浮生六记 · 沈复 · Chapter 5 of 6

中山记历 (伪续)

PinyinModern Translation
Size

jù bāo xiào tiān zhèng yì méi xiān shēng suǒ yán hòu èr jì shì wáng wén rú jūn qīng tuō rén wěi zuò fēi shěn fù yuán wén

据包笑天、郑逸梅先生所言,后二记是王文濡 (均卿) 托人伪作,非沈复原文。

hòu lái jīng yī xiē zhuān jiā xué zhě kǎo zhèng zhǐ chū zhè liǎng juǎn nèi róng yīng chū zì hòu rén wěi zhuàn bìng fēi chén shì yuán shū

后来经一些专家学者考证,指出这两卷内容,应出自后人伪撰,并非沈氏原书。

jiā qìng sì nián suì zài jǐ wèi liú qiú guó zhōng shān wáng shàng mù hōng

嘉庆四年,岁在己未,琉球国中山王尚穆薨。

shì zǐ shàng zhé xiān qī nián zú

世子尚哲,先七年卒;

shì sūn shàng wēn biǎo qǐng xí fēng

世孙尚温,表请袭封。

zhōng cháo huái róu yuǎn fān xī yǐ ēn mìng lín xuān zhào duì tè jiǎn rú chén

中朝怀柔远藩,锡以恩命,临轩召对,特简儒臣。

yú shì zhào jiè shān xiān shēng míng wén jiè tài hú rén guān hàn lín yuàn xiū zhuàn chōng zhèng shǐ

于是,赵介山先生名文楷,太湖人,官翰林院修撰,充正使;

li hé shū xiān shēng míng dǐng yuán mián zhōu rén guān nèi gé zhōng shū fù yān

李和叔先生名鼎元,绵州人,官内阁中书,副焉。

jiè shān chí shū yuē yú xié xíng yú yǐ gāo táng chuí lǎo dàn yú yuǎn yóu

介山驰书约余偕行,余以高堂垂老,惮于远游;

jì sī yóu mù èr shí nián biàn kuī liǎng jiè rán ér shàng yòu fāng yú zhī jiàn wèi guān yù wài gēng lì míng zhī shèng zhù guǎng yì wén

继思游幕二十年,遍窥两戒,然而尚囿方隅之见,未观域外,更历溟之胜,庶广异闻。

bǐng shāng wú fù yǔn yǐ suí wǎng

禀商吾父,允以随往。

cóng kè fán wǔ rén wáng jūn wén gào qín jūn yuán jūn miào jūn sòng yáng jūn huá cái qí yī jí yú yě

从客凡五人:王君文诰,秦君元钧,缪君颂,杨君华才,其一即余也。

wǔ nián wǔ yuè shuò rì suí jié yǐ xíng xiáng biāo sòng fēng shén yú fú zhú jì liù zhòu yè jìng dá suǒ jiè

五年五月朔日,随节以行,祥飙送风,神鱼扶舳,计六昼夜,径达所届。

fán suǒ mù jī xián dēng zhǎng lù

凡所目击,咸登掌录。

zhì shān shuǐ zhī lì qí jì wù chǎn zhī guī guài zài guān sī zhī diǎn zhāng jiā shì nǚ zhī fēng jié

志山水之丽崎,记物产之瑰怪,载官司之典章,嘉士女之风节。

wén bù jīn qí shì jiē jì shí

文不矜奇,事皆记实。

zì cán jiǎn lòu gān yí cè hǎi zhī chī

自惭谫陋,甘贻测海之嗤;

yào kān chuán yán huò shèng záo kōng zhī shuō yún ěr

要堪传言,或胜凿空之说云尔。

wǔ yuè shuò rì qià féng xià zhì fú bèi dēng zhōu

五月朔日,恰逢夏至,幞被登舟。

xiàng lái fēng zhōng shān wáng qù yǐ xià zhì chéng xī nán fēng

向来封中山王,去以夏至,乘西南风;

guī yǐ dōng zhì chéng dōng běi fēng

归以冬至,乘东北风。

fēng yǒu xìn yě

风有信也。

zhōu èr zhèng shǐ yǔ fù shǐ gòng chéng qí yī

舟二,正使与副使共乘其一。

zhōu shēn cháng qī zhàng shǒu wěi xū shāo sān zhàng shēn yī zhàng sān chǐ kuān èr zhàng èr chǐ

舟身长七丈,首尾虚艄三丈,深一丈三尺,宽二丈二尺;

jiào lì lái fēng zhōu jǐ xiǎo yī bàn

较历来封舟几小一半。

qián hòu gè yī wéi zhǎng liù zhàng yǒu jī wéi sān chǐ

前后各一桅,长六丈有奇,围三尺;

zhōng cāng qián yī wéi zhǎng shí zhàng yǒu jī wéi liù chǐ yǐ fān mù wèi zhī

中舱前一桅,长十丈有奇,围六尺,以番木为之。

tōng jì èr shí sì cāng cāng dǐ zhù shí zài huò shí yī wàn jīn qí

通计二十四舱,舱底贮石,载货十一万斤奇。

lóng kǒu zhì dà pào yī zuǒ yòu gè zhì dà pào èr bīng qì zhù cāng nèi

龙口置大炮一,左右各置大炮二,兵器贮舱内。

dà wéi xià héng dà mù wèi lù lu yí pào shēng peng jiē zhàng zhī niǎn yǐ shù shí rén

大桅下横大木为辘轳,移炮升篷皆仗之,辇以数十人。

cāng miàn wèi zhàn tái wěi lóu wèi jiāng tái lì zhì liè téng pái wèi shǐ chén tīng shì

舱面为战台,尾楼为将台,立帜列藤牌,为使臣厅事。

xià jí duò lóu

下即舵楼。

duò qián yǒu xiǎo cāng shí yǐ shā bù zhēn pán

舵前有小舱,实以沙布针盘。

zhōng cāng tī ér xià gāo kě liù chǐ wèi shǐ chén huì shí de

中舱梯而下,高可六尺,为使臣会食地。

qián cāng zhù huǒ yào zhù mǐ hòu yǐ jū bīng

前舱贮火药贮米,后以居兵。

shāo hòu wèi shuǐ cāng fán sì jǐng

稍后为水舱,凡四井。

èr hào chuán chēng shì

二号船称是。

měi chuán yuē èr bǎi liù shí yú rén chuán xiǎo rén duō wú lì zhuī chù

每船约二百六十馀人,船小人多,无立锥处。

fēng xìn yǐ jiè rú yù yì zhōu kǒng yán shí rì yě

风信已届,如欲易舟,恐延时日也。

chū èr rì wǔ kè yí pō áo mén

初二日午刻,移泊鳌门。

shēn kè qìng yún jiàn yú xī fāng wǔ sè lún shì yǔ lóu chuán qí zhì shàng xià huī yìng guān zhě mò bù tàn wèi qí ruì

申刻,庆云见于西方,五色轮,适与楼船旗帜上下辉映,观者莫不叹为奇瑞。

huò rú xuán guī huò rú bái kē huò rú líng zhī huò rú yù hé huò rú jiàng xiāo huò rú zǐ huò rú wén xìng zhī yè huò rú hán táo zhī kē huò rú qiū yuán zhī cǎo huò rú chūn xiāng zhī bō xiàng dú tú zhǎng qīng fù jīn shǐ zhī qí xíng róng zhī miào yě

或如玄圭,或如白珂,或如灵芝,或如玉禾,或如绛绡,或如紫,或如文杏之叶,或如含桃之颗,或如秋原之草,或如春湘之波,向读屠长卿赋,今始知其形容之妙也。

huà shì shī shēng wèi háng hǎi xíng lè tú shén gōng

画士施生,为《航海行乐图》,甚工。

yú jiàn cí tú suì nǎi gē bǐ

余见兹图,遂乃搁笔;

xiāng yá suī shàn huà yì bù néng bàn cǐ

香崖虽善画,亦不能办此。

chū sì rì hài kè qǐ dìng

初四日亥刻,起碇。

chéng cháo zhì luō xīng tǎ hǎi kuò tiān kōng yī wàng wú jì

乘潮至罗星塔,海阔天空,一望无际。

yú fù yún niang xī yóu tài hú wèi de jiàn tiān de zhī kuān bù xū cǐ shēng

余妇芸娘,昔游太湖,谓得见天地之宽,不虚此生。

shǐ guān yú hǎi qí yú kuài yòu dāng hé rú

使观于海,其愉快又当何如?

chū jiǔ rì mǎo kè jiàn péng jiā shān liè sān fēng dōng gāo ér xi xià

初九日卯刻,见彭家山,列三峰,东高而西下。

shēn kè jiàn diào yú tái sān fēng lí lì rú bǐ jià jiē shí gǔ

申刻,见钓鱼台,三峰离立,如笔架,皆石骨。

wéi shí shuǐ tiān yī sè zhōu píng ér shǐ

惟时水天一色,舟平而驶。

yǒu bái niǎo wú shù rào chuán ér sòng bù zhī suǒ zì lái

有白鸟无数,绕船而送,不知所自来。

rù yè xīng yǐng héng xié yuè guāng pò suì hǎi miàn jǐn zuò huǒ yàn fú chén chū mò

入夜,星影横斜,月光破碎,海面尽作火焰,浮沉出没。

mù huá hǎi fù suǒ wèi yīn huǒ qián rán zhě yě

木华《海赋》所谓“阴火潜然”者也。

chū shí rì chén zhèng jiàn chì wěi yǔ

初十日辰正,见赤尾屿。

yǔ fāng ér chì dōng xī tū ér zhōng āo yī āo zhōng yòu yǒu xiǎo fēng èr

屿方而赤,东西凸而中凹,一凹中又有小峰二。

chuán cóng shān běi guò yǒu dà yú èr jiā zhōu xíng bú jiàn shǒu wěi jí hēi ér wēi lǜ rú shí wéi kū mù fù yú zhōu cè

船从山北过,有大鱼二,夹舟行,不见首尾,脊黑而微绿,如十围枯木,附于舟侧。

zhōu rén yǐ wéi fēng bào jiāng qǐ yú xiān lái hù

舟人以为风暴将起,鱼先来护。

wǔ kè dà léi yǔ yǐ zhèn fēng zhuǎn dōng běi duò wú zhǔ

午刻,大雷雨以震,风转东北,舵无主。

zhōu zhuǎn cè shén wēi

舟转侧甚危!

xìng ér dà yú fù zhōu shàng wèi qù

幸而大鱼附舟,尚未去。

hū wén pī lì yī shēng fēng yǔ dùn zhǐ

忽闻霹雳一声,风雨顿止。

shēn kè fēng zhuǎn xī nán qiě dà

申刻,风转西南且大。

hé zhōu zhī rén jǔ shǒu jiā é xián yǐ wéi yǒu shén zhù

合舟之人,举手加额,咸以为有神助。

dé èr shī yǐ zhì zhī

得二诗以志之。

shī yún

诗云:

píng shēng làng jì biàn qí zhōu yòu fù xīng chá zuò yuǎn yóu

平生浪迹遍齐州,又附星槎作远游。

yú jiě fú wēi fēng zhuǎn shùn hǎi yún hóng chù shì liú qiú

鱼解扶危风转顺,海云红处是琉球。

bái làng tāo tāo hàn dà huāng hǎi tiān dōng wàng zhèng máng máng

白浪滔滔撼大荒,海天东望正茫茫。

cǐ xíng zú zhuàng shū shēng dǎn shǒu xié fēng léi yì jī áng

此行足壮书生胆,手挟风雷意激昂。

zì wèi pō néng xiě chū ěr shí guāng jǐng

自谓颇能写出尔时光景。

shí yī rì wǔ kè jiàn gū mǐ shān

十一日,午刻,见姑米山。

shān gòng bā lǐng lǐng gè yī èr fēng huò duàn huò xù

山共八岭,岭各一二峰,或断或续。

wèi kè dà fēng bào yǔ rú zhù rán yǔ suī bào ér fēng shùn

未刻,大风暴雨如注,然雨虽暴而风顺。

yǒu kè zhōu yǐ jìn shān

酉刻,舟已近山。

liú qiú rén yǐ gū mǐ duō jiāo hēi yè bù gǎn jìn dài míng ér xíng

琉球人以姑米多礁,黑夜不敢进,待明而行。

yì bù xià dìng dàn jiāng peng shōu huí shùn fēng ér lì zé zhōu dàng yàng ér bù néng tuì

亦不下碇,但将篷收回,顺风而立,则舟荡漾而不能退。

xū kè zhōu zhòng jǔ hào huǒ gū mǐ shān yǒu huǒ yīng zhī

戌刻,舟中举号火,姑米山有火应之。

xún zhī wèi qiú rén àn lìng rì zé fàng pào yè zé jǔ huǒ

询之为球人暗令:日则放炮,夜则举火。

yí zhù suǒ wèi de xìn zhě cǐ yě

《仪》注所谓得信者,此也。

shí èr rì chén kè guò mǎ chǐ shān

十二日辰刻,过马齿山。

shān rú quǎn yáng xiāng cuò sì fēng lí lì ruò mǎ xíng kōng

山如犬羊相错,四峰离立,若马行空。

jì yòu xíng qī gèng chuán zài yòng jiǎ yín zhēn qǔ nà bà gǎng

计又行七更,船再用甲寅针,取那霸港。

huí wàng jiàn yíng fēng chuán zài hòu gòng xiāng qìng xìng

回望见迎封船在后,共相庆幸。

lì lái zhēn lù suǒ jiàn shàng yǒu xiǎo liú qiú jī lóng shān huáng má yǔ cǐ xíng jù wèi jiàn

历来针路所见,尚有小琉球、鸡笼山、黄麻屿,此行俱未见。

wén zhī liú qiú huǒ cháng nián yǐ liù shí wǎng lái hǎi miàn bā cì měi dù xì shěn de qí zhǔn dì

闻知琉球伙长,年已六十,往来海面八次,每度细审,得其准的。

yǐ wéi bù chū chén mǎo èr wèi ér yǐ mǎo wèi dān yǐ zhēn yóu duō gù cǐ cì zuì wéi jiǎn jié ér suǒ jiàn yì jǐn sān shān jí zhì gū mǐ

以为不出辰卯二位,而乙卯位单,乙针尤多,故此次最为简捷,而所见亦仅三山,即至姑米。

zhēn zé kāi yáng yòng dān chén xíng qī gèng hòu yòng yǐ chén zì hòu jǐn yòng yǐ

针则开洋用单辰,行七更后,用乙辰,自后尽用乙。

guò gū mǐ nǎi yòng yǐ mǎo

过姑米,乃用乙卯。

wéi jì gèng yǐ xiāng shū nán píng zhǔn

惟记更以香,殊难凭准。

niàn wǔ hǔ mén zhì guān táng lǐ yǒu dìng shù yīn jiù shí chén biǎo àn shí jì lǐ měi shí yuē xíng bǎi yǒu shí lǐ

念五虎门至官塘,里有定数,因就时辰表按时计里,每时约行百有十里。

zì chū bā rì wèi shí kāi yáng qì shí èr rì chén shí jì gòng wǔ shí bā shí

自初八日未时开洋,讫十二日辰时,计共五十八时。

chū shí rì bào fēng tíng liǎng shí

初十日,暴风停两时;

shí yī rì yè wèi chù jiāo tíng sān shí shí xíng wǔ shí sān shí jì chéng yīng de wǔ qiān bā bǎi sān shí lǐ

十一日夜,畏触礁,停三时,实行五十三时,计程应得五千八百三十里。

jì dào nà bà gǎng shí yáng miàn liù qiān lǐ yǒu jī

计到那霸港,实洋面六千里有奇。

jù liú qiú huǒ cháng yún hǎi shàng xíng zhōu fēng xiǎo gù bù néng shǐ fēng guò dà yì bù néng shǐ

据琉球伙长云,海上行舟,风小固不能驶,风过大,亦不能驶。

fēng dà zé làng dà làng dà lì néng yōng chuán jìn chǐ réng tuì èr cùn

风大则浪大,浪大力能壅船,进尺仍退二寸。

wéi fēng qī fēn làng wǔ fēn zuì yi jià shǐ

惟风七分,浪五分,最宜驾驶。

cǐ cì shì yě

此次是也。

cóng lái dù hǎi wèi yǒu píng wěn ér shǐ rú cǐ zhě

从来渡海,未有平稳而驶如此者。

yú shí qiú rén jià dú mù chuán shù shí yǐ xiān wǎn zhōu ér xíng yíng fēng sān jiē rú yí

