hé qú wǔ
◎河渠五
huái hé jiā hé wèi hé zhāng hé qìn hé hū tuó hé sāng qián hé jiāo lái hé
○淮河泇河卫河漳河沁河滹沱河桑干河胶莱河
huái hé chū hé nán píng shì tāi zān shān
淮河,出河南平氏胎簪山。
jīng tóng bó qí liú shǐ dà
经桐伯,其流始大。
dōng zhì gù shǐ rù nán jī yǐng zhōu jìng dōng hé rǔ yǐng zhū shuǐ
东至固始,入南畿颍州境,东合汝、颍诸水。
jīng shòu zhōu běi féi shuǐ rù yān
经寿州北,肥水入焉。
zhì huái yuǎn chéng dōng wō shuǐ rù yān
至怀远城东,涡水入焉。
dōng jīng fèng yáng lín huái háo shuǐ rù yān
东经凤阳、临淮,濠水入焉。
yòu jīng wǔ hé xiàn nán ér nà huì tuó zhuàng tóng zhū shuǐ shì shèng liú jí
又经五河县南,而纳浍、沱、漴、潼诸水,势盛流疾。
jīng sì zhōu chéng nán shāo dōng zé biàn shuǐ rù yān
经泗州城南,稍东则汴水入焉。
guò guī shān lù yì zhé ér běi huì hóng zé fù líng ní dūn wàn jiā zhū hú
过龟山麓,益折而北,会洪泽、阜陵、泥墩、万家诸湖。
dōng běi zhì qīng hé nán huì wū dà hé jí gǔ sì kǒu yě yì yuē qīng kǒu shì wèi huáng huái jiāo huì zhī chōng
东北至清河,南会于大河,即古泗口也,亦曰清口,是谓黄、淮交会之冲。
huái zhī nán àn cáo hé liú rù yān suǒ wèi qīng jiāng pǔ kǒu
淮之南岸,漕河流入焉,所谓清江浦口。
yòu dōng jīng huái ān běi ān dōng nán ér dá wū hǎi
又东经淮安北、安东南而达于海。
yǒng lè qī nián jué shòu zhōu fàn zhōng dōu
永乐七年,决寿州,泛中都。
zhèng tǒng sān nián yì qīng hé
正统三年,溢清河。
tiān shùn sì nián yì fèng yáng
天顺四年,溢凤阳。
jiē suí shí xiū zhù wú jù hài yě
皆随时修筑,无钜害也。
zhèng dé shí èr nián fù jué cáo dī guàn sì zhōu
正德十二年,复决漕堤,灌泗州。
sì zhōu zǔ líng zài yān qí de zuì xià
泗州,祖陵在焉,其地最下。
chū huái zì ān dōng yún tī guān rù hǎi wú páng yì huàn
初,淮自安东云梯关入海,无旁溢患。
dài yǔ huáng huì huáng shuǐ shì shèng duó huái rù hǎi zhī lù huái bù néng yǔ huáng dí wǎng wǎng bì ér dōng
迨与黄会,黄水势盛,夺淮入海之路,淮不能与黄敌,往往避而东。
chén xuān záo qīng jiāng pǔ yīn zhù gāo jiā yàn jiù dī yǐ zhàng zhī
陈瑄凿清江浦,因筑高家堰旧堤以障之。
huái yáng shì yǐ wú kǒng ér fèng sì jiān shù wéi hài
淮、扬恃以无恐,而凤泗间数为害。
jiā jìng shí sì nián yòng zǒng hé dōu yù shǐ liú tiān hé yán zhù dī wèi líng ér gāo yàn fāng gù huái chàng liú chū qīng kǒu fèng sì zhī huàn mǐ
嘉靖十四年用总河都御史刘天和言,筑堤卫陵,而高堰方固,淮畅流出清口,凤、泗之患弭。
lóng qìng sì nián zǒng hé dōu yù shǐ wēng dà lì fù zòu jùn huái gōng jùn huái yì wú shì
隆庆四年,总河都御史翁大立复奏浚淮工竣,淮益无事。
zhì wàn lì sān nián sān yuè gāo jiā yàn jué gāo bǎo xìng yán wèi jù jìn
至万历三年三月,高家堰决,高、宝、兴、盐为巨浸。
ér huáng shuǐ niè huái qiě jiàn bī fèng sì
而黄水蹑淮,且渐逼凤、泗。
nǎi mìng jiàn sì líng hù chéng shí dī èr bǎi yú zhàng sì de shí dī shāo níng
乃命建泗陵护城石堤二百馀丈,泗得石堤稍宁。
wū shì zǒng cáo shì láng wú guì fāng yán hé jué cuī zhèn qīng hé lù yū
于是,总漕侍郎吴桂芳言:“河决崔镇,清河路淤。
huáng qiáng huái ruò nán xǐ ér guàn shān yáng gāo bǎo qǐng jí hù hú dī
黄强淮弱,南徙而灌山阳、高、宝,请急护湖堤。
dì lìng shú jì qí biàn
”帝令熟计其便。
jǐ shì zhōng tāng pìn yǐn yì qǐng dǎo huái rù jiāng
给事中汤聘尹议请导淮入江。
huì hé cóng lǎo huáng hé bēn rù hǎi huái de chéng xū chū qīng kǒu
会河从老黄河奔入海,淮得乘虚出清口。
guì fāng yǐ wén yì suì qǐn
桂芳以闻,议遂寝。
liù nián zǒng hé dōu yù shǐ pān jì xún yán gāo yàn huái yáng zhī mén hù ér huáng huái zhī guān jiàn yě
六年,总河都御史潘季驯言:“高堰,淮、扬之门户,而黄、淮之关键也。
yù dǎo hé yǐ rù hǎi bì jiè huái yǐ shuā shā
欲导河以入海,必藉淮以刷沙。
huái shuǐ nán jué zé zhuó liú tíng zhì qīng kǒu yì yīn
淮水南决,则浊流停滞,清口亦堙。
hé bì jué yì shàng liú shuǐ xíng píng dì ér pī xú fèng sì jiē wèi jù jìn
河必决溢,上流水行平地,而邳、徐、凤、泗皆为巨浸。
shì huái bìng ér huáng bìng huáng bìng ér cáo yì bìng xiāng yīn zhī shì yě
是淮病而黄病,黄病而漕亦病,相因之势也。
wū shì zhù gāo yàn dī qǐ wǔ jiā dūn jīng dà xiǎo jiàn fù líng hú zhōu qiáo dí bà zhǎng bā shí lǐ shǐ huái bù dé dōng
”于是筑高堰堤,起武家墩,经大小涧、阜陵湖、周桥、翟坝,长八十里,使淮不得东。
yòu yǐ huái shuǐ běi àn yǒu wáng jiǎn zhāng fú èr kǒu xiè rù huáng hé shuǐ lì fēn qīng kǒu yì yū qiǎn qiě huáng shuǐ duō yóu cǐ dào guàn rù huái nǎi zhù dī hàn zhī
又以淮水北岸有王简、张福二口泄入黄河,水力分,清口易淤浅,且黄水多由此倒灌入淮,乃筑堤捍之。
shǐ huái wú suǒ chū huáng wú suǒ rù quán huái bì qū qīng kǒu huì dà hé rù hǎi
使淮无所出,黄无所入,全淮毕趋清口,会大河入海。
rán huái shuǐ suī chū qīng kǒu yì xi yín fèng sì
然淮水虽出清口,亦西淫凤、泗。
bā nián yǔ lào huái báo sì chéng qiě zhì zǔ líng chí zhōng
八年,雨涝,淮薄泗城,且至祖陵墀中。
yù shǐ chén yòng bīn yǐ wén
御史陈用宾以闻。
jǐ shì zhōng wáng dào chéng yīn yán huáng hé wèi zhǎng huái sì jiān lín yǔ ǒu jí ér qīng kǒu yǐ bù róng xiè
给事中王道成因言:“黄河未涨,淮、泗间霖雨偶集,而清口已不容泄。
yi lìng hé chén shū dǎo dǔ sè zhī
宜令河臣疏导堵塞之。
jì xún yán huáng huái hé liú dōng zhù shén xùn shǐ
”季驯言:“黄、淮合流东注,甚迅驶。
sì zhōu gāng fù pán xuán yǔ liáo bù jí xuān xiè yīn cǐ zhàng yì
泗州冈阜盘旋,雨潦不及宣泄,因此涨溢。
yù shū záo zé xià liú yǐ shēn wú kě shū
欲疏凿,则下流已深,无可疏;
yù dǔ sè zé shàng liú bù kě nì dǔ
欲堵塞,则上流不可逆堵。
nǎi lìng jì xún xiāng dù zú tīng zhī ér yǐ
”乃令季驯相度,卒听之而已。
shí liù nián jì xún fù wèi zǒng hé jiā sì zhōu hù dī shù qiān zhàng jiē yòng shí
十六年,季驯复为总河,加泗州护堤数千丈,皆用石。
shí jiǔ nián jiǔ yuè huái shuǐ yì sì zhōu gāo wū chéng háo yīn sāi shuǐ guān yǐ fáng nèi guàn
十九年九月,淮水溢泗州,高于城壕,因塞水关以防内灌。
wū shì chéng zhōng jī shuǐ bù xiè jū mín shí jiǔ yān mò qīn jí zǔ líng
于是,城中积水不泄,居民十九淹没,侵及祖陵。
shū xiè zhī yì bù yī jì xún wèi dāng tīng qí zì xiāo
疏泄之议不一,季驯谓当听其自消。
huì ǒu xuè qǐ guī yán zhě yīn qǐng yǔn qí qù
会呕血乞归,言者因请允其去。
ér dì qiǎn jǐ shì zhōng zhāng zhēn guàn wǎng kān huì zǒng hé shàng shū shū yìng lóng děng xiáng yì yǐ shàng jì wèi yǒu suǒ dìng
而帝遣给事中张贞观往勘,会总河尚书舒应龙等详议以上,计未有所定。
lián shù suì huái dōng jué gāo liáng jiàn xi guàn sì líng
连数岁,淮东决高良涧,西灌泗陵。
dì nù duó yìng lóng guān qiǎn jǐ shì zhōng zhāng qǐ chéng wǎng kān
帝怒,夺应龙官,遣给事中张企程往勘。
yì zhě duō qǐng chāi gāo yàn zǒng hé shàng shū yáng yī kuí yǔ qǐ chéng bù cóng ér lì qǐng fēn huáng dǎo huái
议者多请拆高堰,总河尚书杨一魁与企程不从,而力请分黄导淮。
nǎi jiàn wǔ jiā dūn jīng hé zhá xiè huái shuǐ yóu yǒng jì hé dá jīng hé xià shè yáng hú rù hǎi
乃建武家墩经河闸,泄淮水由永济河达泾河,下射阳湖入海。
yòu jiàn gāo liáng jiàn jí zhōu qiáo jiǎn shuǐ shí zhá yǐ xiè huái shuǐ yī yóu chà hé rù jīng hé yī yóu cǎo zǐ hú bǎo yìng hú xià zǐ yīng gōu jù xià guǎng yáng hú rù hǎi
又建高良涧及周桥减水石闸,以泄淮水,一由岔河入泾河,一由草子湖、宝应湖下子婴沟,俱下广洋湖入海。
yòu tiǎo gāo yóu mǎo táng gǎng tōng shào bó hú kāi jīn jiā wān xià máng dào hé rù jiāng yǐ shū huái zhǎng ér huái shuǐ yǐ píng
又挑高邮茆塘港,通邵伯湖,开金家湾,下芒稻河入江,以疏淮涨,而淮水以平。
qí hòu sān zhá jiàn sāi
其后三闸渐塞。
chóng zhēn jiān huáng huái zhàng yì yì zhě fù qǐng kāi gāo yàn
崇祯间,黄、淮涨溢,议者复请开高堰。
huái yáng zài cháo zhě gōng shū lì zhēng yì suì qǐn
淮、扬在朝者公疏力争,议遂寝。
rán shì shí jiàn yì zhū kǒu shù jué xià guàn xìng yán huái huàn rì jí yǐ
然是时建义诸口数决,下灌兴、盐,淮患日棘矣。
jiā hé èr yuán
泇河,二源。
yī chū fèi xiàn nán shān gǔ zhōng xún yí zhōu xī nán liú yī chū yì xiàn jūn shān dōng nán yǔ fèi jiā hé wèi zhī dōng xi èr jiā hé
一出费县南山谷中,循沂州西南流,一出峄县君山,东南与费泇合,谓之东、西二泇河。
nán huì péng hé shuǐ cóng mǎ jiā qiáo dōng guò wēi shān chì shān lǚ mèng děng hú yú gé xū lǐng ér nán jīng hòu jiā wān liáng chéng zhì jiā kǒu zhèn hé há mán lián wāng zhū hú
南会彭河水,从马家桥东,过微山、赤山、吕孟等湖,逾葛墟岭,而南经侯家湾、良城,至泇口镇,合蛤鳗、连汪诸湖。
