sū zhī xiàn luó shān zài hé
苏知县罗衫再合
zǎo cháo cái ba wǎn cháo lái yī yuè zhōu liú liù shí huí
早潮才罢晚潮来，一月周流六十回。
bù dú guāng yīn cháo fù mù háng zhōu lǎo qù bèi cháo cuī
不独光阴朝复暮，杭州老去被潮催。
zhè sì jù shī shì táng cháo zì lè tiān háng zhōu qián táng jiāng kàn cháo suǒ zuò
这四句诗，是唐朝自乐天杭州钱塘江看潮所作。
huà zhōng shuō háng zhōu fǔ yǒu yī cái zǐ xìng li míng hóng zì jìng zhī
话中说杭州府有一才子，姓李，名宏，字敬之。
cǐ rén xiōng cáng jǐn xiù fù yǐn zhū gǒng nài shí yùn wèi tōng sān kē bù dì
此人胸藏锦绣，腹隐珠巩，奈时运未通，三科不第。
shí zhí shēn qiū xīn huái yì yù yù dù qián táng wǎng yán zhōu fǎng yǒu
时值深秋，心怀抑郁，欲渡钱塘，往严州访友。
mìng tóng zǐ shōu shí shū náng xíng lǐ mǎi zhōu ér xíng
命童子收拾书囊行李，买舟而行。
huà chū jiāng kǒu tiān yǐ xià wǔ
划出江口，天已下午。
li shēng tuī peng yī kàn guǒ rán qiū jiāng jǐng zhì gēng zì fēi cháng yǒu sòng cháo sū dōng pō jiāng shén zǐ cí wèi zhèng
李生推篷一看，果然秋江景致，更自非常，有宋朝苏东坡《江神子》词为证：
fèng huáng shān xià yǔ chū jing shuǐ fēng qíng wǎn xiá míng
凤凰山下雨初睛，水风情，晚霞明。
yī duo fú róng kāi guò shàng yíng yíng
一朵芙蓉开过尚盈盈。
hé chǔ fēi lái shuāng bái xiè rú yǒu yì mù jiū tíng
何处飞来双白蟹，如有意，慕鸠停。
hū wén jiāng shàng nòng āi zhēng kǔ hé qíng qiǎn shuí tīng
忽闻江上弄哀筝，苦合情，遣谁听。
yān liǎn yún shōu yī yuē shì xiāng líng
烟敛云收依约是湘灵。
yù dài qū zhōng xún wèn qǔ rén bú jiàn shù fēng qīng
欲待曲终寻问取，人不见，数峰青。
li shēng zhèng kàn zhī jiān zhī jiàn jiāng kǒu yǒu yī zuò xiǎo tíng biǎn yuē qiū jiāng tíng
李生正看之间，只见江口有一座小亭，匾曰：”秋江亭”。
zhōu rén dào zhè tíng zi shàng měi rì yǒu yóu rén dēng lǎn jīn rì rú hé lěng jìng
舟人道：“这亭子上每日有游人登览，今日如何冷静？
li shēng xiǎng dào shì wǒ shī yì zhī rén zhèng hǎo chéng zhe lěng jìng shí qù kàn yī kàn
”李生想道：“似我失意之人，正好乘着冷静时去看一看。
jiào jiā zhǎng yǔ wǒ yí zhōu dào qiū jiāng tíng qù
”叫：“家长，与我移舟到秋江亭去。
zhōu rén yī mìng jiāng chuán fàng dào tíng biān tíng náo wěn lǎn
”舟人依命，将船放到亭边，停挠稳缆。
li shēng shàng àn bù jìn tíng yú
李生上岸，步进亭于。
jiāng nà sì miàn chuāng tóng tuī kāi yǐ lán ér wàng jiàn shān shuǐ xiāng xián jiāng tiān yī sè
将那四面窗桐推开，倚栏而望，见山水相衔，江天一色。
li shēng xīn xǐ jiào tóng gàn jiàng zhuō yǐ fú jìng fén qǐ yī lú hǎo xiāng qǔ yáo qín héng yú zhuō shàng cāo le yī huí
李生心喜，叫童干将桌椅拂净，焚起一炉好香，取瑶琴横于桌上，操了一回。
qū zhōng yīn zhǐ jǔ yǎn jiàn qiáng bì shàng duō yǒu liú tí zì jì xià yī
曲终音止，举眼见墙壁上多有留题，字迹下一。
dú yǒu yī chù lián zhēn dài cǎo qí zì shén dà
独有一处连真带草，其字甚大。
li shēng qǐ ér shì zhī nǎi shì yī shǒu cí míng xī jiāng yuè shì shuō jiǔ sè cái qì sì jiàn de duǎn chù
李生起而视之，乃是一首词，名《西江月》是说酒、色、财、气四件的短处：
jiǔ shì shāo shēn xiāo yàn sè wèi gē ròu gāng dāo
酒是烧身硝焰，色为割肉钢刀，
cái duō zhāo jì sǔn rén miáo qì shì wú yān huǒ yào
财多招忌损人苗，气是无烟火药。
sì jiàn jiāng lái hé jiù xiāng dāng bù jiǔ fēn háo
四件将来合就，相当不久分毫。
quàn jūn mò liàn zuì wéi gāo cái shì xiū shēn zhèng dào
劝君莫恋最为高，才是修身正道。
li shēng kàn ba xiào dào cǐ cí wèi wèi què lùn rén shēng zài shì jiǔ sè cái qì sì zhě tuō lí bù dé
李生看罢，笑道：“此词未为确论，人生在世，酒色财气四者脱离不得。
ruò wú jiǔ shī le jì xiǎng yàn huì zhī lǐ
若无酒，失了祭享宴会之礼；
ruò wú sè jué le fū qī zǐ sūn zhī shì
若无色，绝了夫妻子孙之事；
ruò wú cái tiān yú shù rén jiē méi yòng dù
若无财，天于庶人皆没用度；
ruò wú qì zhōng chén yì shì yě jǐn wěi mǐ
若无气，忠臣义士也尽委靡。
wǒ rú jīn yě zuò yī cí yǔ tā jiě shì yǒu hé bù kě
我如今也作一词与他解释，有何不可。
dāng xià mó de mò nóng zhàn de bǐ bǎo jiù zài xī jiāng yuè bèi hòu yě dài cǎo lián zhēn hé tā yī shǒu
”当下磨得墨浓，蘸得笔饱，就在《西江月》背后，也带草连真，和他一首：
sān bēi néng hé wàn shì yī zuì shàn jiě qiān chóu
三杯能和万事，一醉善解千愁，
yīn yáng hé qí xǐ xiāng qiú gū guǎ xū zhī jué hòu
阴阳和颀喜相求，孤寡须知绝后。
cái nǎi rùn jiā zhī bǎo qì wèi zào mìng zhī yóu
财乃润家之宝，气为造命之由，
zhù rén qíng xìng fǎn wèi chóu chí lùn hé duō chà miù
助人情性反为仇，持论何多差谬！
li shēng xiě ba zhì bǐ yú zhuō shàng
李生写罢，掷笔于桌上。
jiàn xiāng yān wèi jìn fāng yù jiù zuò zài fǔ yī qǔ hū rán huà guān qián yī zhèn fēng qǐ
见香烟未烬，方欲就坐，再抚一曲，忽然画棺前一阵风起。
shàn jù tíng qián cǎo néng kāi shuǐ shàng píng
善聚庭前草，能开水上萍，
wéi wén qiān shù hǒu bú jiàn bàn fēn xíng
惟闻千树吼，不见半分形。
li shēng cǐ shí bù jué shén sī hūn mí fú jǐ ér wò
李生此时，不觉神思昏迷，伏几而卧。
líng dān zhōng dàn wén huán pèi zhī shēng yì xiāng mǎn shì
陵眈中，但闻环佩之声，异香满室。
yǒu měi nǚ sì rén yī chuān huáng yī chuān hóng yī chuān bái yī chuān hēi zì wài ér rén
有美女四人：一穿黄，一穿红，一穿白，一穿黑，自外而人。
xiàng fēng shēng shēn shēn wàn fú
向丰生深深万福。
li shēng cǐ shí shì mèng fēi mèng
李生此时似梦非梦。
biàn jiān sì nǚ hé rén
便间：“四女何人？
wèi hé zhì cǐ
为何至此？
sì nǚ nǎi hán xiào ér yán qiè zǐ mèi sì rén
”四女乃含笑而言：“妾姊妹四人，
nǎi gǔ lái shén nǚ
乃古来神女，
biàn yóu rén jiān
遍游人间，
qián rì yǒu shī rén zài cǐ yóu wán
前日有诗人在此游玩，
zuò xī jiāng yuè yī shǒu
作《西江月》一首，
jiāng qiè děng rǔ mà
将妾等辱骂，
shǐ qiè děng xiū kuì wú dì
使妾等羞愧无地，
jīn rì méng xiān shēng yě zuò xī jiāng yuè yī shǒu
今日蒙先生也作《西江月》一首，
yǔ qiè shēn jiě shì qián yuān
与妾身解释前冤，
tè lái bài xiè
特来拜谢！
fēng shēng xīn zhōng kāi wù zhī shì jiǔ sè cái qì sì zhě zhī jīng quán xià wèi jù biàn dào sì wèi xián jie gè qǐng tōng míng
”丰生心中开悟，知是酒色财气四者之精，全下畏惧，便道：“四位贤姐，各请通名。
sì nǚ gè yán shī yī jù chuān huáng de dào dù kāng zào xià wàn jiā chūn chuān hóng de dào yī miàn hóng zhuāng ài shā rén chuān bái de dào niú sǐ fāng tōng dū shǔ wǒ chuān hēi de dào nǎi dòu shì jiè mǎn qián kūn
”四女各言诗一句，穿黄的道：“杜康造下万家春，”穿红的道：“一面红妆爱杀人，”穿白的道：“牛死方通都属我，”穿黑的道：“氖豆世界满乾坤。
yuán lái nà huáng yī nǚ shì jiǔ hóng yī nǚ shì sè bái yī nǚ shì cái hēi yī nǚ shì qì
”原来那黄衣女是酒，红衣女是色，白衣女是财，黑衣女是气。
li shēng xīn xià liǎo rán yòng yú qīng zhāo sì nǚ nǐ sì rén tīng wǒ fēn pōu
李生心下了然，用于轻招四女：“你四人听我分剖。
xiāng tián měi wèi jiǔ wèi shī měi mào fāng nián sè gèng xiān
香甜美味酒为失，美貌芳年色更鲜，
cái jī gàn bǎi chēng fù guì shàn diào wǔ qì shì zhēn xiān
财积干佰称富贵，善调五气是真仙。
sì nǚ dà xǐ bài xiè dào jì chéng jiě shì fù láo bāo jiǎng qǐ xiān shēng yú wú mèi mei sì rén zhī zhōng xuǎn zé yī míng wú guò zhī nǚ fèng péi zhěn xí shǎo xiào ēn huán
四女大喜，拜谢道：”既承解释，复劳褒奖，乞先生于吾妹妹四人之中，选择一名无过之女，奉陪枕席，少效恩环。
li shēng yáo shǒu lián shēng dào bù kě bù kě
”李生摇手，连声道：“不可，不可！
xiǎo shēng yǒu zhì pān yuè zhōng dān guì wú xīn liàn yě wài xián huā
小生有志攀月中丹桂，无心恋野外闲花。
qǐng wù duō yán kǒng kuī xíng zhǐ sì nǚ xiào dào xiān shēng chà yǐ
请勿多言，恐亏行止”四女笑道：“先生差矣。
qiè děng nǎi wū shān luò shuǐ zhī shì fēi lù liǔ qiáng huā zhī bǐ hàn sī mǎ xiàng rú wén zhāng kuí bǔ táng lǐ wèi gōng kāi guó yuán xūn yī nà wén jūn yī shōu hóng fú fǎn zuò fēng liú huà bǐng bù wén qǔ jī yú hòu shì
妾等乃巫山洛水之侍，非路柳墙花之比，汉司马相如文章魁哺，唐李卫公开国元勋，一纳文君，一收红拂，反作风流话柄，不闻取讥于后世。
kuàng jiā qī liáng huì cuò guò nán féng wàng xiān shēng èr ēn
况佳期良会，错过难逢，望先生二恩！
li shēng dào dǐ zú shào nián cái gàn xīn yuán yì mǎ ná bǎ bù dìng bù miǎn zhuǎn kǒu dào jì xián jie men jiàn ài dàn bù zhī nà yī wèi shì wú guò zhī nǚ
”李生到底足少年才干，心猿意马，拿把不定，不免转口道：“既贤姐们见爱，但不知那一位是无过之女？
xiǎo shēng qíng yuàn xiāng liú
小生情愿相留。
yán zhī wèi yǐ zhī jiàn nà huáng yī jiǔ nǚ jí jí yí bù shàng qián dào xiān shēng qiè nǎi wú guò zhī nǚ
”言之未已，只见那黄衣酒女急急移步上前道：“先生，妾乃无过之女。
li shēng dào zěn jiàn xián jie wú guò
”李生道：“怎见贤姐无过？
jiǔ nǚ dào qiè yì yǒu xī jiāng yuè yǒu
”酒女道：“妾亦有《西江月》，有：
shàn zhù yīng xióng zhuàng dǎn néng tiān jǐn xiù shī cháng
善助英雄壮胆，能添锦绣诗肠。
shén xiān zào xià jiě chóu fāng xuě yuè fēng huā wán shǎng
神仙造下解愁方，雪月风花玩赏。
yòu dào hái yǒu yī jù yào jǐn yán yǔ xiān shēng tīng zhe
又道：“还有一句要紧言语，先生听着：
hào sè néng shēng jí bìng tān bēi zǒng shì qǐng kuáng
好色能生疾病，贪杯总是请狂。
bā xiān zuì dào zǐ yún xiāng bù xiàn gōng hóu qīng tóng
八仙醉倒紫云乡，不羡公侯卿桐。
li shēng rén xiào dào hǎo gè bā xiān zuì dào zǐ yún xiāng xiǎo shēng qíng yuàn xiāng liú
李生人笑道：“好个‘八仙醉倒紫云乡’，小生情愿相留。
fāng liú jiǔ nǚ zhī jiàn nà hóng yī sè nǚ xiàng qián liǔ méi dào shù xīng yǎn yuán zhēng dào xiān shēng bú yào tīng jiàn bì zhī yán
”方留酒女，只见那红衣色女向前，柳眉倒竖，星眼圆睁，道：“先生不要听贱婢之言！
jiàn rén wǒ qiě jiān nǐ nǐ zhǐ jiǎng jiǔ de hǎo chù jiù bà le wèi hé zhòng jǐ qīng rén luàn jiǎng hào sè de néng shēng jí bìng
贱人，我且间你：你只讲酒的好处就罢了，为何重己轻人，乱讲好色的能生疾病？
zhōng bù rán sān sì suì hái ér hài bìng yě cóng hào sè zhōng lái
终不然三四岁孩儿害病，也从好色中来？
nǐ zhǐ kuā jǐ de hǎo chù què bù zhī jǐ de xià hǎo chù
你只夸己的好处，却不知己的下好处。
píng dì sàng shēn yīn jiǔ dú jiāng biān lǐ bái sǔn qí qū
平帝丧身因酒毒，江边李白损其躯。
quàn jūn xiū yǐn wú qíng shuǐ zuì hòu jiù rén xīn yì mí
劝君休饮无情水，醉后救人心意迷！
li shēng dào yǒu lǐ
李生道：“有理。
gǔ rén wáng guó sàng shēn jiē jiǔ zhī guò xiǎo zhōng bù gǎn xiāng liú
古人亡国丧身，皆酒之过，小中不敢相留。
zhī jiàn hóng yī nǚ yāo yāo ráo shāo de zǒu jìn qián lái dào qiè shēn nǎi shì wú guò zhī nǚ yě yǒu xī jiāng yuè wèi zhèng
”只见红衣女妖妖娆烧的走近前来，道：“妾身乃是无过之女，也有《西江月》为证：
měi xiàn yuān yāng jiāo jǐng yòu kàn lián lǐ huā kāi
每羡鸳鸯交颈，又看连理花开。
wú zhī huā wū dòng qíng huái qǐ kě rén wú huān ài
无知花乌动情怀，岂可人无欢爱。
jūn gàn hǎo sù shū nǚ jiā rén tān liàn duō cái
君干好速淑女，佳人贪恋多才，
hóng luó zhàng lǐ liǎng huò xié yī kè gàn jīn nán mǎi
红罗帐里两和谐，一刻干金难买。
li shēng chén yín dào zhēn gè yī kè qiān jīn nán mǎi
李生沉吟道：“真个一刻千金难买！
cái yù liú sè nǚ nà bái yī nǚ zǎo yǐ fā nù mà dào jiàn rén zěn me shuō gàn jīn nán mǎi
”才欲留色女，那白衣女早已发怒骂道：“贱人，怎么说‘干金难买’？
zhōng bù rán wǒ dào bù rú nǐ
终不然我到不如你？
shuō qǐ nǐ de guò chù jǐn duō
说起你的过处尽多：
wěi shēng qiáo xià shuǐ juān juān wú guó xī shī shì kě lián
尾生桥下水涓涓，吴国西施事可怜。
tān liàn huā zhī zhōng yǒu huò hǎo yīn yuán shì è yān yuán
贪恋花枝终有祸，好姻缘是恶烟缘。
fēng shēng dào wěi shēng sàng shēn fū chāi wáng guó jiē yóu yú sè qí guò yě bù xià yú jiǔ
丰生道：“尾生丧身，夫差亡国，皆由于色，其过也不下于酒。
qǐng qù
请去！
qǐng qù
请去！
suì wèn bái yī nǚ nǐ què rú hé
”遂问白衣女：“你却如何？
bái yī nǚ shàng qián dào
”白衣女上前道。
shōu jǐn sān cái quán bǐng róng huá fù guì cóng shēng
收尽三才权柄，荣华富贵从生。
zòng jiào hào shàn shèng xián xīn kōng shǒu nán shī dé xíng
纵教好善圣贤心，空手难施德行。
yǒu wǒ rén jiē qīn jìng wú wǒ dào chù xiāng qīng
有我人皆钦敬，无我到处相轻。
xiū yīn xián qì dòu hé zhēng wèn wǒ xū zhī yǒu mìng
休因闲气斗和争，问我须知有命。
li shēng diǎn tóu dào rǔ yán yǒu lǐ shì jiān suǒ jìng zhě cái yě
李生点头道：“汝言有理，世间所敬者财也。
wǒ ruò yǒu cái qǔ kē dì rú fǎn zhǎng ěr
我若有财，取科第如反掌耳。
cái dòng xǐ liú zhī yì yòu jiàn hēi yī nǚ fěn liǎn shēng chēn kěn móu dài nù mà dào nǐ wèi hé shuō xiū zhēng xián qì
”才动喜留之意，又见黑衣女粉脸生嗔，垦眸带怒，骂道：”你为何说‘休争闲气，？
wéi rén zài shì méi le qì hái hǎo
为人在世，没了气还好？
wǒ xiǎng zhe nǐ
我想着你。
