jù bāo xiào tiān zhèng yì méi xiān shēng suǒ yán hòu èr jì shì wáng wén rú jūn qīng tuō rén wěi zuò fēi shěn fù yuán wén
据包笑天、郑逸梅先生所言,后二记是王文濡(均卿)托人伪作,非沈复原文。
hòu lái jīng yī xiē zhuān jiā xué zhě kǎo zhèng zhǐ chū zhè liǎng juǎn nèi róng yīng chū zì hòu rén wěi zhuàn bìng fēi chén shì yuán shū
后来经一些专家学者考证,指出这两卷内容,应出自后人伪撰,并非沈氏原书。
zì yún niang zhī shì qī qī wú huan
自芸娘之逝,戚戚无欢。
chūn cháo qiū xī dēng shān lín shuǐ jí mù shāng xīn fēi bēi zé hèn
春朝秋夕,登山临水,极目伤心,非悲则恨。
dú kǎn kě jì chóu ér yú suǒ zāo zhī fú nì kě zhī yě
读《坎坷记愁》,而余所遭之拂逆可知也。
jìng niàn jiě tuō zhī fǎ xíng jiāng cí jiā yuǎn chū qiú chì sōng zǐ yú shì wài
静念解脱之法,行将辞家远出,求赤松子于世外。
sì yǐ dàn ān yī shān liǎng kūn jì zhī quàn suì nǎi qī shēn kǔ ān wéi yǐ nán huá jīng zì qiǎn
嗣以淡安、揖山两昆季之劝,遂乃栖身苦庵,惟以《南华经》自遣。
nǎi zhī méng zhuāng gǔ pén ér gē qǐ zhēn wàng qíng zāi
乃知蒙庄鼓盆而歌,岂真忘情哉?
wú kě nài hé ér fān zuò dá ěr
无可奈何,而翻作达耳。
yú dú qí shū jiàn yǒu suǒ wù
余读其书,渐有所悟。
dú yǎng shēng zhǔ ér wù dá guān zhī shì wú shí ér bù ān wú shùn ér bù chǔ míng rán yǔ zào huà wèi yī
读《养生主》而悟达观之士,无时而不安,无顺而不处,冥然与造化为一。
jiāng hé de ér hé shī shú sǐ ér shú shēng yé
将何得而何失,孰死而孰生耶?
gù rèn qí suǒ shòu ér āi yuè wú suǒ cuò qí jiān yǐ
故任其所受,而哀乐无所措其间矣。
yòu dú xiāo yáo yóu ér wù yǎng shēng zhī yào wéi zài xián fàng bù jū yí shì zì dé ér yǐ
又读《逍遥游》,而悟养生之要,惟在闲放不拘,怡适自得而已。
shǐ huǐ qián cǐ zhī yī duàn chī qíng de wù zuò jiǎn zì fù yǐ hū
始悔前此之一段痴情,得勿作茧自缚矣乎!
cǐ yǎng shēng jì dào zhī suǒ yǐ wéi zuò yě
此《养生记道》之所以为作也。
yì huò cǎi qián xián zhī shuō yǐ zì guǎng sǎo chú zhǒng zhǒng fán nǎo wéi yǐ yǒu yì shēn xīn wéi zhǔ jí méng zhuāng zhī zhǐ yě
亦或采前贤之说以自广,扫除种种烦恼,惟以有益身心为主,即蒙庄之旨也。
shù jī kě yǐ quán shēng kě yǐ jìn nián
庶几可以全生,可以尽年。
yú nián cái sì shí jiàn chéng shuāi xiàng
馀年才四十,渐呈衰象。
gài yǐ bǎi yōu cuī hàn lì nián yù yì bù wú mèn sǔn
盖以百忧摧撼,历年郁抑,不无闷损。
dàn ān quàn yú měi rì jìng zuò shù xī fǎng zi zhān yǎng shēng sòng zhī fǎ yú jiāng zūn ér xíng zhī
淡安劝余每日静坐数息,仿子瞻《养生颂》之法,余将遵而行之。
tiáo xī zhī fǎ bù jū shí hòu wù shēn duān zuò
调息之法,不拘时候,兀身端坐。
zi zhān suǒ wèi shè shēn shǐ rú mù ǒu yě
子瞻所谓摄身使如木偶也。
jiě yī huǎn dài wu lìng shì rán
解衣缓带,务令适然。
kǒu zhōng shé jiǎo shù cì wēi wēi tǔ chū zhuó qì bù lìng yǒu shēng bí zhōng wēi wēi nà zhī
口中舌搅数次,微微吐出浊气,不令有声,鼻中微微纳之。
huò sān wǔ biàn èr qī biàn yǒu jīn yàn xià kòu chǐ shù tōng
或三五遍,二七遍,有津咽下,叩齿数通。
shé dǐ shàng è chún chǐ xiāng zhe liǎng mù chuí lián lìng lóng lóng rán jiàn cì tiáo xī bù chuǎn bù cū
舌抵上腭,唇齿相着,两目垂帘,令胧胧然渐次调息,不喘不粗。
huò shù xī chū huò shù xī rù cóng yī zhì shí cóng shí zhì bǎi shè xīn zài shù wù lìng sǎn luàn
或数息出,或数息入,从一至十,从十至百,摄心在数,勿令散乱。
zi zhān suǒ wèi jì rán wù rán yǔ xū kōng děng yě
子瞻所谓“寂然、兀然、与虚空等也”。
rú xīn xi xiāng yī zá niàn bù shēng zé zhǐ wù shù rèn qí zì rán
如心息相依,杂念不生,则止勿数,任其自然。
zi zhān suǒ wèi suí yě
子瞻所谓“随”也。
zuò jiǔ yù miào
坐久愈妙。
ruò yù qǐ shēn xū xú xú shū fàng shǒu zú wù de jù qǐ
若欲起身,须徐徐舒放手足,勿得遽起。
néng qín xíng zhī jìng zhōng guāng jǐng zhǒng zhǒng qí tè
能勤行之,静中光景,种种奇特。
zi zhān suǒ wèi dìng néng shēng huì
子瞻所谓“定能生慧”。
zì rán míng wù pì rú máng rén hū rán yǒu yǎn yě
自然明悟,譬如盲人忽然有眼也。
zhí kě míng xīn jiàn xìng bù dàn yǎng shēn quán shēng ér yǐ
直可明心见性,不但养身全生而已。
chū rù mián mián ruò cún ruò wáng shén qì xiāng yī shì wéi zhēn xi
出入绵绵,若存若亡,神气相依,是为真息。
xī xī guī gēn zì néng duó tiān dì zhī zào huà cháng shēng bū sǐ zhī miào dào yě
息息归根,自能夺天地之造化,长生不死之妙道也。
rén dà yán wǒ xiǎo yǔ
人大言,我小语。
rén duō fán wǒ shǎo jì
人多烦,我少记。
rén bèi bù wǒ bù nù
人悖怖,我不怒。
dàn rán wú wéi shén qì zì mǎn
澹然无为,神气自满。
cǐ cháng shēng zhī yào
此长生之药。
qiū shēng fù yún nài hé sī qí lì zhī suǒ bù jí yōu qí zhì zhī suǒ bù néng
《秋声赋》云:“奈何思其力之所不及,忧其智之所不能。
yi qí wò rán dān zhě wèi gǎo mù yī rán hēi zhě wèi xīng xīng
宜其渥然丹者为槁木,黟然黑者为星星。
cǐ shì dà fū tōng huàn yě
”此士大夫通患也。
yòu yuē bǎi yōu gǎn qí xīn wàn shì láo qí xíng
又曰:“百忧感其心,万事劳其形。
yǒu dòng hu zhōng bì yáo qí jīng
有动乎中,必摇其精。
rén cháng yǒu duō yōu duō sī zhī huàn fāng zhuàng jù lǎo fāng lǎo jù shuāi
”人常有多忧多思之患,方壮遽老,方老遽衰。
fǎn cǐ yì cháng shēng zhī fǎ
反此亦长生之法。
wǔ shān gē shàn zhuǎn yǎn jiē fēi
舞衫歌扇,转眼皆非。
hóng fěn qīng lóu dāng chǎng jí huàn
红粉青楼,当场即幻。
bǐng líng zhú yǐ zhào mí qíng chí huì jiàn yǐ gē ài yù
秉灵烛以照迷情,持慧剑以割爱欲。
dài fēi dà yǒng bù néng yě
殆非大勇不能也。
rán qíng bì yǒu suǒ jì
然情必有所寄。
bù rú jì qí qíng yú huì mù bù rú jì qí qíng yú shū huà
不如寄其情于卉木,不如寄其情于书画。
yǔ duì yàn zhuāng měi rén hé yì
与对艳妆美人何异?
