三略 · 黄石公 · Chapter 1 of 3

上略

PinyinModern Translation
Size

fū zhǔ jiāng zhī fǎ wu lǎn yīng xióng zhī xīn shǎng lù yǒu gōng tōng zhì yú zhòng

夫主将之法,务揽英雄之心,赏禄有功,通志于众。

gù yǔ zhòng tóng hào mǐ bù chéng

故与众同好,靡不成;

yǔ zhòng tóng wù mǐ bù qīng

与众同恶,靡不倾。

zhì guó ān jiā dé rén yě

治国安家,得人也;

wáng guó pò jiā shī rén yě

亡国破家,失人也。

hán qì zhī lèi xián yuàn de qí zhì

含气之类咸愿得其志。

jūn chèn yuē róu néng zhì gāng ruò néng zhì qiáng

《军谶》曰:“柔能制刚,弱能制强。

róu zhě dé yě

”柔者,德也;

gāng zhě zéi yě

刚者,贼也。

ruò zhě rén zhī suǒ zhù qiáng zhě yuàn zhī suǒ gōng

弱者人之所助,强者怨之所攻。

róu yǒu suǒ shè gāng yǒu suǒ shī

柔有所设,刚有所施;

ruò yǒu suǒ yòng qiáng yǒu suǒ jiā

弱有所用,强有所加;

jiān cǐ sì zhě ér zhì qí yi

兼此四者,而制其宜。

duān mò wèi jiàn rén mò néng zhī

端末未见,人莫能知;

tiān dì shén míng yǔ wù tuī yí

天地神明,与物推移;

biàn dòng wú cháng yīn dí zhuǎn huà

变动无常,因敌转化;

bù wéi shì xiān dòng ér zhé suí

不为事先,动而辄随。

gù néng tú zhì wú jiāng fú chéng tiān wēi kuāng zhèng bā jí mì dìng jiǔ yí

故能图制无疆,扶成天威,匡正八极,密定九夷。

rú cǐ móu zhě wèi dì wáng shī

如此谋者,为帝王师。

gù yuē mò bù tān qiáng xiān néng shǒu wēi ruò néng shǒu wēi nǎi bǎo qí shēng

故曰:莫不贪强,鲜能守微,若能守微,乃保其生。

shèng rén cún zhī dòng yìng shì jī

圣人存之,动应事机。

shū zhī mí sì hǎi juǎn zhī bù yíng huái

舒之弥四海,卷之不盈怀;

jū zhī bù yǐ shì zhái shǒu zhī bù yǐ chéng guō

居之不以室宅,守之不以城郭;

cáng zhī xiōng yì ér dí guó fú

藏之胸臆,而敌国服。

jūn chèn yuē néng róu néng gāng qí guó mí guāng

《军谶》曰:“能柔能刚,其国弥光;

néng ruò néng qiáng qí guó mí zhāng

能弱能强,其国弥彰;

chún róu chún ruò qí guó bì xuē

纯柔纯弱,其国必削;

chún gāng chún qiáng qí guó bì wáng

纯刚纯强,其国必亡。

fu wèi guó zhī dào shì xián yǔ mín

夫为国之道,恃贤与民。

xìn xián rú fù xīn shǐ mín rú sì zhī zé cè wú yí

信贤如腹心,使民如四肢,则策无遗。

suǒ shì rú zhī tǐ xiāng suí gǔ jié xiāng jiù

所适如支体相随,骨节相救;

