bīng sì
◎兵四
qīng lǐ jūn wǔ xùn liàn shǎng gōng huǒ qì chē chuán mǎ zhèng
○清理军伍训练赏功火器车船马政
míng chū duǒ jí lìng xíng mín chū yī dīng wèi jūn wèi suǒ wú quē wu qiě yǒu xiàn dīng
明初,垛集令行,民出一丁为军,卫所无缺伍,且有羡丁。
wèi jǐ dà dū dū fǔ yán qǐ wú yuán nián shí yuè zhì hóng wǔ sān nián shí yī yuè jūn shì táo wáng zhě sì wàn qī qiān jiǔ bǎi yú
未几,大都督府言,起吴元年十月,至洪武三年十一月,军士逃亡者四万七千九百余。
yú shì xià zhuī bǔ zhī lìng lì fǎ chéng jiè
于是下追捕之令,立法惩戒。
xiǎo qí táo suǒ lì sān rén jiàng wèi jūn
小旗逃所隶三人,降为军。
shàng zhì zǒng qí bǎi hù qiān hù jiē shì táo jūn duō guǎ duó fèng jiàng gé
上至总旗、百户、千户,皆视逃军多寡,夺俸降革。
qí cóng zhēng zài wài zhě fá yóu yán
其从征在外者,罚尤严。
shí liù nián mìng wǔ jūn fǔ xí wài wèi suǒ sù dǎi quē wu shì zú jǐ shì zhōng pān yōng děng fēn xíng qīng lǐ zhī
十六年,命五军府檄外卫所,速逮缺伍士卒,给事中潘庸等分行清理之。
míng nián cóng bīng bù shàng shū shù lún yán jīng wèi jūn hù jué zhě wú mào qǔ tóng xìng jí tóng xìng zhī qīn lìng yǒu sī hé shí fā bǔ fǔ wèi wú tè qiǎn rén
明年,从兵部尚书俞纶言,京卫军户绝者,毋冒取同姓及同姓之亲,令有司核实发补,府卫毋特遣人。
èr shí yī nián zhào wèi suǒ hé shí jūn wǔ yǒu nì jǐ zi yǐ yǎng zǐ dài zhě bù xǔ
二十一年,诏卫所核实军伍,有匿己子以养子代者,不许。
qí qiū lìng wèi suǒ zhe jūn shì xìng míng xiāng guàn wèi jí jù zǎi dīng kǒu yǐ biàn qǔ bǔ
其秋,令卫所著军士姓名、乡贯为籍,具载丁口以便取补。
yòu zhì jūn jí kān hé fēn gěi nèi wài jūn shì yù diǎn yuè yǐ wéi yàn
又置军籍勘合,分给内外,军士遇点阅以为验。
chéng zǔ jí wèi qiǎn jǐ shì děng guān fēn yuè tiān xià jūn zhòng dìng duǒ jí jūn gēng dài fǎ
成祖即位,遣给事等官分阅天下军,重定垛集军更代法。
chū sān dīng yǐ shàng duǒ zhèng jūn yī bié yǒu tiē hù zhèng jūn sǐ tiē hù dīng bǔ
初,三丁已上,垛正军一,别有贴户,正军死,贴户丁补。
zhì shì lìng zhèng jūn tiē hù gēng dài tiē hù dān dīng zhě miǎn
至是,令正军、贴户更代,贴户单丁者免;
dāng jūn jiā juān qí yī dīng yáo
当军家蠲其一丁徭。
hóng xī yuán nián xìng zhōu zuǒ tún wèi jūn fàn jì jí yán gōu jūn zhī rǎo
洪熙元年,兴州左屯卫军范济极言勾军之扰。
fù yù wèi bǎi hù qián xìng zòu yán zǔ běn zhuō lù wèi jūn sǐ fù jì yǐ gōng shòu bǎi hù
富峪卫百户钱兴奏言:“祖本涿鹿卫军,死,父继,以功授百户。
chén yǐ xí fù zhí ér běn wèi yóu yǐ chén zǔ wèi táo jūn lǚ xíng gōu qǔ
臣已袭父职,而本卫犹以臣祖为逃军,屡行勾取。
dì wèi shàng shū zhāng běn yuē jūn wǔ bù qīng bì duō lèi cǐ
”帝谓尚书张本曰:“军伍不清,弊多类此。
yǐ ér xuān zōng lì jūn bì yì zī xiá zhě wǎng wǎng nì qí jí huò wū ràng liáng mín chōng wu
”已而宣宗立,军弊益滋,黠者往往匿其籍,或诬攘良民充伍。
dì yù bīng bù yuē cháo tíng yú jūn mín rú zhōu chē rèn zài bù kě piān zhòng
帝谕兵部曰:“朝廷于军民,如舟车任载,不可偏重。
yǒu sī yi shěn shí wú hùn
有司宜审实毋混。
nǎi fēn qiǎn lì bù shì láng huáng zōng zài děng qīng lǐ tiān xià jūn wèi
”乃分遣吏部侍郎黄宗载等清理天下军卫。
sān nián chì jǐ shì yù shǐ qīng jūn dìng shí yī tiáo lì bǎng shì tiān xià
三年敕给事、御史清军,定十一条例,榜示天下。
míng nián fù zēng wèi èr shí èr tiáo
明年复增为二十二条。
wǔ nián cóng shàng shū zhāng běn qǐng lìng tiān xià guān lì jūn qí gōng kān zì hóng yǒng lái gōu jūn zhī wú zōng zhě huò miǎn zhī
五年,从尚书张本请,令天下官吏、军旗公勘自洪、永来勾军之无踪者,豁免之。
liù nián lìng gōu jūn yǒu qīn lǎo jí dú zǐ zhě biān zhī jìn dì yú dīng fù gōng bū wáng zhě lì fā kǒu wài gǎi wéi fá gōng yī nián shì yōu xù yān
六年,令勾军有亲老疾独子者,编之近地,余丁赴工逋亡者例发口外,改为罚工一年,示优恤焉。
bā nián miǎn sū zhōu wèi yì pèi jūn bǎi wǔ shí jiǔ rén yǐ shí liáng zhǐ lìng zhōng qí shēn zhě qiān èr bǎi sān shí jiǔ rén
八年,免苏州卫抑配军百五十九人,已食粮止令终其身者,千二百三十九人。
xiān shì sū cháng jūn hù jué zhě zhū lèi zú dǎng dòng yǐ qiān jì zhī fǔ kuàng zhōng yán yú cháo yòu cháng zhōu mín su shòu yì wèi jūn zhě qī bǎi yǒu jī gù tè chì xún fǔ shì láng zhōu chén qīng lǐ
先是,苏、常军户绝者,株累族党,动以千计,知府况钟言于朝,又常州民诉受抑为军者七百有奇,故特敕巡抚侍郎周忱清理。
zhèng tǒng chū lìng gōu jūn jiā dīng jǐn zhě chú jí
正统初,令勾军家丁尽者,除籍;
táo jūn sǐ wáng jí shì gù zhě huò jiā běn jūn jí ér ǒu tóng xìng míng lǐ xū xié chóu wàng bào mào jiě huò yǐ jiě ér fù bù shēng yuān zhě jiē yǔ huò miǎn
逃军死亡及事故者,或家本军籍,而偶同姓名,里胥挟雠妄报冒解,或已解而赴部声冤者,皆与豁免。
dìng lì bǔ wu jiē fā jí biān ér nán běi rén hù yì
定例,补伍皆发极边,而南北人互易。
dà xué shì yáng shì qí wèi fēng tǔ yì yí bīn yú yāo zhé qǐng cóng suǒ yí fā shù
大学士杨士奇谓风土异宜,濒于夭折,请从所宜发戍。
shǔ bīng bù shì láng kuàng yě yǐ wéi wěn zǔ zhì qǐn zhī
署兵部侍郎邝埜以为紊祖制,寝之。
chéng huà èr nián shān xī xún fǔ li kǎn fù qǐng bǔ jìn wèi shǐ yì xíng
成化二年,山西巡抚李侃复请补近卫,始议行。
shí yī nián mìng yù shǐ shí yī rén fēn dào qīng jūn yǐ shí fēn wèi lǜ jí sān fēn zhě zuì bù jí zhě diàn
十一年,命御史十一人分道清军,以十分为率,及三分者最,不及者殿。
shí yǐ zuì zhé zhě táo gù yì gōu qí jiā dīng
时以罪谪者逃故,亦勾其家丁。
yù shǐ jiāng áng wèi fēi fá fú jí sì zhī yì nǎi jìn zhī
御史江昂谓非“罚弗及嗣”之义,乃禁之。
jiā jìng chū bǔ wáng lìng yù kē yǒu zhū lèi shù shí jiā gōu shè jīng shù shí nián zhě dīng kǒu yǐ jǐn yóu yí fù fēn yún bù yǐ
嘉靖初,捕亡令愈苛,有株累数十家,勾摄经数十年者,丁口已尽,犹移覆纷纭不已。
bīng bù shàng shū hú shì níng qǐng lǚ jīng qīng bào zhě miǎn gōu
兵部尚书胡世宁请“屡经清报者免勾。
yòu bì yì zhī rén bì huǎn jí nán yǐ jí gǎi biān yuán jí
又避役之人必缓急难倚,急改编原籍。
wèi suǒ yǒu quē wu zé lìng xuǎn shě yú jí fàn zuì zhě chōng bǔ
卫所有缺伍,则另选舍余及犯罪者充补。
fàn zhòng fā biān wèi zhě zé mài jiā chǎn hé fáng qiān fā shǐ jué gù niàn
犯重发边卫者,责卖家产,阖房迁发,使绝顾念。
zhù wèi zú jiē tǔ zhù ér táo wáng yì xiān
庶卫卒皆土著,而逃亡益鲜”。
dì shì qí yán
帝是其言。
qí hòu yòng zhǔ shì wáng xué yì yì zhì gōu dān lì fǎ xiáng shàn
其后,用主事王学益议,制勾单,立法详善。
jiǔ zhī tíng chà qīng jūn yù shǐ kuān guǎn jiě táo jūn jí jūn fù wèi wéi xiàn zhī kē
久之,停差清军御史,宽管解逃军及军赴卫违限之科。
qīng jūn guān rì wán kài wén juàn mó miè yì zhě fù qǐng shēn chì
清军官日玩愒,文卷磨灭,议者复请申饬。
wàn lì sān nián jǐ shì zhōng xú zhēn míng yán gōu jūn dōng nán zī zhuāng chū yú hù dīng jiè sòng chū yú lǐ dì měi jūn bù xià bǎi jīn
万历三年,给事中徐贞明言:“勾军东南,资装出于户丁,解送出于里递,每军不下百金。
dà kùn dōng nán zhī mín jiū wú bǔ yú jūn zhèng
大困东南之民,究无补于军政。
yi shì bān jiàng lì miǎn qí jiě bǔ ér zhòng zhēng bān yín yǐ zī zhào mù shǐ dōng nán yǒng wú gōu bǔ zhī rǎo ér xī běi zhī háng wǔ yì chōng
宜视班匠例,免其解补,而重征班银,以资召募,使东南永无勾补之扰,而西北之行伍亦充。
yún yáng xún fǔ wáng shì zhēn yīn yán yǒu sì biàn yīng gōu zhī hù lè yú jiù jìn bù tú bì nì biàn yī
”郧阳巡抚王世贞因言有四便:应勾之户,乐于就近,不图避匿,便一;
gè ān shuǐ tǔ bù zhì kùn jué biàn èr
各安水土,不至困绝,便二;
jìn zé bù táo táo yì yì zhuī biàn sān
近则不逃,逃亦易追,便三;
jiě hù bù zhì pò jiā biàn sì
解户不至破家,便四。
ér bīng bù zú gé zhēn míng yì bù xíng
而兵部卒格贞明议,不行。
hòu shí sān nián nán jīng bīng bù shàng shū guō yìng pìn fù qǐng gè jiù jìn de nán běi gǎi biān
后十三年,南京兵部尚书郭应聘复请各就近地,南北改编。
yòu yán yīng gōu zhī jūn nán zhí lì zhì liù wàn liù qiān yú zhū lián zhì èr sān shí wàn rén qǐng zì tiān shùn yǐ qián jìng yǔ shì miǎn
又言“应勾之军,南直隶至六万六千余,株连至二三十万人,请自天顺以前竟与释免”。
bào kě yuǎn jìn jiē yuè
报可,远近皆悦。
rán gǎi biān lìng xià qiú gǎi zhě xiāng jì
然改编令下,求改者相继。
míng nián bīng bù yán shí wǔ jiàn hào biān zhèn jūn rén qiě xī tú tuō wu
明年,兵部言“什伍渐耗,边镇军人且希图脱伍”。
yǒu zhǐ fù jiù ér yìng pìn zhī yì fù bù xíng
有旨复旧,而应聘之议复不行。
fán jūn wèi zhǎng yú zhí fāng ér gōu qīng zé wǔ kù zhǔ zhī
凡军卫掌于职方,而勾清则武库主之。
yǒu suǒ gōu shè zì wèi suǒ kāi bào xiān hé xiāng guàn jū zhǐ nèi fǔ gěi pī xià yǒu sī tí běn jūn wèi zhī gēn bǔ
有所勾摄,自卫所开报,先核乡贯居止,内府给批,下有司提本军,谓之跟捕;
tí jiā dīng wèi zhī gōu bǔ
提家丁,谓之勾捕。
jiān yǒu ēn xù kāi wu zhě
