lùn yī shǒu mài zhèng èr shí sì tiáo
（论一首脉证二十四条）
fāng èr shí liù shǒu jiǔ fǎ shí shǒu
（方二十六首灸法十首）
lùn yuē yú lì shēn yǐ lái sān zāo rè lì yī jīng lěng lì jiē rì yè bǎi yú xíng nǎi zhì yí chuáng jiù cè qí kùn dǔ rú cǐ dàn shuài yì zì zhì zhě xún shǒu jiē yù
论曰∶余立身以来，三遭热痢，一经冷痢，皆日夜百余行，乃至移床就厕，其困笃如此，但率意自治者，寻手皆愈。
nǎi zhī cǐ jí tiān xià yì zhì
乃知此疾天下易治，
dàn zhōng xìng zhī tú shuài xìng jiāo jù
但中性之徒率性骄倨，
liáng yào kǔ kǒu bù néng kè jǐ zǎo ěr
良药苦口不能克己早饵，
cháo yù mù guò
朝遇暮过，
wàng qí zì chài
望其自瘥，
jí shì rì zēng
疾势日增，
wèi qì jiàn ruò
胃气渐弱，
xīn lì jù wēi
心力俱微，
shí yǐn yǔ yào jiē bù néng jìn
食饮与药皆不能进，
jì bù shí yù
既不时愈，
biàn chēng lì bìng nán zhì
便称痢病难治，
sī jiē zì wù yě
斯皆自误也。
xué rén xū shēn dá sī zhǐ
学人须深达斯旨。
rán cǐ bìng suí yí fú yī wù jiē shǐ de chài wéi xū lì yì kǔ jǐ fú shí yǐ chài wéi xiàn zé wú bù yù yě
然此病随宜服一物皆使得瘥，惟须力意苦己，服食以瘥为限，则无不愈也。
yòu dà xū shèn kǒu wèi zhòng zhě chài hòu bǎi rì cì zhě yī yuè rì
又大须慎口味，重者瘥后百日，次者一月日。
cháng āi jiāo zì zhě bù néng zì shèn xīng yán yú cǐ yǐ wéi zhì gài yǐ
常哀骄恣者，不能自慎兴言于此，以为至概矣。
gǔ jīn lì fāng qiān wàn shǒu bù kě jù zài cǐ zhōng dàn cuō qí xiào zhě qī bā ér yǐ
古今痢方千万首，不可俱载此中，但撮其效者，七八而已。
rú zhì lí wán wū méi wán sōng pí sàn děng bào lì fú zhī hé yǒu bù chài qí wēn pí tāng jiàn pí wán fāng chū xià lěng lì piān jiǔ xià de zhī yān néng bù yù
如陟厘丸、乌梅丸、松皮散等，暴痢服之，何有不瘥其温脾汤，健脾丸（方出下冷痢篇），久下得之，焉能不愈。
dà fán lì yǒu sì zhǒng wèi lěng rè gān gǔ lěng zé bái
大凡痢有四种，谓冷热疳蛊，冷则白。
rè zé chì
热则赤。
gān zé chì bái xiāng zá wú fù jié dù duō shuì yǎn sè gǔ zé chún lì yū xuè
疳则赤白相杂无复节度，多睡眼涩，蛊则纯痢瘀血。
rè zé duō yì huáng lián qù qí gān jiāng
热则多益黄连，去其干姜。
lěng zé jiā yǐ rè yào
冷则加以热药。
gān zé yǐ yào chuī guàn xià bù
疳则以药吹灌下部。
gǔ dú zé yǐ gǔ fǎ zhì zhī yào
蛊毒则以蛊法治之药。
jì zhǔ duì xiāng dāng lì zhě fù zì miǎn lì fú ěr yān yǒu bù yù zhě yě
既主对相当，痢者复自勉励服饵，焉有不愈者也。
fán fú zhǐ lì yào chū fú jiē jù yú rén bù jiě jí zhǐ qí yào bù fú cǐ tè bù kě dàn shǐ yào yǔ bìng yuán de xiāng zhǔ duì suī jù dàn fú bù guò zài sān fú jiàn jiàn zì zhī
凡服止痢药，初服皆剧，愚人不解，即止其药不服，此特不可，但使药与病源的相主对，虽剧但服，不过再三服，渐渐自知。
fēi qí zhǔ duì zhě shèn wù fú yě
非其主对者，慎勿服也。
fán lì bìng tōng jì shēng lěng cù huá zhū jī yú yóu rǔ lào sū gàn fǔ jiàng fěn xián