yǒu cái yǒu shì shì yīng xióng mìng ruò wú shí zài yòng gōng
有财有势是英雄，命若无时在用功。
xī rì shí chóng yīn gōng sǐ tóng shān bù zhù dèng tōng qióng
昔日石崇因宫死，铜山不助邓通穷。
fēng shēng yáo shǒu bù yǔ xīn zhōng àn xiǎng shí chóng yīn cái qǔ huò dèng tōng kōng yǒu qián shān xià jiù qí è cái yǒu hé yì
丰生摇首不语，心中暗想：“石崇因财取祸，邓通空有钱山，下救其饿，财有何益？
biàn wèn qì nǚ qīng yán suī zé rú cǐ dàn xià zhī qīng qiān píng xī wèn chǔ shì hé rú
”便问气女：“卿言虽则如此，但下知卿千平昔问处世何如？
hēi yī nǚ dào xiàng qiè chǔ shì ā
”黑衣女道：“像妾处世呵：
yī zì hùn yuán kāi pì yīn yáng èr zì chéng gōng
一自混元开辟，阴阳二字成功。
hán wèi yuán qì sàn wèi fēng wàn wù de zhī méng dòng
含为元气散为风，万物得之萌动。
dàn kàn shēng shēn liù chǐ hóu wèn sān cùn liú tōng
但看生身六尺，喉问三寸流通。
cái hé jiǔ sè jǐn bāo lóng wú qì shuí rén xiǎng yòng
财和酒色尽包笼，无气谁人享用？
qì nǚ shuō ba li shēng huán wèi jí dá zhī jiàn jiǔ sè cái sān nǚ qí shēng lái jiǎng xiān shēng xiū tīng qí yán wǒ sān rén qǐ bèi jiàn bì bāo lóng hu
气女说罢，李生还未及答，只见酒色财三女齐声来讲，“先生休听其言，我三人岂被贱婢包笼乎？
qiě tīng wǒ shù tā guò shī
且听我数他过失：
bà wáng zì wěn zài niǎo wāng yǒu zhì zhōu yú mìng bù zhǎng
霸王自刎在鸟汪，有智周瑜命不长。
duō shǎo zhèn qián xióng měng jiāng jiē yīn zhēng qì yī shēn wáng
多少阵前雄猛将，皆因争气一身亡。
xiān shēng yě bù kě xiāng liú li shēng chóu yīn sī xiǎng ya
先生也不可相留1”李生踌因思想：“呀！
sì nǚ jiē wèi yǒu guò zhī rén
四女皆为有过之人。
sì wèi xián jie xiǎo shēng rù báo zhǔ hán bù gǎn xiāng liú dōu qǐng huí qù
——四位贤姐，小生褥薄主寒，不敢相留，都请回去。
sì nǚ cǐ shí hù xiāng mán yuàn zhè gè shuō xiān shēng liú wǒ wèi hé yào nǐ dǎ duǎn
”四女此时互相埋怨，这个说：“先生留我，为何要你打短？
nà gè shuō xiān shēng ài wǒ wèi hé yào nǐ zhēng xiān
”那个说：“先生爱我，为何要你争先？
huà bù tóu jī yī shí jiān dǎ mà qǐ lái
”话不投机，一时间打骂起来。
jiǔ mà sè yòu dào rén gǔ suǐ
酒骂色又盗人骨髓；
sè mà jiǔ zhuān rě fēi zāi
色骂酒，专惹非灾；
cái mà qì néng shāng fèi fǔ
财骂气，能伤肺腑；
qì mà cái néng sǔn qíng huái
气骂财，能损情怀。
zhí dǎ de jiǔ nǚ niǎo yún luàn sè nǚ bǎo pèi wāi cái nǚ chuí xiōng jiào qì nǚ dào chén āi yī gè gè péng sōng bìn fà zhē fěn liǎn bù zhěng jīn lián sàn fèng xié
直打得酒女鸟云乱，色女宝辔歪，财女捶胸叫，气女倒尘埃，一个个蓬松鬓发遮粉脸，不整金莲散凤鞋。
sì nǚ dǎ zài yī tuán jiǎo zài yī chù
四女打在一团，搅在一处。
li shēng àn xiǎng sì nǚ xiàng zhēng bù guò wèi wǒ yī rén ěr
李生暗想：”四女相争，不过为我一人耳。
fāng yù xiàng qián quàn jiě bèi qì nǚ yòng shǒu yī tuī xiān shēng shǎn kāi dài wǒ dǎ sǐ zhè sān gè jiàn bì
”方欲向前劝解，被气女用手一推，“先生闪开，待我打死这三个贱婢！
li shēng měng rán yī jīng yī xiù fú zhe qín xián dāng de yī shēng xiǎng jīng xǐng huí lái cā mó shuì yǎn dìng jīng kàn shí nà jiàn sì nǚ zōng jì
”李生猛然一惊，衣袖拂着琴弦，当的一声响，惊醒回来，擦磨睡眼，定睛看时，那见四女踪迹！
li shēng fǔ tián cháng tàn wǒ yīn guān xīn dà qiè suì xíng yú mèng mèi zhī jiān
李生抚田长叹：“我因关心大切，遂形于梦寐之间。
jù shì jiān mèng zhōng suǒ yán sì zhě jiē wèi yǒu guò wǒ wèi hé yòu zuò zhè yī shǒu cí zàn yáng qí měi
据适间梦中所言，四者皆为有过，我为何又作这一首词赞扬其美。
shǐ hòu rén guān wú cǐ cí zì yì gàn jiǔ sè chén mí yú cái qì wǒ jí wéi huò zhī kuí shǒu
使后人观吾此词，恣意干酒色，沉迷于财气，我即为祸之魁首。
rú jīn yù yào shuō tā bù hǎo nán yǐ huǐ bǐ
如今欲要说他不好，难以悔笔。
yě bà rú jīn zài tí sì jù děng rén zhuó liàng ér xíng
也罢，如今再题四句，等人酌量而行。
jiù zài fěn qiáng xī jiāng yuè zhī hòu yòu huī yī shǒu
”就在粉墙《西江月》之后，又挥一首。
yǐn jiǔ bù zuì zuì wéi gāo hào sè bù luàn nǎi yīng háo
饮酒不醉最为高，好色不乱乃英豪。
wú yì zhī cái jūn mò qǔ rěn qì jiǎo rén huò zì xiāo
无义之财君莫取，忍气侥人祸自消。
zhè duàn píng huà suī shuō jiǔ sè cái qì yì bān yǒu guò xì kàn qǐ lái jiǔ yě yǒu bú huì yǐn de qì yě yǒu nài de de wú rú cái sè èr zì hài shì
这段评话，虽说酒色财气一般有过，细看起来，酒也有不会饮的，气也有耐得的，无如财色二字害事。
dàn shì tān cái hào sè de yòu miǎn bù dé chī jǐ bēi jiǔ tù bù dé táo jǐ chǎng qì jiǔ qì èr zhě yòu zǒng kuò zài cái sè lǐ miàn le
但是贪财好色的又免不得吃几杯酒，兔不得淘几场气，酒气二者又总括在财色里面了。
jīn rì shuō yī zhuāng yì wén dān wèi cái sè èr zì nòng chū tiān dà de huò lái
今日说一桩异闻，单为财色二字弄出天大的祸来。
hòu lái bēi huān lí hé zuò le jǐn piàn yī chǎng jiā huà zhèng shì shuō shí jīng pò hǎo rén dǎn huà chū shāng cán yì shì xīn
后来悲欢离合，做了锦片一场佳话，正是：说时惊破好人胆，话出伤残义士心。
què shuō guó chū yǒng lè nián wèn běi zhí lì jiāng zhōu yǒu gè xiōng dì èr rén xìng sū qí xiōng míng yún qí dì míng yǔ
却说国初永乐年问，北直隶江州，有个兄弟二人，姓苏，其兄名云，其弟名雨。
fù qīn zǎo sàng dān yǒu mǔ qīn zhāng shì zài táng
父亲早丧，单有母亲张氏在堂。
shān sū yún zì xiǎo gōng shū xué yè yān guàn èr shí sì suì shàng yī jǔ dēng kē diàn shì èr jiǎ chú shòu zhè jiāng jīn huá fǔ lán xī xiàn dà yǐn
邓苏云自小攻书，学业淹贯，二十四岁上，一举登科，殿试二甲，除授浙江金华府兰溪县大尹。
sū yún huí jiā zhù le shù yuè píng xiàn yǐ dào bù miǎn zé rì qǐ shēn fù rèn
苏云回家，住了数月，凭限已到，不免择日起身赴任。
sū yún duì fū rén zhèng shì shuō dào wǒ zǎo dēng kē jiǎ
苏云对夫人郑氏说道：“我早登科甲，
chū rèn mù mín
初任牧民，
lì xīn yuàn wèi hǎo guān
立心愿为好官，
cǐ qù zhǐ yǐn lán xī bēi shuǐ suǒ yǒu jiā cái
此去止饮兰溪…杯水：所有家财，
jìn shù shōu shí
尽数收拾，
jiāng shí fēn zhī sān liú wèi mǔ qīn gòng shàn
将十分之三留为母亲供膳，
qí yú dài qu rèn suǒ shǐ yòng dāng rì bài bié le lǎo mǔ
其余带去任所使用／当日拜别了老母，
zhǔ fù xiōng dì sū yǔ hǎo shēng shì yǎng gāo táng
嘱咐兄弟苏雨：“好生侍养高堂，
wèi xiōng de ruò bù dé zuì yú dì fāng
为兄的若不得罪于地方，
dào sān nián kǎo mǎn
到三年考满，
yòu de xiāng jiàn
又得相见，
shuō ba
”说罢，
bù jué cǎn rán lèi xià
不觉惨然泪下。
sū yǔ dào gē ge róng rèn shì měi shì jiā zhōng zì yǒu xiōng dì zhī chí bù bì jiā huái
苏雨道：“哥哥荣任是美事，家中自有兄弟支持，不必佳怀。
qián chéng wàn lǐ xū zì bǎo zhòng
前程万里，须自保重！
sū yǔ yòu sòng le yī chéng fāng bié
”苏雨又送了一程方别。
sū yún tóng fū rén zhèng shì dài le sū shèng fū qī èr rén fú shì dēng tú dào zhāng jiā wān dì fāng
苏云同夫人郑氏，带了苏胜夫妻二人，伏事登途，到张家湾地方。
sū shèng bǐng dào cǐ qù shì shuǐ lù gāi yòng chuán zhī ǒu yǒu shùn biàn huí tóu de guān zuò lǎo yé zuò qù wěn biàn sū zhī xiàn dào shén hǎo
苏胜禀道，“此去是水路，该用船只，偶有顺便回头的官座，老爷坐去稳便／苏知县道：“甚好。
yuán lái zuò chuán yǒu gè guī ju
”原来坐船有个规矩，
dàn shì shùn biàn huí jiā
但是顺便回家，
bù lùn kè huò sī huò
不论客货私货，
dōu zhuāng zài de mǎn mǎn de
都装载得满满的，
què qù lǎn yī wèi guān rén chéng zuò
却去揽一位官人乘坐，
jiè qí míng hào
借其名号，
miǎn tā yí lù shuì kè
免他一路税课，
bú yào shān guān rén de chuán qián
不要邓官人的船钱，
fǎn chū jǐ shí liǎng yín zi sòng tā
反出几十两银子送他，
wèi xiào shùn zhī lǐ
为孝顺之礼，
wèi zhī zuò cāng qián
谓之坐舱钱。
sū zhī xiàn shì gè lǎo shí de rén
苏知县是个老实的人；
hé zēng xiǎo de nèn yàng guī ju wén shuō bú yào tā chuán qián yǐ zì gōu le hái xiǎng shèn me zuò cāng qián
何曾晓得恁样规矩，闻说不要他船钱，已自勾了，还想甚么坐舱钱。
nà sū shèng sī xià dé le tā sì wǔ liǎng yín zi bǎi qián xǐ chū wàng wài cóng páng zhāng duó
那苏胜私下得了他四五两银子佰钱，喜出望外，从旁樟掇。
sū zhī xiàn tóng jiā xiǎo xià le guān cāng
苏知县同家小下了官舱。
yí lù dōu shì xià shuǐ dù le huáng hé guò le yáng zhōu guǎng líng yì jiāng jìn yí zhēn
一路都是下水，渡了黄河，过了扬州广陵驿，将近仪真。
yīn chuán shì nián yuǎn de yòu dài huò dà zhāng fā qǐ lòu lái mǎn chuán rén dōu huāng le
因船是年远的，又带货大章，发起漏来，满船人都慌了。
sū zhī xiàn jiào guì kuài lǒng àn yī míng cùn wèn jiāng jiā juàn hé xíng lǐ dōu bān shàng àn lái
苏知县叫炔快拢岸，一明寸问将家眷和行李都搬上岸来。
zhǐ yīn bān zhè yī fān yǒu fèn jiào sū zhī xiàn quán jiā shòu huò
只因搬这一番，有分教：苏知县全家受祸。
zhèng hé zhe èr jù gǔ yǔ dào shì màn cáng hǎi dào yě kè hǎi yín
正合着二句古语，道是：漫藏海盗，冶客海淫。
què shuō yí zhēn xiàn yǒu gè guàn zuò sī shāng de rén xìng xú míng néng zài wǔ bà shàng jiē jū zhù
却说仪真县有个惯做私商的人，姓徐，名能，在五坝上街居住。
jiǔ lǎn shān dōng wáng shàng shū fǔ zhōng yī zhī dà kè chuán zhuāng zài kè rén nán lái běi wǎng měi nián nà hái chuán zū yín liǎng
久揽山东王尚书府中一只大客船，装载客人，南来北往，每年纳还船租银两。
tā hé zhe yī bān shuǐ zi jiào zuò zhào sān wēng bí tì yáng là zuǐ fàn bāo pí chén hú zǐ zhè yī bān dōu bú shì gè dàn shàn zhī bèi
他合着一班水子，叫做赵三翁鼻涕、杨辣嘴、范剥皮、沈胡子，这一班都不是个但善之辈。
yòu yǒu yī fáng jiā rén jiào zuò yáo dà
又有一房家人，叫做姚大。
shí cháng lǎn chǎng zài yuē mò yǒu xiē yóu shuǐ kàn de rén yǎn shí bàn yè sān gēng qiāo dì jiāng chuán yí dòng dào pì jìng qù chù bǎ kè rén móu hài jié le cái bó
时常揽厂载，约莫有些油水看得人眼时，半夜三更悄地将船移动，到僻静去处，把客人谋害，劫了财帛。
rú cǐ shí yú nián xú néng yě zuò chǎng xiē jiā shì
如此十余年，徐能也做厂些家事。
zhèi xiē huǒ zhī yī gè gè gēng xiāng shì shú bǎo shí nuǎn yī zhèng suǒ wèi wèi fù xià rén wéi rén bù fù
这些伙汁，一个个羹香似熟，饱食暖衣，正所谓“为富下仁，为仁不富。
nǐ dào xú néng shì yí zhēn xiàn rén rú hé què lǎn shān dōng gōng shàng shū fǔ zhōng de chuán zhī
”你道徐能是仪真县人，如何却揽山东工尚书府中的船只？
kuàng qiě sī shāng qǐ jiā shí jīn zì jiā nán dào dǎ bù qǐ yī zhī chuán
况且私商起家十金，自家难道打不起一只船？
shì yǒu gè yuán gù yù shàng shū chū rèn nán jīng wèi guān céng zài yáng zhōu qǔ le yī wèi xiǎo nǎi nai hòu lái xiǎo nǎi nai fù mǔ què yí jiā yú yí zhēn jū zhù wáng shàng shū shí cháng zhōu gěi
是有个缘故，玉尚书初任南京为官，曾在扬州娶了一位小奶奶，后来小奶奶父母却移家于仪真居住，王尚书时常周给。
hòu yīn lù yáo bù biàn dǎ zhè zhǐ chuán yǔ tā jiào tā lìn zū yòng dù
后因路遥不便，打这只船与他，教他赁租用度。
chuán shàng shù de shì shān dōng wáng shàng shū fǔ de shuǐ pái xià shuǐ shí jiù shì xú néng bāo lǎn qù le
船上竖的是山东王尚书府的水牌，下水时，就是徐能包揽去了。
xú néng yīn wèi zuò nà sī shāng de dào lù dào xià hǎo yòng zì jiā de chuán yào jiè shàng shū fǔ de míng sè yòu yǒu shì tóu rén yòu bù yí xīn tā suǒ yǐ yī xiàng xià zhì bài lù
徐能因为做那私商的道路，到下好用自家的船，要借尚书府的名色，又有势头，人又不疑心他，所以一向下致败露。
jīn rì yě shì sū zhī xiàn hé dāng yǒu shì qià hǎo shì néng de chuán kòng xián zài jiā
今日也是苏知县合当有事，恰好侍能的船空闲在家。
xú néng zhèng zài àn shàng xún zhǔ gù tīng shuō guān chuán fā lòu máng zǒu lái kàn kàn jiàn mǐn shàng xǔ duō xiāng lǒng náng kuāng xīn zhōng zǎo yǒu qī fēn dòng rén
徐能正在岸上寻主顾，听说官船发漏，忙走来看，看见皿上许多箱笼囊筐，心中早有七分动人。
jié wèi yòu zǒu gè jiāo jiāo dī dī shào nián měi mào de nǎi nai shàng lái xú néng shì gè tān cái hào sè de dū tóu bù jué xīn wō fā yǎng yǎn jīng lǐ bèng chū rén lái
结未又走个娇娇滴滴少年美貌的奶奶上来，徐能是个贪财好色的都头，不觉心窝发痒，眼睛里迸出人来。
yòu jiàn sū shèng bān yùn xíng lǐ liào shì pú rén zài rén cóng zhōng jiàng sū shèng bèi hòu yī mèi yī chě
又见苏胜搬运行李，料是仆人，在人丛中将苏胜背后衣袂一扯。
sū shèng huí tóu xú néng péi gè xiào dù wèn dào shì nà lǐ qù de kǎo ye mò fēi yào huàn chuán me
苏胜回头，徐能陪个笑肚问道：“是那里去的考爷，莫非要换船么？
sū shèng dào jiā lǎo yé shì xīn kē jìn tǔ
”苏胜道：“家老爷是新科进土，
xuǎn le lán xī xiàn zhī xiàn
选了兰溪县知县，
rú jīn qù dào rèn
如今去到任，
yīn chuán fā le lòu
因船发了漏，
quán shí shàng àn
权时上岸，
ruò jiù yǒu gè hǎo chuán huàn de
若就有个好船换得，
shěng de yòu luò zhǔ rén jiā xú néng zhǐ zhe hé lǐ dào zhè shān dōng wáng shàng shū fǔ zhōng shuǐ pái zài shàng de