tiān dào zì rán qí qiǎo wú jiàn

天道自然,其巧无间。

jūn guó zhī yào chá zhòng xīn shī bǎi wù

军国之要,察众心,施百务。

wēi zhě ān zhī

危者安之,

jù zhě huan zhī

惧者欢之,

pàn zhě hái zhī

叛者还之,

yuàn zhě yuán zhī

怨者原之,

su zhě chá zhī

诉者察之,

bēi zhě guì zhī

卑者贵之,

qiáng zhě yì zhī

强者抑之,

dí zhě cán zhī

敌者残之,

tān zhě fēng zhī

贪者丰之,

yù zhě shǐ zhī

欲者使之,

wèi zhě yǐn zhī

畏者隐之,

móu zhě jìn zhī

谋者近之,

chán zhě fù zhī

谗者覆之,

huǐ zhě fù zhī

毁者复之,

fǎn zhě fèi zhī

反者废之,

héng zhě cuò zhī

横者挫之,

mǎn zhě sǔn zhī

满者损之,

guī zhě zhāo zhī

归者招之,

fú zhě jū zhī

服者居之,

jiàng zhě tuō zhī

降者脱之。

huò gù shǒu zhī huò è sāi zhī huò nán zhūn zhī huò chéng gē zhī huò dì liè zhī huò cái sàn zhī

获固守之,获阨塞之,获难屯之,获城割之,获地裂之,获财散之。

dí dòng cì zhī dí jìn bèi zhī dí qiáng xià zhī dí yì qù zhī dí líng dài zhī dí bào suí zhī dí bèi yì zhī dí mù xié zhī

敌动伺之,敌近备之,敌强下之,敌佚去之,敌陵待之,敌暴绥之,敌悖义之,敌睦携之。

shùn jǔ cuò zhī yīn shì pò zhī fàng yán guò zhī sì wǎng luó zhī

顺举挫之,因势破之,放言过之,四网罗之。

de ér wù yǒu jū ér wù shǒu bá ér wù jiǔ lì ér wù qǔ

得而勿有,居而勿守,拔而勿久,立而勿取。

wèi zhě zé jǐ yǒu zhě zé shì

为者则己,有者则士。

yān zhī lì zhī suǒ zài

焉知利之所在?

bǐ wèi zhū hóu jǐ zài tiān zǐ shǐ chéng zì bǎo lìng shì zì chǔ

彼为诸侯,己在天子,使城自保,令士自处。

shì néng zǔ zǔ xiān néng xià xià

世能祖祖,鲜能下下⑩;

zǔ zǔ wèi qīn xià xià wèi jūn

祖祖为亲,下下为君。

xià xià zhě wu gēng sāng bù duó qí shí

下下者,务耕桑,不夺其时;

báo fù liǎn bù kuì qí cái

薄赋敛,不匮其财;

hǎn yáo yì bù shǐ qí láo

罕徭役,不使其劳;

zé guó fù ér jiā xī rán hòu xuǎn shì yǐ sī mù zhī

则国富而家娭,然后选士以司牧之。

fu suǒ wèi shì zhě yīng xióng yě

夫所谓士者,英雄也。

gù yuē luō qí yīng xióng zé dí guó qióng

故曰:罗其英雄则敌国穷。

yīng xióng zhě guó zhī gàn

英雄者,国之干;

shù mín zhě guó zhī běn

庶民者,国之本。

de qí gàn shōu qí běn zé zhèng xíng ér wú yuàn

得其干,收其本,则政行而无怨。

fu yòng bīng zhī yào zài chóng lǐ ér zhòng lù

夫用兵之要,在崇礼而重禄。

lǐ chóng zé zhì shì zhì

礼崇,则智士至;

lù zhòng zé yì shì qīng sǐ

禄重,则义士轻死。

gù lù xián bù ài cái shǎng gōng bù yú shí zé xià lì bìng ér dí guó xuē

故禄贤不爱财,赏功不逾时则下力并而敌国削。

fu yòng rén zhī dào zūn yǐ jué shàn yǐ cái zé shì zì lái

夫用人之道,尊以爵,赡以财,则士自来;

jiē yǐ lǐ lì yǐ yì zé shì sǐ zhī

接以礼,励以义,则士死之。

fu jiàng shuài zhě bì yǔ shì zú tóng zī wèi ér gòng ān wēi dí nǎi kě jiā

夫将帅者,必与士卒同滋味而共安危,敌乃可加。

gù bīng yǒu quán shèng dí yǒu quán yīn

故兵有全胜,敌有全因。

xī zhě liáng jiàng zhī yòng bīng yǒu kuì dān láo zhě shǐ tóu zhū hé yǔ shì zú tóng liú ér yǐn