于时,球人驾独木船数十,以纤挽舟而行,迎封三接如仪。

chén kè jìn nà bà gǎng

辰刻,进那霸港。

xiān shì èr hào chuán yú chū shí rì wàng bú jiàn zhì shì nǎi xiān zhì

先是,二号船于初十日望不见,至是乃先至。

yíng fēng chuán yì suí hòu zhì qí pō lín hǎi sì qián

迎封船亦随后至,齐泊临海寺前。

huǒ cháng yún cóng mò yǒu sān zhōu qí dào zhě

伙长云,从末有三舟齐到者。

wǔ kè dēng àn

午刻,登岸。

qīng guó rén shì jù guān yú lù shì sūn lǜ bǎi guān yíng zhào rú yí

倾国人士,聚观于路,世孙率百官迎诏如仪。

shì sūn nián shí qī bái xī ér fēng yí yí dù yōng róng shàn shū pō de sōng xuě bǐ yì

世孙年十七,白皙而丰颐,仪度雍容,善书,颇得松雪笔意。

àn zhōng shān shì jiàn duò shǐ yǔ qí wèi zhū kuān zhì guó yú wàn tāo jiān jiàn dì xíng rú qiú lóng fú shuǐ shǐ yuē liú qiú

按《中山世鉴》,隋使羽骑尉朱宽至国,于万涛间,见地形如虬龙浮水,始曰“流虬”。

ér suí shū yòu zuò liú qiú

而隋书又作“流求”;

xīn táng shū zuò liú guǐ

《新唐书》作“流鬼”;

yuán shǐ yòu zuò lí qiú

《元史》又作“黎求”;

míng fù zuò liú qiú

明复作“琉球”。

shì jiàn yòu zài yuán yán yuán nián guó fēn wéi sān dà lǐ fán shí bā guó huò chēng shān nán wáng huò chēng shān běi wáng

《世鉴》又载,元延元年,国分为三大里,凡十八国,或称山南王,或称山北王。

yú yú zhōng shān nán shān yóu lì jǐ biàn dà cūn bù jí èr lǐ ér jí wèi zhī guó de wù kuā dà hu

余于中山、南山,游历几遍,大村不及二里,而即谓之国,得勿夸大乎?

liú rén měi yán dà fēng bì yuē tái jù

琉人每言大风,必曰台飓。

àn hán chāng lí shī léi tíng bī jù shì yǔ jù tóng chēng zhě wèi

按韩昌黎诗:“雷霆逼飓”,是与飓同称者为。

yù piān dà fēng yě yú bǐ qiè

《玉篇》:“,大风也,于笔切。

táng shū bǎi guān zhì yǒu hǎi dào huò xì qiú rén wù shū

”《唐书·百官志》,“有海道,或系球人误书。

suí shū chēng liú qiú yǒu hǔ láng xióng pí jīn shí wú zhī

”《隋书》称琉球有虎、狼、熊、罴,今实无之。

yòu yún wú niú yáng lǘ mǎ

又云无牛羊驴马。

lǘ chéng wú ér liù chù wú bù bèi

驴诚无,而六畜无不备。

nǎi zhī shū bù kě jǐn xìn yě

乃知书不可尽信也。

tiān shǐ guǎn xī xiàng fǎng zhōng huá xiè shǔ yǒu qí gān èr shàng xuán cè fēng huáng qí

天使馆西向,仿中华廨署,有旗竿二,上悬册封黄旗。

yǒu zhào qiáng yǒu dōng xī yuán mén zuǒ yòu yǒu gǔ tíng yǒu bān fáng

有照墙,有东西辕门,左右有鼓亭,有班房。

dà mén shǔ yuē tiān shǐ guǎn mén nèi láng fáng gè sì yíng

大门署曰“天使馆”,门内廊房各四楹。

yí mén shǔ yuē tiān zé mén wàn lì zhōng shǐ chén xià zǐ yáng tí nián jiǔ shī qù qián shǐ xú bǎo guāng bǔ chū

仪门署曰“天泽门”,万历中使臣夏子阳题,年久失去,前使徐葆光补出。

mén nèi zuǒ yòu gè shí yī jiān zhōng yǒu yǒng dào dào xi róng shù yī zhū dà kě shí wéi xú gōng shǒu zhí

门内左右各十一间,中有甬道,道西榕树一株,大可十围,徐公手植。

zuì xi zhě wèi chú fáng dà táng wǔ yíng shǔ yuē fū mìng táng qián shǐ wāng jí tí

最西者为厨房,大堂五楹,署曰“敷命堂”,前使汪楫题。

shāo běi bǎo guāng é yuē huáng lún sān xī

稍北,葆光额曰“皇纶三锡”。

táng hòu yǒu chuān táng zhí dá èr táng

堂后有穿堂,直达二堂。

táng wǔ yíng zhōng wèi zhèng fù shǐ huì shí zhī de qián shǐ zhōu gōng shǔ yuē shēng jiào dōng jiān

堂五楹,中为正副使会食之地,前使周公署曰“声教东渐”。

zuǒ yòu jí wù shì

左右即寤室。

táng hòu nán běi gè yī lóu nán lóu wèi zhèng shǐ suǒ jū wāng jí é yuē cháng fēng gé

堂后南北各一楼,南楼为正使所居,汪楫额曰“长风阁”。

běi lóu wèi fù shǐ suǒ jū qián shǐ lín lín é yuē tíng yún lóu

北楼为副使所居,前使林麟额曰“停云楼”。

é běi yǒu shī pái nǎi hǎi shān xiān shēng suǒ tí yě

额北有诗牌,乃海山先生所题也。

zhōu lì jiāo shí wèi yuán wàng tóng bǎi zhì

周砺礁石为垣,望同百雉。

yuán shàng xī zhí huǒ fèng gàn fāng wú huā yǒu cì shì bà wáng biān yè shì shèn huǒ cǎo sú wèi néng bì huǒ míng jí gū luō

垣上悉植火凤,干方,无花有刺,似霸王鞭,叶似慎火草,俗谓能避火,名吉姑罗。

nán yuàn yǒu shuǐ jǐng

南院有水井。

lóu jiē shàng fù wǎ xià qì fāng zhuān yuàn zhōng píng shì shā zhuō yǐ chuáng zhàng xī fǎng zhōng guó shì

楼皆上覆瓦,下砌方砖,院中平似沙,桌椅床帐悉仿中国式。

jì chén de shī sì shǒu yǒu jù yún xiāng kàn lóu gé yún zhōng chū jí shì péng lái dǎo shàng jū

寄尘得诗四首,有句云:“相看楼阁云中出,即是蓬莱岛上居。

yòu yǒu jù yún yī zhōu jiǎn jìng píng fēng xìn wǔ rì fēi fān zhù yuè chá

”又有句云:“一舟翦径凭风信,五日飞帆驻月楂。

jiē zhēn qíng zhēn jìng yě

”皆真情真境也。

kǒng zǐ miào zài jiǔ mǐ cūn

孔子庙在久米村。

táng sān yíng zhōng wèi shén zuò rú wáng zhě chuí liú guī ér shǔ qí zhǔ yuē zhì shèng xiān shī kǒng zǐ shén wèi

堂三楹,中为神座,如王者垂旒圭,而署其主曰“至圣先师孔子神位”。

zuǒ yòu liǎng kān

左右两龛。

kān èr rén lì shì gè shǒu yī jīng biāo yuē yì shū shī chūn qiū jí suǒ wèi sì pèi yě

龛二人立侍,各手一经,标曰“易”、“书”、“诗”、“春秋”,即所谓四配也。

táng wài wèi tái tái dōng xi shè jí yǐ dēng zhà rú líng xīng mén zhōng fǎng jǐ mén bàn shù sāi yǐ zhǐ xíng zhě

堂外为台,台东西,拾级以登,栅如棂星门,中仿戟门,半树塞以止行者。

qí wài lín shuǐ wèi píng qiáng

其外临水为屏墙。

táng zhī dōng wèi míng lún táng táng běi sì qǐ shèng

堂之东,为明伦堂,堂北祀启圣。

jiǔ mǐ shì zhī xiù zhě jiē yì yè qí zhōng

久米士之秀者,皆肄业其中。

zé wén lǐ jīng tōng zhě wèi zhī shī suì yǒu lǐn gěi dīng jì yī rú zhōng guó yí

择文理精通者为之师,岁有廪给,丁祭一如中国仪。

jìng tí yī shī yún yáng yì shēng míng sì hǎi chí dǎo bāng yě jiě bài xiān shī

敬题一诗云:“洋溢声名四海驰,岛邦也解拜先师。

miào táng sù mù chuí liú guì shèng jiào rú jīn qià jiǔ yí

庙堂肃穆垂旒贵,圣教如今洽九夷。

yòng shēn yǎng zhǐ zhī chén

”用伸仰止之忱。

guó zhōng zhū sì yǐ yuán jué wèi dà

国中诸寺,以圆觉为大。

dù guān lián táng qiáo tíng gōng biàn cái tiān nǚ yún jí dòu lǎo

渡观莲塘桥,亭供辨才天女,云即斗姥。

jiāng rù mén yǒu chí yuē yuán jiàn xìng zǎo jiāo héng jì hé bàn dào

将入门,有池曰“圆鉴”,荇藻交横,芰荷半倒。

mén gāo chǎng yǒu lóu yì rán

门高敞,有楼翼然。

zuǒ yòu jīn gāng sì guī mó lüè fǎng zhōng guó

左右金刚四,规模略仿中国。

fó diàn qī yíng

佛殿七楹。

gèng jìn dà diàn yì qī yíng míng lóng yuān diàn

更进,大殿亦七楹,名龙渊殿。

zhōng wèi fó táng zuǒ yòu fèng mù zhǔ yì sì xiān wáng shén wèi jiān sì tiāo zhǔ

中为佛堂,左右奉木主,亦祀先王神位,兼祀祧主。

zuǒ xù wèi fāng zhàng yòu xù wèi kè zuò jiē shè xí

左序为方丈,右序为客座,皆设席;

zhōu yuán yǐ bù xià chèn jí píng ér jìng míng yuē tà jiǎo mián

周缘以布,下衬极平而净,名曰 “踏脚绵”。

fāng zhàng qián wèi péng lái tíng

方丈前,为蓬莱庭。

zuǒ wèi xiāng jī chú cè yǒu jǐng míng bù lěng quán

左为香积厨,侧有井,名“不冷泉”。

kè zuò yòu wèi gǔ sōng lǐng yì shí cuò chuǎn liè yú sōng jiān

客座右为古松岭,异石错舛,列于松间。

zuǒ xiāng wèi sēng liáo yòu xiāng wèi shī zi kū

左厢为僧寮,右厢为狮子窟。

sēng liáo nán yǒu lè lóu

僧寮南,有乐楼。

lóu nán wéi yuán ráo huā mù

楼南为园,饶花木。

cǐ nǎi yuán jué sì zhī shèng gài yě

此乃圆觉寺之胜概也。

yòu yǒu hù guó sì wèi guó wáng dǎo yǔ zhī suǒ

又有护国寺,为国王祷雨之所。

kān nèi yǒu shén hēi ér luǒ shǒu jiàn lì zhuàng shén zhēng níng

龛内有神,黑而裸,手剑立,状甚狰狞。

yǒu zhōng wèi qián míng jǐng tài qī nián zhù

有锺,为前明景泰七年铸。

sì hòu duō fèng wěi jiāo yī míng tiě shù

寺后多凤尾蕉,一名铁树。

yòu yǒu tiān wáng sì yǒu zhōng yì wèi jǐng tài qī nián zhù

又有天王寺,有锺亦为景泰七年铸。

yòu yǒu dìng hǎi sì yǒu zhōng wèi qián míng tiān shùn sān nián zhù

又有定海寺,有锺为前明天顺三年铸。

zhì yú lóng dù sì shàn xìng sì hé guāng sì huāng fèi wú kě shù zhě

至于龙渡寺、善兴寺、和光寺,荒废无可述者。

cǐ bāng hǎi wèi pō duō tè chǎn wèi zhōng guó zhī suǒ hǎn jiàn

此邦海味,颇多特产,为中国之所罕见。

yī shí shì mò yú ér dà fù yuán rú zhī zhū shuāng xū bā shǒu zǎn shēng liǎng jiān yǒu cì lèi hǎi shēn wú zú wú lín jiè rú bào yú

一石,似墨鱼而大,腹圆如蜘蛛,双须八手,攒生两肩,有刺,类海参,无足无鳞介,如鲍鱼。

dēng lái yǒu suǒ wèi bā dài yú zhě yǐ xíng kǎo zhī dài shì shí huò jí wū zhī bié zhǒng yú

登莱有所谓八带鱼者,以形考之,殆是石,或即乌之别种欤?

yī hǎi shé cháng sān chǐ jiāng zhí rú xiǔ suǒ sè hēi zhuàng zhēng níng

一海蛇,长三尺,僵直如朽索,色黑,状狰狞。

tǔ rén yún néng shā chóng liáo gù yǐ lì

土人云:能杀虫、疗痼、已疠;

dài yǒng zhōu yì shé lèi

殆永州异蛇类。

tǔ sú shén zhòng zhī yǐ wéi guì pǐn

土俗甚重之,以为贵品。

yī hǎi dǎn rú wei bāo pí qù ròu dǎo chéng ní shèng yǐ xiǎo píng kě gòng zhuàn

一海胆,如猬,剥皮去肉,捣成泥,盛以小瓶,可供馔。

yī jì shēng luó dà xiǎo bù yī cháng yuán gè yì jiē fù ké ér xíng

一寄生螺,大小不一,长圆各异,皆负壳而行。

luó zhōng yǒu xiè liǎng áo bā guì guì sì dà sì xiǎo yǐ dà guì xíng

螺中有蟹,两鳌八跪,跪四大四小,以大跪行;

áo yī dà yī xiǎo xiǎo zhě cháng yǐn dà zhě yǐ qǔ shí

鳌一大一小,小者常隐,大者以取食。

chù zhī zé dà guì jǐn suō yǐ yī dà áo jù hù

触之则大跪尽缩,以一大鳌拒户。

xiè yě ér yǒu luó xìng jiāng fù suǒ yún fù xiè qǐ qí lèi yú

蟹也而有螺性,《江赋》所云“腹蟹”,岂其类欤?

tài píng guǎng jì wèi xiè rù luó zhōng

《太平广记》谓“蟹入螺中”。

shì xiān yǒu xiè

似先有蟹;

rán qǔ zhì wǎn zhōng yǐ guān qí qiú tuō zhī shì lì měng ké tuō qǐng kè sǐ zé yòu yǔ ké xiāng yī wéi mìng

然取置碗中,以观其求脱之势,力猛壳脱,顷刻死,则又与壳相依为命。

zào wù bù cè nán yǐ yì duó yě

造物不测,难以臆度也。

yī shā xiè kuò ér báo liǎng áo dà yú shēn

一沙蟹,阔而薄,两鳌大于身。

jiǎ xiǎo ér quē qí qián suō liǎng áo yǐ bǔ zhī ruò wú fèng

甲小而缺其前,缩两鳌以补之,若无缝。

bā guì tè duǎn qí wú jiǎ jiān tuán mò biàn

八跪特短,脐无甲,尖团莫辨。

jiàn rén zé āo shuāng jing shuǐ gāo cùn xǔ shì shàn nù

见人则凹双睛,水高寸许,似善怒。

yǎng yǐ shā shuǐ jīng shí yú rì bù shí yì bù sǐ

养以沙水,经十馀日,不食亦不死。

yī hān jìng èr chǐ yǐ shàng wéi wǔ chǐ xǔ gǔ rén suǒ wèi wū wǎ zǐ yǐ ké xíng āo tū xiàng wǎ wū yě