kě shěng xǔ duō fán nǎo
可省许多烦恼。
fàn wén zhèng yǒu yún qiān gǔ xián xián bù néng miǎn shēng sǐ bù néng guǎn hòu shì
范文正有云:“千古贤贤,不能免生死,不能管后事。
yī shēn cóng wú zhōng lái què guī wú zhōng qù
一身从无中来,却归无中去。
shuí shì qīn shū
谁是亲疏?
shuí néng zhǔ zǎi
谁能主宰?
jì wú nài hé jí fàng xīn xiāo yáo rèn wěi lái wǎng
既无奈何,即放心逍遥,任委来往。
rú cǐ duàn le jí xīn qì jiàn shùn wǔ zàng yì hé yào fāng yǒu xiào shí fāng yǒu wèi yě
如此断了,即心气渐顺,五脏亦和,药方有效,食方有味也。
zhī rú ān lè rén wù yǒu yōu shì
只如安乐人,勿有忧事。
biàn chī shí bù xià hé kuàng jiǔ bìng gèng yōu shēn sǐ gèng yōu shēn hòu nǎi zài dà bù zhōng yǐn shí ān kě de xià
便吃食不下,何况久病,更忧身死,更忧身后,乃在大怖中,饮食安可得下?
qǐng kuān xīn jiāng xī
请宽心将息。
yún yún
”云云。
nǎi quàn qí zhōng shě sān gē zhī tiè
乃劝其中舍三哥之帖。
yú jìn rì duō yōu duō lǜ zhèng yi dú cǐ yī duàn
余近日多忧多虑,正宜读此一段。
fàng wēng xiōng cì guǎng dà gài yǔ yuān míng lè tiān yáo fu zi zhān děng tóng qí kuàng yì
放翁胸次广大,盖与渊明、乐天、尧夫、子瞻等,同其旷逸。
qí yú yǎng shēng zhī dào qiān yán wàn yǔ zhēn kě wèi yǒu dào zhī shì
其于养生之道,千言万语,真可谓有道之士。
cǐ hòu dāng wán suǒ lù shī zhèng kě liáo yú zhī bìng
此后当玩索陆诗,正可疗余之病。
yù jí yǒu yì
浴极有益。
yú jìn zhì yī dà pén shèng shuǐ jí duō
余近制一大盆,盛水极多。
yù hòu zhì wéi chàng shì
浴后,至为畅适。
dōng pō shī suǒ wèi yū cáo qī hú jiāng hé qīng běn lái wú gòu xǐ gèng qīng pō lǐng lüè dé yī èr
东坡诗所谓“淤槽漆斛江河倾,本来无垢洗更轻”,颇领略得一二。
zhì yǒu bìng bù ruò zhì yú wú bìng
治有病,不若治于无病。
liáo shēn bù ruò liáo xīn
疗身,不若疗心。
shǐ rén liáo yóu bù ruò xiān zì liáo yě
使人疗,尤不若先自疗也。
lín jiàn táng shī yuē zì jiā xīn bìng zì jiā zhī qǐ niàn hái dāng bǎ niàn yī
林鉴堂诗曰:“自家心病自家知,起念还当把念医。
zhǐ shì xīn shēng xīn zuò bìng xīn ān nà yǒu bìng lái shí
只是心生心作病,心安那有病来时。
cǐ zhī wèi zì liáo zhī yào
”此之谓自疗之药。
yóu xīn yú xū jìng jié zhì yú wēi miào wěi lǜ yú wú yù zhǐ guī yú wú wéi gù néng dá shēng yán mìng yǔ dào wéi jiǔ
游心于虚静,结志于微妙,委虑于无欲,指归于无为,故能达生延命,与道为久。
xiān jīng yǐ jīng qì shén wèi nèi sān bǎo
《仙经》以精、气、神为内三宝;
ěr mù kǒu wèi wài sān bǎo
耳、目、口为外三宝。
cháng lìng nèi sān bǎo bù zhú wù ér liú wài sān bǎo bù yòu zhōng ér rǎo
常令内三宝不逐物而流,外三宝不诱中而扰。
chóng yáng zǔ shī yú shí èr shí zhōng xíng zhù zuò wò yī qiè dòng zhōng yào bǎ xīn shì tài shān bù yáo bù dòng
重阳祖师于十二时中,行住坐卧,一切动中,要把心似泰山,不摇不动;
jǐn shǒu sì mén yǎn ěr bí kǒu bù lìng nèi rù wài chū
谨守四门,眼、耳、鼻、口,不令内入外出。
cǐ míng yǎng shòu jǐn yào
此名养寿紧要。
wài wú láo xíng zhī shì nèi wú sī xiǎng zhī huàn yǐ tián yú wèi wu yǐ zì dé wèi gōng xíng tǐ bù bì jīng shén bù sàn
外无劳形之事,内无思想之患,以恬愉为务,以自得为功,形体不敝,精神不散。
yì zhōu lǎo rén cháng yán fán yù shēn zhī wú bìng bì xū xiān zhèng qí xīn
益州老人尝言:“凡欲身之无病,必须先正其心。
shǐ qí xīn bù luàn qiú xīn bù kuáng sī bù tān shì yù bù zháo mí huò zé xīn jūn tài rán yǐ
使其心不乱求,心不狂思,不贪嗜欲,不着迷惑,则心君泰然矣。
xīn jūn tài rán zé bǎi hái sì tǐ suī yǒu bìng bù nán zhì liáo
心君泰然,则百骸四体,虽有病,不难治疗。
dú cǐ xīn yī dòng bǎi huàn wèi zhāo jí biǎn què huà tuó zài páng yì wú suǒ cuò shǒu yǐ
独此心一动,百患为招,即扁鹊华佗在旁,亦无所措手矣。
lín jiàn táng xiān shēng yǒu ān xīn shī liù shǒu
林鉴堂先生有《安心诗》六首。
zhēn cháng shēng zhī yào jué yě
真长生之要诀也。
shī yún
诗云:
wǒ yǒu líng dān yī xiǎo dìng
我有灵丹一小锭,
néng yī sì hǎi qún mí bìng
能医四海群迷病。
xiē ér tūn xià tǐ ān rán
些儿吞下体安然,
guǎn qǔ yán nián jiān jiē mìng
管取延年兼接命。
ān xīn xīn fǎ yǒu shéi zhī
安心心法有谁知,
què bǎ wú xíng miào yào yī
却把无形妙药医。
yī de cǐ xīn néng bù bìng
医得此心能不病,
fān shēn tiào rù tài xū shí
翻身跳入太虚时。
niàn zá yóu lái yè zhàng duō
念杂由来业障多,
chōng chōng rǎo rǎo jìng rú hé
憧憧扰扰竟如何。
qū mó zì yǒu xuán wēi jué
驱魔自有玄微诀,
yǐn rù yáo fu ān lè wō
引入尧夫安乐窝。
rén yǒu èr xīn fāng xiǎn niàn
人有二心方显念,
niàn wú èr xīn shǐ wéi rén
念无二心始为人。
rén xīn wú èr hún wú niàn
人心无二浑无念,
niàn jué yōu rán jiàn tài qīng
念绝悠然见太清。
zhè yě le shí nà yě le
这也了时那也了,
fēn fēn rǎng rǎng jiē fēn xiǎo
纷纷攘攘皆分晓。
yún kāi wàn lǐ jiàn qīng guāng
云开万里见清光,
míng yuè yī lún yuán jiǎo jiǎo
明月一轮圆皎皎。
sì hǎi áo yóu yǎng hào rán
四海遨游养浩然,
xīn lián bì shuǐ shuǐ lián tiān
心连碧水水连天。
jīn tóu zì yǒu yú láng wèn
津头自有渔郎问,
dòng lǐ táo huā rì rì xiān
洞里桃花日日鲜。
chán shī yǔ yú tán yǎng xīn zhī fǎ wèi xīn rú míng jìng bù kě yǐ chén zhī yě
禅师与余谈养心之法,谓:“心如明镜,不可以尘之也。
yòu rú zhǐ shuǐ bù kě yǐ bō zhī yě
又如止水,不可以波之也。
cǐ yǔ huì ān suǒ yán xué zhě cháng yào tí xǐng cǐ xīn xīng xīng bú mèi rì zhōng tiān qún yá zì xi qí zhǐ zhèng tóng