昔者良将之用兵,有馈箪醪者,使投诸河与士卒同流而饮。

fu yī dān zhī láo bù néng wèi yī hé zhī shuǐ ér sān jūn zhī shì sī wèi zhì sǐ zhě yǐ zī wèi zhī jí jǐ yě

夫一箪之醪不能味一河之水,而三军之士思为致死者,以滋味之及己也。

jūn chèn yuē jūn jǐng wèi dá jiāng bù yán kě

《军谶》曰:“军井未达,将不言渴;

jūn mù wèi bàn jiāng bù yán juàn

军幕未办,将不言倦;

jūn zào wèi chuī jiāng bù yán jī

军灶未炊,将不言饥。

dōng bù fú qiú xià bù cāo shàn yǔ bù zhāng gài

冬不服裘,夏不操扇,雨不张盖。

shì wèi jiāng lǐ

”是谓将礼。

yǔ zhī ān yǔ zhī wēi gù qí zhòng kě hé ér bù kě lí kě yòng ér bù kě pí

与之安,与之危,故其众可合而不可离,可用而不可疲;

yǐ qí ēn sù xù móu sù hé yě

以其恩素蓄,谋素合也。

gù xù ēn bù juàn yǐ yī qǔ wàn

故蓄恩不倦,以一取万。

jūn chèn yuē jiāng zhī suǒ yǐ wèi wēi zhě hào lìng yě

《军谶》曰:“将之所以为威者,号令也;

zhàn zhī suǒ yǐ quán shèng zhě jūn zhèng yě

战之所以全胜者,军政也;

shì zhī suǒ yǐ qīng zhàn zhě yòng mìng yě

士之所以轻战者,用命也。

gù jiāng wú hái lìng shǎng fá bì xìn

”故将无还令,赏罚必信;

rú tiān rú de nǎi kě yù rén

如天如地,乃可御人;

shì zú yòng mìng nǎi kě yuè jìng

士卒用命,乃可越境。

fu tǒng jūn chí shì zhě jiāng yě

夫统军持势者,将也;

zhì shèng pò dí zhě zhòng yě

制胜破敌者,众也。

gù luàn jiāng bù kě shǐ bǎo jūn guāi zhòng bù kě shǐ fá rén

故乱将不可使保军,乖众不可使伐人。

gōng chéng zé bù bá tú yì zé bù fèi

攻城则不拔,图邑则不废;

èr zhě wú gōng zé shì lì pí bì

二者无功,则士力疲弊。

shì lì pí bì zé jiāng gū zhòng bèi

士力疲弊,则将孤众悖;

yǐ shǒu zé bù gù yǐ zhàn zé bēn běi

以守则不固,以战则奔北。

shì wèi lǎo bīng

是谓老兵。

bīng lǎo zé jiāng wēi bù xíng

兵老,则将威不行;

jiāng wú wēi zé shì zú qīng xíng

将无威,则士卒轻刑;

shì zú qīng xíng zé jūn shī wǔ

士卒轻刑,则军失伍;

jūn shī wǔ zé shì zú táo wáng

军失伍,则士卒逃亡;

shì zú táo wáng zé dí chéng lì

士卒逃亡,则敌乘利;

dí chéng lì zé jūn bì sàng

敌乘利,则军必丧。

jūn chèn yuē liáng jiàng zhī tǒng jūn yě shù jǐ ér zhì rén tuī huì shī ēn shì lì rì xīn zhàn rú fēng fā gōng rú hé jué