间有恩恤开伍者。
hóng wǔ èr shí sān nián lìng yīng bǔ jūn yì shēng yuán qiǎn guī zú yè
洪武二十三年,令应补军役生员,遣归卒业。
xuān dé sì nián shàng yú rén li zhì dào chōng chǔ xióng wèi jūn sǐ yǒu sūn zōng gāo yi jì
宣德四年,上虞人李志道充楚雄卫军,死,有孙宗皋宜继。
shí yǐ zhōng xiāng shì shàng shū zhāng běn yán yú dì de miǎn
时已中乡试,尚书张本言于帝,得免。
rú cǐ zhě jué shǎo
如此者绝少。
hù yǒu jūn jí bì shì zhì bīng bù shàng shū shǐ de chú
户有军籍,必仕至兵部尚书始得除。
jūn shì yīng qǐ jiè zhě jiē qiān qī
军士应起解者,皆佥妻;
yǒu jīn gěi jūn zhuāng jiě jūn xíng liáng jūn dīng kǒu liáng zhī fèi
有津给军装、解军行粮、军丁口粮之费。
qí cè dān biān zào jiē yǒu héng shì
其册单编造皆有恒式。
chū dìng hù kǒu shōu jūn gōu qīng sān cè
初定户口、收军、勾清三册。
jiā jìng sān shí yī nián yòu biān sì cè yuē jūn guàn yuē dōu dǐ yuē lèi wèi lèi xìng
嘉靖三十一年,又编四册,曰军贯,曰兜底,曰类卫、类姓。
qí gōu jūn lìng gěi jūn dān
其勾军另给军单。
gài zhōng míng shì yú jūn jí zuì yán
盖终明世,于军籍最严。
rán bì zhèng jiàn cóng ér rǎo mín rì shén
然弊政渐丛,而扰民日甚。
míng tài zǔ qǐ bù yī cè qún lì qǔ tiān xià
明太祖起布衣,策群力,取天下。
jí wèi hòu lǚ mìng yuán xūn sù jiàng fēn dào liàn bīng ér qí zhì wèi dìng
即位后,屡命元勋宿将分道练兵,而其制未定。
hóng wǔ liù nián mìng zhòng shū shěng dà dū dū fǔ yù shǐ tái liù bù yì jiào liàn jūn shì lǜ qí zú bì shàn chí shè qiāng dāo bù bīng bì shàn gōng nǔ qiāng
洪武六年,命中书省、大都督府、御史台、六部议教练军士律:“骑卒必善驰射枪刀,步兵必善弓弩枪。
shè yǐ shí èr shǐ zhī bàn yuǎn kě dào jìn kě zhōng wèi chéng
射以十二矢之半,远可到,近可中为程。
yuǎn kě dào jiāng biàn bǎi liù shí bù jūn shì bǎi èr shí bù
远可到,将弁百六十步、军士百二十步;
jìn kě zhōng wǔ shí bù
近可中,五十步。
gòu nǔ yǐ shí èr shǐ zhī wǔ yuǎn kě dào juě zhāng bā shí bù huà chē yī bǎi wǔ shí bù
彀弩以十二矢之五,远可到,蹶张八十步,划车一百五十步;
jìn kě zhōng juě zhāng sì shí bù huà chē liù shí bù
近可中,蹶张四十步,划车六十步。
qiāng bì jìn tuì shú xí
枪必进退熟习。
zài jīng wèi suǒ yǐ wǔ qiān rén wéi lǜ qǔ wǔ zhī yī zhǐ huī yǐ xià guān lǐng fù yù qián yàn shì yú yǐ cì fān shì
在京卫所,以五千人为率,取五之一,指挥以下官领赴御前验试,馀以次番试。
zài wài dū sī wèi suǒ měi wèi wǔ qiān rén qǔ wǔ zhī yī qiān hù yǐ xià guān lǐng fù jīng yàn shì
在外都司卫所,每卫五千人,取五之一,千户以下官领赴京验试。
yú yǐ cì fān shì
余以次番试。
jūn shì bù qí jiē shàn jiàng lǐng gè yǐ qí néng shòu shǎng fǒu zé fá
军士步骑皆善,将领各以其能受赏,否则罚。
jūn shì gěi qián liù bǎi wéi dào lǐ fèi
军士给钱六百为道里费。
jiàng lǐng zì zhǐ huī shǐ yǐ xià suǒ tǒng jūn shì sān fēn zhì liù fēn bù zhōng zhě cì dì duó fèng
将领自指挥使以下,所统军士三分至六分不中者,次第夺俸;
qī fēn yǐ shàng cì dì jiàng guān zhì wéi jūn zhǐ
七分以上,次第降官至为军止。
dōu zhǐ huī jūn shì sì fēn yǐ shàng bù zhōng duó fèng yī nián
都指挥军士四分以上不中,夺俸一年;
liù fēn yǐ shàng bà zhí
六分以上罢职。
hòu shí liù nián lìng tiān xià wèi suǒ shàn shè zhě shí xuǎn yī yú nóng xì fēn fān fù jīng jiào yuè yǐ yōu liè wèi qiān bǎi hù shǎng fá biān jūn běn wèi jiào shè
”后十六年,令天下卫所善射者十选一,于农隙分番赴京较阅,以优劣为千百户赏罚,边军本卫较射。
èr shí nián mìng wèi shì xí shè yú wǔ mén dan chi
二十年,命卫士习射于午门丹墀。
míng nián fù lìng tiān xià wèi suǒ mǎ bù jūn shì gè fēn shí bān jiāng biàn yǐ yīn xù jiǔ cì shēng zhě tǒng zhī dōng yuè zhì jīng yuè shì
明年复令:“天下卫所马步军士,各分十班,将弁以荫叙久次升者统之,冬月至京阅试。
zhǐ huī qiān bǎi hù nián shēn guàn zhàn jí tún tián zhě miǎn
指挥、千百户,年深惯战及屯田者免。
réng xiān xià cāo liàn fǎ bǐ zūn xíng
仍先下操练法,俾遵行。
bù rú fǎ jí bù xián xí zhě fá
不如法及不娴习者,罚。
míng nián zhào wǔ jūn fǔ bǐ shì jūn shì fēn sān děng shǎng chāo yòu gè gěi chāo sān dìng wèi lù fèi bù zhōng zhě yì gěi zhī
”明年,诏五军府:“比试军士分三等赏钞,又各给钞三锭为路费,不中者亦给之。
míng nián zài shì bù rú shì jūn yí shù yún nán guān zhé cóng zhēng zǒng xiǎo qí jiàng wèi jūn
明年再试不如式,军移戍云南,官谪从征,总小旗降为军。
wǔ chén zǐ dì xí zhí shì qí bù shè bù zhōng chéng lìng hái wèi shǔ shì yǔ bàn fèng èr nián hòu réng shì rú gù zhě yì jiàng wèi jūn
武臣子弟袭职,试骑步射不中程,令还卫署事,与半俸,二年后仍试如故者,亦降为军。
wén huáng jí wèi wǔ jià běi zhēng liù shī cháng zì jiào yuè
文皇即位,五驾北征,六师尝自较阅。
yòu cháng chì qín jìn zhōu sù zhū wáng
又尝敕秦、晋、周、肃诸王,
gè xuǎn hù wèi jūn wǔ qiān
各选护卫军五千,
mìng guān dū fù zhēn dìng cāo liàn
命官督赴真定操练,
shǎn xī gān sù níng xià dà tóng liáo dōng zhū shǒu jiāng
陕西、甘肃、宁夏、大同、辽东诸守将,
jí zhōng dōu liú shǒu hé nán děng dū sī
及中都留守、河南等都司,
xú sù děng wèi
徐、宿等卫,
qiǎn jiàng tǒng mǎ bù jūn fēn zhù zhēn dìng dé zhōu cāo liàn
遣将统马步军分驻真定、德州操练,
hóu fù jīng yuè shì
侯赴京阅视。
jǐng tài chū lì shí tuán yíng
景泰初,立十团营。
jǐ shì zhōng dèng lín jìn xuān yuán tú jí gǔ bā zhèn fǎ yě yīn yòng yǐ jiào jūn
给事中邓林进《轩辕图》,即古八阵法也,因用以教军。
chéng huà jiān zēng tuán yíng wèi shí èr mìng yuè èr cì huì cāo qǐ zhòng chūn shí wǔ rì zhǐ zhòng xià shí wǔ rì qiū dōng yì rú zhī
成化间,增团营为十二,命月二次会操,起仲春十五日,止仲夏十五日,秋、冬亦如之。
hóng zhì jiǔ nián bīng bù shàng shū mǎ wén shēng shēn míng hóng yǒng cāo fǎ wǔ rì nèi èr rì zǒu zhèn xià yíng sān rì yǎn wǔ
弘治九年,兵部尚书马文升申明洪、永操法,五日内,二日走阵下营,三日演武。
wǔ zōng hǎo wǔ yǒng měi lìng tí dū zuò yíng guān cāo liàn yòu zì zhí jīn gǔ yǎn sì zhèn zú
武宗好武勇,每令提督坐营官操练,又自执金鼓演四镇卒。
rán dà yào yǐ zì chí chěng gōng xī xì fēi yǒu shí yě
然大要以恣驰骋、供嬉戏,非有实也。
jiā jìng liù nián dìng xià yíng bù zhèn zhǐ yòng sān dié zhèn jí sì mén fāng yíng
嘉靖六年定,下营布阵,止用三叠阵及四门方营。
yòu lìng měi yíng xuǎn qiāng dāo jiàn pái chòng shǒu gè yī èr rén wéi jiào shī zhuǎn xiāng jiào xí
又令每营选枪刀箭牌铳手各一二人为教师,转相教习。
jí gèng yíng zhì fēn bīng sān shí zhī shè jiāng sān shí yuán gè tǒng sān qiān rén xùn liàn zé jīng ruì zhě míng xuǎn fēng hòu qí xiào yì zhī shǎng
及更营制,分兵三十枝,设将三十员,各统三千人训练,择精锐者名选锋,厚其校艺之赏。
zǒng dū dà chén yī yuè huì cāo zhě sì yú rì yíng jiāng fēn liàn
总督大臣一月会操者四,余日营将分练。
xié lǐ dà chén jí xún shì jǐ shì yù shǐ suí yì rù yī yíng jiào yuè shǎng fá yīn yǐ zé xuǎn fēng
协理大臣及巡视给事、御史随意入一营,校阅赏罚,因以择选锋。
dì yòu zhì nèi yíng yú nèi jiào chǎng liàn zhū nèi shǐ
帝又置内营于内教场,练诸内使。
lóng qìng chū mìng gè yíng jiāng lǐng yǐ jiào liàn jūn shì fēn shù duō guǎ wèi chù zhì
隆庆初,命各营将领以教练军士分数多寡为黜陟。
quán yíng jiào liàn zhě jiā dū du qiān shì yǐ cì jiǎn
全营教练者加都督佥事,以次减;
quán bù jiào liàn zhě jiàng zǔ zhí yī jí gé rèn huí wèi
完全不教习训练的贬降承袭的官职一级,革职返回卫所。
sān nián nèi jiào liàn yǒu chéng cāo xié dà chén jiǎng yù ēn lù
三年内教练有成,操协大臣奖谕恩录;
wú gōng jī zhě yì fá
无功绩者议罚。
guī zhì suī lì rán jiāng zú lǜ tōu duò cāo yǎn tú wèi jù wén
规制虽立,然将卒率媮惰,操演徒为具文。
xiān shì zhè jiāng cān jiāng qī jì guāng yǐ shàn jiào shì wén cháng diào shì bīng zhì yuān yāng zhèn pò wēi
先是,浙江参将戚继光以善教士闻,尝调士兵,制鸳鸯阵破倭。
zhì shì yǐ guān zǒng bīng
至是已官总兵。
mù zōng cóng jǐ shì zhōng wú shí lái qǐng mìng jì guāng liàn bīng jì mén
穆宗从给事中吴时来请,命继光练兵蓟门。
jì bīng jīng zhěng zhě shù shí nián
蓟兵精整者数十年。
jì guāng cháng zhe liàn bīng shí jì yǐ xùn shì
继光尝著《练兵实纪》以训士。
yī yuē liàn wu shǒu qí cì bù cì chē cì zī zhòng
一曰练伍,首骑,次步,次车,次辎重;
xiān xuǎn wu cì jiào yì zǒng zhī yǐ hé yíng
先选伍,次较艺,总之以合营。
èr yuē liàn dǎn qì shǐ míng zuò zhǐ jìn tuì jí shàng xià tǒng shǔ xiāng yǒu xiāng zhù zhī yì
二曰练胆气,使明作止进退及上下统属、相友相助之义。
sān yuē liàn ěr mù shǐ míng hào lìng
三曰练耳目,使明号令。
sì yuē liàn shǒu zú shǐ shú jì yì
四曰练手足,使熟技艺。
wǔ yuē liàn yíng zhèn xiáng bù zhèn qǐ xíng jié yíng jí jiāo fēng zhī zhèng biàn
五曰练营阵,详布阵起行、结营及交锋之正变。
zhōng zhī yǐ liàn jiāng
