既开,害民产盐场,请自兴、盐迤东,疏白涂河、石〈石达〉口、廖家港为数河,分门出海;

rán hòu cóng xià ér shàng jùn qīng shuǐ zǐ yīng èr gōu qiě duō kāi guā yí zhá kǒu yǐ xiè shuǐ

然后从下而上,浚清水、子婴二沟,且多开瓜、仪闸口以泄水。

jǐ shì zhōng zhù shì lù yì yán yì zhě yù fàng huái cóng guǎng yáng shè yáng èr hú rù hǎi

给事中祝世禄亦言:“议者欲放淮从广阳、射阳二湖入海。

guǎng yáng kuò jǐn bā lǐ shè yáng jǐn èr shí wǔ zhàng míng wéi hú shí hé yě

广阳阔仅八里,射阳仅二十五丈,名为湖,实河也。

qiě lí hǎi sān bǎi lǐ yū huí qiǎn zhǎi gāo bǎo qī zhōu xiàn shuǐ wéi cǐ yī xiàn xuān xiè zhī yòu shǐ huái zhù yān tián lú yán chǎng bì wú xìng yǐ

且离海三百里,迂回浅窄,高、宝七州县水惟此一线宣泄之,又使淮注焉,田庐盐场,必无幸矣。

guǎng yáng hú dōng yǒu dà hú fāng guǎng liù shí lǐ hú běi kǒu yǒu jiù guān hé zì guān dàng zhì yán chéng shí shí dá kǒu tōng hǎi jǐn wǔ shí sān lǐ cǐ dǎo huái rù hǎi yī biàn yě

广阳湖东有大湖,方广六十里,湖北口有旧官河,自官荡至盐城石〈石达〉口,通海仅五十三里,此导淮入海一便也。

xià bù jí hé cáo guān yì jù gé bù xíng

”下部及河漕官议,俱格不行。

jì ér zǒng hé shàng shū yáng yī kuí yán huáng shuǐ dào guàn zhèng yǐ hǎi kǒu wèi zǔ

既而总河尚书杨一魁言:“黄水倒灌,正以海口为阻。

fēn huáng gōng jiù zé shí shí dá kǒu liáo jiā gǎng bái jū chǎng hǎi kǒu jīn wān máng dào zhū hé jí yi kāi shuā

分黄工就,则石〈石达〉口、廖家港、白驹场海口,金湾、芒稻诸河,急宜开刷。

nǎi mìng rú yì xíng zhī

”乃命如议行之。

sān shí nián bǎo dìng xún fǔ dōu yù shǐ wāng yīng jiāo yán yì shuǐ kě gài jīn tái hū shuǐ kě gài héng shān táng shuǐ kě gài zhōng shān fǔ shuǐ kě gài xiāng guó zhāng shuǐ kě gài qiū xià ér yíng hǎi dāng zhòng hé xià liú gù hào hé zhōng shì jiāng nán zé guó bù yì

三十年,保定巡抚都御史汪应蛟言:“易水可溉金台,滹水可溉恒山,溏水可溉中山,滏水可溉襄国,漳水可溉邺下,而瀛海当众河下流,故号河中,视江南泽国不异。

zhì wū shān xià zhī quán dì zhōng zhī shuǐ suǒ zài jiē yǒu yi gè shè bà jiàn zhá tōng qú zhù dī gāo zhě zì guàn xià zé chē jí

至于山下之泉,地中之水,所在皆有,宜各设坝建闸,通渠筑堤,高者自灌,下则车汲。

yòng nán fāng shuǐ tián fǎ liù jùn zhī nèi de shuǐ tián shù wàn qǐng jī mín cóng cǐ ráo yǒng wú hàn lào zhī huàn

用南方水田法,六郡之内,得水田数万顷,畿民从此饶,永无旱涝之患。

bù xìng bīn hé yǒu gěng yì kě gǎi shé wū nán qǔ dí yú běi

不幸滨河有梗,亦可改折于南,取籴于北。

cǐ guó jiā wú qióng lì yě

此国家无穷利也。

bào kě

”报可。

yīng jiāo nǎi yú tiān jīn gé gū hé jiā quān shuāng gōu bái táng lìng fáng hǎi jūn dīng tún zhǒng rén shòu tián sì mǔ gòng zhǒng wǔ qiān yú mǔ shuǐ dào èr qiān mǔ shōu duō yīn shàng yán kěn de qī qiān qǐng suì kě de gǔ èr bǎi yú wàn dàn cǐ xíng zhī ér xiào zhě yě

应蛟乃于天津葛沽、何家圈、双沟、白塘,令防海军丁屯种,人授田四亩,共种五千馀亩,水稻二千亩,收多,因上言:“垦地七千顷,岁可得谷二百馀万石,此行之而效者也。

shì nián zhēn dìng zhī fǔ guō miǎn jùn dà míng xiǎo míng quán sì shí yú xué gài tián qiān qǐng