省得又落主人家／徐能指着河里道：“这山东王尚书府中水牌在上的，
jiù shì xiǎo rén de chuán
就是小人的船，
xīn xiū zhěng de hǎo
新修整得好，
yòu jiān gù yòu gān jìng
又坚固又干净。
guàn zǒu zhè zhí shuǐ lù shuǐ shǒu yòu dōu shì de lì de
惯走浙直水路，水手又都是得力的。
jīn wǎn ruò xià chuán shí míng zǎo jì le shén fú děng yī zhèn shùn fēng bù jǐ rì jiù chuī dào le
今晚若下船时，明早祭了神福，等一阵顺风，不几日就吹到了。
sū shèng huān xǐ biàn jiāng zhè huà mò zhī jiā zhǔ
”苏胜欢喜，便将这话莫知家主。
sū zhī xiàn jiào sū shèng xiān qù kàn le cāng kǒu jiù yì dìng le chuán qián
苏知县叫苏胜先去看了舱口，就议定了船钱。
yīn jiā juàn zài shàng xià xǔ dā zài yī rén
因家眷在上，下许搭载一人。
xú néng jù yī yǔn le
徐能俱依允了。
dāng xià xiān chèng le yī bàn chuán qián nà yī bàn zhí dài dào xiàn shí zhǎo zú
当下先秤了一半船钱，那一半直待到县时找足。
sū zhī xiàn jiā juàn xíng lǐ chóng fù yí xià le chuán
苏知县家眷行李重复移下了船。
xú néng huāng máng qù xún nà yī bān xià zuò hǎo shì de bāng shǒu zhào sān děng dōu qí le zhǐ yǒu wēng fàn èr rén xià dào
徐能慌忙去寻那一班下做好事的帮手，赵三等都齐了，只有翁范二人下到。
mǎi le shén fú zhèng yào kāi chuán àn shàng yòu yǒu yí gè hàn zi tiào xià chuán lái dào wǒ yě xiāng bāng nǐ men qù
买了神福，正要开船，岸上又有一个汉子跳下船来道：“我也相帮你们去！
shì néng kàn jiàn dāi le bàn shǎng
”侍能看见，呆了半晌。
yuán lái xú néng yǒu yí gè xiōng dì jiào zuò xú yòng bān zhōng dōu chēng wéi xú dà gē xú èr gē
原来徐能有一个兄弟，叫做徐用，班中都称为徐大哥，徐二哥。
zhēn gè shì yǒu xìng shàn yǒu xìng xià shàn xú néng guàn zuò sī shāng xú yòng piān hǎo shàn
真个是“有性善有性下善”，徐能惯做私商，徐用偏好善。
dàn shì xú yòng zài chuán shàng xú néng yào dòng shǒu jiǎo wǎng wǎng bèi xiōng dì zǔ zhù shí biàn dào yǒu bā jiǔ biàn zuò bù chéng suǒ yǐ jīn rì xú néng mán le xiōng dì xià qù jiào tā
但是徐用在船上，徐能要动手脚，往往被兄弟阻住，十遍到有八九遍做不成，所以今日徐能瞒了兄弟下去叫他。
nà dòng yòng què zì yǒu xīn tīng de shuō yǒu gè shào nián zhī xiàn huàn chuán dào rèn xiě le gē zi de chuán yòu jiàn gē ge qù huàn zhè yī bān rú láng sì hǔ de rén xià duì tā shuō xīn xià yǒu xiē yí huò gù yì yào lái chuán shàng xiàng bāng
那栋用却自有心，听得说有个少年知县换船到任，写了哥子的船，又见哥哥去唤这一班如狼似虎的人，下对他说，心下有些疑惑，故意要来船上相帮。
xú néng què pà xiōng dì zǔ dǎng tā zhè fān wěn shàn de shēng yì xīn zhōng hēi hēi bù xǐ
徐能却怕兄弟阻挡他这番稳善的生意，心中嘿嘿不喜。
zhèng shì zhù wèi zì fēn qīng gòng zhuó béng huò bù hùn chòu hé xiāng
正是：注渭自分清共浊，甭获不混臭和香。
què shuō sū zhī xiàn lín yù kāi chuán
却说苏知县临欲开船，
yòu jiàn yí gè hàn zi gǎn jiāng xià lái
又见一个汉子赶将下来，
xīn zhōng dào yǒu xiē yí lǜ
心中到有些疑虑，
zhī dào shì chèn chuán de
只道是趁船的，
jiào sū shèng nǐ wèn nà fāng cái lái de shì shèn me rén shī sū shèng qù wèn le lái
叫苏胜：“你问那方才来的是甚么人尸苏胜去问了来，
huí fù dào chuán tóu jiào zuò xú néng
回复道：”船头叫做徐能，
fāng cái lái de jiào zuò xú yòng
方才来的叫做徐用，
jiù shì xú néng de qīn dì
就是徐能的亲弟。
sū zhī xiàn xiǎng dào zhè biàn shì yī jiā le shì rì kāi chuán yuē yǒu shù lǐ xú néng jiù jiāng chuán pō àn shuō dào fēng hái bù shùn zhòng dì xiōng qiě chī shén fú jiǔ
”苏知县想道，“这便是一家了／是日开船，约有数里，徐能就将船泊岸，说道：“风还不顺，众弟兄且吃神福酒。
xú néng yǐn jiǔ zhōng jiān zhǐ tuī chū gōng shàng àn zhāo xiōng dì zuò yòng duì tā shuō dào wǒ kàn sū zhī xiàn xíng lǐ chén zhòng bù xià gàn jīn gēn suí de yòu zhǐ yī fáng jiā rén zhè chǎng hǎo mǎi mài bù kě cuò guò nǐ què bú yào zǔ dǎng wǒ
”徐能饮酒中间，只推出恭上岸，招兄弟作用对他说道：“我看苏知县行李沉重，不下干金，跟随的又止一房家人，这场好买卖不可挫过，你却不要阻挡我。
xú yòng dào gē ge cǐ shì duàn rán bù kě
”徐用道：“哥哥，此事断然不可！
tā ruò rèn suǒ huí lái yíng náng mǎn bā bì shì mǔ zāng suǒ zhì xià yì zhī cái qǔ zhī wú ài
他若任所回来，盈囊满芭，必是亩赃所致，下义之财，取之无碍。
rú jīn fāng cái fù rèn bù guò jiā zhōng dài lái jǐ liǎng pán fèi nà yǒu qiān jīn
如今方才赴任，不过家中带来几两盘费，那有千金？
kuàng qiě shào nián kē jiǎ
况且少年科甲；
yě shì tiān shàng yī wèi kěn sù gē ge ruò hài le tā tiān lǐ yě bù róng hòu lái bì rán ào huǐ
也是天上一位垦宿，哥哥若害了他，天理也不容，后来必然懊悔。
dài néng dào cái cǎi dào bù dǎ jǐn hái yǒu yī shì hǎo yí gè biāo zhì nǎi nai
”待能道：“财采到不打紧，还有一事，好一个标致奶奶！
nǐ gē zhèng sǐ le sǎo sǎo fáng zhōng méi yǒu gè dé yì zhǎng jiā de zhè shì tiān fù yīn yuán xiōng dì zhè fān xū zuò chéng zuò gē de zé gè
你哥正死了嫂嫂，房中没有个得意掌家的，这是天付姻缘，兄弟这番须作成做哥的则个！
xú yòng yòu dào cóng lái xiàng nǚ pèi fū jì shì nǎi nai bì rán yě shì huàn jiā zhī nǚ bǎ tā hǎo fu hǎo fù chāi sàn le qiǎng bī tā chéng qīn dào dǐ yě xià hé shùn cǐ shì yī fà bù kě
”徐用又道：“从来‘相女配夫，既是奶奶，必然也是宦家之女，把他好夫好妇拆散了，强逼他成亲，到底也下和顺，此事一发不可。
zhè lǐ xiōng dì èr rén zhèng zài qīng qīng chǎo zhī chuán shāo shàng zhào sān wàng jiàn le zhèng bù zhī tā shāng yì shén shì yī tiào tiào shàng àn lái xú yòng jiàn zhào sān shàng àn yáng yáng de dào zǒu kāi le
”这里兄弟二人正在卿卿吵吱，船艄上赵三望见了，正不知他商议甚事，一跳跳上岸来，徐用见赵三上岸，洋洋的到走开了。
zhào sān jiān xú néng shì cái yǔ èr gē shuō shèn me
赵三间徐能：“适才与二哥说甚么？
xú néng fù ěr shù le yī biàn
”徐能附耳述了一遍。
zhào sān dào jì rán èr gē xià cóng dào bú yào yǔ tā shuō le zhǐ xiāo xiōng dì yī rén biàn yǔ nǐ wán chéng qí shì
赵三道：“既然二哥下从，到不要与他说了，只消兄弟一人便与你完成其事。
jīn yè xū rú cǐ rú cǐ zhè bān zhè bān
今夜须如此如此，这般这般。
xú néng dà xǐ dào xià zài jiào zuò zhào yī dāo
”徐能大喜道：“下在叫做赵一刀。
yuán lái zhào sān wéi rén cū bào dòng xià dòng bái kuā dào wǒ shì yī dāo liǎng duàn de xìng zi bù xué nà zhān pí dài gǔ
”原来赵三为人粗暴，动下动白夸道：“我是一刀两段的性子，不学那粘皮带骨。
gù cǐ qǐ gè yì míng jiào zuò zhào yī dāo
”固此起个异名，叫做赵一刀。
dāng xià zhòng rén yǐn jiǔ sàn le quán shí xiē xī
当下众人饮酒散了，权时歇息。
kàn kàn tiān wǎn sū zhī xiàn fū fù dōu shuì le yuē zhì yī gèng shí fēn wén de chuán shàng qǐ shēn shōu shí péng suǒ
看看天晚，苏知县夫妇都睡了，约至一更时分，闻得船上起身，收拾篷索。
jiào sū shèng wèn shí shuō dào jiāng chuán quán kào shùn fēng chèn zhè yī yè fèng shǐ qù míng zǎo biàn dào nán jīng le
叫苏胜问时，说道：“江船全靠顺风，趁这一夜凤使去，明早便到南京了。
lǎo yé men shuì wěn mò yào kāi kǒu děng wǒ zì xíng
老爷们睡稳莫要开口，等我自行。
nà sū zhī xiàn shì běi fāng rén bù zhī shuǐ miàn de gòu dàng
”那苏知县是北方人，不知水面的勾当。
tīng de zhè huà jiù bù wèn tā le
听得这话，就不问他了。
què shuō xú néng chēng kāi chuán tóu jiàn fēng sè bù shùn zhèng zhōng qí yì yè qǐ mǎn peng dào shǐ zhuǎn xiàng huáng yāo dàng qù
却说徐能撑开船头，见风色不顺，正中其意，拽起满篷，倒使转向黄夭荡去。
nà huáng tiān dàng shì jí yě qù chù chuán dào dàng zhōng sì wàng wú jì
那黄天荡是极野去处，船到荡中，四望无际。
yáo dà biàn qù pāo tiě máo yáng là zuǐ bǎ dìng tóu cāng mén kǒu chén hú zǐ shǒu duò zhào sān dāng xiān tí zhe yī kǒu pō fēng dāo xú néng shǒu zhí bǎn fǔ suí hòu zhǐ bù jiào xú yòng yī rén
姚大便去抛铁锚，杨辣嘴把定头舱门口，沈胡子守舵，赵三当先提着一口泼风刀，徐能手执板斧随后，只不叫徐用一人。
què shuō sū shèng dǎ pù shuì zài cāng kǒu tīng de yǒu rén chuí mén jìn lái biàn cóng bèi wō lǐ zuān chū tóu xiàng wài zhāng wàng zhào sān kàn de zhēn yī dāo kǎn qù zhèng pī zhe bó zi sū shèng zhǐ jiào dé yī shēng yǒu zéi
却说苏胜打铺睡在舱口，听得有人椎门进来，便从被窝里钻出头向外张望，赵三看得真，一刀砍去，正劈着脖子，苏胜只叫得一声“有贼！
yòu fù yī dāo kǎn shā tuō chū cāng zhǔ xiàng shuǐ lǐ diào xià qù le
”又复一刀砍杀，拖出舱瞩．向水里掉下去了。
sū shèng de zhě pó hé yī tuò zài nà lǐ tīng de rǎng mō jiāng chū lái yě bèi xú néng yī fǔ pī dào
苏胜的者婆和衣唾在那里，听得嚷，摸将出来，也被徐能一斧劈倒。
yáo dà diǎn qǐ huǒ bǎ zhào de cāng zhōng tōng liàng
姚大点起火把，照得舱中通亮。
huāng de sū zhī xiàn shuāng xī guì xià jiào dào dài wáng xíng lǐ fēn háo bú yào le zhǐ qiú ráo mìng
慌得苏知县双膝跪下，叫道：“大王，行李分毫不要了，只求饶命！
xú néng dào ráo nǐ bù dé
”徐能道：“饶你不得！
jǔ fǔ zhào dǐng mén kǎn xià què bèi yī rén lán yāo bào zhù dào shǐ bù dé
”举斧照顶门砍下，却被一人拦腰抱住道：“使不得！
què biàn shì qiū shēn féng shè zhì bìng dǔ è xian lái
”却便似：秋深逢赦至，病笃遏仙来！
nǐ dào shì shuí
你道是谁？
zhèng shì xú néng de qīn dì xú yòng
正是徐能的亲弟徐用。
xiǎo de zhòng rén dòng chán xià gàn hǎo shì zǒu jìn cāng lái què hǎo bào zhù le gē gē chě zài yī biān bù róng tā dòng shǒu
晓得众人动掸，下干好事，走进舱来，却好抱住了哥哥，扯在一边，不容他动手。
xú néng dào xiōng dì jīn rì qí hǔ zhī shì ba bù dé shǒu le
徐能道／兄弟，今日骑虎之势，罢不得手了。
xú yòng dào tā zhōng le yī chǎng jìn shì
”徐用道：“他中了一场进士，
bù céng zuò dé yī rì guān
不曾做得一日官，
jīn rì jié le tā cái bó
今日劫了他财帛，
zhàn le tā qī xiǎo
占了他妻小，
shā le tā jiā rén
杀了他家人，
yòu jiào tā dāo xià shēn wáng
又教他刀下身亡，
yě tè zuì guò shì néng dào xiōng dì
也忒罪过／侍能道：“兄弟，
bié shì tīng de nǐ
别事听得你，
zhè yī jiàn tīng bù dé nǐ
这一件听不得你，
liú le tā biàn shì huò gēn
留了他便是祸根，
wǒ děng xìng mìng nán hàn
我等性命难悍，
fàng le shǒu
放了手！
xú yòng yuè bào de jǐn le biàn dào gē ge jì rán fàng tā bù dé pāo zài hú zhōng yě de gè quán shī ér sǐ
”徐用越抱得紧了，便道：“哥哥，既然放他不得，抛在湖中，也得个全尸而死。
xú néng dào biàn yī le xiōng dì yán yǔ xú yòng dào gē ge piē xia shǒu zhōng xiōng qì xiōng dì fāng hǎo fàng shǒu
”徐能道：“便依了兄弟言语／徐用道：”哥哥撇下手中凶器，兄弟方好放手。
xú néng guǒ rán bǎ bǎn fǔ piē xia xú yòng fàng le shǒu
”徐能果然把板斧撇下，徐用放了手。
xú néng duì sū zhī xiàn dào miǎn biàn miǎn nǐ yī fǔ zhǐ shì sōng nǐ bù dé
徐能对苏知县道：“免便免你一斧，只是松你不得。
biàn jiāng zōng lǎn kǔn zuò yī tóng rú yī zhǐ hún tun xiāng sì xiàng shuǐ miàn pū tōng de yì jiāng xià qù yǎn jiàn de sū zhī xiàn bù huó le
”便将棕缆捆做一同，如一只馄饨相似，向水面扑通的抑将下去，眼见得苏知县不活了。
fū rén zhèng shì zhǐ jiào de kǔ biàn yù tiào shuǐ
夫人郑氏只叫得苦，便欲跳水。
xú néng nà lǐ róng tā bǎ cāng mén guān bì bō huí chuán tóu jiāng peng chě mǎn yòu shǐ zhuǎn lái
徐能那里容他，把舱门关闭，拨回船头，将篷扯满，又使转来。
yuán lái jiāng hú zhōng chú le dǐng tóu dà nì fēng wǎng lái dōu shǐ de peng
原来江湖中除了顶头大逆风，往来都使得篷。
yí zhēn zhì shào bó hú bù guò wǔ shí yú lǐ dào tiān míng réng dào le wǔ bà yuē shàng
仪真至邵伯湖，不过五十余里，到天明，仍到了五坝曰上。
xú néng huí jiā huàn le yī chéng jiān yú jiào guǎn jiā de zhū pó xiān fú le nǎi nai shàng jiào yí lù kū kū tí tí jìng dào le tu néng jiā lǐ
徐能回家，唤了一乘肩舆，教管家的朱婆先扶了奶奶上轿，一路哭哭啼啼，竟到了涂能家里。
xú néng fēn fù zhū pó nǐ hǎo shēng quàn wèi nǎi nai dào cǐ dì wèi bù yóu bù shùn cóng bú yào chóu fán
徐能分付朱婆：“你好生劝慰奶奶，到此地位，不由不顺从，不要愁烦。
jīn yè fāng kěn cóng shùn hái nǐ zhōng shēn fù guì qiáng sì gēn nà qióng guān
今夜芳肯从顺，还你终身富贵，强似跟那穷官。
shuō de chéng shí chóng chóng yǒu shǎng zhū pó lǐng mìng yǐn zháo nǎi nai guī fáng
’说得成时，重重有赏，”朱婆领命，引着奶奶归房。
xú néng jiào zhòng rén jiāng chuán zhōng xiāng chǒng jìn shù bān yùn shàng àn dǎ kāi kàn le zuò liù fēn jūn fēn
徐能叫众人将船中箱宠，尽数搬运上岸，打开看了，作六分均分。
shā dào yī kǒu zhū shāo lì shì zhǐ lián wēng bí tì fàn bāo pí dōu qǐng jiāng lái zuò qìng hè yán xí
杀倒一口猪，烧利市纸，连翁鼻涕、范剥皮都请将来，做庆贺筵席。
zuò yòng xīn zhōng shèn shì bù rěn xiǎng zhe gē ge bù rén dào yè lái bì rán qù bī sū nǎi nai ruò bù cóng tā xìng mìng nán bǎo
作用心中甚是不忍，想着哥哥不仁，到夜来必然去逼苏奶奶，若不从他，性命难保？
fāng cóng shí kě bù huài le tā míng jié