终之以练将。
hòu duō zūn yòng zhī
后多遵用之。
shǎng gōng zhī zhì tài zǔ shí dà shǎng píng dìng zhōng yuán zhēng nán zhū jiāng jí yún nán yuè zhōu zhī gōng
赏功之制,太祖时,大赏平定中原、征南诸将及云南、越州之功。
shǎng gé suī jù rán bù yù wèi lìng
赏格虽具,然不豫为令。
wéi èr shí jiǔ nián mìng yán hǎi wèi suǒ zhǐ huī qiān bǎi hù huò wēi yī chuán jí zéi zhě shēng yī jí shǎng yín wǔ shí liǎng chāo wǔ shí dìng jūn shì shuǐ lù qín shā zéi shǎng yín yǒu chà
惟二十九年命沿海卫所指挥千百户获倭一船及贼者,升一级,赏银五十两,钞五十锭,军士水陆擒杀贼,赏银有差。
yǒng lè chū yǐ jiàng shì jiǔ láo mìng lǐ bù yī tài zǔ shēng shǎng lì cān zhuó xíng zhī
永乐初,以将士久劳,命礼部依太祖升赏例,参酌行之。
nǎi fēn qí gōng shǒu gōng cì gōng sān děng qí shǎng zhī qīng zhòng cì dì lǜ lín shí qǔ zhǐ yì bù yù wèi lìng
乃分奇功、首功、次功三等,其赏之轻重次第,率临时取旨,亦不豫为令。
shí èr nián dìng fán jiāo fēng zhī jì tū chū dí bèi shā bài zéi zhòng zhě yǒng gǎn rù zhèn zhǎn jiāng qiān qí zhě běn duì yǐ shèng bié duì shèng fù wèi jué ér néng jiù yuán kè dí zhě shòu mìng néng rèn shì chū qí pò zéi chéng gōng zhě jiē wèi qí gōng
十二年定:“凡交锋之际,突出敌背杀败贼众者,勇敢入阵斩将搴旗者,本队已胜、别队胜负未决、而能救援克敌者,受命能任事、出奇破贼成功者,皆为奇功。
qí lì qián jìn shǒu xiān bài zéi zhě qián duì jiāo fēng wèi jué hòu duì xiàng qián bài zéi zhě jiē wéi shǒu gōng
齐力前进、首先败贼者,前队交锋未决、后队向前败贼者,皆为首功。
jūn xíng jí yíng zhōng qín huò jiān xì zhě yì zhǔn shǒu gōng
军行及营中擒获奸细者,亦准首功。
yú jiē cì gōng
余皆次功。
yòu lì gōng shǎng kān hé dìng sì shí zì yuē shén wēi jīng yǒng měng qiáng zhuàng yì yīng xióng
”又立功赏勘合,定四十字,曰:“神威精勇猛,强壮毅英雄。
kè shèng jiān chāo jié qí gōng fèn ruì fēng
克胜兼超捷,奇功奋锐锋。
zhì móu xuān miào lüè gāng liè xiào zhōng chéng
智谋宣妙略,刚烈效忠诚。
guǒ gǎn néng ān dìng yáng míng xiǎn dà xūn
果敢能安定,扬名显大勋。
biān hào yòng bǎo zhù nèi fǔ yìn shòu jiān
”编号用宝,贮内府印绶监。
dàng shì shí jī gōng zhī fǎ shén yán
当是时,稽功之法甚严。
zhèng tǒng shí sì nián zào shǎng gōng pái yǒu jī gōng tóu gōng qí lì zhī fēn yǐ dà chén zhǔ zhī
正统十四年,造赏功牌,有奇功、头功、齐力之分,以大臣主之。
fán tǐng shēn tū zhèn zhǎn jiāng duó qí zhě yǔ qí gōng pái
凡挺身突阵斩将夺旗者,与奇功牌。
shēng qín wǎ là huò zhǎn shǒu yī jí yǔ tóu gōng pái
生擒瓦剌或斩首一级,与头功牌。
suī wú gōng ér bèi shāng zhě yǔ qí lì pái
虽无功而被伤者,与齐力牌。
gài zhuān wèi wǎ là rù fàn shè yě
盖专为瓦剌入犯设也。
shì hòu jiàng shì gōng shǎng shì lì gōng zhī de zhǔn lì zòu xíng
是后,将士功赏视立功之地,准例奏行。
běi biān wéi shàng dōng běi biān cì zhī xī fān jí miáo mán yòu cì zhī nèi dì fǎn zéi yòu cì zhī
北边为上,东北边次之,西番及苗蛮又次之,内地反贼又次之。
shì zōng shí kǔ wēi shén gù hǎi shàng gōng bǐ běi biān yóu wéi zuì
世宗时,苦倭甚,故海上功比北边尤为最。
běi biān zì gān sù yǐ dōng dǐ shān hǎi guān
北边,自甘肃迤东,抵山海关。
chéng huà shí sì nián lì yī rén zhǎn yī jí zhě jìn yī zhì zhì sān zhì zhǐ
成化十四年例:“一人斩一级者,进一秩,至三秩止。
èr rén gòng zhǎn zhě wéi shǒu jìn zhì tóng
二人共斩者,为首进秩同。
zhuàng nán yǔ shí shòu yòu ruò fù nǚ yǔ shǔ zhí
壮男与实授,幼弱妇女与署职。
wéi cóng jí sì jí yǐ shàng jù gěi shǎng
为从及四级以上,俱给赏。
lǐng jūn guān bù xià wǔ bǎi rén zhě huò wǔ jí jìn yī zhì
领军官部下五百人者,获五级,进一秩。
lǐng qiān rén zhě bèi zhī
领千人者,倍之。
zhèng dé shí nián zhòng dìng lì dú zhǎn yī jí zhě shēng yī zhì
”正德十年重定例:“独斩一级者升一秩。
sān rén gòng zhě shǒu shēng shǔ yī zhì cóng gěi shǎng
三人共者,首升署一秩,从给赏。
sì wǔ liù rén gòng zhě shǒu gěi shǎng cóng liàng shǎng
四五六人共者,首给赏,从量赏。
èr rén gòng zhǎn yī yòu dí zhě shǒu shì sān rén lì cóng liàng shǎng
二人共斩一幼敌者,首视三人例,从量赏。
bù yuàn shēng zhě měi shí shòu yī zhì shǎng yín wǔ shí liǎng shǔ zhí èr shí liǎng
不愿升者,每实授一秩,赏银五十两,署职二十两。
jiā jìng shí wǔ nián dìng lǐng jūn guān qiān bǎ zǒng jiā zhì sān zhì zhǐ dōu zhǐ huī yǐ shàng zhǐ shēng shǔ zhí èr jí yú jiā shǎng
”嘉靖十五年定,领军官千、把总,加至三秩止,都指挥以上,止升署职二级,余加赏。
dōng běi biān chū dìng sān jí dāng běi biān zhī yī
东北边,初定三级当北边之一。
wàn lì zhōng gǎi yǔ běi biān tóng
万历中,改与北边同。
fān kòu miáo mán yì sān jí jìn yī zhì shí shòu shǔ zhí shì běi biān
番寇苗蛮,亦三级进一秩,实授署职,视北边。
shí jí yǐ shàng bìng bù jí shù zhě gěi shǎng
十级以上并不及数者给赏。
wàn lì sān nián lìng shǎn xī fān kòu gōng shì chéng huà zhōng lì jūn guān qiān zǒng lǐng wǔ bǎi rén zhě bù xià zhǎn sān shí jí lǐng qiān rén zhě liù shí jí bǎ zǒng lǐng wǔ bǎi rén zhě shí jí lǐng qiān rén zhě sān shí jí jù jìn yī zhì zhì sān zhì zhǐ
万历三年,令陕西番寇功,视成化中例,军官千总领五百人者,部下斩三十级,领千人者六十级,把总领五百人者十级,领千人者三十级,俱进一秩,至三秩止。
nán fāng mán zéi xuān dé jiǔ nián lì sān jí yǐ shàng jí zhǎn huò shǒu zéi jù shēng yī zhì yú jiā shǎng
南方蛮贼,宣德九年例,三级以上及斩获首贼,俱升一秩,余加赏。
zhèng dé shí liù nián dìng jūn guān bù xià zhǎn bǎi jí zhě shēng shǔ yī zhì sān bǎi jí zhě shí shòu yī zhì sì bǎi jí zhě shēng yī zhì yú gōng jiā shǎng
正德十六年,定军官部下斩百级者升署一秩,三百级者实授一秩,四百级者升一秩,余功加赏。
wēi zéi jiā jìng sān shí wǔ nián dìng zhǎn wēi shǒu zéi yī jí shēng shí shòu sān zhì bù yuàn zhě shǎng yín bǎi wǔ shí liǎng
倭贼,嘉靖三十五年定:“斩倭首贼一级,升实授三秩,不愿者赏银百五十两。
cóng zéi yī jí shòu yī zhì
从贼一级,授一秩。
hàn rén xié cóng yī jí shǔ yī zhì
汉人胁从一级,署一秩。
zhèn wáng zhě běn jūn jí zǐ shí shòu yī zhì
阵亡者,本军及子实授一秩。
hǎi yáng yù zéi yǒu gōng jūn yǐ qí gōng lùn
海洋遇贼有功,均以奇功论。
wàn lì shí èr nián gēng dìng shì jiù lì shǎo biàn yǐ zéi zhòng jí chuán zhī duō guǎ wèi gōng shǎng zhī chà
”万历十二年更定,视旧例少变,以贼众及船之多寡,为功赏之差。
fù dìng hǎi yáng zhēng zhàn wú lùn wō kòu hǎi zéi kān shì qí gōng yǔ shì xí
复定海洋征战,无论倭寇、海贼,勘是奇功,与世袭。
yún nán yí zéi qín zhǎn gōng cì shì wēi gōng
云南夷贼,擒斩功次视倭功。
nèi dì fǎn zéi chéng huà shí sì nián lì liù jí shēng yī zhì zhì sān zhì zhǐ yòu nán fù nǚ jí shí jiǔ jí yǐ shàng yǔ bù jí shù zhě gěi shǎng
内地反贼,成化十四年例,六级升一秩,至三秩止,幼男妇女及十九级以上与不及数者给赏。
zhèng dé qī nián dìng liú zéi lì míng zéi yī jí shòu yī zhì shì xí wéi cóng zhě gěi shǎng
正德七年,定流贼例:“名贼一级,授一秩,世袭,为从者给赏。
cì zéi yī jí shǔ yī zhì
次贼一级,署一秩。
cóng zéi sān jí jí zhèn wáng zhě jù shòu yī zhì shì xí
从贼三级及阵亡者,俱授一秩,世袭。
zhòng shāng huí yíng sǐ zhě shǔ yī zhì
重伤回营死者,署一秩。
yòu yǐ gē ěr duō guǎ lùn gōng zuì duō zhě zhì shēng èr zhì shì xí
”又以割耳多寡论功,最多者至升二秩,世袭。
xiān shì wǔ nián níng xià gōng hòu jiā jìng yuán nián jiāng xī gōng jù shì liú zéi lì
先是,五年宁夏功,后嘉靖元年江西功,俱视流贼例。
chóng zhēn zhōng gòu chuǎng xiàn yǐ wàn jīn jué fēng hóu yú zéi yǒu chà yǐ zéi shì zhòng biàn cháng gé yě
崇祯中,购闯、献以万金,爵封侯,余贼有差,以贼势重,变常格也。
qí fú huò rén chù qì xiè chéng huà lì jù gěi suǒ huò zhě
其俘获人畜、器械,成化例,俱给所获者。
qí lùn gōng shēng zhì chéng huà shí sì nián lì jūn shì shēng yī zhì wèi xiǎo qí shè rén shēng yī zhì gěi guàn dài yǐ shàng lèi tuī
其论功升秩,成化十四年例,军士升一秩为小旗,舍人升一秩给冠带,以上类推。
jiā jìng sì shí sān nián dìng dū du děng guān wú jiē kě shēng zhě suǒ yìng xí nán yīn guàn dài
嘉靖四十三年定,都督等官无阶可升者,所应袭男荫冠带。
wàn lì shí sān nián dìng dōu zhǐ huī shǐ shēng zhì zhě bù shòu dū du shǎng yín wǔ shí liǎng shēng fèng zhě bàn zhī
万历十三年定,都指挥使升秩者,不授都督,赏银五十两,升俸者半之。
qí yǒu sī mín bīng lóng qìng liù nián dìng shì jūn rén lì
其有司民兵,隆庆六年定,视军人例。
zì hóng xuān yǐ hòu shǎng gé jiē yǐ zhǎn jí duō shǎo yù dìng
自洪、宣以后,赏格皆以斩级多少豫定。
tiáo lì jiàn duō xìng bì rì qǐ
条例渐多,幸弊日启。
zhèng dé jiān fù shǐ hú shì níng yán liǎng jūn gé dòu shǒu yǎn shùn xī bù dé chā chí hé xiá gē jí
正德间,副使胡世宁言:“两军格斗,手眼瞬息,不得差池,何暇割级?
