lùn èr shǒu fāng shí shǒu
（论二首方十首）
lùn yuē fán gān shī zhī bìng jiē yóu shǔ yuè duō shí féi nóng yóu nì qǔ lěng mián shuì zhī suǒ de yě
论曰∶凡疳湿之病，皆由暑月多食肥浓油腻，取冷眠睡之所得也。
lǐ yún jūn zǐ shèng shǔ zhī yuè báo zī wèi wú shí féi nóng zhǔ bǐng cǐ shí bù lì rén yě
礼云∶君子盛暑之月，薄滋味、无食肥浓煮饼，此时不利人也。
yǎng shēng zhě yi shēn jiè zhī bù ěr duō huàn gān shī ěr
养生者宜深戒之，不尔，多患疳湿耳。
fán suǒ huàn chù huò zhe kǒu duàn yān hóu xià bù gān yǔ yuè shí bìng bù tòng lìng rén bù jué
凡所患处，或着口断咽喉，下部疳与月蚀，并不痛，令人不觉。
qí zhì yǐ wǔ yuè wǔ rì há má jiǎo hāo jiù yuè mù hán shí gān diàn dàn dé yī shì dān yòng zhī shāo zuò huī hé là yuè zhū zhī fū zhī suí shǒu biàn chài jí xū shèn kǒu wèi
其治以五月五日虾蟆、角蒿、救月木、寒食泔淀，但得一事单用之，烧作灰，和腊月猪脂敷之，随手便瘥，极须慎口味。
fán gān shèn yán jiàng cù sū yóu zǎo děng yī qiè jiē jì wéi bái fàn chǐ mù xu kǔ jù wú qīng bù zài jìn xiàn
凡疳慎盐酱醋酥油枣等一切皆忌，惟白饭、豉、苜蓿、苦苣、芜青不在禁限。
fán chuī yào rù xià bù méi zhōng zhǐ xǔ shēn jí zhǐ
凡吹药入下部，没中指许深即止。
zhì gān shī xià hēi yī bù néng zhì chuí sǐ zhě fāng
治疳湿下黑，医不能治垂死者方∶
dú lóu huī xūn huáng zhū shā qīng dài shí yán fán shí dīng xiāng shè xiāng làng dàng zi zhī zǐ tiě yī pò gù xuē dǐ huī gān jiāng xì xīn gàn há má chāng pú tíng lì jiè zǐ tǔ guā gēn shǔ jiāo gè děng fēn
髑髅灰熏黄朱砂青黛石盐矾石丁香麝香莨菪子栀子铁衣破故靴底灰干姜细辛干虾蟆菖蒲葶苈芥子土瓜根蜀椒（各等分）
shàng èr shí wèi zhì xià shāi yǐ zhú tǒng chuī xìng rén dà zhe dà kǒng zhōng suǒ yǒu huàn gān chuāng shàng xī fū zhī qí dīng xiāng shè xiāng bié dǎo zhe yào zhōng hé zhī
上二十味治，下筛，以竹筒吹杏仁大、着大孔中，所有患疳疮上悉敷之，其丁香、麝香别捣，着药中合之。
yī fāng yǒu hán shí gān diàn jiù yuè mù qiū yè wèi èr shí sān wèi ruò bìng dà zhě yòng guàn fāng rú xià
一方有寒食泔淀，救月木、楸叶为二十三味，若病大者，用灌方如下∶
shè xiāng dīng xiāng gān cǎo xī jiǎo gè sān fēn
麝香丁香甘草犀角（各三分）
shàng sì wèi zhì xià shāi hé yǐ yán shǔ jiāo gè sān hé chǐ èr hé yǐ shuǐ èr shēng zhǔ qǔ yī shēng qù zǐ nà sì wèi sàn hé fēn zuò èr fèn guàn dà kǒng dàn yī guàn yǒu yī guàn zhī fán jiǔ xià yī yuè bù chài
上四味治，下筛，和以盐，蜀椒各三合，豉二合，以水二升煮取一升，去滓，纳四味散合，分作二份，灌大孔，旦一灌，酉一灌之，凡久下一月不瘥。
chéng gān hou dà kǒng bì kuān zhě yǐ cǐ zhǔ zhī
成疳候大孔必宽者，以此主之。
zhì gān shī jiǔ xià lì chì bái bǎi liáo bù chài zhě fāng
治疳湿久下痢赤白百疗不瘥者方∶
tù tóu gǔ shé tóu xī zi gù fēi bìng zuò huī li gǔ qiāng láng bǎi cǎo wǔ yuè wǔ rì shōu zhě dào guà cǎo qīng dài wǎn cán é qīng fán dīng xiāng xiē chóng shǐ chuáng zhōng guàng mù shè xiāng kǔ shēn huáng bò gān jiāng jiǎo hāo zhū shā yìn chéng yán jiù yuè mù