凡痢病通忌生冷酢滑，猪鸡鱼油、乳酪酥干脯酱粉咸。
suǒ shí zhū shí jiē xū dà shú làn wèi jiā yì bù dé shāng bǎo cǐ jiāng xī zhī dà jīng yě
所食诸食，皆须大熟烂为佳，亦不得伤饱，此将息之大经也。
ruò jiāng xī shī suǒ shèng yī bù néng jiù
若将息失所，圣医不能救。
xià lì mài huá ér shù yǒu sù shí dāng xià zhī
下痢脉滑而数，有宿食，当下之。
xià lì mài chí ér huá zhě shí yě
下痢脉迟而滑者，实也。
lì wèi mò zhǐ jí xià zhī
利为末止，急下之。
xià lì mài fǎn huá dāng yǒu suǒ qù xià nǎi yù
下痢脉反滑，当有所去下乃愈。
xià lì bù yù shí zhě yǒu sù shí dāng xià zhī
下痢不欲食者，有宿食，当下之。
xià lì ér fù tòng mǎn wèi hán shí dāng xià zhī
下痢而腹痛满，为寒实，当下之。
xià lì ér zhān yǔ fù nèi yǒu zào shǐ yi xià zhī
下痢而谵语，腹内有燥屎，宜下之。
xià lì fù zhōng jiān zhě dāng xià zhī
下痢腹中坚者，当下之。
xià lì sān bù jiē píng yī zuò fú àn qí xīn xià jiān zhě jí xià zhī
下痢三部皆平（一作浮），按其心下坚者，急下之。
xià lì yǐ chài zhì qí nián yuè rì shí fù fā zhě cǐ wéi xià bù jìn gèng xià zhī yù
下痢已瘥，至其年月日时复发者，此为下不尽，更下之愈。
fēng hán zhòng zhě bù kě xià
风寒重者，不可下。
xià zhī hòu xīn xià jiān tòng mài chí yī zuò fú cǐ wèi hán dàn dāng wēn zhī
下之后，心下坚痛，脉迟（一作浮），此为寒，但当温之。
mài chén jǐn xià zhī yì rán
脉沉紧，下之亦然。
mài fú dà xián xià zhī dāng yǐ
脉浮大弦，下之当已。
xià lì mài fú dà cǐ wèi xū yǐ qiáng xià zhī gù yě
下痢脉浮大，此为虚，以强下之故也。
shè mài fú gé zhě yīn ér cháng míng dāng wēn zhī
设脉浮革者，因而肠鸣，当温之。
xià lì mài chí jǐn wèi tòng wèi yù zhǐ dāng wēn zhī
下痢脉迟紧为痛，未欲止，当温之。
de lěng zhě mǎn ér biàn cháng gòu
得冷者满而便肠垢。
xià lì shēn qū téng tòng jí jiù lǐ zhū wēn zhī shǔ kě yǔ lǐ zhōng sì nì fù zǐ tāng rè yào bèi jí tóu zhī měi
下痢身躯疼痛，急救里，诸温之属，可与理中、四逆、附子汤热药辈急投之美。
xià lì dà kǒng tòng zhě dāng wēn nuǎn zhī
下痢大孔痛者，当温暖之。
xià lì fù zhàng mǎn shēn tǐ téng tòng zhě xiān wēn qí lǐ nǎi gōng qí biǎo
下痢腹胀满，身体疼痛者，先温其里，乃攻其表。
xià lì qīng gǔ bù kě gōng qí biǎo hàn chū bì zhàng mǎn
下痢清谷不可攻，其表汗出必胀满。
xià lì qì zhě dāng lì qí xiǎo biàn
下痢气者，当利其小便。
xià lì mài fǎn fú shù chǐ zhōng zì sè qí rén bì qīng nóng xuè
下痢脉反浮数，尺中自涩，其人必清脓血。
xià lì mài shù ér kě zhě jīn zì yù
下痢脉数而渴者，今自愈。
shè bù chài bì qīng nóng xuè yǒu rè gù yě
设不瘥，必清脓血，有热故也。
xià lì mài chén xián zhě xià zhòng qí mài dà zhě wèi wèi zhǐ mài wēi ruò shù zhě wèi yù zì zhǐ suī fā rè bì bù sǐ
下痢脉沉弦者下重，其脉大者为未止，脉微弱数者为欲自止，虽发热，必不死。