”此与晦庵所言:“学者,常要提醒此心,惺惺不寐,日中天,群邪自息,”其旨正同。
yòu yán mù wú wàng shì ěr wú wàng tīng kǒu wú wàng yán xīn wú wàng dòng tān shèn chī ài shì fēi rén wǒ yī qiè fàng xià
又言:“目毋妄视,耳毋妄听,口毋妄言,心毋妄动,贪慎痴爱,是非人我,一切放下。
wèi shì bù kě xiān yíng yù shì bù yí guò rǎo jì shì bù kě liú zhù
未事不可先迎,遇事不宜过扰,既事不可留住;
tīng qí zì lái yīng yǐ zì rán xìn qí zì qù
听其自来,应以自然,信其自去。
fèn kǒng jù hǎo lè yōu huàn jiē de qí zhèng
忿恐惧,好乐忧患,皆得其正。
cǐ yǎng xīn zhī yào yě
”此养心之要也。
wáng huá zǐ yuē zhāi zhě qí yě
王华子曰:“斋者,齐也。
qí qí xīn ér jié qí tǐ yě qǐ jǐn rú sù ér yǐ
齐其心而洁其体也,岂仅茹素而已。
suǒ wèi qí qí xīn zhě dàn zhì guǎ yíng qīng dé shī qín nèi xǐng yuǎn hūn jiǔ
所谓齐其心者,澹志寡营,轻得失,勤内省,远荤酒。
jié qí tǐ zhě bù lǚ xié jìng bù shì è sè bù tīng yín shēng bù wéi wù yòu
洁其体者,不履邪径,不视恶色,不听淫声,不为物诱。
rù shì bì hù shāo xiāng jìng zuò fāng kě wèi zhī zhāi yě
入室闭户,烧香静坐,方可谓之斋也。
chéng néng rú shì zé shēn zhōng zhī shén míng zì ān shēng jiàng bù ài kě yǐ què bìng kě yǐ cháng shēng
诚能如是,则身中之神明自安,升降不碍,可以却病,可以长生。
yú suǒ jū shì sì biān jiē chuāng hù
余所居室,四边皆窗户;
yù fēng jí hé fēng xī jí kāi
遇风即阖,风息即开。
yú suǒ jū shì qián lián hòu píng tài míng jí xià lián yǐ hé qí nèi yìng
余所居室,前帘后屏,太明即下帘,以和其内映;
tài àn zé juàn lián yǐ tōng qí wài yào
太暗则卷帘,以通其外耀。
nèi yǐ ān xīn wài yǐ ān mù xīn mù jù ān zé shēn ān yǐ
内以安心,外以安目,心目俱安,则身安矣。
chán shī chēng èr yǔ gào wǒ yuē wèi sǐ xiān xué sǐ yǒu shēng jí shā shēng
禅师称二语告我曰:“未死先学死,有生即杀生。
yǒu shēng wèi wàng niàn chū shēng
”有生,谓妄念初生。
shā shēng wèi lì yǔ chǎn chú yě
杀生,谓立予铲除也。
cǐ yǔ mèng zǐ wù wàng wù zhù zhī gōng xiāng tōng
此与孟子勿忘勿助之功相通。
sūn zhēn rén wèi shēng gē yún
孙真人《卫生歌》云:
wèi shēng qiè yào zhī sān jiè dà nù dà yù bìng dà zuì
卫生切要知三戒,大怒大欲并大醉。
sān zhě ruò hái yǒu yī yān xū fáng sǔn shī zhēn yuán qì
三者若还有一焉,须防损失真元气。
yòu yún
又云:
shì rén yù zhī wèi shēng dào xǐ lè yǒu cháng chēn nù shǎo
世人欲知卫生道,喜乐有常嗔怒少。
xīn chéng yì zhèng sī lǜ chú lǐ shùn xiū shēn qù fán nǎo
心诚意正思虑除,理顺修身去烦恼。
yòu yún
又云:
zuì hòu qiáng yǐn bǎo qiáng shí wèi yǒu cǐ shēng bù chéng jí
醉后强饮饱强食,未有此生不成疾。
rù zī yǐn shí yǐ yǎng shēn qù qí shèn zhě zì ān shì
入资饮食以养身,去其甚者自安适。
yòu cài xī shān wèi shēng gē yún
又蔡西山《卫生歌》云:
hé bì cān xiá ěr dà yào wàng yì yán líng děng guī hè
何必餐霞饵大药,妄意延龄等龟鹤。
dàn yú yǐn shí shì yù jiān qù qí shèn zhě jiāng ān lè
但于饮食嗜欲间,去其甚者将安乐。
shí hòu xú xíng bǎi bù duō liǎng shǒu mó xié bìng xiōng fù
食后徐行百步多,两手摩胁并胸腹。
yòu yún
又云:
zuì mián bǎo wò jù wú yì kě yǐn jī cān yóu jiè duō
醉眠饱卧俱无益,渴饮饥餐尤戒多。
shí bù yù cū bìng yù sù nìng kě shǎo cān xiāng jiē xù
食不欲粗并欲速,宁可少餐相接续。
ruò jiào yī dùn bǎo chōng cháng sǔn qì shāng pí fēi ěr fú
若教一顿饱充肠,损气伤脾非尔福。
yòu yún
又云:
yǐn jiǔ mò jiào lìng dà zuì dà zuì shāng shén sǔn xīn zhì
饮酒莫教令大醉,大醉伤神损心志。
jiǔ kě yǐn shuǐ bìng chuò chá yāo jiǎo zì cí chéng zhòng zhuì
酒渴饮水并啜茶,腰脚自兹成重坠。
yòu yún
又云:
shì tīng xíng zuò bù kě jiǔ wǔ láo qī shāng cóng cǐ yǒu
视听行坐不可久,五劳七伤从此有。
sì zhī yì yù de xiǎo láo pì rú hù shū zhōng bù xiǔ
四肢亦欲得小劳,譬如户枢终不朽。
yòu yún
又云:
dào jiā gèng yǒu yí shēng zhǐ dì yī jiè rén shǎo tián huì
道家更有颐生旨,第一戒人少嗔恚。
fán cǐ shù yán guǒ néng zūn xíng gōng zhēn dàn xī wù wèi lǎo shēng cháng tán
凡此数言,果能遵行,功臻旦夕,勿谓老生常谈。
jié yī shì kāi nán yǒu bā chuāng tōng míng
洁一室,开南牖,八窗通明。
wù duō chén liè wán qì yǐn luàn xīn mù
勿多陈列玩器,引乱心目。
shè guǎng tà zhǎng jǐ gè yī bǐ yàn chǔ chǔ páng shè xiǎo jǐ yī
设广榻、长几各一,笔砚楚楚,旁设小几一。
guà zì huà yī fú pín huàn
挂字画一幅,频换;
jǐ shàng zhì dé yì shū yī èr bù gǔ tiè yī běn gǔ qín yī zhāng
几上置得意书一二部,古帖一本,古琴一张。
xīn mù jiān cháng yào yī chén bù rǎn
心目间,常要一尘不染。
chen rù yuán lín zhòng zhí shū guǒ shān cǎo guàn huā shí yào
晨入园林,种植蔬果,芟草,灌花,莳药。
guī lái rù shì bì mù dìng shén
归来入室,闭目定神。
shí dú kuài shū yí yuè shén qì
时读快书,怡悦神气。
shí yín hǎo shī chàng fā yōu qíng
时吟好诗,畅发幽情。
lín gǔ tiè fǔ gǔ qín juàn jí zhǐ
临古帖,抚古琴,倦即止。
zhī jǐ jù tán wù jí shí shì wù jí quán shì wù zāng pǐ rén wù wù zhēng biàn shì fēi
知己聚谈,勿及时事,勿及权势,勿臧否人物,勿争辩是非。
huò yuē xián xíng bù shān bù lǚ wù yǐ láo kǔ xùn lǐ jié
或约闲行,不衫不履,勿以劳苦徇礼节。
xiǎo yǐn wù zuì táo rán ér yǐ
小饮勿醉,陶然而已。
chéng rán rú shì yì kān lè zhì
诚然如是,亦堪乐志。
yǐ shì fu cù zú rù bàn shēn jiù jī yóu qīng xiàng zhī mén yǒu zān pèi zhī lèi qǐ bù xiāo rǎng zhī xuán zāi
以视夫蹙足入绊,伸就羁,游卿相之门,有簪佩之累,岂不霄壤之悬哉!