《军谶》曰:“良将之统军也,恕己而治人,推惠施恩,士力日新,战如风发,攻如河决。

gù qí zhòng kě wàng ér bù kě dāng kě xià ér bù kě shèng

”故其众可望而不可当,可下而不可胜。

yǐ shēn xiān rén gù qí bīng wèi tiān xià xióng

以身先人,故其兵为天下雄。

jūn chèn yuē jūn yǐ shǎng wèi biǎo yǐ fá wèi lǐ

《军谶》曰:“军以赏为表,以罚为里。

shǎng fá míng zé jiāng wēi xíng

”赏罚明,则将威行;

guān rén de zé shì zú fú

官人得,则士卒服;

suǒ rèn xián zé dí guó zhèn

所任贤,则敌国震。

jūn chèn yuē xián zhě suǒ shì qí qián wú dí

《军谶》曰:“贤者所适,其前无敌。

gù shì kě xià ér bù kě jiāo jiāng kě lè ér bù kě yōu móu kě shēn ér bù kě yí

”故士可下而不可骄,将可乐而不可忧,谋可深而不可疑。

shì jiāo zé xià bù shùn

士骄,则下不顺;

jiāng yōu zé nèi wài bù xiāng xìn

将忧,则内外不相信;

móu yí zé dí guó fèn

谋疑,则敌国奋。

yǐ cǐ gōng fá zé zhì luàn

以此,攻伐则致乱。

fu jiāng zhě guó zhī mìng yě

夫将者,国之命也。

jiāng néng zhì shèng zé guó jiā ān dìng

将能制胜,则国家安定。

jūn chèn yuē jiāng néng qīng néng jìng

《军谶》曰:“将能清,能净;

néng píng néng zhěng

能平,能整;

néng shòu jiàn néng tīng sòng

能受谏,能听讼;

néng nà rén néng cǎi yán

能纳人,能采言;

néng zhī guó sú néng tú shān chuān

能知国俗,能图山川;

néng biǎo xiǎn nán néng zhì jūn quán

能表险难,能制军权。

gù yuē rén xián zhī zhì shèng míng zhī lǜ fù xīn zhī yán láng miào zhī yǔ xīng shuāi zhī shì jiāng suǒ yí wén

”故曰,仁贤之智,圣明之虑,负薪之言,廊庙之语,兴衰之事,将所宜闻。

jiāng zhě néng sī shì rú kě zé cè cóng yān

将者,能思士如渴,则策从焉。

fu jiāng jù jiàn zé yīng xióng sàn

夫将,拒谏,则英雄散;

cè bù cóng zé móu shì pàn

策不从,则谋士叛;

shàn è tóng zé gōng chén juàn

善恶同,则功臣倦;

zhuān jǐ zé xià guī jiù

专己,则下归咎;

zì fá zé xià shǎo gōng

自伐,则下少功;

xìn chán zé zhòng lí xīn

信谗,则众离心;

tān cái zé jiān bù jīn

贪财,则奸不禁;

nèi gù zé shì zú yín

贪恋女色,士卒就会淫乱无度。

jiāng yǒu yī zé zhòng bù fú

将有一,则众不服;

yǒu èr zé jūn wú shì

有二,则军无式;

yǒu sān zé xià bēn běi

有三,则下奔北;

yǒu sì zé huò jí guó

有四,则祸及国。

jūn chèn yuē jiāng móu yù mì shì zhòng yù yī gōng dí yù jí

《军谶》曰:“将谋欲密,士众欲一,攻敌欲疾。

jiāng móu mì zé jiān xīn bì

”将谋密,则奸心闭;

shì zhòng yī zé jūn xīn jié

士众一,则军心结;

gōng dí jí zé bèi bù jí shè

攻敌疾,则备不及设。

jūn yǒu cǐ sān zhě zé jì bù duó

军有此三者,则计不夺。

jiāng móu xiè zé jūn wú shì

将谋泄,则军无势;

wài kuī nèi zé huò bù zhì

外窥内,则祸不制;

cái rù yíng zé zhòng jiān huì

财入营,则众奸会。

jiāng yǒu cǐ sān zhě jūn bì bài

将有此三者,军必败。

jiāng wú lǜ zé móu shì qù

将无虑,则谋士去;

jiāng wú yǒng zé lì shì kǒng

将无勇,军士就会惊恐;