xià lì mài chén ér chí qí rén miàn shǎo chì shēn yǒu wēi rè xià lì qīng gǔ bì yù mào hàn chū ér jiě bìng huàn bì wēi jué suǒ yǐ rán zhě miàn dài yáng xià xū gù yě
下痢脉沉而迟，其人面少赤，身有微热，下利清谷，必郁冒，汗出而解，病患必微厥，所以然者，面戴阳下虚故也。
xià lì yǒu wēi rè ér kě mài ruò zhě jīn zì yù
下痢有微热而渴，脉弱者今自愈。
xià lì mài shù yǒu wēi rè hàn chū jīn zì yù
下痢脉数，有微热，汗出今自愈。
shè mài jǐn wèi wèi jiě
设脉紧为未解。
xià lì mài xián fā rè shēn hàn zhě zì yù
下痢脉弦，发热身汗者自愈。
xià lì mài dà fú xián xià dāng yǐ
下痢脉大浮弦，下当已。
xià lì shé huáng zào ér bù kě xiōng zhōng shí xià bù zhǐ zhě sǐ
下痢舌黄，燥而不渴，胸中实，下不止者死。
xià lì hòu mài jué shǒu zú jué lěng shí mài hái shǒu zú wēn zhě shēng bù hái bù wēn zhě sǐ
下痢后脉绝，手足厥冷， 时脉还，手足温者生，不还不温者死。
shēng sǐ zhī jué cǐ zhī wèi yě
生死之决，此之谓也。
xià lì shǒu zú jué lěng wú mài zhě jiǔ zhī bù wēn ruò mài bù hái fǎn wēi chuǎn zhě sǐ
下痢手足厥冷无脉者，灸之不温，若脉不还，反微喘者死。
shǎo yīn fù fū yáng zhě wèi shùn
少阴负趺阳者为顺。
fán liù fǔ qì jué yú wài zhě shǒu zú hán shàng qì jiǎo suō
凡六腑气绝于外者，手足寒，上气脚缩。
wǔ zàng qì jué yú nèi zhě xià lì bù jīn
五脏气绝于内者，下利不禁。
xià shèn zhě shǒu zú bù rén yě
下甚者，手足不仁也。
xì xún qǔ zhī wàn bù shī yī xià bìng tǐ lüè lì rú cǐ ěr
细寻取之，万不失一，下病体略例如此耳。
sù wèn yuē chūn shāng yú fēng xià wèi nóng xuè
《素问》曰∶春伤于风，夏为脓血。
fán xià duō zhì xià yě
凡下多滞下也。
xià shāng yú fēng qiū bì dòng xiè qiū duō xià shuǐ yě huàn shì lěng yě fu jī lěng jī rè jí shuǐ gǔ shí ér xià zhě yǐ dài huáng tāng xià zhī qiǎng rén wù guò liǎng jì jiē xiāo xī wǔ liù rì gèng jìn yī jì qí bǔ sè tāng bù xiào zhě sān liǎng rì kě jìn yī jì
夏伤于风，秋必洞泄，秋多下水也，患是冷也，夫积冷积热及水谷实而下者，以大黄汤下之，强人勿过两剂，皆消息五六日更进一剂，其补涩汤不效者，三两日可进一剂。
zhì lí wán
陟厘丸
zhì bǎi bìng xià lì jí shāng hán shēn rè tóu tòng mù chì sì zhī fán téng bù jiě xié rè xià lì huò yī yǐ tǔ xià zhī fù nèi xū fán yù de lěng dòng yǐn liào bù néng xiāo fù zhōng jí tòng wēn shí zé tǔ zhà rè zhà lěng zhuàng rú wēn nüè
治百病下痢及伤寒身热，头痛目赤，四肢烦疼不解，协热下利∶或医已吐下之，腹内虚烦，欲得冷冻饮料，不能消，腹中急痛，温食则吐，乍热乍冷，状如温疟；
huò xiǎo biàn bù lì qì mǎn ǒu nì xià lì bù zhǐ fāng
或小便不利，气满呕逆，下痢不止方。
shuǐ zhōng zhì lí wǔ liǎng zǐ shí yīng sān liǎng hàn zhōng mù fáng jǐ liù liǎng lǒng xī dāng guī sì liǎng nóng pǔ yī liǎng huáng lián
水中陟厘（五两） 紫石英（三两） 汉中木防己（六两） 陇西当归（四两） 浓朴（一两）黄连?