dōng huì yí shuǐ cóng zhōu hú liǔ hú jiē pī zhōu dōng zhí hé
东会沂水,从周湖、柳湖,接邳州东直河。
dōng nán dá sù qiān zhī huáng dūn hú luò mǎ hú cóng dǒng chén èr gōu rù huáng hé
东南达宿迁之黄墩湖、骆马湖,从董、陈二沟入黄河。
yǐn sì hé yí jì yùn dào yǐ bì huáng hé zhī xiǎn qí yì shǐ wū wēng dà lì jì zhī zhě fu xī zhì ér chéng wū li huà lóng cáo shí pìn
引泗合沂济运道,以避黄河之险,其议始于翁大立,继之者傅希挚,而成于李化龙、曹时聘。
lóng qìng sì nián jiǔ yuè hé jué pī zhōu zì suī níng zhì sù qiān yū bǎi bā shí lǐ
隆庆四年九月,河决邳州,自睢宁至宿迁淤百八十里。
zǒng hé shì láng wēng dà lì qǐng kāi jiā hé yǐ bì huáng shuǐ wèi jué ér ba
总河侍郎翁大立请开泇河以避黄水,未决而罢。
míng nián sì yuè hé fù jué pī zhōu mìng jǐ shì zhōng luò zūn kān yàn
明年四月,河复决邳州,命给事中雒遵勘验。
gōng bù shàng shū zhū héng qǐng yǐ kāi jiā kǒu hé zhī shuō xià zhū chén shú jì
工部尚书朱衡请以开泇口河之说下诸臣熟计。
dì jí mìng zūn huì kān
帝即命遵会勘。
zūn yán jiā kǒu hé qǔ dào suī jié shī gōng shí nán
遵言:“泇口河取道虽捷,施工实难。
gé xū lǐng gāo chū hé dǐ liù zhàng yú kāi záo jǐn zhì èr zhàng pēng shí zhōng shuǐ quán yǒng chū
葛墟岭高出河底六丈馀,开凿仅至二丈,硼石中水泉涌出。
hòu jiā wān liáng chéng suī yǒu hé xíng shuǐ zhōng duō fú shí nán záo zòng záo zhī tuān jī bù kě cáo
侯家湾、良城虽有河形,水中多伏石,难凿,纵凿之,湍激不可漕。
qiě há mán zhōu liǔ zhū hú zhù dī shuǐ zhōng gōng fèi wú suàn
且蛤鳗、周柳诸湖,筑堤水中,功费无算。
wēi shān chì shān lǚ mèng děng hú suī kě zhù dī rán xū záo gé xū lǐng yǐ xiè zhèng pài kāi dì bāng gōu yǐ sàn yú bō nǎi kě shī gōng
微山、赤山、吕孟等湖虽可筑堤,然须凿葛墟岭以泄正派,开地浜沟以散馀波,乃可施工。
qǐng ba qí yì
”请罢其议。
zhào shàng shū zhū héng huì zǒng hé dōu yù shǐ wàn gōng děng fù kān
诏尚书朱衡会总河都御史万恭等覆勘。
héng zòu yǒu sān nán dà lüè rú zūn zhǐ
衡奏有三难,大略如遵指。
qiě yán cáo hé yǐ tōng xú pī jiān dī gāo shuǐ shēn bù fán bié jiàn zhì
且言漕河已通,徐、邳间堤高水深,不烦别建置。
nǎi ba
乃罢。
wàn lì sān nián zǒng hé dōu yù shǐ fu xī zhì yán jiā hé zhī yì cháng jiàn ér zhōng zhǐ wèi yǒu sān nán
万历三年,总河都御史傅希挚言:“泇河之议尝建而中止,谓有三难。
ér chén qiǎn zhuī shǒu bù gōng shuǐ píng huà jiàng wū sān nán chǔ hé kān
而臣遣锥手、步弓、水平、画匠,于三难处核勘。
qǐ zì shàng quán hé kǒu kāi xiàng dōng nán zé qǐ chǔ dī wā xià liú qū gāo zhī nán kě bì yě
起自上泉河口,开向东南,则起处低洼,下流趋高之难可避也。
nán jīng xìng yì cūn dōng zé gé xū lǐng gāo jiān zhī nán kě bì yě
南经性义村东,则葛墟岭高坚之难可避也。
cóng dǒu gōu hé jīng guō cūn xi zhī píng tǎn zé liáng chéng hòu jiā wān zhī fú shí kě bì yě
从陡沟河经郭村西之平坦,则良城侯家湾之伏石可避也。
zhì jiā kǒu shàng xià hé qú shēn qiǎn bù yī hú táng lián luò xiāng yīn jiān yǒu shā jiāng wú ài tiāo wā
至泇口上下,河渠深浅不一,湖塘联络相因,间有砂礓,无碍挑挖。
dà jiào shàng qǐ quán hé kǒu shuǐ suǒ cóng rù yě xià zhì dà hé kǒu shuǐ suǒ cóng chū yě
大较上起泉河口,水所从入也,下至大河口,水所从出也。
zì xī běi zhì dōng nán zhǎng wǔ bǎi sān shí lǐ bǐ zhī huáng hé jìn bā shí lǐ hé qú hé táng shí jū bā jiǔ yuán tóu huó shuǐ mài luò guàn tōng cǐ tiān zǐ suǒ yǐ zī cáo yě
自西北至东南,长五百三十里,比之黄河近八十里,河渠、河塘十居八九,源头活水,脉络贯通,此天子所以资漕也。
chéng néng juān shí nián zhì hé zhī fèi
诚能捐十年治河之费,
yǐ chéng jiā hé
以成泇河,
zé huáng hé wú lǜ yōng jué
则黄河无虑壅决,
chá chéng wú lǜ tián yū
茶城无虑填淤,
èr hóng wú lǜ jiān xiǎn
二洪无虑艰险,
yùn sōu wú lǜ piào sǔn
运艘无虑漂损,
yáng shān zhī zhī hé kě wú kāi
洋山之支河可无开,
jìng shān zhī zhá zuò kě wú jiàn
境山之闸座可无建,
xú lǚ zhī hóng fu kě jǐn shěng
徐、吕之洪夫可尽省,
mǎ jiā qiáo zhī dī gōng kě zhōng chuò
马家桥之堤工可中辍。
jīn rì bù zī zhī fèi tā rì suǒ shěng dǐ yǒu yú zhě yě
今日不赀之费,他日所省抵有馀者也。
chén yǐ wéi kāi jiā hé biàn
臣以为开泇河便。
nǎi mìng dū jǐ shì zhōng hóu yú zhào wǎng huì xī zhì jí xún cáo yù shǐ liú guāng guó què yì yǐ wén
”乃命都给事中侯于赵往会希挚及巡漕御史刘光国,确议以闻。
yú zhào kān shàng jiā hé shì yí zì quán hé kǒu zhì dà hé kǒu wǔ bǎi sān shí lǐ nèi zì zhí hé zhì qīng hé sān bǎi yú lǐ wú lài wū jiā shì zài kě yǐ
于赵勘上泇河事宜:“自泉河口至大河口五百三十里内,自直河至清河三百馀里,无赖于泇,事在可已。
wéi xú lǚ zhì zhí hé shàng xià èr bǎi yú lǐ hé chōng xiāo dàng zé hé èr hóng chōng suī níng zé yū pī hé yi kāi yǐ bì qí hài yuē fèi bǎi wǔ shí yú wàn jīn
惟徐、吕至直河上下二百馀里,河冲萧、砀则涸二洪,冲睢宁则淤邳河,宜开以避其害,约费百五十馀万金。
tè liáng chéng fú shí zhǎng wǔ bǎi wǔ shí zhàng kāi záo zhī lì nán yǐ nì liào
特良城伏石长五百五十丈,开凿之力难以逆料。
xìng yì lǐng jí nán yǔ líng jù xiàn gé hé liú èr chù jì kāi zé fēng pèi hé jué bì zhì guàn rù
性义岭及南禹陵俱限隔河流,二处既开,则丰、沛河决,必至灌入。
yi xiān záo liáng chéng shí yù xiū fēng pèi dī fáng kě xú yì xīng gōng yě
宜先凿良城石,预修丰、沛堤防,可徐议兴功也。
bù fù rú qí yán ér wèi kāi jiā fēi shù nián bù chéng dāng yǐ zhì hé wèi jí
”部覆如其言,而谓开泇非数年不成,当以治河为急。
dì bù yuè zé yú zhào zǔ rǎo rán yì yì suì qǐn
帝不阅,责于赵阻扰,然议亦遂寝。
èr shí nián zǒng hé shàng shū shū yìng lóng kāi hán zhuāng yǐ xiè hú shuǐ jiā hé zhī lù shǐ tōng
二十年,总河尚书舒应龙开韩庄以泄湖水,泇河之路始通。
zhì èr shí wǔ nián huáng hé jué huáng gù kǒu nán xǐ xú lǚ ér xià jǐ duàn liú
至二十五年,黄河决黄堌口南徙,徐、吕而下几断流。
fāng yì kāi li jí kǒu xiǎo fú qiáo jí zhèn kǒu yǐ xià jiàn zhá yǐn shuǐ yǐ tōng cáo ér lùn zhě wèi fēi yǒng jiǔ zhī jì
方议开李吉口、小浮桥及镇口以下,建闸引水以通漕,而论者谓非永久之计。
wū shì gōng kē jǐ shì zhōng yáng yīng wén lì kē jǐ shì zhōng yáng tíng lán jiē wèi dāng kāi jiā hé gōng bù fù yì yǔn xíng
于是工科给事中杨应文、吏科给事中杨廷兰皆谓当开泇河,工部覆议允行。
dì mìng hé cáo guān kān bào bù guǒ
帝命河漕官勘报,不果。
èr shí bā nián yù shǐ èr qí fù qǐng kāi jiā hé
二十八年,御史佴祺复请开泇河。
gōng bù fù zòu yún yòng huáng hé wèi cáo lì yǔ hài cān yòng
工部覆奏云:“用黄河为漕,利与害参用;
jiā hé wèi cáo yǒu lì wú hài
泇河为漕,有利无害。
dàn jiā hé zhī wài yóu wēi shān lǚ mèng zhōu liǔ zhū hú fú qiū shuǐ fā yú fēng bō dōng chūn shuǐ hé yú qiǎn zǔ xū shàng xià bié záo cáo qú jiàn zhá jié shuǐ
但泇河之外,由微山、吕孟、周柳诸湖,伏秋水发虞风波,冬春水涸虞浅阻,须上下别凿漕渠,建闸节水。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zǒng hé shàng shū liú dōng xīng dǒng qí shì yǐ de duō shā shí gōng jiān wèi jiù
总河尚书刘东星董其事,以地多沙石,工艰未就。
gōng kē jǐ shì zhōng zhāng wèn dá yǐ wéi yán
工科给事中张问达以为言。
yù shǐ zhāng yǎng zhì fù chén kāi jiā hé zhī shuō yǒu sì
御史张养志复陈开泇河之说有四:
yī yuē kāi huáng ní wān yǐ tōng rù jiā zhī jìng
一曰开黄泥湾以通入泇之径。
pī zhōu yí hé kǒu rù jiā hé mén hù yě
邳州沂河口,入泇河门户也。
jìn kǒu liù qī lǐ yǒu hú míng lián èr wāng qí shuǐ qiǎn ér kuò xià duō yū ní
进口六七里,有湖名连二汪,其水浅而阔,下多淤泥。
yù tiāo jùn zé wú àn kě xiū yù wèi bà sào zé wú jī kě zhù
欲挑浚则无岸可修,欲为坝埽则无基可筑。
hú wài yǒu huáng ní wān lí hú bù yuǎn de pō dī
湖外有黄泥湾,离湖不远,地颇低。
zì yí kǒu zhì hú běi yá yuē èr shí yú lǐ wū cǐ kāi yī hé yǐ jiē jiā kǒu yǐn hú shuǐ guàn zhī yùn zhōu kě zhí dá jiā kǒu yǐ
自沂口至湖北崖约二十馀里,于此开一河以接泇口,引湖水灌之,运舟可直达泇口矣。
yī yuē záo wàn jiā zhuāng yǐ jiē jiā kǒu zhī yuán
一曰凿万家庄以接泇口之源。
wàn jiā zhuāng jiā kǒu yǐ běi dì yě
万家庄,泇口迤北地也。
yǔ tái jiā zhuāng hòu jiā wān liáng chéng zhū chǔ jiē shān gāng gāo fù duō shā jiāng shí kuài jí nán wéi gōng
与台家庄、侯家湾、良城诸处,皆山冈高阜,多砂礓石块,极难为工。
dōng xīng lì záo chéng hé
东星力凿成河。
dàn hé shēn shàng qiǎn shuǐ zhǐ èr sān chǐ yi gèng záo sì wǔ chǐ bǐ hán zhuāng zhī shuǐ xià jiē jiā kǒu zé yùn zhōu wú lùn dà xiǎo jiē pèi rán kě dá yǐ