qí huò jí zhě huò shā yǐ xiáng huò shā liáng mín huò ǒu de dān xíng zhī zéi bèi lüè táo chū zhī rén fēi zhēn gōng yě
其获级者或杀已降,或杀良民,或偶得单行之贼、被掠逃出之人,非真功也。
yi xuǎn qiáng míng gāng zhèng zhī yuán wèi jì gōng guān tòng chéng cǐ bì
宜选强明刚正之员,为纪功官,痛惩此弊。
shí fú néng xíng
”时弗能行。
gù shì zhèn shǒu guān zòu dài lì zhǐ wǔ míng
故事,镇守官奏带,例止五名。
hòu lǐng bīng guān suǒ zòu yǒu zhì sān sì bǎi míng zhě bù zài zhǎn guó zhī liè bié lì míng mù yuē yùn sòng shén qiāng yuē jī zhí qí pái yuē chōng fēng pò dí yuē sān cì dāng xiān yuē jūn qián xiào láo
后领兵官所奏有至三四百名者,不在斩馘之列,别立名目,曰运送神枪,曰赍执旗牌,曰冲锋破敌,曰三次当先,曰军前效劳。
mào làn zhī bì zhì sī jí yǐ
冒滥之弊,至斯极已。
gǔ suǒ wèi pào jiē yǐ jī fā shí
古所谓炮,皆以机发石。
yuán chū de xī yù pào gōng jīn cài zhōu chéng shǐ yòng huǒ
元初得西域炮,攻金蔡州城,始用火。
rán zào fǎ bù chuán hòu yì hǎn yòng
然造法不传,后亦罕用。
zhì míng chéng zǔ píng jiāo zhǐ de shén jī qiāng pào fǎ tè zhì shén jī yíng yì xí
至明成祖平交阯,得神机枪炮法,特置神机营肄习。
zhì yòng shēng shú chì tóng xiāng jiàn qí yòng tiě zhě jiàn tiě róu wèi zuì xi tiě cì zhī
制用生、熟赤铜相间,其用铁者,建铁柔为最,西铁次之。
dà xiǎo bù děng dà zhě fā yòng chē cì jí xiǎo zhě yòng jià yòng zhuāng yòng tuō
大小不等,大者发用车,次及小者用架、用桩、用托。
dà lì yú shǒu xiǎo lì yú zhàn
大利于守,小利于战。
suí yí ér yòng wéi xíng jūn yào qì
随宜而用,为行军要器。
yǒng lè shí nián zhào zì kāi píng zhì huái lái xuān fǔ wàn quán xīng hé zhū shān dǐng jiē zhì wǔ pào jià
永乐十年,诏自开平至怀来、宣府、万全、兴和诸山顶,皆置五炮架。
èr shí nián cóng zhāng fǔ qǐng zēng zhì yú shān xī dà tóng tiān chéng yáng hé shuò zhōu děng wèi yǐ yù dí
二十年,从张辅请,增置于山西大同、天城、阳和、朔州等卫以御敌。
rán lì qì bù kě shì rén cháo tíng yì shèn xī zhī
然利器不可示人,朝廷亦慎惜之。
xuān dé wǔ nián chì xuān fǔ zǒng bīng guān tán guǎng shén chòng guó jiā suǒ zhòng zài biān dūn bǎo liàng gěi yǐ zhuàng jūn wēi wù qīng gěi
宣德五年,敕宣府总兵官谭广:“神铳,国家所重,在边墩堡,量给以壮军威,勿轻给。
zhèng tǒng liù nián biān jiāng huáng zhēn yáng hóng lì shén chòng jú yú xuān fǔ dú shí
”正统六年,边将黄真、杨洪立神铳局于宣府独石。
dì yǐ huǒ qì wài zào kǒng chuán xí lòu xiè chì zhǐ zhī
帝以火器外造,恐传习漏泄,敕止之。
zhèng tǒng mò biān bèi rì jí yù shǐ yáng shàn qǐng zhù liǎng tóu tóng chòng
正统末,边备日亟,御史杨善请铸两头铜铳。
jǐng tài yuán nián xún guān shì láng jiāng cháo yán zhēn dìng cáng dū du píng ān huǒ sǎn shàng yòng tiě qiāng tóu huán yǐ xiǎng líng zhì huǒ yào tǒng sān fā zhī kě kuì dí mǎ
景泰元年,巡关侍郎江潮言:“真定藏都督平安火伞,上用铁枪头,环以响铃,置火药筒三,发之可溃敌马。
yīng zhōu mín shī áo zhì chòng yǒu jī qǐng kè sān fā jí sān bǎi bù wài
应州民师翱制铳,有机,顷刻三发,及三百步外。
jù shì yàn zhī
”俱试验之。
tiān shùn bā nián yán suí cān jiāng fáng néng yán lù chuān pò zéi yòng jiǔ lóng tǒng yī xiàn rán zé jiǔ jiàn qí fā qǐng bān shì gè biān
天顺八年,延绥参将房能言麓川破贼,用九龙筒,一线然则九箭齐发,请颁式各边。
zhì jiā jìng bā nián shǐ cóng yòu dū yù shǐ wāng hóng yán zào fó láng jī pào wèi zhī dà jiàng jūn fā zhū biān zhèn
至嘉靖八年,始从右都御史汪𬭎言,造佛郎机炮,谓之大将军,发诸边镇。
fó láng jī zhě guó míng yě
佛郎机者,国名也。
zhèng dé mò qí guó bó zhì guǎng dōng
正德末,其国舶至广东。
bái shā xún jiǎn hé rú de qí zhì yǐ tóng wèi zhī
白沙巡检何儒得其制,以铜为之。
zhǎng wǔ liù chǐ dà zhě zhòng qiān yú jīn xiǎo zhě bǎi wǔ shí jīn jù fù zhǎng jǐng fù yǒu xiū kǒng
长五六尺,大者重千余斤,小者百五十斤,巨腹长颈,腹有修孔。
yǐ zi chòng wǔ méi zhù yào zhì fù zhōng fā jí bǎi yú zhàng zuì lì shuǐ zhàn
以子铳五枚,贮药置腹中,发及百余丈,最利水战。
jià yǐ wú gōng chuán suǒ jī zhé mí suì
驾以蜈蚣船,所击辄糜碎。
èr shí wǔ nián zǒng dū jūn wù wēng wàn dá zòu suǒ zào huǒ qì
二十五年,总督军务翁万达奏所造火器。
bīng bù shì zhī yán sān chū lián zhū bǎi chū xiān fēng tiě pěng léi fēi jù biàn yòng
兵部试之,言:“三出连珠、百出先锋、铁捧雷飞,俱便用。
mǔ zǐ huǒ shòu bù dì léi pào zhǐ kě yè jié yíng
母子火兽、布地雷炮,止可夜劫营。
yù shǐ zhāng duó yì jìn shí yǎn tóng pào dà dàn fā jí qī bǎi bù xiǎo dàn bǎi bù
”御史张铎亦进十眼铜炮,大弹发及七百步,小弹百步;
sì yǎn tiě qiāng dàn sì bǎi bù
四眼铁枪,弹四百步。
zhào gōng bù zào
诏工部造。
wàn lì zhōng tōng pàn huá guāng dà zòu qí fù suǒ zhì shén yì huǒ qì mìng xià bīng bù
万历中,通判华光大奏其父所制神异火器,命下兵部。
qí hòu dà xī yáng chuán zhì fù de jù pào yuē hóng yí
其后,大西洋船至,复得巨炮,曰红夷。
zhǎng èr zhàng yú zhòng zhě zhì sān qiān jīn néng dòng liè shí chéng zhèn shù shí lǐ
长二丈余,重者至三千斤,能洞裂石城,震数十里。
tiān qǐ zhōng xī yǐ dà jiàng jūn hào qiǎn guān sì zhī
天启中,锡以大将军号,遣官祀之。
chóng zhēn shí dà xué shì xú guāng qǐ qǐng lìng xī yáng rén zhì zào fā gè zhèn
崇祯时,大学士徐光启请令西洋人制造,发各镇。
rán jiàng shuài duō bù dé rén chéng shǒu bù gù yǒu wěi ér qù zhī zhě
然将帅多不得人,城守不固,有委而去之者。
jí liú kòu fàn quē sān dà yíng bīng bù zhàn ér kuì qiāng pào jiē wèi zéi yǒu fǎn yòng yǐ gōng chéng
及流寇犯阙,三大营兵不战而溃,枪炮皆为贼有,反用以攻城。
chéng shàng yì fā pào jī zéi
城上亦发炮击贼。
shí zhōng guān yǐ duō yì zhì jiē kōng qì zhù yào qǔ shēng zhèn ér yǐ
时中官已多异志,皆空器贮药,取声震而已。
míng zhì bīng zhàng jūn qì èr jú fēn zào huǒ qì
明置兵仗、军器二局,分造火器。
hào jiāng jūn zhě zì dà zhì wǔ
号将军者自大至五。
yòu yǒu duó mén jiāng jūn dà xiǎo èr yàng shén jī pào xiāng yáng pào zhǎn kǒu pào wǎn kǒu pào xuàn fēng pào liú xīng pào hǔ wěi pào shí liú pào lóng hǔ pào dú huǒ fēi pào lián zhū fó láng jī pào xìn pào shén pào pào lǐ pào shí yǎn tóng pào sān chū lián zhū pào bǎi chū xiān fēng pào tiě pěng léi fēi pào huǒ shòu bù dì léi pào wǎn kǒu tóng tiě chòng shǒu bà tóng tiě chòng shén chòng zhǎn mǎ chòng yī wō fēng shén jī jiàn chòng dà zhōng xiǎo fó láng jī tóng chòng fó láng jī tiě chòng mù xiāng tóng chòng jīn jiǎo huà pí tiě chòng wú dí shǒu chòng niǎo zuǐ chòng qī yǎn tóng chòng qiān lǐ chòng sì yǎn tiě qiāng gè hào shuāng tóu tiě qiāng jiā bǎ tiě shǒu qiāng kuài qiāng yǐ jí huǒ chē huǒ sǎn jiǔ lóng tǒng zhī shǔ
又有夺门将军大小二样、神机炮、襄阳炮、盏口炮、碗口炮、旋风炮、流星炮、虎尾炮、石榴炮、龙虎炮、毒火飞炮、连珠佛郎机炮、信炮、神炮、炮里炮、十眼铜炮、三出连珠炮、百出先锋炮、铁捧雷飞炮、火兽布地雷炮、碗口铜铁铳、手把铜铁铳、神铳、斩马铳、一窝锋神机箭铳、大中小佛郎机铜铳、佛郎机铁铳、木厢铜铳、筋缴桦皮铁铳、无敌手铳、鸟嘴铳、七眼铜铳、千里铳、四眼铁枪、各号双头铁枪、夹把铁手枪、快枪以及火车、火伞、九龙筒之属,
fán shù shí zhǒng
凡数十种。
zhèng dé jiā jìng jiān zào zuì duō
正德、嘉靖间造最多。
yòu gè biān zì zào zì zhèng tǒng shí sì nián sì chuān shǐ
又各边自造,自正统十四年四川始。
qí tā dāo pái gōng jiàn qiāng nǔ láng xiǎn jí lí jiǎ zhòu zhàn ǎo zài nèi yǒu bīng zhàng jūn qì zhēn gōng ān pèi zhū jú shǔ nèi kù zhǎng yú zhōng guān zài wài yǒu kuī jiǎ chǎng zhǔ bīng bù zhǎng yǐ láng guān
其他刀牌、弓箭、枪弩、狼筅、蒺藜、甲胄、战袄,在内有兵仗、军器、针工、鞍辔诸局,属内库,掌于中官,在外有盔甲厂,属兵部,掌以郎官。
jīng shěng zhū sī wèi suǒ yòu jù yǒu zá zào jú
京省诸司卫所,又俱有杂造局。
jūn zī qì xiè míng mù fán huǒ bù jù zài wéi huǒ qì qián dài suǒ shǎo gù tè xiáng yān
军资器械名目繁伙,不具载,惟火器前代所少,故特详焉。
zhōng yuán yòng chē zhàn ér dōng nán lì zhōu jí èr zhě yú bīng shì wèi zuì yào
中原用车战,而东南利舟楫,二者于兵事为最要。
zì qí bīng qǐ chē zhì jiàn fèi
自骑兵起,车制渐废。
hóng wǔ wǔ nián zào dú yuán chē běi píng shān dōng qiān liàng shān xī hé nán bā bǎi liàng
洪武五年,造独辕车,北平、山东千辆,山西、河南八百辆。
yǒng lè bā nián běi zhēng yòng wǔ gāng chē sān wàn liàng jiē wéi yǐ gòng kuì yùn
永乐八年北征,用武刚车三万辆,皆惟以供馈运。
zhì zhèng tǒng shí èr nián shǐ cóng zǒng bīng guān zhū miǎn yì yòng huǒ chē bèi zhàn
至正统十二年,始从总兵官朱冕议,用火车备战。
zì shì yán chē zhàn zhě xiāng jì
自是言车战者相继。
shí sì nián jǐ shì zhōng li kǎn qǐng yǐ luó chē qiān liàng tiě suǒ lián luò qí zú chǔ zhōng měi chē yì yǐ dāo pái shǒu wǔ rén zéi fàn zhèn dāo pái shǒu jī zhī zéi tuì zé kāi suǒ zòng qí
十四年,给事中李侃请以驘车千辆,铁索联络,骑卒处中,每车翼以刀牌手五人,贼犯阵,刀牌手击之,贼退则开索纵骑。
dì mìng zào chéng jì ér hòu yòng
帝命造成祭而后用。
xià chē shì yú biān jìng yòng qī mǎ jià
下车式于边境,用七马驾。
níng xià duō gōu hè zǒng bīng guān zhāng tài qǐng yòng dú mǎ xiǎo chē shí yǐ wéi biàn
宁夏多沟壑,总兵官张泰请用独马小车,时以为便。
jiàn gōng zhōu sì zhāng yán shén jī qiāng yī fà nán jì qǐng yǐ chē zài qiāng èr shí jiàn liù bǎi chē shǒu zhì wǔ qiāng jià yī rén tuī èr rén fú yī rén zhí cuàn