shàng bā wèi yǐ kǔ jiǔ èr shēng zì fáng jǐ jí lìng rùn chū zhī qiè yǐ bǎn wǎ fù zhe tàn huǒ shàng yǐ nóng zhǐ jiè wǎ shàng lìng sè gǎo zào yǒu yú kǔ jiǔ fù zì zhī gèng chū áo jǐn kǔ jiǔ zhǐ wù lìng huǒ měng xú xú áo lìng jí zào gè dǎo wèi mò
上八味以苦酒二升渍防己极令润，出之切，以板瓦覆着炭火上，以浓纸藉瓦上令色槁燥有余，苦酒复渍之，更出熬尽苦酒止，勿令火猛，徐徐熬令极燥，各捣为末。
yòu yǐ yú kǔ jiǔ sān shēng jìn chǐ yī xiǔ míng dàn yǐ wǎ pén shèng yǐ yī pén fù zhēng wǔ shēng tǔ xià xū èr qì tōng liú chū zhī yán jiǎo qǔ nóng zhī huò yào dǎo wèi wán rú jī tóu zi dà xuán lìng yīn gàn wù jiàn fēng chén
又以余苦酒三升浸豉一宿，明旦以瓦盆盛，以一盆覆蒸五升，土下须二气通流，出之，研绞取浓汁，和药捣为丸如鸡头子大，悬令阴干，勿见风尘。
cǐ yào yǐ sān wán wèi yī jì
此药以三丸为一剂。
píng dàn fú yī jì zhòu fú yī jì mù fú yī jì jiē yǐ shuǐ fú zhī
平旦服一剂，昼服一剂，暮服一剂，皆以水服之。
ruò bìng zhòng yào lì wèi xíng zhě dàn yì fú zhī rì kě sì wǔ jì
若病重药力未行者，但益服之，日可四五剂。
lìng fù zhōng yǒu yào lì yǐn shí xiāo shì qí xiào yě
令腹中有药力，饮食消是其效也。
xīn fú yào wèi ān diào dāng xī mí zhù yào lì xīn zhōng liǎo rán hòu kě zuò gēng wēi lěng shí zhī
新服药未安调，当稀糜助药力，心中了然，后可作羹，微冷食之。
ruò yǒu shí bù xǐ lěng shí zhèng shì yào lì jǐn ěr
若有时不喜冷食，正是药力尽耳。
ruò yù bù fù yào zhě dàn shāo wēn shí yào lì zì jìn yǐ
若欲不复药者，但稍温食，药力自尽矣。
fú yào bù bì qiáng duō yǐn shuǐ jìn rè shí shēng yú zhū ròu suàn shēng cài jiǔ jí xīn wù féi nì
服药不必强多饮水，禁热食生鱼猪肉蒜生菜酒及辛物肥腻。
ruò yǒu fēng bìng jiā fáng fēng yī liǎng rén xū léi jiā shí hú yī liǎng
若有风病加防风一两，人虚羸加石斛一两。
ruò sù yǒu xià lì cháng wèi sǔn ruò zhě jiā tài yī yú liáng èr liǎng bàn qǔ shí zhōng huáng ruǎn xiāng zhě
若宿有下痢，肠胃损弱者，加太一余粮二两半，取石中黄软香者。
ruò fù rén chǎn hòu jí jiā shí liú huáng yī liǎng xiǎo biàn huáng chì bù lì jiā
若妇人产后疾，加石硫黄一两，小便黄赤不利，加?