芳从时，可不坏了他名节。
suī zài xí zhōng rú zuò shén zhān
虽在席中，如坐什毡。
zhòng rén dà jiǔ dà ròu zhí chī liè yè
众人大酒大肉，直吃列夜。
xú yòng xīn shēng yī jì jiāng dà shé wǎn mǎn zhēn rè jiǔ wǎn nèi yuē yǒu jīn xǔ
徐用心生一计，将大折碗满斟热酒，碗内约有斤许。
xú yòng pěng le zhè wǎn jiǔ dào xú néng miàn qián guì xià
徐用捧了这碗酒，到徐能面前跪下。
xú néng huāng máng lái chān dào xiōng dì wèi hé rú cǐ
徐能慌忙来搀道：“兄弟为何如此？
xú yòng dào yè lái chuán zhōng zhī shì zuò xiōng dì de wéi ào le xiōng zhǎng bì rán jiàn guài
”徐用道：“夜来船中之事，做兄弟的违拗了兄长，必然见怪。
shàn guǒ rán bù guài kě yǐn xiōng dì zhè zā jiǔ
苫果然不怪，可饮兄弟这匝酒。
xú néng suī shì qiáng dào dì xiōng zhī jiān dào yě hé mù zhǐ kǒng zuò yòng yí xīn jiāng jiǔ yī yǐn ér jìn
”徐能虽是强盗，弟兄之间，到也和睦，只恐作用疑心，将酒一饮而尽。
zhòng rén jiàn xú yòng quàn le jiǔ dōu qǐ shēn bǎ zhǎn dào jīn rì tu dà gē qǔ le xīn sǎo shì gè rén xǐ wǒ děng yī rén qìng yī bēi cǐ shí xú néng qī bā yǐ zuì yù chuí bù yǐn
众人见徐用劝了酒，都起身把盏道／今日涂大哥娶了新嫂，是个人喜，我等一人庆一杯，”此时徐能七八已醉，欲椎不饮。
zhòng rén dào xú èr gē shì dì xiōng wǒ men yì xìng piān bú shì dì xiōng
众人道，“徐二哥是弟兄，我们异姓，偏不是弟兄？
dài néng bèi chán bù guò zhǐ de měi rén péi guò chī de lào ā dà zuì
”待能被缠不过，只得每人陪过，吃得酪阿大醉。
xú yòng jiàn gē ge zuò zài yǐ shàng dǎ kē shuì zhǐ tuī chū gōng tí gè dēng lóng zǒu chū dà mén cóng hòu mén lái mén què suǒ le
徐用见哥哥坐在椅上打瞌睡，只推出恭，提个灯笼，走出大门，从后门来，门却锁了。
xú yòng cóng dùn shàng tiào jìn wū lǐ jiāng hòu mén suǒ liè qiān qǔ dēng lóng cáng le
徐用从盾上跳进屋里，将后门锁裂仟，取灯笼藏了。
chú fáng xià liǎng gè yā tou zài nà lǐ tàng jiǔ xú yòng bù gù jìng dào fáng qián
厨房下两个丫头在那里烫酒，徐用不顾，径到房前。
zhī jiàn fáng mén yǎn zhe lǐ miàn shuō huà shēng xiǎng xú yòng cè ěr ér tīng què shì zhū pó quàn zhèng fū rén chéng qīn zhèng bù zhī quàn guò jǐ duō yán yǔ le zhèng fū rén xià yǔn zhǐ shì tí kū
只见房门掩着，里面说话声响，徐用侧耳而听，却是朱婆劝郑夫人成亲，正不知劝过几多言语了，郑夫人下允，只是啼哭。
zhū pó dào nǎi nai jì lì yì bù shùn cóng hé bù jiù chuán zhōng xún gè zì jìn
朱婆道：“奶奶既立意不顺从，何不就船中寻个自尽？
jīn rì dào cǐ nà lǐ yǒu de kǒng zuān qù
今日到此，那里有地孔钻去？
zhèng fū rén kū dào mā ma bú shì nú jiā tān shēng fǔ sǐ zhǐ wèi yǒu jiǔ shí yuè shēn yùn zài shēn ruò sǐ liǎo bù dǎ jǐn wǒ zhàng fu jiù jué hòu le
”郑夫人哭道：“妈妈，不是奴家贪生俯死，只为有九十月身孕在身，若死了不打紧，我丈夫就绝后了。
zhū pó dào nǎi nai nǐ jiù shēng xià ér nǚ lái shuí kè nǐ cún liú
”朱婆道：“奶奶，你就生下儿女来，谁客你存留？
zhě shēn yòu shì fù dào jiā zuò bù dé chéng yīng qiān rì yě shì wǎng rán
者身又是妇道家，做不得程婴扦日，也是枉然。
xú yòng tīng dào zhè jù huà yī jiǎo bǎ fáng mén tī kāi xià de zhèng fū rén dòng bù fù tǐ lián zhū pó yě dōu huāng le
”徐用听到这句话，一脚把房门踢开，吓得郑夫人动不附体，连朱婆也都慌了。
xú yòng dào bú yào máng wǒ shì lái jiù nǐ de
徐用道：“不要忙，我是来救你的。
wǒ gē ge yǐ zuì chéng cǐ jī huì sòng nǐ chū hòu mén qù táo mìng yì rì xiāng huì xū jì de xià gàn wǒ xú yòng zhī shì
我哥哥已醉，乘此机会，送你出后门去逃命，异日相会，须记的下干我徐用之事。
zhèng fū rén kòu tóu chēng xiè
”郑夫人叩头称谢。
zhū pó yīn shuō le bàn rì yě shí fēn kě lián zhèng fū rén qíng ě yǔ tā zuò bàn táo zǒu xú yòng shēn biān qǔ chū shí liǎng yín zi fù yǔ zhū pó zuò pán chán yǐn èr rén chū hòu mén yòu sòng le tā chū le dà jiē zhǔ fù xiǎo xīn zài yì shuō ba zì qù le
朱婆因说了半日，也十分可怜郑夫人，情厄与他作伴逃走，徐用身边取出十两银子，付与朱婆做盘缠，引二人出后门，又送了他出了大街，瞩付“小心在意”，说罢，自去了。
hǎo sì chuí suì wǔ chǒng fēi cǎi fēng chè kāi jīn suǒ zǒu wén lóng
好似：捶碎五宠飞彩风，掣开金锁走蚊龙。
dān shuō zhū pó yǔ zhèng fū rén xún sī hēi yè wú lù tóu bèn xìn bù ér xíng zhǐ jiǎn pì jìng chù zǒu qù gù bu de xié gōng bù zhǎi yuē xíng shí wǔ liù lǐ sū nǎi nai xīn zhōng zháo máng dào yě xià pà jiǎo tòng nà zhū pó què zǒu bù dòng le
单说朱婆与郑夫人寻思黑夜无路投奔，信步而行，只拣僻静处走去，顾不得鞋弓步窄，约行十五六里，苏奶奶心中着忙，到也下怕脚痛，那朱婆却走不动了。
mò nài hé bǐ cǐ xiāng fú yòu ái le shí yú lǐ tiān hái wèi míng
没奈何，彼此相扶，又挨了十余里，天还未明。
zhū pó yuán yǒu gè qì jí de zhèng hòu zǒu le xǔ duō lù fā chuǎn qǐ lái dào nǎi nai bú shì lǎo shēn yǒu shǐ wú zhōng qí shí cùn bù nán yí kǒng pà fǎn tuō lěi nǎi nai
朱婆原有个气急的症候，走了许多路，发喘起来，道：“奶奶，不是老身有始无终，其实寸步难移，恐怕反拖累奶奶。
qiě xǐ tiān sè wēi míng nǎi nai qián qù hǎo xún gè ān shēn zhī chù
且喜天色微明，奶奶前去，好寻个安身之处。
lǎo shēn zài cǐ chù tú lù hái shú xià xiāo guà niàn
老身在此处途路还熟，下消挂念。
zhèng fū rén dào nú jiā huàn nàn zhī jì zhǐ de xiāng nǐ le zhǐ shì mā ma yù zhe tā rén xiū de lòu le nú jiā xiāo xī
”郑夫人道：“奴家患难之际，只得相拟了，只是妈妈遇着他人，休得漏了奴家消息！
zhū pó dào nǎi nai zūn biàn lǎo shēn bù wù nǐ de shì zhèng fū rén cái kǒu de shēn zhū pó tàn kǒu qì xiǎng dào méi chù ān shēn suǒ xìng zuò gè gān jìng hǎo rén
”朱婆道：”奶奶尊便，老身不误你的事／郑夫人才口得身，朱婆叹口气想道／没处安身，索性做个干净好人。
wàng zhe lù páng yǒu kǒu yì bìng jiāng yī shuāng jiù xié tuō xià tóu jǐng ér sǐ
”望着路旁有口义并，将一双旧鞋脱下，投井而死。
zhèng fū rén yǎn zhōng liú lèi zhǐ de qián xíng
郑夫人眼中流泪，只得前行。
yòu xíng le shí lǐ gòng sān shí yú lǐ zhī chéng jiàn jué fù tòng nán rěn
又行了十里，共三十余里之程，渐觉腹痛难忍。
cǐ shí tiān sè jiāng míng wàng jiàn lù bàng yǒu yī máo ān qí mén shàng bì
此时天色将明，望见路傍有一茅庵，其门尚闭。
zhèng fū rén kòu mén yì yù jiè ān zhōng zàn xiē
郑夫人叩门，意欲借庵中暂歇。
ān nèi dā yìng kāi mén
庵内答应开门。
zhèng fū rén tái tóu kàn jiàn jīng shàng jiā jīng xiǎng dào wǒ lái xī le
郑夫人抬头看见，惊上加惊，想道：”我来惜了！
yuán lái shì sēng rén wén de nán biān hé shàng men zuì bù xué hǎo duǒ le qiáng dào yòu zhuàng le hé shàng què bù huì qì
原来是僧人，闻得南边和尚们最不学好，躲了强盗，又撞了和尚，却不晦气。
qiān wù wàn wù zuǒ yòu yī sǐ qiě jìn mén guān qí dòng jìng
千兀万兀，左右一死，且进门观其动静。
nà zēng rén kàn jiàn zhèng fū rén fēng zī fú sè bù xiàng gè yǐ xià zhī rén shén xiāng jìng zhòng qǐng rù jìng shì jiān xùn
”那憎人看见郑夫人丰姿服色，不像个以下之人，甚相敬重，请入净室间讯。
xù huà qǐ lái fāng zhī shì ní zēng
叙话起来，方知是尼憎。
zhèng fū rén fāng cái xīn dìng jiāng huáng tiān dàng è dào zhī shì xù le yī biàn
郑夫人方才心定，将黄天荡遏盗之事，叙了一遍。
nà lǎo ní gū dào nǎi nai zàn zhù jǐ rì bù fáng què bù gǎn jiǔ liú kǒng pà qiǎng rén fǎng zhī bǐ cǐ yǒu sǔn shuō yóu wèi bì zhèng fū rén dàn tòng yī zhèn jǐn yī zhèn
那老尼姑道：”奶奶暂住几日不妨，却不敢久留，恐怕强人访知，彼此有损……”说犹未毕，郑夫人但痛，一阵紧一阵。
lǎo ní nián yú wǔ shí yě shì bàn lù chū jiā de xiǎo de xiē dào er jiàn dào nǎi nai zhè tòng zhèn dào xiàng yào fēn miǎn yì bān
老尼年逾五十，也是半路出家的，晓得些道儿，间道：“奶奶这痛阵，到像要分娩一般？
zhèng fū rén dào shí bù xiāng mán nú jiā huái jiǔ gè yuè yùn yīn zuó yè zǒu jí le lù dù téng zhǐ pà shì fēn miǎn le
”郑夫人道：“实不相瞒，奴家怀九个月孕，因昨夜走急了路，肚疼，只怕是分娩了。
lǎo ní dào nǎi nai mò guài wǒ shuō zhè lǐ shì fó dì bù kě wū huì
”老尼道：”奶奶莫怪我说，这里是佛地，不可污秽。
nǎi nai kě zài bié chù qù bù gǎn xiāng liú
奶奶可在别处去，不敢相留。
è fū rén yǎn zhōng liú lèi āi gào dào shī fu cí bēi wéi běn zhè shí fāng dì miàn bù liú jiào nú jiā gèng tóu hé chǔ
鄂夫人眼中流泪，哀告道：“师父，慈悲为本，这十方地面不留，教奴家更投何处？
xiǎng shì sū mén qián shì yè zhòng jīn rì zāo cǐ yuān jié bù rú sǐ xiū
想是苏门前世业重，今日遭此冤劫，不如死休！
lǎo ní xīn cí dào yě bà ān hòu yǒu gè cè wū nǎi nai ruò méi chù qù quán zài nà cè wū lǐ zhù xià děng shēng chǎn guò le jìn ān wèi chí
”老尼心慈道：“也罢，庵后有个厕屋，奶奶若没处去，权在那厕屋里住下，等生产过了，进庵未迟。
zhèng fū rén chū yú wú nài zhǐ de pěng zhe fù dù zǒu dào ān hòu cè wū lǐ qù
”郑夫人出于无奈，只得捧着腹肚，走到庵后厕屋里去。
suī zé cè wū xǐ de xià shì gè lù kēng dào hái gān jìng
虽则厕屋，喜得下是个露坑，到还干净。
zhèng fū rén dào le wū nèi yī lián jǐ zhèn jǐn tòng chǎn xià yí gè hái ér
郑夫人到了屋内，一连几阵紧痛，产下一个孩儿。
lǎo ní tīng de xiǎo ér tí kū zhī shēng máng zǒu lái kàn shuō dào nǎi nai qiě xǐ píng ān
老尼听得小儿啼哭之声，忙走来看，说道：“奶奶且喜平安。
zhǐ shì yī jiàn mǔ zǐ bù néng jǐng liú
只是一件，母子不能井留。
ruò liú xià xiǎo de wǒ yǔ nǐ tuō rén fǔ yǎng nǐ jiù xiū zhù zài cǐ
若留下小的，我与你托人抚养，你就休住在此；
nǐ ruò yào zhù shí bǎ nà xiǎo guān rén qì le
你若要住时，把那小官人弃了。
bù rán fó dì zhōng tí tí kū kū bèi rén yí xīn chá de gēn yóu yòu shì huò shì
不然佛地中啼啼哭哭，被人疑心，查得根由，又是祸事。
huài fū rén zuǒ sī yòu liàng liǎng xià nán shè biàn dào wǒ yǒu dào li
坏夫人左思右量，两下难舍，便道：“我有道理。
jiāng zì jǐ tiē ròu chuān de yī jiàn luó shān tuō xià bāo guǒ le hái ér bá xià jīn bèi yī gǔ chā zài hái ér xiōng qián duì tiān bài gào dào fū zhǔ sū yún tǎng ruò xià gāi jué hòu yuàn tiān kě lián qiǎn gè hǎo rén shōu yǎng cǐ r
”将自己贴肉穿的一件罗衫脱下，包裹了孩儿，拔下金钡一股，插在孩儿胸前，对天拜告道：“夫主苏云，倘若下该绝后，愿天可怜，遣个好人收养此儿。
zhù ba jiāng hái ér dì yǔ lǎo ní yāng tā fàng zài shí zì lù kǒu
”祝罢，将孩儿递与老尼，央他放在十字路口。
lǎo ní niàn shēng ē mí tuó fó jiē le hái ér zǒu qù yuē mò bàn lǐ zhī yáo dì míng dà liǔ cūn piē yú liǔ shù zhī xià
老尼念声“阿弥陀佛”，接了孩儿，走去约莫半里之遥，地名大柳村，撇于柳树之下。
fēn míng lù cè zhòng féng qì yí shì kōng sāng zài chǎn yī
分明路侧重逢弃，疑是空桑再产伊。
lǎo ní zhuàn lái huí fù le zhèng fū rén zhèng fū rén yī yú jǐ sǐ
老尼转来，回复了郑夫人，郑夫人一愉几死。
lǎo ní quàn jiě zì bù bì shuō
老尼劝解，自不必说。
lǎo ní jìng le shǒu xiàng fú qián niàn le xuè pén jīng sòng tāng sòng shuǐ jià kàn qù zhèng fū rén
老尼净了手，向佛前念了血盆经，送汤送水价看觑郑夫人。
zhèng fū rén jiāng suí shēn guǎn ěr shǒu zhá jìn shù jiě xià sòng yǔ lǎo ní wèi péi táng zhī fèi
郑夫人将随身管洱手铡，尽数解下，送与老尼为陪堂之费。
děng dài mǎn yuè jìn ān zuò xià dào gū bài fó kàn jīng
等待满月，进庵做下道姑，拜佛看经。
guò le shù yuè lǎo ní kǒng zài běn dì yǒu shì fēi yòu yǐn tā dào dāng tú xiàn cí hú lǎo ān zhōng qián zhù gèng bù chū mén xià zài huà xià
过了数月，老尼恐在本地有是非，又引他到当涂县慈湖老庵中潜住，更不出门，下在话下。
què shuō tu néng zuì le jiang zài yǐ shàng zhí dào wǔ gǔ fāng xǐng
却说涂能醉了，匠在椅上，直到五鼓方醒。
zhòng rén jiàn zhǔ rén jiǔ zuì xiān yǐ gè sàn qù qì
众人见主人酒醉，先已各散去讫。
xú néng xǐng lái xiǎng qǐ sū nǎi nai zhī shì zǒu jìn fáng kàn shí què shì gè kōng fáng lián zhū pó yě bú jiàn le
徐能醒来，想起苏奶奶之事，走进房看时，却是个空房，连朱婆也不见了。
jiào yā jué jiān shí yī gè gè mù zhēng kǒu dāi duì dá bù chū
叫丫攫间时，一个个目睁口呆，对答不出。
kàn hòu mén dà kāi qíng zhī zǒu le suī rán bù zhī qù xiàng yě shào bù dé zhuī gǎn
看后门大开，情知走了，虽然不知去向，也少不得追赶。
liào tā bù zǒu nán lù bì zǒu běi lù wàng pì jìng chù yī zhí zhuī lái
料他不走南路，必走北路，望僻静处，一直追来。
yě shì tiān shǐ qí yī yī jìng zǒu nà sū nǎi nai de jiù lù dào yì jǐng gēn tou kàn jiàn yī shuāng nǚ xié yuán shì tā xiān qián lǎo pó de jiù xié rèn de shì zhū pó de
也是天使其依／一径走那苏奶奶的旧路，到义井跟头，看见一双女鞋，原是他先前老婆的旧鞋，认得是朱婆的。
yí cāi dào nán dào tā tè dì bēn chū qù dào yú cǐ de shè de xìng mìng ba zhe jǐng lán yī wàng hēi dòng dòng de bú yào guǎn tā zài gǎn yī chéng
疑猜道／难道他特地奔出去，到于此地，舍得性命／巴着井栏一望，黑洞洞地，不要管他，再赶一程。
yòu xíng shí yú lǐ yǐ dào dà liǔ cūn qián shàng wú zōng jī
又行十余里，已到大柳村前，上无踪迹。