tài jí quán fēi tā zhǒng quán shù kě jí
太极拳非他种拳术可及。
tài jí èr zì yǐ wán quán bāo kuò cǐ zhǒng quán shù zhī yì yì
太极二字,已完全包括此种拳术之意义。
tài jí nǎi yī yuán quān
太极,乃一圆圈。
tài jí quán jí yóu wú shù yuán quān lián guàn ér chéng zhī yī zhǒng quán shù
太极拳即由无数圆圈联贯而成之一种拳术。
wú lùn yī jǔ shǒu yī tóu zú jiē bù néng lí cǐ yuán quān
无论一举手,一投足,皆不能离此圆圈;
lí cǐ yuán quān biàn wéi tài jí quán zhī yuán lǐ
离此圆圈,便违太极拳之原理。
sì zhī bǎi hái bù dòng zé yǐ dòng zé jiē bù néng lí cǐ yuán quān chǔ chù chéng yuán suí xū suí shí
四肢百骸不动则已,动则皆不能离此圆圈,处处成圆,随虚随实。
liàn xí yǐ qián xiān xū cún shén nà qì jìng zuò shù kè
练习以前,先须存神纳气,静坐数刻;
bìng fēi dào jiā zhī shǒu qiào yě zhǐ xū bǐng jué sī lǜ wù shǐ wàn yuán jù jìng
并非道家之守窍也,只须屏绝思虑,务使万缘俱静。
yǐ huǎn màn wèi yuán zé yǐ háo bù shǐ lì wèi yào yì zì shǒu zhì wěi lián mián bù duàn
以缓慢为原则,以毫不使力为要义,自首至尾,联绵不断。
xiāng chuán wèi liáo yáng zhāng tōng yú hóng wǔ chū fèng zhào rù dōu lù zǔ wǔ dāng yè mèng yì rén shòu yǐ cǐ zhǒng quán shù
相传为辽阳张通,于洪武初奉召入都,路阻武当,夜梦异人,授以此种拳术。
yú jìn nián cóng shì liàn xí guǒ jué shēn tǐ jiào jiàn hán shǔ bù qīn
余近年从事练习,果觉身体较健,寒暑不侵。
yòng yǐ wèi shēng chéng yǒu yì ér wú sǔn zhě yě
用以卫生,诚有益而无损者也。
shěng duō yán shěng bǐ zhá shěng jiāo yóu shěng wàng xiǎng suǒ yī xī bù kě shěng zhě jū jìng yǎng xīn ěr
省多言,省笔札,省交游,省妄想,所一息不可省者,居敬养心耳。
yáng lián fū yǒu lù féng sān sōu cí yún
杨廉夫有《路逢三叟》词云:
shàng sōu qián zhì cí dà dào bào tiān quán
上叟前致词,大道抱天全。
zhōng sōu qián zhì cí hán shǔ měi jié xuān
中叟前致词,寒暑每节宣。
xià sōu qián zhì cí bǎi suì bàn dān mián
下叟前致词,百岁半单眠。
cháng jiàn hòu shān shī zhōng yī cí yì cǐ yì
尝见后山诗中一词,亦此意。
gài chū yīng qú qú shī yuē
盖出应璩,璩诗曰:
xī yǒu xíng dào rén mò shàng jiàn sān sōu
昔有行道人,陌上见三叟。
nián gè bǎi suì yú xiāng yǔ chú hé mài
年各百岁馀,相与锄禾麦。
wǎng qián wèn sān sōu hé yǐ de cǐ shòu
往前问三叟,何以得此寿?
shàng sōu qián zhì cí shì nèi jī cū chǒu
上叟前致词,室内姬粗丑。
èr sōu qián zhì cí liàng fù jié suǒ shòu
二叟前致词,量腹节所受。
xià sōu qián zhì cí yè wò bù fù shǒu
下叟前致词,夜卧不覆首。
yào zāi sān sōu yán suǒ yǐ néng cháng jiǔ
要哉三叟言,所以能长久。
gǔ rén yún bǐ shàng bù zú bǐ xià yǒu yú
古人云:“比上不足,比下有馀”。
cǐ zuì shì xún lè miào fǎ yě
此最是寻乐妙法也。
jiāng tí jī zhě bǐ zé de bǎo zì lè
将啼饥者比,则得饱自乐;
jiāng hào hán zhě bǐ zé de nuǎn zì lè
将号寒者比,则得暖自乐;
jiāng láo yì zhě bǐ zé yōu xián zì lè
将劳役者比,则优闲自乐;
jiāng jí bìng zhě bǐ zé kāng jiàn zì lè
将疾病者比,则康健自乐;
jiāng huò huàn zhě bǐ zé píng ān zì lè
将祸患者比,则平安自乐;
jiāng sǐ wáng zhě bǐ zé shēng cún zì lè
将死亡者比,则生存自乐。
bái lè tiān shī yǒu yún
白乐天诗有云:
wō niú jiǎo nèi zhēng hé shì shí huǒ guāng zhōng jì cǐ shēn
蜗牛角内争何事,石火光中寄此身。
suí fù suí pín qiě huān xǐ bù kāi kǒu xiào shì chī rén
随富随贫且欢喜,不开口笑是痴人。
jìn rén shī yǒu yún
近人诗有云:
rén shēng shì jiān yī dà mèng mèng lǐ hú wéi kǔ rèn zhēn
人生世间一大梦,梦里胡为苦认真?
mèng duǎn mèng zhǎng jù shì mèng hū rán yī jiào mèng hé cún
梦短梦长俱是梦,忽然一觉梦何存!
yǔ lè tiān tóng yī kuàng dá yě
与乐天同一旷达也!
shì shì máng máng guāng yīn yǒu xiàn suàn lái hé bì bēn máng
“世事茫茫,光阴有限,算来何必奔忙?
rén shēng lù lù jìng duǎn lùn zhǎng què bù dào róng kū yǒu shù dé shī nán liàng
人生碌碌,竞短论长,却不道荣枯有数,得失难量。
kàn nà qiū fēng jīn gǔ yè yuè wū jiāng ē páng gōng lěng tóng què tái huāng róng huá huā shàng lù fù guì cǎo tóu shuāng
看那秋风金谷,夜月乌江,阿房宫冷,铜雀台荒,荣华花上露,富贵草头霜。
jī guān cān tòu wàn lǜ jiē wàng kuā shén me lóng lóu fèng gé shuō shí mǒ lì suǒ míng jiāng
机关参透,万虑皆忘,夸什么龙楼凤阁,说什么利锁名缰。
xián lái jìng chǔ qiě jiāng shī jiǔ chāng kuáng chàng yī qǔ guī lái wèi wǎn gē yī diào hú hǎi máng máng
闲来静处,且将诗酒猖狂,唱一曲归来未晚,歌一调湖海茫茫。
féng shí yù jǐng shí cuì xún fāng
逢时遇景,拾翠寻芳。
yuē jǐ gè zhī xīn mì yǒu dào yě wài xī páng huò qín qí shì xìng huò qǔ shuǐ liú shāng
约几个知心密友,到野外溪旁,或琴棋适性,或曲水流觞;
huò shuō xiē shàn yīn guǒ bào huò lùn xiē jīn gǔ xīng wáng
或说些善因果报,或论些今古兴亡;
kàn huā zhī duī jǐn xiù tīng niǎo yǔ nòng shēng huáng
看花枝堆锦绣,听鸟语弄笙簧。
yī rèn tā rén qíng fǎn fù shì tài yán liáng yōu yóu xián suì yuè xiāo sǎ dù shí guāng
一任他人情反复,世态炎凉,优游闲岁月,潇洒度时光。
cǐ bù zhī wèi shuí shì suǒ zuò dú zhī ér ruò dà mèng zhī de xǐng rè huǒ shì jiè yī tiē qīng liáng sàn yě
此不知为谁氏所作,读之而若大梦之得醒,热火世界一贴清凉散也。
chéng míng dào xiān shēng yuē wú shòu qì shén báo yīn hòu wèi bǎo shēng
程明道先生曰:“吾受气甚薄,因厚为保生。
zhì sān shí ér jìn shèng sì shí wǔ shí ér jìn shèng sì shí wǔ shí ér hòu wán
至三十而浸盛,四十五十而浸盛,四十五十而后完。
jīn shēng qī shí èr nián yǐ jiào qí jīn gǔ yú shèng nián wú sǔn yě
今生七十二年矣,较其筋骨,于盛年无损也。