一蚶,径二尺以上,围五尺许,古人所谓“屋瓦子”,以壳形凹凸,像瓦屋也。

yī hǎi mǎ ròu báo piàn huí qū rú páo huā sè rú piàn fú líng

一海马肉,薄片回屈如刨花,色如片茯苓。

pǐn zhī zuì guì zhě bù yì de de zé xiān yǐ xiàn wáng

品之最贵者,不易得,得则先以献王。

qí zhuàng yú shēn mǎ shǒu wú máo ér yǒu zú pí rú jiāng tún

其状鱼身马首,无毛而有足,皮如江豚。

cǐ jiē hǎi wèi zhī tè chǎn yě

此皆海味之特产也。

cǐ bāng guǒ shí yì yǒu yǔ zhōng guó bù tóng zhě

此邦果实,亦有与中国不同者。

jiāo shí zhuàng rú shǒu zhǐ sè huáng wèi gān bàn rú yòu yì míng gān lù

蕉实状如手指,色黄,味甘,瓣如柚,亦名甘露。

chū shú sè qīng yǐ táng fù zé huáng

初熟色青,以糖覆则黄。

qí huā hóng yī suì shù chǐ

其花红,一穗数尺。

ráng xū wǔ liù chū suì shí rú cháng shí rú qí xū zhī shù

瓤须五六出,岁实如常,实如其须之数。

zhōng guó yì yǒu jiāo bù wén suì jiē shi yì wú yǒu chōu qí sī zuò bù zhě

中国亦有蕉,不闻岁结实,亦无有抽其丝作布者;

huò qí xìng shū yú

或其性殊欤?

bù zhī yuán liào yǔ zhì bù zhī fǎ yì yǒu yǔ zhōng guó yì zhě

布之原料,与制布之法,亦有与中国异者。

yī yuē jiāo bù mǐ sè kuān yī chǐ nǎi bā jiāo ōu chōu qí sī zhī chéng qīng mì rú luō

一曰蕉布,米色,宽一尺,乃芭蕉沤抽其丝织成,轻密如罗。

yī yuē zhù bù bái ér xì kuān chǐ èr cùn kě dí mián bù

一曰苎布,白而细,宽尺二寸,可敌棉布。

yī yuē sī bù bái ér mián ruǎn zhù jīng ér sī wěi pǐn zhī zuì shàng zhě

一曰丝布,白而棉软,苎经而丝纬,品之最尚者。

hàn shū suǒ wèi jiāo tǒng quán gé jí cǐ lèi yě

《汉书》所谓蕉、筒、荃、葛,即此类也。

yī yuē má bù mǐ sè ér cū pǐn zuì xià yǐ

一曰麻布,米色而粗,品最下矣。

guó rén shàn yìn huā huā yàng bù yī jiē jiǎn zhǐ wèi fàn

国人善印花,花样不一,皆剪纸为范。

jiā fàn yú bù tu huī yān

加范于布,涂灰焉;

huī gàn qù fàn nǎi zhuó sè

灰干去范,乃着色;

gàn ér huàn zhī huī qù ér huā chū yù xǐ ér yù xiān yī bì ér sè bù tuì

干而浣之,灰去而花出,愈洗而愈鲜,衣敝而色不退。

cǐ bì bié yǒu zhì fǎ mì bù yǔ rén

此必别有制法,秘不与人。

gù dōng yáng huā bù tè zhòng yú mǐn yě

故东洋花布,特重于闽也。

cǐ bāng cǎo mù duō yǔ zhōng guó yì chēng xī wèi xié qún fāng pǔ lái yī yī biàn zhèng zhī ěr

此邦草木,多与中国异称,惜未携《群芳谱》来,一一辨证之耳。

luó hàn sōng wèi zhī mù

罗汉松谓之木。

dōng qīng wèi zhī fú mù

冬青谓之福木。

wàn shòu jú wèi zhī chán jú

万寿菊谓之禅菊。

tiě shù wèi zhī fèng wěi jiāo yǐ yè duì chū xíng sì yě

铁树谓之凤尾蕉,以叶对出形似也;

yì wèi zhī hǎi zōng lǘ yǐ yè gài tóu xíng sì yě

亦谓之海棕榈,以叶盖头形似也;

yǒu xié zhì zhōng huá yǐ wéi pén wán zhě zé wèi zhī wàn nián zōng yún

有携至中华以为盆玩者,则谓之万年棕云。

fèng lí kāi huā zhě wèi zhī nán mù bái bàn ruò lián pō xiāng liè bù shí

凤梨,开花者谓之男木,白瓣若莲,颇香烈,不实;

wú huā zhě wèi zhī nǚ mù ér shí dà rú guā kě shí

无花者谓之女木,而实大,如瓜可食。

huò yún jí bō luó mì bié zhǒng qiú rén yòu wèi zhī ā ne

或云,即波罗蜜别种,球人又谓之“阿呢”。

yuè jú wèi zhī shí lǐ xiāng yè rú zǎo xiǎo bái huā shén fāng liè shí rú tiān zhú zi shāo dà

月橘,谓之十里香,叶如枣,小白花,甚芳烈,实如天竹子稍大。

wén èr yuè zhōng hóng lěi lěi mǎn shù ruò huǒ jì rán

闻二月中,红累累满树,若火齐然。

xī yú wèi jí jiàn yě

惜余未及见也。

qiú yáng dì qì duō nuǎn shí jiè shēn qiū huā cǎo bù shā wén léi bù shōu dí huā shèng kāi

球阳地气多暖,时届深秋,花草不杀,蚊雷不收,荻花盛开。

yě mǔ dān èr sān yuè huā zhì bā yuè fù fù huā lěi lěi rú líng duó sù bàn zǐ yūn tán xīn yuán ér dà pō fāng liè

野牡丹二三月花,至八月复复,花累累如铃铎,素瓣,紫晕,檀心,圆而大,颇芳烈。

fú sāng sì jì jiē huā

佛桑四季皆花。

yǒu bái sè yǒu shēn hóng fěn hóng èr sè

有白色,有深红、粉红二色。

yīn dé yī shī shī yún ǒu suí shǐ jié fàn xiān chá rì rì chūn yóu wán wù huá

因得一诗,诗云:“偶随使节泛仙槎,日日春游玩物华。

tiān qì cháng rú èr sān yuè shān lín bù duàn sì shí huā

天气常如二三月,山林不断四时花。

yì zhēn qíng zhēn jǐng yě

”亦真情真景也。

qiú rén shì lán wèi zhī kǒng zǐ huā

球人嗜兰,谓之孔子花。

chén zhái yóu duō yì chǎn

陈宅尤多异产。

yǒu fēng lán yè jiào lán shāo zhǎng miè zhú wèi pén guà fēng qián jí fán yǎn

有风兰,叶较兰稍长,篾竹为盆,挂风前,即蕃衍。

yǒu míng hù lán yè lèi guì ér hòu shāo zhǎng rú zhǐ huā yī jiàn bā jiǔ chū yǐ sì yuè kāi xiāng shèng yú lán

有名护兰,叶类桂而厚,稍长如指,花一箭八九出,以四月开,香胜于兰;

chū míng hù yuè yán shí jiān bù jiǎ shuǐ tǔ huò jì shù yā huò guǒ yǐ zōng ér xuán zhī wú bù mào

出名护岳岩石间,不假水土,或寄树丫,或裹以棕而悬之,无不茂。

yǒu sù lán yī míng zhǐ lán yè rú fèng wěi huā zuò zhēn zhū zhuàng

有粟兰,一名芷兰,叶如凤尾花,作珍珠状。

yǒu bàng lán lǜ sè jīng rú shān hú wú yè huā chū yā jiān rú lán ér xiǎo yì jì shù huó

有棒兰,绿色,茎如珊瑚,无叶,花出桠间,如兰而小,亦寄树活。

yòu yǒu xi biǎo sōng lán zhú lán zhī mù huò zhì zì wài dǎo huò qǔ zhī yán jiān xiāng jiē bù jiǎn lán yě

又有西表松兰、竹兰之目,或致自外岛,或取之岩间,香皆不减兰也。

yīn dé yī shī shī yún yí gēn jué dǎo zuì kān kuā dào shì sēn sēn quē lǐ huā

因得一诗,诗云:“移根绝岛最堪夸,道是森森阙里花。

bù bǐ xún cháng fán cǎo mù chūn fēng yí dào jí fán huá

不比寻常凡草木,春风一到即繁华。

tí shī jì bì bìng wèi xiě shēng kuì wú huáng quán zhī miào bǐ ěr

”题诗既毕,并为写生,愧无黄筌之妙笔耳。

yán hǎi duō fú shí qiàn kōng líng lóng shuǐ jī zhī shēng zuò zhōng xīn cǐ yǔ zhōng guó péng lǐ zhī kǒu shí zhōng shān xiāng sì

沿海多浮石,嵌空玲珑,水击之,声作锺馨,此与中国彭蠡之口石钟山相似。

xián jū wú kě xiāo qiǎn yǔ shī shēng yì yòng liú qiú qí zǐ

闲居无可消遣,与施生弈,用琉球棋子。

bái zhě mó luó zhī fēng kǒu shí wèi zhī

白者磨螺之封口石为之。

nèi dì xiǎo luó jù hù yǒu yuán ké

内地小螺拒户有圆壳;

hǎi lóu dà zhě qí jù hù zhī ké hòu wǔ liù fēn jìng èr cùn xǔ yuán bái rú chē qú tǔ rén míng yuē fēng kǒu shí

海蝼大者,其拒户之壳,厚五六分,径二寸许,圆白如砗磲,土人名曰“封口石”。

hēi zhě mó cāng shí wèi zhī zi jìng liù fēn xǔ yuán èr cùn xǔ zhōng āo ér sì zhōu xuē wú zhèng bèi miàn bù lèi yún nán zi shì

黑者磨苍石为之,子径六分许,圆二寸许,中凹而四周削,无正背面,不类云南子式。

qí pán yǐ mù wèi zhī hòu bā cùn sì zú zú gāo sì cùn miàn kè qí lù

棋盘以木为之,厚八寸,四足,足高四寸,面刻棋路。

qí sú hǎo yì jǔ qí wú bù dìng zhī shuō pō yì yǒu guó shǒu

其俗好弈,举棋无不定之说,颇亦有国手。

jú zhōng shù kōng yǎn duō shǎo bù shù shí zi shù zhèng tóng

局终数空眼多少,不数实子,数正同。

xiāng chuán guó zhōng gòng fèng qí shén huà nǚ xiàng rú xiān zǐ bù lìng rén jiàn nǎi guó zhōng yǎ shàng yě

相传国中供奉棋神,画女相如仙子,不令人见,乃国中雅尚也。

liù yuè chū bā rì chén kè zhèng fù shǐ gōng fèng yù jì wén jí jì yín fén bó ān fàng lóng cǎi tíng nèi

六月初八日辰刻,正、副使恭奉谕祭文,及祭银焚帛,安放龙彩亭内。

chū tiān shǐ guǎn dōng xíng guò jiǔ mǐ cūn pō cūn zhì ān lǐ qiáo jí zhēn yù qiáo

出天使馆东行,过久米村、泊村,至安里桥(即真玉桥)。

shì sūn guì jiē rú yí jí dǎo yǐn rù miào

世孙跪接如仪,即导引入庙。

lǐ bì yǐn guān xiān wáng miào

礼毕,引观先王庙。

zhèng miào qī yíng zhèng zhōng xiàng wài tōng wèi yī kān ān fèng zhū wáng shén wèi zuǒ zhāo zì shùn mǎ zhì shàng mù gòng shí liù wèi

正庙七楹,正中向外,通为一龛,安奉诸王神位:左昭自舜马至尚穆,共十六位;

yòu mù zì yì běn zhì shàng jìng gòng shí wǔ wèi

右穆自义本至尚敬,共十五位。

shì rì qiú rén guān zhě mí shān zā dì nán zǐ guì yú dào zuǒ nǚ zǐ jù lì yuǎn guān

是日,球人观者,弥山匝地,男子跪于道左,女子聚立远观。

yì yǒu shī wéi guà zhú lián zhě tǔ rén yún xì guì guān juàn shǔ

亦有施帷挂竹帘者,土人云系贵官眷属。

nǚ jiē qíng shǒu zhǐ jié wèi shì shèn zhě quán hēi shǎo zhě jiàn zuò méi huā bān

女皆黥首指节为饰,甚者全黑,少者间作梅花斑。

guó sú bù chuān ěr bù shī zhī fěn wú zhū cuì shǒu shì

国俗不穿耳,不施脂粉,无珠翠首饰。

rén jiā mén hù duō shù shí gǎn dāng jié qiáng tóu duō zhí jí gū luō huò shù jiǎn tī jí qí zhěng

人家门户,多树“石敢当”碣,墙头多植吉姑罗或树,剪剔极齐整。

guó rén hū zhōng guó wèi táng shān hū huá rén wèi táng rén

国人呼中国为唐山,呼华人为唐人。

qiú de jiē tǔ shā yǔ guò jí kě xíng wú ní zhù

球地皆土沙,雨过即可行,无泥泞。

ào shān yǒu què jīn tíng qián míng cè shǐ chén jǐ shì kǎn guī shí què jīn gù guó rén zào tíng yǐ biǎo zhī

奥山有却金亭,前明册使陈给事侃归时却金,故国人造亭以表之。

biàn yuè zài wáng gōng dōng nán èr lǐ xǔ

辨岳,在王宫东南二里许。

guò yuán jué sì cóng shān jǐ xíng shuǐ fèn zuǒ yòu kān yú jiā wèi zhī guò xiá zhōng shān lái mài yě

过圆觉寺,从山脊行,水分左右,堪舆家谓之过峡,中山来脉也。

shān dà xiǎo wǔ fēng zuì gāo zhě wèi zhī biàn yuè

山大小五峰,最高者谓之辨岳。

guàn mù mì fù qián yǒu shí zhù èr zhōng zhì zhà èr wài bǎn gé èr

灌木密覆,前有石柱二,中置栅二,外板阁二。

shǎo zuǒ yǒu xiǎo shí tǎ zuǒ yòu liè shí àn wǔ

少左,有小石塔,左右列石案五。

zhé ér dōng shù shí jí zhì dǐng yǒu shí lú èr xi jì shān dōng jì hǎi

折而东,数十级至顶,有石垆二:西祭山,东祭海。

yuè zhī shén yuē zhù zhù wèi shì tiān sūn shì dì èr nǚ yún

岳之神,曰祝,祝谓是天孙氏第二女云。

guó wáng shòu fēng bì zhāi jiè qīn jì zhèng wǔ jiǔ yuè jì shān hǎi jí hù guó shén jiē zài biàn yuè yě

国王受封,必斋戒亲祭,正五九月,祭山海及护国神,皆在辨岳也。

bō shàng xuě qí jí guī shān yú yǐ yóu biàn ér yào yǐ hè tóu wèi zuì shèng

波上、雪崎,及龟山,余已游遍,而要以鹤头为最胜。

suí zhèng fù shǐ wǎng yóu zhì qí diān bì rì ér zuò

随正副使往游,陟其巅,避日而坐。

cǎo sè zhān tiān sōng yīn zā dì

草色粘天,松阴匝地。

dōng wàng biàn yuè xiù chū tiān bàn wáng gōng lì lì rú huà

东望辨岳,秀出天半,王宫历历如画。

qí nán zé jìn shuǐ rú hú yuǎn shān rú àn fēng jiàn chéng wēi rán tū chū shān nán wáng zhī jiù jì yóu yǒu cún zhě

其南,则近水如湖,远山如岸,丰见城巍然突出,山南王之旧迹犹有存者。

xi wàng mǎ chǐ gū mǐ chū mò yǐn jiàn ruò jìn ruò yuǎn fēng zhōu zhī lái lù yě

西望马齿、姑米,出没隐见,若近若远,封舟之来路也。

běi fǔ nà bà jiǔ mǐ rén yān fú còu

北俯那霸、久米,人烟辐辏。

jǔ fán shān chuān líng yì cǎo mù yīn yì yú niǎo chén fú yún yān biàn miè mò bù zhēng qí xiàn qiǎo bì jí mù qián