箭工周四章言,神机枪一发难继,请以车载枪二十,箭六百,车首置五枪架,一人推,二人扶,一人执爨。
shì kě nǎi zào
试可,乃造。
jǐng tài yuán nián dìng xiāng bó guō dēng qǐng fǎng gǔ zhì wèi piān xiāng chē
景泰元年,定襄伯郭登请仿古制为偏箱车。
yuán zhǎng zhàng sān chǐ kuò jiǔ chǐ gāo qī chǐ wǔ cùn xiāng yòng báo bǎn zhì chòng
辕长丈三尺,阔九尺,高七尺五寸,箱用薄板,置铳。
chū zé zuǒ yòu xiāng lián qián hòu xiāng jiē gōu huán qiān hù
出则左右相连,前后相接,钩环牵互。
chē zài yī liáng qì xiè bìng lù jiǎo èr
车载衣粮、器械并鹿角二。
zhūn chù shí wǔ bù wài shè wèi fān
屯处,十五步外设为藩。
měi chē qiāng pào gōng nǔ dāo pái jiǎ shì gòng shí rén wú shì lún fān tuī wǎn
每车枪炮、弓弩、刀牌甲士共十人,无事轮番推挽。
wài yǐ cháng chē èr shí zài dà xiǎo jiāng jūn chòng měi fāng wǔ liàng zhuǎn shū qiáo cǎi jiē zài wéi zhōng
外以长车二十,载大小将军铳,每方五辆,转输樵采,皆在围中。
yòu yǐ sì lún chē yī liè wǔ sè qí shì dí zhǐ huī
又以四轮车一,列五色旗,视敌指挥。
tíng yì cǐ kě yǐ shǒu nán yú gōng zhàn mìng dēng zhuó xíng
廷议此可以守,难于攻战,命登酌行。
lán zhōu shǒu bèi li jìn qǐng zào dú lún xiǎo chē shàng shī pí wū qián yòng mù bǎn huà shòu miàn záo kǒu zhì wǎn kǒu chòng sì qiāng sì shén jī jiàn shí sì shù qí yī
兰州守备李进请造独轮小车,上施皮屋,前用木板,画兽面,凿口,置碗口铳四,枪四,神机箭十四,树旗一。
xíng wéi zhèn zhǐ wèi yíng
行为阵,止为营。
èr nián lì bù láng zhōng li xián qǐng zào zhàn chē zhǎng zhàng wǔ chǐ gāo liù chǐ sì cùn sì wéi xiāng bǎn xué kǒng zhì chòng shàng pì xiǎo chuāng měi chē qián hòu zhàn dì wǔ bù
二年,吏部郎中李贤请造战车,长丈五尺,高六尺四寸,四围箱板,穴孔置铳,上辟小窗,每车前后占地五步。
yǐ qiān liàng jì sì fāng kě shí liù lǐ chú liáng qì xiè zī zhòng xián qǔ gěi yān
以千辆计,四方可十六里,刍粮、器械辎重咸取给焉。
dì lìng jí xíng
帝令亟行。
chéng huà èr nián cóng guō dēng yán zhì jūn duì xiǎo chē
成化二年,从郭登言,制军队小车。
měi duì liù liàng liàng jiǔ rén èr rén wǎn qī rén fān dài chē qián zhì pái huà ní shǒu yuǎn wàng ruò chéng lěi rán
每队六辆,辆九人,二人挽,七人番代,车前置牌画猊首,远望若城垒然。
bā nián níng dū zhū shēng hé jīng shàng yù dí chē shì shàng shī tiě wǎng wǎng xué fā qiāng nǔ xíng zé liǎn zhī
八年,宁都诸生何京上御敌车式,上施铁网,网穴发枪弩,行则敛之。
wǔ shí chē wèi yī duì yòng shì sān bǎi qī shí wǔ rén
五十车为一队,用士三百七十五人。
shí èr nián zuǒ dōu yù shǐ li bīn qǐng zào piān xiāng chē yǔ lù jiǎo cān yòng
十二年,左都御史李宾请造偏箱车,与鹿角参用。
bīng bù shàng shū xiàng zhōng qǐng yàn yuè yǐ dēng gāo shè xiǎn bù biàn yǐ zhī
兵部尚书项忠请验阅,以登高涉险不便,已之。
shí sān nián cóng gān sù zǒng bīng guān wáng xǐ zòu zào léi huǒ chē zhōng lì shū zhóu xuán zhuǎn fā pào
十三年,从甘肃总兵官王玺奏,造雷火车,中立枢轴,旋转发炮。
èr shí nián xuān dà zǒng dū yú zǐ jùn yǐ chē wǔ bǎi liàng wèi yī jūn měi liàng zú shí rén chē xì bǔ yǐ lù jiǎo
二十年,宣大总督余子俊以车五百辆为一军,每辆卒十人,车隙补以鹿角。
jì chéng ér chí zhòng bù kě yòng shí rén wèi zhī zhè gū jūn
既成,而迟重不可用,时人谓之鹧鸪军。
hóng zhì shí wǔ nián shǎn xī zǒng zhì qín hóng qǐng yòng zhǐ lún chē míng yuē quán shèng zhǎng zhàng sì chǐ shàng xià gòng liù rén kě chōng dí zhèn
弘治十五年,陕西总制秦纮请用只轮车,名曰全胜,长丈四尺,上下共六人,可冲敌阵。
shí liù nián xián zhù zhī fǔ fàn jí xiàn xiān fēng pī lì chē
十六年,闲住知府范吉献先锋霹雳车。
jiā jìng shí yī nián nán jīng jǐ shì zhōng wáng xī wén qǐng fǎng guō gù hán qí zhī zhì zào chē qián ruì hòu fāng shàng zhì qī qiāng wèi lǔ sān céng gè zhì jiǔ niú shén nǔ bàng yì yǐ zú
嘉靖十一年,南京给事中王希文请仿郭固、韩琦之制,造车,前锐后方,上置七枪,为橹三层,各置九牛神弩,傍翼以卒。
xíng zài jiá bīng zhǐ wèi yíng zhèn
行载甲兵,止为营阵。
xià biān zhèn zhuó xíng
下边镇酌行。
shí wǔ nián zǒng zhì liú tiān hé fù yán quán shèng chē zhī biàn ér shāo wéi sǔn yì yòng sì rén tuī wǎn suǒ zài huǒ qì gōng nǔ dāo pái yǐ bǎi wǔ shí jīn wéi zhǔn
十五年,总制刘天和复言全胜车之便,而稍为损益,用四人推挽,所载火器、弓弩、刀牌以百五十斤为准。
xiāng qián huà suān ní páng liè hǔ dùn yǐ hù qí shì
箱前画狻猊,旁列虎盾以护骑士。
mìng cóng qí zhì
命从其制。
sì shí sān nián yǒu sī zòu zhǔn jīng yíng jiào yǎn bīng chē gòng sì qiān liàng měi liàng bù zú wǔ rén shén qiāng jiā bà qiāng gè èr
四十三年,有司奏准,京营教演兵车,共四千辆,每辆步卒五人,神枪、夹靶枪各二。
zì zhèng tǒng yǐ lái yán chē zhàn zhě rú cǐ rán wèi cháng yī dāng dí
自正统以来,言车战者如此,然未尝一当敌。
zhì lóng qìng zhōng qī jì guāng shǒu jì mén zòu liàn bīng chē qī yíng yǐ dōng xi lù fù zǒng bīng jí fǔ dū biāo gòng sì yíng fēn zhù jiàn chāng zūn huà shí xiá mì yún
至隆庆中,戚继光守蓟门,奏练兵车七营:以东西路副总兵及抚督标共四营,分驻建昌、遵化、石匣、密云;
jì liáo zǒng bīng èr yíng zhù sān zhūn
蓟、辽总兵二营,驻三屯;
chāng píng zǒng bīng yī yíng zhù chāng píng
昌平总兵一营,驻昌平。
měi yíng zhòng chē bǎi wǔ shí yǒu liù qīng chē jiā bǎi bù bīng sì qiān qí bīng sān qiān
每营重车百五十有六,轻车加百,步兵四千,骑兵三千。
shí èr lù èr qiān lǐ jiān chē qí xiāng jiān kě yù dí shù wàn
十二路二千里间,车骑相兼,可御敌数万。
mù zōng wěi zhī mìng gěi zào fèi
穆宗韪之,命给造费。
rán tè yǐ è chōng tū shī huǒ qì yì wèi cháng yǐ zhàn yě
然特以遏冲突,施火器,亦未尝以战也。
shì hòu liáo dōng xún fǔ wèi xué céng qǐng shè zhàn chē yíng fǎng piān xiāng zhī zhì shàng shè fó láng jī èr xià zhì léi fēi pào kuài qiāng liù měi chē bù zú èr shí wǔ rén
是后,辽东巡抚魏学曾请设战车营,仿偏箱之制,上设佛郎机二,下置雷飞炮、快枪六,每车步卒二十五人。
wàn lì mò jīng lüè xióng tíng bì qǐng zào shuāng lún zhàn chē měi chē huǒ pào èr yì yǐ shí zú jiē chí huǒ qiāng
万历末,经略熊廷弼请造双轮战车,每车火炮二,翼以十卒,皆持火枪。
tiān qǐ zhōng zhí lì xún àn yù shǐ yì yīng chāng jìn hù bù zhǔ shì cáo lǚ jí suǒ zhì gāng lún chē xiǎo chōng chē děng shì yǐ yù dí jiē hǎn de qí yòng
天启中,直隶巡按御史易应昌进户部主事曹履吉所制钢轮车、小冲车等式,以御敌,皆罕得其用。
dà yuē biān dì xiǎn zǔ bù lì chē zhàn
大约边地险阻,不利车战。
ér zhōu jí zhī yòng zé dōng nán suǒ yí
而舟楫之用,则东南所宜。
zhōu zhī zhì jiāng hǎi gè yì
舟之制,江海各异。
tài zǔ yú xīn jiāng kǒu shè chuán sì bǎi
太祖于新江口设船四百。
yǒng lè chū mìng fú jiàn dū sī zào hǎi chuán bǎi sān shí qī yòu mìng jiāng chu liǎng zhè jí zhèn jiāng zhū fǔ wèi zào hǎi fēng chuán
永乐初,命福建都司造海船百三十七,又命江、楚、两浙及镇江诸府卫造海风船。
chéng huà chū jì chuān wèi yáng qú xiàn jiǎng zhōu tú jiē jiāng zhōu yě
成化初,济川卫杨渠献《桨舟图》,皆江舟也。
hǎi zhōu yǐ zhōu shān zhī wū cáo wéi shǒu
海舟以舟山之乌槽为首。
fú chuán nài fēng tāo qiě yù huǒ
福船耐风涛,且御火。
zhè zhī shí zhuāng biāo hào ruǎn fēng cāng shān yì lì zhuī zhú
浙之十装标号软风、苍山,亦利追逐。
guǎng dōng chuán tiě lì mù wèi zhī shì fú chuán yóu jù ér jiān
广东船,铁栗木为之,视福船尤巨而坚。
qí lì yòng zhě èr kě fā fó láng jī kě zhì huǒ qiú
其利用者二,可发佛郎机,可掷火球。
dà fú chuán yì rán néng róng bǎi rén
大福船亦然,能容百人。
dǐ jiān shàng kuò shǒu áng wěi gāo tuó lóu sān chóng fān wéi èr bàng hù yǐ bǎn shàng shè mù nǚ qiáng jí pào chuáng
底尖上阔,首昂尾高,柁楼三重,帆桅二,傍护以板,上设木女墙及炮床。
zhōng wèi sì céng zuì xià shí tǔ shí
中为四层:最下实土石;
cì qǐn xī suǒ
次寝息所;
cì zuǒ yòu liù mén zhōng zhì shuǐ guì yáng fān chuī cuàn jiē zài shì zuì shàng rú lù tái xué tī ér dēng bàng shè yì bǎn kě píng yǐ zhàn
次左右六门,中置水柜,扬帆炊爨皆在是,最上如露台,穴梯而登,傍设翼板,可凭以战。
shǐ shí huǒ qì jiē fǔ fā kě shùn fēng xíng
矢石火器皆俯发,可顺风行。
hǎi cāng shì fú chuán shāo xiǎo
海苍视福船稍小。
kāi làng chuán néng róng sān wǔ shí rén tóu ruì sì jiǎng yī lǔ qí xíng rú fēi bù jū fēng cháo shùn nì
开浪船能容三五十人,头锐,四桨一橹,其行如飞,不拘风潮顺逆。
chōng zhōu qiáo chuán shì hǎi cāng yòu xiǎo
艟〈舟乔〉船视海苍又小。
cāng shān chuán shǒu wěi jiē kuò fān lǔ bìng yòng
苍山船首尾皆阔,帆橹并用。
lǔ shè chuán bàng jìn hòu měi bàng wǔ zhī měi zhī wǔ tiào tiào èr rén yǐ bǎn zhá tiào shàng lù shǒu yú wài qí zhì shàng xià sān céng xià shí tǔ shí shàng wèi zhàn chǎng zhōng qǐn chù
橹设船傍近后,每傍五枝,每枝五跳,跳二人,以板闸跳上,露首于外,其制上下三层,下实土石,上为战场,中寝处。
qí zhāng fān xià dìng jiē zài shàng céng
其张帆下椗,皆在上层。
qī jì guāng yún wēi zhōu shén xiǎo yī rù lǐ hǎi dà fú hǎi cāng bù néng rù bì yòng cāng chuán zhú zhī chōng dí biàn jié wēn rén wèi zhī cāng shān tiě yě
戚继光云:“倭舟甚小,一入里海,大福、海苍不能入,必用苍船逐之,冲敌便捷,温人谓之苍山铁也。
shā yīng èr chuán xiāng xū chéng yòng
”沙、鹰二船,相胥成用。
shā chuán kě jiē zhàn rán wú yì bì
沙船可接战,然无翼蔽。
yīng chuán liǎng duān ruì jìn tuì rú fēi
鹰船两端锐,进退如飞。