zhèng yù huí shēn zhǐ tīng de xiǎo hái zi yīng xiǎng zǒu shàng yī bù kàn shí shān dà liǔ shù zhī xià yí gè xiǎo hái ér qiě shì niú de duān zhèng huái jiān yǒu jīn bāo yī gǔ zhèng xià zhī shén me rén piē xia de
正欲回身，只听得小孩子婴响，走上一步看时，邓大柳树之下一个小孩儿，且是牛得端正，怀间有金包一股，正下知什么人撇下的。
xīn zhōng àn xiǎng wǒ xú néng nián jìn sì shí shàng wú zǐ xī zhè bu shì huáng tiān yǒu yǎn cì yǔ wǒ wèi sì guǎng qīng qīng bào zài huái lǐ nà hái ér jiù bù kū le
心中暗想／我徐能年近四十，尚无子息，这不是皇天有眼，赐与我为嗣广轻轻抱在怀里，那孩儿就不哭了。
xú néng xīn xià shí fēn zhī xǐ yě bù xiǎng zhuī gǎn bào le hái zi jiù huí
徐能心下十分之喜，也不想追赶，抱了孩子就回。
dào de jiā zhōng xiǎng yáo dà de lǎo pó xīn yù yí gè nǚ ér wèi r qiě sǐ le zhèng hǎo jiē nǎi
到得家中，想姚大的老婆，新育一个女儿，未儿·且死了，正好接奶。
bǎ zhào bo gǔ jiǎo zi jiù zuò shǎng qián shǎng le nà pó niáng jiào tā hǎo shēng wèi rǔ zhǎng dà zhī shí wǒ zì kàn gù nǐ
把召卜股铰子，就做赏钱，赏了那婆娘，教他好生喂乳，“长大之时，我自看顾你。
yǒu shī wèi zhèng
”有诗为证。
chā xià qiáng hé yǒu cì téng yǎng chéng rǔ hǔ zì shāng shēng
插下蔷荷有刺藤，养成乳虎自伤生。
jǐ rén bù shí tiān gōng qiǎo zhǒng jiù yāng miáo shì cháng chéng
几人不识天公巧，种就殃苗侍长成。
huà fēn liǎng tóu
话分两头。
zài shuō sū zhī xiàn bèi qiáng zéi yì rù huáng tiān dàng zhōng zì gǔ dào sǐ shēng yǒu mìng ruò shì mìng bù gāi huó yī qiān gè yě xiū le zhǐ wèi sū zhī xiàn hòu lái hái yǒu zào huà zài shuǐ zhōng bàn chén bàn fú zhí wū dào xiàng shuǐ zhá biān
再说苏知县被强贼抑入黄天荡中，自古道：“死生有命”，若是命不该活，一千个也休了，只为苏知县后来还有造化，在水中半沉半浮，直污到向水闸边。
qià hǎo yǒu gè huī zhōu kè chuán pō yú zhá kǒu
恰好有个徽州客船，泊于闸口。
kè rén táo gōng yè bàn zhèng qǐ lái sā ruò jué de chuán dǐ xià yǒu wù jiào shuǐ shǒu jiāng gāo zhāi qǐ què shì yī gè rén hún shēn kǔn fù xīn zhōng hài yì bù zhī shì sǐ de huó de
客人陶公夜半正起来撒溺，觉得船底下有物，叫水手将篙摘起，却是一个人，浑身捆缚，心中骇异，不知是死的活的？
zhèng yù chuí qù shuǐ zhōng yǒu zhè děng yì shì
正欲椎去水中、有这等异事；
nà sū zhī xiàn zài shuǐ zhōng jìn le bàn yè hái xià céng wù kāi kǒu dào jiù mìng
那苏知县在水中浸了半夜，还下曾兀，开口道：“救命！
jiù mìng
救命！
táo gōng jiàn shì huó de huāng máng jiě kāi shéng suǒ jiāng jiāng tāng guàn xǐng jiān qí yuán gù
”陶公见是活的，慌忙解开绳索，将姜汤灌醒，间其缘故。
sū zhī xiàn bèi xì gào sù bèi shān dōng wáng shàng shū chuán jiā suǒ jié rú jīn dài wǎng shàng sī qù gào lǐ
苏知县备细告诉，被山东王尚书船家所劫，如今待往上司去告理。
táo gōng shì běn fèn shēng lǐ zhī rén tīng de shuō yào yǔ shān dōng zhèng shàng shū jiā dǎ guān sī zhǐ kǒng lián lěi yǒu ào huǐ zhī yì
陶公是本分生理之人，听得说要与山东正尚书家打官司，只恐连累，有懊悔之意。
sū zhī jù kàn jiàn yán sè biàn le pà bù xiāng róng biàn gǎi kǒu dào rú jīn pán fèi yī kōng wén píng yòu shī cǐ shēn wú suǒ zhuó luò tǎng yǒu ān shēn zhī chù zài zuò dào lǐ
苏知具看见颜色变了，怕不相容，便改口道／如今盘费一空，文凭又失，此身无所着落，倘有安身之处，再作道理。
táo gōng dào xiān shēng xiū guài wǒ shuō nǐ ruò yào qù gào lǐ zài xià bù hǎo guǎn dé xián shì ruò zhǐ yào shí ān shēn zhī chù bì cūn yǒu gè shì xué tǎng kěn xiāng jiù quán zhuāng jǐ shí sū zhī xiàn dào
”陶公道：“先生休怪我说，你若要去告理，在下不好管得闲事：若只要十安身之处，敝村有个市学，倘肯相就，权庄几时，”苏知县道。
duō xiè
“多谢！
duō xiè táo gōng qǔ xiē gān yī fú jiào sū zhī xiàn huàn le dài huí jiā zhōng
多谢／陶公取些干衣服，教苏知县换了，带回家中。
zhè cūn míng suī huàn zuò sān jiā cūn gòng yǒu shí sì wǔ jiā měi jiā duō yǒu ér nǚ shàng xué què shì yáng gōng zuò lǐng xiù fēn pài gè jiā lún liú gōng jǐ zài jiā jiào xué xià fàng tā chū mén
这村名虽唤做三家村，共有十四五家，每家多有儿女上学，却是阳公做领袖，分派各家轮流供给，在家教学，下放他出门。
kàn guān láo jì zhe nà sū zhī xiàn zì zài cūn zhōng jiào xué zhèng shì wèi sī shè jì mín rén shì quán zuò zhī hū zhě yě shī
看官牢记着，那苏知县自在村中教学，正是：未司社稷民人事，权作之乎者也师。
què shuō sū lǎo fū rén zài jiā sī niàn ér zi sū yún duì cì zǐ sū yǔ dào nǐ gē ge wèi guān yī qù sān nián xìng wú yīn xìn nǐ kě niàn shǒu zú zhī qíng qīn wǎng lán xī rèn suǒ tǎo gè yīn hào huí lái yǐ wèi wǒ xuán xuán zhī wàng
却说苏老夫人在家思念儿子苏云，对次子苏雨道：“你哥哥为官，一去三年，杏无音信，你可念手足之情，亲往兰溪任所，讨个音耗回来，以慰我悬悬之望。
sū yǔ lǐng mìng shōu shí bāo guǒ lù lù duǎn pán shuǐ lù dā chuán xià zé yī yuè lái dào lán xī
”苏雨领命，收拾包裹，陆路短盘，水路搭船，下则一月，来到兰溪。
nà sū yǔ shì pǔ shí zhuāng jiā xià zhī wěi qū yī jìng zǒu dào xiàn lǐ
那苏雨是朴实庄家，下知委曲，一径走到县里。
zhí zhī xiàn tuì yá lái sī zhái mén kǒu qiāo mén
值知县退衙，来私宅门口敲门。
shǒu mén zào lì jí máng lán zhù jiān shì shèn me rén
守门皂隶急忙拦住，间是甚么人。
sū ér dào wǒ shì zhī xiàn lǎo yé qīn shǔ nǐ kuài tōng bào zào lì dào dà yé hào lì hài jì shì qīn shǔ kě tōng gè míng xìng xiǎo rén hǎo chuán yún bǎn
苏而道：“我是知县老爷亲属，你快通报，”皂隶道，”大爷好利害，既是亲属，可通个名姓，小人好传云板。
sū yǔ dào wǒ shì sū ye de dí qīn xiōng dì tè dì cóng zhuó zhōu jiā xiāng ér lái
”苏雨道：“我是苏爷的嫡亲兄弟，特地从啄州家乡而来。
zào lì dōu liǎn dǎ yī zhèn mà dào jiàn guǐ dà yé zì xìng gāo shì jiāng xī rén niú tóu xià duì mǎ zuǐ
”皂隶兜脸打一阵，骂道／见鬼，大爷自姓高，是江西人，牛头下对马嘴！
zhèng shuō jiān hòu táng yòu yǒu jǐ gè xián dàng de gōng rén tīng dé le zǒu lái dài xìng mà dào nà lǐ lái zhè guāng gùn dǎ tā chū qù jiù shì
”正说间，后堂又有几个闲荡的公人听得了，走来带兴，骂道：“那里来这光棍，打他出去就是。
sū yǔ zài sān fēn biàn nà gè tīng tā
”苏雨再三分辨，那个听他。
zhèng zài nà lǐ qī zhāng bā zuǐ dōng chě xī zhuāi jīng dòng le yá nèi de gāo zhì xiàn kāi sī zhái chū lái wèn shén yuán yóu
正在那里七张八嘴，东扯西拽，惊动了衙内的高知县，开私宅出来，问甚缘由。
sū yǔ tīng shuō dà yé chū yá zhēng yǎn kàn shí què bú shì gē ge yǐ zì xīn huāng zhǐ de xià guì xiǎng dào xiǎo rén shì běi zhí lì tīng zhōu sū yǔ yǒu qīn xiōng sū yún yú sān nián qián xuǎn běn xiàn zhī xiàn dào rèn yǐ hòu xìng wú yīn xìn
苏雨听说大爷出衙，睁眼看时，却不是哥哥，已自心慌，只得下跪享道：“小人是北直隶汀州苏雨，有亲兄苏云，于三年前，选本县知县，到任以后，杏无音信。
lǎo mǔ zài jiā xuán wàng tè mìng xiǎo rén bù yuǎn qiān lǐ lái dào cǐ jiān hé qī yù le ēn xiāng
老母在家悬望，特命小人不远千里，来到此间，何期遇了恩相。
ēn xiāng jì zài cǐ róng rèn bì zhī jiā xiōng qián rèn xià luò
恩相既在此荣任，必知家兄前任下落。
gāo zhì xiàn huāng máng fú qǐ yǔ tā zuō yī kàn zuò shuō dào nǐ lìng xiōng xiàng lái bù céng dào rèn lì bù zhī dào bìng gù le yòu jiāng cǐ quē bǔ yǔ xià guān
”高知县慌忙扶起，与他作揖，看坐，说道／你令兄向来不曾到任，吏部只道病故了，又将此缺补与下官。
jì shì fǔ shàng dōu méi xiāo xī bú shì jù zhōu dìng shì zāo kòu le
既是府上都没消息，不是巨舟，定是遭寇了。
ruò shì zhōng tú bìng wáng
若是中途病亡，
qǐ wú yī rén huí jí shén sū yǔ tīng de yīng jiāng qǐ lái dào lǎo mǔ zhī zhōng xuán niàn
岂无一人回籍什苏雨听得婴将起来道：“老母之中悬念，
zhǐ wàng nǐ yì jǐn huán xiāng
只望你衣锦还乡，
shéi zhī sǐ dé bù míng xià bái
谁知死得不明下白，
jiào wǒ rú hé huí zhào lǎo mǔ gāo zhì xiàn páng guān
教我如何回召老母1”高知县旁观，
wèi miǎn tóng páo zhī qíng
未免同袍之情，
shén bù guò yì
甚不过意，
kuān wèi dào shì yǐ rú cǐ
宽慰道：“事已如此，
zú xià xiū de fán nǎo
足下休得烦恼。
qiě zài bì zhì kuān zhù yī liǎng gè yuè dài xià guān chāi rén sì chù dǎ tīng lìng xiōng xiāo xī huí fǔ wèi chí
且在敝治宽住一两个月，待下官差人四处打听令兄消息，回府未迟。
yī yīng lù fèi dōu zài xià guān shēn shàng biàn fēn fù mén zǐ yú kù fáng qǔ shū yí shí liǎng sòng yǔ sū yǔ wèi chéng jìng zhe yī míng zào lì sòng sū èr ye qiān chéng huáng miào jū zhù
一应路费，都在下官身上／便分付门子，于库房取书仪十两，送与苏雨为程敬，着一名皂隶送苏二爷千城隍庙居住。
sū yǔ suī chéng gāo gōng měi yì xīn xià tòng kǔ
苏雨虽承高公美意，心下痛苦；
zhòu yè tí kū zhù le bàn yuè hū gǎn yī bìng fú yào bù yù wū hū āi zāi
昼夜啼哭，住了半月，忽感一病，服药不愈，呜呼哀哉。
wèi de xiōng dì shēng féng yòu jiàn niáng ér sǐ bié
未得兄弟生逢，又见娘儿死别。
gāo zhì xiàn mǎi guān qīn wǎng bìn liàn tíng shū yú miào zhōng fēn fù dào shì xiǎo xīn kàn shì
高知县买棺亲往殡殓，停枢于庙中，分付道士，小心看视。
xià zài huà xià
下在话下。
zài shuō xú néng zì bào nà xiǎo hái ér huí lái jiào yáo dà de lǎo pó zuò le rǔ mǔ yǎng wèi jǐ zi
再说徐能，自抱那小孩儿回来，教姚大的老婆做了乳母，养为己子。
sú yǔ dào zhǐ chóu bù yǎng xià chóu bù zhǎng
俗语道：“只愁不养，下愁不长。
nà hái zi cháng chéng liù suì cōng míng chū zhòng qǔ míng xú jì zǔ shàng xué gōng shū
”那孩子长成六岁，聪明出众，取名徐继祖，上学攻书。
shí sān suì jīng shū jīng tōng yóu kù bǔ fǎn
十三岁经书精通，游库补反。
shí wǔ suì shàng dēng kē qǐ shēn huì shì
十五岁上登科，起身会试。
cóng tīng zhōu jīng guò zǒu de fá le xià mǎ xiē jiǎo
从汀州经过，走得乏了，下马歇脚。
jiàn yī lǎo pó pó miàn rú qiū yè fā ruò yín sī zì tí yí gè cí píng xiàng jǐng tóu jí shuǐ
见一老婆婆，面如秋叶，发若银丝，自提一个磁瓶向井头汲水。
xú jì zǔ shàng qián yǔ pó pó zuō yī qiú yī zā qīng shuǐ jiě kě
徐继祖上前与婆婆作揖，求一匝清水解渴。
lǎo pó pó lǎo yǎn jiang háng kàn jiàn le zhè xiǎo guān rén qīng xiù kě xǐ biàn líng tā jiā lǐ chī chá
老婆婆老眼匠肮，看见了这小官人，清秀可喜，便囹他家里吃茶。
xú jì zǔ dào zhǐ pà lǎo niáng fǔ shàng lù yuǎn
徐继祖道：“只怕老娘府上路远！
pó pó dào shí bù zhī nèi jiù shì lǎo shēn shè xià
”婆婆道：“十步之内，就是老身舍下。
jì zǔ zhēn gè xià mǎ gēn dào pó pó jiā lǐ jiàn mén tíng suī xiàng jiù jiā shèn shì lěng luò
“继祖真个下马，跟到婆婆家里，见门庭虽象旧家，甚是冷落。
hòu biān fáng wū dōu bèi huǒ fén le wǎ lì chéng duī wú rén shōu shí zhǐ shèng de tīng fáng sān wèn jiāng tǔ qiáng gé duàn
后边房屋都被火焚了，瓦砾成堆，无人收拾，止剩得厅房三问，将土墙隔断。
zuǒ yī jiān lǎo pó pó zuò gè wò fáng yòu yī jiān fàng xiē pò jiā huǒ zhōng jiān suī zé kōng xià bàng biān gōng liǎng gè líng wèi kāi xiě zhe zhǎng r sū yún cì r sū yǔ
左一间老婆婆做个卧房，右一间放些破家伙，中间虽则空下，傍边供两个灵位，开写着长儿苏云，次儿苏雨。
tīng cè biān shì gè ěr fáng yí gè lǎo bì zài nèi shāo huǒ
厅侧边是个耳房，一个老婢在内烧火。
lǎo pó pó qǐng xiǎo guān rén yú zhōng jiān zuò xia zì jǐ péi zuò
老婆婆请小官人于中间坐下，自己陪坐。
huàn lǎo bì po chū yī zhǎn rè téng téng de chá jiāng tuō pán tuō jiāng chū lái dào xiǎo guān rén chī chá
唤老婢泼出一盏热腾腾的茶，将托盘托将出来道：“小官人吃茶。
lǎo pó pó kàn zhe xiǎo guān rén mù bù zhuǎn jīng bù jué liǎng lèi jiāo liú
”老婆婆看着小官人，目不转睛，不觉两泪交流。
xú jì zǔ guài ér wèn zhī
徐继祖怪而问之。
lǎo pó pó dào zhě shēn qī shí bā suì le jiù shuō cuò le jù yán yǔ liào xiǎng láng jūn bù guài
老婆婆道：“者身七十八岁了，就说错了句言语，料想郎君不怪。
xú jì zǔ dào yǒu huó dàn shuō hé guài zhī yǒu
”徐继祖道：“有活但说，何怪之有！
lǎo pó pó dào guān rén zūn xìng
”老婆婆道：“官人尊姓？
qīng chūn jǐ suì guǎng xú jì zǔ xù chū xìng míng nián fāng yī shí wǔ suì gè kē jiǎo xìng zhōng xué fù jīng huì shì
青春几岁广徐继祖叙出姓名，年方一十五岁，个科侥幸中学，赴京会试。
lǎo pó pó qū shi àn shù le yī huí pū fàn jiǎo lèi zhū gǔn yí gè xià zhù
老婆婆屈拾暗数了一回，扑饭狡泪珠滚一个下住。
xú jì zǔ yě bù jué cǎn rán dào pó pó rú cǐ āi chǔ bì yǒu shāng xīn zhī shì
徐继祖也不觉惨然道：“婆婆如此哀楚，必有伤心之事！
lǎo pó pó dào lǎo shēn yǒu liǎng gè ér zi zhǎng yǔ sū yún tāo zhōng jìn shì zhí shòu lán xī xiàn yǐn shí wǔ nián qián tóng zhe xí fù fù rèn yī qù xìng rán
”老婆婆道：“老身有两个儿子，长予苏云，叨中进士，职受兰溪县尹，十五年前，同着媳妇赴任，一去杏然。
zhě shēn yòu qiǎn cì nán sū yǔ lái wǎng rèn suǒ tǐ tàn lián sū yǔ yě xià huí lái
者身又遣次男苏雨来往任所体探，连苏雨也下回来。
hòu lái wén rén chuán shuō dà xiǎo r sàng qiān jiāng dào zhī shǒu cì r méi yú lán xī
后来闻人传说，大小儿丧千江盗之手，次儿没于兰溪。