但河身尚浅,水止二三尺,宜更凿四五尺,俾韩庄之水下接泇口,则运舟无论大小,皆沛然可达矣。
yī yuē jùn zhī hé yǐ bì wēi kǒu zhī xiǎn
一曰浚支河以避微口之险。
wēi shān hú zài hán zhuāng xi shàng xià sān shí yú lǐ shuǐ shēn zhàng yú
微山湖在韩庄西,上下三十馀里,水深丈馀。
bì tàn shēn qiǎn lì biāo wèi xiàng dǎo fēng zhèng fān xuán qǐng kè kě guò tū yù kuáng biāo wèi miǎn bài méi
必探深浅,立标为向导,风正帆悬,顷刻可过,突遇狂飚,未免败没。
jīn yǐ bàng hú kāi zhī hé sì shí wǔ lǐ shàng tōng xi liǔ zhuāng xià jiē hán zhuāng qiān wǎn yǒu lù
今已傍湖开支河四十五里,上通西柳庄,下接韩庄,牵挽有路。
dāng zài shū jùn zhù wú piào ruò zhī huàn
当再疏浚,庶无漂溺之患。
qí yī zé yǐ wàn zhuāng yí dài shì gāo běi shuǐ nán xià zhì cǐ bì sù
其一则以万庄一带势高,北水南下,至此必速。
qǐng jí qí de jiàn zhá shù zuò yǐ shí xù xiè
请即其地建闸数座,以时蓄泄。
zhào sù kān xíng
诏速勘行。
ér dōng xīng bìng zú
而东星病卒。
yù shǐ gāo jǔ xiàn hé cáo sān cè fù jí jiā hé
御史高举献河漕三策,复及泇河。
gōng bù shàng shū yáng yī kuí fù yán jiā hé jīng liáng chéng péng hé gé xū lǐng shí jiāng nán záo gù kǒu jǐn zhàng liù chǐ qiǎn yì rú zhī dāng dà jiā shū záo
工部尚书杨一魁覆言:“泇河经良城、彭河、葛墟岭,石礓难凿,故口仅丈六尺,浅亦如之,当大加疏凿。
qí hán zhuāng qú shàng jiē wēi shān lǚ mèng yi duō fāng shū dǎo bǐ wú yū qiǎn
其韩庄渠上接微山、吕孟,宜多方疏导,俾无淤浅。
shùn liú rù mǎ jiā qiáo xià zhèn yǐ wéi yùn dào jiē jì zhī zī
顺流入马家桥、夏镇,以为运道接济之资。
dì yǐ jiā hé jì yǒu chéng jì mìng hé chén gèng tiāo jùn
”帝以泇河既有成绩,命河臣更挑浚。
sān shí nián gōng bù shàng shū yáo jì kě yán jiā hé zhī yì yi ba nǎi zhǐ bù zhì
三十年,工部尚书姚继可言泇河之役宜罢,乃止不治。
wèi jǐ zǒng hé shì láng li huà lóng fù yì kāi jiā hé shǔ zhī zhí hé yǐ bì hé xiǎn
未几,总河侍郎李化龙复议开泇河,属之直河,以避河险。
gōng kē jǐ shì zhōng hóu qìng yuǎn lì zhǔ qí shuō ér yǐ gū fèi tài shǎo zé qī tài yuǎn qǐng zhuān rèn ér zé chéng zhī
工科给事中侯庆远力主其说,而以估费太少,责期太远,请专任而责成之。
sān shí èr nián zhēng yuè gōng bù fù huà lóng shū yán kāi jiā yǒu liù shàn qí bù yí yǒu èr
三十二年正月,工部覆化龙疏,言:“开泇有六善,其不疑有二。
jiā hé kāi ér yùn bù jiè hé hé shuǐ yǒu wú tīng zhī shàn yī
泇河开而运不借河,河水有无听之,善一。
yǐ èr bǎi zhǔ shí lǐ zhī jiā hé bì sān bǎi sān shí lǐ zhī huáng hé shàn èr
以二百主十里之泇河,避三百三十里之黄河,善二。
yùn bù jiè hé zé wǒ wéi zhèng dé yǐ shú chá jī yí ér zhì zhī shàn sān
运不借河,则我为政得以熟察机宜而治之,善三。
gū fèi èr shí wàn jīn kāi hé èr bǎi liù shí lǐ shì zhū héng xīn hé shì bàn gōng bèi shàn sì
估费二十万金,开河二百六十里,视朱衡新河事半功倍,善四。
kāi hé bì xíng zhào mù chūn huāng yì xìng mài shú rén sàn fù mín bù rǎo qióng mín dé yǐ yǎng shàn wǔ
开河必行召募,春荒役兴,麦熟人散,富民不扰,穷民得以养,善五。
liáng chuán guò hóng bì yuē chūn jìn shí wèi hé zhǎng yùn rù jiā hé zhāo mù wú fáng shàn liù
粮船过洪,必约春尽,实畏河涨,运入泇河,朝暮无妨,善六。
wèi líng hàn huàn wèi mín yù zāi wú yí zhě yī
为陵捍患,为民御灾,无疑者一。
xú zhōu xiàng kǔ hóng shuǐ jiā hé jì kāi zé xú mín zhī wéi yú zhě yì shǎo wú yí zhě èr
徐州向苦洪水,泇河既开,则徐民之为鱼者亦少,无疑者二。
dì shēn shàn zhī lìng sù jiū gōng wéi jiǔ yuǎn zhī jì
”帝深善之,令速鸠工为久远之计。
bā yuè huà lóng bào fēn shuǐ hé chéng liáng sōu yóu jiā zhě sān zhī èr
八月,化龙报分水河成,粮艘由泇者三之二。
huì huà lóng dīng jiān qù zǒng hé shì láng cáo shí pìn dài shàng yán sòng huà lóng gōng
会化龙丁艰去,总河侍郎曹时聘代,上言颂化龙功。
rán shì shí dǎo hé jùn jiā liǎng gōng bìng xìng yì wèi néng jìng
然是时,导河、浚泇,两工并兴,役未能竟。
ér huáng hé shù yì huài cáo qú
而黄河数溢,坏漕渠。
jǐ shì zhōng sòng yī hán suì dǐ huà lóng kāi jiā zhī wù huà lóng fèn shàng zhāng zì biàn
给事中宋一韩遂诋化龙开泇之误,化龙愤,上章自辩。
shí pìn yì lì yán jiā kě lài yīn huà shàn hòu liù shì yǐ wén
时聘亦力言泇可赖,因画善后六事以闻。
bù fù jiē cóng qí yì
部覆皆从其议。
qiě yán jiā kāi wū gěng cáo zhī rì gù bù kě yīn jiā ér fèi huáng
且言:“泇开于梗漕之日,固不可因泇而废黄;
cáo lì wū jiā chéng zhī hòu yì bù kě yīn huáng ér fèi jiā
漕利于泇成之后,亦不可因黄而废泇。
liǎng lì jù cún shù jī huǎn jí kě lài
两利俱存,庶几缓急可赖。
yīn qǐng zhù xī shān dī xuē dùn zhuāng zuǐ píng dà fàn kǒu tuān liū jùn māo ér wō děng chù zhī qiǎn jiàn jù liáng wú chōng zhá zēng sān shì xú táng bà yǐ zhōng jiā hé wèi jiù zhī gōng
”因请筑郗山堤,削顿庄嘴,平大泛口湍溜,浚猫儿窝等处之浅,建钜梁吴冲闸,增三市徐塘坝,以终泇河未就之功。
zhào rú yì
诏如议。
yuè shù nián jiā gōng wèi jìng dū cáo zhě fù shě jiā yóu huáng
越数年,泇工未竟,督漕者复舍泇由黄。
zhōu yǒu fù zhě qiān xǐ huáng jiā jiān yùn qī jiǔ yú xiàn
舟有覆者,迁徙黄、泇间,运期久逾限。
sān shí bā nián yù shǐ sū wéi lín shū chén huáng jiā lì hài qǐng zhuān lì wū jiā lüè yán huáng hé zì qīng hé jīng táo yuán běi dá zhí hé kǒu zhǎng èr bǎi sì shí lǐ
三十八年,御史苏惟霖疏陈黄、泇利害,请专力于泇,略言:“黄河自清河经桃源,北达直河口,长二百四十里。
cǐ zài jiā xià liú shuǐ píng shēn guǎng yùn zhōu rì xíng jǐn shí lǐ
此在泇下流,水平身广,运舟日行仅十里。
rán wú tā dào gù bì yòng zhī
然无他道,故必用之。
zì zhí hé kǒu ér shàng lì pī xú dá zhèn kǒu zhǎng èr bǎi bā shí yú lǐ shì wèi huáng hé
自直河口而上,历邳、徐达镇口,长二百八十馀里,是谓黄河。
yòu bǎi èr shí lǐ fāng dǐ xià zhèn
又百二十里,方抵夏镇。
qí dōng zì māo wō jiā gōu dá xià zhèn zhǐ èr bǎi liù shí yú lǐ shì wèi jiā hé
其东自猫窝、泇沟达夏镇,止二百六十馀里,是谓泇河。
dōng xī xiāng duì shě cǐ zé bǐ
东西相对,舍此则彼。
huáng hé sān sì yuè jiān qiǎn yǔ jiā tóng
黄河三四月间浅与泇同。
wǔ yuè chū qí liú xiōng yǒng zì tiān ér xià yī bù nán xíng
五月初,其流汹涌,自天而下,一步难行。
yóu qí shuǐ xié shā ér lái hé kǒu rì gāo
由其水挟沙而来,河口日高。
zhì qī yuè chū zé qiǎn hé shí bèi
至七月初,则浅涸十倍。
tǒng ér jì zhī wú yī shí kě yóu zhě
统而计之,无一时可由者。
ruò rén sǔn zhōu qí hài shén jù
溺人损舟,其害甚剧。
jiā hé jì rì kě dá zhōng xiān fēng bō dàn de shí xīn rèn shì zhī chén bù sān wǔ nián quē lüè xī bǔ shù bǎi nián zhī lì yě
泇河计日可达,终鲜风波,但得实心任事之臣,不三五年缺略悉补,数百年之利也。
gōng kē jǐ shì zhōng hé shì jìn yì yán yùn dào zuì xiǎn wú rú huáng hé
”工科给事中何士晋亦言:“运道最险无如黄河。
xiān nián shuǐ chū zhāo yáng hú xià zhèn yǐ nán yùn dào chōng zǔ kāi jiā zhī yì shǐ jué
先年水出昭阳湖,夏镇以南运道冲阻,开泇之议始决。
bì qiǎn sè jí liū èr hóng zhī xiǎn jù zhū quán shuǐ yǐ shí qǐ bì tōng xíng wú zhì zhě liù nián
避浅涩急溜二洪之险,聚诸泉水,以时启闭,通行无滞者六年。
nǎi jīn hū yù shě jiā yóu huáng zhì cāng huáng sǔn huài liáng sōu
乃今忽欲舍泇由黄,致仓皇损坏粮艘。
huò gǎi yóu dà fú qiáo hé dào yū sè fù huán yóu jiā
或改由大浮桥,河道淤塞,复还由泇。
yǐ gù yùn dǐ wān chí jí jí yǒu shǒu dòng zhī lǜ yóu huáng zhī hài lüè kě jiàn yǐ
以故运抵湾迟,汲汲有守冻之虑,由黄之害略可见矣。
gù jiā gōng wèi jìng kuò xiá shēn qiǎn bù qí
顾泇工未竟,阔狭深浅不齐。
yi zhí guǎng jùn shēn yù huì tōng hé xiāng děng
宜拓广浚深,与会通河相等。
zhòng yùn kōng huí wǎng lái bù xiāng ài huí xuán bù xiāng bì shuǐ cháng chōng shèng zhōu wú liú xíng
重运空回,往来不相碍,回旋不相避,水常充盛,舟无留行。
suì juān shuǐ héng shù wàn jīn dū yǐ lián néng zhī lì sān nián kě jùn gōng
岁捐水衡数万金,督以廉能之吏,三年可竣工。
rán hòu xún luò mǎ hú běi àn dōng dá sù qiān dà xīng běn chā jǐn bì huáng hé zhī xiǎn zé jiā hé zhī shì qì yǐ
然后循骆马湖北岸,东达宿迁,大兴畚锸,尽避黄河之险,则泇河之事讫矣。
huò wèi quán mài xì wēi tài kuò tài shēn shuǐ bù néng yǒu
或谓泉脉细微,太阔太深,水不能有。
bù zhī jiā yuán yuǎn zì méng yí jìn xié xú táng xǔ chí wén wǔ zhū quán hé dà shuài shì jǐ níng quán hé lüè xiāng děng
不知泇源远自蒙、沂,近挟徐塘、许池、文武诸泉河,大率视济宁泉河略相等。
lǚ gōng táng kǒu jì sāi zé shān dōng zhū shuǐ zǒng hé quán shōu jiā yǐ zhá bà dī fáng hé yōu bù zú
吕公堂口既塞,则山东诸水总合全收,加以闸坝堤防,何忧不足?