bàng dīng dà máo zhú zhú jiān chuāng kě fā chòng jiàn chuāng nèi xián wài yǐn rén yǐ dàng jiǎng
傍钉大茅竹,竹间窗可发铳箭,窗内舷外隐人以荡桨。
xiān jià cǐ rù zéi duì shā chuán suí jìn duǎn bīng jiē zhàn wú bù shèng
先驾此入贼队,沙船随进,短兵接战,无不胜。
yú chuán zhì xiǎo měi zhōu sān rén yī zhí bù fān yī zhí jiǎng yī zhí niǎo zuǐ chòng
渔船至小,每舟三人,一执布帆,一执桨,一执鸟嘴铳。
suí bō shàng xià kě yǎn zéi bù bèi
随波上下,可掩贼不备。
wǎng suō chuán dìng hǎi lín hǎi xiàng shān jù yǒu zhī xíng rú xùn
网梭船,定海、临海、象山俱有之,形如梭。
zhú wéi bù fān jǐn róng èr sān rén yù fēng tāo zhé yú rù shān lù kě shào tàn
竹桅布帆,仅容二三人,遇风涛辄舁入山麓,可哨探。
wú gōng chuán xiàng xíng yě néng jià fó lǎng jī chòng dǐ jiān miàn kuò liǎng bàng jí shù shí xíng rú fēi
蜈蚣船,象形也,能驾佛朗机铳,底尖面阔,两傍楫数十,行如飞。
liǎng tóu chuán xuán zhuǎn zài duò yīn fēng sì chí zhū chuán wú yú qí sù
两头船,旋转在舵,因风四驰,诸船无逾其速。
gài zì jiā jìng yǐ lái dōng nán rì bèi wēi gù hǎi zhōu zhī zhì tè xiáng bèi yún
盖自嘉靖以来,东南日备倭,故海舟之制,特详备云。
míng zhì mǎ zhī shǔ nèi jiù zhě yuē yù mǎ jiān zhōng guān zhǎng zhī mù yú dà bà gài fǎng zhōu lǐ shí yǒu èr xián yì
明制,马之属内厩者曰御马监,中官掌之,牧于大坝,盖仿《周礼》十有二闲意。
mù yú guān zhě wèi tài pú sì xíng tài pú sì yuàn mǎ sì jí gè jūn wèi jí táng sì shí bā jiān yì
牧于官者,为太仆寺、行太仆寺、苑马寺及各军卫,即唐四十八监意。
mù yú mín zhě nán zé zhí lì yìng tiān děng fǔ běi zé zhí lì jí shān dōng hé nán děng fǔ jí sòng bǎo mǎ yì
牧于民者,南则直隶应天等府,北则直隶及山东、河南等府,即宋保马意。
qí yuē bèi yǎng mǎ zhě shǐ yú zhèng tǒng mò xuǎn mǎ gěi biān biān mǎ zú ér jì mù yú jī diàn zhě yě
其曰备养马者,始于正统末,选马给边,边马足,而寄牧于畿甸者也。
guān mù gěi biān zhèn mín mù gěi jīng jūn jiē yǒu zī shēng jū
官牧给边镇,民牧给京军,皆有孳生驹。
guān mù zhī de yuē cǎo chǎng huò wèi jūn mín diàn zhǒng yuē shú dì suì zhēng zū zuǒ mù rén shì mǎ
官牧之地曰草场,或为军民佃种曰熟地,岁征租佐牧人市马。
mù zhī rén yuē ēn jūn yuē duì jūn yuē gǎi biān jūn yuē chōng fā jūn yuē chōu fā jūn
牧之人曰恩军,曰队军,曰改编军,曰充发军,曰抽发军。
yuàn mǎ fēn sān děng shàng yuàn wàn zhōng qī qiān xià sì qiān
苑马分三等,上苑万,中七千,下四千。
yī fū mù mǎ shí pǐ wǔ shí fu shè yǔ zhǎng yī rén
一夫牧马十匹,五十夫设圉长一人。
fán mǎ féi jí dēng hào jí qí máo chǐ ér shí shěng zhī
凡马肥瘠登耗,籍其毛齿而时省之。
sān suì sì qīng xié yù shǐ yìn lào zhōu qí léi liè yǐ zhuǎn shì
三岁,寺卿偕御史印烙,鬻其羸劣以转市。
biān wèi yíng pù fǔ zhōu xiàn jūn mín zhuàng qí cāo mǎ zé zhǎng yú xíng sì qīng
边卫、营堡、府州县军民壮骑操马,则掌于行寺卿。
biān yòng bù zú yòu yǐ chá yì yú fān yǐ huò shì yú biān
边用不足,又以茶易于番,以货市于边。
qí mín mù jiē shì dīng tián shòu mǎ shǐ yuē hù mǎ jì yuē zhǒng mǎ àn suì zhēng jū
其民牧皆视丁田授马,始曰户马,既曰种马,按岁征驹。
zhǒng mǎ sǐ zī shēng bù jí shù zhé péi bǔ
种马死,孳生不及数,辄赔补。
cǐ qí dà fán yě
此其大凡也。
chū tài zǔ dōu jīn líng lìng yìng tiān tài píng zhèn jiāng lú zhōu fèng yáng yáng zhōu liù fǔ chú hé èr zhōu mín mù mǎ
初,太祖都金陵,令应天、太平、镇江、庐州、凤阳、扬州六府,滁、和二州民牧马。
hóng wǔ liù nián shè tài pú sì yú chú zhōu tǒng yú bīng bù
洪武六年,设太仆寺于滁州,统于兵部。
hòu zēng chú yáng wǔ mù jiān lǐng sì shí bā qún
后增滁阳五牧监,领四十八群。
yǐ wèi sì shí jiān xuán ba wéi cún tiān cháng dà xīng shū chéng sān jiān
已,为四十监,旋罢,惟存天长、大兴、舒城三监。
zhì cǎo chǎng yú tāng quán chú zhōu děng dì
置草场于汤泉、滁州等地。
fù lìng fēi xióng guǎng wǔ yīng wǔ sān wèi wǔ jūn yǎng yī mǎ mǎ suì shēng jū yī suì jiě jīng
复令飞熊、广武、英武三卫,五军养一马,马岁生驹,一岁解京。
jì ér yǐ jiān mù guī yǒu sī zhuān lìng mín mù
既而以监牧归有司,专令民牧。
jiāng nán shí yī hù jiāng běi wǔ hù yǎng mǎ yī fù qí shēn
江南十一户,江北五户养马一,复其身。
tài pú guān dū lǐ suì zhēng yuè zhì liù yuè bào dìng jū qī yuè zhì shí yuè bào xiǎn jū shí yī èr yuè bào zhòng jū
太仆官督理,岁正月至六月报定驹,七月至十月报显驹,十一、二月报重驹。
suì zhōng kǎo mǎ zhèng yǐ fǎ zhì fǔ zhōu xiàn guān lì
岁终考马政,以法治府州县官吏。
fán mǔ yuē r pìn yuē kè
凡牡曰儿,牝曰骒。
r yī kè sì wèi qún qún tóu yī rén
儿一、骒四为群,群头一人。
wǔ qún qún zhǎng yī rén
五群,群长一人。
sān shí nián shè běi píng liáo dōng shān xī shǎn xī gān sù xíng tài pú sì dìng mù mǎ cǎo chǎng
三十年,设北平、辽东、山西、陕西、甘肃行太仆寺,定牧马草场。
yǒng lè chū shè tài pú sì yú běi jīng zhǎng shùn tiān shān dōng hé nán
永乐初,设太仆寺于北京,掌顺天、山东、河南。
jiù shè zhě wèi nán tài pú sì zhǎng yìng tiān děng liù fǔ èr zhōu
旧设者为南太仆寺,掌应天等六府二州。
sì nián shè yuàn mǎ sì yú shǎn xī gān sù tǒng liù jiān jiān tǒng sì yuàn
四年,设苑马寺于陕西、甘肃,统六监,监统四苑。
yòu shè běi jīng liáo dōng èr yuàn mǎ sì suǒ tǒng shì shǎn xī gān sù
又设北京、辽东二苑马寺,所统视陕西、甘肃。
shí èr nián lìng běi jī mín jì dīng yǎng mǎ xuǎn jū xián guān jiào zhī xù mù
十二年,令北畿民计丁养马,选居闲官教之畜牧。
mín shí wǔ dīng yǐ xià yì pǐ shí liù dīng yǐ shàng èr pǐ wéi shì biān fā zhě qī hù yì pǐ de chú zuì
民十五丁以下一匹,十六丁以上二匹,为事编发者七户一匹,得除罪。
xún yǐ sì qīng yáng dǐ yán běi fāng rén hù wǔ dīng yǎng yī miǎn qí tián zū zhī bàn jì zhōu yǐ dōng zhì nán hǎi děng wèi shù shǒu jūn wài měi jūn sì zhǒng mǎ yī
寻以寺卿杨砥言,北方人户五丁养一,免其田租之半,蓟州以东至南海等卫,戍守军外,每军饲种马一。
yòu dìng nán fāng yǎng mǎ lì fèng lú yáng chú hé wǔ dīng yī yìng tiān tài zhèn shí dīng yī
又定南方养马例:凤、庐、扬、滁、和五丁一,应天、太、镇十丁一。
huái xú chū yǎng mǎ yì yǐ dīng wèi lǜ
淮、徐初养马,亦以丁为率。
shí bā nián bà běi jīng yuàn mǎ sì xī mù zhī mín
十八年,罢北京苑马寺,悉牧之民。
hóng xī yuán nián lìng mín mù èr suì zhēng yī jū miǎn cǎo liáng zhī bàn
洪熙元年,令民牧二岁征一驹,免草粮之半。
zì shì mǎ mì fán jiàn sàn yú lín shěng
自是,马日蕃,渐散于邻省。
jǐ nán yǎn zhōu dōng chāng mín yǎng mǎ zì xuān dé sì nián shǐ yě
济南、兖州、东昌民养马,自宣德四年始也。
zhāng dé wèi huī kāi fēng mín yǎng mǎ zì zhèng tǒng shí yī nián shǐ yě
彰德、卫辉、开封民养马,自正统十一年始也。
yǐ ér yě xiān rù fàn qǔ mǎ èr wàn jì yǎng jìn jīng chōng tuán yíng qí cāo ér jǐn yǐ gù shí zhǒng mǎ gěi yǒng píng děng fǔ
已而也先入犯,取马二万,寄养近京,充团营骑操,而尽以故时种马给永平等府。
jǐng tài sān nián lìng ér mǎ shí bā suì kè mǎ èr shí suì yǐ shàng miǎn suàn jū
景泰三年,令儿马十八岁、骒马二十岁以上,免算驹。
chéng huà èr nián yǐ nán tǔ bù chǎn mǎ gǎi zhēng yín
成化二年,以南土不产马,改征银。
sì nián shǐ jiàn tài pú sì cháng yíng kù zhù bèi yòng mǎ jià
四年,始建太仆寺常盈库,贮备用马价。
shì shí mín jiàn kǔ yǎng mǎ
是时,民渐苦养马。
liù nián lì bù shì láng yè shèng yán xiàng shí suì kè yī jū ér mín bù rǎo zhě yǐ chú mù de guǎng mín de wéi shēng yě
六年,吏部侍郎叶盛言:“向时岁课一驹,而民不扰者,以刍牧地广,民得为生也。
zì háo yòu zhuāng tián jiàn duō yǎng mǎ jiàn bù zú
自豪右庄田渐多,养马渐不足。
hóng xī chū gǎi liǎng nián yī jū chéng huà chū gǎi sān nián yī jū
洪熙初,改两年一驹,成化初,改三年一驹。
mǎ yù xuē mín yù pín
马愈削,民愈贫。
rán mǎ zú bù kě shǎo nǎi fù liǎng nián yī jū zhī zhì mín yù bù kān
然马卒不可少,乃复两年一驹之制,民愈不堪。
qǐng chì biān zhèn suí sú suǒ yí fán kě yǐ mǎi mǎ zú biān jūn mín jiāo yì zhě pián yí chǔ zhì
请敕边镇随俗所宜,凡可以买马足边、军民交益者,便宜处置。
shí mǎ wén shēng fǔ shǎn xī yòu jí lùn biān jūn cháng mǎ zhī lèi qǐng lìng tún tián zú tián duō dīng shǎo ér bù lǐng mǎ zhě suì shū yín yī qián yǐ zhù péi cháng
”时马文升抚陕西,又极论边军偿马之累,请令屯田卒田多丁少而不领马者,岁输银一钱,以助赔偿。
suī jiē yǔn xíng ér mín kùn bù néng shū yě
虽皆允行,而民困不能舒也。
jì wén shēng fǔ shǎn zhě xiāo zhēn qǐng shěng xíng tài pú sì
继文升抚陕者萧祯,请省行太仆寺。
bīng bù fù yún hóng yǒng shí shè xíng tài pú jí yuàn mǎ sì fán chá mǎ fān rén gòng mǎ xī shōu sì yuàn fàng mù cháng shù wàn pǐ zú chōng biān yòng
兵部覆云:“洪、永时,设行太仆及苑马寺,凡茶马、番人贡马,悉收寺、苑放牧,常数万匹,足充边用。
zhèng tǒng yǐ hòu běi dí lǚ rù chāo lüè mǎ suì rì hào
正统以后,北敌屡入抄掠,马遂日耗。
yán zhě měi qǐng cái gé shì xī xiǎo fèi ér wàng dà jì
言者每请裁革,是惜小费而忘大计。
yú shì chì yù zhēn dàn lìng jiā yì dū chá
”于是敕谕祯,但令加意督察。
ér běi jī zì yǒng lè yǐ lái mǎ mì zī zhé zé mín mù mín nián shí wǔ zhě jí yǎng mǎ
而北畿自永乐以来,马日滋,辄责民牧,民年十五者即养马。
tài pú shǎo qīng péng lǐ yǐ hù dīng yǒu xiàn ér kè jū wú qióng qǐng dìng zhǒng mǎ é
太仆少卿彭礼以户丁有限,而课驹无穷,请定种马额。
huì wén shēng wèi bīng bù shàng shū zòu xíng qí qǐng nǎi dìng liǎng jīng tài pú zhǒng mǎ ér mǎ èr wàn wǔ qiān kè mǎ sì zhī èr nián nà jū zhe wèi lìng