举凡山川灵异,草木阴翳,鱼鸟沉浮,云烟变灭,莫不争奇献巧,毕集目前。

nǎi zhī qián rì zhī yóu shū wèi lǔ mǎng

乃知前日之游,殊为卤莽。

liáng dài fū xiǎo jù pán zūn xí dì ér yǐn yú yì qù pū yǐ jiǔ yáo zhì

梁大夫小具盘樽,席地而饮,余亦趣仆以酒肴至。

wèi shēn zhī jiāo liáng fēng zhà shēng wēi yǔ jiāng sǎ nǎi yí zūn dēng zhōu

未申之交,凉风乍生,微雨将洒,乃移樽登舟。

shí hǎi cháo zhèng zhǎng shā àn mí màn suì yóu ào shān nán lù zhé ér dōng běi

时海潮正涨,沙岸弥漫,遂由奥山南麓折而东北。

shān shí qiàn kōng yù luò hǎi yàn rú ōu yú zhōu shì zhī

山石嵌空欲落,海燕如鸥,渔舟似织。

é ér fǎn zhào rù shān bīng lún shān shuǐ wén yáo wú shù fēi shè cháo tóu

俄而返照入山,冰轮山水,文鳐无数,飞射潮头。

yǔ jiè shān jǔ shāng nòng yuè jī jí ér gē

与介山举觞弄月,击楫而歌。

zūn bù kōng kè jiē zuì

樽不空,客皆醉。

yuè dù lǐ cūn lòu yǐ sān xià

越渡里村,漏已三下。

què jīn tíng qián liè jù rú zhòu yíng zhě juàn yǐ

却金亭前,列炬如昼,迎者倦矣。

nǎi xiāng yǔ bù yuè ér guī wèi zhōng shān dì yī yóu yān

乃相与步月而归,为中山第一游焉。

quán qí qiáo qiáo xià wèi màn hú hǔ

泉崎桥桥下,为漫湖浒。

měi dāng qíng yè shuāng mén gǒng yuè wàn xiàng chéng qīng rú bō li shì jiè wèi zhōng shān bā jǐng zhī yī

每当晴夜,双门拱月,万象澄清,如玻璃世界,为中山八景之一。

wàng quán wèi gān yì wèi zhōng shān bā jǐng zhī yī

旺泉味甘,亦为中山八景之一。

wáng chéng yǒu tíng yī chéng wàng yuǎn yīn xiǎo qì tíng zhōng pǐn ruì quán zòng guān zhōng shān bā jǐng

王城有亭,依城望远,因小憩亭中,品瑞泉,纵观中山八景。

bā jǐng zhě quán qí yuè yè lín hǎi cháo shēng jiǔ mǐ zhú lí lóng dòng sōng tāo sǔn yá xī zhào cháng hóng qiū jì chéng yuè líng quán zhōng dǎo jiāo yuán yě

八景者,泉崎月夜、临海潮声、久米竹篱、龙洞松涛、笋崖夕照、长虹秋霁、城岳灵泉、中岛蕉园也。

tíng xià duō zōng lǘ zǐ zhú zhú cóng shēng gāo sān chǐ yú yè rú zōng xiá ér zhǎng jí suǒ wèi guān yīn zhú yě

亭下多棕榈紫竹,竹丛生,高三尺余,叶如棕,狭而长,即所谓观音竹也。

tíng nán yǒu hān ké zhǎng bā chǐ xǔ zhù shuǐ yǐ gōng guàn zhī dà hān bù yì de yě

亭南有蚶壳,长八尺许,贮水以供盥,知大蚶不易得也。

guó rén xǐ shù bù yòng tāng jiā shù shí zhuāng zhì shí yú huò hān ké qí shàng zhù shuǐ páng zhì yī bǐng tǒng xiǎo qǐ yǐ tǒng shèng shuǐ jiāo ér guàn shù zhī

国人洗漱不用汤,家竖石桩,置石盂或蚶壳其上,贮水,旁置一柄筒,晓起,以筒盛水,浇而盥漱之。

kè zhì yì rán

客至亦然。

de duō cǎo xì ruǎn rú tǎn yǒu shì zé qǔ xīn shā fù zhī

地多草,细软如毯,有事则取新沙覆之。

guó rén qǔ dài mào zhī jiǎ yǐ wéi zhǎng zān chuán dào zhōng guó lǜ yóu mǐn yuè shāng fàn

国人取玳瑁之甲,以为长簪,传到中国,率由闽粤商贩。

qiú rén bù zhī guì yǐ wéi jiàn pǐn

球人不知贵,以为贱品。

kūn shān zhī páng yǐ yù dǐ què de shǐ rán yě

昆山之旁,以玉抵鹊,地使然也。

fēng jiàn shān dǐng yǒu shān nán wáng dì gù chéng

丰见山顶,有山南王第故城。

xú bǎo guāng shī yǒu tuí yuán gōng què wú quán wǎ huāng cǎo niú yáng shì pò cūn zhī jù

徐葆光诗有“颓垣宫阙无全瓦,荒草牛羊似破村”之句。

wáng zhī zǐ sūn jīn wèi nà xìng yóu jù jū yú cǐ

王之子孙,今为那姓,犹聚居于此。

shān guó rén dú wéi shī shān

山,国人读为“失山”。

liú qiú zì jiē duì yīn shí shī wú bié yí dié zhī wù yě

琉球字皆对音,十失无别,疑迭之误也。

fù shǐ ji qiú yā wèi yī zì zuò èr sān dú èr sān zì zuò yī zì dú zhě jiē yì ér fēi yīn jí suǒ wèi jì yǔ guó rén jǐn zhī zhī

副使辑《球雅》,谓一字作二三读,二三字作一字读者,皆义而非音,即所谓寄语,国人尽知之。

yīn zé hé bǎi yú zì huò shí yú zì wèi yī yīn yǔ zhōng guó yīn jiǒng yì

音则合百馀字,或十馀字为一音,与中国音迥异。

guó zhōng wéi dú shū tōng wén lǐ zhě nǎi zhī duì yīn shù mín jiē bù zhī yě

国中惟读书通文理者,乃知对音,庶民皆不知也。

jiǔ mǐ guān zhī zǐ dì néng yán jiào yǐ hàn yǔ

久米官之子弟,能言,教以汉语;

néng shū jiào yǐ hàn wén

能书,教以汉文。

shí suì chēng ruò xiù cái wáng gěi mǐ yī shí

十岁称若秀才,王给米一石。

shí wǔ tì fà xiān yè kǒng shèng cì yè guó wáng

十五剃发,先谒孔圣,次谒国王;

wáng jí qí míng wèi zhī xiù cái gěi mǐ sān shí

王籍其名,谓之秀才,给米三石。

zhǎng zé xuǎn wèi tōng shì wèi guó zhōng wén wù shēng míng zuì jí míng sān shí liù xìng hòu yì yě

长则选为通事,为国中文物声名最,即明三十六姓后裔也。

nà bà rén yǐ shāng wèi yè duō fù shì

那霸人以商为业,多富室。

míng hóng wǔ chū cì mǐn rén sān shí liù xìng shàn cāo zhōu zhě wǎng lái cháo gòng

明洪武初,赐闽人三十六姓善操舟者,往来朝贡。

guó zhōng jiǔ mǐ cūn liáng cài máo zhèng chén céng yuán jīn děng xìng nǎi sān shí liù xìng zhī yì zhì jīn guó rén zhòng zhī

国中久米村,梁、蔡、毛、郑、陈、曾、阮、金等姓,乃三十六姓之裔,至今国人重之。

yǔ jì gōng tán xuán lǐ pō yǒu rù wù chù suì yǔ chàng hè chéng shī

与寄公谈玄理,颇有入悟处,遂与唱和成诗。

fǎ sī cài wēn zǐ jīn dài fū chéng shùn zé cài wén pǔ sān rén jí shī yǒu zuò zhě qì

法司蔡温、紫金大夫程顺则、蔡文溥,三人集诗,有作者气。

shùn zé bié zhe háng hǎi zhǐ nán yán dù hǎi shì shén xī

顺则别著《航海指南》,言渡海事甚悉。

cài wēn yóu sì lì yú gǔ wén yǒu suō wēng yǔ lù zhì yán děng mù yǔ gēn jīng xué yǒu dào xué qì

蔡温尤肆力于古文,有《蓑翁语录》、《至言》等目,语根经学,有道学气。

chū rù èr shì zhī xué gài xué zhū zǐ ér wèi chún zhě

出入二氏之学,盖学朱子而未纯者。

liú qiú shān duō jí qiāo dú yi shǔ

琉球山多瘠硗,独宜薯。

fù lǎo xiāng chuán shòu fēng zhī suì bì yǒu fēng nián

父老相传,受封之岁,必有丰年。

jīn suì wǔ yuè shāo hàn xìng zì hòu yǔ bù qiān qī zú huò dà fēng shǔ kě sì shōu

今岁五月稍旱,幸自后雨不愆期,卒获大丰,薯可四收。

hǎi bāng chén mín bèi jué huān xīn

海邦臣民,倍觉欢欣。

qiān yuē fēi shòu fēng suì wú cǐ fēng nián yě

佥曰:“非受封岁,无此丰年也。

liù yuè chū xún dào gǔ jǐn shōu

六月初旬,稻谷尽收。

qiú yáng dì qì wēn nuǎn dào cháng zǎo shú zhǒng yǐ shí yī yuè shōu yǐ wǔ liù yuè

球阳地气温暖,稻常早熟,种以十一月,收以五六月。

shǔ zé sì shí jiē zhǒng sān shú wèi fēng sì shú zé wèi dà fēng

薯则四时皆种,三熟为丰,四熟则为大丰。

dào tián shǎo shǔ tián duō guó rén yǐ shǔ wéi mìng mǐ zé wáng guān shǐ de shí

稻田少,薯田多,国人以薯为命,米则王官始得食。

yì yǒu mài dòu suǒ chǎn bù duō

亦有麦豆,所产不多。

wǔ yuè èr shí rì guó zhōng jì dào shén

五月二十日,国中祭稻神;

cǐ jì wèi xíng dào suī dēng chǎng bù gǎn rù jiā yě

此祭未行,稻虽登场,不敢入家也。

qī yuè chū xún shǐ jiàn yàn bù cháo rén wū

七月初旬,始见燕,不巢人屋。

zhōng guó yàn yǐ bā yuè guī cǐ yàn yí wèi rù zhōng guó zhě

中国燕以八月归,此燕疑未入中国者;

qí lái yǐ qī yuè cháo bì yǒu de

其来以七月,巢必有地。

bié yǒu suǒ wèi hǎi yàn jiào zǐ yàn shāo dà ér bái qí yǔ yǒu quán bái shì ōu zhě

别有所谓海燕,较紫燕稍大,而白其羽,有全白似鸥者。

duō cháo dǎo zhōng jiān yǒu zhì zhōng guó rén jiē yǐ wéi ruì

多巢岛中,间有至中国,人皆以为瑞。

yīng cháo jī xióng chún hēi cí chún bái jiē duǎn zú cháng wěi xún bù bì rén

应潮鸡,雄纯黑,雌纯白,皆短足长尾,驯不避人。

xiāng gòu yī xiǎo quǎn ér máo bào bān xìng líng jǐng yǔ fàn bù shí yǔ shǔ nǎi shí zhī rén jiē shí shǔ yǐ

香购一小犬,而毛豹斑,性灵警,与饭不食,与薯乃食,知人皆食薯矣。

shǔ què zuì duō ér shǔ yóu nüè

鼠雀最多,而鼠尤虐。

yì yǒu māo bù zhī bǔ shǔ bāng rén yǐ wéi wán

亦有猫,不知捕鼠,邦人以为玩。

nǎi zhī wù xìng yì suí dì ér biàn

乃知物性亦随地而变。

yīng yàn é yā tè shǎo

鹰、雁、鹅、鸭特少。

zhěn yǒu fāng rú guī zhě yǒu yuán rú lún ér lián yǐ xì zhóu zhě yǒu rú wén jù cáng shù céng zhě zhì tè jīng jiē yǐ mù wèi zhī

枕有方如圭者,有圆如轮而连以细轴者,有如文具藏数层者,制特精,皆以木为之。

lǜ kuān sān cùn gāo wǔ cùn

率宽三寸,高五寸;

qī qí wài huò hēi huò zhū

漆其外,或黑或朱。

lì ér zhěn zhī fǎn cè zé pū

立而枕之,反侧则仆。

àn lǐ jì shǎo yí zhù yǐng jǐng zhěn yě

按《礼记·少仪》注:“颖,警枕也。

wèi zhī yǐng zhě yǐng rán jǐng wù yě

谓之颖者,颖然警悟也。

yòu sī mǎ wén zhèng gōng yǐ yuán mù wèi jǐng zhěn shǎo shuì zé zhuǎn ér jué nǎi qǐ dú shū

”又司马文正公,以圆木为警枕,少睡则转而觉,乃起读书。

cǐ dài jǐng zhěn zhī yí

此殆警枕之遗。

yī zhì jiē kuān bó jiāo rèn xiù guǎng èr chǐ kǒu jiē bù jī tè duǎn mèi yǐ biàn zuò shì

衣制皆宽博交衽,袖广二尺,口皆不缉,特短袂,以便作事。

jīn lǜ wú niǔ dài zǒng míng qīn

襟率无钮带,总名衾。

nán shù dà dài zhǎng zhàng liù chǐ kuān sì cùn yǐ wéi dù

男束大带,长丈六尺、宽四寸以为度;

yāo wéi sì wǔ zhuǎn ér shōu qí chuí yú liǎng xié jiān

腰围四五转,而收其垂于两胁间。

yān bāo zhǐ dài xiǎo dāo shū bì zhī shǔ jiē huái zhī gù xiōng qián jīn dài qǐ tū rán

烟包、纸袋、小刀、梳、蓖之属,皆怀之,故胸前襟带起凸然。

qí xié xià bù fèng zhě wéi yòu tóng jí sēng yī wéi rán

其胁下不缝者,惟幼童及僧衣为然。

sēng bié yǒu duǎn yī rú bèi xīn wèi zhī duàn sú

僧别有短衣如背心,谓之断俗。

cǐ qí gài yě

此其概也。

mào yǐ báo mù piàn wèi gǔ dié pà ér méng zhī qián qī céng hòu shí yī céng

帽以薄木片为骨,叠帕而蒙之,前七层,后十一层。

huā jǐn mào yuǎn wàng rú wū lòu hén zhě pǐn zuì guì wéi shè zhèng wáng shū guó xiāng de guān zhī

花锦帽,远望如屋漏痕者,品最贵,惟摄政王叔国相得冠之。

cì pǐn huā zǐ mào fǎ sī guān zhī

次品花紫帽,法司冠之。

qí cì zé chún zǐ

其次则纯紫。

dà lüè zǐ wèi guì huáng cì zhī hóng yòu cì zhī qīng lǜ sī xià

大略紫为贵,黄次之,红又次之,青绿斯下。

gè sè yòu yǐ líng wèi guì juàn wèi cì

各色又以绫为贵,绢为次。

guó wáng wèi shòu fēng shí dài wū shā mào

国王未受封时,戴乌纱帽。

shuāng chì cè chōng shàng xiàng pán jīn zhū yīng chuí hàn xià shù wǔ sè tāo

双翅,侧冲上向,盘金,朱缨垂颔,下束五色绦。

zhì shì guān pí biàn zhuàng rú zhōng guó lí yuán yǎn wáng zhě biàn mào qián zhí liè huā bàn qī yī mǎng yāo yù

至是冠皮弁,状如中国梨园演王者便帽,前直列花瓣七,衣蟒腰玉。

jiān yú rú zhōng guó bǐng qiáo zhōng zhì dà yǐ shàng shī dà gài wú wéi màn yuán cū ér zhǎng wú bàn wú héng mù yǐ bā rén zuǒ yòu jiān zhī ér xíng

肩舆如中国饼桥,中置大椅,上施大盖,无帷幔,辕粗而长,无绊,无横木,以八人左右肩之而行。

dù shì tōng diǎn zài liú qiú guó sú wèi fù rén chǎn bì sì zǐ yī yǐ huǒ zì zhì lìng hàn chū

杜氏《通典》载琉球国俗,谓妇人产必食子衣,以火自炙,令汗出。

yú jǔ yǐ wèn yáng wén fèng rán hu

余举以问杨文凤:“然乎?

