千金方 · 孙思邈 · Chapter 1 of 228

序·序

PinyinModern Translation
Size

fu qīng zhuó pōu pàn shàng xià yōu fēn sān cái zhào jī wǔ xíng chù luò wàn wù chún piáo wú de ér chēng

夫清浊剖判,上下攸分,三才肇基,五行俶落,万物淳朴,无得而称。

suì rén shì chū guān dòu jí yǐ dìng fāng míng shǐ yǒu huǒ huà

燧人氏出,观斗极以定方名,始有火化。

fú xī shì zuò yīn zhī ér huà bā guà lì páo chú zī wèi jì xìng zhài méng qǐ

伏羲氏作,因之而画八卦、立庖厨,滋味既兴, 瘵萌起。

dà shèng shén nóng shì mǐn lí yuán zhī duō jí suì cháng bǎi yào yǐ jiù liáo zhī yóu wèi jìn shàn

大圣神农氏悯黎元之多疾,遂尝百药以救疗之,犹未尽善。

huáng dì shòu mìng chuàng zhì jiǔ zhēn yǔ fāng shì qí bó léi gōng zhī lún bèi lùn jīng mài páng tōng wèn nàn xiáng jiū yì lǐ yǐ wéi jīng lùn gù hòu shì kě de gēn jù ér chàng yān

黄帝受命,创制九针,与方士岐伯、雷公之伦,备论经脉,旁通问难,详究义理,以为经论,故后世可得根据而畅焉。

chūn qiū zhī jì liáng yī hé huǎn liù guó zhī shí zé yǒu biǎn què hàn yǒu cāng gōng zhòng jǐng wèi yǒu huà tuó bìng jiē tàn zé suǒ yǐn qióng yōu dòng wēi yòng yào bù guò èr sān jiǔ zhù bù yú qī bā ér jí wú bù yù zhě

春秋之际,良医和缓,六国之时,则有扁鹊,汉有仓公,仲景,魏有华佗,并皆探赜索隐,穷幽洞微,用药不过二三,灸炷不逾七八,而疾无不愈者。

jìn sòng yǐ lái suī fù míng yī jiān chū rán zhì shí bù néng yù wǔ liù liáng yóu jīn rén shì yù tài shèn lì xīn bù cháng yín fàng zòng yì yǒu quē shè yǎng suǒ zhì ěr

晋宋以来,虽复名医间出,然治十不能愈五六,良由今人嗜欲太甚,立心不常,淫放纵逸,有阙摄养所致耳。

yú miǎn xún shèng rén shè jiào yù shǐ jiā jiā zì xué rén rén zì xiǎo

余缅寻圣人设教,欲使家家自学,人人自晓。

jūn qīn yǒu jí bù néng liáo zhī zhě fēi zhōng xiào yě

君亲有疾不能疗之者,非忠孝也。

mò sú xiǎo rén duō xíng guǐ zhà yǐ bàng shèng jiào ér wèi qī suì lìng cháo yě shì shù xián chǐ yī shù zhī míng

末俗小人,多行诡诈,倚傍圣教而为欺,遂令朝野士庶咸耻医术之名。

duō jiào zǐ dì sòng duǎn wén jǔ xiǎo cè yǐ qiú chū shēn zhī dào

多教子弟诵短文,枸小策,以求出身之道。

yī zhì zhī shù quē ér fú lùn xū kě guài yě

医治之术,阙而弗论,吁可怪也。

jiē hū

唉!

shēn guāi shèng xián zhī běn yì

深乖圣贤之本意。

wú yòu zāo fēng lěng lǚ zào yī mén tāng yào zhī zī qìng jìn jiā chǎn

吾幼遭风冷,屡造医门,汤药之资,罄尽家产。

suǒ yǐ qīng jīn zhī suì gāo shàng cí diǎn

所以青衿之岁,高尚兹典;

bái shǒu zhī nián wèi cháng shì juàn

白首之年,未尝释卷。

zhì yú qiè mài zhěn hòu cǎi yào hé hé fú ěr jié dù jiāng xī bì shèn yī shì cháng yú jǐ zhě bù yuǎn qiān lǐ fú yīng qǔ jué