lǎo shēn tòng kǔ wú shēn yòu bèi lín jiā fū rén yán shāo wò shì
老身痛苦无伸，又被邻家夫人，延烧卧室。
lǎo shēn hé zhè bì zǐ liǎng kǒu quán zhù zhè jǐ jiān wū nèi zuò yǐ dài sǐ
老身和这婢子两口，权住这几间屋内，坐以待死。
shì cái ǒu jiàn láng jūn miàn mào yǔ sū yún wú èr yòu gāng shì shí wǔ suì suǒ yǐ lǎo shēn gǎn shāng xià yǐ
适才偶见郎君面貌与苏云无二，又刚是十五岁，所以老身感伤下已。
jīn rì dà sè yǐ wǎn láng jūn ruò xià xián pín jiàn zài cǎo shě quán zhù yī wǎn chī lǎo shēn yī zhào sù fàn
今日大色已晚，郎君若下嫌贫贱，在草舍权住一晚，吃老身一召素饭。
shuō ba yòu kū
”说罢又哭。
xú jì zǔ shì gè cí shàn de rén yě shì tiān xìng zì rán gǎn dòng xīn a dào kě lián zhè pó pó yě bù rěn bié qù jiù hán zhù le
徐继祖是个慈善的人，也是天性自然感动，心啊到可怜这婆婆，也不忍别去，就含住了。
lǎo pó pó zǎi jī zhǔ fán guǎn dài xú jì zǔ
老婆婆宰鸡煮烦，管待徐继祖。
xù le èr sān gèng de hòu jiù liú zài zhōng jiān xiē xī
叙了二三更的后，就留在中间歇息。
cì zǎo lǎo pó pó qǐ shēn yòu liú chī le zǎo fàn lín qù shí yī yī bù shě zài pò xiāng zi nèi qǔ chū yī jiàn bù céng kāi shé de luō shān chū lái xiāng zèng shuō dào zhè shān shì lǎo shēn qīn shǒu zuò de nán nǚ shān gè zuò yī jiàn què shì yì bān huā yàng
次早，老婆婆起身，又留吃了早饭，临去时依依不舍，在破箱子内取出一件不曾开折的罗杉出来相赠，说道：“这衫是老身亲手做的，男女衫各做一件，却是一般花样。
nǚ shān bǎ yǔ ér fù chuān qù le nán shān yīn dǎ kuò shí bèi dēng méi là xià shāo chǎng lǐng shàng yī ge kǒng
女衫把与儿妇穿去了，男衫因打括时被灯煤落下，烧厂领上一个孔。
lǎo shēn xián bù jí lì xià céng bǎ yǔ wáng r chuān zhì jīn lǎo shēn shōu zhe
老身嫌不吉利，下曾把与亡儿穿，至今老身收着。
jīn rì lǎo shēn jiàn le láng jūn jiù rú jiàn wǒ sū yún yì bān
今日老身见了郎君，就如见我苏云一般。
láng jūn shòu le zhè jiàn yī fú tǎng niàn lǎo shēn shuāi mù zhī jǐng lái nián chūn nào de dì yì jǐn huán xiāng shì bì xiāng fán chāi rén yú lán xī xiàn dǎ tīng sū yún sū yǔ yí gè shí xìn jiàn bào lǎo shēn sǐ yì míng mù
郎君受了这件衣服，倘念老身衰暮之景，来年春闹得第，衣锦还乡，是必相烦，差人于兰溪县打听苏云、苏雨一个实信见报，老身死亦瞑目。
shuō ba fàng shēng tòng kū
”说罢放声痛哭。
xú jì jū yì lái yóu bù jué yě diào xià lèi lái
徐继沮役来由，不觉也掉下泪来。
lǎo pó pó sòng le xú jì zǔ shàng mǎ kū jìn wū qù le
老婆婆送了徐继祖上马，哭进屋去了。
xú jì zǔ bù shèng shāng gǎn
徐继祖不胜伤感。
dào le jīng shī lián kē zhōng le èr jiǎ jìn shì chú shòu zhōng shū
到了京师，连科中了二甲进士，除授中书。
cháo zhōng dà xiǎo guān yuán jiàn tā shào nián lǎo chéng zhū shì lì liàn shén xiāng jìng zhòng
朝中大小官员，见他少年老成，诸事历练，甚相敬重。
yě yǒu dǎ tīng tā wèi qǔ qíng yuàn péi le qián sòng nǚ r yǔ tā zuò qīn
也有打听他未娶，情愿赔了钱，送女儿与他做亲。
xú jì zǔ wèi bù céng mò mìng fù qīn jiān yì tuī cí
徐继祖为不曾莫命父亲，坚意推辞。
zài jīng èr nián wèi jí quē fēng xiàn shì xuǎn shòu jiān zì yù shǐ chà wǎng nán jīng shuā juàn jiù biàn huí jiā xǐng qīn guī qǔ gāng hǎo yī shí jiǔ suì
在京二年，为急缺风宪事，选授监字御史，差往南京刷卷，就便回家省亲归娶，刚好一十九岁。
xú néng cǐ shí yǐ zuò le dà yé zài jiā zhōng yào wǔ yáng wēi shèn shì dé zhì
徐能此时已做了大爷，在家中耀武扬威，甚是得志。
zhèng hé zhe gǔ rén bǐng jù cháng jiāng lěng yǎn guān páng xiè kàn nǐ héng xíng de jǐ shí
正合着古人丙句：常将冷眼观螃蟹，看你横行得几时？
zài shuō bù shì fū rén zài cí hú ní ān yī zhù shí jiǔ nián bù céng chū mén
再说部氏夫人在慈湖尼庵，一住十九年，不曾出门。
yī rì zhào jìng jué de páng ér fēi jiù qián rán lèi xià
一日照镜，觉得庞儿非旧，潜然泪下。
xiǎng dào shā fu zhī chóu wèi bào hái ér yòu bù zhī shēng sǐ jiù shì nà shí yǒu rén shōu liú yě bù zhī luò zài shuí shǒu
想道：“杀夫之仇未报，孩儿又不知生死，就是那时有人收留，也不知落在谁手？
zhù jū hé xiāng
住居何乡？
wǒ rú jīn róng mào qiáo shòu yòu shì dào gū dǎ bàn liào wú rù rèn de
我如今容貌樵瘦，又是道姑打扮，料无入认得。
kuàng qiě chī le zhè jǐ nián ān yì chá fàn dìng lìn ān zhōng xīn zhōng guò yì bù qù
况且吃了这几年安逸茶饭，定吝庵中，心中过意不去。
rú jīn bù miǎn chū wài tuō bō yī lái yě bāng tiē ān zhōng èr lái wǎng yí zhēn yī lù qù shùn biàn dǎ tīng hái ér xiāo xī
如今不免出外托钵，一来也帮贴庵中，二来往仪真一路去，顺便打听孩儿消息。
cháng yán dà hǎi yáng píng yě yǒu xiāng féng zhī rì huò zhě wú kě lián yǒu jìn chù rén jiā shí dé fǔ yǎng zài bō mǔ zǐ xiāng huì duì tā shuō chū gēn yóu jiào tā zuò gè bào chóu zhī rén què bù liǎo què xīn yuàn
常言‘大海洋萍，也有相逢之日’，或者无可怜，有近处人家拾得，抚养在波，母子相会，对他说出根由，教他做个报仇之人，却不了却心愿！
dāng xià yǔ lǎo ní shāng yì tíng tuǒ tuō le bō yú chū ān ér qù
”当下与老尼商议停妥，托了钵盂，出庵而去。
yí lù chāo huà dào yú dāng tú xiàn nèi zhī jiàn yán jiē dā cǎi yíng jiē shuā juàn yù shǐ xú ye
一路抄化，到于当涂县内，只见沿街搭彩，迎接刷卷御史徐爷。
zhèng fū rén dào yī jiā huà zhāi qí jiā nǎi shì lǐ zhèng cí dào wǒ jiā lì jiē zì yī shì shèn shì cōng máng gǎi rì lái bù shī ba
郑夫人到一家化斋，其家乃是里正，辞道：“我家力接”自一·事，甚是匆忙，改日来布施罢！
què yǒu jiàn bì yī gè rén jiā yǒu nǚ juàn xián lì zài mén qián guān kàn dā cǎi kàn zhè dào gū shēng de shí fēn jīng zhì nián yě què bù shèn zhǎng jiàn huà bù dé zhāi biàn qù jiào huàn tā
”却有间壁一个人家，有女眷闲立在门前观看搭彩，看这道姑，生得十分精致，年也却不甚长，见化不得斋，便去叫唤他。
zhèng shì wén huàn dào bǐ wèn xùn guò le
郑氏闻唤，到彼问讯过了。
nà nǚ juàn biàn yán jìn zhōng táng jiāng sù zhāi kuǎn dài jiān qí lái lì
那女眷便延进中堂，将素斋款待，间其来历。
zhèng shì liào fēi zéi dǎng xiǎng dào wǒ ruò yǐn rěn xià shuō dào dǐ zhōng wú jié wèi
郑氏料非贼党，想道：”我若隐忍下说，到底终无结未。
suì jiāng shí jiǔ nián qián kǔ qíng shù yī zhì èr gào sù chū lái
”遂将十九年前苦情，数一致二，告诉出来。
shéi zhī píng hòu nà nǚ juàn de jiā zhǎng fú zhe tīng le bàn rì xīn huái xià píng zhuǎn shēn chū lái jiào dào gū nǐ shòu nèn bān yuān kǔ jiàn jīn shuā juàn yù shǐ dào rèn rú hé bù qù gào zhuàng shēn lǐ
谁知屏后那女眷的家长伏着，听了半日，心怀下平，转身出来，叫道姑：“你受恁般冤苦，见今刷卷御史到任，如何不去告状申理？
zhèng shì dào xiǎo dào shì nǚ liú yòu wèi shí zì xiě bù dé zhuàng cí
”郑氏道：“小道是女流，幼未识字，写不得状词。
nà jiā zhǎng dào yào gào zhuàng wǒ tì nǐ xiě
”那家长道：“要告状，我替你写。
biàn qù mǎi yī zhāng sān chǐ sān de mián zhǐ cóng tóu zhì wěi xiě dào
”便去买一张三尺三的绵纸，从头至尾写道：
gào zhuàng fù zhèng shì nián sì shí èr suì xì zhí lì zuó zhōu jí guàn
告状妇郑氏，年四十二岁，系直隶琢州籍贯。
fu sū yún yóu jìn shì xuǎn shòu zhè jiāng lán xī xiàn yǐn
夫苏云，由进士选授浙江兰溪县尹。
yú mǒu nián xiāng suí fù rèn lù jīng yí zhēn yīn chuán lòu guò zài
于某年相随赴任，路经仪真，因船漏过载。
qǐ qī chuán hù jī dào xú néng jiū huǒ duō rén zhōng tú jié fu cái móu fū mìng chā yù hǎo piàn shì shēn
岂期船户积盗徐能，纠伙多人，中途劫夫财，谋夫命，叉欲好骗氏身。
shì xìng táo chū ān zhōng qián duǒ qì jīn yī shí jiǔ nián chén yuān wú xuě
氏幸逃出，庵中潜躲，迄今一十九年，沉冤无雪。
xú dào jiàn zài wǔ bà jiē zhù
徐盗见在五坝街住。
kěn qǐ tiān tāi bǔ huò zhèng fǎ shēng sǐ xián ēn jī qiè shàng gào
恳乞天台捕获正法，生死衔恩，激切上告！
zhèng shì shōu le zhuàng zǐ zuò xiè ér chū
郑氏收了状子，作谢而出。
zǒu dào jiē guān tíng xú yù shǐ zhèng zài níng dà dào zhōu bīng bèi chuán zhōng dá bài chuán tóu shàng yī qīng rú shuǐ
走到接官亭，徐御史正在宁大道周兵备船中答拜，船头上一清如水。
zhèng shì bù zhī lì hài jìng qiāng shàng chuán
郑氏不知利害，径跄上船。
guǎn chuán de jí máng lán zǔ zhèng shì biàn jiào qǐ qū lái
管船的急忙拦阻，郑氏便叫起屈来。
xú ye zài cāng zhōng tīng jiàn yě shì yī yuán yī huì piān jué de yīn shēng qī xiū jiào xún pǔ guān jiē jìn zhuàng yú tóng zhōu bīng bèi guān kàn
徐爷在舱中听见，也是一缘一会，偏觉得音声凄修，叫巡浦官接进状于，同周兵备观看。
bù kàn yóu kě kàn bì shí hu de xú jiù shǐ miàn rú shàng sè píng qù cóng rén sī xiàng zhōu bīng bèi qǐng jiào zhè fù rén suǒ gào zhèng shì lǎo fù xué shēng yù shì bù zhǔn tā zhuàng yòu kǒng zài bié yá mén gào lǐ
不看犹可，看毕时，唬得徐臼史面如上色，屏去从人，私向周兵备请教：”这妇人所告，正是老父，学生欲侍不准他状，又恐在别衙门告理。
zhōu bīng bèi hē hē dà xiào dào xiān shēng dà rén zhèng shì qīng nián bù zhī jī biàn cǐ shì yì yǒu hé nán
”周兵备呵呵大笑道：“先生大人，正是青年，不知机变，此事亦有何难？
kě fēn fù xún bǔ guān dài nà fù rén míng rì luán yuàn zhōng shěn wèn
可分付巡捕官带那妇人明日孪院中审问。
dào nà qí jiān yī dùn bǎn zi jiāng nà fù rén qiāo sǐ kě bù jué le hòu huàn xú yù shǐ qǐ shēn xiāng xiè dào chéng jiào le cí bié zhōu bīng bèi fēn fù le xún bǔ guān shuō huà yā nà gào zhuàng de fù rén míng zǎo dài jìn yá mén miàn shěn
到那其间，一顿板子，将那妇人敲死，可不绝了后患／徐御史起身相谢道：“承教了／辞别周兵备，分付了巡捕官说话，押那告状的妇人，明早带进衙门面审。
dāng xià huí chá yuàn zhōng ān xiē yī yè bù shuì
当下回察院中安歇，一夜不睡。
xiǎng dào wǒ fù qīn jī nián wèi dào zhè fù rén suǒ gào huò shì zhēn qíng
想道：“我父亲积年为盗，这妇人所告，或是真情。
dāng xiān jié cái shā mìng jīn rì yòu jiāng fù rén dǎ sǐ què bú shì yuān shàng jiā yuān ruò shì bù dǎ shā tā shí yòu bú shì xiǎo kě lì hài
当先劫财杀命，今日又将妇人打死，却不是冤上加冤1若是不打杀他时，又不是小可利害。
mó rán yòu xiǎng qǐ sān nián qián bǎi zhōu yù jiàn lǎo qū shuō ér zi sū yún bǐ qiǎng rén suǒ suàn xiǎng bì jiù shì cǐ shì le
”摹然又想起三年前百州遇见老岖，说儿子苏云彼强人所算，想必就是此事了。
yòu xiǎng dào wǒ fù qīn jié lüè le yī shēng bù zhī zào xià xǔ duō yuān yè yǒu hé yīn dé jī xià ér zi kē dì
又想道：“我父亲劫掠了一生，不知造下许多冤业，有何阴德，积下儿子科第？
wǒ jì de xiǎo shí shàng xué xué shēng zhōng cháng xiào wǒ bú shì qīn shēng zhī zǐ zhèng bù zhī wǒ cǐ shēn cóng hé ér lái
我记得小时上学，学生中常笑我不是亲生之子，正不知我此身从何而来？
cǐ shì chú fēi nǎi gōng yáo dà zhī qí bèi xì
此事除非奶公姚大知其备细。
yǐ shēng yī jì xiě jiù yī fēng jiā shū shū zhōng dào dào rèn máng cù bù jí huí jiā tè dì yíng jiē fù shū zhū qīn nán jīng yá mén xiāng huì
、乙生一计，写就一封家书，书中道：“到任忙促，不及回家，特地迎接父叔诸亲，南京衙门相会。
lù shàng fá rén fú shì kě xiān chà nǎi gōng yáo dà lái dāng tú qiān dàn yì mò wù mò wù
路上乏人伏侍，可先差奶公姚大来当涂千石驿，莫误，莫误！
cì rì kāi mén jiāng jiā shū fēn fù chéng chà sòng dào yí zhēn wǔ bà jiē shàng dà yé qīn chāi
”次日开门，将家书分付承差，送到仪真五坝街上大爷亲拆。
xún bǔ guān dài zhèng shì jìn yá
巡捕官带郑氏进衙。
xú jì zǔ jiàn le nà zhèng shì xià yóu rén xīn zhōng cǎn rán lüè jiān le ér jù yán yǔ jiù jiàn dào nà fù rén yǒu ér zi méi yǒu
徐继祖见了那郑氏，下由人心中惨然，略间了儿句言语，就间道：“那妇人有儿子没有？
rú hé zì jiā chū shēn gào zhuàng guǎng zhèng shì yǎn zhōng liú lèi
如何自家出身告状广郑氏眼中流泪，
jiāng ān zhōng chǎn r
将庵中产儿，
bìng luó shān bāo guǒ
并罗衫包裹，
hé jīn bāo yī gǔ
和金包一股，
liú yú dà liǔ cūn zhōng shǐ wèi
留于大柳村中始未，
yòu bèi xì shuō le yī biàn
又备细说了一遍，
shì jì zǔ wěi jué bù xià
侍继祖委决不下，
fēn fù zhèng shì nǐ qiě zài ān zhōng zàn zhù
分付郑氏：“你且在庵中暂住，
dài wǒ chá fǎng qiáng dào zhuó shí
待我察访强盗着实，
zài lái huàn nǐ
再来唤你。
zhèng shì bài tǎo qù le
”郑氏拜讨去了。
xú jì zǔ qǐ mǎ dào qiān dàn yì zhù xià děng de nǎi gōng yáo dà dào lái
徐继祖起马到千石驿住下，等得奶公姚大到来。
rì jiān wú huà zhí zhì huáng hūn shēn hòu huàn yáo dà zhì yú wò tà jiāng hǎo yán fǔ wèi jiàn dào wǒ shì shuí rén suǒ shēng
日间无话，直至黄昏深后，唤姚大至于卧榻，将好言抚慰，间道：“我是谁人所生？
yáo dà dào shì dà yé shēng de
姚大道：“是大爷生的。
zài sān pán jiān zhǐ shì rú cǐ
”再三盘间，只是如此。
xú ye fā nù dào wǒ shì tā shēng zhī zǐ bèi xì dōu yǐ zhī dào
徐爷发怒道：“我是他生之子，备细都已知道。
nǐ ruò shuō de míng bái niàn nǐ qī zǐ rǔ bǔ zhī ēn miǎn nǐ běn shēn yī dāo
你若说得明白，念你妻子乳哺之恩，免你本身一刀。