ruò rén dài lǎo ér bǎo shēng shì yóu pín ér hòu xù jī suī qín yì wú bǔ yǐ
若人待老而保生,是犹贫而后蓄积,虽勤亦无补矣。
kǒu zhōng yán shǎo xīn tóu shì shǎo dù lǐ shí shǎo
口中言少,心头事少,肚里食少。
yǒu cǐ sān shǎo shén xiān kě dào
有此三少,神仙可到。
jiǔ yi jié yǐn fèn yi sù chéng yù yi lì zhì
酒宜节饮,忿宜速惩,欲宜力制。
yī cǐ sān yi jí bìng zì xī
依此三宜,疾病自稀。
bìng yǒu shí kě què jìng zuò guān kōng jué sì dà yuán cóng jiǎ hé yī yě
病有十可却:静坐观空,觉四大原从假合,一也;
fán nǎo xiàn qián yǐ sǐ pì zhī èr yě
烦恼现前,以死譬之,二也;
cháng jiāng bù rú wǒ zhě qiǎo zì kuān jiě sān yě
常将不如我者,巧自宽解,三也;
zào wù láo wǒ yǐ shēng yù bìng shǎo xián fǎn shēng qìng xìng sì yě
造物劳我以生,遇病少闲,反生庆幸,四也;
sù niè xiàn féng bù kě táo bì huān xǐ lǐng shòu wǔ yě
宿孽现逢,不可逃避,欢喜领受,五也;
jiā tíng hé mù wú jiāo zhé zhī yán liù yě
家庭和睦,无交谪之言,六也;
zhòng shēng gè yǒu bìng gēn cháng zì guān chá kè zhì qī yě
众生各有病根,常自观察克治,七也;
fēng hán jǐn fǎng shì yù dàn bó bā yě
风寒谨访,嗜欲淡薄,八也;
yǐn shí níng jié wú duō qǐ jū wu shì wú qiáng jiǔ yě
饮食宁节毋多,起居务适毋强,九也;
mì gāo míng qīn yǒu jiǎng kāi huái chū shì zhī tán shí yě
觅高明亲友,讲开怀出世之谈,十也。
shào kāng jié jū ān lè wō zhōng zì yín yuē
邵康节居安乐窝中,自吟曰:
lǎo nián zhī tǐ suǒ wēn cún ān lè wō zhōng bié yǒu chūn
老年肢体索温存,安乐窝中别有春。
wàn shì qù xīn xián yǎn yǎng sì zhī yóu wǒ rèn shū shēn
万事去心闲偃仰,四肢由我任舒伸。
yán tiān bàng zhú liáng pù diàn hán xuě wéi lú ruǎn bù yīn
炎天傍竹凉铺簟,寒雪围炉软布裀。
zhòu shǔ luo huā líng niǎo yǔ yè yāo míng yuè cāo qín yīn
昼数落花聆鸟语,夜邀明月操琴音。
shí fáng nán huà cháng sī jié yī bì yi wēn mò lǎn zēng
食防难化常思节,衣必宜温莫懒增。
shuí dào shān wēng zhuō yú yòng yě néng kāng jì zì jiā shēn
谁道山翁拙于用,也能康济自家身。
yǎng shēng zhī dào zhǐ qīng jìng míng liǎo sì zì
养生之道,只“清净明了”四字。
nèi jué shēn xīn kōng wài jué wàn wù kōng pò zhū wàng xiǎng yī wú zhí zhe shì yuē qīng jìng míng liǎo
内觉身心空,外觉万物空,破诸妄想,一无执着,是曰“清净明了”。
wàn bìng zhī dú jiē shēng yú nóng
万病之毒,皆生于浓。
nóng yú shēng sè shēng xū qiè bìng
浓于声色,生虚怯病。
nóng yú dài lì shēng tān tāo bìng
浓于贷利,生贪饕病。
nóng yú gōng yè shēng zào zuò bìng
浓于功业,生造作病。
nóng yú míng yù shēng jiǎo jī bìng
浓于名誉,生矫激病。
ǎi nóng zhī wèi dú shén yǐ
噫,浓之为毒甚矣!
fán shàng mò xiān shēng yǐ yī wèi yào jiě zhī yuē dàn
樊尚默先生以一味药解之,曰“淡。
yún bái shān qīng chuān xíng shí lì huā yíng niǎo xiào gǔ dá qiáo ōu wàn jìng zì xián rén xīn zì nào
”云白山青,川行石立,花迎鸟笑,谷答樵讴,万境自闲,人心自闹。
suì mù fǎng dàn ān jiàn qí níng chén mǎn shì bó rán chù zhī
岁暮访淡安,见其凝尘满室,泊然处之。
tàn yuē suǒ jū bì sǎ sǎo juān jié xū shì yǐ jū chén xiāo bù zá
叹曰:“所居,必洒扫涓洁,虚室以居,尘嚣不杂。
zhāi qián zá shù huā mù shí guān wàn wù shēng yì
斋前杂树花木,时观万物生意。
shēn yè dú zuò huò qǐ fēi yǐ lòu yuè guāng zhì mèi shuǎng dàn jué tiān dì wàn wù qīng qì zì yuǎn ér jiè cǐ xīn yǔ xiāng liú tōng gèng wú zhì ài
深夜独坐,或启扉以漏月光,至昧爽,但觉天地万物,清气自远而届,此心与相流通,更无窒碍。
jīn shì zhōng wú huì bù zhì fú yǐ lèi xīn dàn kǒng yú shén shuǎng wèi bì yǒu zhù yě
今室中芜秽不治,弗以累心,但恐于神爽未必有助也。
yú nián lái jìng zuò kū ān xùn sǎo sù xí
馀年来静坐枯庵,迅扫夙习。
huò hào gē cháng lín huò gū xiào yōu gǔ huò nòng tǐng tóu gān yú xī yá hú qū juān ěr mù qù xīn zhì jiǔ zhī shì yǒu suǒ de
或浩歌长林,或孤啸幽谷,或弄艇投竿于溪涯湖曲,捐耳目,去心智,久之似有所得。
chén bái shā yuē bù lèi yú wài wù bù lèi yú ěr mù bù lèi yú zào cì diān pèi
陈白沙曰:“不累于外物,不累于耳目,不累于造次颠沛。
yuān fēi yú yuè qí jī zài wǒ
鸢飞鱼跃,其机在我。
zhī cǐ zhě wèi zhī shàn xué yì yì yǎng shòu zhī zhēn jué yě
”知此者谓之善学,抑亦养寿之真诀也。
shèng xián jiē wú bù lè zhī lǐ
圣贤皆无不乐之理。
kǒng zǐ yuē lè zài qí zhōng
孔子曰:“乐在其中。
yán zǐ yuē bù gǎi qí lè
”颜子曰:“不改其乐”。
mèng zǐ yǐ bù kuì bù zuò wéi lè
孟子以“不愧、不怍”为乐。
lún yǔ kāi shǒu shuō lè
《论语》开首说乐。
zhōng yōng yán wú rén ér bù zì dé
《中庸》言“无人而不自得”。
chéng zhū jiào xún kǒng yán lè qù jiē shì cǐ yì
程朱教寻孔颜乐趣,皆是此意。
shèng xián zhī lè yú hé gǎn wàng qiè yù fǎng bái fù zhī yǒu sōu zài zhōng bái xū piāo rán
圣贤之乐,余何敢望,窃欲仿白傅之“有叟在中,白须飘然;
qī nú xī xī jī quǎn xián xián zhī lè yún ěr
妻孥熙熙,鸡犬闲闲”之乐云耳。
dōng xià jiē dāng yǐ rì chū ér qǐ yú xià yóu yi
冬夏皆当以日出而起,于夏尤宜。
tiān dì qīng xù zhī qì zuì wéi shuǎng shén shī zhī shèn wéi kě xī
天地清旭之气,最为爽神,失之甚为可惜。
yú jū shān sì zhī zhōng shǔ yuè rì chū zé qǐ shōu shuǐ cǎo qīng xiāng zhī wèi
余居山寺之中,暑月日出则起,收水草清香之味。
lián fāng liǎn ér wèi kāi zhú hán lù ér yóu dī kě wèi zhì kuài
莲方敛而未开,竹含露而犹滴,可谓至快。
rì cháng lòu yǒng wǔ shuì shù kè fén xiāng chuí mù jìng zhǎn táo shēng shuì zú ér qǐ shén qīng qì shuǎng
日长漏永,午睡数刻,焚香垂幕,净展桃笙,睡足而起,神清气爽。
zhēn bù chì tiān jì zhēn rén yě
真不啻天际真人也。
lè jí shì kǔ kǔ jí shì lè
乐即是苦,苦即是乐。
dài xiē bù zú ān zhī fēi fú
带些不足,安知非福?