兔头骨蛇头菥子故绯（并作灰） 狸骨蜣螂百草（五月五日收者） 倒挂草青黛晚蚕蛾青矾丁香蝎虫屎床中桄木麝香苦参黄柏干姜角蒿朱砂印成盐救月木
shàng èr shí jiǔ wèi zhì xià shāi yǐ tǒng zǐ nà xià bù chuī zhe
上二十九味治，下筛，以筒子纳下部吹着。
rì yī èr dù
日一二度。
zhì gān shī bù néng shí shēn zhòng xīn rè jiǎo lěng bǎi jié téng tòng fāng
治疳湿不能食身重心热脚冷百节疼痛方∶
huáng qín sháo yào kǔ shēn gān cǎo dāng guī shǔ jiāo gān sōng yī zuò gān diàn qīng dài xūn huáng chǐ gè èr liǎng dōng yǐn táo gēn cōng bái gè yī wò yán yī hé shè xiāng bàn liǎng zhū dǎn èr méi
黄芩芍药苦参甘草当归蜀椒甘松（一作甘淀） 青黛熏黄豉（各二两）东引桃根葱白（各一握） 盐（一合） 麝香（半两） 猪胆（二枚）
shàng shí wǔ wèi jǔ
上十五味咀，
yǐ shuǐ yī dòu bā shēng zhǔ qǔ sì shēng
以水一斗八升煮取四升，
fēn wéi èr fèn
分为二份，
yí dù guàn yī fèn
一度灌一份，
hou tāng wēn rú rén tǐ
候汤温如人体，
rán hòu zhe shè xiāng
然后着麝香，
zhū dǎn jí guàn
猪胆即灌，
guàn le zuò cōng chǐ zhōu shí zhī
灌了作葱豉粥食之，
hòu rì gèng jiāng yī fèn rú qián guàn zhī
后日更将一份如前灌之，
qī rì jì shēng lěng dú wù děng
七日忌生冷毒物等，
dàn shì yóu nì jiàng rǔ cù jì sān shí rì dà jiā
但是油腻酱乳醋忌三十日大佳。
zhì gān shí rén zhū chǔ dàn shì chì xuè lì jiǔ bù chài lì zhe jí chài mì fāng
治疳蚀人诸处，但是赤血痢久不瘥，立着即瘥秘方∶
gàn há má wǔ yuè wǔ rì shōu zhě yī méi zuò huī mò rén shǐ huī yī zuò fā huī jīn yín tǔ guō gè wǔ liǎng shè xiāng yī fēn
干虾蟆（五月五日收者一枚作灰末） 人屎灰（一作发灰） 金银土埚（各五两） 麝香（一分）
shàng wǔ wèi zhì xià shāi fū chuāng shàng jí chài
上五味治，下筛，敷疮上即瘥。
sān qī rì jì rú qián lì zhě chuī xià bù
三七日忌如前，痢者吹下部。
zhì gān lì bù zhǐ fāng
治疳痢不止方∶
kǔ shēn gān cǎo xūn huáng gè èr liǎng chǐ yī shēng bàn cōng bái wǔ jīng shǔ jiāo sān shí lì
苦参甘草熏黄（各二两） 豉（一升半） 葱白（五茎） 蜀椒（三十粒）
shàng liù wèi
上六味，
yǐ kǔ shēn děng sān wù gè dǎo xià shāi
以苦参等三物各捣下筛，
yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ cōng bái jiāo chǐ qǔ sān shēng
以水五升煮葱白、椒、豉取三升，
yǐ sān zhǐ cuō kǔ shēn mò děng gè yī zuǒ nà zhī zhōng
以三指撮苦参末等各一撮纳汁中，
hou lěng nuǎn rú rén tǐ
候冷暖如人体，
xiān yǐn shǎo xǔ chǐ zhī
先饮少许豉汁，
shí yī kǒu fàn
食一口饭，
nǎi cè wò xú xú guàn zhī qì
乃侧卧徐徐灌之讫，
duō shí wò bù chū wèi jiā
多时卧不出为佳。
dà jí nǎi chū zhī yú jìng de dāng yǒu gān shī chóng rú bái mǎ wěi zhuàng tóu hēi shì qí xiào yě
大急，乃出之于净地，当有疳湿虫如白马尾状，头黑是其效也。
qí zhòng zhě gāng dà nàn chài
其重者，肛大难瘥。
dāng qǔ táo zhī mián guǒ tóu yǐ qián jiàn zhī shì hán wēn luò zhī xū jìn jí yī shàng sān shí dù luò zhī nǎi chài shén yàn