会文升为兵部尚书,奏行其请,乃定两京太仆种马,儿马二万五千,骒马四之,二年纳驹,著为令。
shí hóng zhì liù nián yě
时弘治六年也。
shí wǔ nián dōng shàng shū liú dà xià jiàn nán jīng tài cháng qīng yáng yī qīng wèi fù dōu yù shǐ dū lǐ shǎn xī mǎ zhèng
弘治十五年冬天,尚书刘大夏推荐南京太常卿杨一清为副都御史,监督管理陕西养马政务。
yī qīng zòu yán wǒ cháo yǐ shǎn yòu yi mù shè jiān yuàn kuà èr qiān yú lǐ
一清奏言:“我朝以陕右宜牧,设监苑,跨二千余里。
hòu jiē fèi wéi cún cháng lè líng wǔ èr jiān
后皆废,惟存长乐、灵武二监。
jīn mù dì zhǐ shù bǎi lǐ rán yǐ gōng xī biān shàng wú bù zú dàn kǔ jiān mù fēi rén mù yǎng wú fǎ ěr
今牧地止数百里,然以供西边尚无不足,但苦监牧非人,牧养无法耳。
liǎng jiān liù yuàn kāi chéng ān dìng shuǐ quán biàn lì yi wéi shàng yuàn mù wàn mǎ
两监六苑,开城、安定水泉便利,宜为上苑,牧万马;
guǎng níng wàn ān wèi zhōng yuàn
广宁、万安为中苑;
hēi shuǐ cǎo chǎng bī zhǎi qīng píng de xiá tǔ jí wéi xià yuàn
黑水草场逼窄,清平地狭土瘠,为下苑。
wàn ān kě wǔ qiān guǎng níng sì qiān qīng píng èr qiān hēi shuǐ qiān wǔ bǎi
万安可放牧五千匹,广宁四千匹,清平二干匹,黑水一千五百匹。
liù yuàn suì gěi jūn wài kě cháng mù mǎ sān wàn èr qiān wǔ bǎi zú gōng sān biān yòng
六苑岁给军外,可常牧马三万二千五百,足供三边用。
rán yù guǎng zī xī bì duō xù zhǒng mǎ yi zēng mǎn wàn pǐ liǎng nián yī jū wǔ nián kě zú qián shù
然欲广孳息,必多蓄种马,宜增满万匹,两年一驹,五年可足前数。
qǐng zhī tài pú mǎ jià yín sì wàn èr qiān liǎng yú píng qìng lín gǒng mǎi zhǒng mǎ qī qiān
请支太仆马价银四万二千两,于平、庆、临、巩买种马七千。
yòu yǎng mǎ ēn duì jūn bù zú qǐng biān liú wáng mín jí wèn qiǎn huí jí zhě qiě shì ēn jūn lì fán fā biān wèi chōng jūn zhě gǎi lìng gè yuàn mù mǎ zēng wèi sān qiān rén
又养马恩队军不足,请编流亡民及问遣回籍者,且视恩军例,凡发边卫充军者,改令各苑牧马,增为三千人。
yòu qǐng xiāng dì shì zhù chéng tōng shāng zhòng zhí yú liǔ chūn xià fàng mù qiū dōng hái jiù mǎ jì dé ān dí lái yì kě shōu bǎo
又请相地势,筑城通商,种植榆柳,春夏放牧,秋冬还厩,马既得安,敌来亦可收保。
xiào zōng fāng zhòng biān fáng dà xià zhǎng bīng bù yī qīng suǒ zòu zhé xíng
”孝宗方重边防,大夏掌兵部,一清所奏辄行。
qiān zǒng zhì réng dū mǎ zhèng
迁总制仍督马政。
zhū jiān cǎo chǎng yuán é shí sān wàn sān qiān qī bǎi yú qǐng cún zhě yǐ bù jí bàn
诸监草场,原额十三万三千七百余顷,存者已不及半。
yī qīng hé zhī de huāng dì shí èr wàn bā qiān yú qǐng yòu kāi wǔ ān yuàn de èr qiān jiǔ bǎi yú qǐng
一清核之,得荒地十二万八千余顷,又开武安苑地二千九百余顷。
zhèng dé èr nián wén yú cháo
正德二年闻于朝。
jí yī qīng qù guān wèi jǐ fù fèi
及一清去官,未几复废。
shí yù shǐ wáng jì yán mín kǔ yǎng mǎ
时御史王济言:“民苦养马。
yǒu yī zī shēng mǎ zhé hài zhī
有一孳生马,辄害之。
jiān yǒu dìng jū lù yī huì zhī yǒu xiǎn jū zhuì luò zhī
间有定驹,赂医讳之,有显驹坠落之。
mǎ kuī qiàn bù guò nà yín èr liǎng jì zī shēng zhě yǐ wén guān ér fù dǎo bì bù guò nà yín sān liǎng zī shēng bù sǐ zé jī è
马亏欠不过纳银二两,既孳生者已闻官,而复倒毙,不过纳银三两,孳生不死则饥饿。
mǎ mì shòu xuē wú jì shí yòng
马日瘦削,无济实用。
jīn zhǒng mǎ dì mǔ rén dīng suì qǔ yǒu dìng é qǐng yǐ qí é shù lìng mín mǎi mǎ ér zhǒng mǎ zī shēng xiàn guān wú yǔ
今种马、地亩、人丁,岁取有定额,请以其额数令民买马,而种马孳生,县官无与。
bīng bù shì qí yán
”兵部是其言。
zì hòu měi yǒu zòu bào zhé yǐn jì yán xiàn guān wú yǔ zhǒng mǎ shì dàn zé jū yú mín yí mǔ qiú zǐ yǐ
自后,每有奏报,辄引济言县官无与种马事,但责驹于民,遗母求子矣。
chū biān chén qǐng mǎ tài pú sì yǐ jiàn mǎ gěi zhī
初,边臣请马,太仆寺以见马给之。
zì gǎi zhēng yín mǎ mì shǎo ér qǐng zhě xiāng jì gěi jià shí wàn mǎi mǎ wàn pǐ
自改征银,马日少,而请者相继,给价十万,买马万匹。
biān chén bù néng shì liáng mǎ mǎ duō sǐ tài pú qīng chǔ quán yǐ wéi yán qǐng réng gěi mǎ
边臣不能市良马,马多死,太仆卿储巏以为言,请仍给马。
yòu zhǐ chén gè biān zhǒng mǎ dào mài sī jiè zhī bì
又指陈各边种马盗卖私借之弊。
yǔ suī qiè bù néng cóng
语虽切,不能从。
ér biān zhèn gěi fā rì yì fán
而边镇给发日益繁。
yán suí sān shí liù yíng pù zì hóng zhì shí yī nián shǐ shí nián jiān fā tài pú yín èr shí bā wàn yǒu qí mǎi bǔ sì wàn jiǔ qiān yú pǐ níng xià dà tóng jū yōng guān děng chù bù yǔ yān
延绥三十六营堡,自弘治十一年始,十年间,发太仆银二十八万有奇,买补四万九千余匹,宁夏、大同、居庸关等处不与焉。
zhì zhèng dé qī nián suì kāi nà mǎ lì fán shí èr tiáo
至正德七年,遂开纳马例,凡十二条。
jiǔ nián fù fā tài pú yín shì mǎ wàn wǔ qiān yú shān dōng liáo dōng hé nán jí fèng yáng bǎo dìng zhū fǔ
九年,复发太仆银市马万五千于山东、辽东、河南及凤阳、保定诸府。
jiā jìng yuán nián shǎn xī yuàn mǎ shǎo qīng lú bì tiáo shàng mǎ zhèng qǐng dū bū fù míng yìn lào xun yī yào jūn de chà yǐ jiù mù qián ér pì chǎng guǎng xù wèi jīng jiǔ jì
嘉靖元年,陕西苑马少卿卢璧条上马政,请督逋负、明印烙、训医药、均地差,以救目前,而辟场广蓄为经久计。
dì jiā nà zhī
皇帝嘉许、采纳了这个意见。
zì hòu yán mǎ shì zhě pō zhòng dà dū yīn shì lì shuō bǔ jiù yī shí ér yǐ
自后言马事者颇众,大都因事立说,补救一时而已。
èr shí jiǔ nián ǎn dá rù kòu tài pú mǎ quē fù xíng zhèng dé nà mǎ lì
二十九年,俺答入寇,太仆马缺,复行正德纳马例。
yǐ shāo zēng sǔn zhī
已,稍增损之。
zhì sì shí yī nián suì kāi lì zhì juān mǎ shòu zhí
至四十一年,遂开例至捐马授职。
lóng qìng èr nián tí dū sì yí guǎn tài cháng shǎo qīng wǔ jīn yán zhǒng mǎ zhī shè zhuān wèi zī shēng bèi yòng
隆庆二年,提督四夷馆太常少卿武金言:“种马之设,专为孳生备用。
bèi yòng mǎ jì bié mǎi zé zhǒng mǎ kě suì shěng
备用马既别买,则种马可遂省。
jīn bèi yòng mǎ yǐ zú sān wàn yi lìng měi mǎ zhé yín sān shí liǎng jiě tài pú
今备用马已足三万,宜令每马折银三十两,解太仆。
zhǒng mǎ jǐn mài shū bīng bù yī mǎ shí liǎng zé zhí lì shān dōng hé nán shí èr wàn pǐ kě de yín bǎi èr shí wàn qiě shōu cǎo dòu yín èr shí sì wàn
种马尽卖,输兵部,一马十两,则直隶、山东、河南十二万匹,可得银百二十万,且收草豆银二十四万。
yù shǐ xiè tíng jié wèi zǔ zhì suǒ dìng guān jūn jī bù kě fèi
”御史谢廷杰谓:“祖制所定,关军机,不可废。
bīng bù shì tíng jié yán
”兵部是廷杰言。
ér shì shí nèi tǎng fá fāng fēn shǐ kuò tiān xià bū fù
而是时,内帑乏,方分使括天下逋赋。
mù zōng kě jīn zòu xià bù yì
穆宗可金奏,下部议。
bù qǐng yǎng mài gè bàn cóng zhī
部请养、卖各半,从之。
tài pú zhī yǒu yín yě zì chéng huà shí shǐ rán zhǐ sān wàn yú liǎng
太仆之有银也,自成化时始,然止三万余两。
jí zhǒng mǎ mài yín rì zēng
及种马卖,银日增。
shì shí tōng gòng hù shì suǒ zhù yì wú jǐ
是时,通贡互市所贮亦无几。
jí zhāng jū zhèng zuò fǔ lì zhǔ jǐn mài zhī yì
及张居正作辅,力主尽卖之议。
zì wàn lì jiǔ nián shǐ shàng mǎ bā liǎng xià zhì wǔ liǎng yòu shé zhǐ cǎo dòu dì zū yín yì duō yǐ gōng tuán yíng mǎi mǎ jí gè biān zhī qǐng
自万历九年始,上马八两,下至五两,又折征草豆地租,银益多,以供团营买马及各边之请。
rán yī shàn mǎ zhé fā sān shí jīn ér zhōu xiàn yǐ nú mǎ jìn qí zhí zhǐ shù jīn
然一骟马辄发三十金,而州县以驽马进,其直止数金。
qiě réng jì yǎng yú mǎ hù hài mín bù jiǎn nǎng shí
且仍寄养于马户,害民不减曩时。
yòu guó jiā yǒu xīng zuò shǎng lài wǎng wǎng jiè zhī tài pú yín tài pú tǎng yì hào
又国家有兴作、赏赉,往往借支太仆银,太仆帑益耗。
shí wǔ nián sì qīng luō yīng hè qǐng jìn zhī jiè
十五年,寺卿罗应鹤请禁支借。
èr shí sì nián zhào tài pú gěi shǎn xī shǎng gōng yín
二十四年诏太仆给陕西赏功银。
sì chén yán xiān nián kù jī sì bǎi yú wàn zì dōng xī èr yì xìng jǐn yú sì zhī yī
寺臣言:“先年库积四百余万,自东西二役兴,仅余四之一。
cháo xiǎn yòng bīng bǎi wàn zhī jī jù kōng
朝鲜用兵,百万之积俱空。
jīn suǒ cún zhě zhǐ shí yú wàn
今所存者,止十余万。
kuàng běn sì jì yǎng mǎ suì é èr wàn pǐ jīn suì qǔ shé sè zé mǎ zhī pài zhēng shén shǎo ér dōng zhēng diào duì yóu duō
况本寺寄养马岁额二万匹,今岁取折色,则马之派征甚少,而东征调兑尤多。
cu ran yǒu jǐng mǎ yǔ yín jù jié hé yǐ yīng zhī
卒然有警,马与银俱竭,何以应之。
zhāng xià bù wèi néng yǒu suǒ lí gé yě
”章下部,未能有所厘革也。
chóng zhēn chū hé hù bīng gōng sān bù jiè zhī tài pú mǎ jià zhì yī qiān sān bǎi yú wàn
崇祯初,核户兵工三部,借支太仆马价至一千三百余万。
gài zì wàn lì yǐ lái jiǒng zhèng dà huài ér biān mù fèi chí yù bù kě wèn
盖自万历以来,冏政大坏,而边牧废弛,愈不可问。
jì ér liáo dōng dū shī yuán chóng huàn yǐ quē mǎ qǐng yú liǎng jīng zhōu xiàn jì yǎng mǎ nèi zhé sān qiān pǐ jià mǎi zhī xī biān
既而辽东督师袁崇焕以缺马,请于两京州县寄养马内,折三千匹价买之西边。
tài pú qīng tu guó dǐng yán zǔ zōng lìng mín yǎng mǎ zhuān gōng jīng yíng qí cāo fáng hù dū chéng fēi wéi biān yě
太仆卿涂国鼎言:“祖宗令民养马,专供京营骑操,防护都城,非为边也。
hòu lái gǎi shé wú shì zé yì mǎ shū yín yǒu jǐng zé chū yín shì mǎ réng shì wèi jīng shī bèi yù zhī yì
后来改折,无事则易马输银,有警则出银市马,仍是为京师备御之意。
jīn zhé yín yǐ duō gěi gè zhèn rú bìng cǐ mǎ jǐn zhé wàn yī biàn shēng nài hé
今折银已多给各镇,如并此马尽折,万一变生,奈何?