huò wèi zhí dǐ sù qiān cǐ gōng yū ér nán jìng shì zài rèn yòng dé rén zōng lǐ yǒu fǎ ěr
或谓直抵宿迁,此功迂而难竟,是在任用得人,综理有法耳。
shū rù bù bào
”疏入,不报。
míng nián bù fù zǒng hé dōu yù shǐ liú shì zhōng jiā huáng pián yí shū yán jiā qú chūn xià jiān yí wǔ jīng hé shān shuǐ chōng fā shā yū kuì jué suì zhōng dāng rú nán wàng lì xiū zhì
明年,部覆总河都御史刘士忠《泇黄便宜疏》,言:“泇渠春夏间,沂、武、京河山水冲发,沙淤溃决,岁终当如南旺例修治。
gù bié wú zhì shuǐ zhī de shì bù dé bù sāi jiā hé bà lìng shuǐ fù guī huáng liú
顾别无置水之地,势不得不塞泇河坝,令水复归黄流。
gù měi nián sān yuè chū zé kāi jiā hé bà lìng liáng sōu jí guān mín chuán yóu zhí hé jìn
故每年三月初,则开泇河坝,令粮艘及官民船由直河进。
zhì jiǔ yuè nèi zé kāi zhào gōng bà rù huáng hé yǐ biàn kōng huí jí guān mín chuán wǎng lái
至九月内,则开召公坝,入黄河,以便空回及官民船往来。
zhì cì nián èr yuè zhōng sāi zhī
至次年二月中塞之。
bàn nián yóu jiā bàn nián yóu huáng cǐ liǎng lì zhī dào yě
半年由泇,半年由黄,此两利之道也。
yīn qǐng zēng yì shè guān
因请增驿设官。
yòu fù wéi lín shū yán zhí lì māo wō qiǎn wèi yí xià liú hé guǎng shā yū bù kě yǐ zhá zuì wéi jiā huàn
又覆惟霖疏,言:“直隶猫窝浅,为沂下流,河广沙淤,不可以闸,最为泇患。
yi xi kāi yī yuè hé yǐ tōng yí kǒu
宜西开一月河,以通沂口。
fán shuǐ xié shā lái shā xìng zhí zǒu yǒu yuè hé yǐ fēn zhī zé jù wū huí fú zhī chù lāo shuā jiào yì ér jiā huàn shǎo jiǎn yǐ
凡水挟沙来,沙性直走,有月河以分之,则聚于洄伏之处,捞刷较易,而泇患少减矣。
jù bào kě qí hòu wú hé suì wèi yǒng lì dàn xū bǔ qì ér yǐ
”俱报可,其后,无河遂为永利,但需补葺而已。
rán jiā shì xiá zhǎi dōng chūn liáng sōu huí kōng réng yóu huáng hé yān
然泇势狭窄,冬春粮艘回空仍由黄河焉。
sì shí bā nián xún cáo yù shǐ máo yī lù yán wú hé shǔ xià zhèn zhě yǒu zhá jiǔ zuò shǔ zhōng hé zhě zhǐ jiè cǎo bà
四十八年,巡漕御史毛一鹭言:“无河属夏镇者有闸九座,属中河者止藉草坝。
fēn sī guān yì wū zhí kǒu děng chù jiàn zhá qǐng jǔ xíng zhī
分司官议于直口等处建闸,请举行之。
zhào cóng qí yì
”诏从其议。
chóng zhēn sì nián zǒng cáo shàng shū yáng yī péng jùn jiā hé
崇祯四年,总漕尚书杨一鹏浚泇河。
jiǔ nián zǒng hé shì láng zhōu dǐng zòu zhòng jùn jiā hé chéng
九年,总河侍郎周鼎奏重浚泇河成。
jiǔ zhī dǐng zuò jué hé fáng yuǎn shù
久之,鼎坐决河防远戍。
jǐ shì zhōng chén yìn péi sòng qí xiū jiā lì yùn zhī gōng de jiǎn lùn
给事中沈胤培讼其修泇利运之功,得减论。
wèi hé yuán chū hé nán huī xiàn sū mén shān bǎi mén quán
卫河,源出河南辉县苏门山百门泉。
jīng xīn xiāng jí xiàn ér dōng zhì jī nán xùn xiàn jìng qí shuǐ rù yān wèi zhī bái gōu yì yuē sù xū dú
经新乡、汲县而东,至畿南浚县境,淇水入焉,谓之白沟,亦曰宿胥渎。
sòng yuán shí míng yuē yù hé
宋、元时名曰御河。
yóu nèi huáng dōng chū zhì shān dōng guǎn táo xi zhāng shuǐ hé yān
由内黄东出,至山东馆陶西,漳水合焉。
dōng běi zhì lín qīng yù huì tōng hé hé
东北至临清,与会通河合。
běi lì dé cāng zhū zhōu zhì qīng xiàn nán hé hū tuó hé
北历德、沧诸州,至青县南,合滹沱河。
běi dá tiān jīn huì bái hé rù hǎi
北达天津,会白河入海。
suǒ wèi wèi cáo yě
所谓卫漕也。
qí hé liú zhuó shì shèng yùn dào de zhī shǐ wú qiǎn sè yú
其河流浊势盛,运道得之,始无浅涩虞。
rán zì dé zhōu xià jiàn yǔ hǎi jìn bēi zhǎi yì chōng kuì
然自德州下渐与海近,卑窄易冲溃。
chū yǒng lè yuán nián shěn yáng jūn shì táng shùn yán wèi hé dǐ zhí gū rù hǎi nán jù huáng hé lù lù cái wǔ shí lǐ
初,永乐元年,沈阳军士唐顺言:“卫河抵直沽入海,南距黄河陆路才五十里。
ruò kāi wèi hé ér jù huáng hé bǎi bù zhì cāng áo shòu nán yùn liáng xiǎng zhì wèi hé jiāo yùn gōng sī liǎng biàn
若开卫河,而距黄河百步置仓廒,受南运粮饷,至卫河交运,公私两便。
nǎi mìng tíng chén yì wèi xíng
”乃命廷臣议,未行。
qí dōng mìng dū du qiān shì chén jùn yùn huái ān yí zhēn cāng liáng bǎi wǔ shí wàn yú shí fù yáng wǔ yóu wèi hé zhuǎn shū běi jīng
其冬,命都督佥事陈俊运淮安、仪真仓粮百五十万馀石赴阳武,由卫河转输北京。
wǔ nián zì lín qīng dǐ dù kǒu yì jué dī qī chù fā zú sāi zhī
五年,自临清抵渡口驿决堤七处,发卒塞之。
hòu sòng lǐ kāi huì tōng hé wèi hé yǔ zhī hé
后宋礼开会通河,卫河与之合。
shí fāng shù jué dī àn suì mìng lǐ bìng zhì zhī
时方数决堤岸,遂命礼并治之。
lǐ yán wèi huī zhì zhí gū hé àn duō dī báo ruò bù jiū yuán xī liú dàn wu dī zhù kǒng fù kuì jué láo fèi yì shén
礼言:“卫辉至直沽,河岸多低薄,若不究源析流,但务堤筑,恐复溃决,劳费益甚。
huì tōng hé dǐ wèi jiā wān yǔ tǔ hé lián qí chù kě chuān èr xiǎo qú yǐ xiè wū tǔ hé
会通河抵魏家湾,与土河连,其处可穿二小渠以泄于土河。
suī yù shuǐ zhǎng xià liú wèi hé zì wú héng yì huàn
即使遇到水涨,往下流入卫河,自然没有流出河岸的灾难。
dé zhōu chéng xī běi yì kě chuān yī xiǎo qú
德州城西北亦可穿一小渠。
gài zì wèi hé àn dōng běi zhì jiù huáng hé shí yǒu èr lǐ ér zhōng jiān wǔ lǐ gù yǒu gōu qú yi kāi dào qī lǐ xiè shuǐ rù jiù huáng hé zhì hǎi fēng dà gū hé rù hǎi
盖自卫河岸东北至旧黄河十有二里,而中间五里故有沟渠,宜开道七里,泄水入旧黄河,至海丰大沽河入海。
zhào cóng zhī
”诏从之。
yīng zōng chū yǒng píng xiàn chéng li yòu qǐng bì zhāng hé yǐ fáng huàn shū wèi hé yǐ tōng zhōu
英宗初,永平县丞李祐请闭漳河以防患,疏卫河以通舟。
cóng zhī
从之。
zhèng tǒng sì nián zhù qīng xiàn wèi hé dī àn
正统四年筑青县卫河堤岸。
shí sān nián cóng yù shǐ lín tíng jǔ qǐng yǐn zhāng rù wèi
十三年从御史林廷举请,引漳入卫。
shí sì nián huáng hé jué lín qīng sì zhá yù shǐ qián qīng qǐng jùn qí nán zhuàng quān wān hé yǐ dá wèi
十四年,黄河决临清四闸,御史钱清请浚其南撞圈湾河以达卫。
cóng zhī
从之。
jǐng tài sì nián yùn sōu zǔ zhāng qiū zhī jué
景泰四年,运艘阻张秋之决。
hé nán cān yì fēng qìng qǐng zì wèi huī zuò chéng jì wū shā mén lù wǎn sān shí lǐ rù wèi zhōu yùn dǐ jīng shī
河南参议丰庆请自卫辉、胙城洎于沙门,陆挽三十里入卫,舟运抵京师。
mìng cáo yùn dū du xú gōng fù bào rú qí cè
命漕运都督徐恭覆报,如其策。
shān dōng qiān shì jiāng liáng cái cháng yán tōng hé yú wèi yǒu sān biàn
山东佥事江良材尝言:“通河于卫有三便。
gǔ huáng hé zì mèng jīn zhì huái qìng dōng běi rù hǎi
古黄河自孟津至怀庆东北入海。
jīn wèi hé zì jí xiàn zhì lín qīng tiān jīn rù hǎi zé yóu gǔ huáng hé dào yě biàn yī
今卫河自汲县至临清、天津入海,则犹古黄河道也,便一。
sān dài qián huáng hé dōng běi rù hǎi yǔ zhòu quán qì suǒ zhōng
三代前,黄河东北入海,宇宙全气所钟。
hé nán xǐ qì suì qiān zhuǎn
河南徙,气遂迁转。
jīn wū hé yīn yuán wǔ huái mèng jiān dǎo hé rù wèi yǐ dá tiān jīn bù dú xú pèi huàn xi ér jīng shī xíng shèng bǎi bèi biàn èr
今于河阴、原武、怀、孟间导河入卫,以达天津,不独徐、沛患息,而京师形胜百倍,便二。
yuán cáo zhōu zhì fēng qiū lù yùn dǐ qí mén rù wèi
元漕舟至封丘,陆运抵淇门入卫。
jīn dǎo hé zhù wèi dōng chūn shuǐ píng cáo zhōu zhì hé yīn shùn liú dá wèi
今导河注卫,冬春水平,漕舟至河阴,顺流达卫。
xià qiū shuǐ xùn réng cóng xú pèi dá lín qīng yǐ běi dǐ jīng shī
夏秋水迅,仍从徐、沛达临清,以北抵京师。
qiě xiū qí gōu xù zé liáng yǒu sī rèn zhī kě yǐ bèi hàn lào hàn róng mǎ yì qǐ zhí lì hé nán fù qiáng zhī shì biàn sān
且修其沟洫,择良有司任之,可以备旱涝,捍戎马,益起直隶、河南富强之势,便三。
zhān shì huò tāo dà rán qí huà jù zòu yǐ wén
”詹事霍韬大然其画,具奏以闻。
bù xíng
不行。
wàn lì shí liù nián zǒng dū hé cáo yáng yī kuí yì yǐn qìn shuǐ rù wèi mìng jǐ shì zhōng cháng jū jìng kān zhuó kě fǒu
万历十六年,总督河漕杨一魁议引沁水入卫,命给事中常居敬勘酌可否。
jū jìng yán wèi xiǎo qìn dà wèi qīng qìn zhuó kǒng lì shǎo hài duō
居敬言:“卫小沁大,卫清沁浊,恐利少害多。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
tài chāng yuán nián shí èr yuè zǒng hé shì láng wáng zuǒ yán wèi hé liú sāi wéi wǎn zhāng yǐn qìn pì dān sān cè
泰昌元年十二月,总河侍郎王佐言:“卫河流塞,惟挽漳、引沁、辟丹三策。
wǎn zhāng nán ér yǐn qìn duō huàn
挽漳难,而引沁多患。
dān shuǐ zé suī shì yǔ qìn tóng ér dān kǒu jì pì zì xiū wǔ ér xià jiē chéng ān liú jiàn zhá zhù yàn kě chuí yǒng lì
丹水则虽势与沁同,而丹口既辟,自修武而下皆成安流,建闸筑堰,可垂永利。
zhì kě yì wèi néng xíng yě
制可,亦未能行也。
chóng zhēn shí sān nián zǒng hé shì láng zhāng guó wéi yán wèi hé hé zhāng qìn qí huán zhū shuǐ běi liú dǐ lín qīng huì zhá hé yǐ jì yùn
崇祯十三年,总河侍郎张国维言:“卫河合漳、沁、淇、洹诸水,北流抵临清,会闸河以济运。
zì zhāng hé tā xǐ wèi liú suì ruò wǎn zhāng yǐn qìn zhī yì jiàn ér wèi xíng
自漳河他徙,卫流遂弱,挽漳引沁之议,建而未行。
yi dǎo huī xiàn quán yuán qiě zhuó yǐn zhāng qìn pì dān shuǐ shū tōng fǔ huán qí sān shuǐ zhī lì hài dé shī mìng hé nán fǔ àn kān yì yǐ wén
宜导辉县泉源,且酌引漳、沁,辟丹水,疏通滏、洹、淇三水之利害得失,命河南抚、按勘议以闻。
bù guǒ xíng
”不果行。
zhāng hé chū shān xi zhǎng zǐ yuē zhuó zhāng lè píng yuē qīng zhāng jù dōng jīng hé nán lín zhāng xiàn yóu jī nán zhēn dìng hé jiān qū tiān jīn rù hǎi
漳河,出山西长子曰浊漳,乐平曰清漳,俱东经河南临漳县,由畿南真定、河间趋天津入海。
qí fēn liú zhì shān dōng guǎn táo xī nán wǔ shí lǐ yǔ wèi hé hé