duì yuē huǒ zhì chéng yǒu zhī shí yī zé fǒu

”对曰:“火炙诚有之,食衣则否。

jí jīn zhōng shān yǐ wú huǒ zhì sú wéi běi shān yóu wèi jǐn gǎi

”即今中山已无火炙俗,惟北山犹未尽改。

jià qǔ zhī lǐ gù lòu yǐ shèn

嫁娶之礼,固陋已甚。

shì jiā yì yǒu yǐ jiǔ yáo zhū bèi wèi pìn zhě

世家亦有以酒肴珠贝为聘者。

hūn shí jí yòng běn guó jiào jié cǎi gǔ yuè ér yíng

婚时即用本国轿,结彩鼓乐而迎;

bù jì zhuāng lián fù mǔ sòng zhì fū jiā jí fǎn

不计妆奁,父母送至夫家即返;

bù yàn kè zhì qīn jù jiǔ hè bù guò shù rén

不宴客,至亲具酒贺,不过数人。

suí shū yún liú qiú fēng sú nán nǚ xiāng yuè biàn xiāng pǐ ǒu gài qí jiù sú yě

《隋书》云琉球风俗,“男女相悦,便相匹偶”,盖其旧俗也。

xún zhī zhèng de gōng zhèng de gōng yuē sān shí liù xìng chū lái shí sú shàng wèi gǎi

询之郑得功,郑得功曰:“三十六姓初来时,俗尚未改。

hòu jiàn zhī hūn lǐ cǐ sú suì gé

后渐知婚礼,此俗遂革。

jīn guó zhōng yǒu fū zhī fù fàn jiān jí shā

今国中有夫之妇,犯奸即杀。

yú shǐ wù liú qiú suǒ yǐ hào shǒu lǐ zhī guó zhě yì yóu sān shí liù xìng jiào huà zhī lì yě

” 余始悟琉球所以号守礼之国者,亦由三十六姓教化之力也。

xiǎo mín yǒu sàng zé lín lǐ jù sòng guān zhě hù sàng yǎn bì jí guī

小民有丧,则邻里聚送,观者护丧,掩毕即归。

huàn jiā zé tóng guān xiāng zhī zhě yì lái sòng jiù

宦家则同官相知者,亦来送柩。

chū jí guī dà dū bù yàn kè

出即归,大都不宴客。

tí zhǔ guān lǜ jiē yòng sēng nán shū yuán jì dà chán dìng nǚ shū chán dìng ní wú kǎo bǐ chēng

题主官率皆用僧,男书“圆寂大禅定”,女书“禅定尼”,无考妣称。

jìn rì huàn jiā yì yǒu shū guān jué zhě

近日宦家亦有书官爵者。

guān zhì sān chǐ qū shēn ér liàn zhī

棺制三尺,屈身而殓之。

jìn huàn jiā yì yǒu zhǎng wǔ liù chǐ zhě mín zé réng jiù

近宦家亦有长五六尺者,民则仍旧。

cǐ bāng zhī rén zhǒu bǐ huá rén shāo duǎn cháo yě qiān zài yì wèi rén xíng duǎn xiǎo shì kūn lún

此邦之人,肘比华人稍短,《朝野佥载》亦谓人形短小似昆仑。

yú suǒ jiàn shì dà fū duǎn xiǎo zhě gù duō yì yǒu xiū rán fēng yí zhě qí ér zhǎng zhě pàng ér fù yāo shí wéi zhě qián yán shì wèi zú xìn

余所见士大夫短小者固多,亦有修髯丰颐者,颀而长者,胖而腹腰十围者,前言似未足信。

rén tǐ duō hú chòu gǔ suǒ wèi yùn dī yě

人体多狐臭,古所谓愠羝也。

shì lù zhī jiā jiē cì xìng

世禄之家皆赐姓。

shì shù lǜ yǐ tián dì wèi xìng gèng wú míng qí hòu yì zé yún mǒu shì zhī zǐ sūn jǐ nán

士庶率以田地为姓,更无名,其后裔则云某氏之子孙几男。

suǒ wèi tián mǐ sī xìng yě

所谓田、米,私姓也。

guó zhōng bīng xíng wéi sān zhāng shā rén zhě sǐ shāng rén jí zhòng zuì tú qīng zuì fá rì zhōng shài zhī

国中兵刑惟三章:杀人者死,伤人及重罪徒,轻罪罚日中晒之。

jì zuì ér dìng qí rì guó zhōng shù nián wú zhǎn fàn

计罪而定其日,国中数年无斩犯;

jiān yǒu fàn zhǎn zuì zhě yòu lǜ yǐn dāo zì pōu fù sǐ

间有犯斩罪者,又率引刀自剖腹死。

qī yuè shí wǔ yè kāi chuāng jiàn rén jiā mén wài jiē liè huǒ jù èr

七月十五夜,开窗见人家门外,皆列火炬二。

xún zhī tǔ rén yún guó sú yú shí wǔ rì pén jì yù qī yíng shén jì hòu nǎi qù zhī

询之土人云:国俗于十五日盆祭,预期迎神,祭后乃去之。

pén jì zhě zhōng guó suǒ wèi yú lán huì yě

盆祭者,中国所谓盂兰会也。

lián rì jiàn shì shàng xiǎo ér gè shǒu yī zhǐ fān duì lì zhāo zhǎn zuò yíng shén zhuàng

连日见市上小儿,各手一纸幡,对立招展,作迎神状。

zhī guó sú pén jì sì xiān yì dà jì yǐ

知国俗盆祭祀先,亦大祭矣。

guī shān nán àn yǒu yáo guó rén qǔ chē áo dà hān zhī ké zhī duàn huī bì bù jí shí huī ér zhān guò zhě

龟山南岸有窑,国人取车螯大蚶之壳之煅,灰壁不及石灰,而粘过者。

zài dōng běi yǒu chí wèi guó rén zhǔ yán chù

再东北有池,为国人煮盐处。

qī yuè èr shí wǔ rì zhèng fù shǐ xíng cè fēng lǐ tú zhōng guān zhě yì zhòng

七月二十五日,正副使行册封礼,途中观者益众。

shàng wàn sōng lǐng yǐ lǐ ér dōng

上万松岭,迤逦而东。

qú dào xiū guǎng yǒu fang bǎng yuē zhōng shān dào

衢道修广,有坊,榜曰:“中山道”。

yòu jìn yī fang bǎng yuē shǒu lǐ zhī bāng

又进一坊,榜曰:“守礼之邦”。

shì sūn dài pí biàn fú mǎng yī yāo yù dài chuí cháng jié pèi lǜ bǎi guān guì yíng dào zuǒ

世孙戴皮弁,服蟒衣,腰玉带,垂裳结佩,率百官跪迎道左。

gèng jìn wèi huān huì mén jù shān diān dié jiāo shí wèi chéng xuē mó rú bì yǒu niǎo dào wú zhì dié gāo wǔ chǐ yǐ shàng yuǎn wàng rú jù dú lóu

更进为欢会门,踞山巅,叠礁石为城,削磨如壁,有鸟道,无雉堞,高五尺以上,远望如聚髑髅。

shǐ wù suí shū suǒ wèi wáng jū duō jù dú lóu yú qí xià zhě nǎi yuǎn wàng wù yú xíng sì shí wèi zhì chéng xià yě

始悟《隋书》所谓王居多聚髑髅于其下者,乃远望误于形似,实未至城下也。

chéng wài shí yá zuǒ juān lóng gāng zì yòu juān hǔ zì

城外石崖,左镌“龙冈”字,右镌“虎”字。

wáng gōng xī xiàng yǐ zhōng guó zài hǎi xī biǎo zhōng shùn miàn xiàng zhī yì

王宫西向,以中国在海西,表忠顺面向之意。

hòu dōng xiàng wèi jì shì mén zuǒ nán xiàng wèi shuǐ mén yòu běi xiàng wéi jiǔ qìng mén

后东向为继世门,左南向为水门,右北向为久庆门。

zài jìn céng yá yǒu mén xī běi xiàng yuē ruì quán zuǒ yòu yǒng dào yǒu zuǒ yè yòu yè èr mén

再进,层崖有门西北向,曰瑞泉,左右甬道,有左掖、右掖二门。

gèng jìn yǒu lòu xī xiàng bǎng yuē kè lòu shàng shè tóng hú lòu shuǐ

更进有漏西向,榜曰:“刻漏”,上设铜壶漏水。

gèng jìn yǒu mén xī běi xiàng wèi fèng shén mén jí wáng fǔ mén yě

更进有门西北向,为奉神门,即王府门也。

diàn tíng fāng guǎng shí shù mǔ fēn qì èr dào yóu yǒng dào jìn zhì quē tíng wèi wáng tīng zhèng zhī suǒ

殿廷方广十数亩,分砌二道,由甬道进至阙廷,为王听政之所。

bì xuán fú xī huà guà xiàng lóng mǎ fù tú lì qí qián juàn sè cāng gǔ wēi yǒu bō shí dài fēi jìn dài wù

壁悬伏羲画卦像,龙马负图立其前,绢色苍古,微有剥蚀,殆非近代物。

běi gōng diàn wū gù pǔ wū jǔ shǒu kě jiē yǐ chù shān gāng qiě zǔ hǎi jù

北宫殿屋固朴,屋举手可接,以处山冈,且阻海飓。

miàn duì wèi nán gōng

面对为南宫。

cǐ rì zhèng fù shǐ yàn yú běi gōng

此日正副使宴于北宫。

dà lǐ jì chéng tōng guó huān biàn

大礼既成,通国欢忭。

wén guó wáng jīng xíng chù xī yǒu cǎi shì

闻国王经行处,悉有彩饰。

quán qí dào páng liè pén huā yì huì rào yǐ zhū lán zhōng kè mù zuò qí lín xíng tí yuē fēi lóng fēi biāo fēi xióng fēi pí wáng zhě zhī ruì shòu

泉崎道旁,列盆花异卉,绕以朱栏,中刻木作麒麟形,题曰:“非龙非彪,非熊非罴,王者之瑞兽。

tiān fēi gōng qián zhí dà sōng liù dié jiǎ shān sì zuò bái hè èr shēng zǐ mǔ lù sān

”天妃宫前,植大松六,叠假山四,作白鹤二,生子母鹿三;

chí shàng jié péng fù yǐ sōng zhī sōng zǐ chuí rú pú táo

池上结棚,覆以松枝,松子垂如葡萄;

chí zhōng kè mù lǐ dà xiǎo wǔ lìng fú shuǐ miàn

池中刻木鲤大小五,令浮水面。

huán chí yǐ zhú lán páng yǒu fang yuē xié lè fang

环池以竹,栏旁有坊,曰“偕乐坊”。

zhù xuán yī bǎn tí yuē lù zhuó zhuó niǎo yú yuè

柱悬一板,题曰:“鹿濯濯,鸟,鱼跃。

guī ér shù zhū fù shǐ fù shǐ yuē cǐ jiē zhì lüè suǒ zài shì gé shù shí nián

”归而述诸副使,副使曰:“此皆《志略》所载,事隔数十年。

yī zì bù yì kě wèi yìn bǎn wén zì yǐ

一字不易,可谓印板文字矣。

cóng kè jiē xiào

”从客皆笑。

yi yě wān xiàn yǒu guī shòu zhě shì jì mǔ yǐ xiào guó rén mò bù wén

宜野湾县有龟寿者,事继母以孝,国人莫不闻。

mǔ ài suǒ shēng zi ér duǎn guī shòu yú qí fù yī zuǒ qián qiě bù shí yǐ jī qí nù

母爱所生子,而短龟寿于其父伊佐前,且不食以激其怒。

yī zuǒ huò zhī yù sǐ guī shòu jiàng lìng shēn yè jí běi gōng yào ér shā zhī

伊佐惑之,欲死龟寿,将令深夜汲北宫,要而杀之。

pū nì guī shòu yú jiā wǎng jiàn yī zuǒ yī zuǒ fù ér fàng zhī

仆匿龟寿于家,往谏伊佐,伊佐缚而放之。

qiě wèi shì yǐ lù bù kě shā nǎi zhú guī shòu

且谓事已露,不可杀,乃逐龟寿。

guī shòu jì bèi fàng yù zì jìn yòu kǒng zhāng mǔ è

龟寿既被放,欲自尽,又恐张母恶。

zhí tiān yù báo bìng bù zhī jiāng wò yú lù

值天雨雹,病不支,僵卧于路。

xún guān jiàn zhī jìn ér fǔ qí tǐ yóu wēn zhī wèi sǐ fù yǐ jǐ yī jiàn sū

巡官见之,近而抚其体犹温,知未死,覆以己衣,渐苏。

xú jí qí gù guī shòu bù yù yáng fù mǔ zhī è shì cí gào zhī

徐诘其故,龟寿不欲扬父母之恶,饰词告之。

chū xún guān wén xiào zǐ guī shòu bèi fàng yì bù píng

初,巡官闻孝子龟寿被放,意不平。

zhì shì jiàn yán yǔ zhī wú yí jí guī shòu

至是见言语支吾,疑即龟寿。

cì yī shí lìng qù mì fǎng de qí zhuàng

赐衣食令去,密访得其状。

nǎi chuán jí cūn rén xì yī zuǒ qī zhì shù qí zuì ér jiān zhī

乃传集村人,系伊佐妻至,数其罪而监之。

jiāng gào yú wáng guī shòu yuàn yǐ shēn dài

将告于王,龟寿愿以身代。

xún guān bù rěn shāng xiào zǐ xīn zhào yī zuǒ fū fù miàn yù zhī

巡官不忍伤孝子心,召伊佐夫妇面谕之。

fù gǎn wù zú wèi mǔ zǐ rú chū

妇感悟,卒为母子如初。

fù shǐ jì wèi zhī jì yú fù wèi shī yǐ biǎo zhāng zhī

副使既为之记,余复为诗以表章之。

shī yún xuān wèn sú dào qiú yáng qián dé duān xū wèi chǎn yáng

诗云:“𬨎轩问俗到球阳,潜德端须为阐扬。

chéng xiào yóu lái néng gǎn gé hé shū mǐn sǔn yǔ wáng xiáng

诚孝由来能感格,何殊闵损与王祥。

yǐ wéi shì jì mǔ ér bù néng jìn xiào zhě quàn

”以为事继母而不能尽孝者劝。

jīng dié shān xū fāng jí yīn bù xíng jí zhōng

经迭山墟,方集,因步行集中。

guān suǒ shì wù shǔ wèi duō yì yǒu yú yán jiǔ cài táo mù qì jiāo zhù tǔ bù cū è wú zú guān zhě

观所市物,薯为多,亦有鱼、盐、酒、菜、陶、木器、蕉苎、土布,粗恶无足观者。

guó wú sì diàn lǜ yè yú qí jiā

国无肆店,率业于其家。

shì huò yǐ yǒu yì wú bù yòng yín qián

市货以有易无,不用银钱。

wén guó zhōng lǜ yòng rì běn kuān yǒng qián bǐ lái yì bú jiàn

闻国中率用日本宽永钱,比来亦不见。

zuó xiāng xié shì chuàn qián huán rú é yǎn wú lún kuò guàn yǐ shéng jī cháng sān cùn xǔ lián sì guàn ér hé zhī fēng yǐ zhǐ shàng yǒu qián jì

昨香携示串钱,环如鹅眼,无轮廓,贯以绳,积长三寸许,连四贯而合之,封以纸,上有钤记。

cǐ qiú rén xīn zhì qián měi fēng dāng dà qián shí

此球人新制钱,每封当大钱十。

gài guó zhōng qián shǎo kuān yǒng qián tóng zhì jiào měi kǒng huò yǒu rén mǎi qù gù shōu cáng zhī tè zhì cǐ qián yìng yòng

盖国中钱少,宽永钱铜质较美,恐或有人买去,故收藏之,特制此钱应用。

shì zhōng wú qián yǐ cǐ

市中无钱以此。

guó zhōng nán yì nǚ láo wú yǒu jiān dān bēi fù zhě

国中男逸女劳,无有肩担背负者。

qū jí zhī rèn jí cǎi xīn yùn shuǐ jiē fù rén zhǔ zhī fán wù jiē dài zhī dǐng

趋集、织纫,及采薪、运水,皆妇人主之,凡物皆戴之顶。

nǚ yī jì wú niǔ wú dài yòu bù shù yāo ér guó sú nán nǚ jiē wú kù shì xū yǐ shǒu yè jīn