当取桃枝绵裹头，以前件汁，适寒温烙之，须近脊一上三十度烙之乃瘥神验。
yòu fāng cuī shì yuē jìn dài zhī de duō wǔ gān shí rén wǔ zàng tōng jiàn jǐ gǔ xià nóng xuè shǒu zú fán téng
又方崔氏曰∶晋代之地多五疳，蚀人五脏，通见脊骨下脓血，手足烦疼。
sì zhī wú lì yè wò fán zào bù ān miàn shī xuè sè jiān jiǎ téng miàn yǔ shǒu zú jiē yǒu fú qì huò xià xuè nǎi sǐ zhì zhī zhī fāng
四肢无力，夜卧烦躁不安，面失血色，肩胛疼，面与手足皆有浮气或下血，乃死治之之方。
xióng huáng qīng xiāng gè èr liǎng kǔ shēn sān liǎng fán shí cí huáng tiě yī lí lú gè yī liǎng shè xiāng èr fēn
雄黄青葙（各二两） 苦参（三两） 矾石雌黄铁衣藜芦（各一两） 麝香（二分，
lìng shàng bā wèi zhì
另上八味治，
xià shāi
下筛，
yǐ zhú guǎn nà dà kǒng zhōng suān zǎo xǔ
以竹管纳大孔中酸枣许，
chuī nà xià bù zhōng
吹纳下部中，
rì yī
日一，
bù guò sān dù
不过三度，
xiǎo ér yǐ dà dòu xǔ
小儿以大豆许，
cǐ fāng jí jiù sǐ
此方极救死。
yòu fāng dà má zi hú má gè yī shēng bàn
又方大麻子胡麻（各一升半）
shàng èr wèi bìng áo
上二味并熬，
lìng huáng wǎ píng
令黄瓦瓶，
ní biǎo shàng
泥表上，
nóng yī cùn
浓一寸，
dài ní gàn
待泥干，
nà dà má děng lìng mǎn
纳大麻等令满，
yǐ sì wǔ méi wěi guǎn chā kǒu zhōng
以四五枚苇管插口中，
mì ní zhī
密泥之，
jué de zuò zào
掘地作灶，
dào lì zào kǒu
倒立灶口，
dǐ zhe wǎ qì chéng zhī
底着瓦器承之，
mì tián zào kǒng zhōng
密填灶孔中，
dì píng jù tàn píng sì miàn
地平聚炭瓶四面，
zhe jī lěi zhī
着墼垒之，
rì méi fàng huǒ shāo zhì míng dàn kāi qǔ
日没放火烧至明旦开取，
shì hán wēn guàn gān shī zhě xià bù zhōng yī hé
适寒温灌疳湿者下部中一合，
xún jué yàn zhōng yǒu yào qì wèi jiā
寻觉咽中有药气为佳，
yì bù dé guò duō
亦不得过多，
duō zé shāng rén
多则伤人，
gé rì yī guàn
隔日一灌，
zhòng zhě zài sān guàn zhī
重者再三灌之，
cóng dàn guàn zhì rì xī
从旦灌至日夕，
jí jué tǐ zhōng fá lì
极觉体中乏力，
wù guài yě
勿怪也。
fēi dàn zhì gān shī fán bǎi yì tóng chuāng jiè xuǎn bìng xǐ tu zhī
非但治疳湿，凡百异同疮疥癣并洗涂之。
lùn yuē fán rì yuè shí shí jì shí yǐn fù zhōng shēng chóng jí fáng shì shēng zǐ bù jù zú bì huàn yuè shí chuāng yì bù dé yǔ r
论曰∶凡日月蚀时，忌食饮，腹中生虫，及房室生子不具足，必患月蚀疮，亦不得与儿？
zhì yuè shí è chuāng xī ròu fāng
治月蚀恶疮息肉方∶
liú huáng rú bān máo gè děng fēn
硫黄茹斑蝥（各等分）
shàng sān wèi zhì xià shāi fū chuāng shàng gàn zhě yǐ zhū zhī hé fū zhī rì sān yè yī
上三味治，下筛，敷疮上，干者以猪脂和敷之，日三夜一。
yòu fāng dì yú gēn qiáng wēi gēn wú zhū yú gēn gè sān liǎng
又方地榆根蔷薇根吴茱萸根（各三两）
shàng sān wèi zhì xià shāi yǐ yán tāng xǐ chuāng fū zhī rì sān
上三味治，下筛，以盐汤洗疮敷之，日三。
bā wù qiàn gēn tāng
八物茜根汤
fán xià xuè zhě shì gǔ yě yǐ cǐ zhì zhī fāng jiàn hòu èr shí liù juǎn gǔ dú mén
凡下血者是蛊也，以此治之（方见后二十六卷蛊毒门）。