至于切脉诊候,采药合和,服饵节度,将息避慎,一事长于己者,不远千里伏膺取决。

zhì yú ruò guàn pō jué yǒu wù shì yǐ qīn lín guó zhōng wài yǒu jí è zhě duō suǒ jì yì

至于弱冠,颇觉有悟,是以亲邻国中外有疾厄者,多所济益。

zài shēn zhī huàn duàn jué yī mén gù zhī fāng yào běn cǎo bù kě bù xué

在身之患,断绝医门,故知方药本草不可不学。

wú jiàn zhū fāng bù zhì hào bó hū yù cāng cù qiú jiǎn zhì nán bǐ de fāng qì jí yǐ bù jiù yǐ

吾见诸方部帙浩博,忽遇仓猝,求检至难,比得方讫,疾已不救矣。

wū hū

唉!

tòng yāo wǎng zhī yōu è xī duò xué zhī hūn yú nǎi bó cǎi qún jīng shān cái fán zhòng wu zài jiǎn yì yǐ wéi bèi jí qiān jīn yào fāng yī bù fán sān shí juǎn

痛夭枉之幽厄,惜堕学之昏愚,乃博采群经,删裁繁重,务在简易,以为《备急千金要方》一部,凡三十卷。

suī bù néng jiū jìn bìng yuán dàn shǐ liú yì yú sī zhě yì sī guò bàn yǐ

虽不能究尽病源,但使留意于斯者,亦思过半矣。

yǐ wéi rén mìng zhì zhòng yǒu guì qiān jīn yī fāng jì zhī dé yú yú cǐ gù yǐ wéi míng yě

以为人命至重,有贵千金,一方济之,德逾于此,故以为名也。

wèi kě chuán yú shì zú zhù yǐ yí jué sī mén

未可传于士族,庶以贻厥私门。

zhāng zhòng jǐng yuē dāng jīn jū shì zhī shì céng bù liú shén yī yào jīng jiū fāng shù shàng yǐ liáo jūn qīn zhī jí xià yǐ jiù pín jiàn zhī ě zhōng yǐ bǎo shēn zhǎng quán yǐ yǎng qí shēng

张仲景曰∶当今居世之士,曾不留神医药,精究方术,上以疗君亲之疾,下以救贫贱之厄,中以保身长全,以养其生。

ér dàn jìng zhú róng shì qǐ zhǒng quán háo zī zī jí jí wéi míng lì shì wu chóng shì qí mò ér hū qì qí běn yù huá qí biǎo ér cuì qí nèi pí zhī bù cún máo jiāng ān fù

而但竞逐荣势,企踵权豪,孜孜汲汲,唯名利是务,崇饰其末,而忽弃其本,欲华其表而悴其内,皮之不存,毛将安附?

jìn bù néng ài rén zhī wù tuì bù néng ài gōng zhī jǐ cu ran yù xié fēng zhī qì yīng fēi cháng zhī jí huàn jí huò zhì ér hòu zhèn lì

进不能爱人知物,退不能爱躬知己,卒然遇邪风之气,婴非常之疾,患及祸至而后震栗。

shēn jū ě de méng méng mèi mèi gàng ruò yóu hún jiàng zhì qū jié qīn wàng wū zhù gào jiū guī tiān shù shǒu shòu bài

身居厄地,蒙蒙昧昧,戆若游魂,降志屈节,钦望巫祝,告究归天,束手受败。

bǎi nián zhī shòu mìng jiāng zhì guì zhī zhòng qì wěi fù yōng yī zì qí suǒ cuò duō jiē yīn wū jué shēn yǐ bì shén míng xiāo miè biàn wéi yì wù yōu qián zhòng quán tú wèi tì qì

百年之寿命,将至贵之重器,委付庸医,恣其所措,咄嗟喑呜,厥身已毙,神明消灭,变为异物,幽潜重泉,徒为涕泣。

fu jǔ shì hūn mí mò néng jué wù zì qì ruò shì fu hé róng shì zhī yún zāi

夫举世昏迷,莫能觉悟,自弃若是,夫何荣势之云哉。

cǐ zhī wèi yě

说的就是这个道理。

✦ You read 序·序

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.