女衣既无钮无带,又不束腰,而国俗男女皆无裤,势须以手曳襟。

jīn jiào nán yī zhǎng dié jīn xià wèi liǎng céng fēng bù dé kāi

襟较男衣长,叠襟下为两层,风不得开。

yīn wù tiáo bì piān zhuì zhě yǐ shǒu jì yè jīn xū kōng qí dǐng yǐ dài wù

因悟髫必偏坠者,以手既曳襟,须空其顶以戴物。

tóng ér xí zhī suī zhòng bǎi jīn dēng shān shè jiàn wú qīng cè

童而习之,虽重百斤,登山涉涧,无倾侧。

shì guó zhōng dì yī jué jì yě

是国中第一绝技也。

qí dòng zuò yě cháng juǎn liǎng xiù zhì bèi guàn shéng ér shù zhī

其动作也,常卷两袖至背,贯绳而束之。

fā gòu zhé xǐ xǐ yòng ní

发垢辄洗,洗用泥;

tuō yī jié yú yāo chì shēn dī tóu jiàn rén yì bù bì

脱衣结于腰,赤身低头,见人亦不避。

bào r wéi yī shǒu yòu zhì yāo jiān jí jiè yǐ yè jīn

抱儿惟一手,又置腰间,即借以曳襟。

dōng yuàn zài qí shān chū huān huì mén zhé ér běi

东苑在崎山,出欢会门,折而北。

zhú ruì quán xià liú zhì lóng yuān qiáo huì ér wèi chí guǎng kě shí zhàng zhǎng kě shǔ shí zhàng hàn yǐ dī yuē lóng tán

逐瑞泉下流,至龙渊桥,汇而为池,广可十丈,长可数十丈,捍以堤,曰“龙潭”。

shuǐ qīng yú kě shǔ hé yè bàn dào

水清鱼可数,荷叶半倒。

zài zhé ér dōng yǒu xiǎo cūn píng xiū zhěng sōng gài yīn yì báo yún bǔ lín wēi fēng xiào zhú

再折而东,有小村,屏修整,松盖阴翳,薄云补林,微风啸竹。

yuán wài yǐ jí yōu qù

园外已极幽趣。

rù mén bǎn tíng èr nán xiàng

入门,板亭二,南向。

gèng jìn ér nán wū sān yíng tíng dōng yǒu fù rú fù yú

更进而南,屋三楹,亭东有阜如复盂。

zhé ér nán yǒu yán xī xiàng shàng juān fàn zì

折而南,有岩西向,上镌梵字。

xià dūn shí shī yī shì yǐ wǔ cǎi

下蹲石狮一,饰以五彩。

zài xià yǒu xiǎo fāng chí záo shí wèi lóng shǒu quán cóng kǒu chū

再下,有小方池,凿石为龙首,泉从口出。

yǒu jīn yú chí qián zhú wàn gān hòu sōng bǎi tǐng

有金鱼池,前竹万竿,后松百挺。

zài dōng wèi wàng xiān gé

再东,为望仙阁。

qián yǒu dōng yuàn gé hòu wèi néng rén táng

前有“东苑阁”,后为“能仁堂”。

dōng běi wàng hǎi xī nán wàng shān

东北望海,西南望山。

guó zhōng xíng shèng cǐ wèi dì yī

国中形胜,此为第一。

nán yuàn zhī shèng yì bù jiǎn yú dōng yuàn

南苑之胜,亦不减于东苑。

yuàn zhōng mǎ fù shèng zhé ér dōng xún háng qiān mò jiān shuǐ tián mò mò fān shǔ yóu yóu jué wú qiū jǐng

苑中马富盛,折而东,循行阡陌间,水田漠漠,番薯油油,绝无秋景。

shǔ yǒu xīn zhǒng zhě wèn zhī yǐ sān shōu yǐ

薯有新种者,问知已三收矣。

zài rù shān sōng yīn jiā dào máo wū cēn cī tián jiā zhī jǐng kě huà

再入山,松阴夹道,茅屋参差,田家之景可画。

jì shí yú lǐ shǐ rù yuàn cūn míng gū chǎng chuān jí tóng lè yuàn yě

计十馀里,始入苑村,名姑场川,即“同乐苑”也。

yuàn jù shān jǐ xuān wǔ yíng jiā shì wéi fù gé pō qū zhé

苑踞山脊,轩五楹,夹室为复阁,颇曲折。

xuān qián yǒu chí xīn záo xiá ér dōng xī zhǎng dié jiāo wèi qiáo

轩前有池,新凿,狭而东西长,叠礁为桥。

qiáo nán xīn fù lěi lěi yīn fù yǐ wéi tíng yi yuǎn tiào

桥南新阜累累,因阜以为亭,宜远眺。

tíng dōng zhí qí huā yì huì

亭东植奇花异卉。

yǒu huā jué lèi hú dié jiàng hóng sè yè rú nèn huái yuē hú dié huā

有花绝类蝴蝶,绛红色,叶如嫩槐,曰“蝴蝶花”;

yǒu sōng yè rú bái máo yuē bái fà sōng

有松叶如白毛,曰“白发松”。

chí dōng jiù yǒu tíng yí yǐ bù dài zhī

池东,旧有亭圯,以布代之。

chí xi yǒu gé pō xuān chǎng sì miàn fēng lái yi nà liáng

池西有阁,颇轩敞,四面风来,宜纳凉。

yǒu gé yuē yíng huī yǒu tíng yuē yī lǎn jí zhèng fù shǐ suǒ tí yě

有阁曰“迎晖”,有亭曰“一览”,即正副使所题也。

xuān běi yǒu sōng yǒu fèng jiāo yǒu táo yǒu liǔ

轩北有松,有凤蕉,有桃,有柳。

huáng hūn jǔ yān huǒ lüè tóng zhōng guó

黄昏举烟火,略同中国。

yú xié jì chén yóu bō shàng

余偕寄尘游波上。

bǎn gé wú tā shén wéi guà tóng piàn fān shàng záo fèng jì yù bì zì hòu shǔ yún yuán hé èr nián rén xū

板阁无他神,惟挂铜片幡,上凿“奉寄御币”字,后署云“元和二年壬戌”。

huò yí wèi táng shí wù fēi yě

或疑为唐时物,非也。

àn yuán hé èr nián wèi dīng hài fēi rén xū yě

按,元和二年为丁亥,非壬戌也。

rì běn mǎ chǎng xìn wǔ zhuàn bā guà tōng biàn zhǐ nán nèi liè sān yuán zhǐ zhǎng yún shàng yuán qǐ yǒng lù qī nián jiǎ zi zhǐ yuán hé sān nián guǐ hài

日本马场信武,撰《八卦通变指南》,内列“三元指掌”,云:“上元起永禄七年甲子,止元和三年癸亥;

rú yuán qǐ kuān yǒng yuán nián jiǎ zi zhǐ yuán hé sān nián guǐ hài

如元起宽永元年甲子,止元和三年癸亥;

xià yuán qǐ zhēn tíng yuán nián jiǎ zǐ

下元起贞亭元年甲子。

jīn yuán lù shí liù nián guǐ wèi

今元禄十六年癸未。

guó zhōng jì xíng kuān yǒng qián zhèng yǐ yuán hé rì běn jiàn hào zhī liú qiú jiù céng fèng rì běn zhēng shuò jīn huì yán zhī yú

”国中既行宽永钱,证以元和日本僭号,知琉球旧曾奉日本正朔,今讳言之欤。

zhǐ yuān zhì wú jīng qiǎo zhě ér tóng duō lì wū shàng fàng zhī

纸鸢制无精巧者,儿童多立屋上放之。

àn zhōng guó duō fàng yú qīng míng qián yì qǔ zhāng kǒu yǎng shì xuān dǎo yáng qì lìng r shǎo jí

按中国多放于清明前,义取张口仰视,宣导阳气,令儿少疾。

jīn fàng yú jiǔ yuè yǐ fēi jiǔ yuè zhǐ yuān bù néng shàng zé fēng lì yǔ zhōng guó yì

今放于九月,以非九月纸鸢不能上,则风力与中国异。

jí cǐ kě yàn qiú yáng qì nuǎn gù néng shí yuè zhòng dào

即此可验球阳气暖,故能十月种稻。

guó sú nán yù wèi sēng zhě tīng

国俗男欲为僧者,听。

jì shòu jiè yǒu lǐn gěi

既受戒,有廪给;

yǒu fàn jiè zhě chì lìng huán sú fàng zhī bié dǎo

有犯戒者,饬令还俗,放之别岛。

nǚ zǐ yuàn wèi tǔ jì zhě yì tīng

女子愿为土妓者,亦听。

jiē jiāo wài kè nǚ zhī xiōng dì réng yǔ wài kè xù qīn wǎng lái rán lǜ jiē pín mín gù bù yǐ wéi chǐ ruò yǐ jià fu ér fù gǎn fàn jiān zhě xǔ nǚ zhī fù xiōng zì shā zhī bù yǐ gào wáng

接交外客,女之兄弟,仍与外客叙亲往来,然率皆贫民,故不以为耻,若已嫁夫而复敢犯奸者,许女之父兄自杀之,不以告王;

jí gào wáng wáng yì bù shè

即告王,王亦不赦。

cǐ guó zhōng liáng jiàn zhī dà fáng suǒ yǐ zhòng lián chǐ yě

此国中良贱之大防,所以重廉耻也。

cǐ bāng yǒu hóng yī jì yǔ zhī yán bù jiě

此邦有红衣妓,与之言不解。

àn pāi qīng gē jiē fāng yán yě

按拍清歌,皆方言也。

rán fēng yùn yì zhèng yǒu jiā zhě dài bù jiǎn hān yuán

然风韵亦正有佳者,殆不减憨园。

jìn hū yīn shì tā qiān yǐ shàn suǒ shī yīn tí èr shī yǐ zèng zhī

近忽因事他迁,以扇索诗,因题二诗以赠之。

shī yún fāng líng èr bā zuì fēng liú chǔ chǔ yāo shēn jiǎn jiǎn móu

诗云:“芳龄二八最风流,楚楚腰身剪剪眸;

shǒu bào pí pá hún bù yǔ sì céng xiāng shí zài sū zhōu

手抱琵琶浑不语,似曾相识在苏州。

xīn chóu jiù hèn gǎn qiān duān zài jiàn zhēn rú gé shì nán

”“新愁旧恨感千端,再见真如隔世难。

kě xī jīn xiāo hǎo míng yuè yǔ shuí gòng juǎn xiù lián kàn

可惜今宵好明月,与谁共卷绣帘看?

guó rén lǜ gōng jǐn yǒu suǒ shòu bì gāo jǔ wèi lǐ

国人率恭谨,有所受,必高举为礼。

yǒu suǒ jìng zé fǔ shēn cuō shǒu ér hòu mó bài

有所敬,则俯身搓手而后膜拜。

quàn zūn zhě jiǔ zhuó ér zhì bēi yú zhǐ jiān yǐ wéi jìng píng děng zé zhì shǒu xīn

劝尊者酒,酌而置杯于指尖以为敬,平等则置手心。

cǐ bāng wū jù bù gāo wǎ bì yǐ bì jù yě

此邦屋俱不高,瓦必𤭁,以避飓也。

dì bǎn bì qù de sān chǐ yǐ bì shī yě

地板必去地三尺,以避湿也。

wū jǐ sì chū rú bā jiǎo tíng

屋脊四出,如八角亭。

sì miàn jiē xiū gèng wú chóng gòu fù shì yǐ shěng cái yě

四面接修,更无重构复室,以省材也。

wū wú mén hù shàng xiàn kè shuāng gōu shè fāng gé hu yǐ zhǐ zuǒ yòu tuī yí gèng bù shè àn shuān lì shěng biàn shì wú dào yě

屋无门户,上限刻双沟,设方格,糊以纸,左右推移,更不设暗闩,利省便,恃无盗也;

lín jiē zé shè yǐ

临街则设矣。

shén kān zhì qīng shí yú lú shí yǐ shā sì zǔ shén yě

神龛置青石于炉,实以砂,祀祖神也。

guó yǐ shí wèi shén wú chuán zhēn yě

国以石为神,无传真也。

wǎ shàng wǎ shī suí shū suǒ wèi shòu tóu gǔ jiǎo yě

瓦上瓦狮,《隋书》所谓“兽头骨角”也。

bì wú fěn màn shì pǔ yě

壁无粉墁,示朴也。

guì jiā jiān yǒu hu yà fěn huā jiān xí huá fēng jiàn shē yě

贵家间有糊砑粉花笺,习华风,渐奢也。

guī shān yǒu fēng dú chū yǔ zhòng shān jué

龟山有峰独出,与众山绝。

qián fù xiǎo fēng lí yuē èr zhàng xǔ

前附小峰,离约二丈许。

bāng rén jià shí wèi dòng lián èr shān gāo shí zhàng yú jié bù màn yú dòng dōng

邦人驾石为洞,连二山,高十丈馀,结布幔于洞东。

bù qì shè jí ér dēng xíng dòng shàng

不憩,拾级而登,行洞上;

yòu shí yú jí nǎi zhì diān

又十馀级,乃陟巅。

diān qià róng yī lóu lóu wú míng sì miàn xuān huò wú hù yǒu

巅恰容一楼,楼无名,四面轩豁,无户牖。

fù shǐ wèi yú yuē cí lóu fǔ zhōng shān zhī quán shì bù kě wú míng

副使谓余曰:“兹楼俯中山之全势,不可无名。

yīn míng zhī yuē shǔ lóu bìng wèi zhī bá yuē shǔ zhě hé

”因名之曰“蜀楼”,并为之跋曰:“蜀者何?

dú yě

独也。

lóu hé yǐ shǔ míng yǐ qí jù dú shān yě

楼何以蜀名,以其踞独山也。

bù yuē dú ér yuē shǔ zhě yǐ fù shǐ wèi shǔ rén

不曰独而曰蜀者,以副使为蜀人。

lóu gòu yǐ bǎi nián ér fù shǐ nǎi míng zhī ruò yǒu dài yě

楼构已百年,而副使乃名之,若有待也。

lóu zuǒ kàn qīng chóu yòu fú cāng shí hòu lín dà hǎi qián yī zhōng shān zuò qí zhōng yǐ wàng ruò jiàn líng yān

楼左瞰青畴,右扶苍石,后临大海,前揖中山,坐其中以望,若建瓴焉。

yú yòu qǐng yú fù shǐ yuē é bù kě wú lián

余又请于副使曰: “额不可无联。

fù shǐ yīn shū qián sì yǔ fù zhī

”副使因书前四语付之。

guī lù xún hǎi ér xi yá dòng xī hè jiē qí qiào shì yòu yī shèng yóu yǐ

归路,循海而西,崖洞溪壑,皆奇峭,是又一胜游矣。

yuè nán shān dù sī mǎn cūn rén jiā jiē miàn hǎi qí shí lín lì

越南山,度丝满村,人家皆面海,奇石林立。

zūn hǎi ér xi yǒu shān cuì sè zǎn kōng shí gǔ chuān hǎi yuē shā yuè

遵海而西,有山,翠色攒空,石骨穿海,曰砂岳。

shí wǔ cháo chū tuì bái shí lín lín qún mǎ zhēng chí fēi jiàn rú yǔ

时午潮初退,白石粼粼,群马争驰,飞溅如雨。

zài xi dù dà lǐng cūn cóng jí wèi lí yú wǎng shù bǎi shài qí shàng

再西,度大岭村,丛棘为篱,渔网数百晒其上。

cūn wài shuǐ tián mò mò ní nào xiàn mǎ yǒu niú fàng yú gāng

村外水田漠漠,泥淖陷马,有牛放于冈。

wāng lù wèi mǎ gēng wú niú jīn bù jìn rán yě

汪《录》谓马耕无牛,今不尽然也。

běn dǎo néng zhōng shān yǔ zhě gěi huáng mào wèi qiú zhǎng

本岛能中山语者,给黄帽,为酋长。

suì qiǎn qīn yún shàng jiān fǔ zhī míng fèng xíng guān zhǔ qí fù sòng gè fù qí tǔ zhī yi yǐ gòng yú wáng