jǔ jiā shì shì rú yì yī shēn jiàn jiàn zì zài rè guāng jǐng jí shì lěng xiāo xī
举家事事如意,一身件件自在,热光景即是冷消息。
shèng xián bù néng miǎn ě xiān fó bù néng miǎn jié ě yǐ zhù shèng xián jié yǐ liàn xiān fó yě
圣贤不能免厄,仙佛不能免劫,厄以铸圣贤,劫以炼仙佛也。
niú chuǎn yuè yàn suí yáng zǒng chéng máng shì jiè
牛喘月,雁随阳,总成忙世界;
fēng cǎi xiāng ying zhú chòu tóng shì kǔ shēng yá
蜂采香,蝇逐臭,同是苦生涯。
láo shēng rǎo rǎo wéi lì wéi míng
劳生扰扰,惟利惟名。
gù dàn zhòu jué hán shǔ cù shēng sǐ jiē cǐ liǎng zì wù zhī
牿旦昼,蹶寒暑,促生死,皆此两字误之。
yǐ míng wéi tàn ér zhuó xīn xīn zhī yè hé yǐ
以名为炭而灼心,心之液涸矣;
yǐ lì wèi chài ér shì xīn xīn zhī shén sǔn yǐ
以利为虿而螫心,心之神损矣。
jīn yù ān xīn ér què bìng fēi jiāng míng lì liǎng zì dí chú jìng jìn bù kě
今欲安心而却病,非将名利两字,涤除净尽不可。
yú dú chái sāng wēng xián qíng fù ér tàn qí zhōng qíng
余读柴桑翁《闲情赋》,而叹其钟情;
dú guī qù lái cí ér tàn qí wàng qíng
读《归去来辞》,而叹其忘情;
dú wǔ liǔ xiān shēng chuán ér tàn qí fēi yǒu qíng fēi wú qíng zhōng zhī wàng zhī ér miào yān zhě yě
读《五柳先生传》,而叹其非有情、非无情,锺之忘之,而妙焉者也。
yú you dàn gōng zuì mù chái sāng wēng shū bù qiú jiě ér néng jiě jiǔ bù qī zuì ér néng zuì
余友淡公,最慕柴桑翁,书不求解而能解,酒不期醉而能醉。
qiě yǔ yú yuē shī hé bì wǔ yán
且语余曰:“诗何必五言?
guān hé bì wǔ dǒu
官何必五斗?
zi hé bì wǔ nán
子何必五男?
zhái hé bì wǔ liǔ
宅何必五柳?
kě wèi yì yǐ
”可谓逸矣!
yú mèng zhōng yǒu jù yún wǔ bǎi nián zhé zài hóng chén lüè chéng yóu xì
余梦中有句云:“五百年谪在红尘,略成游戏;
sān qiān lǐ jī kāi cāng hǎi biàn shì xiāo yáo
三千里击开沧海,便是逍遥。
xǐng ér shù zhū zuó táng zuó táng yǐ wéi piāo yì kě sòng
”醒而述诸琢堂,琢堂以为飘逸可诵。
rán ér shuí néng huì cǐ yì hu
然而谁能会此意乎?
zhēn dìng liáng gōng měi yǔ rén měi wǎn jiā jū bì xún kě xǐ xiào zhī shì yǔ kè zòng tán xiān rán dà xiào yǐ fā shū yī rì láo dùn yù jié zhī qì
真定梁公每语人:每晚家居,必寻可喜笑之事,与客纵谈,掀髯大笑,以发舒一日劳顿郁结之气。
cǐ zhēn de yǎng shēng yào jué yě
此真得养生要诀也。
céng yǒu xiāng rén guò bǎi suì yú kòu qí shù
曾有乡人过百岁,余扣其术。
dá yuē yú xiāng cūn rén wú suǒ zhī
答曰:“余乡村人,无所知。
dàn yī shēng zhǐ shì xǐ huan cóng bù zhī yōu nǎo
但一生只是喜欢,从不知忧恼。
cǐ qǐ míng lì zhōng rén suǒ néng zāi
”此岂名利中人所能哉。
xī wáng yòu jūn yún wú dǔ shì zhǒng guǒ cǐ zhōng yǒu zhì lè cún yān
昔王右军云:“吾笃嗜种果,此中有至乐存焉。
wǒ zhǒng zhī shù kāi yī huā jié yī shí wán zhī piān ài shí zhī yì gān
我种之树,开一花,结一实,玩之偏爱,食之益甘。
yòu jūn kě wèi zì dé qí lè yǐ
”右军可谓自得其乐矣。
fàng wēng mèng zhì xiān guǎn de shī yún cháng láng xià kàn bì lián zhǎo xiǎo gé zhèng duì qīng luó fēng
放翁梦至仙馆,得诗云:“长廊下瞰碧莲沼,小阁正对青萝峰。
biàn yǐ wéi jí shèng zhī jǐng
”便以为极胜之景。
yú jū chán fáng pō shàn cǐ shèng kě ào fàng wēng yǐ
余居禅房,颇擅此胜,可傲放翁矣。
yú xī zài qiú yáng rì zé bù yú kōng tán bì jiàn cháng sōng mào zhú zhī cè
余昔在球阳,日则步于空潭、碧涧、长松、茂竹之侧;
xī zé tiǎo dēng dú bái xiāng shān lù fàng wēng zhī shī
夕则挑灯读白香山、陆放翁之诗。
fén xiāng zhǔ chá yán liǎng jūn zǐ yú zuò yǔ zhī xiāng duì rú jiàn qí jīn huái zhī dàn dàng jī yù qì wàn shì ér cóng zhī yóu
焚香煮茶,延两君子于坐,与之相对,如见其襟怀之澹宕,几欲弃万事而从之游。
yì yú yuè shēn xīn zhī yī zhù yě
亦愉悦身心之一助也。
yú zì sì shí wǔ suì yǐ hòu jiǎng qiú ān xīn zhī fǎ
余自四十五岁以后,讲求安心之法。
fāng cùn zhī dì kōng kōng dòng dòng lǎng lǎng xīng xīng fán xǐ nù āi lè láo kǔ kǒng jù zhī shì jué bù lìng zhī rù
方寸之地,空空洞洞,朗朗惺惺,凡喜怒哀乐、劳苦恐惧之事,决不令之入。
pì rú zhì wèi yī chéng jiāng chéng mén jǐn bì shí jiā fáng shǒu wéi kǒng cǐ shù zhě lán rù
譬如制为一城,将城门紧闭,时加防守,惟恐此数者阑入。
jìn lái jiàn jué lán rù zhī shí shǎo zhǔ rén jū qí zhōng nǎi yǒu ān shì zhī xiàng yǐ
近来渐觉阑入之时少,主人居其中,乃有安适之象矣。
yǎng shēn zhī dào yī zài shèn shì yù yī zài shèn yǐn shí yī zài shèn fèn nù yī zài shèn hán shǔ yī zài shèn sī suǒ yī zài shèn fán láo
养身之道,一在慎嗜欲,一在慎饮食,一在慎忿怒,一在慎寒暑,一在慎思索,一在慎烦劳。
yǒu yī yú cǐ zú yǐ zhì bìng
有一于此,足以致病。
ān dé bù shí shí jǐn shèn yé
安得不时时谨慎耶!
zhāng dūn fù xiān shēng cháng yán gǔ zhī dú wén xuǎn ér wù yǎng shēng zhī lǐ dé lì yú liǎng jù yuē shí yùn yù ér shān huī shuǐ hán zhū ér chuān mèi
张敦复先生尝言:“古之读《文选》而悟养生之理,得力于两句,曰:‘石蕴玉而山辉,水含珠而川媚,”。
cǐ zhēn shì zhì yán
此真是至言。
cháng jiàn lán huì sháo yào zhī dì zhě bì yǒu lù zhū yì diǎn ruò cǐ yì diǎn wèi yǐ chóng suǒ shí zé huā wèi yǐ
尝见兰蕙、芍药之蒂者,必有露珠一点,若此一点为蚁虫所食,则花萎矣。
yòu jiàn sǔn chū chū dāng xiǎo zé bì yǒu lù zhū shù kē zài qí mò rì chū zé lù fù liǎn ér guī gēn xī zé fù shàng
又见笋初出,当晓,则必有露珠数颗在其末,日出,则露复敛而归根,夕则复上。
tián xián yǒu shī yún xī kàn lù kē shàng shāo xíng shì yě
田闲有诗云:“夕看露颗上梢行”是也。
ruò qīn xiǎo rù yuán sǔn shàng wú lù zhū zé bù chéng zhú suì qǔ ér shí zhī
若侵晓入园,笋上无露珠,则不成竹,遂取而食之。
dào shàng yì yǒu lù xī xiàn ér cháo liǎn rén zhī yuán qì quán zài hu cǐ
稻上亦有露,夕现而朝敛,人之元气全在乎此。
gù wén xuǎn èr yǔ bù kě bù shí shí tǐ chá
故《文选》二语,不可不时时体察。
de jué gù bù zài duō yě
得诀固不在多也。
yú zhī suǒ jū jǐn kě róng xī hán zé wēn shì yōng zá huā shǔ zé chuí lián duì gāo huái
余之所居,仅可容膝,寒则温室拥杂花,暑则垂帘对高槐。
suǒ zì shì yú tiān rǎng jiān zhě zhǐ cǐ ěr
所自适于天壤间者,止此耳。
rán tuì yī bù xiǎng wǒ suǒ de yú tiān zhě yǐ duō yīn cǐ xīn píng qì hé wú xīn xiàn yì wú yuàn yóu
然退一步想,我所得于天者已多,因此心平气和,无歆羡,亦无怨尤。
cǐ yú wǎn nián zì dé zhī lè yě
此余晚年自得之乐也。
pǔ wēng yuē rén xīn zhì líng zhì dòng bù kě guò láo yì bù kě guò yì wéi dú shū kě yǐ yǎng zhī
圃翁曰:“人心至灵至动,不可过劳,亦不可过逸,惟读书可以养之。
xián shì wú shì zhī rén zhèn rì bù guān shū zé qǐ jū chū rù shēn xīn wú suǒ qī bó ěr mù wú suǒ ān dùn shì bì xīn yì diān dǎo wàng xiǎng shēng chēn chù nì jìng bù lè chǔ shùn jìng yì bù lè yě
”闲适无事之人,镇日不观书,则起居出入,身心无所栖泊,耳目无所安顿,势必心意颠倒,妄想生嗔,处逆境不乐,处顺境亦不乐也。
gǔ rén yǒu yán sǎo dì fén xiāng qīng fú yǐ jù
古人有言:“扫地焚香,清福已具。
qí yǒu fú zhě zuǒ yǐ dú shū
其有福者,佐以读书;
qí wú fú zhě biàn shēng tā xiǎng
其无福者,便生他想。
zhǐ zāi sī yán
”旨哉斯言!