jiāng wàng dòng zé jūn bù zhòng

将妄动,则军不重。

jiāng qiān nù zé yī jūn jù

将迁怒,则一军惧。

jūn chèn yuē lǜ yě yǒng yě jiāng zhī suǒ zhòng

《军谶》曰:“虑也,勇也,将之所重;

dòng yě nù yě jiāng zhī suǒ yòng

动也,怒也,将之所用。

cǐ sì zhě jiāng zhī míng jiè yě

”此四者,将之明诫也。

jūn chèn yuē jūn wú cái shì bù lái

《军谶》曰:“军无财,士不来;

jūn wú shǎng shì bù wǎng

军无赏,士不往。

jūn chèn yuē xiāng ěr zhī xià bì yǒu xuán yú

”《军谶》曰:“香饵之下,必有悬鱼;

zhòng shǎng zhī xià bì yǒu sǐ fū

重赏之下,必有死夫。

gù lǐ zhě shì zhī suǒ guī

”故礼者,士之所归;

shǎng zhě shì zhī suǒ sǐ

赏者,士之所死。

zhāo qí suǒ guī shì qí suǒ sǐ zé qiú zhě zhì

招其所归,示其所死,则求者至。

gù lǐ ér hòu huǐ zhě shì bù zhǐ

故礼而后悔者士不止;

shǎng ér hòu huǐ zhě shì bù shǐ

赏而后悔者士不使。

lǐ shǎng bù juàn zé shì zhēng sǐ

礼赏不倦,则士争死。

jūn chèn yuē xīng shī zhī guó wu xiān lóng ēn

《军谶》曰:“兴师之国,务先隆恩;

gōng qǔ zhī guó wu xiān yǎng mín

攻取之国,务先养民。

yǐ guǎ shèng zhòng zhě ēn yě

”以寡胜众者,恩也。

yǐ ruò shèng qiáng zhě mín yě

以弱胜强者民也。

gù liáng jiàng zhī yǎng shì bù yì yú shēn

故良将之养士,不易于身;

gù néng shǐ sān jūn rú yī xīn zé qí shèng kě quán

故能使三军如一心,则其胜可全。

jūn chèn yuē yòng bīng zhī yào bì xiān chá dí qíng shì qí cāng kù dù qí liáng shí bo qí qiáng ruò chá qí tiān dì cì qí kòng xì

《军谶》曰:“用兵之要,必先察敌情:视其仓库,度其粮食,卜其强弱,察其天地,伺其空隙。

gù guó wú jūn lǚ zhī nán ér yùn liáng zhě xū yě

”故国无军旅之难而运粮者,虚也;

mín cài sè zhě qióng yě

民菜色者,穷也。

qiān lǐ kuì liáng mín yǒu jī sè

千里馈粮,民有饥色;

qiáo sū hòu cuàn shī bù sù bǎo

临时砍柴做饭,军队无法经常吃饱。

fu yùn liáng bǎi lǐ wú yī nián zhī shí

夫运粮百里,无一年之食;

èr bǎi lǐ wú èr nián zhī shí

二百里,无二年之食;

sān bǎi lǐ wú sān nián zhī shí shì guó xū

三百里,无三年之食,是国虚。

guó xū zé mín pín

国虚,则民贫;

mín pín zé shàng xià bù qīn

民贫,则上下不亲。

dí gōng qí wài mín dào qí nèi shì wèi bì kuì

敌攻其外,民盗其内,是谓必溃。

jūn chèn yuē shàng xíng nüè zé xià jí kè

《军谶》曰:“上行虐,则下急刻;

fù liǎn chóng shù xíng fá wú jí mín xiāng cán zéi

赋敛重数,刑罚无极,民相残贼;

shì wèi wáng guó

是谓亡国。

jūn chèn yuē nèi tān wài lián zhà yù qǔ míng

《军谶》曰:“内贪外廉,诈誉取名;

qiè gōng wèi ēn lìng shàng xià hūn

窃公为恩,令上下昏;

shì gōng zhèng yán yǐ huò gāo guān

饰躬正颜,以获高官;