岁遣亲云上监抚之,名奉行官,主其赋讼,各赋其土之宜,以贡于王。

jiān qiè zhě wài fǔ zhī wèi

间切者,外府之谓。

shǒu lǐ pō jiǔ mǐ nà bà sì fǔ wèi wáng jī gù bù shè

首里、泊、久米、那霸四府为王畿,故不设。

cǐ wài jiē shè zhí zài qīn mín chá qí cūn zhī lì bì ér bào yú qīn yún shàng

此外皆设,职在亲民,察其村之利弊,而报于亲云上。

jiān qiè lüè rú zhōng guó zhī fǔ

间切,略如中国知府。

zhōng shān shǔ fǔ shí sì jiān qiè shí

中山属府十四,间切十;

shān nán shěng shǔ fǔ shí èr shān běi shěng shǔ fǔ jiǔ jiān qiè rú qí fǔ shù

山南省属府十二,山北省属府九,间切如其府数。

guó sú zì bā yuè chū shí zhì shí wǔ rì bìng zhēng mǐ bàn chì xiǎo dòu wèi fàn xiāng xiǎng yǐ jì yuè

国俗自八月初十至十五日,并蒸米,拌赤小豆,为饭相饷,以祭月。

fēng tóng zhōng guó

风同中国。

shì yè zhèng fù shǐ yāo cóng kè lù yǐn

是夜,正副使邀从客露饮。

yuè guāng chéng shuǐ tiān sè tuō lán fēng jì dòng xī cháo shēng zá sī zhú shēng zì yuǎn ér zhì

月光澄水,天色拖蓝,风寂动息,潮声杂丝竹声,自远而至。

huǎng zhì shēn sān shān tīng zǐ jìn chuī shēng má gū dù qǔ wàn yuán jù jìng yǐ

恍置身三山,听子晋吹笙,麻姑度曲,万缘俱静矣。

yǔ zhòu zhī dà tóng cǐ yī yuè

宇宙之大,同此一月。

huí yì xī rì xiāo shuǎng lóu zhōng liáng xiāo měi jǐng qīng qīng fàng guò jīn zé tiān gè yī fāng néng wú duì yuè ér xīng huái hu

回忆昔日萧爽楼中,良宵美景,轻轻放过,今则天各一方,能无对月而兴怀乎?

shì chuán bā yuè shí bā rì wèi cháo shēng chén

世传八月十八日,为潮生辰。

guó sú yú shì yè hòu cháo bō shàng

国俗,于是夜候潮波上。

zi kè xié jì chén zhì bō shàng cǎo rú bì tǎn zhān lù yù huá fú pū xíng píng yuán yǐ shí ér zuò

子刻,偕寄尘至波上,草如碧毯,沾露愈滑,扶仆行,凭垣倚石而坐。

chǒu kè cháo shǐ zhì ruò yún fēng wàn dié juǎn hǎi fēi lái

丑刻,潮始至,若云峰万叠,卷海飞来。

xū yú xīng qì dà shèng shuǐ guài tuán fēng jīn shé chè diàn tiān zhù yù zhé dì zhóu àn yáo xuě làng jiàn yī zhí gāo bǎi chǐ wèi gǎn jù kuī jiāo gōng yǐ ruò yǒu tuī ér qǐ zhī zhě

须臾,腥气大盛,水怪抟风,金蛇掣电,天柱欲折,地轴暗摇,雪浪溅衣,直高百尺,未敢遽窥鲛宫,已若有推而起之者。

mí lí chǎng huǎng qiān tai wàn zhuàng

迷离惝恍,千态万状。

guān cǐ nǎi zhī méi chéng qī fā yóu xíng róng wèi jǐn yě

观此,乃知枚乘《七发》,犹形容未尽也。

cháo jì tuì shǐ wén chēng hóng zhī shēng chū jiāo shí jiān

潮既退,始闻噌吰之声出礁石间。

xú bù zhì hù guó sì shàng shì yǒu léi tíng zhèn ěr

徐步至护国寺,尚似有雷霆震耳。

cháo zhì cǐ guān zhǐ yǐ

潮至此,观止矣。

yuán dàn zhì liù rì hè jié

元旦至六日,贺节。

chū wǔ rì yíng zào

初五日,迎灶。

èr yuè jì mài shén

二月,祭麦神。

shí èr rì jùn jǐng jí xīn shuǐ sú wèi zhī xǐ bǎi bìng

十二日,浚井,汲新水,俗谓之洗百病。

sān yuè sān rì zuò ài gāo

三月三日,作艾糕。

wǔ yuè wǔ rì jìng dù

五月五日,竞渡。

liù yuè liù rì guó zhōng zuò liù yuè jié jiā jiā zhēng nuò mǐ wèi fàn xiāng xiǎng

六月六日,国中作六月节,家家蒸糯米,为饭相饷。

shí èr yuè bā rì zuò nuò mǐ gāo céng guǒ zòng yè zhēng yǐ xiāng xiǎng míng yuē guǐ bǐng

十二月八日,作糯米糕,层裹棕叶,蒸以相饷,名曰鬼饼。

èr shí sì rì sòng zào

二十四日,送灶。

zhèng sān wǔ jiǔ wèi jí yuè fù nǚ lǜ yóu hǎi pàn bài shuǐ shén qí fú

正、三、五、九为吉月,妇女率游海畔,拜水神祈福;

féng shuò rì qún jí xīn shuǐ xiàn shén

逢朔日,群汲新水献神。

cǐ qí lüè yě

此其略也。

yú dú yí guó sú jìng fú ér bù zhī sì yuè bā rì wèi fú dàn chén

余独疑国俗敬佛,而不知四月八日为佛诞辰;

là bā guǐ bǐng rú jiǎo shǔ ér bù zhī qī bǎo zhōu

腊八鬼饼如角黍,而不知七宝粥。

guó wáng sòng jú èr shí yú pén huā yè bìng mào gēn jì jiē yǐ zhú qiān biāo míng

国王送菊二十馀盆,花叶并茂,根际皆以竹签标名。

nèi sān zhǒng yóu yì lèi yī míng jīn jǐn duo jiān hóng huáng bái sān sè xiǎo ér fán càn rú liè xīng

内三种尤异类:一名“金锦”,朵兼红、黄、白三色,小而繁,灿如列星;

yī míng zhòng bǎo bàn rú lián ér xiǎo sè dàn hóng

一名“重宝”,瓣如莲而小,色淡红;

yī míng sù qiú bàn kuān bù lèi jú chóng dié qiān céng bái rú xuě

一名“素球”,瓣宽,不类菊,重叠千层,白如雪。

jiē suǒ wèi jiàn zhě yìng zhī yǐ shī shī yún táo lí hán pǔ duō qiū sè wèi bì dāng nián yǒu cǐ huā

皆所未见者,媵之以诗,诗云:“陶篱韩圃多秋色,未必当年有此花。

shì rǔ yōu zī zhēn kě xī yí gēn wú lù dào zhōng huá

似汝幽姿真可惜,移根无路到中华。

jiàn shī zi wǔ bù wéi shēn pí wéi tóu sī wèi wěi jiǎn cǎi rú máo shì qí wài tóu wěi kǒu yǎn jiē huó dù jing tiē chǐ

见狮子舞,布为身,皮为头,丝为尾,翦彩如毛饰其外,头尾口眼皆活,镀睛贴齿。

liǎng rén jū qí zhōng fǔ yǎng tiào yuè xiāng xùn xiá huān téng zhuàng

两人居其中,俯仰跳跃,相驯狎欢腾状。

yú yuē cǐ jìn gǔ lè yǐ

余曰:“此近古乐矣。

àn jiù táng shū yīn yuè zhì hòu zhōu wǔ dì shí zào tài píng lè yì wèi zhī wǔ fāng shī zi wǔ

”按《旧唐书·音乐志》,后周武帝时,造太平乐,亦谓之五方狮子舞。

bái lè tiān xī liáng jì yún jiǎ miàn yí rén nòng shī zi kè mù wéi tóu sī zuò wěi

白乐天《西凉妓》云:“假面夷人弄狮子,刻木为头丝作尾。

jīn dù yǎn jīng yín tiē chǐ fèn xùn máo yī ba shuāng ěr

金镀眼睛银贴齿,奋迅毛衣罢双耳。

jí cǐ wǔ yě

”即此舞也。

cǐ bāng yǒu suǒ wèi tà duò xì zhě héng mù yǐ wéi liáng gāo sì chǐ yú fù zhì bǎn ér héng zhī zhǎng zhàng yǒu èr chǐ xū qí liǎng duān jūn lì yān

此邦有所谓“踏柁戏”者,横木以为梁,高四尺馀,复置板而横之,长丈有二尺,虚其两端,均力焉。

yí nǚ èr jié shù yī cǎi chì shuāng zú gè shǒu yī jīn duì lì xiāng shì ér gē

夷女二,结束衣彩,赤双足,各手一巾,对立相视而歌;

gē wèi jìng yuè lì liǎng duān

歌未竟,跃立两端。

shāo zuò dī áng shì ruò shuǐ duì zhī qǐ fú jiàn qǐ jiàn gāo

稍作低昂,势若水碓之起伏,渐起渐高。

dōng zhě dǒu luò ér jī zhī zé xi fēi qǐ sān zhàng yú piān piān ruò qīng yàn zhī wǔ yú kōng yě

东者陡落而激之,则西飞起三丈馀,翩翩若轻燕之舞于空也。

xi zhě luò ér dǒu jī zhī zé dōng zhě fù qǐ yòu rú zhì niǎo zhī zhí shàng qīng yún yě

西者落而陡激之,则东者复起,又如鸷鸟之直上青云也。

dié xiāng qǐ fú yù jī yù jí jǐ ruò shān jī wǔ jìng bù fù biàn qí shú wèi yǐng shú wèi xíng yān

叠相起伏,愈激愈疾,几若山鸡舞镜,不复辨其孰为影,孰为形焉。

é yān shì jiàn shuāi jī jiàn huǎn bǎn mò nǎi ān qí yuè ér xià zhěng yī ér lì

俄焉,势渐衰,机渐缓,板末乃安,齐跃而下,整衣而立。

zhōng xì wú xū dǎo fāng cùn zhě jì zhì cǐ jué yǐ

终戏,无虚蹈方寸者,技至此绝矣。

jiē sòng bīn kè pō zhēn shuài wú yī ràng zhī fán

接送宾客颇真率,无揖让之烦。

kè zhì bù yíng suí yì zuò

客至不迎,随意坐;

zhǔ rén jí jù yān jià huǒ lú zhú tǒng mù xiá gè yī héng yān guǎn qí shàng xiá yǐ yān tǒng yǐ qì huī yě

主人即具烟架、火炉、竹筒、木匣各一,横烟管其上,匣以烟,筒以弃灰也。

yù suǒ jìng kè nǎi pēng chá

遇所敬客,乃烹茶;

yǐ xì mò fěn shǎo xǔ zá chá mò rù fèi shuǐ bàn ōu jiǎo yǐ xiǎo zhú zhou yǐ mò mǎn ōu miàn wèi dù

以细末粉少许杂茶末,入沸水半瓯,搅以小竹帚,以沫满瓯面为度。

kè qù yì bù sòng

客去,亦不送。

guì guān quàn kè cháng yǐ zhù zhàn jiāng shǎo xǔ nà kè chún yǐ wéi jìng

贵官劝客,常以箸蘸浆少许,纳客唇以为敬。

shāo jiǔ zhe huáng táng zé míng fú zhe bái táng zé míng shòu yì quàn kè zhī yī guì pǐn yě

烧酒着黄糖则名福,着白糖则名寿,亦劝客之一贵品也。

chóng yáng jù lóng zhōu jìng dù yú lóng tán

重阳具龙舟竞渡于龙潭。

liú qiú yì yú wǔ yuè jìng dù chóng yáng zhī xì zhuān wèi yàn tiān shǐ ér shè

琉球亦于五月竞渡,重阳之戏,专为宴天使而设。

yīn chéng sān shī yǐ zhì zhī shī yún gù yuán gū fù jú huā huáng wàn lǐ tiáo tiáo zài yì xiāng

因成三诗以志之,诗云:“故园辜负菊花黄,万里迢迢在异乡。

zhōu fàn lóng tán kàn jìng dù chóng yáng cuò rèn zuò duān yáng

舟泛龙潭看竞渡,重阳错认作端阳。

qù nián qiū zài dòng tíng wān qīn zhāi huáng huā chā cuì huán

”“去年秋在洞庭湾,亲摘黄花插翠鬟。

jīn rì dēng gāo lái hǎi wài lèi yī dú shàng wàng fū shān

今日登高来海外,累伊独上望夫山。

dài jiāng fēng xìn fàn guī chá yóu jí chū dōng hǎo dào jiā

”“待将风信泛归槎,犹及初冬好到家。

yǐ wù shuāng qián kāi jú yàn hái qī xuě fǎng méi huā

已误霜前开菊宴,还期雪访梅花。

wén chéng shùn zé céng yú jīn mén gòu de sòng zhū wén gōng mò jì shí sì zì jīn qí hòu yì yóu bǎo zhī

闻程顺则曾于津门购得宋朱文公墨迹十四字,今其后裔犹宝之。

jiè guān bù dé yīn zhì qí jiā

借观不得,因至其家。

kāi juàn jiàn bǐ shì sēn yán rú qí fēng guài shí yǒu yán yán bù kě fàn zhī sè

开卷,见笔势森严,如奇峰怪石,有岩岩不可犯之色。

xiǎng jiàn dāng rì dào xué qì xiàng

想见当日道学气象。

zì jìng bā cùn yǐ shàng wén yuē xiāng fēi hàn yuàn wéi chuān yě chūn bào nán qiáo dié cuì xīn

字径八寸以上,文曰:“香飞翰苑围川野,春报南桥叠萃新。

hòu yǒu míng kuǎn wú suì yuè

”后有名款,无岁月。

wén gōng mò jì liú chuán shì jiān zhě mò bù bǎo ér cáng zhī

文公墨迹流传世间者,莫不宝而藏之。

gài qí suǒ jiù zhě dà bǐ mò nǎi qí yú shì ér néng zì chéng yī jiā yán rú cǐ

盖其所就者大,笔墨乃其馀事,而能自成一家言如此。

zhī gǔ rén xué lì wú suǒ bù zhì yě

知古人学力,无所不至也。

yòu yóu cài qīng pài jiā cí

又游蔡清派家祠。

cí nèi gōng cài jūn mó huà xiàng bìng chū jūn mó mò jì jiàn shì zhī wèi jūn mó de pài yóu míng chū zhì liú qiú wèi sān shí liù xìng zhī yī

祠内供蔡君谟画像,并出君谟墨迹见示,知为君谟的派,由明初至琉球,为三十六姓之一。

qīng pài néng hàn yǔ rén yì tì tǎng

清派能汉语,人亦倜傥。

yóu cí zhì qí jiā huā mù jù yǒu qīng zhì chí yuán rú yuè wèi é qí shì yuē yuè bō dà wū

由祠至其家,花木俱有清致,池圆如月,为额其室曰:“月波大屋”。

dà dǐ qiú rén gōng jiǎn tī shù mù dié qì jiǎ shān gù shì dà fū jiā lǜ yǒu qiū hè yǐ gōng yóu lǎn

大抵球人工剪剔树木,叠砌假山,故士大夫家率有丘壑以供游览。

tíng zhōng shù zhǎng gān shàng zhì xiǎo mù zhōu zhǎng èr chǐ wéi duò fān lǔ jiē bèi