wū méi wán
乌梅丸
xià lì rè zhū zhì bù chài fāng
下痢热诸治不瘥方。
wū méi yī shēng huáng lián yī jīn jīn sè zhě
乌梅（一升） 黄连（一斤，金色者）
shàng èr wèi mì wán rú wú zǐ fú èr shí wán rì sān yè èr
上二味蜜丸如梧子，服二十丸，日三夜二。
sōng pí sàn
松皮散
zhì jī jiǔ èr sān shí nián cháng xià lì shén fāng
治积久二三十年常下痢神方。
chì sōng pí qù shàng cāng pí qiè yī dòu wèi sàn miàn zhōu hé yī shēng fú zhī rì sān fú chài
赤松皮去上苍皮，切一斗为散，面粥和一升服之，日三服瘥。
bù guò fú yī dòu yǒng chài
不过服一斗永瘥。
sān shí nián lì fú zhī bǎi rì chài
三十年痢，服之百日瘥。
kǔ shēn jú pí wán
苦参橘皮丸
zhì rè dú lì fāng
治热毒痢方。
kǔ shēn jú pí huáng lián huáng bò guǐ jiù yī zuò guǐ jiàn yǔ lán qīng dú huó ē jiāo gān cǎo
苦参橘皮黄连黄柏鬼臼（一作鬼箭羽） 蓝青独活阿胶甘草
shàng jiǔ wèi děng fēn wèi mò yǐ mì yáng jiāo hé bìng shǒu wán zhī rú wú zǐ hou gàn yǐn fú shí wán rì sān hòu shāo jiā cù xià lì zhě dà liáng
上九味等分为末，以蜜烊胶和，并手丸之如梧子，候干，饮服十丸，日三，后稍加猝下痢者大良。
sān huáng bái tóu wēng tāng
三黄白头翁汤
zhì zhū rè dú xià huáng zhī chì rú làn xuè zhì rú yú nǎo fù tòng zhuàng rè fāng
治诸热毒下黄汁，赤如烂血，滞如鱼脑，腹痛壮热方。
huáng lián èr liǎng huáng qín huáng bò shēng má shí liú pí gè liù fēn ài yè sān fēn bái tóu wēng sāng jì shēng dāng guī mǔ lì xī jiǎo gān cǎo gè yī liǎng
黄连（二两） 黄芩黄柏升麻石榴皮（各六分） 艾叶（三分） 白头翁桑寄生当归牡蛎犀角甘草（各一两）
shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十二味咀，以水六升煮取三升，分三服。
lóng gǔ wán
龙骨丸
zhì xià xuè lì fù tòng fāng
治下血痢腹痛方。
lóng gǔ lóng dǎn líng yáng jiǎo dāng guī fù zǐ gān jiāng huáng lián gè sān shí zhū chì shí zhī fán shí gè yī liǎng bàn xī jiǎo gān cǎo shú ài gè shí bā zhū
龙骨龙胆羚羊角当归附子干姜黄连（各三十珠） 赤石脂矾石（各一两半）犀角甘草熟艾（各十八铢）
shàng shí èr wèi wèi mò mì wán rú xiǎo dòu xiān shí fú shí wǔ wán rì sān jiā zhì èr shí wán
上十二味为末，蜜丸如小豆，先食服十五丸，日三，加至二十丸。
yòu fāng lóng gǔ dāng guī gān jiāng shú ài niú jiǎo gè sān liǎng fù zǐ huáng bò chì shí zhī chuān xiōng ē jiāo nóng pǔ gān cǎo jú pí sháo yào shí liú pí gè èr liǎng shǔ jiāo yī liǎng shēng má yī liǎng bàn huáng lián wǔ hé dà zǎo
又方龙骨当归干姜熟艾牛角 （各三两） 附子黄柏赤石脂川芎阿胶浓朴甘草橘皮芍药石榴皮（各二两） 蜀椒（一两） 升麻（一两半） 黄连（五合）大枣
shàng shí jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sān shēng zhǔ qǔ sì shēng qù zǐ nà niú jiǎo mò ē jiāo yáng huà mián jiǎo qù zǐ fēn qī zhì xuè lì fāng
上十九味咀，以水一斗三升煮取四升，去滓，纳牛角末，阿胶烊化，绵绞去滓，分七治血痢方∶
pú huáng sān hé gàn dì huáng sāng ěr gān cǎo máng xiāo fú líng rén shēn bǎi yè ài yè ē jiāo shēng jiāng gè èr liǎng
蒲黄（三合） 干地黄桑耳甘草芒硝茯苓人参柏叶艾叶阿胶生姜（各二两）
shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sì shēng wēn fēn wǔ fú
上十四味咀，以水一斗煮取四升，温分五服。
zhì xià zá xuè fāng
治下杂血方∶
gàn lán xī jiǎo dì yú gè èr liǎng mì èr hé shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ yī shēng qù zǐ xià mì jiān qǔ wǔ hé fēn èr fú zhì rè dú gǔ miào
干蓝犀角地榆（各二两） 蜜（二合上四味咀，以水五升煮取一升，去滓，下蜜煎取五合，分二服，治热毒蛊妙。
zhì rè dú xià hēi xuè wǔ nèi jiǎo qiē tòng rì yè bǎi xíng qì jué yù sǐ fāng
治热毒下黑血，五内绞切痛，日夜百行气绝欲死方∶
huáng lián yī shēng lóng gǔ bái zhú gè èr liǎng ē jiāo gān jiāng dāng guī chì shí zhī gè sān liǎng fù zǐ yī liǎng
黄连（一升） 龙骨白术（各二两） 阿胶干姜当归赤石脂（各三两） 附子（一两）
shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ wǔ shēng fēn wǔ fú
上八味咀，以水一斗煮取五升，分五服。
yú yǐ zhēn guàn sān nián qī yuè shí èr rì hū de cǐ rè dú lì zhì shí wǔ rì mìng jiāng yù jué chù cǐ fāng yào rù kǒu jí dìng
余以贞观三年（七月十二日），忽得此热毒痢，至十五日命将欲绝，处此方药，入口即定。
bái tóu wēng tāng
白头翁汤
zhì chì zhì xià xuè lián yuè bù chài fāng
治赤滞下血连月不瘥方。
bái tóu wēng nóng pǔ ē jiāo huáng lián qín pí fù zǐ huáng bò fú líng sháo yào gè èr liǎng gān jiāng dāng guī chì shí zhī gān cǎo lóng gǔ gè sān liǎng dà zǎo sān shí méi jīng mǐ yī shēng
白头翁浓朴阿胶黄连秦皮附子黄柏茯苓芍药各二两） 干姜当归赤石脂甘草龙骨（各三两） 大枣（三十枚） 粳米（一升）
shàng shí liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng xiān zhǔ mǐ lìng shú chū mǐ nà yào zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú
上十六味咀，以水一斗二升先煮米令熟，出米纳药，煮取三升，分四服。
zhì xià xuè rì yè qī bā shí háng fāng
治下血日夜七八十行方∶
huáng lián huáng bò gè sì liǎng
黄连黄柏（各四两）
shàng èr wèi jǔ yǐ chún cù wǔ shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn zài fú
上二味咀，以醇醋五升煮取一升半，分再服。
zhì dà rè dú chún xuè lì bù kě chài zhě fāng
治大热毒纯血痢不可瘥者方∶
huáng lián liù liǎng jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn yè lù zhì xīng yuè xià dàn qǐ kōng fù dùn fú wò jiāng xī jí zhǐ
黄连六两咀，以水七升煮取二升半，夜露置星月下，旦起空腹顿服，卧将息即止。
bù chài jiā huáng qín èr liǎng gèng zuò fú zhī
不瘥加黄芩二两，更作服之。
réng bù chài zhě yǐ gān lì fǎ zhì zhī
仍不瘥者，以疳痢法治之。
zhì xià chì lián nián fāng
治下赤连年方∶
dì yú shǔ wěi cǎo gè yī liǎng
地榆鼠尾草（各一两）
shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ èr shēng zhǔ qǔ yī shēng fēn èr fú
上二味咀，以水二升煮取一升，分二服。
rú bù zhǐ qǔ wū chén shuǐ zì qù zǐ yī shēng fēn èr fú
如不止，取屋尘水渍，去滓，一升分二服。
gǔ jīn lù yàn yún fú wū chén zhī yī xiǎo bēi
（《古今录验》云服屋尘汁一小杯）。
yòu fāng qín pí rú wú yǐ hú pí dài zhī shǔ wěi cǎo qiáng wēi gēn shàng sān wèi děng fēn jǔ yǐ shuǐ yān jiān qù zǐ tóng qì zhōng zhòng fǔ jiān chéng wán rú wú zǐ dà fú wǔ liù wán rì sān