是年,真定知府郭勉浚大鸣、小鸣泉四十馀穴,溉田千顷。

xíng tái dá huó yě hú èr quán liú wèi niú wěi hé bǎi quán liú wèi lǐ hé jiàn èr shí yī zhá èr dī guàn tián wǔ bǎi yú qǐng

邢台达活、野狐二泉流为牛尾河,百泉流为澧河,建二十一闸二堤,灌田五百馀顷。

tiān qǐ yuán nián yù shǐ zuǒ guāng dòu yòng yīng jiāo cè fù tiān jīn tún tián lìng tōng pàn lú guān xiàng guǎn lǐ tún tián shuǐ lì

天启元年,御史左光斗用应蛟策,复天津屯田,令通判卢观象管理屯田水利。

míng nián xún àn yù shǐ zhāng shèn yán yán zì zhī hé ér xi jìng hǎi xìng jì zhī jiān wàn qǐng wò rǎng

明年,巡按御史张慎言言:“自枝河而西,静海、兴济之间,万顷沃壤。

hé zhī dōng shàng yǒu yán shuǐ gū děng chù wèi gāo yú zhī tián xī jiē wú fèi

河之东,尚有盐水沽等处为膏腴之田,惜皆芜废。

jīn guān xiàng kāi kòu jiā kǒu yǐ nán tián sān qiān yú mǔ gōu xù lú táng zhī fǎ zhòng zhí shū jùn zhī fāng jiē jù ér yǒu fǎ rén hé dàn ér bù wéi

今观象开寇家口以南田三千馀亩,沟洫芦塘之法,种植疏浚之方,皆具而有法,人何惮而不为?

dà dǐ kāi zhǒng zhī fǎ yǒu wǔ yī guān zhǒng

大抵开种之法有五:一官种。

wèi niú zhǒng qì jù gēng zuò gù mù jiē chū wū guān ér guān yì jǐn shōu qí tián zhī rù yě

谓牛、种、器具、耕作、雇募皆出于官,而官亦尽收其田之入也。

yī diàn zhǒng

一佃种。

wèi mín yuàn kěn ér wú lì qí niú zhǒng qì jù yǎng jǐ wū guān dài nà jia zhī shí guān shí ér qǔ qí sì yě

谓民愿垦而无力,其牛、种、器具仰给于官,待纳稼之时,官十而取其四也。

yī mín zhǒng

一民种。

diàn zhī yǒu lì zhě zì rèn kāi kěn ruò gān dài kāi huāng jì shú jiào shù suì zhī zhōng yǐ wéi cháng shí yī ér qǔ shì yě

佃之有力者,自认开垦若干,迨开荒既熟,较数岁之中以为常,十一而取是也。

yī jūn zhǒng

一军种。

jí lìng hǎi fáng yíng jūn zhǒng gé gū zhī tián rén gēng sì mǔ shōu èr shí yuán yǒu xíng yuè liáng gù shōu zū zhòng yě

即令海防营军种葛沽之田,人耕四亩,收二石,缘有行、月粮,故收租重也。

yī tún zhǒng

一屯种。

zǔ zōng wèi jūn yǒu tún tián huò wǔ shí mǔ huò bǎi mǔ

祖宗卫军有屯田,或五十亩,或百亩。

jūn wèi tún zhǒng zhě suì rù shí qī wū guān jí yǐ suǒ rù wèi guān jūn suì zhī zhī yòng

军为屯种者,岁入十七于官,即以所入为官军岁支之用。

guó chū bīng nóng zhī shàn zhì yě

国初兵农之善制也。

sì fǎ yǐ xíng wéi tún zhǒng zé jīn rì bīng yǔ jūn fēn ér zhūn jǐn cún qí míng

四法已行,惟屯种则今日兵与军分,而屯仅存其名。

dāng xuǎn gè wèi zhī zhūn yú kěn jīn mén zhī wò tǔ rú guān zhǒng fǎ xíng zhī

当选各卫之屯馀,垦津门之沃土,如官种法行之。

zhāng xià suǒ sī mìng tài pú qīng dǒng yìng jǔ guǎn tiān jīn zhì shān hǎi tún tián guī huà shù nián kāi tián shí bā wàn mǔ jī gǔ wú suàn

”章下所司,命太仆卿董应举管天津至山海屯田,规画数年,开田十八万亩,积谷无算。

chóng zhēn èr nián bīng bù shì láng shēn yòng mào yán yǒng píng luò hé zhū shuǐ wēi yí kuān yǎn kě shū qú yǐ fáng hàn lǎo

崇祯二年,兵部侍郎申用懋言:“永平泺河诸水,逶迤宽衍,可疏渠以防旱潦。

shān pō xì dì biàn zāi zhòng

山坡隙地,便栽种。

yi lìng yǒu sī xiāng dì chá yuán wèi mín xìng lì

宜令有司相地察源,为民兴利。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

✦ You read 志·卷六十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.