shì wèi dào duān

是谓盗端。

jūn chèn yuē qún lì péng dǎng gè jìn suǒ qīn

《军谶》曰:“群吏朋党,各进所亲;

zhāo jǔ jiān wǎng yì cuò rén xián

招举奸枉,抑挫仁贤;

bèi gōng lì sī tóng wèi xiāng shàn

背公立私,同位相讪◎;

shì wèi luàn yuán

是谓乱源。

jūn chèn yuē qiáng zōng jù jiān wú wèi ér zūn wēi wú bù zhèn

《军谶》曰:“强宗聚奸,无位而尊,威无不震;

gě lěi xiāng lián zhòng dé lì ēn duó zài wèi quán

葛藟相连,种德立恩,夺在位权;

qīn wǔ xià mín guó nèi huá xuān chén bì bù yán

侵侮下民,国内哗喧,臣蔽不言;

shì wèi luàn gēn

是谓乱根。

jūn chèn yuē shì shì zuò jiān qīn dào xiàn guān jìn tuì qiú biàn wěi qū nòng wén yǐ wēi qí jūn

《军谶》曰:“世世作奸,侵盗县官,进退求便,委曲弄文,以危其君;

shì wèi guó jiān

是谓国奸。

jūn chèn yuē lì duō mín guǎ zūn bēi xiāng ruò qiáng ruò xiāng lǔ

《军谶》曰:“吏多民寡,尊卑相若,强弱相虏;

mò shì jìn yù yán jí jūn zǐ guó shòu qí jiù

莫适禁御,延及君子,国受其咎。

jūn chèn yuē shàn shàn bù jìn è wù bù tuì

《军谶》曰:“善善不进,恶恶不退;

xián zhě yǐn bì bù xiào zài wèi

贤者隐蔽,不肖在位;

guó shòu qí hài

国受其害。

jūn chèn yuē zhī yè qiáng dà bǐ zhōu jū shì

《军谶》曰:“枝叶强大,比周居势;

bēi jiàn líng guì jiǔ ér yì dà

卑贱陵贵,久而益大;

shàng bù rěn fèi guó shòu qí bài

上不忍废,国受其败。

jūn chèn yuē nìng chén zài shàng yī jūn jiē sòng

《军谶》曰:“佞臣在上,一军皆讼;

yǐn wēi zì yǔ dòng wéi yú zhòng

引威自与,动违于众;

wú jìn wú tuì gǒu rán qǔ róng

无进无退,苟然取容◎;

zhuān rèn zì jǐ jǔ cuò fá gōng

专任自己,举措伐功;

fěi bàng shèng dé wū shù yōng yōng

诽谤盛德,诬述庸庸;

wú shàn wú è jiē yǔ jǐ tóng

无善无恶,皆与己同;

jī liú xíng shì mìng lìng bù tōng

稽留行事,命令不通;

zào zuò qí zhèng biàn gǔ yì cháng

造作其政,变古易常;

jūn yòng nìng rén bì shòu huò yāng

君用佞人,必受祸殃。

jūn chèn yuē jiān xióng xiāng chèn zhàng bì zhǔ míng

《军谶》曰:“奸雄相称,障蔽主明;

huǐ yù bìng xìng yōng sè zhǔ cōng

毁誉并兴,壅塞主聪;

gè ā suǒ yǐ lìng zhǔ shī zhōng

各阿所以,令主失忠。

gù zhǔ chá yì yán nǎi dǔ qí méng

故主察异言,乃睹其萌;

zhǔ pìn rú xián jiān xióng nǎi dùn

主聘儒贤,奸雄乃遁;

zhǔ rèn jiù chǐ wàn shì nǎi lǐ

主任旧齿,万事乃理;

zhǔ pìn yán xué shì nǎi de shí

主聘岩穴,士乃得实;

móu jí fù xīn gōng nǎi kě shù

谋及负薪,功乃可述;

bù shī rén xīn dé nǎi yáng yì

不失人心,德乃洋溢。

✦ You read 上略

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.