又方秦皮（如无以槲皮代之） 鼠尾草蔷薇根上三味等分咀，以水淹、煎，去滓，铜器中重釜煎成丸如梧子大，服五六丸，日三。
shāo zēng chài zhǐ
稍增瘥止。
yì kě nóng zhī fú bàn shēng
亦可浓汁服半升。
zhì xià lì jiǎo tòng cháng huá bù kě chài fāng
治下痢绞痛肠滑不可瘥方∶
huáng lián liù liǎng ē jiāo shǔ wěi cǎo dāng guī gān jiāng gè sān liǎng
黄连（六两） 阿胶鼠尾草当归干姜（各三两）
shàng wǔ wèi jǔ ruò dà lěng bái duō yǐ qīng jiǔ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上五味咀，若大冷白多以清酒一斗煮取三升，分三服。
ruò rè jí bù tòng zhě qù gān jiāng dāng guī yǐ shuǐ zhǔ zhī
若热及不痛者，去干姜、当归以水煮之。
zhì rè lì shuǐ gǔ fāng
治热痢水谷方∶
huáng lián ē jiāo gè èr liǎng huáng bò yī liǎng wū méi sì shí méi zhī zǐ sān shí méi
黄连阿胶（各二两） 黄柏（一两） 乌梅（四十枚） 栀子（三十枚）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú
上五味咀，以水五升煮取二升半，分三服。
yì zhì shén liáng
亦治神良。
fú líng tāng
茯苓汤
zhì yīn xià kōng jié yù sǐ zhì xià nóng xuè rì shù shí háng léi dǔ chuí sǐ lǎo shào bìng yi fú zhī fāng
治因下空竭欲死，滞下脓血，日数十行，羸笃垂死，老少并宜服之方。
fú líng huáng qín huáng lián huáng bò lóng gǔ rén shēn gān jiāng guì xīn dāng guī sháo yào gān cǎo zhī zǐ rén gè bàn liǎng chì shí zhī yī liǎng dà zǎo shí èr méi
茯苓黄芩黄连黄柏龙骨人参干姜桂心当归芍药甘草栀子仁（各半两） 赤石脂（一两） 大枣（十二枚）
shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn zài fú
上十四味咀，以水五升煮取二升，分再服。
bù chài mǎn sān jì
不瘥满三剂。
cǐ fāng zhǔ fēng xū lěng lì zuì jiā
此方主风虚冷痢最佳。
wēn pí tāng
温脾汤
zhì xià jiǔ chì bái lián nián bù zhǐ jí huò luàn pí wèi lěng shí bù xiāo fāng
治下久赤白连年不止，及霍乱，脾胃冷实不消方。
dài huáng sì liǎng rén shēn gān cǎo gān jiāng gè èr liǎng fù zǐ yī méi dà zhě
大黄（四两） 人参甘草干姜（各二两） 附子（一枚，大者）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú lín shú xià dài huáng yǔ hòu wēn pí tāng xiǎo yì xū dà zhuǎn xiè zhě dāng yòng cǐ fāng shén xiào
上五味咀，以水八升煮取二升半，分三服，临熟下大黄，与后温脾汤小异，须大转泻者当用此方神效。
huáng lián tāng
黄连汤
zhì chì bái lì fāng
治赤白痢方。
huáng lián huáng bò gān jiāng shí liú pí ē jiāo gè sān liǎng dāng guī èr liǎng gān cǎo yī liǎng
黄连黄柏干姜石榴皮阿胶（各三两） 当归（二两） 甘草（一两）
shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上七味咀，以水七升煮取三升，分三服。
nǚ wèi wán
女萎丸
zhì rè bìng shí qì xià chì bái lì suì chéng fāng
治热病时气下赤白痢遂成方。
nǚ wèi lí lú gè sān fēn wū tóu guì xīn gè sì fēn huáng lián yún shí gè sān fēn dài zhě yī fēn
女萎藜芦（各三分） 乌头桂心（各四分） 黄连云实（各三分） 代赭（一分）
shàng qī wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà fú èr wán
上七味为末，蜜和丸如梧子大，服二丸。