qiě cóng lái fú yì zhī shì zì bù dú shū zhě jiàn zhī shì wèi wǒ suǒ dú zāo jí qí nán kān
且从来拂意之事,自不读书者见之,似为我所独遭,极其难堪。
bù zhī gǔ rén fú yì zhī shì yǒu bǎi bèi yú cǐ zhě tè bù xì xīn tǐ yàn ěr
不知古人拂意之事,有百倍于此者,特不细心体验耳!
jí rú dōng pō xiān shēng mò hòu zāo féng gāo xiào wén zì shǐ chū ér dāng shí zhī yōu chán wèi jī kùn dùn zhuǎn xǐ cháo huì zhī jiān qiě zāo xiǎn zú shè shuǐ jū jìn niú lán shì hé rú jìng jiè
即如东坡先生,殁后遭逢高孝,文字始出,而当时之忧谗畏讥,困顿转徙潮惠之间,且遭跣足涉水,居近牛栏,是何如境界?
yòu rú bái xiāng shān zhī wú sì lù fàng wēng zhī rěn jī jiē zài zài shū juàn
又如白香山之无嗣,陆放翁之忍饥,皆载在书卷。
bǐ dú fēi qiān zǎi wén rén
彼独非千载闻人?
ér suǒ yù jiē rú cǐ
而所遇皆如此。
chéng yī píng xīn jìng guān zé rén jiān fú yì zhī shì kě yǐ huàn rán bīng shì
诚一平心静观,则人间拂意之事,可以涣然冰释。
ruò bù dú shū zé dàn jiàn wǒ suǒ zāo shén kǔ ér wú qióng yuàn yóu tián fèn zhī xīn shāo zhuó bù jìng qí kǔ wèi hé rú yé
若不读书,则但见我所遭甚苦,而无穷怨尤嗔忿之心,烧灼不静,其苦为何如耶!
gù dú shū wèi yí yǎng dì yī shì yě
故读书为颐养第一事也。
wú xià yǒu shí zuó táng xiān shēng zhī chéng nán lǎo wū
吴下有石琢堂先生之城南老屋。
wū yǒu wǔ liǔ yuán pō jù quán shí zhī shèng chéng shì zhī zhōng ér yǒu jiāo yě zhī guān chéng yǎng shén zhī shèng dì yě
屋有五柳园,颇具泉石之胜,城市之中,而有郊野之观,诚养神之胜地也。
yǒu tiān rán zhī shēng lài yì yáng dùn cuò dàng yàng yú zhī ěr biān
有天然之声籁,抑扬顿挫,荡漾余之耳边。
qún niǎo yīng míng lín jiān shí suǒ fā zhī duàn duàn xù xù shēng wēi fēng zhèn dòng shù yè shí suǒ fā zhī shā shā sù sù shēng hé qīng xī xì liú liú chū shí suǒ fā zhī chán chán cóng cóng shēng
群鸟嘤鸣林间时,所发之断断续续声,微风振动树叶时,所发之沙沙簌簌声,和清溪细流流出时,所发之潺潺淙淙声。
yú tài rán yǎng wò yú qīng cōng kě ài zhī cǎo dì shàng yǎn wàng wèi lán chéng chè zhī qióng cāng zhēn shì yī fú jué miào huà tú yě
余泰然仰卧于青葱可爱之草地上,眼望蔚蓝澄澈之穹苍,真是一幅绝妙画图也。
yǐ shì zhuō zhèng yuán yī xuān yī jìng zhēn yuǎn shèng zhī
以视拙政园,一喧一静,真远胜之。
wú rén xū yú bù kuài lè zhī zhōng xún yī kuài lè zhī fāng fǎ
吾人须于不快乐之中,寻一快乐之方法。
xiān xū rèn qīng kuài lè yǔ bù kuài lè zhī zào chéng
先须认清快乐与不快乐之造成。
gù yóu yú chǔ jìng zhī rú hé dàn qí zhǔ yào gēn miáo hái cóng jǐ xīn fā cháng ěr
固由于处境之如何,但其主要根苗,还从己心发长耳。
tóng shì yī rén tóng chǔ yí yàng zhī jìng jiǎ què néng zhàn shèng liè jìng yǐ fǎn wèi liè jìng suǒ zhēng fú
同是一人,同处一样之境,甲却能战胜劣境,乙反为劣境所征服。
néng zhàn shèng liè jìng zhī rén shì liè jìng suǒ zhēng fú zhī rén jiào wéi kuài lè
能战胜劣境之人,视劣境所征服之人,较为快乐。
suǒ yǐ bù bì xīn xiàn tā rén zhī fú yuàn hèn zì jǐ zhī mìng
所以不必歆羡他人之福,怨恨自己之命。
shì hé yì xuě shàng jiā shuāng yù yǐ huǐ miè rén shēng zhī yī qiè yě
是何异雪上加霜,愈以毁灭人生之一切也。
wú lùn rú hé chǔ jìng zhī zhōng kě yǐ bù bì yù yù xū cóng yù yù zhī zhōng shēng chū xī wàng hé kuài lè zhī jīng shén
无论如何处境之中,可以不必郁郁,须从郁郁之中,生出希望和快乐之精神。
ǒu yǔ zuó táng dào jí zuó táng yì yǐ wéi rán
偶与琢堂道及,琢堂亦以为然。
jiā rú cán qiū shēn rú zè wǎn qíng rú shèng yān cái rú qiǎn diàn yú bù dé yǐ ér yóu yú huà ér xiá yú shī shù bǐ héng mò yǐ zì míng qí suǒ xǐ
家如残秋,身如昃晚,情如剩烟,才如遣电,余不得已而游于画,而狎于诗,竖笔横墨,以自鸣其所喜。
yì yóu xiǎo cǎo wú liáo zì jīn qí huā xiǎo niǎo wú nài zì jīn qí shé
亦犹小草无聊,自矜其花,小鸟无奈,自矜其舌。
xiǎo chūn zhī yuè yī xiá shǐ qíng yī fēng shǐ míng yī qín shǐ qīng yī méi shǐ shēng ér yī shī yī huà shǐ chéng
小春之月,一霞始晴,一峰始明,一禽始清,一梅始生,而一诗一画始成。
yǔ méi xiāng yuè yǔ qín xiāng de yǔ fēng xiāng lì yǔ xiá xiāng yī huà suī zhuō ér huò yǐ wéi gōng shī suī kǔ ér zì yǐ wéi gān
与梅相悦,与禽相得,与峰相立,与霞相揖,画虽拙而或以为工,诗虽苦而自以为甘。
sì bì yǐ qīng yī piáo yǐ bì wú yǐ sǔn qí yú yuè zhī xiōng jīn yě
四壁已倾,一瓢已敝,无以损其愉悦之胸襟也。
pǔ wēng nǐ yī lián jiāng xuán zhī cǎo táng zhōng fù guì pín jiàn zǒng nán chēng yì zhī zú jí wéi chēng yì
圃翁拟一联,将悬之草堂中:“富贵贫贱,总难称意,知足即为称意;
shān shuǐ huā zhú wú héng zhǔ rén dé xián biàn shì zhǔ rén
山水花竹,无恒主人,得闲便是主人。
qí yǔ suī lǐ què yǒu zhì lǐ
”其语虽俚,却有至理。
tiān xià jiā shān shèng shuǐ míng huā měi zhú wú xiàn
天下佳山胜水、名花美竹无限。
dà yuē fù guì rén yì yú míng lì pín jiàn rén yì yú jī hán zǒng xiān lǐng lüè jí cǐ zhě
大约富贵人役于名利,贫贱人役于饥寒,总鲜领略及此者。
néng zhī zú néng dé xián sī wèi zì dé qí lè sī wéi shàn yú shè shēng yě