dì shì qí yán què chóng huàn qǐng
”帝是其言,却崇焕请。
àn míng shì mǎ zhèng fǎ jiǔ bì cóng
按明世马政,法久弊丛。
qí shǐ shèng zhōng shuāi zhī gù dà shuài yóu cǎo chǎng xīng fèi
其始盛终衰之故,大率由草场兴废。
tài zǔ jì shè cǎo chǎng yú dà jiāng nán běi
太祖既设草场于大江南北,
fù dìng běi biān mù dì zì dōng shèng yǐ xī zhì níng xià hé xī chá hǎn nǎo er
复定北边牧地:自东胜以西至宁夏、河西、察罕脑儿,
yǐ dōng zhì dà tóng xuān fǔ kāi píng
以东至大同、宣府、开平,
yòu dōng nán zhì dà níng liáo dōng
又东南至大宁、辽东,
dǐ yā lù jiāng yòu běi qiān lǐ
抵鸭绿江又北千里,
ér nán zhì gè wèi fēn shǒu de
而南至各卫分守地,
yòu zì yàn mén guān xi dǐ huáng hé wài
又自雁门关西抵黄河外,
dōng lì zǐ jīng jū yōng gǔ běi dǐ shān hǎi wèi
东历紫荆、居庸、古北抵山海卫。
huāng xián píng yě fēi jūn mín tún zhǒng zhě tīng zhū wáng fù mǎ yǐ zhì jìn biān jūn mín qiáo cǎi mù fàng zài biān fān fǔ bù dé zì zhàn
荒闲平埜,非军民屯种者,听诸王驸马以至近边军民樵采牧放,在边藩府不得自占。
yǒng lè zhōng yòu zhì cǎo chǎng yú jī diàn
永乐中,又置草场于畿甸。
xún yǐ shùn shèng chuān zhì sāng qián hé bǎi sān shí yú lǐ shuǐ cǎo měi lìng yǐ tài pū qiān jì lìng huái lái wèi zú bǎi rén fēn mù hòu zēng zhì wàn èr qiān pǐ
寻以顺圣川至桑干河百三十余里,水草美,令以太仆千骑,令怀来卫卒百人分牧,后增至万二千匹。
xuān dé chū fù zhì jiǔ mǎ fang yú bǎo ān zhōu
宣德初,复置九马坊于保安州。
yú shì bīng bù zòu mǎ dà fán xi yǐ sè bié ér míng zhī qí máo sè èr shí wǔ děng qí zhǒng sān bǎi liù shí
于是兵部奏,马大蕃息,以色别而名之,其毛色二十五等,其种三百六十。
qí hòu zhuāng tián rì zēng cǎo chǎng rì xuē jūn mín jiē kùn yú zī yǎng
其后庄田日增,草场日削,军民皆困于孳养。
hóng zhì chū bīng bù zhǔ shì tāng miǎn tài pú qīng wáng jì jǐ shì zhōng hán yòu zhōu xuán yù shǐ zhāng chún jiē qǐng qīng hé
弘治初,兵部主事汤冕、太仆卿王霁、给事中韩祐、周旋、御史张淳,皆请清核。
ér xuán yán xiāng hé zhū xiàn dì zhàn yú shì jiā bà zhōu děng chù jù yǒu rén shòu gōng huáng zhuāng qǐ ba zhī yǐ yì mù dì
而旋言:“香河诸县地占于势家,霸州等处俱有仁寿宫皇庄,乞罢之,以益牧地。
suī yǔn xíng ér zhàn diàn yǐ jiǔ zú bù néng qīng
”虽允行,而占佃已久,卒不能清。
nán jīng zhū wèi mù chǎng yì jiǔ fèi bīng bù shàng shū zhāng yíng qǐng fù zhī
南京诸卫牧场亦久废,兵部尚书张蓥请复之。
yù shǐ hú hǎi yán kǒng yí dì lì suì zhǐ
御史胡海言恐遗地利,遂止。
jīng shī tuán yíng guān mǎ wàn pǐ yǔ qí shǒu děng wèi shàng zhí guān mǎ jiē fēn zhì cǎo chǎng
京师团营官马万匹,与旗手等卫上直官马,皆分置草场。
suì chūn mò mǎ fēi tīng yòng zhě zuò yíng guān lǐng xià chǎng fàng mù cǎo dòu zhù zhī qiū mò huí
岁春末,马非听用者,坐营官领下场放牧,草豆住支,秋末回。
jǐ shì yù shǐ yuè shì mǎ bì jūn táo zhě yǐ wén
给事御史阅视马毙军逃者以闻。
hòu shàng zhí mǎ bù chū mù ér qí cāo mǎ réng suì chū rú lì
后上直马不出牧,而骑操马仍岁出如例。
jiā jìng liù nián wǔ dìng hóu guō xūn yǐ biān jǐng wèi cí zòu miǎn zhī zhēng gè chǎng zū yǐ chōng gōng fèi yú zhù tài pú mǎi mǎ
嘉靖六年,武定侯郭勋以边警为辞,奏免之,征各场租以充公费,余贮太仆买马。
yú shì yíng mǎ zhuān yǎng mò sī nóng suì fèi zhì shí bā wàn hù bù wèi qū ér cǎo chǎng yì fèi
于是营马专仰秣司农,岁费至十八万,户部为诎,而草场益废。
yì zhě zhēng yǐ zū diàn qǔ yíng qīn yín zhì shén zōng shí bì huài jí yǐ
议者争以租佃取赢,侵淫至神宗时,弊坏极矣。
chá mǎ sī hóng wǔ zhōng lì yú chuān shǎn tīng xī fān nà mǎ yì chá cì jīn pái xìn fú yǐ fáng zhà wěi
茶马司,洪武中,立于川、陕,听西番纳马易茶,赐金牌信符,以防诈伪。
měi sān suì qiǎn tíng chén zhào zhū fān hé fú jiāo yì shàng mǎ chá bǎi èr shí jīn zhōng mǎ qī shí jīn xià mǎ wǔ shí jīn
每隔三年,派遣朝臣召各番合验符信进行交易,上等马交换茶叶一百二十斤,中等马交换茶叶七十斤,下等马交换茶叶五十斤。
yǐ sī chá chū zhě zuì sǐ suī xūn qī wú dài
以私茶出者罪死,虽勋戚无贷。
mò nián yì mǎ zhì wàn sān qiān wǔ bǎi yú pǐ
末年,易马至万三千五百余匹。
yǒng lè zhōng jìn shāo chí yì mǎ shǎo
永乐中,禁稍弛,易马少。
nǎi mìng yán biān guān chá jìn qiǎn yù shǐ xún dū
乃命严边关茶禁,遣御史巡督。
zhèng tǒng mò ba jīn pái suì qiǎn xíng rén xún chá biān méng mào jìn sī fàn zhě duō
正统末,罢金牌,岁遣行人巡察,边氓冒禁私贩者多。
chéng huà jiān dìng chà yù shǐ yī yuán lǐng chì zhuān lǐ
成化间,定差御史一员,领敕专理。
hóng zhì jiān dà xué shì li dōng yáng yán jīn pái zhì fèi sī chá shèng yǒu sī yòu lǚ yǐ bì chá dài fān zú fān rén bào hàn wǎng wǎng yǐ léi mǎ yīng
弘治间,大学士李东阳言:“金牌制废,私茶盛,有司又屡以敝茶绐番族,番人抱憾,往往以羸马应。
yi yán chì shǎn xī guān sī jiē bǎng zhāo yù fù jīn pái zhī zhì yán shōu liáng chá pō zēng mǎ zhí zé de mǎ bì fán
宜严敕陕西官司揭榜招谕,复金牌之制,严收良茶,颇增马直,则得马必蕃。
jí yáng yī qīng dū lǐ yuàn mǎ suì mìng bìng lǐ yán chá
”及杨一清督理苑马,遂命并理盐、茶。
yī qīng shēn jiù zhì jìn sī fàn zhǒng guān chá
一清申旧制,禁私贩,种官茶。
sì nián jiān yì mǎ jiǔ qiān yú pǐ ér chá shàng jī sì shí yú wàn jīn
四年间易马九千余匹,而茶尚积四十余万斤。
líng zhōu yán chí zēng kè wǔ wàn jiǔ qiān zhù qìng yáng gù yuán kù yǐ mǎi mǎ gěi biān
灵州盐池增课五万九千,贮庆阳、固原库,以买马给边。
yòu jù hòu wú zhuān guān zhì zhōng fèi yě yú zhèng dé chū qǐng lìng xún chá yù shǐ jiān lǐ mǎ zhèng xíng tài pú yuàn mǎ sì guān tīng qí tí diào bào kě
又惧后无专官,制终废也,于正德初,请令巡茶御史兼理马政,行太仆、苑马寺官听其提调,报可。
yù shǐ dí táng suì shōu chá qī shí bā wàn yú jīn yì mǎ jiǔ qiān yǒu qí
御史翟唐岁收茶七十八万余斤,易马九千有奇。
hòu fǎ fù chí
后法复弛。
jiā jìng chū hù bù qǐng jiē bǎng jìn sī chá fán yǐn jù nán hù bù yìn fā fǔ zhōu xiàn bù dé shàn yìn
嘉靖初,户部请揭榜禁私茶,凡引俱南户部印发,府州县不得擅印。
sān shí nián zhào gěi fān zú kān hé rán chū zhì qì bù néng fù yǐ
三十年,诏给番族勘合,然初制讫不能复矣。
mǎ shì zhě shǐ yǒng lè jiān
马市者,始永乐间。
liáo dōng shè shì sān èr zài kāi yuán yī zài guǎng níng gè qù chéng sì shí lǐ
辽东设市三,二在开原,一在广宁,各去城四十里。
chéng huà zhōng xún fǔ chén yuè fù zòu xíng zhī
成化中,巡抚陈钺复奏行之。
hòu zhì wàn lì chū bù fèi
后至万历初不废。
jiā jìng zhōng kāi mǎ shì yú dà tóng shǎn biān xuān zhèn xiāng jì xíng
嘉靖中,开马市于大同,陕边宣镇相继行。
lóng qìng wǔ nián ǎn dá shàng biǎo chēng gòng
隆庆五年,俺答上表称贡。
zǒng dū wáng chóng gǔ shì mǎ qī qiān yú pǐ wèi jià jiǔ wàn liù qiān yǒu qí
总督王崇古市马七千余匹,为价九万六千有奇。
qí jià liáo dōng yǐ mǐ bù juàn xuān dà shān xī yǐ yín
其价,辽东以米布绢,宣、大、山西以银。
shì yì wài yǒu gòng mǎ zhě yǐ chāo bì jiā cì zhī
市易外有贡马者,以钞币加赐之。
chū tài zǔ qǐ jiāng zuǒ suǒ jí wéi mǎ lǚ qiǎn shǐ shì yú sì fāng
初,太祖起江左,所急惟马,屡遣使市于四方。
zhèng yuán shòu jié nèi wài fān fēng jiàng shuài jiē yǐ mǎ wèi bì
正元寿节,内外藩封将帅皆以马为币。
wài guó tǔ sī fān bù yǐ shí rù gòng cháo tíng měi hòu jiā cì yǔ suǒ yǐ zhāo xié huái róu zhě bèi zhì
外国、土司、番部以时入贡,朝廷每厚加赐予,所以招携怀柔者备至。
wén dì qín yuǎn lüè qiǎn shǐ jué yù
文帝勤远略,遣使绝域;
wài guó lái cháo zhě shén zhòng rán suǒ jí zhě bù zài mǎ
外国来朝者甚众,然所急者不在马。
zì hòu niǔ yú chéng píng jià yù zhī quán shī mǎ wú wài zēng wéi shì zī shēng suì kè
自后狃于承平,驾驭之权失,马无外增,惟恃孳生岁课。
zhòng yǐ guān lì qīn yú mù zhèng huāng fèi jūn mín jiāo kùn yǐ
重以官吏侵渔,牧政荒废,军民交困矣。
gài míng zì xuān dé yǐ hòu zǔ zhì jiàn fèi jūn lǚ tè shèn ér mǎ zhèng qí yī yún
盖明自宣德以后,祖制渐废,军旅特甚,而马政其一云。