其分流至山东馆陶西南五十里,与卫河合。
hóng wǔ shí qī nián hé jué lín zhāng chì shǒu chén fáng hù
洪武十七年,河决临漳,敕守臣防护。
fù yù gōng bù fán dī táng yàn bà kě yù shuǐ huàn zhě jiē yù xiū zhì
复谕工部,凡堤塘堰坝可御水患者,皆预修治。
yǒu sī yǐ huáng qìn zhāng wèi shā wǔ hé suǒ jué dī àn zhàng chǐ jù tú jì gōng yǐ wén
有司以黄、沁、漳、卫、沙五河所决堤岸丈尺,具图计工以闻。
zhào yǐ jūn mín jiān zhù zhī
诏以军民兼筑之。
yǒng lè qī nián jué gù ān xiàn hè jiā kǒu
永乐七年,决固安县贺家口。
jiǔ nián jué xī nán zhāng gù cūn hé kǒu yǔ fǔ yáng hé hé liú xià tián bù kě gēng
九年,决西南张固村河口,与滏阳河合流,下田不可耕。
lín zhāng zhǔ bù zhào yǒng zhōng qǐ lìng zāi hù wū zhāng hé páng kěn gāo fù huāng dì
临漳主簿赵永中乞令灾户于漳河旁垦高阜荒地。
cóng zhī
从之。
shì nián zhù qìn zhōu jí dà míng děng fǔ jué dī
是年筑沁州及大名等府决堤。
shí sān nián zhāng fǔ bìng yì piào méi cí zhōu tián jià
十三年,漳、滏并溢,漂没磁州田稼。
èr shí èr nián yì guǎng zōng
二十二年,溢广宗。
hóng xī yuán nián zhāng fǔ bìng yì jué lín zhāng sān zhǒng cūn děng dī àn èr shí sì chù fā jūn mín xiū zhù
洪熙元年,漳、滏并溢,决临漳三冢村等堤岸二十四处,发军民修筑。
xuān dé bā nián fù zhù sān zhǒng cūn dī kǒu
宣德八年复筑三冢村堤口。
zhèng tǒng yuán nián zhāng fǔ bìng yì huài lín zhāng dù cūn xī nán dī
正统元年,漳、滏并溢,坏临漳杜村西南堤。
sān nián zhāng jué guǎng píng shùn dé
三年,漳决广平、顺德。
sì nián yòu jué zhāng dé
四年,又决彰德。
jiē mìng xiū zhù
皆命修筑。
shí sān nián yù shǐ lín tíng jǔ yán zhāng hé zì qìn zhōu fā yuán qī shí yú gōu huì ér wèi yī zhì féi xiāng dī yán bī ài shuǐ shì jī tuān gù wèi mín huàn
十三年,御史林廷举言:“漳河自沁州发源,七十馀沟会而为一,至肥乡,堤岩逼隘,水势激湍,故为民患。
yuán shí fēn zhī liú rù wèi hé yǐ shā qí shì
元时分支流入卫河,以杀其势。
yǒng lè jiān yīn sāi jiù jì shàng cún qù guǎng píng dà liú cūn shí bā lǐ
永乐间堙塞,旧迹尚存,去广平大留村十八里。
yi fā dīng fū záo tōng zhì zhá è shuǐ zhuǎn rù zhī ér shū guǎng féi xiāng shuǐ dào
宜发丁夫凿通,置闸,遏水转入之,而疏广肥乡水道。
zé zhāng hé shuǐ jiǎn miǎn jū mín huàn ér wèi hé shuǐ zēng biàn cáo
则漳河水减,免居民患,而卫河水增,便漕。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zhāng shuǐ suì tōng wū wèi
漳水遂通于卫。
zhèng dé yuán nián jùn fǔ yáng hé
正德元年浚滏阳河。
hé jiù zài rèn xiàn xīn diàn cūn dōng běi yuán chū cí zhōu
河旧在任县新店村东北,源出磁州。
jīng yǒng nián qǔ zhōu píng xiāng zhì mù jiā kǒu huì bǎi quán děng hé běi liú
经永年、曲周、平乡,至穆家口,会百泉等河北流。
yǒng lè jiān zhāng hé jué ér yǔ hé èr shuǐ měi bìng wéi huàn
永乐间,漳河决而与合,二水每并为患。
zhì jǐng tài jiān yòu hé zhāng chōng qǔ zhōu zhū xiàn yán hé zhī de jiē zhù dī bèi zhī
至景泰间,又合漳,冲曲周诸县,沿河之地皆筑堤备之。
chéng huà jiān jiù hé yū chōng xīn diàn xī nán wèi xīn hé hé shā míng děng hé rù mù jiā kǒu yì zhù dī bèi zhī
成化间,旧河淤,冲新店西南为新河,合沙、洺等河入穆家口,亦筑堤备之。
yīng zōng shí zhāng yǐ tōng wèi
英宗时,漳已通卫。
hóng zhì chū yì xǐ rù yù hé suì qì fǔ dī bù lǐ
弘治初,益徙入御河,遂弃滏堤不理。
qí hòu zhāng shuǐ fù rù xīn hé liǎng àn de jiē méi
其后,漳水复入新河,两岸地皆没。
rén xiàn mín gāo yáng děng yǐ wéi yán xià xún fǔ guān kān zòu yán mù jiā kǒu nǎi zhòng hé zhī wěi dāng cóng cǐ xiān ér bìng jùn xīn jiù hé lìng fēn liú
任县民高旸等以为言,下巡抚官勘奏,言:“穆家口乃众河之委,当从此先,而并浚新旧河,令分流。
zhāng fǔ quē dī yǐ jiàn ér zhù
漳、滏缺堤,以渐而筑。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zì cǐ zhāng fǔ huì liú ér rù wèi zhī dào jiàn yīn yǐ
自此漳、滏汇流,而入卫之道渐堙矣。
wàn lì èr shí bā nián jǐ shì zhōng wáng dé wán yán zhāng hé jué xiǎo zhūn dōng jīng wèi xiàn yuán chéng dǐ guǎn táo rù wèi wèi yī biàn qí hài xiǎo
万历二十八年,给事中王德完言:“漳河决小屯,东经魏县、元城,抵馆陶入卫,为一变,其害小。
jué gāo jiā kǒu xī èr liú wū lín zhāng zhī nán běi jù zhì chéng ān dōng lǚ biāo hé hé liú jīng guǎng píng féi xiāng yǒng nián zhì qǔ zhōu rù fǔ shuǐ tóng liú zhì qīng xiàn kǒu fāng rù cáo hé wèi zài biàn qí hài dà
决高家口,析二流于临漳之南北,俱至成安东吕彪河合流,经广平、肥乡、永年,至曲周入滏水,同流至青县口方入漕河,为再变,其害大。
fǔ shuǐ bù shèng zhāng ér jīn nà zhāng zé xiá xiǎo bù néng shù jù làng bìng yì ér huàn zài mín
滏水不胜漳,而今纳漳,则狭小不能束巨浪,病溢而患在民。
wèi shuǐ xī yǎng zhāng ér jīn shě zhāng zé xì huǎn bù néng juǎn shā ní bìng hé ér huàn zài yùn
卫水昔仰漳,而今舍漳,则细缓不能卷沙泥,病涸而患在运。
sāi gāo jiā hé kǒu dǎo rù xiǎo zhūn hé fèi shǎo lì duō wéi shàng cè
塞高家河口,导入小屯河,费少利多,为上策。
réng huí lóng zhèn zhì xiǎo tān rù wèi fèi jù hài shǎo wèi zhōng cè
仍回龙镇至小滩入卫,费钜害少,为中策。
zhù lǚ biāo hé kǒu gù dī zhāng shuǐ yùn dào bù zī lì dì fāng bù lí hài wéi xià cè
筑吕彪河口,固堤漳水,运道不资利,地方不罹害,为下策。
mìng hé cáo dū chén jí yì xíng zhī
”命河漕督臣集议行之。
zhí lì xún àn èr qí yì qǐng yǐn zhāng hé
直隶巡按佴祺亦请引漳河。
bìng xià dū chén jí yǐn zhāng huì wèi yǐ tú yǒng jì
并下督臣,急引漳会卫,以图永济。
bù guǒ xíng
不果行。
qìn hé chū shān xi qìn yuán xiàn mián shān dōng gǔ
沁河,出山西沁源县绵山东谷。
chuān tài háng shān dōng nán liú sān shí lǐ rù hé nán jìng
穿太行山,东南流三十里入河南境。
ráo hé nèi xiàn dōng běi yòu dōng nán zhì wǔ zhì xiàn yǔ huáng hé huì ér dōng zhù dá xú zhōu yǐ jì cáo
饶河内县东北,又东南至武陟县,与黄河会而东注,达徐州以济漕。
qí zhī liú zì wǔ zhì hóng jīng kǒu jīng wèi huī rù wèi hé
其支流自武陟红荆口,经卫辉入卫河。
yuán guō shǒu jìng yán qìn yú shuǐ yǐn zhì wǔ zhì běi liú hé yù hé guàn tián
元郭守敬言:“沁馀水引至武陟,北流合御河灌田。
cǐ qìn rù wèi zhī gù jì yě
”此沁入卫之故迹也。
míng chū huáng hé zì yíng zé qū chén yǐng jìng rù wū huái bù yǔ qìn hé
明初,黄河自荥泽趋陈、颍,径入于淮,不与沁合。
nǎi záo qú yǐn zhī lìng hé réng rù qìn
乃凿渠引之,令河仍入沁。
jiǔ zhī qìn shuǐ jǐn rù huáng hé ér rù wèi zhī gù dào yīn yǐ
久之,沁水尽入黄河,而入卫之故道堙矣。
wǔ zhì zhě qìn huáng jiāo huì chù yě
武陟者,沁、黄交会处也。
yǒng lè jiān zài jué zài zhù
永乐间,再决再筑。
xuān dé jiǔ nián qìn shuǐ jué mǎ qū wān jīng huò jiā zhì xīn xiāng shuǐ shēn chéng hé chéng běi yòu huì wèi zé
宣德九年,沁水决马曲湾,经获嘉至新乡,水深成河,城北又汇为泽。
zhù dī yǐ fáng yóu bù néng è
筑堤以防,犹不能遏。
xīn xiāng zhī xiàn xǔ xuān qǐng jiān zhù jué kǒu bǐ yóu gù dào
新乡知县许宣请坚筑决口,俾由故道。
qiǎn guān xiāng dù cóng zhī
遣官相度,从之。
qìn shuǐ shāo dìng ér qí zhī liú fù rù wū wèi
沁水稍定,而其支流复入于卫。
zhèng tǒng sān sì nián jiān wǔ zhì qìn dī fù zài jué zài zhù
正统三、四年间,武陟沁堤复再决再筑。
shí sān nián huáng hé jué yíng zé bèi qìn ér qù
十三年,黄河决荥泽,背沁而去。
nǎi cóng wǔ zhì dōng bǎo jiā wān kāi qú sān shí lǐ yǐn hé rù qìn yǐ dá huái
乃从武陟东宝家湾开渠三十里,引河入沁,以达淮。
zì hòu qìn hé yì dà hé ér qìn zhī rù wèi zhě jiàn yū
自后,沁、河益大合,而沁之入卫者渐淤。
jǐng tài sān nián qiān shì liú qīng yán zì qìn jué mǎ qū wān rù wèi qìn huáng wèi sān shuǐ xiāng tōng zhuǎn shū pō lì
景泰三年,佥事刘清言:“自沁决马曲湾入卫,沁、黄、卫三水相通,转输颇利。
jīn jué kǒu yǐ sāi wèi hé jiāo qiǎn
今决口已塞,卫河胶浅。
yùn zhōu xī cóng huáng hé cháng yù xiǎn zǔ
运舟悉从黄河,尝遇险阻。
yi qiǎn guān jùn qìn zī wèi jūn mín yùn chuán shì yuǎn jìn zhī biàn ér zhuǎn shū zhī
宜遣官浚沁资卫,军民运船视远近之便而转输之。
zhào xià xún fǔ jí yì
”诏下巡抚集议。
míng nián qīng fù yán dōng nán cáo zhōu shuǐ qiǎn fú néng jìn
明年,清复言:“东南漕舟,水浅弗能进。
qǐng zì yíng zé rù qìn hé jùn gāng tóu bǎi èr shí lǐ yǐ tōng wèi hé
请自荥泽入沁河,浚冈头百二十里以通卫河。
qiě zhāng qiū zhī jué yóu qìn hé huáng shì suì bēn jí
且张秋之决,由沁合黄,势遂奔急。
ruò yǐn qìn rù wèi zé zhāng qiū wú huàn
若引沁入卫,则张秋无患。
xíng rén wáng yàn yì yán kāi gāng tóu zhì zhá fēn qìn shuǐ shǐ nán rù huáng běi dá wèi
”行人王晏亦言:“开冈头置闸,分沁水,使南入黄,北达卫。
yù zhǎng zé bì zhá cáo kě yǒng wú huàn
遇涨则闭闸,漕可永无患。
bìng xià dū cáo dōu yù shǐ wáng hóng děng hé shí yǐ wén
”并下督漕都御史王竑等核实以闻。
míng nián jǐ shì zhōng hé shēng yán qìn hé yǒu lòu gǎng yǐ chéng hé
明年,给事中何升言:“沁河有漏港已成河。
lín qīng tún jù jiāo qiǎn zhī zhōu yi shǐ cóng cǐ rù huáng dù èr xún kě dá huái
临清屯聚胶浅之舟,宜使从此入黄,度二旬可达淮。
zhào hóng jí dōu yù shǐ xú yǒu zhēn yuè zhī
”诏竑及都御史徐有贞阅之。
jì ér ba yǐn qìn hé yì
既而罢引沁河议。
chū wáng yàn qǐng cáo qìn yǒu sī duō yán fú lì
初,王晏请漕沁,有司多言弗利。
yàn gù zhēng
晏固争。
lì bù shàng shū wáng zhí qǐng qiǎn guān xíng hé mìng shì láng zhào róng tóng yàn wǎng
吏部尚书王直请遣官行河,命侍郎赵荣同晏往。
róng yì yán bù lì yì nǎi qǐn
荣亦言不利,议乃寝。