能知足,能得闲,斯为自得其乐,斯为善于摄生也。
xīn wú zhǐ xī bǎi yōu yǐ gǎn zhī zhòng lǜ yǐ rǎo zhī ruò fēng zhī chuī shuǐ shǐ zhī shí qǐ bō lán fēi suǒ yǐ yǎng shòu yě
心无止息,百忧以感之,众虑以扰之,若风之吹水,使之时起波澜,非所以养寿也。
dà yuē cóng shì jìng zuò chū bù néng wàng niàn jǐn juān yi zhù yī niàn yóu yī niàn zhì yú wú niàn rú shuǐ zhī bù qǐ bō lán
大约从事静坐,初不能妄念尽捐,宜注一念,由一念至于无念,如水之不起波澜。
jì dìng zhī yú jué yǒu wú qióng tián dàn zhī yì wèi yuàn yǔ shì rén gòng zhī
寂定之馀,觉有无穷恬淡之意味,愿与世人共之。
yáng míng xiān shēng yuē zhǐ yào liáng zhī zhēn qiè suī zuò jǔ yè bù wéi xīn lèi
阳明先生曰:“只要良知真切,虽做举业,不为心累。
qiě rú dú shū shí zhī qiáng jì zhī xīn bú shì jí kè qù zhī
且如读书时,知强记之心不是,即克去之;
yǒu yù sù zhī xīn bú shì jí kè qù zhī
有欲速之心不是,即克去之;
yǒu kuā duō dòu mí zhī xīn bú shì jí kè qù zhī
有夸多斗靡之心不是,即克去之。
rú cǐ yì zhǐ shì zhōng rì yǔ shèng xián yìn duì shì gè chún hu tiān lǐ zhī xīn
如此,亦只是终日与圣贤印对,是个纯乎天理之心。
rèn tā dú shū yì zhǐ tiáo shè cǐ xīn ér yǐ hé lèi zhī yǒu
任他读书,亦只调摄此心而已,何累之有?
lù cǐ yǐ wèi dú shū zhī fǎ
”录此以为读书之法。
tāng wén zhèng gōng fǔ wú shí rì gěi wéi jiǔ cài
汤文正公抚吴时,日给惟韭菜。
qí gōng zǐ ǒu shì yī jī gōng zhī zhī zé zhī yuē è yǒu shì bù jué cài gēn ér néng zuò bǎi shì zhě zāi
其公子偶市一鸡,公知之,责之曰:“恶有士不嚼菜根,而能作百事者哉?
jí qiǎn qù
”即遣去。
nài hé shì zhī ròu shí zhě liú jié qí zhī gāo gōng qí kǒu fù yǐ wéi fēn suǒ yīng ěr
奈何世之肉食者流,竭其脂膏,供其口腹,以为分所应尔;
bù zhī gān cuì féi nì nǎi fǔ cháng zhī yào yě
不知甘脆肥腻,乃腐肠之药也。
dà gài shòu bìng zhī shǐ bì yóu yǐn shí bù jié
大概受病之始,必由饮食不节。
jiǎn yǐ yǎng lián dàn yǐ guǎ yù
俭以养廉,澹以寡欲。
ān pín zhī dào zài shì què jí zhī fāng yì zài shì
安贫之道在是,却疾之方亦在是。
yú xǐ shí suàn sù bù tān tú mén zhī jué shí wù sù cóng shěng jiǎn
余喜食蒜,素不贪屠门之嚼,食物素从省俭。
zì yún niang zhī shì méi huā hé yì bù fù yòng yǐ zhù bù wéi tāng gōng suǒ ā hu
自芸娘之逝,梅花盒亦不复用矣,庶不为汤公所呵乎。
liú hòu yè hòu zhī yǐn yú bái yún xiāng liú yuán táo li zhī yǐn yú zuì xiāng sī mǎ zhǎng qīng yǐ wēn róu xiāng yǐn xī yí xiān shēng yǐ shuì xiāng yǐn dài yǒu suǒ tuō ér táo yān zhě yě
留侯、邺侯之隐于白云乡,刘、阮、陶、李之隐于醉乡,司马长卿以温柔乡隐,希夷先生以睡乡隐,殆有所托而逃焉者也。
yú wèi bái yún xiāng zé jìn yú miǎo máng
余谓白云乡,则近于渺茫;
zuì xiāng wēn róu xiāng yì fēi suǒ yǐ què bìng ér yán nián
醉乡、温柔乡,抑非所以却病而延年;
ér shuì xiāng wèi shèng yǐ
而睡乡为胜矣。
wàng yán xi gōng zhé zào xiāo yáo zhī jìng
妄言息躬,辄造逍遥之境;
jìng mèi chéng mèng xuán zhēn tián shì zhī xiāng
静寐成梦,旋臻甜适之乡。
yú shí shí shuì jià jǔ jué qí wèi dàn bù cóng hán dān dào shàng xiàng dào rén jiè huáng liáng zhěn ěr
余时时税驾,咀嚼其味,但不从邯郸道上向道人借黄粱枕耳。
yǎng shēng zhī dào mò dà yú mián shí
养生之道,莫大于眠食。
cài gēn cū lì dàn shí zhī gān měi jí shèng yú zhēn zhuàn yě
菜根粗粝,但食之甘美,即胜于珍馔也。
mián yì bù zài duō qǐn dàn shí de shén níng mèng tián jí piàn kè yì zú shè shēng yě
眠亦不在多寝,但实得神凝梦甜,即片刻,亦足摄生也。
fàng wēng měi yǐ měi shuì wéi lè
放翁每以美睡为乐。
rán shuì yì yǒu jué
然睡亦有诀。
sūn zhēn rén yún néng xī xīn zì míng mù
孙真人云:“能息心,自瞑目。
cài xī shān yún xiān shuì xīn hòu shuì yǎn
”蔡西山云:“先睡心,后睡眼。
cǐ zhēn wèi fā zhī miào
”此真未发之妙。
chán shī gào yú fú qì yǒu sān zhǒng mián fǎ bìng lóng mián qū qí xī yě
禅师告余,伏气,有三种眠法:病龙眠,屈其膝也;
hán yuán mián bào qí xī yě
寒猿眠,抱其膝也;
guī hè mián zhǒng qí xī yě
龟鹤眠,踵其膝也。
yú shǎo shí jiàn xiān jūn zǐ yú wǔ cān zhī hòu xiǎo shuì piàn kè dēng hòu zhì shì jīng shén huàn fā
余少时,见先君子于午餐之后,小睡片刻,灯后治事,精神焕发。
yú jìn rì yì sī fǎ zhī wǔ cān hòu yú zhú chuáng xiǎo shuì rù yè guǒ jué qīng shuǎng
余近日亦思法之,午餐后,于竹床小睡,入夜果觉清爽。
yì xìn wú fù zhī suǒ wéi yī yī jiē kě wéi fǎ
益信吾父之所为,一一皆可为法。
yú bù wéi sēng ér yǒu sēng yì
余不为僧,而有僧意。
zì yún zhī mò yī qiè shì wèi jiē shēng yàn xīn
自芸之殁,一切世味,皆生厌心;
yī qiè shì yuán jiē shēng bēi xiǎng nài hé diān dǎo bù zì tòng huǐ yé
一切世缘,皆生悲想,奈何颠倒不自痛悔耶!
jìn nián yǔ lǎo sēng gòng huà wú shēng ér shēng qù shǐ de
近年与老僧共话无生,而生趣始得。
qǐ shǒu shì zūn shǎo qiǎn sù qiān
稽首世尊,少忏宿愆。
xiàn fú yǐ shī cān sēng yǐ huà
献佛以诗,餐僧以画。
huà xìng yi jìng shī xìng yi gū jí shī yǔ huà bì wù chán jī shǐ zhēn chāo tuō yě
画性宜静,诗性宜孤,即诗与画,必悟禅机,始臻超脱也。