ruò xià shuō zhī shí fā nǐ zài běn xiàn xiān bǎ nǐ huó huó qiāo sǐ
若下说之时，发你在本县，先把你活活敲死！
yáo dà dào
”姚大道。
shí shì dà yé qīn shēng xiǎo de bù gǎn shuō huǎng
“实是大爷亲生，小的不敢说谎。
tu ye dào huáng yāo dàng dǎ jié sū zhī xiàn yī shì nán dào nǐ bù zhī dà yòu bù kěn míng yán
”涂爷道：“黄夭荡打劫苏知县一事，难道你不知，“大又不肯明言。
xú ye dà nù biàn jiāng xiàn piào yī fú xiě xià yáo dà míng zì shǎng qù dāng tú xiàn dǎ yī bǎi tǎo qì jué jiǎo
徐爷大怒，便将宪票一幅，写下姚大名字，上去当涂县打一百讨气绝缴。
yáo dà jiàn tǔ le xiàn piào zhe le máng lián máng kē tóu dào xiǎo de yuàn shuō zhǐ qiú lǎo yé mò zài dà yé miàn qián xiè lòu
姚大见土了宪票，着了忙，连忙磕头道／小的愿说，只求老爷莫在大爷面前泄漏。
xú ye dào fán xiǎng yǒu wǒ zuò zhǔ nǐ bù xū jù pà
”徐爷道：“凡享有我做主，你不须惧怕！
yáo dà suì jiāng dǎ jié sū zhī xiàn fēn móu sū nǎi nai wèi qī jí dà liǔ shù xià tái de xiǎo hái zi huí jiā jiào lǎo pó jiē nǎi bèi xì shuō le yī biàn
”姚大遂将打劫苏知县分谋苏奶奶为妻，及大柳树下抬得小孩子回家，教老婆接奶，备细说了一遍。
xú ye yòu wèn dào dāng chū guǒ shēn yǒu luó shān yī jiàn yòu yǒu jīn niǔ yī gǔ rú jīn kě zài yáo dà dào luó shān shàng rǎn le xuè jì xǐ xià jìng zhì jīn hé jīn bāo liú zài
徐爷又问道：“当初裹身有罗衫一件，又有金钮一股，如今可在／姚大道：“罗衫上染了血迹，洗下净，至今和金包留在。
cǐ shí xú ye xīn zhōng yǐ zì le rán fēn fù dào cǐ shì zhǐ nǐ wǒ èr rén zhī dào míng zǎo dǎ fā nǐ kǒu jiā qǔ le yī zi luó shān xīng wáng dào nán jīng yá mén lái jiàn wǒ
”此时徐爷心中已自了然，分付道：”此事只你我二人知道，明早打发你口家，取了伊子、罗衫，星亡到南京衙门来见我。
yáo dà lǐng mìng zì qù
”姚大领命自去。
xú ye cì zǎo yī miàn chà guān jiāng pán chán yín liǎng hǎo shēng jiē qǔ cí lán ān zhèng dào gū dào jīng zhōng lái jiàn wǒ
徐爷次早，一面差官，”将盘缠银两好生接取慈谰庵郑道姑到京中来见我。
yī miàn fā pái qǐ chéng wǎng nán jīng dào rèn
，一面发牌起程，往南京到任。
zhèng shì shào nián kē dì róng rú jǐn yù shǐ wēi míng měng shì léi
正是：少年科第荣如锦，御史威名猛似雷。
qiě shuō sū yún zhī xiàn zài sān jiā cūn jiào xué xiǎng qǐ shí jiǔ nián qián zhī shì lǎo mǔ zài jiā yīn xìn gé jué qī fáng zhèng shì huái yùn zài shēn bù zhī shēng sǐ xià luò rì yè yōu huáng
且说苏云知县在三家村教学，想起十九年前之事，老母在家，音信隔绝，妻房郑氏怀孕在身，不知生死下落，日夜优惶。
jiāng cǐ qíng gào zhī táo gōng yù dào yí zhēn xún fǎng xiāo xī
将此情告知陶公，欲到仪真寻访消息。
yáng gōng kǔ quàn ān mìng mò qù rě shì
阳公苦劝安命，莫去惹事。
sū yún chéng qīng míng rì gè jiā chū qù sǎo mù nǎi xiě yī xiè tiě liú zài xué guǎn zhī nèi jì xiè táo gōng shōu shí le bǐ chéng chū mén
苏云乘清明日各家出去扫墓，乃写一谢帖留在学馆之内，寄谢陶公，收拾了笔呈出门。
yí lù mài zì wéi shēng xíng zhì cháng zhōu liè dì miào rì wǎn tóu sù
一路卖字为生，行至常州烈帝庙，日晚投宿。
mèng jiàn liè dì miào zhōng dēng zhú huī huáng zì jǐ bài dǎo qiú qiān qiān yǔ yún
梦见烈帝庙中，灯烛辉煌，自己拜祷求签，签语云：
lù dì ān rán shuǐ miàn xiōng yī lín qiū yè yù kuáng fēng
陆地安然水面凶，一林秋叶遇狂风。
yào zhī gǔ ròu tuán yuán rì zhī zài jīn líng fǔ zhōng
要知骨肉团圆日，只在金陵府中。
wǔ gēng xǐng lái jì de yī zì bù wàng zì jiā àn jǐn dào jiāng zhōng bèi dào liáo jiù zài shān zhōng zhù zhè jǐ nián shǒu jù lù dì ān rán shuǐ miàn xiōng yǐ zì yīng le
五更醒来，记得一字不忘，自家暗仅道：“江中被盗辽救，在山中住这几年，首句‘陆地安然水面凶’已自应了。
yī lín qiū shí è kuáng fēng yīng le gǔ ròu fēn fēi zhī xiàng nán dào hái yǒu tuán yuán rì zi
“一林秋时遏狂风’，应了骨肉分飞之象，难道还有团圆日子？
jīn líng shì nán jīng dì miàn yù shǐ yá mén hào wèi fá fǔ
金陵是南京地面，御史衙门号为乏府。
wǒ rú jīn bú yào wǎng yí zhēn jìng dào nán dōu yù shǐ yá mén gào zhuàng huò zhě yǒu shēn yuān zhī rì
我如今不要往仪真，径到南都御史衙门告状，或者有伸冤之日。
tiān míng qǐ lái bài le shén dào tǎo qí yī guǎn ruò gāi wǎng nán jīng qǐ cì shèng guǎn
”天明起来，拜了神道，讨其一管，“若该往南京，乞赐圣管。
zhì xià guǒ rán shì gè shèng guǎn
”掷下果然是个圣管。
sū gōng huān xǐ chū le miào mén zhí zhì nán jīng xiě xià yī zhāng cí zhuàng dào cāo jiāng yù shǐ yá mén qù chū gào zhuàng yún
苏公欢喜，出了庙门，直至南京，写下一张词状，到操江御史衙门去出告，状云。
gào zhuàng rén sū yún zhí lì huán zhōu rén guāi zhōng mǒu kē jìn shì
告状人苏云，直隶环州人，乖中某科进士。
chū xuǎn lán xī zhī xiàn xié jiā fù rèn xíng zhì yí zhēn
初选兰溪知县，携家赴任，行至仪真。
huò yīn zhōu lòu zhòng gù shān dōng wáng shàng shū jiā chuán zhī guò zài
祸因舟漏，重雇山东王尚书家船只过载。
qǐ qī zhōu zǐ xú néng xú yòng děng guàn yú jiāng yáng dǎ jié
岂期舟子徐能、徐用等，惯于江洋打劫。
yè bàn yí chuán pì chǔ fù yún pāo shuǐ xìng yù jiù tù jiào shòu hú kǒu xíng lǐ yī kōng qī pū bù zhī cún wáng
夜半移船僻处，缚云抛水，幸遇救兔，教授糊口，行李一空，妻仆不知存亡。
shì huàn yǎng dào fēi tiān mò jiǎo shàng gào
势宦养盗，非天莫剿，上告！
nà cāo jiāng lín yù shǐ zhèng shì sū ye de tóng nián kàn le zhuàng cí shèn shì lián men
那操江林御史，正是苏爷的同年，看了状词，甚是怜们。
jí kè xíng gè wén shū zhī huì shān dōng fǔ àn zhuó luò gōng shàng shū shēn shàng yào qiáng dào xú néng xú yòng děng
即刻行个文书，知会山东抚按，着落工尚书身上要强盗徐能、徐用等。
gāng gāng fā le wén shū shuā juàn yù shǐ xú jì zǔ lái bài
刚刚发了文书，刷卷御史徐继祖来拜。
cāo yuàn ǒu rán xù jí cǐ shì
操院偶然叙及此事。
xú jì zǔ yǒu xīn bié le cāo yuàn chū mén jí shí jiào tīng shì guān yǐ jiāng cāo yuàn chāi rén huàn dào běn yuàn yá mén yǒu huà fēn fù
徐继祖有心，别了操院出门，即时叫听事官已”将操院差人唤到本院衙门．有话分付。
xú ye huí yá mén tīng shì guān huàn dào zǎo yuàn chāi rén jìn yá kē tóu xiǎng dào lǎo yé yǒu hé fēn fù
”徐爷回衙门，听事官唤到澡院差人进衙磕头，享道：”老爷有何分付？
xú ye dào nà gōng shàng shū chuán shàng qiáng dào běn yuàn yǐ zhī yī èr
”徐爷道：“那工尚书船上强盗，本院已知一二。
jīn běn yuàn shǎng nǐ pán chán yín èr liǎng nǐ kě zàn tíng liǎng sān rì dài běn yuàn huàn nǐ men shí nǐ kě biàn lái guǎn nǐ yǒu chǔ jī ná zhēn zāng zhēn dào bù xū dào shān dōng qù de chāi rén lǐng mìng qù le
今本院赏你盘缠银二两，你可暂停两三日，待本院唤你们时，你可便来，管你有处缉拿真赃真盗，不须到山东去得，”差人领命去了。
shǎo qǐng mén shàng tōng bào dà yé dào le
少顷，门上通报大爷到了。
xú ye chū yíng jiù yǒu jú chú zhī yì
徐爷出迎，就有局躇之意。
xiǎng zhe yǎng yù jiào xùn zhī ēn ēn yuàn yě yào fēn míng jīn rì qiě jǐn gè lǐ shù
想着养育教训之恩，恩怨也要分明，今日且尽个礼数。
dāng xià chà guān wǎng hé xià jiē qǔ dào yá
当下差官往河下接取到衙。
yuán lái shì néng xú yòng qǐ shēn shí lián zhè yī bān tóng huǒ zhào sān wēng bí tì yáng là zuǐ fàn bāo pí chén hú yú dōu yǐ zhàng tōng jiā xiōng dì miàn shàng bèi le bǎi jīn hè lǐ yī qí lái qìng hè xú ye zhè shì tiān shǐ qí rán zì lái tóu sǐ
原来侍能、徐用起身时，连这一班同伙赵三、翁鼻涕、杨辣嘴、范剥皮、沈胡于，都倚仗通家兄弟面上，备了百金贺礼，一齐来庆贺徐爷，这是天使其然，自来投死。
yáo dà xiān jìn yá kē tóu
姚大先进衙磕头。
xú ye jiào qǐng dà yé èr yé dào yá pù zhān bài jiàn
徐爷教请大爷、二爷到衙，铺毡拜见。
xú néng duān rán ér shòu
徐能端然而受。
cì yào bài xú yòng shì yòng dǐ sǐ tuī cí xià kěn yào xú ye xià bài zhǐ shì cháng yī
次要拜徐用，侍用抵死推辞，下肯要徐爷下拜，只是长揖。
zhào sān děng yī huǒ xiàng lái zài xú néng jiā bǎ xú jì zū dàng zuò zǐ zhí zhī bèi jīn rì gāo guān xiǎn jì shí shì bù tóng zhào sān děng kǒu chēng yù shǐ gōng xú jì zǔ kǒu chēng gāo qīn liǎng xià bīn zhǔ xiāng jiàn bèi fàn kuǎn dài
赵三等一伙，向来在徐能家，把徐继租当做子侄之辈，今日高官显记，时势不同，赵三等口称“御史公”，徐继祖口称“高亲”，两下宾主相见，备饭款待。
zhì wǎn xú jì zǔ zài shū fáng zhōng mì huàn yáo dà tǎo tā de jīn quán jí dài xuè luó shān kàn le
至晚，徐继祖在书房中，密唤姚大，讨他的金权及带血罗衫看了。
nà luó shān huā yàng yǔ tīng zhōu lǎo pó pó suǒ zèng wú èr
那罗衫花样与汀州老婆婆所赠无二。
nà lǎo pó pó yòu shuō wǒ de miàn páng yǔ tā ér zi yì bān tā fēn míng shì wǒ de zǔ mǔ nà cí hú ān zhōng dào gū shì wǒ qīn niáng gèng xǐ wǒ ye xià sǐ jiàn zài cǐ jiān gào zhuàng gǔ ròu tuán yuán zài cǐ yī jǔ
“那老婆婆又说我的面庞与他儿子一般，他分明是我的祖母，那慈湖庵中道姑是我亲娘，更喜我爷下死，见在此间告状，骨肉团圆，在此一举。
cì rì dà pái yán yàn zài hòu táng guǎn dài xú néng yī huǒ qī rén dà chuī dà léi jiè yǐn jiǔ
次日大排筵宴在后堂，管待徐能一伙七人，大吹大擂介饮酒。
xú ye zhǐ tuī gōng wù dú zì chū táng xiān jiào jù jí mín zhuàng kuài shǒu wǔ liù shí rén ān pái tíng dāng tīng hòu běn yuàn huī shàn wèi hào yī qí jìn hòu táng shàn ná liù dào
徐爷只推公务，独自出堂，先教聚集民壮快手五六十人，安排停当，听候本院挥扇为号，一齐进后堂汕拿六盗。
yòu huàn cāo yuàn gōng chà kuài kuài qǐng gào zhuàng de sū ye dào xíng mén xiāng huì
又唤操院公差，快快请告状的苏爷，到行门相会。
xià yī shí sū ye dào le yī jiàn xú ye biàn yào xià guì
下一时，苏爷到了，一见徐爷便要下跪。
xú ye shuāng shǒu fú zhù bǐ cǐ zhàn lì wèn qí qíng jié sū ye hán lèi ér yǔ
徐爷双手扶住，彼此站立，问其情节，苏爷含泪而语。
xú ye dào lǎo xiān shēng xiū de chóu fán hòu táng yǒu xǔ duō guì xiāng zhī zài nà lǐ qǐng qù rèn yī rèn
徐爷道：“老先生休得愁烦，后堂有许多贵相知在那里，请去认一认！
sū ye zǒu rù hòu táng
”苏爷走入后堂。
yī zhě cǐ shí sū ye qīng yī xiǎo mào èr zhě nián yuǎn le sān zhě chū qí bù yì xú néng děng yǐ xià rèn de sū ye le
一者此时苏爷青衣小帽，二者年远了，三者出其不意，徐能等已下认得苏爷了。
sū ye shí dào zài niàn dào yě hái rèn de zhè bān rén de miàn mào kàn de zǐ xì chī le yī jīng dǎo shēn tuì chū duì dài ye dào zhè yī bān rén zhèng shì chuán zhōng de qiáng dào wèi hé zài cǐ
苏爷时到在念，到也还认得这班人的面貌，看得仔细，吃了一惊，倒身退出，对待爷道：“这一班人，正是船中的强盗，为何在此？
xú ye qiě bù huí huó jǔ shàn yī huī wǔ liù shí gè zuò gōng de fēng yōng ér rù jiāng xú néng děng qī rén yī qí kǔn fù
”徐爷且不回活，举扇一挥，五六十个做公的蜂拥而入，将徐能等七人，一齐捆缚。
xú néng dà jiào dào jì zǔ hái ér jiù wǒ zé gè
徐能大叫道：“继祖孩儿，救我则个！
xú ye mà dào sǐ qiáng dào shuí shì nǐ de hái ér
徐爷骂道：“死强盗，谁是你的孩儿？
nǐ rèn de zhè wèi shí jiǔ nián qián sū zhī xiàn lǎo yé me
你认得这位十九年前苏知县老爷么？
xú néng jiù mà xú yòng dào dāng chū xià tīng wú yán zhǐ jiào tā quán shī ér wù jīn rì huǐ zhī hé jí
”徐能就骂徐用道：”当初下听吾言，只叫他全尸而兀，今日悔之何及！
yòu jiào yáo dà chū lái duì zhèng gè gè wú yán
”又叫姚大出来对证，各各无言。
xú ye fēn fù xún bǔ guān jiāng zhè bā rén yǔ wǒ yī zǒng fā jiān míng rì běn yuàn zì bèi wén shū sòng dào cāo yuàn yá mén qù
徐爷分付巡捕官：“将这八人与我一总发监，明日本院自备文书，送到操院衙门去。
fā fàng yǐ bì fēn fù guān mén
发放已毕，分付关门。
qǐng sū ye fù rù hòu táng
请苏爷复入后堂。
sū ye kàn jiàn zhè yī huǒ qiáng zéi dōu zài jiǔ xí shàng qín ná zhèng bù zhī shèn me yì gù
苏爷看见这一伙强贼，都在酒席上擒拿，正不知甚么意故。
fāng yù dài qǐng jiān míng bái rán hòu kòu xiè
方欲待请间明白，然后叩谢。
zhī jiàn xú ye jiāng yī zhāng jiāo yǐ zhì yú miàn nán qǐng sū ye shàng zuò nà tóu biàn bài
只见徐爷将一张交椅，置于面南，请苏爷上坐，纳头便拜。
sū ye huāng máng fú zhù dào lǎo dà rén sù wú yī miàn hé xū guò qiān rú cǐ
苏爷慌忙扶住道：“老大人素无一面，何须过谦如此？
xú ye dào yú nán yī xiàng bù zhī fù qīn zōng jì yǒu shī yíng yǎng wàng qǐ shù bù xiào zhī zuì
徐爷道：“愚男一向不知父亲踪迹，有失迎养、望乞恕不孝之罪！
sū ye hái shuō dào lǎo dà rén bú yào cuò le
”苏爷还说道：”老大人不要错了！
xué shēng bìng wú ér zi xú ye dào xià xiào jiù shì diē diē suǒ shēng rú xià xìn shí yǒu luó shān wèi zhèng
学生并无儿子，”徐爷道：”下孝就是爹爹所生，如下信时，有罗衫为证。
xú ye xiān qǔ zuó zhōu lǎo pó pó suǒ zèng luó shān dì yǔ sū ye sū ye rèn de lǐng shàng dēng méi shāo kǒng dào cǐ shān nǎi lǎo mǔ suǒ zhì cóng hé ér de
”徐爷先取琢州老婆婆所赠罗衫，递与苏爷，苏爷认得领上灯煤烧孔道：“此衫乃老母所制，从何而得？
xú ye dào hái yǒu yī jiàn
”徐爷道：“还有一件。
yòu jiāng xuè zì de luó shān jí jīn fán qǔ lái