tiān shùn bā nián dū chá yuàn dōu shì jīn jǐng huī fù qǐng jùn chén qiáo jí gǔ hé fēn yǐn qìn shuǐ běi tōng cháng yuán cáo zhōu jù yě yǐ dá cáo hé
天顺八年,都察院都事金景辉复请浚陈桥集古河,分引沁水,北通长垣、曹州、钜野,以达漕河。
zhào àn shí yǐ wén wèi néng xíng yě
诏按实以闻,未能行也。
hóng zhì èr nián xià huáng hé jué sǎo tóu wǔ chù rù qìn hé
弘治二年夏,黄河决埽头五处,入沁河。
qí dōng yòu jué xiáng fú dí jiā kǒu hé qìn hé chū dīng jiā dào kǒu
其冬,又决祥符翟家口,合沁河,出丁家道口。
shí yī nián yuán wài láng xiè jī yǐ huáng hé nán jué kǒng qiān qìn shuǐ nán liú xú lǚ èr hóng bì hé
十一年,员外郎谢缉以黄河南决,恐牵沁水南流,徐、吕二洪必涸。
qǐng è huáng hé dī qìn shuǐ shǐ jù rù xú zhōu
请遏黄河,堤沁水,使俱入徐州。
fāng xià suǒ sī kān yì míng nián cáo yùn zǒng bīng guān guō hóng shàng fù shǐ zhāng nài yǐn qìn hé yì qǐng wū wǔ zhì mù luán diàn záo qú dǐ jīng lóng kǒu fēn qìn shuǐ rù gǔ lǔ hé yóu dīng jiā dào kǒu yǐ xià xú huái
方下所司勘议,明年漕运总兵官郭𬭎上副使张鼐《引沁河议》,请于武陟木栾店凿渠抵荆隆口,分沁水入贾鲁河,由丁家道口以下徐、淮。
tǎng hé huò nán xǐ jí yǐn qìn shuǐ rù qú yǐ jì èr hóng zhī yùn
倘河或南徙,即引沁水入渠,以济二洪之运。
dì jí lìng nài lǐ zhī
帝即令鼐理之。
ér cáo xiàn zhī xiàn zōu lǔ yòu bó nài yì wèi yǐn qìn bì sāi qìn rù hé zhī kǒu qìn shuǐ wú guī bì màn tián lú
而曹县知县邹鲁又驳鼐议,谓引沁必塞沁入河之口,沁水无归,必漫田庐。
ruò sì xià liú jì tōng ér shǐ sāi zhī shuǐ shì dǎo xū qiān lǐ bù zhé qí huàn gèng dà shén wū huáng líng
若俟下流既通而始塞之,水势捣虚,千里不折,其患更大,甚于黄陵。
qiě qǐ mù luán diàn zhì fēi yún qiáo de yǐ qiān lǐ jì yòng fu bǎi wàn jī gōng shí nián wèi néng bì qí chéng yě
且起木栾店至飞云桥,地以千里计,用夫百万,积功十年,未能必其成也。
yǎn zhōu zhī fǔ gōng hóng zhǔ qí shuō yīn shàng yán nài jiàn hé shì nán xíng gù jiàn cǐ yì
兖州知府龚弘主其说,因上言:“鼐见河势南行,故建此议。
dàn jīn qiū shuǐ nì liú dōng běi jí yi jùn zhù
但今秋水逆流东北,亟宜浚筑。
nǎi cóng hé chén fǔ chén yì xiū dīng jiā kǒu shàng xià dī àn ér nài yì zú ba
”乃从河臣抚臣议,修丁家口上下堤岸,而鼐议卒罢。
zhì wàn lì shí wǔ nián qìn shuǐ jué wǔ zhì dōng àn lián huā chí jīn yì shān dāng xīn xiāng huò jiā jǐn yān mò
至万历十五年,沁水决武陟东岸莲花池、金屹〈山当〉,新乡、获嘉尽淹没。
tíng yì zhù dī zhàng zhī
廷议筑堤障之。
dōu yù shǐ yáng yī kuí yán huáng hé cóng qìn rù wèi cǐ gù dào yě
都御史杨一魁言:“黄河从沁入卫,此故道也。
zì hé xǐ ér qìn yǔ jù nán wèi shuǐ měi hé
自河徙,而沁与俱南,卫水每涸。
yi yǐn qìn rù wèi bù shǐ zhù hé wèi nüè
宜引沁入卫,不使助河为虐。
bù fù yán qìn rù huáng wèi rù cáo qí lái yǐ jiǔ
”部覆言:“沁入黄,卫入漕,其来已久。
qǐng qìn shuǐ jué mù luán lián huā kǒu ér dōng yī kuí yīn jiàn cǐ yì
顷沁水决木栾莲花口而东,一魁因建此议。
ér kē chén cháng jū jìng wǎng kān yán wèi huī fǔ zhì bēi wū hé kǒng yǒu chōng jī
而科臣常居敬往勘,言:‘卫辉府治卑于河,恐有冲激。
qiě qìn shuǐ duō shā rù cáo fǎn wéi huàn bù rú jiān zhù jué kǒu guǎng pì hé shēn
且沁水多沙,入漕反为患,不如坚筑决口,广辟河身’。
nǎi ba qí yì
”乃罢其议。
sān shí sān nián chá líng zhī zhōu fàn shǒu jǐ fù yán jiā jìng liù nián hé jué fēng pèi
三十三年,茶陵知州范守己复言:“嘉靖六年,河决丰、沛。
hú shì níng yán qìn shuǐ zì hóng jīng kǒu fēn liú rù wèi jìn nián shǐ sāi
胡世宁言:‘沁水自红荆口分流入卫,近年始塞。
yi zé wǔ zhì yáng wǔ de kāi yī hé běi dá wèi shuǐ yǐ bèi xú pèi zhī sāi
宜择武陟、阳武地开一河,北达卫水,以备徐、沛之塞。
huì shèng yìng qī zhǔ kāi xīn qú yì suì bù xíng
’会盛应期主开新渠,议遂不行。
jìn zhě shí nián qián hé shā yū sè qìn kǒu qìn shuǐ bù dé rù hé zì mù luán diàn dōng jué àn bēn liú rù wèi zé shì níng hóng jīng kǒu zhī shuō xìn yǐ
近者十年前,河沙淤塞沁口,沁水不得入河,自木栾店东决岸,奔流入卫,则世宁红荆口之说信矣。
bǐ shí shǒu tǔ zhū chén sāi qí jué kǒu zhù yǐ jiān dī réng dǎo qìn shuǐ rù hé
彼时守土诸臣塞其决口,筑以坚堤,仍导沁水入河。
ér dī wài hé xíng zhí dǐ wèi hǔ zhì jīn cún yě
而堤外河形直抵卫浒,至今存也。
qǐng jiàn shí zhá wū dī fēn yǐn yī zhī yóu suǒ jué hé dào dōng liú rù wèi
请建石闸于堤,分引一支,由所决河道东流入卫。
cáo zhōu zì pī sù hé ér shàng yīn qìn rù wèi dōng dá lín qīng zé huì tōng hé kě fèi
漕舟自邳溯河而上,因沁入卫,东达临清,则会通河可废。
dì mìng zǒng hé jí fǔ àn kān yì bù xíng
”帝命总河及抚、按勘议,不行。
hū tuó hé chū shān xi fán shì tài xì shān
滹沱河,出山西繁峙泰戏山。
xún tài xíng lüè jìn jì wēi yí ér dōng zhì wǔ yì hé zhāng
循太行,掠晋、冀,逶迤而东,至武邑合漳。
dōng běi zhì qīng xiàn chà hé kǒu rù wèi xià zhí gū
东北至青县岔河口入卫,下直沽。
huò yún jiǔ hé zhōng suǒ chēng tú hài shì yě
或云九河中所称徒骇是也。
míng chū gù dào yóu gǎo chéng jìn zhōu dǐ níng jìn rù wèi qí hòu qiān xǐ bù yī
明初,故道由藁城、晋州抵宁晋入卫,其后迁徙不一。
hé shēn bù shèn shēn ér shuǐ shì hóng dà
河身不甚深,而水势洪大。
zuǒ yòu páng jìn de dà shuài píng màn xià qiū yǔ liáo xié zhòng liú ér kuì wǎng wǎng chéng jù jìn
左右旁近地大率平漫,夏秋雨潦,挟众流而溃,往往成巨浸。
shuǐ luò zé yīn qí qiǎn yū yǐ wéi gōng
水落,则因其浅淤以为功。
xiū dī jùn liú suí shí bǔ jiù bù néng dà zhì yě
修堤浚流,随时补救,不能大治也。
hóng wǔ jiān yī jùn
洪武间一浚。
jiàn wén yǒng lè jiān xiū wǔ qiáng zhēn dìng jué àn zhě sān
建文、永乐间,修武强、真定决岸者三。
zhì hóng xī yuán nián xià yín yǔ hé shuǐ dà zhǎng jìn dìng shēn sān zhōu gǎo chéng wú jí ráo yáng xīn lè níng jìn wǔ xiàn dī tián jǐn méi ér hū tuó suì jiǔ yū yǐ
至洪熙元年夏,霪雨,河水大涨,晋、定、深三州,藁城、无极、饶阳、新乐、宁晋五县,低田尽没,而滹沱遂久淤矣。
xuān dé liù nián shān shuǐ fù bào fàn chōng huài dī àn fā jūn mín jùn zhī
宣德六年,山水复暴泛,冲坏堤岸,发军民浚之。
zhèng tǒng yuán nián yì xiàn xiàn jué dà guō yuán wō kǒu dī
正统元年溢献县,决大郭鼋窝口堤。
sì nián yì ráo yáng jué chǒu nǚ dī jí xiàn xiàn guō jiā kǒu dī yān shēn zhōu tián bǎi yú lǐ jiē mìng yǒu sī xiū zhù
四年溢饶阳,决丑女堤及献县郭家口堤,淹深州田百馀里,皆命有司修筑。
shí yī nián fù shū jìn zhōu gù dào
十一年复疏晋州故道。
chéng huà qī nián xún fǔ dōu yù shǐ yáng xuán yán bà zhōu gù ān dōng ān dà chéng xiāng hé bǎo dǐ xīn ān rén qiū hé jiān sù níng ráo yáng zhū zhōu xiàn lǚ bèi shuǐ huàn yóu dì shì píng yǎn shuǐ yì zhū jī
成化七年,巡抚都御史杨璇言:“霸州、固安、东安、大城、香河、宝坻、新安、任丘、河间、肃宁、饶阳诸州县屡被水患,由地势平衍,水易潴积。
ér táng hū tuó bái gōu sān hé shàng yuán dī àn lǜ jiē dī báo yù yǔ zhé kuì
而唐、滹沱、白沟三河上源堤岸率皆低薄,遇雨辄溃。
guān lì dōng xī jué fàng yǐ lín wéi hè
官吏东西决放,以邻为壑。
yi qiú gù jì suí yí jùn zhī
宜求故迹,随宜浚之。
dì jí mìng xuán dǒng qí shì shuǐ huàn shāo níng
”帝即命璇董其事,水患稍宁。
zhì shí bā nián wèi zhāng hū tuó bìng yì kuì cáo hé àn zì qīng píng dǐ tiān jīn jué kǒu bā shí liù
至十八年,卫、漳、滹沱并溢,溃漕河岸,自清平抵天津决口八十六。
yīn xún zhě jiǔ zhī
因循者久之。
hóng zhì èr nián xiū zhēn dìng xiàn bái mǎ kǒu jí jìn chéng dī sān qiān jiǔ bǎi yú zhàng
弘治二年修真定县白马口及近城堤三千九百馀丈。
wǔ nián yòu zhù hù chéng dī èr dào
五年又筑护城堤二道。
hòu fù bǐ nián dà shuǐ zhēn dìng chéng nèi wài jù jìn
后复比年大水,真定城内外俱浸。
gǎi tiāo xīn hé shuǐ huàn shǐ xi
改挑新河,水患始息。
jiā jìng yuán nián zhù shù lù chéng xi jué kǒu xiū jìn zhōu zǐ chéng kǒu dī
嘉靖元年筑束鹿城西决口,修晋州紫城口堤。
wèi jǐ fù lián suì bèi shuǐ
未几,复连岁被水。
shí nián dōng xún àn yù shǐ fu hàn chén yán hū tuó liú jīng dà míng gù suǒ zhù èr dī chōng bài yí xiū fù rú jiù
十年冬,巡按御史傅汉臣言:“滹沱流经大名,故所筑二堤冲败,宜修复如旧。
nǎi mìng fǔ àn guān huì yì
”乃命抚、按官会议。
qí míng nián chì tài pú qīng hé dòng wǎng zhì zhī dòng yán hé fā hún yuán zhōu huì zhū shān zhī shuǐ dōng qū zhēn dìng yóu jìn zhōu zǐ chéng kǒu zhī nán rù níng jìn pō huì wèi hé rù hǎi cǐ gù dào yě
其明年,敕太仆卿何栋往治之,栋言:“河发浑源州,会诸山之水,东趋真定,由晋州紫城口之南入宁晋泊,会卫河入海,此故道也。
jìn zhōu xi gāo nán xià yīn chōng zǐ chéng dōng yì ér shù lù shēn zhōu zhū chǔ suì wèi jù jìn
晋州西高南下,因冲紫城东溢,而束鹿、深州诸处遂为巨浸。
jīn yi qǐ gǎo chéng zhāng cūn zhì jìn zhōu gù dī zhù shí bā lǐ gāo sān zhàng guǎng shí zhī zhí chūn yú zhū shù
今宜起藁城张村至晋州故堤,筑十八里,高三丈,广十之,植椿榆诸树。
nǎi jùn hé shēn sān shí yú lǐ dǎo zhī nán xíng shǐ guī gù dào zé shùn tiān zhēn bǎo zhū jùn shuǐ huàn jù píng yǐ
乃浚河身三十馀里,导之南行,使归故道,则顺天、真、保诸郡水患俱平矣。
yòu yòng láng zhōng xú yuán zhǐ yán wū zhēn dìng jùn hū tuó hé yǐ bǎo chéng chí yòu dǎo shù lù wǔ qiáng hé jiān xiàn xiàn zhū shuǐ xún hū tuó yǐ chū
”又用郎中徐元祉言,于真定浚滹沱河以保城池,又导束鹿、武强、河间、献县诸水,循滹沱以出。
jiē cóng zhī
皆从之。
zì hòu shù shí nián shuǐ pō jí wú dà hài
自后数十年,水颇戢,无大害。