庭中树长竿,上置小木舟,长二尺,桅舵帆橹皆备。

shǒu wěi fēng lún wǔ yè guà sè qí yǐ hòu fēng

首尾风轮五叶,挂色旗以候风。

dù hǎi zhī jiā lǜ yù jì guī qī

渡海之家,率预计归期。

nán fēng zhì zé hé jiā huān xǐ wèi xíng rén dāng guī guī zé chè zhī

南风至,则合家欢喜,谓行人当归,归则撤之。

jí gǔ wǔ liǎng qí yí yì

即古五两旗遗意。

guó wáng yǒu mò zhǎng wǔ cùn kuān èr cùn

国王有墨长五寸,宽二寸。

yǒu lǎo kēng duān yàn zhǎng yī chǐ kuān liù cùn yǒu yǒng lè sì nián zì

有老坑端砚,长一尺,宽六寸,有“永乐四年”字;

yàn bèi yǒu qī nián sì yuè dōng pō jū shì liú zèng pān lǎo zì

砚背有“七年四月东坡居士留赠潘老”字。

wèn zhī wèi qián míng shòu cì wù

问知为前明受赐物。

guó zhōng yǒu dōng pō shī jí zhī wáng bù dàn bǎo qí yàn yǐ

国中有东坡诗集,知王不但宝其砚矣。

mián zhǐ qīng zhǐ jiē yǐ gǔ pí wèi zhī è bù zhōng shū zhě

棉纸、清纸,皆以谷皮为之,恶不中书者。

yǒu hù shū zhǐ dà zhě jiā gāo kě sān chǐ xǔ kuò èr chǐ bái rú yù

有护书纸,大者佳,高可三尺许,阔二尺,白如玉;

xiǎo zhě jiǎn qí bàn

小者减其半。

yì yǒu yìn huā shī jiān kě zuò zhá

亦有印花诗笺,可作札。

bié yǒu wéi píng zhǐ zé hu bì yòng yǐ

别有围屏纸,则糊壁用矣。

xú bǎo guāng qiú zhǐ shī yún lěng jīn rù shǒu bái yú liàn cè lǐ hǎi tāo níng yī piàn

徐葆光《球纸》诗云:“冷金入手白于练,侧理海涛凝一片。

kūn dāo jié jié jìng chǐ fāng dié xuě qiān céng wú mì miàn

昆刀截截径尺方,叠雪千层无幂面。

xíng róng dài jìn

”形容殆尽。

nán pào tái jiān yǒu bēi èr yī zhèng shū bō shí shèn wēi fèng shū zào sān zì

南炮台间,有碑二:一正书,剥蚀甚微,“奉书造”三字;

yī qí guó xué shū

一其国学书。

qián cháo jiā jìng èr shí yī nián jiàn wéi bù néng jǐn shi

前朝嘉靖二十一年建,惟不能尽识。

qí bǐ lì zhèng zì qiú jìng fēi wǔ

其笔力正自遒劲飞舞。

yǒu mù yuē shān mǐ yòu míng yě má gū yè kě rǎn zi rú nǚ zhēn wèi suān tǔ rén zhà yǐ wéi cù

有木曰山米,又名野麻姑,叶可染,子如女贞,味酸,土人榨以为醋。

qiú cù chún bái bù shèn suān gōng zhě yǐ wéi mǐ cù wèi bù lèi huò jí cǐ guǒ suǒ zhà yú

球醋纯白,不甚酸,供者以为米醋,味不类,或即此果所榨欤?

xí dì zuò yǐ dōng wéi shàng shè zhān

席地坐,以东为上,设毡。

shí jiē xiǎo pán fāng yíng chǐ zhe liǎng bǎn wèi jiǎo gāo bā cùn xǔ

食皆小盘,方盈尺,着两板为脚,高八寸许。

yáo fán sì jìn gè pán zhù ér bù xiāng gòng

肴凡四进,各盘贮而不相共。

sān jìn jiē fù yǐ fàn zhì sì yáo nǎi jìn jiǔ èr bù guò sān xún

三进皆附以饭,至四肴乃进酒二,不过三巡。

měi jìn yáo zhǐ yī pán bì chè qián yáo ér hòu jìn qí cì

每进肴止一盘,必撤前肴而后进其次。

yáo fàn yòng yóu jiān miàn guǒ cì yáo fàn yòng chǎo mǐ huā sān yáo yòng fàn

肴饭用油煎面果,次肴饭用炒米花,三肴用饭。

měi gōng yáo jiǔ zhǔ rén bì qīn shǒu gāo jǔ zhì kè qián fǔ shēn cuō shǒu ér tuì

每供肴酒,主人必亲手高举,置客前,俯身搓手而退。

zhōng xí zhǔ rén bù péi yǐ wéi zhì jìng

终席,主人不陪,以为至敬。

cǐ qiú rén yàn huì zūn kè zhī lǐ píng děng nǎi duì yǐn

此球人宴会尊客之礼,平等乃对饮。

dà yào qiú sú xí jiē zuò dì wú yǐ zhuō zhī yòng shí jù rú gǔ zǔ dòu yáo jǐn gàn zhì wú suǒ yòng sháo

大要球俗,席皆坐地,无椅桌之用,食具如古俎豆,肴尽干制,无所用勺。

suī guì guān jiā shí bù guò yī yáo yī fàn yī zhù

虽贵官家食,不过一肴、一饭、一箸;

zhù duō xuē xīn liǔ wèi zhī

箸多削新柳为之。

jí qī zǐ bù tóng shí yóu yǒu gǔ rén zhī yí fēng yān

即妻子不同食,犹有古人之遗风焉。

shǐ yuàn fū mìng táng hòu jiù yǒu èr bǎng

使院“敷命堂”后,旧有二榜。

yī shū qián míng cè shǐ xìng míng hóng wǔ wǔ nián fēng zhōng shān wáng chá dù shǐ xíng rén tāng zài

一书前明册使姓名:洪武五年,封中山王察度,使行人汤载;

yǒng lè èr nián fēng wǔ níng shǐ xíng rén shí zhōng

永乐二年,封武宁,使行人时中;

hóng xī yuán nián fēng ba zhì shǐ zhōng guān chái shān

洪熙元年,封巴志,使中官柴山;

zhèng tǒng qī nián fēng shàng zhōng shǐ jǐ shì zhōng shù biàn xíng rén liú xùn

正统七年,封尚忠,使给事中俞忭,行人刘逊;

shí sān nián fēng shàng sī dá shǐ jǐ shì zhōng chén chuán xíng rén wàn xiáng

十三年,封尚思达,使给事中陈传,行人万祥;

jǐng tài èr nián fēng shàng jǐng fú shǐ jǐ shì zhōng qiáo yì xíng rén tóng shǒu hóng

景泰二年,封尚景福,使给事中乔毅,行人童守宏;

liù nián fēng shàng tài jiǔ shǐ jǐ shì zhōng yán chéng xíng rén liú jiǎn

六年,封尚泰久,使给事中严诚,行人刘俭;

tiān shùn liù nián fēng shàng dé shǐ lì kē jǐ shì zhōng pān róng xíng rén cài zhé

天顺六年,封尚德,使吏科给事中潘荣,行人蔡哲;

chéng huà liù nián fēng shàng yuán shǐ bīng kē jǐ shì zhōng guān róng xíng rén hán wén

成化六年,封尚圆,使兵科给事中官荣,行人韩文;

shí sān nián fēng shàng zhēn shǐ bīng kē jǐ shì zhōng dǒng xíng rén sī sī fù zhāng xiáng

十三年,封尚真,使兵科给事中董,行人司司副张祥;

jiā jìng qī nián fēng shàng qīng shǐ lì kē jǐ shì zhōng chén kǎn xíng rén gāo chéng

嘉靖七年,封尚清,使吏科给事中陈侃,行人高澄;

sì shí yī nián fēng shàng yuán shǐ lì kē zuǒ jǐ shì zhōng guō rǔ lín xíng rén li jì chūn

四十一年,封尚元,使吏科左给事中郭汝霖,行人李际春;

wàn lì sì nián fēng shàng yǒng shǐ hù kē zuǒ jǐ shì zhōng xiāo chóng yè xíng rén xiè jié

万历四年,封尚永,使户科左给事中萧崇业,行人谢杰;

èr shí jiǔ nián fēng shàng níng shǐ bīng kē yòu jǐ shì zhōng xià zǐ yáng xíng rén wáng shì zhèng

二十九年,封尚宁,使兵科右给事中夏子阳,行人王士正;

chóng zhēn yuán nián fēng shàng fēng shǐ hù kē zuǒ jǐ shì zhōng dù sān cè xíng rén sī sī zhèng yáng lún

崇祯元年,封尚丰,使户科左给事中杜三策,行人司司正杨伦。

fán shí wǔ cì èr shí qī rén

凡十五次,二十七人。

chái shān yǐ qián wú fù yě

柴山以前,无副也。

yī shū běn cháo cè shǐ xìng míng kāng xī èr nián fēng shàng zhì shǐ bīng kē fù lǐ guān zhāng xué lǐ xíng rén wáng gāi

一书本朝册使姓名:康熙二年,封尚质,使兵科副理官张学礼,行人王垓;

èr shí yī nián fēng shàng zhēn shǐ hàn lín yuàn jiǎn tǎo wāng jí nèi gé zhōng shū shè rén lín lín

二十一年,封尚贞,使翰林院检讨汪楫,内阁中书舍人林麟;

wǔ shí bā nián fēng shàng jìng shǐ hàn lín yuàn jiǎn tǎo hǎi bǎo hàn lín yuàn biān xiū xú bǎo guāng

五十八年,封尚敬,使翰林院检讨海宝,翰林院编修徐葆光;

qián lóng èr shí yī nián fēng shàng mù shǐ hàn lín yuàn shì jiǎng quán kuí hàn lín yuàn biān xiū zhōu huáng

乾隆二十一年,封尚穆,使翰林院侍讲全魁,翰林院编修周煌。

fán sì cì gòng bā rén

凡四次,共八人。

qīng míng hòu nán fēng wèi cháng

清明后,南风为常。

shuāng jiàng hòu nán běi fēng wèi cháng

霜降后,南北风为常。

fǎn shì jù jiāng zuò

反是飓将作。

zhèng èr sān yuè duō jù wǔ liù qī bā yuè duō

正二三月多飓,五六七八月多。

jù zhòu fā ér shū zhǐ jiàn zuò ér duō rì

飓骤发而倏止,渐作而多日。

jiǔ yuè běi fēng huò lián yuè sú chēng jiǔ jiàng fēng jiān yǒu qǐ yì zhòu rú jù

九月北风或连月,俗称九降风,间有起,亦骤如飓。

yù jù yóu kě yù nàn dāng

遇飓犹可,遇难当。

shí yuè hòu duō běi fēng jù wú dìng qī zhōu rén shì fēng xì yǐ lái wǎng

十月后多北风,飓无定期,舟人视风隙以来往。

fán jù jiāng zhì tiān sè yǒu hēi diǎn jí shōu fān yán duò yǐ dài chí zé bù jí huò zhì qīng fù

凡飓将至,天色有黑点,急收帆,严舵以待,迟则不及,或至倾覆。

jiāng zhì tiān biān duàn hóng ruò piàn fān yuē pò fān

将至,天边断虹若片帆,曰破帆;

shāo jí bàn tiān rú hòu wěi yuē qū hòu

稍及半天如鲎尾,曰屈鲎。

ruò jiàn běi fāng yóu nüè

若见北方尤虐。

yòu hǎi miàn zhòu biàn duō huì rú mǐ kāng jí hǎi shé fú yóu huò hóng qīng tíng fēi rào jiē jù fēng zhēng

又海面骤变,多秽如米糠,及海蛇浮游,或红蜻蜓飞绕,皆飓风征。

zì lái qiú yáng hū yǐ bàn nián dōng fēng bù lái yù guī wú jì

自来球阳,忽已半年,东风不来,欲归无计。

shí yuè èr shí wǔ rì nǎi shǐ yáng fān fǎn guó

十月二十五日,乃始扬帆返国。

zhì èr shí jiǔ rì jiàn wēn zhōu nán qǐ shān

至二十九日,见温州南杞山。

shǎo qǐng jiàn běi qǐ shān yǒu chuán shù shí zhǐ pō yān

少顷,见北杞山,有船数十只泊焉。

zhōu rén jiē xǐ yǐ wéi cǐ bì yíng hù chuán yě

舟人皆喜,以为此必迎护船也。

shǒu bèi dēng hòu shāo yǐ wàng jīng bào yuē pō zhě zéi chuán yě

守备登后艄以望,惊报曰:“泊者贼船也。

yòu bào zéi chuán jiē yáng fān yǐ

”又报:“贼船皆扬帆矣。

wèi jǐ zéi chuán shí liù zhǐ yāo he ér lái

”未几,贼船十六只,吆喝而来。

wǒ chuán cóng duò mén fàng zǐ mǔ pào lì bì sì rén jī hē zhě duò hǎi

我船从舵门放子母炮,立毙四人,击喝者堕海。

zéi tuì

贼退。

qiāng bìng fā yòu bì liù rén

枪并发,又毙六人;

fù yǐ pào jī zhī bì wǔ rén

复以炮击之,毙五人。

shāo jìn yòu jī zhī fù bì sì rén

稍进,又击之,复毙四人。

nǎi tuì qù

乃退去。

qí shí zéi chuán yǐ zhàn shàng fēng àn yí zǐ mǔ pào zhì duò yòu xián biān lián bì zéi shí èr rén fén qí tóu peng jiē zhuǎn duò ér tuì

其时,贼船已占上风,暗移子母炮至舵右舷边,连毙贼十二人,焚其头篷,皆转舵而退。

zhōng yǒu èr chuán jiào dà fù gǔ zào yóu shàng fēng fēi zhì

中有二船较大,复鼓噪,由上风飞至。

dà pào zhǔn duì zéi chuán jí shī fàng yī fà zhōng qí zéi shǒu yān mí lǐ xǔ

大炮准对贼船,即施放,一发中其贼首,烟迷里许。

jì sàn zé zéi chuán yǐ jǐn tuì

既散,则贼船已尽退。

shì yì yě qiāng pào jù wú xū fā xìng miǎn yú wēi

是役也,枪炮俱无虚发,幸免于危。

bù yī shí běi fēng yòu zhì làng fēi guò chuán

不一时,北风又至,浪飞过船。

mèng zhōng wén zhōu rén huā yuē dào guān táng yǐ

梦中闻舟人哗曰:“到官塘矣!

jīng qǐ

”惊起。

cóng kè jiē yī yè bù mián yǔ yú yuē xiǎn zhì cǐ rǔ shàng néng shuì yé

从客皆一夜不眠,语余曰:“险至此,汝尚能睡耶?

yú wèn qí zhuàng yuē měi cè zé peng jiē wò shuǐ

”余问其状,曰:“每侧则篷皆卧水;

yī làng gài chuán zé chuán shēn rù shuǐ wéi wén pù bù shēng chuí liú bù xī

一浪盖船,则船身入水,惟闻瀑布声,垂流不息。

qí bù fù zhě xìng yé

其不覆者,幸耶!

yú xiào yīng zhī yuē shè fù jūn děng néng miǎn hu

”余笑应之曰:“设覆,君等能免乎?

yú rù hēi tián xiāng wèi zēng mù jī qí xiǎn qǐ fēi xìng hu

余入黑甜乡,未曾目击其险,岂非幸乎?

guàn hòu dēng zhàn tái shì zhī qián hòu shí yú zào jiē méi chuán miàn wú yī wù cuàn huǒ duàn yǐ

”盥后,登战台视之,前后十馀灶,皆没,船面无一物,爨火断矣。

zhōu rén zhǐ yuē qián jí dìng hǎi kě wú lǜ yǐ

舟人指曰:“前即定海,可无虑矣。

shēn kè nǎi de pō

”申刻乃得泊。

chuán hù dēng àn gòu mǐ xīn nǎi de shí

船户登岸购米薪,乃得食。

shì yè xiū jiā shū yǐ wèi yún zhī xuán xì ér guī xīn yì qiè

是夜修家书,以慰芸之悬系,而归心益切。

yóu yì xī nián yún cháng wèi yú bù yī cài fàn kě lè zhōng shēn bù bì zuò yuǎn yóu

犹忆昔年,芸尝谓余:“布衣菜饭,可乐终身,不必作远游。

cǐ fān háng hǎi suī qí ér xiǎn bīn wēi xìng miǎn shǐ yǒu wèi hu yún zhī yán yě

”此番航海,虽奇而险,濒危幸免,始有味乎芸之言也。

✦ You read 中山记历 (伪续)

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.