又将血渍的罗衫，及金钒取来。
sū ye guān kàn yòu rèn de cǐ xù nǎi wú qī shǒu shì yuán hé yě zài cǐ
苏爷观看，又认得：“此叙乃吾妻首饰，原何也在此？
xú ye jiāng dìng zhōu yù jiàn lǎo mǔ jí cǎi shí yì zhōng dào gū gào zhuàng bìng yáo dà zhāo chū qíng yóu bèi xì shuō le yī biàn
”徐爷将订州遇见老母，及采石驿中道姑告状，并姚大招出情由，备细说了一遍。
sū ye fāng cái xǐng wù bào tóu ér kū
苏爷方才省悟，抱头而哭。
shì yǒu còu qiǎo zhè lǐ qià cái wén zi xiāng rèn mén wài chuán gǔ bào dào cí hú guān yīn ān zhōng zhèng dào gū yǐ huàn dào
事有凑巧，这里恰才文子相认，门外传鼓报道：“慈湖观音庵中郑道姑已唤到。
shì ye máng jiào qǐng jìn hòu táng
”侍爷忙教请进后堂。
sū ye yǔ nǎi nai bié le yī shí jiǔ nián dào cǐ chóng féng
苏爷与奶奶别了一十九年，到此重逢。
sū ye yòu yǐn hái ér bài jiàn le mǔ qīn
苏爷又引孩儿拜见了母亲。
tòng dìng sī tòng fū qī mǔ zǐ kū zuò yī duī rán hòu dǎ sǎo hòu táng chóng pái gè qìng hè yán xí
痛定思痛，夫妻母子，哭做一堆，然后打扫后堂，重排个庆贺筵席。
zhèng shì shù lǎo chōu zhī zhòng mào shèng yún kāi jiàn yuè bèi guāng míng
正是：树老抽枝重茂盛，云开见月倍光明。
cì zǎo nán jīng wǔ fǔ liù bù liù kē shí sān dào jí fǔ xiàn guān yuán wén zhī xú ye gǔ ròu tuán yuán dōu lái bài hè
次早，南京五府六部六科十三道，及府县官员，闻知徐爷骨肉团圆，都来拜贺。
cāo jiāng yù shǐ jiāng sū ye suǒ gào kuò cí fèng huán xú ye tīng qí zì shěn
操江御史将苏爷所告扩词，奉还徐爷，听其自审。
xú ye bié le liè wèi guān yuán fēn fù shǒu xià qǔ dà máo bǎn cì hou
徐爷别了列位官员，分付手下，取大毛板伺候。
yú jiān zhōng diào chū zhòng dào yī gè gè jiǎo liào shǒu niǔ guì yú jiē xià
于监中吊出众盗，一个个脚镣手扭，跪于阶下。
xú ye zài xú jiā shēng zhǎng yǐ shú zhī zhè bān xiōng tú shā rén jié cái fēi zhǐ yī shì bù xiāo kǎo jiān
徐爷在徐家生长，已熟知这班凶徒杀人劫财，非止一事，不消拷间。
zhǐ yǒu xú yòng píng xī duō zēng jiàn xùn qiě sū ye fū fù dōu shòu tā huó mìng zhī ēn dīng zhǔ ér zi yào chū tuō tā
只有徐用平昔多曾谏训，且苏爷夫妇都受他活命之恩，叮嘱儿子要出脱他。
xú ye yī bǐ chū huō le tā gǎn chū yá mén
徐爷一笔出豁了他，赶出衙门。
zuò yòng bài xiè ér qù
作用拜谢而去。
shān dōng gōng shàng shū yáo yuǎn wú gān xià xū chuí jiū
山东工尚书遥远无干，下须椎究。
nǐ néng zhào sān shǒu shǒu è dǎ bā shí
你能、赵三首首恶，打八十。
yáng là hē chén hú yú zài chuán shàng bāng zhù dǎ liù shí
杨辣喝、沈胡于在船上帮助，打六十。
yáo dà suī yě zài chuán qiū chū jiān qí qī yǒu rǔ bǔ zhī ēn yǔ wēng bí tì fàn bāo pí gè zhǐ dǎ sì shí bǎn
姚大虽也在船丘出尖，其妻有乳哺之恩，与翁鼻涕、范剥皮各只打四十板。
suī yǒu duō guǎ dōu dǎ de pí kāi ròu zhàn xiān xuè bèng liú
虽有多寡，都打得皮开肉绽，鲜血迸流。
yáo dà shòu tòng bù guò jiào dào lǎo yé qīn xǔ miǎn xiǎo rén yī dāo rú hé shī xìn
姚大受痛不过，叫道：“老爷亲许免小人一刀，如何失信？
xú ye yòu tù shí bǎn zhǐ dǎ sān shí
”徐爷又兔十板，只打三十。
dǎ wán le fēn fù shōu jiān
打完了，分付收监。
xú ye tuì yú hòu táng qǐng mìng yú fù qīn cǎo xià biǎo zhāng jiāng cǐ duàn qíng yóu jù zòu tiān zǐ xiān xíng chū xìng gǎi míng sū tài qǔ pǐ jí tài lái zhī yì
徐爷退于后堂，请命于父亲，草下表章，将此段情由，具奏天子，先行出姓，改名苏泰，取否极泰来之义。
cì yào jiāng dǔ zéi xià shí chǔ jué gè zéi jiā cái hé xíng jí mò wèi biān chǔ zhī yòng
次要将堵贼下时处决，各贼家财，合行籍没为边储之用。
biǎo wěi yòu shuō chén fù sū yún gōng jiǎ chū shēn yī guān wèi fù shí jiǔ nián huàn nàn zhī yú huàn qíng yǐ dàn
表尾又说：“臣父苏云，工甲出身，一官未赴，十九年患难之余，宦情已淡。
chén zǔ mǔ nián yú bā yuán dú tú gù lǐ wèi zhī cún wáng
臣祖母年逾八袁，独屠故里，未知存亡。
chén nián shí jiǔ wèi qǔ jì bǎ wú wàng
臣年十九未娶，继把无望。
kěn qǐ tiān ēn gěi jiǎ cóng chén fù zàn guī zhōu xǐng qīn guī qǔ
恳乞天恩给假，从臣父暂归州，省亲归娶。
yún yún
”云云。
zòu zhāng yǐ fā
奏章已发。
cǐ shí xú jì zǔ yǐ gǎi míng sū tài jiāng xīn míng xiě tiè biàn bài nán jīng gè xíng mén yòu xiě nián zhí tiě zǐ bài xiè le cāo jiāng lín yù shǐ
此时徐继祖已改名苏泰，将新名写帖，遍拜南京各行门，又写年侄帖子，拜谢了操江林御史。
yòu jì zhe zǔ mǔ yán yǔ xiě shū chāi rén wǎng lán xī xiàn chá wèn sū yǔ xià luò
又记着祖母言语，写书差人往兰溪县查问苏雨下落。
lán xī xiàn chāi rén xiān lái huí bào sū èr ye shí wǔ nián qián céng dào yīn dé bìng shēn sǐ
兰溪县差人先来回报，苏二爷十五年前曾到，因得病身死。
gāo zhì xiàn bìn liàn guān jì zài chéng huáng miào zhōng
高知县殡殓，棺寄在城隍庙中。
sū ye fù zǐ tòng kū yī chǎng jí chà dí dàng rén dì le pán fèi yín liǎng zhòng dào lán xī shí shuǐ lù gù chuán zhuāng zài èr yé líng fēng huí fén zhōu zǔ fén nǚ zàng
苏爷父子痛哭一场，即差的当人，帝了盘费银两，重到兰溪，十水路雇船装载二爷灵枫回汾州祖坟女葬。
xià yī rì zòu zhāng zhǔn le xià lái yī yī yī zhǔn réng fēng sū tài wèi yù shǐ zhī zhí qīn cì fù yú chí yì huán xiāng
下一日，奏章准了下来、一一依准，仍封苏泰为御史之职，钦赐父于驰驿还乡。
xíng bù qǐng sū ye fù zǐ tóng lín fǎ chǎng jiān zhǎn zhū dào
刑部请苏爷父子同临法场监斩诸盗。
sū tài yù xiān fēn fù yù zhōng jiāng yáo dà yì sǐ quán shī yě suàn miǎn qí yī dāo
苏泰预先分付狱中，将姚大缢死，全尸也算免其一刀。
xú néng tàn kǒu qì dào wǒ suī bù céng yǔ sū nǎi nai chéng qīn zuò le sān nián tài yé sǐ yì gān xīn le
徐能叹口气道：“我虽不曾与苏奶奶成亲，做了三年太爷，死亦甘心了。
gè dào miàn miàn xiāng qù yán jǐng shòu sǐ
”各盗面面相觑，延颈受死。
dàn jiàn
但见：
liǎng shēng pò gǔ xiǎng yī bàng suì luó míng
两声破鼓响，一棒碎锣鸣。
jiān zhǎn guān rú shí diàn yán wáng guì zǐ shǒu shì fēi tiān luó chà
监斩官如十殿阎王，刽子手似飞天罗刹。
dāo fǔ jié lái cái bó wàn shì jiē kōng
刀斧劫来财帛，万事皆空；
jiāng hú shǐ jìn yīng xióng yī zhāo hái bào
江湖使尽英雄，一朝还报。
sēn luó diàn qián gè gè jǐn jīng xiōng guǐ zhì
森罗殿前，个个尽惊凶鬼至；
yáng jiān dì shàng rén rén dōu qìng fù rén wáng
阳间地上，人人都庆赋人亡！
zài xiān běn shí biàn yǒu wén shū zhī huì yáng zhōu fǔ guān yí zhēn xiàn guān jiāng qiáng dào liù jiā yù xiān gǎn chū rén kǒu fēng suǒ mén hù zòng yǒu zhǔ bǎo rú dōu wèi guān wù
在先L本时，便有文书知会扬州府官，仪真县官，将强盗六家，预先赶出人口，封锁门户、纵有主宝如111，都为官物。
jiā jiā nǚ kū ér tí rén lí cái sàn zì xià bì shuō
家家女哭儿啼，人离财散，自下必说。
zhǐ yǒu yáo dà de lǎo pó yuán shì sū yù shǐ de rǔ mǔ
只有姚大的老婆，原是苏御史的乳母。
yī bù yī kū dào nán jīng lái qiú jiàn yù shǐ lǎo yé
一步一哭，到南京来求见御史老爷。
sū yù shǐ lún yǒu rǔ bǔ zhī ēn kuàng qiě dài fū yǐ jīng zhèng fǎ zuì bù jí zǎo
苏御史囵有乳哺之恩，况且大夫已经正法，罪不及早。
yòu kǒng nǎi nai shāng xīn bù hǎo shōu liú bǎ wǔ shí liǎng yín zi shǎng tā wèi zhōng shēn yǎng shēng sòng sǐ zhī zī dǎ fā tā suí biàn ān shēn
又恐奶奶伤心，不好收留，把五十两银子赏他为终身养生送死之资，打发他随便安身。
jīng zhōng wú shì sū dà yé cí chǎng nián xiōng lín cāo jiāng
京中无事，苏大爷辞厂年兄林操江。
yù shǐ gōng bié le gè guān qǐ mǎ qián zhàn dǎ liǎng miàn jīn zì pái yī miàn xiě zhe fèng zhǐ xǐng qīn yī miàn xiě zhe qīn cì guī qǔ
御史公别了各官起马，前站打两面金字牌：一面写着“奉旨省亲”，一面写着“钦赐归娶”。
qí fān gǔ chuī hǎo bù qí zhěng nào rāng rang de cóng yáng zhōu yí lù ér huí
旗幡鼓吹，好不齐整，闹嚷嚷的从扬州一路而回。
dào jīng yí zhēn sū dà yé shèn shì shāng gǎn què lǎo fū rén yòu duì ér zi shuō qǐ zhū pó tóu jǐng zhī shì yòu shuō kuī le ān zhōng lǎo ní
道经仪真，苏大爷甚是伤感，却老夫人又对儿子说起朱婆投井之事，又说亏了庵中老尼。
yù lì gōng chāi dì fāng fǎng wèn yì jǐng
御吏公差地方访问义井。
jū mín yǒu rén shuō shí jiǔ nián qián shì céng yǒu gè wù shī fú yú jǐng miàn
居民有人说，十九年前，是曾有个兀尸，浮于井面。
zhòng rén lāo qǐ sān rì wú rén shí rèn zhǐ de liǎn qián mǎi guǎn shèng liàn mái qiān zuǒ jìn yī jiàn zhī dì
众人捞起三日，无人识认，只得敛钱买馆盛殓，埋千左近一箭之地。
dì fāng huí fù le yù shǐ gōng bèi le jì lǐ jí zhǐ qián míng dìng chà guān dào yì jǐng fén tóu tōng míng zhì jì yòu jiāng bái jīn bǎi liǎng sòng yǔ ān zhōng lǎo ní lìng fēng bái yín shí liǎng fù lǎo ní qǐ jiàn dào chǎng chāo dù sū èr ye zhū pó jí sū shèng fū fù wáng líng
地方回复了，御史公备了祭礼，及纸钱冥锭，差官到义井坟头，通名致祭，又将白金百两，送与庵中老尼，另封白银十两，付老尼启建道场，超度苏二爷、朱婆及苏胜夫妇亡灵。
zhè jiào zuò yǐ zhí bào yuàn yǐ dé bào yu
这叫做以直报怨，以德报德。
sū gōng fù zi qīn wǎng niān xiāng bài fó
苏公父子亲往拈香拜佛。
zhū shì yǐ bì xià yī rì xíng dào shān dōng lín qīng tóu zhàn xiān dào dù kǒu yì jīng dòng le dì fāng shàng yī wèi xiāng huàn nà rén xìng wáng míng guì guān bài yī pǐn shàng shū gào lǎo zài jiā
诸事已毕，下一日行到山东临清，头站先到渡口驿，惊动了地方上一位乡宦，那人姓王名贵，官拜一品尚书，告老在家。
nà xú néng lǎn de shān dōng wáng shàng shū chuán zhèng shì tā jiā
那徐能揽的山东王尚书船，正是他家。
xú néng dào qíng fā le cāo yuàn ná rén nào dòng le yí zhēn yī xiàn gōng shàng shū de xiǎo fū rén jiā shǔ kǒng pà lián lěi dōu bān dào shān dōng yī lǎo shàng shū jū zhù
徐能盗情发了，操院拿人，闹动了仪真一县，工尚书的小夫人家属，恐怕连累，都搬到山东，依老尚书居住。
hòu lái dǎ tīng de sū yù shǐ shěn míng chuán suī shàng shū fǔ shuǐ pái zhǐ shì zū lìn wáng fǔ bìng bù zhī qíng
后来打听得苏御史审明，船虽尚书府水牌，止是租赁，王府并不知情。
lǎo shàng shū shèn shì gǎn jī
老尚书甚是感激。
jīn rì jiàn le tóu xíng qīn shēn zài dù kǒu yì yíng jiē
今日见了头行，亲身在渡口驿迎接。
jiàn le sū gōng fù yú mǎn kǒu chēng xiè shè xí kuǎn dài
见了苏公父于，满口称谢，设席款待。
xí shàng wèn jí yù shǐ gōng qīn cì guī qǔ bù zhī shuí jiā lǎo xiān ér de zhái juàn
席上问及：“御史公钦赐归娶，不知谁家老先儿的宅眷？
sū yún dá dào xiǎo ér shàng wèi zé pìn
”苏云答道：“小儿尚未择聘。
wáng shàng shū dào lǎo fū yǒu yī mò táng yòu nǚ nián fāng èr bā cái mào pō pō tǎng méng yù shǐ gōng bù qì lǎo xiǔ lǎo fū yuàn jié sī luó
王尚书道：老夫有一末堂幼女，年方二八，才貌颇颇，倘蒙御史公不弃老朽，老夫愿结丝萝。
sū dà yé qiān ràng xià suì zhǐ de yī yǔn
”苏大爷谦让下遂，只得依允。
jiù yú lín qīng zàn zhù zé jí xíng pìn chéng qīn yǒu shī wèi zhèng
就于临清暂住，择吉行聘成亲，有诗为证：
yuè xià chì shéng céng luò zú hé xū shè zhòng què píng mù
月下赤绳曾络足，何须射中雀屏目。
dāng chū hèn shā shàng shū chuán shuí xiǎng shàng shū wèi juàn shǔ
当初恨杀尚书船，谁想尚书为眷属。
sān cháo yǐ hòu sū gōng biàn yù dòng shēn wáng shàng shū kǔ liú
三朝以后，苏公便欲动身，王尚书苦留。
sū dà yé dào jiǔ bié lǎo mǔ wèi zhī cún wáng guī xīn jǐ rú jiàn yǐ
苏大爷道：“久别老母，未知存亡，归心己如箭矣！
wáng shàng shū bù hǎo dān gé
”王尚书不好担阁。
guò le qī rì bèi xià qiān jīn zhuāng dā bié qǐ fū mǎ sòng xiǎo jiě suí fu yì jǐn huán xiāng
过了七日，备下千金妆耷，别起夫马，送小姐随夫衣锦还乡。
yí lù wú huà dào le tīng zhōu gù jū qiě xǐ lǎo fū rén shàng rán qīng jiàn jiàn ér zi xí fù jù yǐ bàn zhě bù jué gǎn shāng
一路无话，到了汀州故居，且喜老夫人尚然清健，见儿子媳妇俱已半者，不觉感伤。
yòu jiàn sūn ér jiù shì xiàng nián jí shuǐ suǒ yù de láng jūn huān xǐ wú xiàn
又见孙儿就是向年汲水所遇的郎君，欢喜无限。
dāng chū zhǐ hèn wú zi jīn rì yì qiě yǒu sūn
当初只恨无子，今日抑且有孙。
liǎng dài jiǎ kē pú cóng shén zhòng
两代甲科，仆从甚众，；
rì jū huǒ fén zhī yú ān dùn bù xià zàn jiè chá yuàn jū zhù
日居火焚之余，安顿不下，暂借察院居住。
qǐ jiàn yù shǐ dì fǔ xiàn dōu lái zhù gōng zhēn gè shì bù rì chéng zhī
起建御史第，府县都来助工，真个是“不日成之。
sū yún zài jiā fèng yǎng dài fū rén zhí zhì jiǔ shí fēn suì fāng zhōng
苏云在家，奉养大夫人直至九十分岁方终。
sū tài lì gōng zhì zuò táng dōu yù shǐ fū rén wáng shì suǒ shēng yī zi jiāng cì shí chéng jì wèi sū yǔ zhī hòu èr zi jù dēng dì
苏泰历宫至坐堂都御史，夫人王氏，所生一子，将次十承继为苏雨之后，二子俱登第。
zhì jīn lǘ lǐ zhōng chuán shuō sū nuó xiàn bào yuān chàng běn
至今闾里中传说苏娜县报冤唱本。
hòu rén yǒu shī
后人有诗
yuè hēi fēng gāo làng fú yáng huáng tiān dàng lǐ zéi chāng kuáng
月黑风高浪拂扬，黄天荡里贼猖狂。
píng bō wǎng fù jiē tiān lǐ nà jiàn xiōng rén shòu mìng zhǎng
平波往复皆天理，那见凶人寿命长？