wàn lì jiǔ nián jǐ shì zhōng gù wèn yán chén lìng rén qiū jiàn hū tuó shuǐ zhǎng piào méi mín tián bù kě shèng jì
万历九年,给事中顾问言:“臣令任丘,见滹沱水涨,漂没民田不可胜纪。
qǐng zì ráo yáng hé jiān yǐ xià shuǐ zhàn zhī de xī juān wèi hé ér mù fu shēn jùn hé shēn jiān zhù dī àn yǐ tú yǒng jiǔ
请自饶阳、河间以下水占之地,悉捐为河,而募夫深浚河身,坚筑堤岸,以图永久。
mìng xià fǔ àn guān kān yì
”命下抚、按官勘议。
zēng zhù xióng xiàn héng dī bā lǐ rén qiū dōng dī èr shí lǐ
增筑雄县横堤八里,任丘东堤二十里。
sāng qián hé lú gōu shàng yuán yě
桑干河,卢沟上源也。
fā yuán tài yuán zhī tiān chí fú liú zhì shuò zhōu mǎ yì léi shān zhī yáng yǒu jīn lóng chí zhě hún quán yì chū shì wèi sāng qián
发源太原之天池,伏流至朔州马邑雷山之阳,有金龙池者浑泉溢出,是为桑干。
dōng xià dà tóng gǔ dìng qiáo dǐ xuān fǔ bǎo ān zhōu yàn mén yīng zhōu yún zhōng zhū shuǐ jiē huì
东下大同古定桥,抵宣府保安州,雁门、应州、云中诸水皆会。
chuān xī shān rù wǎn píng jiè
穿西山,入宛平界。
dōng nán zhì kàn zhōu kǒu fēn wéi èr
东南至看舟口,分为二。
qí yī dōng yóu tōng zhōu gāo lí zhuāng rù bái hé
其一东由通州高丽庄入白河。
qí yī nán liú bà zhōu hé yì shuǐ nán zhì tiān jīn dīng zì fēng rù cáo hé yuē lú gōu hé yì yuē hún hé
其一南流霸州,合易水,南至天津丁字沣入漕河,曰卢沟河,亦曰浑河。
hé chū guò huái lái shù liǎng shān jiān bù dé sì
河初过怀来,束两山间,不得肆。
zhì dū chéng xi sì shí lǐ shí jǐng shān zhī dōng dì píng tǔ shū chōng jī zhèn dàng qiān xǐ fú cháng
至都城西四十里石景山之东,地平土疏,冲激震荡,迁徙弗常。
yuán shǐ míng lú gōu yuē xiǎo huáng hé yǐ qí liú zhuó yě
《元史》名卢沟曰小黄河,以其流浊也。
shàng liú zài xī shān hòu zhě yíng hé wú dìng bù wéi hài
上流在西山后者,盈涸无定,不为害。
jiā jìng sān shí sān nián yù shǐ sòng yí wàng cháng qǐng shū záo yǐ cáo xuān dà liáng
嘉靖三十三年,御史宋仪望尝请疏凿,以漕宣、大粮。
sān shí jiǔ nián dōu yù shǐ li wén jìn yǐ dà tóng quē biān chǔ yì qǐng kāi sāng qián hé yǐ tōng yùn dào
三十九年,都御史李文进以大同缺边储,亦请“开桑干河以通运道。
zì gǔ dìng qiáo zhì lú gōu qiáo wu lǐ cūn shuǐ yùn wǔ jié qī bǎi yú lǐ lù yùn èr jié bā shí bā lǐ
自古定桥至卢沟桥务里村水运五节,七百馀里,陆运二节,八十八里。
chūn qiū èr yùn kě de mǐ èr wàn wǔ qiān yú shí
春秋二运,可得米二万五千馀石。
qiě zào qiǎn chuán yóu lú gōu dá tiān jīn ér jiàn cāng wu lǐ cūn qīng bái kǒu bā chù yǐ bèi bō yùn
且造浅船由卢沟达天津,而建仓务里村、青白口八处,以备拨运。
jiē bù néng xíng
”皆不能行。
xià liú zài xī shān qián zhě fàn yì hài jia jī fēng bìng zhī dī fáng jí yān
下流在西山前者,泛溢害稼,畿封病之,堤防急焉。
hóng wǔ shí liù nián jùn sāng qián hé zì gù ān zhì gāo jiā zhuāng bā shí lǐ bà zhōu xi zhī hé èr shí lǐ nán zhī hé sān shí wǔ lǐ
洪武十六年浚桑干河,自固安至高家庄八十里,霸州西支河二十里,南支河三十五里。
yǒng lè qī nián jué gù ān hè jiā kǒu
永乐七年,决固安贺家口。
shí nián huài lú gōu qiáo jí dī àn méi guān tián mín lú nì sǐ rén chù
十年,坏卢沟桥及堤岸,没官田民庐,溺死人畜。
hóng xī yuán nián jué dōng láng wō kǒu
洪熙元年,决东狼窝口。
xuān dé sān nián kuì lú gōu dī
宣德三年,溃卢沟堤。
jiē fā zú zhì zhī
皆发卒治之。
liù nián shùn tiān fǔ yǐn li yōng yán yǒng lè zhōng yùn hé jué xīn chéng gāo cóng zhōu kǒu suì zhì yū sè
六年,顺天府尹李庸言:“永乐中,运河决新城,高从周口遂致淤塞。
bà zhōu sāng yuán lǐ shàng xià měi nián shuǐ zhǎng wú suǒ xiè màn yǒng dào liú běi guàn hǎi zǐ āo niú lán diàn qǐng jí xiū zhù
霸州桑圆里上下,每年水涨无所泄,漫涌倒流,北灌海子凹、牛栏佃,请亟修筑。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
qī nián shì láng wáng zuǒ yán tōng zhōu zhì hé xī wu hé dào qiǎn xiá zhāng jiā wān xi jiù yǒu hún hé qǐng shū jùn
七年,侍郎王佐言:“通州至河西务河道浅狭,张家湾西旧有浑河,请疏浚。
dì yǐ yì zhòng zhǐ zhī
”帝以役重止之。
jiǔ nián jué dōng láng wō kǒu mìng dū du zhèng míng wǎng zhù
九年,决东狼窝口,命都督郑铭往筑。
zhèng tǒng yuán nián fù mìng shì láng li yōng xiū zhù bìng jí lú gōu qiáo xiǎo zhūn chǎng kuì àn míng nián gōng jùn
正统元年复命侍郎李庸修筑,并及卢沟桥小屯厂溃岸,明年工竣。
yuè sān nián bái gōu yùn hé èr shuǐ jù yì jué bǎo dìng xiàn ān zhōu dī wǔ shí yú chù
越三年,白沟、运河二水俱溢,决保定县安州堤五十馀处。
fù mìng yōng zhì zhī zhù lóng wáng miào nán shí dī
复命庸治之,筑龙王庙南石堤。
qī nián zhù hún hé kǒu
七年筑浑河口。
bā nián zhù gù ān jué kǒu
八年筑固安决口。
chéng huà qī nián bà zhōu zhī zhōu jiǎng kǎi yán chéng běi cǎo qiáo jiè hé shàng jiē hún hé xià zhì xiǎo zhí gū zhù wū hǎi
成化七年,霸州知州蒋恺言:“城北草桥界河,上接浑河,下至小直沽注于海。
yǒng lè jiān hún hé gǎi liú xī nán jīng gù ān xīn chéng xióng xiàn dǐ zhōu lǚ jué wéi hài
永乐间,浑河改流,西南经固安、新城、雄县抵州,屡决为害。
jìn jué sūn jiā kǒu dōng liú rù hé yòu dōng dǐ sān jiǎo diàn
近决孙家口,东流入河,又东抵三角淀。
xiǎo zhí gū nǎi qí gù dào qǐng yīn qí zì rán zhī shì xiū zhù dī àn
小直沽乃其故道,请因其自然之势,修筑堤岸。
zhào shùn tiān fǔ guān xiāng dù xíng zhī
”诏顺天府官相度行之。
shí jiǔ nián mìng shì láng dù qiān dū lǐ lú gōu hé dī àn
十九年命侍郎杜谦督理卢沟河堤岸。
hóng zhì èr nián jué yáng mù chǎng dī mìng xīn níng bó tán yòu shì láng chén zhèng nèi guān li xìng děng dū guān jūn èr wàn rén zhù zhī
弘治二年,决杨木厂堤,命新宁伯谭祐、侍郎陈政、内官李兴等督官军二万人筑之。
zhèng dé yuán nián zhù láng wō jué kǒu
正德元年筑狼窝决口。
jiǔ zhī xià liú zhī qú jǐn yū
久之,下流支渠尽淤。
jiā jìng shí nián cóng láng zhōng lù shí yōng yán fā zú jùn dǎo
嘉靖十年从郎中陆时雍言,发卒浚导。
sān shí sì nián xiū liǔ lín zhì cǎo qiáo dà hé
三十四年修柳林至草桥大河。
sì shí yī nián mìng shàng shū léi lǐ xiū lú gōu hé àn
四十一年命尚书雷礼修卢沟河岸。
lǐ yán lú gōu dōng nán yǒu dà hé cóng lì zhuāng yuán rù zhí gū xià hǎi shā diàn shí yú lǐ
礼言:“卢沟东南有大河,从丽庄园入直沽下海,沙淀十馀里。
shāo dōng chà hé cóng gù ān dǐ zhí gū shì gāo
稍东岔河,从固安抵直沽,势高。
jīn dāng xiān jùn dà hé lìng shuǐ guī gù dào rán hòu zhù zhǎng dī yǐ gù zhī
今当先浚大河,令水归故道,然后筑长堤以固之。
jué kǒu dì xià shuǐ jí rén lì nán zhòu shī
决口地下水急,人力难骤施。
xi àn gù dī mián gèn bā bǎi zhàng yí zhǐ kě àn yi bìng zhù
西岸故堤绵亘八百丈,遗址可按,宜并筑。
zhào cóng qí qǐng
”诏从其请。
míng nián xuàn gōng dōng xī àn shí dī fán jiǔ bǎi liù shí zhàng
明年旋工,东西岸石堤凡九百六十丈。
wàn lì shí wǔ nián jiǔ yuè shén zōng xìng shí jǐng shān lín guān hún hé
万历十五年九月,神宗幸石景山,临观浑河。
zhào fǔ chén shēn shí xíng zhì wò cì yù yuē zhèn měi wén huáng hé chōng jué wéi huàn bù cháng yù guān hún hé yǐ zhī shuǐ shì
召辅臣申时行至幄次,谕曰:“朕每闻黄河冲决,为患不常,欲观浑河以知水势。
jīn jiàn hé liú xiōng yǒng rú cǐ zhī huáng hé jīng lǐ bèi nán
今见河流汹涌如此,知黄河经理倍难。
yi chì suǒ sī jiā shèn wù yǐ láo mín shāng cái wèi gù shì
宜饬所司加慎,勿以劳民伤财为故事。
zhì xuǎn yòng wu dé rén lì gōng èr bù yi míng yù zhèn yì
至选用务得人,吏、工二部宜明喻朕意。
jiāo lái hé zài shān dōng píng dù zhōu dōng nán jiāo zhōu dōng běi
胶莱河,在山东平度州东南,胶州东北。
yuán chū gāo mì xiàn fēn nán běi liú
源出高密县,分南北流。
nán liú zì jiāo zhōu má wān kǒu rù hǎi běi liú jīng píng dù zhōu zhì yè xiàn hǎi cāng kǒu rù hǎi
南流自胶州麻湾口入海,北流经平度州至掖县海仓口入海。
yì hǎi yùn zhě suǒ bì jiǎng yě
议海运者所必讲也。
yuán zhì yuán shí qī nián lái rén yáo yǎn xiàn yì kāi xīn hé záo de sān bǎi yú lǐ qǐ jiāo xi xiàn dōng chén cūn hǎi kǒu xī běi dá jiāo hé chū hǎi cāng kǒu wèi zhī jiāo lái xīn hé
元至元十七年,莱人姚演献议开新河,凿地三百馀里,起胶西县东陈村海口,西北达胶河,出海仓口,谓之胶莱新河。
xún yǐ láo fèi nán chéng ér ba
寻以劳费难成而罢。
míng zhèng tǒng liù nián chāng yì mín wáng tǎn shàng yán cáo hé shuǐ qiǎn jūn zú qióng nián bù xiū
明正统六年,昌邑民王坦上言:“漕河水浅,军卒穷年不休。
wǎng zhě jiāng nán cháng hǎi yùn zì tài cāng dǐ jiāo zhōu
往者江南常海运,自太仓抵胶州。
zhōu yǒu hé gù dào jiē yè xiàn yi jùn tōng zhī
州有河故道接掖县,宜浚通之。
yóu yè fú hǎi dǐ zhí gū kě bì dōng běi hǎi xiǎn shù qiān lǐ jiào cáo hé wèi jìn
由掖浮海抵直沽,可避东北海险数千里,较漕河为近。
bù fù qǐn qí yì
部覆寝其议。
jiā jìng shí yī nián yù shǐ fāng yuǎn yi děng fù yì kāi xīn hé
嘉靖十一年,御史方远宜等复议开新河。
yǐ mǎ jiā dūn shù lǐ jiē shí gāng yì fù qǐn
以马家墩数里皆石冈,议复寝。
shí qī nián shān dōng xún fǔ hú zuǎn zōng yán yuán shí xīn hé shí zuò jiù jì yóu zài wéi mǎ háo wèi tōng
十七年,山东巡抚胡缵宗言:“元时新河石座旧迹犹在,惟马壕未通。
yǐ mù fu záo zhì qǐng fù jùn yū dào sān shí yú lǐ
已募夫凿治,请复浚淤道三十馀里。
mìng cóng qí yì
”命从其议。
zhì shí jiǔ nián fù shǐ wáng xiàn yán láo shān zhī xi yǒu xuē dǎo chén dǎo shí yà lín lì héng fú hǎi zhōng zuì xiǎn
至十九年,副使王献言:“劳山之西有薛岛、陈岛,石砑林立,横伏海中,最险。
yuán rén bì zhī gù fàng yáng zǒu chéng shān zhèng dōng yú dēng dǐ lái rán hòu chū zhí gū