dà xià lì sù wù shí qīng dàn yǐ lěng shuǐ fú zhī
大下痢宿勿食，清旦以冷水服之。
wù yǐn shí
勿饮食。
zhì rì zhōng guò hòu nǎi yǐn shí ruò de yào lì míng dàn gèng fú rú qián
至日中过后乃饮食，若得药力，明旦更服如前。
yì kě zhǎng fú
亦可长服。
xū léi zhòu yè bǎi xíng nóng xuè yì chài
虚羸昼夜百行脓血亦瘥。
shèng tāng
圣汤
zhì xià chì bái lì dà kǒng chóng shēng xī jiē chài fāng
治下赤白痢，大孔虫生悉皆瘥方。
shǔ wěi cǎo èr liǎng chǐ yī shēng zhī zǐ rén shēng jiāng gè liù liǎng táo pí yī wò
鼠尾草（二两） 豉（一升） 栀子仁生姜（各六两） 桃皮（一握）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ èr shēng fēn sān fú
上五味咀，以水七升煮二升，分三服。
yī běn dān yòng táo pí yǐ jiǔ zhǔ fú zhī
（一本单用桃皮，以酒煮服之。
zhì lěng rè bù tiáo huò shuǐ huò nóng huò wǔ sè xuè lì fāng
治冷热不调或水或脓或五色血痢方∶
suān shí liú wǔ méi
酸石榴五枚。
hé ké zǐ dǎo jiǎo qǔ zhī èr shēng fú wǔ hé chài zhǐ
合壳子捣绞，取汁二升，服五合，瘥止。
zhì chì bái zhì xià fāng
治赤白滞下方∶
luàn fā jī zǐ dà shāo mò shuǐ fú bù guò sān fú
乱发鸡子大，烧末水服，不过三服。
jiǔ fǎ
灸法
xiè lì shí bù xiāo bù zuò jī fū jiǔ pí shù suí nián zhuàng
泄痢食不消不作肌肤，灸脾俞，随年壮。
xiè zhù wǔ lì biàn nóng xuè zhòng xià fù tòng jiǔ xiǎo cháng shù bǎi zhuàng
泄注五痢便脓血重下腹痛，灸小肠俞百壮。
xiè lì jiǔ xià shī qì láo lěng jiǔ xià yāo bǎi zhuàng sān bào xué zài bā kuí zhèng zhōng yāng jǐ gǔ shàng jiǔ shù duō yóu jiā
泄痢久下失气劳冷，灸下腰百壮，三报穴在八魁正中央脊骨上，灸数多尤佳。
sān zōng gǔ shì jì zhēn
三宗骨是忌针。
xiè lì bù jīn xiǎo fù jiǎo tòng jiǔ dān tián bǎi zhuàng sān bào xué zài qí xià èr cùn zhēn rù wǔ fēn
泄痢不禁小腹绞痛，灸丹田百壮，三报穴在脐下二寸，针入五分。
xiè lì bù shì shí suī shí bù xiāo jiǔ zhǎng gǔ wǔ shí zhuàng sān bào xué zài xié qí xiāng qù wǔ cùn yī míng xún jì
泄痢不嗜食，虽食不消，灸长谷五十壮，三报穴在挟脐相去五寸，一名循际。
xiè lì chì bái lòu jiǔ zú tài yīn wǔ shí zhuàng sān bào
泄痢赤白漏，灸足太阴五十壮，三报。
jiǔ xiè lì bǎi zhì bù chài jiǔ zú yáng míng xià yī cùn gāo gǔ shàng xiàn zhōng qù dà zhǐ qí sān cùn suí nián zhuàng
久泄痢百治不瘥，灸足阳明下一寸高骨上陷中，去大趾歧三寸，随年壮。
yòu qū zhú liàng zhèng dāng liǎng kuà jí shàng diǎn qì xià liàng yī cùn diǎn liǎng páng gè yī cùn fù xià liàng yī cùn dāng jí shàng hé sān chù yī jiǔ sān shí zhuàng jiǔ bǎi zhuàng yǐ shàng
又屈竹量正当两胯脊上点讫，下量一寸点两旁各一寸，复下量一寸，当脊上合三处，一灸三十壮，灸百壮以上。
yī qiè lì jiē duàn yì zhì shī lěng jí shàng dàng kuà diǎn chù bù jiǔ
一切痢皆断，亦治湿冷，脊上当胯点处不灸。
yòu jiǔ qí zhōng shāo shāo èr sān bǎi zhuàng
又灸脐中稍稍二三百壮。
yòu jiǔ guān yuán sān bǎi zhuàng shí rì jiǔ bìng zhì lěng lì fù tòng zài qí xià sān cùn
又灸关元三百壮，十日灸，并治冷痢腹痛，在脐下三寸。
chì bái xià lì jiǔ qióng gǔ yǐ jiǔ shù duō wèi jiā
赤白下痢灸穷骨，以灸数多为佳