元人避之,故放洋走成山正东,逾登抵莱,然后出直沽。
kǎo jiāo lái dì tú xuē dǎo xi yǒu shān yuē xiǎo dǔ liǎng fēng jiā zhì
考胶莱地图,薛岛西有山曰小竺,两峰夹峙。
zhōng yǒu shí gāng yuē mǎ háo qí lù nán běi jiē jiē hǎi yá ér běi jí má wān yòu shāo běi jí xīn hé yòu xī běi jí lái zhōu hǎi cāng
中有石冈曰马壕,其麓南北皆接海崖,而北即麻湾,又稍北即新河,又西北即莱州海仓。
yóu má wān dǐ hǎi cāng cái sān bǎi sān shí lǐ yóu huái ān yú mǎ háo dǐ zhí gū cái yī qiān wǔ bǎi lǐ kě miǎn náo hǎi zhī xiǎn
由麻湾抵海仓才三百三十里,由淮安逾马壕抵直沽,才一千五百里,可免铙海之险。
yuán rén cháng záo cǐ dào yù shí ér zhǐ
元人尝凿此道,遇石而止。
jīn záo mǎ háo yǐ qū má wān jùn xīn hé yǐ chū hǎi cāng chéng biàn
今凿马壕以趋麻湾,浚新河以出海仓,诚便。
xiàn nǎi wū jiù suǒ záo de yǐ xi qī zhàng xǔ záo zhī
”献乃于旧所凿地迤西七丈许凿之。
qí chū tǔ shí xiāng bàn xià zé jiē shí yòu xià shí wán rú tiě
其初土石相半,下则皆石,又下石顽如铁。
fén yǐ liè huǒ yòng shuǐ wò zhī shí làn huà wèi jìn
焚以烈火,用水沃之,石烂化为烬。
hǎi bō liú huì má wān yǐ tōng zhǎng shí yǒu sì lǐ guǎng liù zhàng yǒu jī shēn bàn zhī
海波流汇,麻湾以通,长十有四里,广六丈有奇,深半之。
yóu shì jiāng huái zhī zhōu dá wū jiāo lái
由是江、淮之舟达于胶莱。
yú nián fù jùn xīn hé shuǐ quán páng yì qí shì shēn kuò shè jiǔ zhá zhì fú liáng jiàn guān shǔ yǐ shǒu
逾年,复浚新河,水泉旁溢,其势深阔,设九闸,置浮梁,建官署以守。
ér zhōng jiān fēn shuǐ lǐng nán tōng zhě sān shí yú lǐ
而中间分水岭难通者三十馀里。
shí zǒng hé wáng yǐ qí yì fù hǎi yùn qǐng xiān kāi píng dù xīn hé
时总河王以旗议复海运,请先开平度新河。
dì wèi wàng yì shēng rǎo ér xiàn yì shì qiān qù wū shì gōng wèi biàn ér ba
帝谓妄议生扰,而献亦适迁去,于是工未变而罢。
sān shí yī nián jǐ shì zhōng li yòng jìng yán jiāo lái xīn hé zài hǎi yùn jiù dào xi wáng xiàn záo mǎ jiā háo dǎo zhāng lǔ bái xiàn zhū hé shuǐ yì zhī
三十一年,给事中李用敬言:“胶莱新河在海运旧道西,王献凿马家壕,导张鲁、白、现诸河水益之。
jīn huái zhōu zhí dǐ má wān jí xīn hé nán kǒu yě cóng hǎi cāng zhí dǐ tiān jīn jí xīn hé běi kǒu yě
今淮舟直抵麻湾,即新河南口也,从海仓直抵天津,即新河北口也。
nán běi sān bǎi yú lǐ cháo shuǐ shēn rù
南北三百馀里,潮水深入。
zhōng yǒu jiǔ xué hú dà gū hé jiē kě yǐn jì
中有九穴湖、大沽河,皆可引济。
qí dāng shū jùn zhě bǎi yú lǐ ěr yi jí kāi tōng
其当疏浚者百馀里耳,宜急开通。
jǐ shì zhōng hè jīng yù shǐ hé tíng yù yì yǐ wéi qǐng
”给事中贺泾、御史何廷钰亦以为请。
zhào tíng yù huì shān dōng fǔ àn guān xíng shì
诏廷钰会山东抚、按官行视。
jì ér yǐ gū fèi hào fán bào bà
既而以估费浩繁,报罢。
lóng qìng wǔ nián jǐ shì zhōng li guì hé fù qǐng kāi jùn zhào qiǎn jǐ shì zhōng hú jiǎ huì shān dōng fǔ àn guān yì
隆庆五年,给事中李贵和复请开浚,诏遣给事中胡槚会山东抚、按官议。
jiǎ yán xiàn suǒ záo qú liú shā shàn bēng suǒ yǐn bái hé xì liú bù zú guàn zhù
槚言:“献所凿渠,流沙善崩,所引白河细流不足灌注。
tā ruò xiàn hé xiǎo jiāo hé zhāng lǔ hé jiǔ xué dōu pō jiē huáng wū bù shēn guǎng
他若现河、小胶河、张鲁河、九穴、都泊皆潢污不深广。
jiāo hé suī yǒu wēi yuán dì shì dōng xià bù néng běi yǐn
胶河虽有微源,地势东下,不能北引。
zhū shuǐ jiē bù zú zī
诸水皆不足资。
shàng yuán zé shuǐ quán kū hé wú kě yǎng jǐ
上源则水泉枯涸,无可仰给;
xià liú zé fú shā yì kuì bù néng chí jiǔ
下流则浮沙易溃,不能持久。
rǎo fèi wú yì
扰费无益。
xún fǔ liáng mèng lóng yì yán xiàn wù zhí yuán rén fèi qú wèi hǎi yùn gù dào bù zhī qú shēn tài zhǎng chūn xià quán hé wú suǒ yǐn zhù qiū dōng bào zhǎng wú kě xù xiè
”巡抚梁梦龙亦言:“献误执元人废渠为海运故道,不知渠身太长,春夏泉涸无所引注,秋冬暴涨无可蓄泄。
nán běi hǎi shā yì sāi zhōu xíng zhì ér bù tōng
南北海沙易塞,舟行滞而不通。
nǎi fù bào bà
”乃复报罢。
wàn lì sān nián nán jīng gōng bù shàng shū liú yīng jié shì láng xú shì fù yì hǎi yùn yán nán hǎi yùn zhě yǐ fàng yáng zhī xiǎn fù nì zhī huàn
万历三年,南京工部尚书刘应节、侍郎徐栻复议海运,言:“难海运者以放洋之险,覆溺之患。
jīn yù qù cǐ èr huàn wéi zì jiāo zhōu yǐ běi yáng jiā quān yǐ nán jùn de bǎi lǐ wú gāo shān cháng bǎn zhī gé yáng jiā quān běi xī tōng hǎi cháo yǐ
今欲去此二患,惟自胶州以北,杨家圈以南,浚地百里,无高山长坂之隔,杨家圈北悉通海潮矣。
zōng ér jì zhī kāi chuàng zhě shén wǔ tōng jùn zhě shén sān liàng jùn zhě shén èr
综而计之,开创者什五,通浚者什三,量浚者什二。
yǐ zhuī tàn zhī shàng xià jiē wú shí kě kāi wú yí
以锥探之,上下皆无石,可开无疑。
nǎi mìng mù shì rèn qí shì
”乃命〈木式〉任其事。
yīng jié yì zhǔ tōng hǎi
应节议主通海。
ér shì wǎng xiāng dù zé jiāo zhōu páng de gāo jùn bù néng tōng cháo
而栻往相度,则胶州旁地高峻,不能通潮。
wéi yǐn quán yuán kě chéng hé rán qí dào èr bǎi wǔ shí yú lǐ záo shān yǐn shuǐ zhù dī jiàn zhá gū fèi bǎi wàn
惟引泉源可成河,然其道二百五十馀里,凿山引水,筑堤建闸,估费百万。
zhào qiè zé shì wèi qí yǐ nán cí jū chéng shì
诏切责栻,谓其以难词沮成事。
huì jǐ shì zhōng guāng mào shū lùn zhī qiě qǐng lìng yīng jié wǎng kān
会给事中光懋疏论之,且请令应节往勘。
yīng jié zhì wèi nán běi hǎi kǒu shuǐ jù shēn kuò zhōu kě chéng cháo tiáo xī qí biàn yǐ wén
应节至,谓南北海口水俱深阔,舟可乘潮,条悉其便以闻。
shān dōng xún fǔ li shì dá shàng yán nán hǎi má wān yǐ běi yīng jié wèi shā jī nán chú xǐ gǔ lù gōu shí sān lǐ yǐ bì zhī
山东巡抚李世达上言:“南海麻湾以北,应节谓沙积难除,徙古路沟十三里以避之。
yòu lǜ nán jiē yā lǜ gǎng dōng lián lóng jiā zhūn shā jī shén gāo qú kǒu yī kāi shā suí cháo rù gù fù yǒu jiàn zhá zhàng shā zhī yì
又虑南接鸭绿港,东连龙家屯,沙积甚高,渠口一开,沙随潮入,故复有建闸障沙之议。
chén yǐ wéi zhá bì zé cháo ān cóng rù
臣以为闸闭则潮安从入?
zhá qǐ zé shā yòu ān cóng zhàng yě
闸启则沙又安从障也?
běi hǎi cāng kǒu yǐ nán zhì xīn hé zhá dà shuài shā yū cháo qiǎn
北海仓口以南至新河闸,大率沙淤潮浅。
yīng jié tiāo dōng àn èr lǐ jǐn qù shā èr chǐ dà cháo yī lái shā yōng rú gù gù fù yǒu zhù dī yuē shuǐ zhàng shā zhī yì
应节挑东岸二里,仅去沙二尺,大潮一来,沙壅如故,故复有筑堤约水障沙之议。
chén yǐ wéi zhàng liǎng àn zhī shā zé kě ěr ruò cháo zì zhōng liú chōng jī ān néng zhàng yě
臣以为障两岸之沙则可耳,若潮自中流冲激,安能障也?
fēn shuǐ lǐng gāo jùn yī gōng zhǐ èr shí zhàng ér fèi qiān wǔ bǎi jīn
分水岭高峻,一工止二十丈,而费千五百金。
xià duō náo shí jù shí chè shuǐ shén nán
下多𥐻〈石句〉石,掣水甚难。
gù fù yǒu gǎi tiāo wáng jiā qiū zhī yì
故复有改挑王家丘之议。
chén yǐ wéi wú jiā kǒu zhì tíng kǒu gāo jùn zhě gòng wǔ shí lǐ dà gài duō náo shí jù shí fèi dāng ruò hé
臣以为吴家口至亭口高峻者共五十里,大概多𥐻〈石句〉石,费当若何?
ér shě cǐ zé yòu wú hé kě xíng yě
而舍此则又无河可行也。
fu cháo xìn yǒu cháng dà cháo shāo yuǎn yì zhǐ jí chén cūn zhá yáng jiā quān bù néng gèng jìn
夫潮信有常,大潮稍远,亦止及陈村闸、杨家圈,不能更进。
kuàng rì zhǐ èr cháo hu
况日止二潮乎?
cǐ cháo shuǐ zhī nán shì yě
此潮水之难恃也。
hé dào yū qǔ èr bǎi lǐ zhāng lǔ bái jiāo sān shuǐ wēi xì dōu pō xíng liáo yè yǐ gān hé
河道纡曲二百里,张鲁、白、胶三水微细,都泊行潦,业已干涸。
shè yù kàng hàn hé quán kě yǐn
设遇亢旱,何泉可引?
yǐn quán yì nán shì yě
引泉亦难恃也。
yuán rén kāi jùn cǐ hé shǐ chén wèi qí láo fèi bù zī zhōng wú chéng gōng zú wèi qián jiàn
元人开浚此河,史臣谓其劳费不赀,终无成功,足为前鉴。
xún àn yù shǐ shāng wèi zhèng yì yán tiāo fēn shuǐ lǐng xià fāng guǎng shí zhàng yòng fu qiān míng
”巡按御史商为正亦言:“挑分水岭下,方广十丈,用夫千名。
cái xià shù chǐ wèi náo shí jù shí yòu xià jiē shā yòu xià jǐn hēi shā yòu xià shuǐ quán yǒng chū fu tiāo jí yū zhǐ shēn zhàng èr chǐ
才下数尺为𥐻〈石句〉石,又下皆沙,又下尽黑沙,又下水泉涌出,甫挑即淤,止深丈二尺。
bì yù tōng hǎi xíng zhōu gèng xū tiāo shēn yī zhàng
必欲通海行舟,更须挑深一丈。
suī èr bǎi yú wàn wèi zú le cǐ
虽二百馀万,未足了此。
jǐ shì zhōng wáng dào chéng yì lùn qí shī
”给事中王道成亦论其失。
gōng bù shàng shū guō cháo bīn fù qǐng tíng bà
工部尚书郭朝宾覆请停罢。
suì zhào yīng jié shì hái shuō ba qí yì
遂召应节、栻还说,罢其役。
sì shì zhōng shū chéng shǒu xùn yù shǐ gāo jǔ yán sī zhōng shàng shū yáng yī kuí xiāng jì yì jí zhī jiē bù guǒ xíng
嗣是中书程守训,御史高举、颜思忠,尚书杨一魁相继议及之,皆不果行。
chóng zhēn shí sì nián shān dōng xún fǔ céng yīng hù bù zhǔ shì xíng guó xǐ fù shēn wáng xiàn liú yīng jié zhī shuō
崇祯十四年,山东巡抚曾樱、户部主事邢国玺复申王献、刘应节之说。
gěi nèi tǎng shí wàn jīn gōng wèi jǔ yīng qù guān
给内帑十万金,工未举,樱去官。
shí liù nián xià shàng shū ní yuán lù qǐng jié zì liáng yóu jiāo lái hé zhuǎn xiǎng zì jiāo hé kǒu yòng xiǎo chuán dǐ fēn shuǐ lǐng chē pán lǐng jí sì shí lǐ dá wū lái hé fù yòng xiǎo chuán chū hǎi kě wú dǎo jiāo piào sǔn zhī huàn
十六年夏,尚书倪元璐请截渍粮由胶莱河转饷,自胶河口用小船抵分水岭,车盘岭脊四十里达于莱河,复用小船出海,可无岛礁漂损之患。
shān dōng fù zǒng bīng huáng yīn ēn xiàn yì lüè tóng
山东副总兵黄荫恩献议略同。
jiē wèi jí xíng
皆未及行。